Adaylara 80 sorudan oluşan test için 180 dakika süre verilecek, ek süre verilmesi uygun görülen engelli adaylar ise 30 dakikaya kadar ilave sürelerini kullanabilecek. Sınav sonuçları sınavın uygulandığı gün açıklanacak.

TUS 14 ilde yapılacak

2026-TUS 2. Dönem, 14 il ve 15 sınav merkezinde Temel Tıp Bilimleri Testi ve Klinik Tıp Bilimleri Testi şeklinde yapılacak. Temel Tıp Bilimleri Testi için 67 bina ve 1224 salon, Klinik Tıp Bilimleri Testi için 67 bina ve 1270 salon kullanılacak.

Temel Tıp Bilimleri Testine 35 bin 930, Klinik Tıp Bilimleri Testine 37 bin 109 aday katılacak.

STS Tıp Doktorluğu 2. Dönem ise yalnız Ankara'da iki aşama olarak düzenlenecek. Birinci aşama için bir bina ve 4 salon, ikinci aşama için 5 bina ve 82 salon kullanılacak.

Birinci aşamaya 51, ikinci aşamaya 1577 aday katılacak. Temel Tıp Bilimleri Testi ile STS Tıp Doktorluğu birinci aşaması saat 10.15'te, Klinik Tıp Bilimleri Testi ile STS Tıp Doktorluğu ikinci aşaması saat 14.45'te başlayacak.

İki sınav için testler 100 çoktan seçmeli sorudan oluşacak. Adaylara 135 dakika cevaplama süresi verilecek. Öğleden önceki oturumlar 12.30'da, öğleden sonraki oturumlar 17.00'de sona erecek.

Sonuçlar 17 Eylül'de açıklanacak

Ek süre kullanması uygun görülen adaylar TUS için 30 dakika ilave sürelerini kullanabilecek. Sınavların sonuçları 17 Eylül'de açıklanacak.

Kimlik kartını kaybeden, nüfus cüzdanı olmayan veya nüfus cüzdanında kimlik numarası ve fotoğraf bulunmayan adaylar için il ve ilçe nüfus müdürlükleri sınav günleri açık tutulacak.

Adaylar, sınavlara girecekleri yer bilgisini gösteren sınava giriş belgelerine ÖSYM'nin "ais.osym.gov.tr" adresinden erişebilecek.

Hull City’ye galibiyeti getiren goller ilk yarıda geldi. Ev sahibi takım adına Semi Ajayi 17. dakikada, Nobel Mendy ise 38. dakikada fileleri havalandırdı.

Hull City 3 puanla başladı

Manchester United karşısında sahadan galibiyetle ayrılan Hull City, Premier Lig’deki yeni sezonuna üç puanla başladı. Manchester United ise ilk hafta mücadelesinden puansız ayrıldı.

İlk gol Ajayi'den

Karşılaşmanın 17. dakikasında Semi Ajayi, ceza sahasında oluşan pozisyonda takipçiliğini konuşturarak topu ağlarla buluşturdu. Bu gol, Hull City’nin 2026-2027 sezonundaki ligde attığı ilk gol oldu.

Mendy farkı ikiye çıkardı

İlk yarının son bölümünde Hull City bir kez daha sahneye çıktı. Nobel Mendy, 38. dakikada kaydettiği golle takımını 2-0 öne geçirdi. Kalan dakikalarda başka gol olmayınca Hull City, Manchester United’ı 2-0 yenerek haftayı galibiyetle tamamladı.

1951 yılında Ankara’da doğan Berna Çolakoğlu, 1969 yılında TED Ankara Koleji’nden, 1974 yılında ise Hacettepe Üniversitesi’nden mezun oldu. Mezuniyetinin ardından TRT Haber Merkezi’nde görevine başlayan Çolakoğlu, kurum bünyesinde haber mütercimi ve muhabir olarak çalıştı.

Meslek hayatında uluslararası deneyim de kazanan Çolakoğlu, iki yıl boyunca Amerika’nın Sesi Radyosu’nda TRT Temsilcisi olarak görev yaptı. Çeşitli haber programlarına imza atan Çolakoğlu, ilerleyen yıllarda TV Haberleri ve Haber Müdür Yardımcılığı görevlerini üstlendi.

Uzun yıllara yayılan meslek yaşamında deneyimli bir yayıncı ve yönetici olarak tanınan Berna Çolakoğlu, geride Gizem adlı bir kız çocuğu bıraktı.

Çolakoğlu’nun cenazesi, 23 Ağustos Pazar günü saat 14.45’te Karşıyaka Mezarlığı Camii’nde kılınacak cenaze namazının ardından Karşıyaka Mezarlığı’nda toprağa verilecek.

