Genel Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. Aydıncan Akdur, göbek fıtığı ameliyatından sonra hastaların en çok ne zaman yürüyebileceklerini, işe dönebileceklerini ve spor yapmaya başlayabileceklerini merak ettiğini belirtiyor. İyileşme sürecinin kişiden kişiye farklılık gösterebileceğine dikkat çeken Akdur, ameliyat sonrası dönemde cerrahi onarımın korunmasının ve beklenmeyen belirtilerin zamanında değerlendirilmesinin önemini vurguluyor.

Göbek Fıtığı Ameliyatından Sonra İlk Günler Nasıl Geçer?

Göbek fıtığı ameliyatından sonraki ilk günlerde kesi bölgesinde hafif veya orta düzeyde ağrı, hassasiyet ve şişlik görülebilir. Bu belirtiler cerrahi müdahaleye bağlı dokusal iyileşmenin doğal bir parçası olabilir.

Ağrının şiddeti ameliyatın açık veya kapalı yöntemle gerçekleştirilmesine, fıtığın büyüklüğüne ve hastanın bireysel özelliklerine göre değişebilir.

Küçük ve sorunsuz göbek fıtığı ameliyatlarından sonra bazı hastalar aynı gün taburcu edilebilir. Daha büyük fıtıklarda veya ek sağlık sorunları bulunan kişilerde hastanede daha uzun süre takip gerekebilir.

Ameliyat sonrası erken dönemde hastanın ağrı kontrolünün sağlanması, sıvı alımının değerlendirilmesi ve güvenli şekilde hareket edebilmesi önemlidir.

Anestezinin etkileri nedeniyle ilk saatlerde sersemlik, hafif bulantı veya yorgunluk görülebilir. Bu şikâyetler çoğunlukla zaman içerisinde azalır.

Doç. Dr. Aydıncan Akdur, hastaların taburculuk sonrasında verilen ilaç ve bakım önerilerine uymalarının iyileşme sürecini desteklediğini ifade ediyor.

Özellikle ameliyatın ilk gününde hastanın kendisini zorlamaması, ancak tıbbi bir engel bulunmadığı sürece tamamen hareketsiz kalmaması önemlidir.

Kısa yürüyüşlerle hareket etmeye başlamak, dolaşımın desteklenmesine ve uzun süre yatmaya bağlı olumsuz etkilerin azaltılmasına yardımcı olabilir.

Ameliyat Sonrası Ağrı ve Şişlik Ne Kadar Sürer?

Göbek fıtığı ameliyatı sonrasında kesi çevresinde ağrı ve gerginlik hissi görülebilir. Bu şikâyetler genellikle ilk günlerde daha belirgindir ve iyileşme ilerledikçe azalır.

Özellikle yataktan kalkarken, öksürürken veya pozisyon değiştirirken karın bölgesinde geçici hassasiyet yaşanabilir.

Ameliyat bölgesinde hafif morarma ve şişlik oluşması da mümkündür. Ancak şişliğin giderek büyümesi, yoğun ağrıya neden olması veya ciltte belirgin renk değişikliğiyle birlikte görülmesi değerlendirilmelidir.

Bazı hastalarda ameliyat bölgesinde seroma adı verilen sıvı birikimi oluşabilir. Bu durum, özellikle daha büyük fıtıkların onarılmasından sonra görülebilir.

Seromaların bir bölümü zaman içerisinde kendiliğinden gerileyebilir. Ancak büyük, ağrılı veya enfeksiyon şüphesi bulunan sıvı birikimlerinin hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Ameliyat sonrasında ağrı kontrolü için reçete edilen ilaçların önerilen dozlarda kullanılması önemlidir. Hastaların farklı ağrı kesicileri hekime danışmadan birlikte kullanması uygun değildir.

Doç. Dr. Aydıncan Akdur, iyileşme sürecinde ağrının genel olarak azalma eğiliminde olmasının beklendiğini, giderek şiddetlenen ağrıların ise değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

Yara Bakımı ve Enfeksiyondan Korunma

Göbek fıtığı ameliyatından sonra yara bakımının doğru yapılması, sağlıklı iyileşme açısından önem taşır.

Açık cerrahi uygulanan hastalarda genellikle göbek çevresinde bir kesi bulunurken kapalı ameliyatlarda karın bölgesinde birkaç küçük kesi olabilir.

Yara yerlerinin temiz ve kuru tutulması, ameliyat sonrası önerilere uygun pansuman yapılması ve kontrol tarihlerine uyulması gerekir.

Duş alma zamanı, kullanılan kapatma malzemelerine ve cerrahın uyguladığı yönteme göre değişebilir. Bu nedenle her hastaya aynı süre içerisinde duş alması önerilmez.

Hekim tarafından belirtilmediği sürece ameliyat yarasına rastgele krem, merhem veya bitkisel ürün sürülmemelidir.

Hafif kızarıklık ve hassasiyet iyileşmenin erken döneminde görülebilse de giderek artan kızarıklık, sıcaklık, kötü kokulu akıntı veya yüksek ateş enfeksiyon belirtisi olabilir.

Özellikle cerrahi yama kullanılan hastalarda enfeksiyonların dikkatli değerlendirilmesi önemlidir. Çünkü bazı derin enfeksiyonlar daha kapsamlı tedavi gerektirebilir.

Diyabet, obezite ve sigara kullanımı gibi faktörler yara iyileşmesini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle hastanın mevcut sağlık sorunlarının kontrol altında tutulması da iyileşme planının bir parçasıdır.

Günlük Yaşama ve İşe Dönüş Ne Zaman Mümkün?

Göbek fıtığı ameliyatı sonrasında hastaların günlük yaşamlarına dönüş süresi, yapılan cerrahi işlemin kapsamına göre değişir.

Küçük fıtıkların sorunsuz onarıldığı hastalarda hafif günlük aktivitelere birkaç gün içerisinde dönüş mümkün olabilir.

Masa başında çalışan kişiler, ağrıları kontrol altına alındığında ve kendilerini yeterince iyi hissettiklerinde genellikle daha erken işe dönebilir.

Buna karşılık ağır yük kaldırmayı, sürekli eğilmeyi veya yoğun fiziksel güç kullanmayı gerektiren mesleklerde işe dönüş süresi daha uzun olabilir.

Büyük karın duvarı fıtıklarının onarılması veya karmaşık cerrahi işlemler sonrasında iyileşme süresinin uzaması mümkündür.

Bu nedenle hastaların yalnızca ameliyatın üzerinden geçen gün sayısına bakarak işe veya spora başlaması doğru değildir.

Doç. Dr. Aydıncan Akdur, fiziksel aktiviteye dönüş kararında ameliyatın özelliklerinin ve hastanın ağrı durumunun birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Araç kullanmaya başlamak için de hastanın ani hareketleri güvenli şekilde yapabilmesi ve dikkatini etkileyen ilaçlar kullanmaması gerekir.

Ağır Kaldırma ve Spor Yapmaya Ne Zaman Başlanmalı?

Göbek fıtığı ameliyatı sonrasında karın duvarındaki onarımın korunması, iyileşme sürecinin önemli hedeflerinden biridir.

Bu nedenle özellikle erken dönemde ağır kaldırma ve karın kaslarını yoğun şekilde zorlayan aktiviteler konusunda dikkatli olunmalıdır.

Ancak tüm hastalara aynı süreyle kesin hareket kısıtlaması uygulanması gerektiği söylenemez. Fıtığın büyüklüğü, kullanılan onarım yöntemi ve hastanın genel sağlık durumu aktivite planını etkiler.

Basit ve sorunsuz fıtık onarımlarında günlük hareketlere dönüş daha hızlı olabilirken büyük veya karmaşık onarımlarda daha uzun süreli sınırlamalar gerekebilir.

Hafif yürüyüşler çoğunlukla erken dönemde önerilen aktiviteler arasındadır. Yürüyüş, dolaşımın desteklenmesine ve hastanın hareket kabiliyetini yeniden kazanmasına yardımcı olabilir.

