Uygarlıkları, dönemsel kostümlerle yaşatıyor

NAZ AKMAN (ANKARA)- Giyim sektöründe önemli bir yer tutan, özel bir çalışma disiplini ve deneyim gerektiren kostüm ve dekor tasarımcılığı yapan Yeliz Baday, Konur Sokak’taki atölyesinden tarihe yolculuk yaparak dönemsel kostümler üzerine çalışıyor.

16 yaşında Ankara Çağdaş Sanat Tiyatrosu’na amatör oyuncu olarak başlayan Yeliz Baday, tiyatronun perde arkasındaki alanlarına duyduğu ilgi ile 17 yıl sonra dekor ve kostüm üzerine başarılı projelere imza atıyor. Farklı illerin tanıtım filmleri ve çeşitli tarihi günlere yönelik dönemsel kostümler tasarlayan Baday,  ilerleyen süreçlerde yaptığı çalışmalardan koleksiyon oluşturmayı planlıyor.

Yaklaşık 17 yıllık tiyatro kariyerinde, dekor, kostüm, sahne, aksesuar ve makyaj gibi pek çok alandaki çalışmaları ile tiyatroyu bir bütünlük olarak sürdüren Yeliz Baday,  6 yıl önce kurduğu 24 Sanat Tiyatro ve Kostüm Evi’nde hayallerini gerçeğe dönüştürüyor. Cep telefonunu satarak dekor için birkaç malzeme alıp işe başladığını ifade eden Baday, kazandıkça büyütmeye çalıştığı atölyesine hayallerini sığdıramıyor. Baday, tiyatroya ve perde arkasına duyduğu ilgiyi şöyle anlatıyor:

 

Cep telefonunu satarak 24 Sanat Tiyatro ve Kostüm Evi’ni açtı

“16 yaşında henüz lise sıralarında grafik tasarım bölümünü okurken tiyatroya başladım. Amatör oyuncu olarak Ankara’nın en eski ve köklü çocuk tiyatrolarından biri olan Çağdaş Sanat Tiyatrosu’ndaydım. 3 ve 7 yaş grubu çocuklara yönelik oyunlar sahneliyorduk. Özel bir tiyatro olduğu için sadece oyunculuk yapmadım. Her işi yapmak durumundaydık bu nedenle dekor, kostüm, sahne, aksesuar, makyaj gibi tüm alanlarda çalışıyordum üstelik büyük bir keyif alıyordum. Ekibin kostüm işleri veya strafordan dekor yapmak,  oyunlarda kullanılan aksesuarları tasarlamak gibi pek çok şeyi elimden geldiğince yapmaya çalışıyordum. Bir oyunun sahnelenmesinden oyuncuların makyajına kadar her şeyi 17 yıl içinde rahatlık yapmayı öğrenmiştim. Çağdaş Sanat Tiyatrosu’ndan ayrıldıktan sonra üç kişiyle birlikte 24 Sanat Tiyatro ve Kostüm evi isminde kendime ait bir yer açtım. Amacım tiyatro yapmak değildi çünkü çok yorulmuştum.  Daha ziyade kostüm işleriyle uğraşmak istiyordum. Ancak 17 yıllık çocuk tiyatrosu oyunculuğundan ötürü çevredeki tanıdıklarım çocuk oyunlarını sürdürmemi istiyordu. Üç yıl daha tiyatroya devam ettim, son üç yıldır ise sadece kostüm, dekor işlerine yoğunlaşıyorum. Bu alan her zaman daha fazla ilgimi çekmişti”.

Özellikle Osmanlı, Roma, Frigya İmparatorluğu ve Fransız, Elizabeth gibi farklı uygarlık ve dönemlerin kostümleri üzerine çalışan Yeliz Baday, kostümlerin her dönemin izlerini taşıyan önemli değerler niteliğinde olduğunu ifade etti.  Baday, tarihe olan ilgisini dönemsel kostümler aracılığıyla giderdiğini belirterek şunları söyledi:

Baday, “Strafordan bir dünya yaratabilirim ya da kumaşlardan her döneme her olaya ilişkin kostüm tasarlayabilirim”

“Üretmek istediğim, hayalini kurduğum çok fazla tasarım var ve tüm bunları hayata geçirmek istiyorum. Strafordan bir dünya yaratabilirim ya da kumaşlardan her döneme her olaya ilişkin kostüm tasarlayabilirim. Gelen talepler üzerine dönemsel kostümler üzerine çalışmaya başladım. Özellikle Fransız, Barok, Elizabeth gibi tarihi kostümler ilgimi çekiyor. Tüm bunları yaparken kendi yorumumu katarak geliştirmeye çalışıyorum. Kostüm, bir milleti, uygarlığı veya herhangi bir coğrafyayı somut bir şekilde yansıtan bir göstergedir. Özellikle görsel sanatlarda veya müzelerde belirli dönemlere ait eserlerde bu izlere rastlayabiliyoruz. Ben sadece kostüm ya da dekor tasarımı yapmıyorum. Aynı zamanda o dönemin veya uygarlığın tarihçesini ve yansımalarının da okumalarını yapıyorum. Bunları yapmak için de günlerce o dönemlere ilişkin araştırmalar yapıp, okumalar yapıyorum. Eğer erişebileceğim yerlerde o dönemlere ilişkin tarihi eserler veya müzeler varsa gidip onları inceleyerek motiflere bakıyorum. Osmanlı İmparatorluğu’nu, dönemin padişahlarını, yaşanan savaşları ya da farklı ülkelerle olan etkileşimini bilmeden Osmanlı İmparatorluğu kostümü yapamazsınız. Özellikle tiyatro geçmişim, grafik tasarım bölümünde aldığım eğitimlerden dolayı hangi kumaşın nasıl bir ışıkta estetik görüneceğini ya da hangi renklerin hangi zeminlerde daha uyumlu görüldüğünü çok iyi öğrenmiştim. Bu da bana kostüm tasarımlarında büyük bir avantaj sunuyor. Aynı şekilde Anatomi eğitimi de aldım. Boy ve kilo oranlarına ilişkin telefondan ölçü verdikleri zaman yanılmadan o bedene uygun kostümler tasarlayabiliyorum. Farklı illerin tanıtım filmlerine ya da önemli gün veya haftalara göre talep doğrultusunda kostüm tasarlıyorum. Gerçekten de yaptığım birçok kostümle aramda güçlü bir bağ gelişiyor ve çoğu zaman müşterilere vermek istemiyorum” .

Keyif alabileceği özel kostümleri tasarladığını söyleyen Yeliz Baday, insanların kendisinden artık dönemlerin veya farklı medeniyetlerin kostümlerini talep etmelerini istediğini belirtti. Türkiye’de özellikle dönem kostümleri üzerine yeni bir alanın yaratılması ve buna yönelik yapılan çalışmaların koleksiyon haline getirilmesi gerektiğini ifade eden Baday, “İlerleyen süreçlerde sadece Fransız kostümleri üzerine çalışmalarda bulunmak istiyorum ve elbette tüm bunlardan yeni bir koleksiyon yaratmayı planlıyorum” dedi.