Sektör endekslerinde ayrışmalar dikkat çekti. Sanayi endeksi yüzde 4,43 primle 20.274,25 puana, hizmetler endeksi yüzde 3,09 artışla 12.793,90 puana ve mali endeks yüzde 2,17 artışla 19.645,73 puana yükseldi. Teknoloji endeksi ise genele yayılan alımlardan negatif ayrışarak haftayı yüzde 4,76 kayıpla 51.615,53 puandan tamamladı.

Borsada öne çıkan hisseler ve şirket değerleri

Borsa İstanbul'da haftalık bazda en yüksek getiriyi sağlayan hisse, yüzde 19,70'lik primle Pasifik Eurasia Lojistik Dış Ticaret A.Ş. oldu. Bu hisseyi yüzde 15,52 yükselişle Türk Altın İşletmeleri ve yüzde 15,45 artışla Katılımevim Tasarruf Finansman takip etti.

Haftanın en çok gerileyen hisseleri arasında ise yüzde 36,75'lik düşüşle Odine Teknoloji başı çekti. Odine Teknoloji'yi yüzde 18,48 değer kaybıyla Kiler Holding ve yüzde 12,75 azalışla Tekfen Holding izledi.

Piyasa değeri bakımından Borsa İstanbul'un zirvesinde 1 trilyon 838 milyar 820 milyon liralık büyüklükle ASELSAN yer aldı. ASELSAN'ı 783 milyar 724 milyon liralık piyasa değeriyle Tüpraş ve 563 milyar 983 milyon liralık değeriyle Koç Holding takip etti.

Altın ve dövizde haftalık getiri tablosu

Kapalıçarşı ve serbest piyasada altın ile yabancı para birimlerinde yukarı yönlü grafik korundu. 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı haftalık bazda yüzde 4,91 primle 7 bin 89 liraya ulaştı. Cumhuriyet altını yüzde 4,93 kazançla 46 bin 262 liraya, çeyrek altın ise yüzde 4,92 artışla 11 bin 614 liraya çıktı.

Döviz kurlarında ABD doları yüzde 0,38 artış göstererek 48,0640 liraya, avro yüzde 1,25 artarak 56,1800 liraya yükseldi. İngiliz sterlini yüzde 1,02 primle 65,6120 liradan, İsviçre frangı ise yüzde 1,72 artışla 60,1010 liradan haftayı noktaladı.

Yatırım ve emeklilik fonlarında kıymetli madenler lider

Hafta boyunca yatırım fonları ortalama yüzde 0,85, Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) fonları ise ortalama yüzde 1,53 değer kazandı.

Yatırım fonları kategorisinde en yüksek getiri yüzde 2,58 ile "Kıymetli Maden Fonları"nda görüldü; en düşük ortalama getiri ise yüzde 0,25 ile "Karma ve Değişken Fonlar"da kaydedildi. BES fonlarında da benzer şekilde "Kıymetli Madenler" yüzde 2,57'lik yükselişle zirvede yer alırken, "Para Piyasası" fonları yüzde 0,76 ile haftanın en düşük getirisini sağladı.

Haftanın en çok kazandıran yatırım ve emeklilik fonları

Yatırım fonları liginde haftanın en yüksek getirisini yüzde 79,59 primle Hedef Portföy Ufuk Hisse Senedi Serbest Fon elde etti. Emeklilik fonlarında ise zirve, yüzde 5,26'lık yükselişle Garanti Emeklilik ve Hayat A.Ş. Katılım Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu'nun oldu.

"12 Aralık 2019 tarihinde, 'ehliyet, liyakat ve emanet' ilkeleriyle; samimiyetle, coşkuyla, vakarla, büyük ve güçlü bir kadroyla Türkiye’nin geleceğine dair inancımızı ve irademizi ortaya koyarak Gelecek Partimizi kurduk.

O günden bugüne, siyaseti bir makam ve mevki arayışı değil; milletimize karşı bir emanet, bir sorumluluk ve ahlaki bir görev olarak gördük ve imkânlarımız ölçüsünde hakkı, adaleti, özgürlüğü, demokrasiyi ve güçlü bir Türkiye idealimizi savunduk.

29 Temmuz 2026 tarihinde, Genel Başkanımız Sayın Ahmet Davutoğlu’nun liderliğinde tüm kurullarımız ve başkanlıklarımız tarafından alınan karar doğrultusunda 'Yarının Türkiye’si İçin' başlıklı manifestomuzu kamuoyuyla paylaşarak partimizin bütün kurullarında gerçekleştirdiğimiz istişareler sonucunda, Türkiye’nin içinde bulunduğu kirlenmiş siyasi iklimin bir parçası olmamak ve siyasete dair ilkelerimizi muhafaza etmek amacıyla parti siyasetinden çekilme ve Gelecek Partisi’nin siyasi faaliyetlerini sonlandırma iradesini ortaya koyduk.

22 Ağustos 2026 (Bugün) tarihinde gerçekleştirdiğimiz fesih kongremizde; delegelerimizin katılımıyla yaptığımız oylama sonucunda Gelecek Partimizin siyasi faaliyetlerine son verme ve partimizi feshetme kararını resmen almış bulunuyoruz.