Ancak ağırlık çalışmaları, yoğun karın egzersizleri ve temas sporlarına dönüş için cerrahi ekibin değerlendirmesi önemlidir.

Özellikle ameliyat bölgesinde ağrı veya belirgin gerginlik oluşturan hareketlerin zorlanarak sürdürülmesi uygun değildir.

Hastaların aktivite düzeylerini kademeli artırmaları ve iyileşme sırasında ortaya çıkan yeni şikâyetleri dikkate almaları gerekir.

Ameliyat Sonrası Beslenme ve Kabızlıktan Korunma

Göbek fıtığı ameliyatı sonrasında beslenme düzeninin korunması, genel iyileşmeye katkıda bulunan önemli faktörlerden biridir.

Özellikle kabızlığın önlenmesi, karın içi basıncının gereksiz yere artmasının azaltılmasına yardımcı olabilir.

Ameliyat sonrasında hareketliliğin azalması, sıvı tüketiminin yetersiz olması ve bazı ağrı kesici ilaçların kullanılması kabızlığa neden olabilir.

Bu nedenle yeterli sıvı tüketmek, tolere edilebilen lifli besinleri tercih etmek ve düzenli öğün alışkanlığı oluşturmak yararlı olabilir.

Sebze, meyve, tam tahıllar ve uygun protein kaynakları, dengeli beslenme açısından önemlidir.

Protein içeren besinler, doku onarımında görev alan temel yapı taşlarının sağlanmasına katkıda bulunur. Ancak hastanın böbrek hastalığı veya farklı beslenme kısıtlamaları bulunuyorsa diyet önerileri kişisel olarak düzenlenmelidir.

Şişkinlik ve gaz şikâyeti yaşayan hastalarda bazı yiyeceklerin geçici olarak azaltılması gerekebilir.

Kabızlık şiddetliyse veya uzun sürüyorsa hekim tarafından uygun dışkı yumuşatıcı tedaviler değerlendirilebilir.

Doç. Dr. Aydıncan Akdur, ameliyat sonrası dönemde beslenmenin yalnızca kilo kontrolü açısından değil, bağırsak hareketlerinin düzenlenmesi ve yara iyileşmesinin desteklenmesi bakımından da önemli olduğunu ifade ediyor.

Göbek Fıtığı Ameliyatı Sonrası Hangi Belirtilerde Doktora Başvurulmalı?

Göbek fıtığı ameliyatından sonra hafif ağrı, hassasiyet ve sınırlı şişlik görülebilse de bazı belirtiler komplikasyonların habercisi olabilir.

Özellikle giderek artan karın ağrısı, yüksek ateş, yara yerinden iltihaplı akıntı ve hızla büyüyen şişlik durumunda sağlık kuruluşuna başvurulması gerekir.

Sürekli kusma, karında belirgin şişlik ve gaz ya da dışkı çıkaramama gibi yakınmalar bağırsaklarla ilişkili sorunların değerlendirilmesini gerektirebilir.

Ameliyat sonrasında nefes darlığı, göğüs ağrısı veya bayılma gibi belirtiler ortaya çıkarsa acil sağlık yardımı alınmalıdır.

Bacakta tek taraflı şişlik ve ağrı gelişmesi de damar içerisinde pıhtı oluşumu açısından değerlendirilmesi gereken bir bulgu olabilir.

Bazı hastalarda ameliyat sonrası dönemde yeniden şişlik hissedilebilir. Bu durum her zaman fıtığın tekrar ettiği anlamına gelmez. Seroma, ödem veya farklı dokusal değişiklikler de şişliğe neden olabilir.

Ancak yeni ortaya çıkan veya zaman içerisinde büyüyen şişliklerin muayeneyle değerlendirilmesi önemlidir.

Uzun Vadede Fıtığın Tekrarlamaması İçin Nelere Dikkat Edilmeli?

Göbek fıtığı ameliyatında temel hedef, karın duvarındaki açıklığın onarılması ve hastanın günlük yaşamına güvenli şekilde dönmesidir.

Bununla birlikte başarılı bir cerrahi müdahale sonrasında bile fıtığın tekrar etme olasılığı tamamen ortadan kalkmaz.

Obezite, sigara kullanımı, yara iyileşmesini etkileyen hastalıklar ve bağ dokusuna ilişkin özellikler tekrar riskinde etkili olabilir.

Sağlıklı vücut ağırlığının korunması, kabızlığın önlenmesi, kronik öksürüğün tedavi edilmesi ve sigaranın bırakılması genel iyileşme açısından yararlı önlemler arasında yer alır.

Ameliyat sonrasında önerilen kontrol muayenelerine katılmak da onarım bölgesinin değerlendirilmesine ve olası sorunların erken fark edilmesine katkı sağlar.

Cerrahi yama kullanılan hastaların yalnızca yama varlığı nedeniyle yaşam boyu hareketlerini kısıtlaması gerekmez. İyileşme tamamlandığında birçok kişi normal günlük aktivitelerine ve uygun spor programlarına dönebilir.

Ancak büyük veya karmaşık fıtık onarımlarında uzun dönem aktivite önerileri farklılık gösterebilir.

Sonuç olarak göbek fıtığı ameliyatı sonrası iyileşme süreci, cerrahi yönteme ve hastanın kişisel özelliklerine göre şekillenir. Uygun yara bakımı, ağrı kontrolü, dengeli beslenme, kontrollü fiziksel aktivite ve düzenli takip, hastaların günlük yaşamlarına güvenli biçimde dönmelerinde önemli rol oynar. Ameliyat sonrasında ortaya çıkan beklenmeyen belirtilerin zamanında değerlendirilmesi ise hem erken dönem komplikasyonların kontrol edilmesine hem de uzun vadeli cerrahi sonuçların korunmasına yardımcı olabilir.

Kararlara göre, Hazine ve Maliye Bakan Yardımcılığına, Kutluhan Taşkın atandı.

Gelir İdaresi Başkanlığına ise Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Başkanı Sinasi Candan getirildi. Gelir İdaresi Başkan Yardımcılıklarına Kaan Kasım, Zekayi Cenge ve Hüseyin Azizli; Gelir İdaresi Daire Başkanlığına Ferhat Dinçer atandı.

SPK BAŞKANI SÜTCÜ GÖREVDEN ALINDI

Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı Mahmut Sütcü, Cumhurbaşkanı kararıyla görevden alındı.

Milli Piyango İdaresi Genel Müdürlüğünde Yönetim Kurulu Üyeliğine Hikmet Yıldırım, Genel Müdür Yardımcılığı ve Yönetim Kurulu Üyeliğine Salih Ercan, I. Hukuk Müşavirliğine Nigar Genç atandı.

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu Başkanı İbrahim Ömer Gönül de görevden alındı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütahya İl Kültür ve Turizm Müdürü Zekeriya Ünal da görevinden alındı.

ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINDA ÇOK SAYIDA ATAMA

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığında Muğla İl Müdürü Ömer Bolat, Muş İl Müdürü Yusuf Akkaya ve Afyonkarahisar İl Müdürü Merih Karayol görevden alındı. Bakanlıkta genel müdür yardımcılıkları ile Sakarya, Balıkesir, Bolu, Kayseri, Denizli, Karaman, Muğla, Muş, Kocaeli, Ordu ve Kastamonu il müdürlüklerine yeni atamalar yapıldı.

Ayrıca Adli Tıp Kurumu Başkan Yardımcılığına Uzman Dr. Ali Ulvi Çalık, Adli Tıp İkinci İhtisas Kurulu Adli Tıp Üyeliğine Uzman Dr. Refik Akman, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdür Yardımcılığına Yakup Gümüş atandı. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Kırıkkale İl Müdürü Çiğdem Açıkyıldız Kazel ise görevden alındı.

Vakıflar Genel Müdürlüğü Adana Vakıflar Bölge Müdürü Lütfi Karabacak görevden alınırken, Milli Eğitim Bakanlığı İnşaat ve Emlak Genel Müdür Yardımcılığına Fikri Erdem Kökbay atandı. Tarım ve Orman Bakanlığında Gıda ve Kontrol Genel Müdür Yardımcılığına Mahmut Musa Timur, Hukuk Hizmetleri Genel Müdür Yardımcılığına Özge Umut Eker getirildi.

