Türk fotoğraf sanatının öncüleri

Birsen GÜRDİL

Ülkemizde fotoğraf sanatının gelişmesine öncülük etmiş olan Kevork Abdullah ve Vichen Abdullah kardeşlerdir. 1858’de İstanbul Beyoğlu’nda ilk fotoğraf stüdyosu açtıkları zaman büyük ilgi görmüşler, ipi paralar kazanmışlardı. Toplumun yoğun ilgi göstermesi karşısında Sultan Abdülaziz her iki kardeşi de. “Ressam-ı Hazret-i Şehriyarı” unvanıyla saray fotoğrafçılığına atamışsa da daha sonra padişah olan II. Abdülhamid, iki kardeşi bu görevden almıştır.
Tekrar Beyoğlu’ndaki stüdyolarına dönen Kevork Abdullah ve Vichen Abdullah kardeşler, fotoğrafhanelerinin kapısına padişahın tuğrasını asmalarına rağmen, 1900 yılı başında bu işyerini kapatmak zorunda kaldılar. Vichen Abdullah, 1902’de Kevork Abdullah ise 1918’de bu dünyadan ayrıldılar. Her iki kardeşte arkalarında yaşadıkları yıllara ait birçok olayı belgeleri ve İstanbul’u tanıtan özenle hazırlanmış albümler bıraktı.
• Şinasi Barutçu: İstanbul Muallim Mektebi’nde ve Almanya’da öğrenim gören 1906 doğumlu Şinasi Barutçu fotoğrafçılığın Türkiye’de gelişmesinde büyük katkıları olmuştur. 1932-1943 yılları arasında Basın Yayın Umum Müdürlüğü, fotoğraf servisi şefliği yaptı. Türkiye’de ilk fotoğraf dergisi FOTO’yu çıkardı. 1945, Marshal Fotoğraf Yarışması’nda ilk üç dereceyi kazanınca Amerika’ya davet edildi. Dia, foto konuşmaları, fotoğrafide kompozisyon ve pek çok makale kitabı yayımlandı. 1985 yılında İstanbul’da vefat etti.
• Mehmet Bayhan: 1940 doğumlu tanınmış fotoğraf sanatçısı Bayhan, ülkemizde fotoğrafın yaygınlaşmasında emeği geçmiş eğitimli bir sanatçı idi. Güzel Sanatlar Akademisi’nde eğitimini tamamladıktan sonra bu irfan yuvasında fotoğraf dersleri vermeye başladı. (1979-1984)-Yıldız Üniversitesi’nde dersler verirken yardımcı doçent oldu. (1985) İstanbul Fotoğraf ve Sinema Amatörleri Derneği’nin başkanlığını yaptı. Yapıtları pek çok kuruluş tarafından koleksiyonlarına alındı. Pek çok ödülün sahibi oldu.
• İsa Çelik: “İnsan” konulu ilk fotoğraf sergisini 1973 yılında İstanbul’da açan Çelik, toplumun çeşitli kesimlerini yansıtan fotoğrafları ile tanınmıştır. Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi mezunu olan Çelik’e, Uluslararası Fotoğraf Sanatı Federasyonu çeşitli unvanlar vermiştir. 1983 yılında Belçika’da düzenlenen uluslararası bir yarışmada 1944 doğumlu Çelik’e onur diploması verilmiştir.
• Gültekin Çizgen: Fotoğraf sanatının ünlü isimlerinden biri olpu, 1858’de fotoğraf çalışmalarına başladı. Eşi Engin Çizgen’le birilkte, “Yeni fotoğraf” dergisini çıkardı. Pek çok ödül alan Gültekin’in yayımlanmış pek çok ta albümü bulunmaktadır.
• Şakir Eczacıbaşı: Türk kültür sanat dünyasına son derece faydalı çalışmalar yapan sanatsever bu iş insanı yaşamı boyunca renkli fotoğraf çekmekten vaz geçmemiştir. Eczacılık eğitimi alan sanatçı.1962’de fotoğrafçılığa başladı. İstanbul’da ABD’de ve Almanya’da çok sayıda sergi açtı. Başarı belgeli Şakir Eczacıbaşı’nın, 1983 yılında Anılar-Moments adlı albümü yayımlandı. Şakir, İstanbul’da hayata veda etti.
• Baba Gelen Bevi: 1907-1984 yılları arasında yaşamış olan fotoğraf ve sinema sanatı üzerine yaptığı çalışmalarla tanınmıştır. Paris’te tarım eğitim gördüğü sırada sinema sanatına da ilgi duyan Baba, 19396’da Türkiye’ye döndükten sonra fotoğraf çalışmalarının yanı sıra pek çok ünlü Türk filminde fotoğraf operatörlüğü yapmıştır. 15 kişisel sergi açıp, Dünya Dia Yarışması’nda altın madalya kazandı.
• Ara Güler: Dünyanın en iyi fotoğraf sanatçısı olarak uluslararası üne sahiptir. Onu tanıtmaya sayfalar yetmez. Çünkü bilinen tanınan büyük üne sahip bir fotoğraf sanatçısı idi.
• Sabit Kalfagil: İstanbul Teknik Üniversitesi mezunu olan Sabit, çeşitli konularda çektiği fotoğraflarla tanındı. 1983 yılında devlet fotoğraf yarışmasında birincilik ödülü aldı.
• Güneş Karabuda: Fotoğraf ve görüntü yönetmeni olarak çalışmalarını gittiği Fransa’da da sürdürdü. 1988 yılında Türkiye’ye döndü. Bir çok filmde yönetmenlik yaptı.
• Şahin Kaygun: Fotoğraf sanatçısı olarak 1984 yılında Türkiye’de ilk polaroid fotoğraf sergisini açtı. Pek çok ödülün sahibi oldu.
Bu arada fotoğraf sanatının gelişmesi için Türkiye Foto Muhabirleri Derneği, her yıl düzenlediği yarışmalar ve hazırlanan konulu eserleri ile bu görevi başarı ile yürütmektedir.