Bizler, Gelecek Partisi'ni nasıl samimiyetle, vakarla ve büyük bir heyecanla kurduysak; bugün de aynı samimiyet, vakar, ortak akıl, ortak irade ve izzetle kapatıyoruz.

Bugün aldığımız karar bir vazgeçiş değil; inandığımız değerleri ve siyasetin ahlaki zeminini koruma iradesidir.

Başta Genel Başkanımız Sayın Ahmet Davutoğlu olmak üzere, kuruluşumuzdan bugüne kadar davamıza omuz veren bütün yol arkadaşlarımıza, teşkilat mensuplarımıza, delegelerimize, gönüllülerimize ve bizlere gönül veren bütün vatandaşlarımıza şükranlarımızı sunuyoruz.

Aldığımız bu kararın ülkemiz, milletimiz ve Türkiye’nin yarınları için hayırlara vesile olmasını diliyor, tüm Gelecek Gönüllülerine ve milletimize teşekkür ediyoruz."

12 Aralık 2019 tarihinde, kurulan Gelecek Partisi'nin fesih kongresi delegelerin katılımıyla gerçekleşti. Yapılan oylama sonucu Gelecek Partisi'nin siyasi faaliyetlerine son verme ve partiyi feshetme kararı alındı.

"Yüksek borçlu kulüpler transferde bütçe ve yabancı kuralı sıkıntısı yaşıyor"

Transfer döneminde temkinli hareket eden büyük kulüplerin durumuna değinen Saruhan, mali dengelerin ve kural sınırlarının kulüpleri zorladığını ifade etti:

"Ligde ilk hafta sürpriz sonuçlar yaşandı. Transferde ağır hareket eden büyük kulüpler var. Çok yüksek borçlar içerisinde bulunan takımların transferde hem bütçe disiplinini sağlamaya hem de yabancı kuralı olan 10+4'e uymaya çalışmasından dolayı sıkıntıda olanları bulunuyor. Takımların 10 gün içinde kadroları netleşmiş olacak."

Tribünleri dolduracak ve taraftara heyecan verecek oyuncu transfer etmek istediklerini ancak mali dengeleri bozmayacaklarını aktaran Saruhan, yıldız futbolcuların genellikle 30 yaş üstünde olduğunu ve olası sakatlık süreçlerinin kulüplere uzun süreli maliyetler getirdiğini dile getirdi.

"Sportif başarı olmazsa sponsorlarınızı kaybedersiniz"

Rizespor'un ortak bir payda olduğunu ve bu birlikteliğin sportif başarıyla daha da güçleneceğini vurgulayan Saruhan, mali disiplinden taviz vermeyeceklerini kaydetti:

"Çaykur Rizespor'un borcu yok ve Rizespor'un anayasasında borç yasak. Kasada sponsorlarımızın eldeki elma değil, daldaki elma diye tabir edebileceğim yanımızda duruşu var. Bu duruşumuzu sürdürebilmemiz için sportif başarıyı da göstermemiz gerekiyor. Eğer sportif başarıyı gösteremezseniz sponsorlarınızı da kaybedersiniz. Kaynaklarınızı da yönetemezsiniz.

Hem sportif başarıyı taşımanız gerekiyor hem de sıkı bir mali disiplini korumanız gerekiyor. Bırakılan çıta yüksek. Biz hizmetlerinden dolayı önceki yönetime teşekkürlerimizi yaptık. Bütçe disiplini içerisinde ve rakiplerin yeni kaynaklar oluşturarak ligi nasıl şekillendirebileceği konusundaki gelişmeleri takip ediyoruz. Sıralama konusunda kesin bir tahmin veremem ama en büyük arzumuz bırakılan çıtayı bir üst seviyeye çıkarmaktır."

Samsunspor maçı öncesi kardeşlik ve 3 puan mesajı

Trendyol Süper Lig'in 2. haftasında bugün sahalarında karşılaşacakları Karadeniz temsilcisi Samsunspor mücadelesini de değerlendiren Saruhan, centilmence bir maç temennisinde bulundu:

"Kardeş takımı Rize'de ağırlamaktan büyük mutluluk duyuyoruz. Taraftarlarımıza güzel bir futbol seyri temenni ediyorum. Centilmen ve iyi olan kazansın. Biz de zor bir takımız. Kolay kolay pes etmeyeceğimizi ve sahada 3 puana ulaşacağımızı ümit ediyorum."

"Biletler yarım saatte tükendi, mühim olan sahadaki başarı"

Yeni sezon öncesi hislerini paylaşan Acun Ilıcalı, tribünlerdeki atmosferin sahaya yansımasını dilediklerini belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Öncelikle çok heyecanlıyım. Ekip olarak çok heyecanlıyız. Bu güzel şehre bu mutluluğu yaşatmanın verdiği gurur içindeyim. Maçın biletleri yarım saatte tükendi. Bütün sezon böyle olacak gibi görünüyor. Mühim olan sahada başarı sağlamak. Elimizden geleni yapacağız. Allah yardımcımız olsun."