SPK kararında, Tera Yatırım Holding AŞ'nin, Peker GYO'nun 314 milyon 754 bin 719,80 lira nominal değerli A grubu imtiyazlı paylarının tamamını devraldığı, bu işlem sonucunda şirketin yönetim kontrolünü elde ettiği belirtildi. Zorunlu pay alım teklifinin, 16-29 Eylül 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilmesinin ilan edildiği ancak yükümlülüğün yerine getirilmediği kaydedildi.

OY HAKLARI DONDURULDU

Kurul, Tera Yatırım Holding AŞ ile Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ, Tera Portföy Yönetimi AŞ ve çeşitli Tera Portföy fonlarının sahip oldukları oy haklarının 16 Eylül 2026 itibarıyla kendiliğinden donmuş olduğuna karar verdi. Tasfiyesine daha önce karar verilen bazı Tera Portföy fonlarının donmuş oy haklarının ise çözülmesine hükmedildi.

Tera Yatırım Holding, Tera Yatırım Menkul Değerler, Tera Portföy Yönetimi ve Tera Portföy Algoritmik Stratejiler Serbest Fon'un donmuş oy haklarına konu paylarının genel kurul toplantı nisabında dikkate alınmayacağı bildirildi. Bu oy haklarının, zorunlu pay alım teklifinin tamamlanmasını takip eden ilk gün, Kurulca aksi yönde karar verilmediği sürece kendiliğinden çözüleceği belirtildi.

PAYLARA BORSA İSTANBUL'DA İŞLEM KISITI

SPK ayrıca söz konusu şirket ve fonların sahip olduğu, oy hakları donmuş payların zorunlu pay alım teklifi yükümlülüğü yerine getirilinceye kadar Borsa İstanbul’da alım satıma konu edilemeyecek paylar statüsüne alınmasına karar verdi. Bu statünün, söz konusu payları Borsa dışında alacak kişiler için de geçerli olacağı bildirildi.

Kurul, Tera Yatırım Holding'in Peker GYO paylarını devraldığının kamuya açıklandığı tarihte pay sahibi olan ortakların, varsa uğradıkları zararların tazmini için Tera Yatırım Holding AŞ hakkında yargı yoluna başvurabilecekleri konusunda bilgilendirilmelerine de karar verdi.

"HABER YAPMADIĞI GEREKÇESİYLE TUTUKLANIYOR"

"Gazeteci Murat Ağırel, araştırdığı bir konuda yeterli bilgi ve belgeye ulaşamadığı için haber yapmamış. Şimdi ise haber yapmadığı gerekçesiyle tutuklanıyor. Peki, o haberi yapsaydı ve iddialar doğrulanmasaydı ne olacaktı? Bu kez de dezenformasyon suçlamasıyla karşı karşıya kalmayacak mıydı? Üstelik ev hapsinde bulunan ve hakkında zaten adli kontrol tedbiri uygulanan bir gazetecinin tutuklanmasını gerektiren somut gerekçe nedir? Hangi kaçma veya delilleri karartma riski, tutuklama tedbirini zorunlu kılmaktadır? Adalet; ancak hukuk herkese eşit ve ölçülü uygulandığında gerçek anlamını bulur."

PENALTI VURUŞU NEDEN GÜNDEM OLDU?

Penaltı vuruşuna yönelik ilginin yükseldiği dönemde Süper Lig'de iki önemli pozisyon yaşandı. İlk olarak 17 Ekim'de Fenerbahçe'nin Alanyaspor'u 3-0 mağlup ettiği karşılaşmada penaltı sonrası yaşanan gol iptali tartışıldı.

Ardından 19 Ekim'de oynanan Trabzonspor-Beşiktaş derbisinde bordo-mavili futbolcuların elle oynama gerekçesiyle yaptığı penaltı itirazı gündeme geldi. Karşılaşmanın hakemi Cihan Aydın'ın oyunu devam ettirmesi üzerine pozisyon spor kamuoyunda tartışıldı.

FENERBAHÇE-ALANYASPOR MAÇINDA PENALTI GOLÜ NEDEN İPTAL EDİLDİ?

Fenerbahçe, Alanyaspor karşılaşmasının ilk yarısında Levent Mercan'ın ceza sahasında yerde kalmasıyla penaltı kazandı. Yardımcı hakemin ofsayt işareti nedeniyle incelenen pozisyonda, VAR kontrolünün ardından penaltı kararı geçerli sayıldı.

Topun başına geçen Mason Greenwood'un vuruşunu Alanyaspor kalecisi Paulo Victor kurtardı. Dönen topu tamamlayan İrfan Can Kahveci ağları havalandırdı ancak gol geçerli sayılmadı.

İrfan Can Kahveci'nin penaltı vuruşu yapılmadan önce ceza sahasına girdiği ve ardından dönen topa müdahale ettiği gerekçesiyle gol iptal edildi. Pozisyon, penaltı atışlarında ceza sahasına erken girilmesine ilişkin kuralları gündeme taşıdı.

TRABZONSPOR-BEŞİKTAŞ DERBİSİNDE PENALTI İTİRAZI

Süper Lig'in 8. haftasında oynanan Trabzonspor-Beşiktaş karşılaşmasının 31. dakikasında da tartışmalı bir pozisyon yaşandı.

Trabzonspor'un kullandığı kornerde topun Beşiktaşlı Emmanuel Agbadou'nun eline temas ettiğini belirten bordo-mavili futbolcular penaltı talebinde bulundu. Hakem Cihan Aydın ise pozisyonda ihlal olmadığı yönünde değerlendirme yaparak oyunu sürdürdü.

VAR'dan da saha hakemine inceleme önerisi gelmedi. Böylece karşılaşma penaltı kararı verilmeden devam etti.

PENALTI VURUŞU NEDİR, HANGİ DURUMLARDA VERİLİR?

Futbol Oyun Kuralları'nın 14. maddesine göre penaltı vuruşu, savunma yapan takımın kendi ceza sahası içerisinde doğrudan serbest vuruş gerektiren bir ihlal gerçekleştirmesi durumunda uygulanır.

Penaltı kararı verilebilecek ihlaller arasında rakibi dikkatsizce düşürme, kurallara aykırı şekilde itme, tutma ve elle oynama ihlalleri bulunur.

Ancak ceza sahasında gerçekleşen her temas penaltı anlamına gelmez. Hakemler, pozisyonun niteliğini ve futbol oyun kurallarındaki ihlal ölçütlerini değerlendirerek karar verir.

PENALTI VURUŞU KURALLARI 2026: NELERE DİKKAT EDİLİYOR?

Uluslararası Futbol Birliği Kurulu (IFAB) tarafından yayımlanan 2026-2027 Futbol Oyun Kuralları'na göre penaltı atışlarında futbolcuların ve kalecinin uyması gereken belirli şartlar bulunuyor.

Penaltıyı kullanan oyuncu ve kaleci dışındaki futbolcular, vuruş yapılıncaya kadar ceza sahası dışında ve penaltı noktasından en az 9,15 metre uzaklıkta beklemek zorunda.

Kalecinin ise vuruş anında en az bir ayağının bir bölümünü kale çizgisinin üzerinde, çizgiyle aynı hizada veya gerisinde bulundurması gerekiyor.

Penaltıyı kullanan futbolcu topu ileri doğru hareket ettirmeli ve başka bir oyuncu topa dokunmadan ikinci kez oynayamamalı.

PENALTIDA CEZA SAHASINA ERKEN GİRİLİRSE NE OLUR?

Penaltı vuruşu sırasında futbolcuların ceza sahasına erken girmesi her durumda otomatik olarak atışın tekrarlanmasına neden olmuyor.

