Çamurlu ellerden gelen lezzet; “Tandır”

Dudu Gül GÜRAY DEMİR
HATAY – Yemekleri, mezeleri ve tatlıları kadar ekmekleriyle de adından söz ettiren gastronomi kenti Hatay’da, kadınların çamurlu ellerinde şekillenen tandırlar, ekmeğe ayrı bir lezzet katıyor.Hatay’ın Samandağı ilçesinde ev kadınları, toprağın samanla karıştırıp suyla uzun süre yoğrulmasıyla elde ettikleri çamuru, nakış gibi şekillendirerek yaptıkları tandırlar ile ekmeğe ayrı bir lezzet katıyor.
İlçeye bağlı Yeşilköy’de kadınların iş kapısı halini gelen tandır yapma geleneğini köyde adeta bilmeyen yok. Hemen her evin önünde yükselen küçüklü büyüklü tandırlar, kadınların çamurlu ellerinde şekillenerek hem ekmeklere lezzet katıyor hem de kadınların aile bütçesine katkı sağlıyor.
Dağ yamaçlarından toplanan killi toprağı alan kadınlar, önce bunu samanla karıştırarak uzun süre yoğuruyor, güneşli havada beklenerek elde edilen çamur ile tandır yapımına başlanıyor. Her gün bir sıra yaparak ördükleri tandırı kurumaya bırakan kadınlar, haftada bir tandır yapabiliyor.
Maddi imkansızlıktan dolayı okuyamadığını ifade eden Aliye Tepecik, tandıra hayat verenlerden sadece biri. Çocuklarının okuması için elinden gelen gayreti gösterdiğini söyleyen Tepecik,dağların yamacından çıkardıkları killi toprağı tandıra dönüştürmek için uzun uğraş verdiklerini anlattı:
“Dağın eteğinden çıkarılan kili toprağı kurumaya bırakıyoruz. Daha sonra tekrar ıslattığımız toprağı ayağımızla yoğuruyoruz. Kıvama gelmesi için de bir gün dinlenmeye bırakıyoruz. Daha sonra tandırı aşama aşama yapmaya başlıyoruz. Tandır yapımı bittikten sonra yeşil kil ile pamuğu karıştırarak üst yüzeyini sıvıyoruz. Pamuk kullanmamızın sebebi, kilin sertleşerek kırılmasını önlemek. Ortalama 5 günde tamamlanan bir tandırı büyüklüğüne göre 70 ile 150 TL’den satıyoruz.”
Geçimlerini tandır yaparak sağlayan dört çocuk annesi Delal Ergin ise yıllar önce kendisi için bir tandır yapmak üzere işe başladığını, o günden bu yana da bu işle aile bütçesine katkı sağladığını söyledi. Eşinin iş bulmakta zorlandığını ve günübirlik işlerde çalıştığını dile getiren Ergin, “Zorlu bir süreçten sonra yaptığımız tandırlarda pişen yemeğin tadı çok güzel oluyor. Biz bu işi uzun yıllardan beri yapıyoruz. Bu köyde herkes akraba ve ev kadınları tandır işi yapıyor. Eşim iş portakal bahçelerinde, inşaatlarda iş olursa günlük işlerde çalışıyor. Dört çocuğum bunların masraflarını karşılamak için tandır yapıp satıyoruz. Yaptığımız tandırları büyüklüğüne göre 100 TL’den satmaya başlıyoruz” diye konuştu.
Engelli Eşi Için 50 Yildan Beri Tandir Yapiyor
Eşinin kaza sonucu sakatlandığını ve o günden sonra ev bütçesi için çalışmak zorunda kalan Kahle Ergin de 50 yıldır çamurdan tandır yaptığını belirtti. Maddi durumlarının iyi olmadığı için çalışmak zorunda olduklarını söyleyen Kahle Ergin, “65 yaşındayım, 50 yıldır bu işle uğraşıyoruz. Kocam sakat olduğu İçin iş yükü benim omuzlarımda. Eşimin sakatlığı çalışmasına engel oluyor. Ne yapalım bizde bütün köylü gibi tandır işiyle uğraşıyoruz. Yaşım ilerlediği için eskisi kadar çok yapmıyorum. Kızım ve gelinime de bu işi öğrettim, onlarla beraber tandır yapıp üç aile bu işten geçimimizi sağlıyoruz. Tandırların Her birini 10 günde hazır edebiliyoruz. Satışı ise emeğimize oranla daha ucuza gidiyor” dedi.
Meryem Üregen de yaz aylarında daha fazla tandır yaptıklarını, tandırların ağırlıklı olarak Şanlıurfa, Gaziantep ve Osmaniye’ye gönderdiklerini, işlerinin zor ve çok zahmetli olduğunu söyledi.