"Eksiklerimiz var, bir puan bizi mutlu eder"

Zorlu Manchester United randevusuna dair saha içi beklentilerini aktaran Ilıcalı, takımın mevcut kadro durumuna dikkat çekti:

"İyi futbol, gurur duyulan bir futbol izletmek istiyoruz. Kadromuzda 7-8 futbolcu eksik. O yüzden bu maçtan bir puan alırsak mutlu oluruz tabii."

"Bu hafta 5-6 transfer daha gerçekleştirebiliriz"

Transfer operasyonlarının yoğun şekilde devam ettiğini vurgulayan Hull City Başkanı, görüşmelerin titizlikle yürütüldüğünü söyledi:

"Bu hafta 5-6 futbolcu daha getireceğiz gibi görünüyor. Bu pazarlıklar kolay olmuyor. Önemli futbolcularla görüşüyoruz. Hem onları ikna etmek hem doğru şartları oluşturmak kolay değil. Ama genel tabloya baktığımızda çok iyi durumdayız."

Trump, hafta başında vergilerin yürürlüğe girişini geçici olarak ertelemiş ve Washington ile Ottawa’nın iki ülke açısından da "çok iyi" bir ticaret anlaşmasına yakın olduğunu söylemişti. Ancak dün gece sona ermesi planlanan görüşmeler, tarafların şartlarda uzlaşamaması üzerine sonuçsuz kaldı.

Kanada Başbakanı Carney, müzakerelerde "önemli ilerleme" sağlandığını, ancak ortaya çıkan sonucun Kanada’nın hedeflerini karşılamadığını belirterek, görüşmeleri askıya aldığını, kendilerinin de karşılık vereceğini açıkladı. Carney, ABD’nin son anda önerdiği değişikliklerin "adil olmadığını, ekonomik açıdan verimsiz olduğunu ve herhangi bir anlaşmanın güvenilirliğini sorgulattığını" söyledi.

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ise Kanada’nın hafta başında üzerinde uzlaşılan şartlar çerçevesinde anlaşmayı sonuçlandırmayı reddettiğini savundu. Greer, Kanada’nın yeni taleplerinin ve daha önce verdiği bazı taahhütlerden geri adım atmasının görüşmelerde sağlanan dengeyi bozduğunu söyledi.

ABD’nin yeni yüzde 50’lik vergileri şarap, süt ürünleri, çimento, giyim ve hokey ekipmanları dahil çeşitli Kanada ürünlerini kapsayacak. Söz konusu tarifeler, ABD’nin Kanada çeliği, alüminyumu, otomobilleri ve kerestesine uyguladığı mevcut vergilere ek olarak yürürlüğe girdi.

Operasyonun kritik ayaklarından biri Muğla'da gerçekleştirildi. Hakkında arama ve yakalama kararı bulunan ve yasa dışı yollarla deniz üzerinden yurt dışına kaçmaya hazırlandığı tespit edilen Hilmi Tuna Kuriş, Marmaris’in Bozburun mevkisinde yakalandı. Operasyonda kaçış planına yardım ve yataklık ettikleri belirlenen Mehmet Özmen ve Erhan Yılmaz da gözaltına alındı.

Sağlık ve bilişim şirketlerinin yöneticileri gözaltında

İstanbul merkezli baskınlarda örgütle bağlantılı şirketler ve dijital yazılımların tepe isimleri hedef alındı. Operasyon kapsamında; Hisar Sağlık Yatırım A.Ş. (Hisar Hospital) Yönetim Kurulu üyeleri İsa Ateş ve Taner Çetin, Aurora Bilişim eski şirket yetkilileri Metin Surat ve Süleyman Tunahan Akbulut, "Tek Düzen" adlı uygulamanın kurucusu olduğu belirtilen Osman Sert ile birlikte Abdullah Özcan Yavuz ve İrfan Yılmaz gözaltına alındı.

Operasyonun Mersin ayağında ise örgüt elebaşının adına kayıtlı telefon hattını kullandığı belirlenen zihinsel engelli Ali Kovan hakkında adli işlem yapıldı.

1 firari şüphelinin yakalanması için çalışmalar sürüyor

Toplam 13 şüpheliye yönelik eş zamanlı baskınlarda 12 kişi yakalanırken, İstanbul’da ikamet ettiği ve Aurora Bilişim ile irtibatlı olduğu saptanan firari şüpheli Fahri Doğan’ın yakalanması amacıyla emniyet güçlerinin çalışmaları devam ediyor.

Başsavcılık kaynakları; soruşturmanın örgütün mali ilişkileri, şirket ve dernek bağlantıları, suç gelirlerinden elde edilen mal varlıkları ile firari örgüt üyelerine lojistik destek sağlayan tüm ağları ortaya çıkarmak üzere çok yönlü sürdürüldüğünü bildirdi.