IFAB kurallarına göre ihlalin oyuna etkisi değerlendiriliyor. Hücum eden takımın bir oyuncusu ceza sahasına erken girip kaleciden dönen topu tamamlayarak gol atarsa, gol geçerli sayılmıyor ve savunma yapan takım lehine endirekt serbest vuruş veriliyor.

Fenerbahçe-Alanyaspor karşılaşmasında İrfan Can Kahveci'nin golünün iptal edilmesinde de bu kural uygulandı.

PENALTI VURUŞU HANGİ DURUMLARDA TEKRARLANIR?

Penaltı vuruşunun tekrarlanması, ihlalin türüne ve atışın sonucuna göre değişiyor.

Kalecinin kural dışı hareket ederek topun kaleye girmesini engellemesi halinde penaltı tekrarlanabiliyor. Bununla birlikte hücum ve savunma oyuncularının ceza sahasına erken girmesi durumunda da ihlalin oyuna etkisi dikkate alınıyor.

2026-2027 sezonunda geçerli kurallara göre penaltıyı kullanan futbolcunun yanlışlıkla topa iki kez temas etmesi de özel olarak düzenleniyor. İstem dışı çift temas sonrası top doğrudan kaleye girerse penaltı tekrarlanıyor. Top kaleye girmezse normal oyun sırasında savunma lehine endirekt serbest vuruş kararı veriliyor.

PENALTI VURUŞUNDA YENİ KURAL NE DİYOR?

IFAB'ın 2026-2027 sezonuna ilişkin düzenlemelerinde, penaltı atışını kullanan futbolcunun istemeden gerçekleştirdiği çift dokunuş konusunda açıklık getirildi.

Oyuncunun kayarak topa iki ayağıyla aynı anda vurması veya topun vuruşun hemen ardından diğer ayağına çarpması, kasıtlı ikinci dokunuştan farklı değerlendiriliyor.

Bu düzenleme, penaltı vuruşunun hangi durumlarda tekrarlanacağına ilişkin uygulamaların daha açık hale getirilmesini amaçlıyor.

Kurum tarafından yapılan açıklamada, bazı şirketlerin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4’üncü maddesini ihlal etmiş olabileceğine ilişkin bulguların Rekabet Kurulu tarafından ele alındığı belirtildi. Ön araştırma sonucunda ulaşılan bilgi ve belgeleri ciddi ve yeterli bulan Kurul, 10 şirket hakkında resmi soruşturma yürütülmesini kararlaştırdı.

Kamu ihalelerinde şirketlerin hareketleri incelenecek

Soruşturmanın odağında, şirketlerin kamu kurum ve kuruluşları tarafından gerçekleştirilen toplu yemek hizmeti alım ihalelerinde danışıklı hareket edip etmediği bulunuyor. Kurum, inceleme sonucunda firmaların bu tür uygulamalarla rekabeti sınırlayıp sınırlamadığını ve kamu kaynakları açısından herhangi bir zararın ortaya çıkıp çıkmadığını belirlemeye çalışacak.

Soruşturma açılan 10 şirket

Rekabet Kurulu kararı doğrultusunda haklarında soruşturma başlatılan şirketler şöyle sıralandı:

• Akyol Kurumsal Yemek Hizmetleri Ltd. Şti.
• Aş Dünyası Yemek Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
• Azık Yemek Sanayi ve Ticaret AŞ
• Bircan Temizlik ve Yemek Hizmetleri Turizm İnşaat Nakliyat Hayvancılık Gıda Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
• Emiroğulları Yemek Fabrikaları Gıda İnşaat Temizlik Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti.
• Gusto Toplu Yemek Üretim Hizmetleri ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.
• Kaf Yemek San. ve Tic. Ltd. Şti.
• Kalfoğlu Yemek Ticaret Ltd. Şti.
• Paraf Yemek Temizlik ve Özel Eğitim Hizmetleri İnşaat Nakliyat Ticaret Ltd. Şti.
• Şimal Yemek Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.

Nihai karar soruşturma sonunda verilecek

Rekabet Kurumu, soruşturma açılmasının şirketlerin kanunu ihlal ettiğinin kesinleştiği veya bu firmalara mutlaka yaptırım uygulanacağı anlamına gelmediğinin altını çizdi. Şirketler hakkındaki iddialar, yürütülecek soruşturma kapsamında değerlendirilecek. Nihai karar ise inceleme süreci tamamlandıktan sonra Rekabet Kurulu tarafından verilecek.

NİHAT KAHVECİ'DEN TRABZONSPOR VE BEŞİKTAŞ DEĞERLENDİRMESİ

Nihat Kahveci, Trabzonspor'un galibiyetinde topa sahip olmaktan çok hücum organizasyonlarının belirleyici olduğunu ifade etti. Bordo-mavili takımın yakaladığı fırsatları değerlendirdiğini söyleyen Kahveci, Beşiktaş'ın ise zaman zaman etkili oynamasına rağmen gol bulamadığını dile getirdi.

Trabzonspor'un karşılaşmaya doğru bir stratejiyle çıktığını belirten Kahveci, özellikle geçiş hücumlarında elde edilen başarıya dikkat çekti. Deneyimli yorumcu, bordo-mavililerin Süper Lig'de geçiş oyununu en etkili uygulayan ekiplerden biri olduğunu söyledi.

TRABZONSPOR'UN HÜCUM PLANI GALİBİYETİ GETİRDİ

Trabzonspor'un hücum organizasyonlarını değerlendiren Kahveci, Ernest Muçi, Sidny Lopes Cabral ve Aral Şimşir'in Beşiktaş savunmasındaki Amir Murillo'nun arkasında oluşan boşlukları değerlendirdiğini belirtti.

Bordo-mavili ekibin topa daha az sahip olmasına rağmen hücum fırsatlarını etkili kullandığını ifade eden Kahveci, teknik direktör Thomas Reis'in oyun planının karşılığını aldığını söyledi.

Kahveci ayrıca Trabzonspor'un Thomas Reis yönetiminde güçlü rakiplerine karşı savunma performansıyla öne çıktığına dikkat çekti.

NİHAT KAHVECİ BEŞİKTAŞ'IN PERFORMANSI İÇİN NE DEDİ?

Beşiktaş'ın Trabzonspor karşısındaki futbolunu da değerlendiren Nihat Kahveci, siyah-beyazlı takımın ortaya koyduğu performansın yalnızca skor üzerinden yorumlanmaması gerektiğini belirtti.

Kahveci, Beşiktaşlı futbolcuların hücumda şut fırsatları yakalamasına rağmen bunları gole çeviremediğini ifade etti. Trabzonspor'un ilk golü bulmasının ardından oyunun bordo-mavililerin istediği şekilde geliştiğini dile getirdi.

Beşiktaş Teknik Direktörü Vincenzo Italiano'nun oyuncu değişikliklerine de değinen Kahveci, değişikliklerde geç kalındığı yönünde eleştiride bulundu.

Trabzonspor 2-0 Beşiktaş Nihat Kahveci: Maç Sonu Yorumu https://t.co/yD8HQtEeQo

— Futbolun Kalbi (@kafayagore535) October 19, 2026

TRABZONSPOR BEŞİKTAŞ MAÇI KAÇ KAÇ BİTTİ?

Trendyol Süper Lig'in 8. haftasında 19 Ekim 2026 Pazartesi günü Papara Park'ta oynanan karşılaşmayı Trabzonspor 2-0 kazandı.

Ev sahibi takımın gollerini 21. dakikada Ozan Tufan ve 71. dakikada Mohamed Salah kaydetti.

Bu sonuçla Trabzonspor puanını 16'ya yükselterek ligde dördüncü sıraya çıktı. Beşiktaş ise 15 puanda kalarak beşinci sıraya geriledi.

NİHAT KAHVECİ'NİN TRABZONSPOR VE BEŞİKTAŞ YORUMUNDA ÖNE ÇIKAN DETAY

Nihat Kahveci'nin değerlendirmelerinde iki takımın farklı oyun anlayışları öne çıktı. Eski milli futbolcu, Trabzonspor'un fırsatları değerlendirme ve geçiş hücumlarındaki başarısını vurgularken Beşiktaş'ın hücum girişimlerine rağmen gol üretememesine dikkat çekti.

