Resim sanatının unutulmazları

Birsen GÜRDİL

Osmanlının son yıllarında yaptıkları yağlı boya tablolarla ünlenen pek çok sanatçımızın paha biçilmez eserleri dünya resim piyasasında büyük paralar karşılığı satılmış, satılmaktadır.
Cumhuriyet döneminde resim sanatı ile uğraşan yetenekleri desteklemek onları çağdaş Türkiye’nin kültürlü bireyleri olarak yetiştirmek için 1939 yılında başlayan görsel sanatları destekleme düzenlemeleri sayesinde pek çok genç sanatçı yurtdışında eğitim alma şansına sahip olmuştur.
1973 yılına kadar Ankara Sergievinde açılan sergilere iştirak eden genç ressamlar devlet desteği sayesinde Avrupa’da eğitimlerini sürdürme imkanı bulmuştur.
Osmanlı döneminin en ünlü ressamlarından 1911 doğumlu Rahmi Bedri Eyüpoğlu, geçenlerde aramızdan ayrılan 1921 doğumlu İbrahim Balaban, 1882 doğumlu İbrahim Çallı, 1913 doğumlu Abidin Dino, 1903 doğumlu Mualla Fikret, 1915 doğumlu Nuri İyem, 1900 doğumlu Fehim Münif, 1842 doğumlu Osman Hamdi Bey ve de 1841 doğumlu Şeker Ahmet Paşa gibi usta ressamların hemen hemen hepsi yurtdışında ünlü hocalarla çalışmalar yapmış ve başarı ile ülkemize dönmüşlerdir.
1928’de Ressam Zeki Kocamemi, Refik Ekipman, Ali Avni ve bir grup Sanayi-i Nefise Mektebi’nde eğitim görmüş ve kurdukları beraberliklerini açtıkları çeşitli sergilerle yeni genç kuşaklara bu sanat tanıtmışlardır. 1933’te D Grubunu kuran bazı ressamlar, 1940’lı yıllara kadar sergi açılışlarını sürdürmüşlerdir.
Türk resim sanatının unutulmaz isimleri tabi ki bu kadar az sayıda değil. Bugün her biri sahasında ün yapmış yüzlerce yetenekli ressamlarımız vardır. Biz yine de geçmişte isim yapmış ünlü sanatçılarımız ele alalım. Fahir Aksoy, naif yapıtları ile tanınmış sanatçı Abidin Dino ile olan dostluğu sayesinde gelişmiş TRT için halk resmi ve dini resimler konusunda belgesel filmler hazırlamıştır.
Ali Rıza Hoca: Peyzajlarıyla Türk resmine yeni bir boyut getirmiş asker kökenli bir sanatçıdır. 1864-1935 yılları arasında yaşayan Ali Rıza’nın kızlar için açılan güzel sanatlar okulunun kurucusu da olmuştur. Osmanlı Ressamlar Cemiyeti’ni kuran Ali Rıza’nın, ilk sergisi ölümünden sonra Eminönü Halkevi’nde 1938 yılında açılmıştır.
Hakkı Anıl: Güzel sanatlar Akademisi resim bölümünü bitirdi. 1947 yılında Paris’e gitti. 1949-1955 yılları arasında ortaokulularda resim öğertmenliği yaptıktan sonra Fransa’ya giderek Paris’e yerleşti. İlki Paris’te olmak üzere 16 kişisel sergi açtı. 1906 doğumlu Hakkı Anıl 1991 yılında İstanbul’da vefat etti.
Agop Arad: 1913-1990 yılları arasında yaşayan Agop, İbrahim Çallı gibi hocalardan ders aldı. Uzun yıllar ressam olarak Cumhuriyet Gazetesi’nde çalıştı. Çok sayıda kişisel sergi açtı.
Avni Arbas: 1919 doğumlu ünlü ressam, 1938’de girdiği güzel sanatlar akademisinde hocalardan yararlandı. 1946’da Fransız hükümetinin bursu ile Paris’e gitti. 1976’da İstanbul’a dönen Avni Arbaş’ın yapıtlarının pek çoğu İstanbul Resim ve Heykel Müzesi’nde, Paris Modern Sanatlar Müzesi’nde ve Antibes Grimaldi Müzesi’nde bulunmaktadır.
“Esat Celal Arseven, Yüksel Arslan, Hadi Bara, Ferruh Başağa, Vecih Bere Ketoğlu, Cihat Burak, Mahmut Cüda, Avni Ali Çelebi, Şadi Çalık, Adnan Çoker, Şevket Dağ, Cevat Dereli, Feyhamam Duran, Naci Elif, Devrim Erbil, Turan Erol, Mehmet Güleryüz, Neşet Günal, Ziya Nazmi Güran, Asaf Hale, Halil Paşa, Faik Zeki İzer, Ercüment Kalmık, Cemal İhsan Karaburçak, Oya Katoğlu, (Turgut Zaim’in kızıdır), Hasan Kavruk, Hakkı Edip Köseoğlu, Avni Lifij, İsmail Namık, Fikret Otyam, Cemal Tollu ve Adnan Turan” gibi resim sanatında isim sahibi olmuş bu üstün yetenekli insanlar sayesinde bugün Türk yapımı yağlı boya tablolar yerli ve yabancı müzayede salonlarında rekor fiyatlarla müşteri bulunurken, pek çok kolleksiyoner ve resme meraklı zenginler evlerinin, işyerlerinin duvarlarında bu eserlere yer vermektedir.
Türk ressamlarının yapıtları bu arada dünyaca ünlü pek çok müzede de yer almıştır. Yeni nesil ressamların eserleri de geçmişten gelen bu ilginin bir neticesi olarak bizlere gurur vermektedir.