Hastanede müşahade altında tutulan ve hayati tehlikeyi atlatan Meriç’in sağlık durumunun iyiye gittiği bildirildi. Milletvekilinin yakınlarının talebi ve doktorların onayı doğrultusunda, ileri tetkik ve tedavi sürecinin İstanbul’daki özel bir hastanede sürdürülmesine karar verildi. Meriç, tahsis edilen özel ambulans uçakla Gaziantep'ten İstanbul'a sevk edildi.

Soruşturmada 2 kişi tutuklanmıştı

Milletvekili Melih Meriç'e yönelik gerçekleştirilen saldırının ardından güvenlik güçleri tarafından başlatılan geniş çaplı adli soruşturmada 5 şüpheli gözaltına alınmıştı. Şüphelilerden saldırıyı gerçekleştiren Seydi Ahmet Keleş ve oğlu Hakan Keleş, sevk edildikleri Sulh Ceza Hâkimliğince tutuklanarak cezaevine gönderilmiş, 3 şüpheli ise adli kontrol şartıyla serbest bırakılmıştı.

Tutuklanan zanlı Seydi Ahmet Keleş'in emniyetteki ifadesinde, Yeni Parti Oğuzeli İlçe Başkanlığı görevlendirmesi ve teşkilat atamaları konusunda Milletvekili Melih Meriç ile aralarında çıkan tartışma neticesinde olayın meydana geldiğini söylediği öğrenildi.

Bakan Kacır'ın aktardığı bilgilere göre, program dahilinde 36 ay vadeli kredilerde 20 puanlık finansman desteği ve kefalet güvencesi sağlanırken, sektör bazlı destek limitleri kapsamında tedarikçi geliştirmeye yönelik projelere 30 milyon liraya kadar finansman desteği,hızlı büyüme potansiyeline sahip veya teknogirişim rozeti bulunan işletmelerin projelerine 20 milyon liraya kadar destek sağlanacak.

2025'ten bu yana 64 milyar liralık kaynak sağlandı

Programın KOBİ ekosistemine sağladığı katkıya dikkat çeken Kacır, şu ifadeleri kullandı:

"2025'te uygulamaya aldığımız program kapsamında 3 bin 938 KOBİ'ye 64 milyar lira finansmana erişim imkânı sağladık. KOBİ'lerimizin yanında olmaya, büyümelerini desteklemeye devam edeceğiz."

Son başvuru rarihi 15 Eylül

KOSGEB Kapasite Geliştirme Destek Programı'nın 2026 yılı 3'üncü dönemine yönelik başvurular 15 Eylül 2026 tarihine kadar devam edecek. Başvuru koşulları ve ayrıntılı bilgiye KOSGEB'in resmi internet adresi olan "kosgeb.gov.tr" üzerinden ulaşılabilecek.

Müfredat etik kullanımı ve içerik üretimini de kapsıyor

Eğitim programı; yapay zeka teknolojilerinin haber üretiminden halkla ilişkilere, dijital medyadan reklamcılığa kadar iletişimin tüm boyutlarını dönüştürdüğü bir dönemde öğrencilere çok yönlü bir vizyon kazandırmayı amaçlıyor.

Kamp müfredatında yer alan başlıklar arasında yapay zeka sistemlerinin mantığı ve çalışma prensipleri. medya ve iletişim sektöründeki pratik yapay zeka araçları ile içerik üretim süreçleri. dezenformasyonla mücadele, veri gizliliği, telif hakları ve algoritmik etik standartlar. katılımcı öğrenciler, teorik eğitimlerin ardından edindikleri becerileri somut bir bitirme projesine dönüştürerek sertifikasyon sürecini tamamlayacak.

İletişim Başkanlığı, Türkiye genelinde bünyesinde iletişim fakültesi bulunan üniversite rektörlüklerine resmi yazı göndererek programın öğrencilere duyurulmasını sağladı. Bu adımla, ülke çapında 100'e yakın üniversitenin lisans ve lisansüstü iletişim öğrencilerinin projeden eşit şekilde faydalanması hedeflendi.

Erişim ve başvuru Detayları

Öğrencilerin mekândan bağımsız olarak çevrim içi takip edebileceği Yapay Zeka ve İletişim Kampı'na "kamp.ciblab.dev" internet adresi üzerinden tamamen ücretsiz olarak ulaşılabiliyor. Eğitim platformu, 30 Eylül 2026 tarihine kadar tüm iletişim fakültesi öğrencilerinin kullanımına açık kalacak.

1 işçi hayatını kaybetti, 2 yaralının durumu ağır

Meydana gelen tavan çökmesi sonucu maden işçisi Erdi Kahveci yaşamını yitirdi. Göçük ve oluşan hava basıncı nedeniyle 12 işçi yaralanırken, 8 kişinin de olaydan etkilendiği bildirildi.