Kahveci'nin açıklamaları, Trabzonspor'un galibiyete ulaşmasında oyun planının ve bitiriciliğin belirleyici olduğu değerlendirmesi üzerinde yoğunlaştı.

Yeşil-beyazlı ekibin ligde kaydettiği 22 golün 15'ini atan 29 yaşındaki futbolcu Iheanacho, performansıyla takımının zirve yarışında öne çıkan isimlerinden oldu. Nijeryalı golcü, Bursaspor'un galip geldiği İstanbulspor, Manisa FK, Batman Petrolspor ve Muğlaspor maçlarında da ikişer gol atarak takımının sahadan 3 puanla ayrılmasında önemli rol oynadı.

Trendyol 1. Lig'in gol krallığı yarışında Iheanacho, 15 golle zirvede yer alırken, Nijeryalı oyuncuyu 9 gol atan Kayserispor'lu Taulant Seferi takip etti.

2026 KPSS BRANŞ SIRALAMASI AÇIKLANDI MI?

2026 KPSS lisans branş bazında sıralamaları için adayların bekleyişi devam ediyor. ÖSYM'nin erişilebilen resmî duyurularında, 19 Ekim Pazartesi itibarıyla sıralamaların açıklandığını doğrulayan bir açıklama bulunmuyor.

KPSS lisans sonuçlarının 7 Ekim'de ilan edilmesiyle birlikte adaylar puanlarını öğrenebildi. Ancak aynı bölümden mezun olan adaylar arasındaki başarı durumunu gösteren branş sıralaması bilgileri için ayrı bir açıklama bekleniyor.

KPSS BRANŞ SIRALAMASI NE ZAMAN AÇIKLANACAK?

ÖSYM, 2026 KPSS lisans branş bazında sıralamalarının açıklanacağı tarihe ilişkin henüz kesin bir takvim duyurmadı. Önceki sınav dönemlerinde branş sıralamaları, sınav sonuçlarının ardından ayrı bir işlem olarak erişime açılmıştı.

Bu nedenle sıralamaların önümüzdeki günlerde yayımlanabileceği değerlendiriliyor. Ancak ÖSYM tarafından doğrulanmayan herhangi bir tarihin kesin açıklama günü olarak kabul edilmemesi gerekiyor.

ÖSYM KPSS BRANŞ SIRALAMASI NASIL ÖĞRENİLİR?

2026 KPSS branş sıralaması yayımlandığında adaylar, ÖSYM'nin Aday İşlemleri Sistemi (AİS) üzerinden bilgilerini kontrol edebilecek. Sorgulama işlemi için adayların kişisel hesaplarına giriş yapmaları gerekecek.

Branş sıralamasını öğrenmek isteyen adaylar, ais.osym.gov.tr adresine T.C. kimlik numaraları ve aday şifreleriyle giriş yapabilecek. ÖSYM'nin ilgili sıralama ekranını kullanıma açmasının ardından adaylar kendi mezuniyet alanlarına ilişkin verilere ulaşabilecek.

KPSS BRANŞ BAZINDA SIRALAMA NEDİR, NE İŞE YARAR?

KPSS branş bazında sıralama, adayların mezun oldukları öğrenim alanına göre aynı branştaki diğer adaylar arasındaki başarı durumunu görmelerine yardımcı olan bilgilendirme verisidir. Bu sıralama, genel sınav sonuçlarından farklı olarak adayın kendi alanındaki konumuna odaklanır.

Örneğin işletme, hemşirelik, iktisat veya mühendislik bölümlerinden mezun olan adaylar, kendi branşlarına ilişkin sıralamaları inceleyerek puanlarının aynı alandaki diğer adaylara göre durumunu değerlendirebilir.

Bununla birlikte branş sıralamasında üst sıralarda bulunmak doğrudan kamu görevine atanma hakkı sağlamaz. Atamalarda ilgili kurumun kadro koşulları, nitelik kodları, puan türü ve tercih sonuçları belirleyici olur.

2026 KPSS ÖN LİSANS SONUÇLARI NE ZAMAN AÇIKLANACAK?

ÖSYM'nin 2026 sınav takvimine göre KPSS ön lisans sonuçları 30 Ekim 2026 Cuma günü açıklanacak. İki yıllık yükseköğretim programlarından mezun olan veya ilgili başvuru koşullarını taşıyan adayların katıldığı sınav, 4 Ekim'de uygulanmıştı.

ÖSYM, sınav sonuçlarının ilan edileceği günü belirlemiş olsa da sonuçların erişime açılacağı saate ilişkin kesin bir açıklama bulunmuyor. Adaylar sonuçlarını ÖSYM'nin internet sitesi üzerinden takip edebilecek.

KPSS ÖN LİSANS SONUÇLARI NEREDEN VE NASIL SORGULANACAK?

KPSS ön lisans sonuçları, açıklanmasının ardından ÖSYM'nin sonuc.osym.gov.tr adresinden öğrenilebilecek. Adaylar T.C. kimlik numaraları ve aday şifrelerini kullanarak sonuç belgelerine erişebilecek.

Sonuç belgesinde adayların ilgili sınava ilişkin puanları ve ÖSYM tarafından yayımlanan diğer değerlendirme bilgileri yer alacak. Sonuçların açıklanmasıyla birlikte kamu personeli alımlarında kullanılacak puanlara ilişkin merak edilen bilgiler de netleşecek.

2026 KPSS SINAV VE SONUÇ TAKVİMİ

ÖSYM'nin resmî takvimine göre 2026 KPSS sürecindeki önemli tarihler şöyle:

Sınav takviminde yer alan tarihler ÖSYM'nin resmî duyurularına dayanıyor. Kurumun takvimde değişiklik yapması durumunda güncel tarihler esas alınacak.

KPSS BRANŞ SIRALAMASI İLE TÜRKİYE GENELİ SIRALAMA ARASINDAKİ FARK NEDİR?

KPSS sonuçları ile branş bazında sıralama bilgileri farklı amaçlarla değerlendiriliyor. Sınav sonuç belgesi adayın puanını ve ilgili değerlendirme verilerini gösterirken branş sıralaması, adayın mezuniyet alanındaki diğer adaylarla karşılaştırılmasına yardımcı oluyor.

Branş sıralamaları özellikle kamu kurumlarının personel alımlarını takip eden adaylar açısından önem taşıyor. Bununla birlikte bu veriler, tercih dönemindeki kontenjanları veya atanma ihtimalini tek başına ortaya koymuyor.

2026 KPSS BRANŞ SIRALAMASI İÇİN GÖZLER ÖSYM'DE

2026 KPSS lisans sonuçlarını öğrenen adaylar için sıradaki önemli gelişmelerden biri branş bazında sıralama bilgilerinin yayımlanması olacak. ÖSYM'nin kesin açıklama tarihi duyurmaması nedeniyle adayların resmî internet sitesi ve AİS ekranını takip etmeleri gerekiyor.

KPSS ön lisans adayları ise 30 Ekim 2026 tarihinde açıklanması planlanan sınav sonuçlarını bekliyor. Branş sıralaması ve sonuç sorgulama süreçlerine ilişkin yeni bilgiler ÖSYM'nin duyurularıyla kesinlik kazanacak.

"SPK Başkanı Mahmut Sütçü, sağlık sorunları nedeniyle istifa etmiş. Yaklaşık 20 milyar dolarlık fon skandalı karşısında gözlerini sıkı sıkı kapatmak, anlaşılan ciddi bir göz yorgunluğuna neden olmuş. Ancak SPK Başkanı’nın istifası, fon krizinin üzerini örtemez. Daha önce de ifade ettik: Fonların tasfiyesi, adli soruşturmalar ve bürokratik değişiklikler tek başına yeterli değildir. Bu süreçte denetim sorumluluğunu yerine getirmeyenler, ihmali bulunanlar ve en önemlisi bu işin siyasi ayağı ortaya çıkarılmalıdır. Yüz binlerce insanı mağdur eden bu skandalın hesabı, bir istifayla kapanmaz!"

