Dönel (akıllı) kavşaklarda yol hakkı kimin?

Ergun MENGİ

Dr. (E) Tuğamiral Ergun MENGİ

Trafik, caddeler üzerindeki hareket eden toplam araç sayısıdır. Bir araç A noktasından B noktasına vardığı anda trafik yoğunluğundan düşer. Trafiği akan bir dereye benzetebiliriz. Önüne çıkan engelde biraz birikir, engel büyükse tıkanır. Bu engeller kaldırılırsa dere de trafik te düzgün akar tıkanmaz. Kavşaklar, trafiğin düğüm noktalarıdır. Bu nedenle Avrupa ülkeleri, şehir içi trafik hızını artırmak için trafik lambasına son vermekte ve Dönel Kavşak uygulamasıyla trafiği daha hızlı çözmektedir. Dönel veya diğer kavşaklarda düzen ağırlıklı olarak DUR, YOL VER, YAVAŞLA gibi 2-3 trafik işaretiyle sağlanır. Ancak sürücüler bu işaretleri tam olarak bilmediği için trafik kazalarının %35’i kavşaklarda olmaktadır.
DUR İşareti ise, aracınızın tamamen durmasını talep eder. DUR İşareti yavaşlamayı kabul etmez, “Dur işareti” “Dur” demek, aracın tamamen durmasıdır. Durma hareketi, aracın durduktan sonra amortisörleri üzerinde öne doğru kaykılma hareketini yapmasıyla tamamlanır. Durmak, aynı zamanda beklemeyi ve kontrol etmeyi de işaret eder. Bu nedenle durduktan sonra beklemek ve yol kontrolünü müteakip hareket etmek gerekir.
YOL VER İşareti: Bu işaret genelde DUR ile karıştırılır. Bu işaret özellikle, kavşaklarda trafik önceliğinin kimde olduğunu göstermek için kullanılır. Avrupa ülkelerinde önemi kapsamında ayrıca asfaltın üzerine de çizilir. Avrupa’da yaşayan Türkler buna testere dişi adını takmıştır. Yol vermezsen keser seni.
Dönel kavşaklar, diğer 4’lü kavşaklara nazaran farklılıklar gösterir. Kuralları farklıdır. Dönel kavşağa yaklaşan yavaşlar ve BEKLER, kavşak içinde seyreden araç ise yol hakkına sahiptir. (KTK Md.57)
Dönel kavşaklarda en başarılı illerimizin başında Muğla gelmektedir. Özellikle Bodrum, Milas, Marmaris’te dönel kavşak uygulaması muhteşemdir. Bodrumlular Konacık ve Ortakent’teki Dönel kavşaklara “Akıllı Kavşak” adını vermişler. Bu isme bayıldım. Akıllı çünkü ışık yok, polis yok, sadece akıllı sürücüler ve kurallar var.
Belçika’nın başkenti Brüksel’in en işlek mekanlarından Aveneu Louisa tek bir trafik ışığı olmaksızın, dönel kavşak ile işletilmektedir. Tüm araçların yayaya yol verdiği bu kavşakta; otobüs, tramvay, metro, araba ve yayalar sadece kurallara ve işaretlere göre sorunsuz bir şekilde hayatlarını sürdürmektedir. Biz de yapabiliriz.
Ancak bunların yanısıra, Belediyeler son yıllarda trafiğimizi yavaşlatan bir kasis problemini tarfiğe sorunlarının içine kattılar. Şehir içi sürat 50-60 Km olmasına rağman, Ankara’da caddelere yüzlerce kasis inşa edildi. Bu kasislerden gece ya aracınızı zıplatarak yada ancak 15-20 km hızla geçebilirsiniz. Amaç hızı 20 km.ye düşürmekse niçin kasis yapıyorsunuz? Düşürün azami hızı 20 Km ye olsun bitsin. Avrupa kasisleri, kasis işaretini de 1960’lı yıllarda trafikten kaldırdı. Bugün hiçbir Avrupa kentinde kasis göremezsiniz.
Dönel kavşak ne kadar yüksek medeniyet seviyesi ise, kasisler de o kadar geri kalmışlığın ilşaretidir. Haydi dönel kavşakları çoğaltalım.