İlk müdahaleleri olay yerinde yapılan yaralılar, ambulanslarla Beypazarı ve Ankara'daki çeşitli hastanelere nakledildi. Tedavisi süren işçilerden 2'sinin hayati tehlikesinin devam ettiği öğrenildi.

Ankara Valiliği'nden yapılan açıklamada, kazanın maden ocağının çalışma sahası arka bölümünde gerçekleşen tavan çökmesine bağlı ani hava basıncı ve savrulmalar neticesinde yaşandığı kaydedildi.

Yönetici ve teknik sorumlular gözaltında

Faciayla ilgili Beypazarı Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başlatılan çok yönlü adli soruşturma kapsamında 8 şüpheli hakkında gözaltı kararı verildi. Emniyet ve jandarma birimlerince gözaltına alınan şüphelilerin unvanları şöyle:

• Maden Direktörü F.U.

• Maden İşletme Müdürü K.D.

• Maden Sektör Sorumlusu A.K.

• Maden Vardiya Amiri A.D.

• Mekanik İşletme Müdürü Yardımcısı S.R.

• Mekanik Yeraltı Sorumlusu K.D.

• Mekanik Sektör Sorumlusu A.U.

• Mekanik Vardiya Sorumlusu S.S.

Gözaltındaki şüphelilerin adli işlemleri ve kazanın meydana geliş nedenine ilişkin teknik bilirkişi incelemeleri devam ediyor.

Ekonomi dünyasından taziye mesajları

İstanbul Üniversitesi'ndeki uzun yıllara dayanan akademik çalışmalarının yanı sıra Türkiye ekonomisi, tarım ekonomisi ve politik iktisat üzerine sayısız eser kazandıran, İstanbul Bilgi Üniversitesi'nin kurucu rektörlüğünü yürüten Prof. Dr. Kazgan'ın vefatı dolayısıyla çok sayıda ekonomist, akademisyen ve sivil toplum kuruluşu temsilcisi sosyal medya hesaplarından taziye mesajları yayımladı.

Prof. Dr. Gülten Kazgan kimdir?

5 Haziran 1927 tarihinde İstanbul’da dünyaya gelen Gülten Kazgan, eğitim hayatına Amerikan Kız Koleji’nde başladı. 1946 yılında girdiği İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’nden 1950 yılında mezun olan Kazgan, Türkiye Sınai Kalkınma Bankası’ndaki kısa süreli görevinin ardından mezun olduğu fakültede asistan olarak akademik kariyerine adım attı.

"Tarımsal Gelirin İstikrarsızlığının Uzun Dönem Eğilimleri" başlıklı teziyle doktor unvanını alan Kazgan, tarım ekonomisi alanında Türkiye'nin önde gelen uzmanları arasına girdi. 1957-1959 yılları arasında Rockefeller bursu kapsamında ABD'deki Chicago Üniversitesi’nde Nobel ödüllü ekonomist Theodore W. Schultz ile ortak araştırmalar yürüttü. Türkiye’ye dönüşünün ardından akademik çalışmalarını aralıksız sürdüren Kazgan, 1961 yılında doçent, 1994 yılında ise profesör unvanını aldı.

Taktik ve duran top çalışmasıyla hazırlıklar tamamlandı

Kırmızı-siyahlı kulüpten yapılan bilgilendirmeye göre futbolcular, antrenmana ısınmaya yönelik koordinasyon hareketleriyle başladı. 5'e 2 top kapma ve pas organizasyonlarıyla devam eden çalışma, tam sahada gerçekleştirilen taktik varyasyonlar ve özel duran top organizasyonlarıyla noktalandı.

Rodrigues kadroda yer almayacak

Başkent ekibinde kritik mücadele öncesinde cezalı oyuncu bulunmuyor. Ancak sakatlık tedavisi devam eden Kevin Rodrigues'in İzmir kafilesinde ve maç kadrosunda yer almayacağı açıklandı.

Göztepe ile Gençlerbirliği arasındaki karşılaşma, yarın saat 21.30'da ISONEM Park Gürsel Aksel Stadı'nda oynanacak.

Yetki Aile Bakanlığı'ndan Çevre Bakanlığı'na geçti

Yeni yönetmelik doğrultusunda, şehir içi toplu taşıma hizmeti sunan özel halk otobüsü ve deniz ulaşım araçları işletmecilerine ücretsiz yolcu taşımacılığı karşılığında ödenen desteklerde muhatap bakanlık değişti. Sürecin yönetim ve takip yetkisi bütünüyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı çatısı altına alındı.

Ödemeler 10 iş günü içinde belediyelerin hesaplarına aktarılacak

Yönetmelikle birlikte ödeme takvimine ve bürokratik onay süreçlerine ilişkin net süreler getirildi. Buna göre Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü, belediyelerden gelen gelir desteği taleplerine ilişkin incelemeleri yapacak.