AVRUPA KIŞ SAATİ 2026 NE ZAMAN BAŞLAYACAK?

Avrupa kış saati uygulaması 25 Ekim 2026 Pazar günü başlayacak. Saat değişikliği, 24 Ekim Cumartesi gününü 25 Ekim Pazar gününe bağlayan gece gerçekleştirilecek.

Avrupa Birliği'nin yürürlükteki düzenlemesine göre yaz saati uygulaması her yıl ekim ayının son pazar günü sona eriyor. Bu kapsamda Almanya, Fransa, İtalya, Hollanda ve Belçika gibi ülkelerde saatler yerel saatle 03.00'ten 02.00'ye geri alınacak.

İngiltere'de saatler 02.00'den 01.00'e, Yunanistan ve Bulgaristan'da ise 04.00'ten 03.00'e çekilecek. Böylece Avrupa'nın büyük bölümünde standart saat uygulamasına geçilecek.

AVRUPA'DA SAATLER GERİ Mİ ALINACAK, İLERİ Mİ?

Avrupa ülkelerinde 25 Ekim'de saatler bir saat geri alınacak. İlkbaharda başlayan yaz saati uygulaması sona erecek ve ülkeler kış döneminde kullandıkları standart saat dilimlerine dönecek.

Saatlerin geri alınmasıyla birlikte sabah saatlerinde gün ışığından daha erken yararlanılacak. Buna karşılık akşam saatlerinde hava, saat göstergelerine göre daha erken kararacak.

Avrupa Birliği'nin 2000/84/AT sayılı düzenlemesi kapsamında mevsimsel saat değişikliği uygulaması devam ediyor.

TÜRKİYE'DE SAATLER GERİ ALINACAK MI 2026?

Türkiye'de 25 Ekim 2026 tarihinde saatler geri alınmayacak. Türkiye, 2016 yılında kalıcı hale getirilen ileri saat uygulaması kapsamında yıl boyunca UTC+3 saat dilimini kullanıyor.

Bu nedenle Türkiye'de yaz ve kış aylarında saat değişikliği yapılmıyor. Avrupa ülkelerinde saatlerin geri alınması, Türkiye'deki saatleri etkilemeyecek ancak iki bölge arasındaki saat farkını değiştirecek.

Türkiye'de sabit saat uygulamasının kaldırılmasına yönelik kanun teklifi ise 19 Ekim 2026 itibarıyla TBMM komisyonunda bulunuyor. Uygulamayı değiştiren yürürlükte bir düzenleme bulunmuyor.

ALMANYA İLE TÜRKİYE ARASINDAKİ SAAT FARKI KAÇ OLACAK?

Avrupa'da kış saatine geçilmesiyle birlikte Almanya ile Türkiye arasındaki saat farkı bir saatten iki saate çıkacak.

Yaz döneminde Almanya'da saat 12.00 olduğunda Türkiye'de 13.00'ü gösterirken, 25 Ekim'den itibaren Türkiye'de saat 14.00 olacak.

Aynı değişiklik Fransa, Hollanda, Belçika, İtalya, Avusturya ve İsviçre gibi Orta Avrupa saat dilimini kullanan ülkelerde de yaşanacak.

TÜRKİYE İLE AVRUPA ÜLKELERİ ARASINDAKİ SAAT FARKI

25 Ekim 2026'dan itibaren Türkiye ile bazı Avrupa ülkeleri arasındaki saat farkları şöyle olacak:

Yeni saat farkları özellikle Avrupa'da yaşayan Türk vatandaşlarının Türkiye'deki yakınlarıyla iletişiminde, uluslararası iş görüşmelerinde ve seyahat planlarında dikkate alınacak.

İNGİLTERE İLE TÜRKİYE ARASINDAKİ SAAT FARKI KAÇ SAAT OLACAK?

İngiltere'de 25 Ekim 2026 Pazar günü kış saatine geçilmesiyle Türkiye ile saat farkı üç saate çıkacak.

Yaz aylarında iki saat olan fark, İngiltere'nin Greenwich Ortalama Saati'ne (GMT) dönmesiyle artacak. Örneğin Londra'da saat 09.00 olduğunda Türkiye'de saat 12.00 olacak.

İngiltere, Avrupa Birliği üyesi olmamasına rağmen mevsimsel saat değişikliğini sürdürdüğü için aynı tarihte saatlerini geri alacak.

AVRUPA'DA KIŞ SAATİ UYGULAMASI KALDIRILACAK MI?

Avrupa Birliği'nde yaz ve kış saati değişikliklerinin kaldırılması uzun süredir tartışılıyor. Avrupa Parlamentosu, 2019 yılında mevsimsel saat değişikliğinin sona erdirilmesini destekleyen bir karar almıştı.

Ancak üye ülkeler arasında ortak uygulama konusunda gerekli uzlaşma sağlanamadığı için mevcut sistem devam ediyor.

Avrupa Komisyonunun Mart 2026'da yayımladığı takvimde 2027-2031 yılları arasındaki yaz saati başlangıç ve bitiş tarihleri de yer aldı. Buna göre yürürlükteki düzenlemede değişiklik yapılmadığı sürece Avrupa'da saatler ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde değiştirilmeye devam edecek.

TELEFONLAR VE BİLGİSAYARLARDA SAATLER OTOMATİK DEĞİŞECEK Mİ?

Avrupa ülkelerinde kullanılan akıllı telefonlar, bilgisayarlar ve internete bağlı birçok elektronik cihaz, otomatik tarih ve saat ayarı etkin olduğunda yeni saat dilimine kendiliğinden geçecek.

Manuel ayarlanan duvar saatleri, bazı araç saatleri ve eski elektronik cihazlarda ise kullanıcıların saatleri değiştirmesi gerekebilecek.

Türkiye'de kullanılan cihazlarda saat değişikliği yapılmayacak. Bununla birlikte saat dilimi yanlış seçilen veya güncel olmayan cihazlarda farklılık yaşanabileceği için ayarların kontrol edilmesi önem taşıyor.

AVRUPA KIŞ SAATİ NE ZAMAN BİTECEK?

Avrupa kış saati uygulaması 28 Mart 2027 Pazar günü sona erecek. Bu tarihte Avrupa ülkelerinin büyük bölümünde saatler bir saat ileri alınarak yeniden yaz saatine geçilecek.

Almanya, Fransa ve İtalya gibi ülkelerde saatlerin 02.00'den 03.00'e alınmasıyla Türkiye ile saat farkı yeniden bir saate düşecek. İngiltere ile Türkiye arasındaki fark iki saat, Yunanistan ile Türkiye arasındaki fark ise sıfır olacak.

Türkiye ise mevcut sabit saat uygulaması devam ettiği sürece 2027 yılında da saatlerini ileri veya geri almayacak.

ANTALYA ANSET SORUŞTURMASINDA 55 SANIK HAKKINDA DAVA AÇILDI

Antalya ANSET soruşturması kapsamında hazırlanan 1.849 sayfalık iddianamede, belediye ihaleleri ve organizasyon harcamalarıyla ilgili çeşitli usulsüzlük iddialarına yer verildi. Davada yargılanacak 55 kişiden 15'inin tutuklu olduğu bildirildi.

Sanıklar hakkında rüşvet alma, rüşvet verme, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma ve suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama gibi suçlamalar yöneltildi.

Savcılığın iddialarına dayanak olarak bilirkişi incelemeleri, müfettiş raporları, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) verileri, banka hareketleri ve ihale belgeleri gösterildi.

MUHİTTİN BÖCEK HAKKINDA KAÇ YIL HAPİS İSTENİYOR?

ANSET iddianamesinde Muhittin Böcek hakkında 25 yıldan 69 yıla kadar hapis cezası talep edildi. Böcek'e yöneltilen suçlamalar arasında dört ayrı rüşvet alma iddiasının yanı sıra ihaleye fesat karıştırma ve suç gelirlerini aklama da bulunuyor.

Eski Genel Sekreter Cansel Çevikkol Tuncer hakkında ise 9 yıldan 21 yıla kadar hapis cezası istendi. Savcılık, her iki sanık yönünden zincirleme suç hükümlerinin de uygulanmasını talep etti.

Talep edilen cezalar iddianamede belirtilen temel ceza aralıklarını oluştururken, sanıkların cezai sorumlulukları yargılama sonunda mahkeme tarafından karara bağlanacak.

ANSET İDDİANAMESİNDE 113 MİLYON LİRALIK KAMU ZARARI İDDİASI

Soruşturma dosyasının dikkat çeken bölümlerinden birini kamu zararı hesaplamaları oluşturdu. Bilirkişi raporunda, ANSET aracılığıyla düzenlenen organizasyonlara ilişkin işlemler nedeniyle faiz dahil 113 milyon 426 bin 440 liralık kamu zararı oluştuğu öne sürüldü.

İncelemede 45 milyon 386 bin lira anapara zararı hesaplandı. Bu tutarın ticari faizle birlikte 113,4 milyon liraya ulaştığı belirtildi.

İddianamede bazı işlerin piyasa araştırması yapılmadan yüklenicilere verildiği, hizmetlerin farklı firmalara devredildiği ve kimi ödemelerde işlerin gerçekleştirildiğini gösteren yeterli belgelerin bulunmadığı iddia edildi.

ANSET ÜZERİNDEN 359 MİLYON LİRALIK HARCAMA YAPILDI

Soruşturma kapsamında Antalya'da düzenlenen festival, konser, tanıtım ve kültürel organizasyonların mali kayıtları da incelendi.

İddianamede, beş yıllık dönemde ANSET üzerinden gerçekleştirilen etkinlikler için 359 milyon 990 bin lira harcandığı bilgisine yer verildi. Bu harcamaların enflasyonla güncellenmiş karşılığının 778 milyon 394 bin liraya ulaştığı kaydedildi.

Dosyada organizasyon tarihleri dışında yapılan otel konaklamaları ve bazı yeme-içme giderleri de inceleme konusu oldu. Savcılık, belirli harcamaların kamu yararı ve ihale süreçleri bakımından değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürdü.

ALTIN PORTAKAL VE PİYANO FESTİVALİ İHALELERİ İNCELENDİ

Antalya'da düzenlenen Altın Portakal Film Festivali, Piyano Festivali ve Foodfest gibi organizasyonlar da ANSET soruşturmasının kapsamına girdi.

Özellikle 62. Antalya Altın Portakal Film Festivali için gerçekleştirilen 114 milyon 200 bin liralık hizmet alımında rekabet koşullarına ilişkin usulsüzlük iddiaları gündeme geldi. Bilirkişi incelemelerinde alt yüklenici sözleşmeleri ve hizmet alımlarının uygulanma biçimi değerlendirildi.

Cumhuriyet'in 100. yılı kutlamalarına ilişkin organizasyon ihalesi de dosyada yer aldı. Bilirkişiler, tarihi önceden bilinen etkinlik için pazarlık usulünün tercih edilmesine ilişkin mevzuata aykırılık görüşü bildirdi.

MUHİTTİN BÖCEK VE CANSEL TUNCER SUÇLAMALARI REDDETTİ

Muhittin Böcek, savcılık ifadesinde ihale süreçleriyle ilgili hukuka aykırı talimat vermediğini ve belediyeyi zarara uğratmadığını savundu.

Böcek, raporda belirtilen 113 milyon lirayı aşan kamu zararı hesabını kabul etmediğini belirterek organizasyonların maliyetlerini düşürdüklerini öne sürdü.

Cansel Çevikkol Tuncer de ANSET'in işlemlerinin mevzuata uygun yürütüldüğünü savundu. Tuncer, mal varlığının ailesinden kalan miras ve mesleki kazançlardan kaynaklandığını ifade ederek hakkındaki iddiaları reddetti.

Her iki ismin savunmaları da iddianameyle birlikte yargılama sürecinde değerlendirilecek.

ANSET NEDİR, KİME AİT?

ANSET, Antalya Büyükşehir Belediyesi iştirakleri arasında yer alan şirketlerden biri olarak faaliyet gösteriyor. Şirketin tam adı ANSET Özel Sağlık ve Eğitim Kültür İnşaat Ticaret Limited Şirketi.

1991 yılında ANPET adıyla kurulan şirket, başlangıçta petrol ürünleri ticareti ve istasyon işletmeciliği alanında hizmet verdi. Daha sonraki yıllarda faaliyet alanını değiştiren kuruluş, 2011 yılında ANSET adını aldı.

Şirket, Antalya'da kültür ve sanat organizasyonları, festival hizmetleri ve çeşitli belediye projelerinde görev üstleniyor.

ANTALYA ANSET DAVASINDA SÜREÇ NASIL İŞLEYECEK?

Antalya ANSET iddianamesinin kabul edilmesiyle soruşturma dosyası kovuşturma aşamasına geçti. Antalya 4. Ağır Ceza Mahkemesi, sanıklar hakkındaki suçlamaları, bilirkişi raporlarını, mali kayıtları ve savunmaları yargılama sürecinde değerlendirecek.

Davada özellikle belediye ihalelerinin uygulanma biçimi, organizasyon harcamalarının dayanakları ve 113 milyon lirayı aşan kamu zararı iddiasının hukuki sorumluluk doğurup doğurmadığı ele alınacak.

İddianamenin kabul edilmesi sanıkların suçlu bulunduğu anlamına gelmiyor. Suçlamalara ilişkin nihai karar, yargılamanın ardından verilecek.

SÜPER LİG PUAN DURUMU 2026-2027: 8. HAFTA GÜNCEL SIRALAMA

Trendyol Süper Lig'de 8. hafta maçlarının ardından Galatasaray 19 puanla ilk sırada bulunuyor. Sarı-kırmızılı ekibi 17 puanla Amedspor takip ederken Fenerbahçe ve Trabzonspor 16'şar puanla üçüncü ve dördüncü sırayı paylaşıyor.

O: Oynanan maç, G: Galibiyet, B: Beraberlik, M: Mağlubiyet, AV: Averaj, P: Puan.

GALATASARAY KAÇ PUANDA, LİDERLE İKİNCİ ARASINDAKİ FARK KAÇ?

Galatasaray, Süper Lig'in 8. haftasında Gençlerbirliği'ni deplasmanda 1-0 yenerek puanını 19'a yükseltti. Sekiz karşılaşmada 6 galibiyet, 1 beraberlik ve 1 mağlubiyet alan sarı-kırmızılı takım, liderliğini korudu.

İkinci sıradaki Amedspor ise Konyaspor'u 1-0 mağlup ederek 17 puana çıktı. Böylece Galatasaray ile Amedspor arasındaki puan farkı 2 olarak kaldı.

FENERBAHÇE, TRABZONSPOR VE BEŞİKTAŞ KAÇINCI SIRADA?

Fenerbahçe, sahasında Alanyaspor'u 3-0 yenerek 16 puana ulaştı. Sarı-lacivertliler, +16 averajla üçüncü sırada yer aldı.

Trabzonspor, Beşiktaş'ı Ozan Tufan ve Mohamed Salah'ın golleriyle 2-0 mağlup etti. Bordo-mavililer bu sonuçla puanını 16'ya yükseltirken +13 averajla dördüncü sıraya çıktı. Beşiktaş ise 15 puanla beşinci sıraya geriledi.

SÜPER LİG 8. HAFTA MAÇ SONUÇLARI

Trendyol Süper Lig'in 8. haftasında oynanan dokuz karşılaşmanın sonuçları şöyle:

SÜPER LİG'DE DÜŞME HATTINDA HANGİ TAKIMLAR VAR?

Süper Lig'in 8. haftası sonunda düşme hattında Konyaspor, Samsunspor ve Eyüpspor bulunuyor. Konyaspor 5 puanla 16. sırada yer alırken Samsunspor 4 puanla 17., Eyüpspor ise 3 puanla 18. sırada bulunuyor.