Gerekli kontrollerin tamamlanmasının ardından hazırlanan icmal tabloları 10 iş günü içinde düzenlenecek ve hak sahiplerine ulaştırılmak üzere gelir desteği ödemeleri doğrudan belediyelerin banka hesaplarına aktarılacak

Vatandaşlar park ve gölgelik alanlara sığındı

Dışarı çıkmak zorunda kalan başkentliler güneşten korunmak için ağaç altlarını, gölgelik yürüyüş yollarını ve klimalı kapalı alanları tercih etti. Kuğulu Park, Gençlik Parkı ve Seğmenler Parkı gibi yeşil alanlardaki banklar ile süs havuzlarının çevreleri sıcaktan bunalan vatandaşların uğrak noktası oldu.

Uzmanlar, günün en sıcak saatleri olan 11.00 ile 16.00 arasında başta yaşlılar, çocuklar ve kronik rahatsızlığı bulunanlar olmak üzere tüm yurttaşların doğrudan güneş ışığına maruz kalmaması, bol sıvı tüketmesi ve hafif giysiler tercih etmesi yönünde uyarılarda bulunuyor.

Valilikten yapılan resmi açıklamada, saat 13.00 sıralarında Piraziz ilçesine bağlı Deregözü köyü civarında bir hava aracının düştüğüne dair ihbar alındığı bildirildi.

Arama-tarama çalışmaları sürüyor

İhbarın hemen ardından olayın doğruluğunu teyit etmek ve gerekli kontrolleri sağlamak amacıyla bölgeye çok sayıda uzman ekip yönlendirildi. Valilik açıklamasında şu ifadelere yer verildi:

"Olay, sağlık, jandarma, emniyet, AFAD ve itfaiye ekiplerimiz tarafından takip edilmektedir. Şu ana kadar yapılan çalışmalarda herhangi bir buluntu veya ize rastlanmamıştır. İhbarın teyidine yönelik arama-tarama çalışmaları devam etmekte olup, gelişmeler kamuoyuyla paylaşılacaktır."

Bölgedeki güvenlik, arama-kurtarma ve sağlık birimlerinin saha tarama faaliyetleri sürerken, resmi makamların gelişmeleri anlık olarak takip ettiği aktarıldı.

Genç milli yüzücüden üç madalyalı kapanış

Şampiyona boyunca sergilediği istikrarlı performansla öne çıkan genç sporcu, elde ettiği derecelerle Türkiye adına önemli bir başarı tablosu oluşturdu. Organizasyonun ilk günlerinde 50 metre serbest ve 50 metre kelebek kategorilerinde mücadele eden İdil Bengisu Tunçbilek, iki bronz madalya kazanarak Türkiye adına gençler kategorisindeki ilk derecelere imza attı.

Şampiyonanın son gününde 400 metre serbest finalinde kulaç atan milli yüzücü, 05.44.04'lük derecesiyle Avrupa ikincisi olarak gümüş madalyanın sahibi oldu ve toplam madalya sayısını üçe çıkardı.

Başkan Ayşe Ünlüce'den tebrik mesajı

Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce, Avrupa ikinciliği elde ederek gümüş madalya kazanan İdil Bengisu Tunçbilek’i, antrenörlerini ve kulüp yöneticilerini tebrik etti. Ünlüce yayımladığı mesajda, milli sporcunun elde ettiği başarıların gurur verici olduğunu belirterek kariyerinde başarılarının artarak devam etmesi temennisinde bulundu.

"Sosyal medya hesaplarının değiştirilmesi nitelikli dolandırıcılıktır"

Partiden ayrılanların tercihlerine saygı duyduklarını ancak partinin dijital ve fiziki varlıklarının teslim edilmesi gerektiğini belirten Tekin, şu ifadeleri kullandı:

"Ayrılabilirsiniz. Hiç itiraz etmiyorum. O tabii ki sizin tercihinizdir. Ama altını çizerek bir şey ifade etmek istiyorum: Bir an önce Türkiye coğrafyasının hangi ilinde, hangi ilçesinde olursa olsun Cumhuriyet Halk Partisi’ne ait olan, başta sosyal medyalar olmak üzere, malını mülkünü derhal teslim edin. Bizi zorunlu olarak hukuka başvurur hâle getirmeyin.

Şimdi bakın, şurada elimde bir belge var. Bu sosyal medya 2013 yılında kurulmuş. 2013 yılında alıyorsunuz, üstünü değiştiriyorsunuz, plakasını değiştiriyorsunuz. Yani siz arabanızı kapıya park etmişsiniz, sabahleyin bir kalkıyorsunuz, arabanızın plakası değişmiş. Bunun adı nitelikli dolandırıcılıktır, sahtekârlıktır. Bir iki ilçemizde bu sorunlar yaşandı. Büyütmemek adına zaman verdik. Derhal, en kısa süre içerisinde bu anlayıştan vazgeçin. Cumhuriyet Halk Partisi’ne ait olan malını mülkünü iade edin."

İstifa eden partililere yönelik genel merkezin ya da il başkanlığının bir engelleme çabasında olmadığını dile getiren Tekin, "Daha bir gün bizler, ne biz ne de genel merkezimiz, istifa eden arkadaşlarımıza 'Neden istifa ediyorsunuz? Aman ha istifa etmeyin' cümlesini kullanmadık. Çünkü her vatandaşımızın, her üyemizin iradesi var; iradesine göre kararını verecektir" diyerek İstanbul'da ayrılıkların sınırlı kaldığını ve geri dönüşlerin olacağını savundu.

"Kurultay CHP'li olmayan müteahhitler tarafından zehirlendi"

Parti içerisindeki sürece ve geçmiş kurultaya değinen Tekin, itirafçılık tartışmalarına dikkat çekti:

"Özellikle sol dünyadan gelenler çok iyi bilirler. İtirafçılık bizim dünyamızda, bizim anlayışımızda, bizim geleneklerimizde yok. İşte 76 tane itirafçının tamamına baktığınızda bunlar müteahhit çeteleri. 103 yıllık tertemiz mazisi olan bir siyasi partinin geldiği durum ne yazık ki bu. Bunun sorumlusu kim? Bunun sorumlusu çok şükür hiçbirimiz değiliz. 'Biz Aziz İhsanların, biz Ertan Yıldızların, biz Gülibrahimoğlu’nun arkadaşı değiliz. Biz Cumhuriyet Halk Partisi’nde emeğiyle siyaset yapanların yoldaşlarıyız' demiştik. Aynı anlayışla yolumuza devam edeceğiz.

Sayın Kılıçdaroğlu aslında kurultaydan önce çok iyi bir cümle kullandı. Dedi ki: 'Partimi güvenilir bir limana emanet edip gideceğim.' Sonra da kurultay müteahhitler tarafından zehirlendi. Bir daha söylüyorum: Müteahhitler tarafından, müşahitler değil. CHP’li olmayan müteahhitler tarafından zehirlendi ve maalesef partimizin başına bu hikâyeler geldi."

"Kılıçdaroğlu sözünün arkasında durmalı, kariyer planı yapan ihanet eder"

Kongre takvimine ilişkin demokratik sürecin işleyeceğini belirten Tekin, kişisel kariyer hesapları yapanları eleştirdi:

"Elbette önümüzdeki kongre sürecinde demokratik bir mekanizmada herkes aday olabilir. Orada hiç tereddüt yok. Aday olması konusunda da her türlü mekanizma işleyecektir. Ama Sayın Kılıçdaroğlu’nun keyfekeder 'Ben yokum' deme şansı yok arkadaşım. Mademki arınacaksak, arındırıp arındıracağız ve güvenilir limana emanet edeceksiniz. Bu sözünüzün arkasında duracaksınız. Parti içi tartışmalarda zaman zaman arkadaşlarımızın elbette bir kariyer planlamaları olur. Ama hiçbirimizin böyle bir kritik süreçte bir kariyer planlaması olamaz. Kimin kariyer planlaması varsa bu dönemde, bu partiye geçmiş dönemdekilerin yaptığı ihanetin aynısını yapmış olurlar."

"Yedi il başkanı tutuklu olur mu?"

CHP'li belediye başkanları ve teşkilat mensuplarına yönelik tutuklamalara tepki gösteren Tekin, Adalet Yürüyüşü'nü hatırlatarak şunları söyledi:

"Yedi il başkanı tutuklu olur mu arkadaşlarım? Sorulmaz mı kardeşim? Yüzlerce belediye başkanı, yardımcısı, yöneticisi, parti meclis üyeleri tutuklu. Kılıçdaroğlu, Sayın Berberoğlu davasından dolayı 500 kilometre yol yürüdü. Demokratik bir eylem kurdu kardeşim. Bütün dünyayı arkasına aldı ve eyleminin de sonucunu aldı. E şimdi kardeşim ne yapıyorsunuz? Ne yaptınız bugüne kadar? Caydırıcı neyi yapabildiniz? Bir partinin genel başkanını düşünün, yardımcılarını düşünün. Etrafındaki bütün unsurlar gözaltında, tutuklu. Bu normal bir durum mu arkadaşlar?

Her ne kadar şu anda partimizi bir cendereden kurtarmış olsak da önümüzde çok büyük engeller var. Mücadele edeceğimiz çok büyük sorunlar var. Bu sorunları aşmanın bir tek yolu var. Dayanışma içinde olmamız lazım. Ve Sayın Genel Başkanımıza bu sürecin tamamlanması konusunda her türlü desteği vereceğiz kardeşim. Başta Gürsel Tekin olarak tek de kalsam bu desteğe sonuna kadar devam edeceğim."

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Peki, Ağustos 2026 döneminde en yüksek emekli promosyonunu hangi banka veriyor? Bankaların nakit promosyonları ile ek ödül kampanyalarında hangi koşullar aranıyor? İşte banka banka güncel promosyon tutarları...

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!