Gençlerbirliği ve Gaziantep FK ise 8'er puanla düşme hattının hemen üzerinde yer alıyor. Sezonun ilerleyen haftalarında alınacak sonuçlar alt sıralardaki puan farklarını değiştirecek.

SÜPER LİG PUAN DURUMU NASIL HESAPLANIYOR?

Trendyol Süper Lig'de takımlar galibiyet başına 3, beraberlik başına 1 puan kazanıyor. Mağlubiyetlerde ise puan verilmiyor.

Puan eşitliği durumunda TFF'nin ilgili sezon talimatları uygulanıyor. Takımlar arasındaki karşılaşmalar tamamlandığında ikili averaj kriterleri sıralamada belirleyici olabiliyor. Bu nedenle özellikle aynı puana sahip ekiplerin sıralaması sezon ilerledikçe değişebiliyor.

Güncel Süper Lig puan durumu ve gelecek haftanın maç programı Türkiye Futbol Federasyonunun resmî fikstür ve puan cetvelinden takip edilebiliyor.

Esenyurt’ta çözümün, "bir kayyımı başka bir kayyımla değiştirmek değil, halkın iradesini yeniden hakim kılmak" olduğunu belirten Ahmet Özer, "Kayyım yönetimi döneminde ortaya çıkan yolsuzluk iddialarının ardından kayyımın görevden alınarak yerine yeni bir kayyım atanması, Esenyurt’un temel sorununu çözmüyor. Aksine, asıl meselenin üzerini örtüyor. Esenyurt’un ihtiyacı yeni bir kayyım değil, seçilmiş belediye başkanının görevine iade edilmesidir. Sandıkta tecelli eden milli iradenin gereğini yerine getirmek, demokrasinin ve hukuk devletinin vazgeçilmez şartıdır" ifadelerini kullandı.

"KAYYIM YÖNETİMİNİN YOLSUZLUK İDDİALARI ARAŞTIRILMALI"

Ahmet Özer, Esenyurt halkının oylarıyla seçilmiş belediye başkanı olarak görevime dönmesinin, yalnızca kendisi için değil, iradesi yok sayılan Esenyurt halkının da beklentisi olduğunu ifade ederek, şunları kaydetti:

"Üstelik, görevden alınan kayyım Can Aksoy’un yönetimi dönemine ilişkin yolsuzluk soruşturması kamuoyunda tartışılırken, kendisinin hesap vermeden görevden alınması ve yerine başka bir kayyım atanması, sorumluluk meselesini ortadan kaldırmaz. Hesap vermeden görevden alınması bir yaptırım değil, kamuoyunun gözünde ödüllendirme anlamına gelir. İddialar şeffaf biçimde araştırılmalı, tüm sorumlular hukuk önünde hesap vermelidir. Bir kayyımın yerine başka bir kayyım atamak, Esenyurt’un kaybettiği zamanı geri getirmez; demokrasi açığını kapatmaz, halkın iradesini de temsil etmez. Bu anlayış, Esenyurt’un daha fazla zaman ve hizmet kaybetmesinden başka bir sonuç doğurmaz. Çözüm açıktır: Esenyurt halkının demokratik iradesine saygı gösterilmeli, seçilmiş belediye başkanı olarak görevime iade edilmem sağlanmalıdır.

Esenyurt halkı, kendi seçtiği başkanını görevinin başında görmek istiyor. Demokrasi, sandıkta ortaya çıkan iradeye yalnızca seçim günü değil, her koşulda sahip çıkmayı gerektirir. Bizim talebimiz ayrıcalık değil, demokrasinin gereğinin yerine getirilmesidir. Esenyurt’un iradesi kayyımlarla değil, halkın seçtiği yönetimle tecelli etmelidir."

Soruşturma kapsamında şüphelilerin ifadelerinin alınması için İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı bünyesinde altı ayrı savcı görevlendirildi. 17 kişinin savcılık ifadelerinin tamamlanmasının ardından 15 şüpheli tutuklama, iki şüpheli ise adli kontrol talebiyle mahkemeye gönderildi.

Mahkeme, tutuklama istemiyle sevk edilen 15 kişi hakkında tutuklama kararı verdi. Adli kontrol talebiyle mahkemeye çıkarılan iki kişi ise adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.

Tutuklanan 15 kişinin isimleri

Soruşturma kapsamında tutuklanan isimler şöyle:

• Ömer Sarıgül
• Özgür Bölükbaşı
• Sadullah Ergün
• Selim Daşdemir
• Volkan Aslanbaş
• Zekai Erdem
• Zekeriya Yasemin
• Aylin Kotil
• Bayram Özata
• Caner Baş
• Cavidadan Tanrah Artuner
• Cihan Durak
• Cihat Salman
• Murat Ağırel
• Mehmet Ali Aslan

Adli kontrolle serbest bırakılanlar

Mahkemenin kararı doğrultusunda Cemil Vasken Barın ve Uğur Kurtulan, adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.

Açıklamada, çalışmalar kapsamında D-100 kara yolundaki Işık Sitesi Durağı'nın bulunduğu alanın Ankara ve Edirne istikametlerinde bugün 22.00 ile yarın 06.00 saatleri arasında kapatılarak trafik akışının İstanbul ile Silivri caddelerinden kontrollü sağlanacağı belirtildi.

Bu sonuçla ligdeki galibiyet serisini üç maça çıkaran Trabzonspor, puanını 16’ya yükseltti. Üçüncü mağlubiyetini alan Beşiktaş ise haftayı 15 puanla tamamladı.

Karadeniz temsilcisi, Süper Lig’in 9. haftasında Çaykur Rizespor’a konuk olacak. Beşiktaş ise gelecek hafta sahasında Başakşehir ile karşı karşıya gelecek.

Rus haber ajansı RİA Novosti’ye değerlendirmelerde bulunan Cumhurbaşkanlığı Kabinesi kaynakları, Erdoğan’ın Rus mevkidaşına yaptığı davetin geçerliliğini sürdürdüğünü ifade etti. Kaynaklar, ziyaretin gerçekleşmesinin taraflar arasında yürütülecek görüşmeler ve sağlanacak uzlaşıya bağlı olduğunu kaydetti.

Görüşmede Karadeniz’in güvenliği de ele alınabilir

Putin’in Türkiye’ye olası ziyareti kapsamında iki ülke arasındaki ilişkilerin yanı sıra Karadeniz’deki son gelişmelerin de değerlendirilmesi öngörülüyor. Görüşmelerde, bölgedeki seyrüsefer durumu ve deniz ulaşımının güvenliğine ilişkin konuların öncelikli başlıklar arasında yer alabileceği belirtiliyor.

Erdoğan, davetini daha önce de yinelemişti

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Putin, son olarak eylül ayında Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi kapsamında bir araya gelmişti. Erdoğan, bu temasın dışında Çin’de ve Astana’da gerçekleştirilen zirvelerde de Putin’i Ankara’ya davet etmişti.

İki lider arasında olası yeni bir görüşmenin, ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel gelişmeler ve Karadeniz’de deniz güvenliği konularının ele alınması açısından önem taşıması bekleniyor.

Lille’in de bulunduğu bölgelerde uygulanacak yasağın, bugün ve yarın saat 20.00’den sabah 06.00’ya kadar devam edeceği bildirildi.

"Asrın vurgunu patlıyor, hesap veren yok! İşin içinden sıyrılma taktikleri hemen devreye giriyor. SPK Başkanı Mahmut Sütçü, 'sağlık sorunları' gerekçesiyle istifa ediyor. Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı Osman Çelik, emeklilik dilekçesiyle veda ediyor. Görevden alma yok, soruşturma yok! Vurgunu yapanlar serbestçe geziyor, tövbe hesabına para yatıranın dosyası sessiz sedasız kapatılıyor. Esas sorumlular yerinde oturmaya devam ediyor. Bu işi böyle kapatamazsınız, hesap verilene kadar takipçisiyiz!"

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!