Yasa dışı şans oyunları reklamlarına yasak geliyor

Bakanlık tarafından yapılan açıklamaya göre, 1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik", 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Yeni düzenleme kapsamında, yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına yönelik reklam yasağının kapsamı genişletilirken, yasa dışı şans oyunlarının tanıtımlarına yönelik reklamlar da yasaklar arasına alındı.

Falcı ve benzeri hizmetlere yönelik reklamlar da düzenlendi

Yönetmelik değişikliğiyle birlikte falcı, medyum, astrolog ve benzeri kişiler tarafından sunulan hizmetlere ilişkin reklamlarla ilgili de yeni kurallar getirildi. Bu hizmetlere yönelik reklamların tüketicileri yanıltabilecek uygulamalara karşı daha sıkı şekilde denetlenmesi hedefleniyor.

Düzenleme ile tüketicilerin hukuka aykırı faaliyetlere yönlendirilmesinin önlenmesi ve bilgi eksikliklerinin kötüye kullanılmasının engellenmesi amaçlanıyor.

Dijital mecralarda denetimler artırılacak

Ticaret Bakanlığı, yeni uygulamayla birlikte dijital reklam alanlarında güvenilirliğin artırılmasını hedefliyor. Yanıltıcı reklamların ve hukuka aykırı ticari uygulamaların önüne geçilmesi için denetimlerin sürdürüleceği belirtildi.

Bakanlık açıklamasında, tüketicileri yanıltan, bilgi ve tecrübe eksikliklerini istismar eden, haksız rekabete yol açan reklam ve ticari uygulamalara karşı denetimlerin etkin şekilde devam edeceği ifade edildi.

Ticaret Bakanlığı'ndan yasa dışı şans oyunları reklamlarına sıkı tedbir.

Yasa dışı şans oyunları reklamları 1 Ağustos 2026 itibarıyla yasak kapsamına alınıyor.

(30.07.2026) pic.twitter.com/qazL4onYOJ

— T.C. Ticaret Bakanlığı (@ticaret) July 30, 2026

CHP Genel Başkan Yardımcısı Müslim Sarı, Etimesgut Belediyesi ve Belediye Başkanı Erdal Beşikcioğlu'na yönelik operasyona ilişkin açıklama yaptı. Sarı, CHP'li belediyelere yönelik operasyonların sona erdirilmesi çağrısında bulunarak, tutuklu yargılamanın cezalandırma aracına dönüştürülmemesi gerektiğini söyledi.

"Seçmen iradesi her geçen gün daha da sakatlanıyor"

CHP Parti Sözcüsü ve Yerel Yönetimlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Müslim Sarı, Etimesgut Belediyesi'ne yönelik operasyona ilişkin sosyal medya hesabından açıklamada bulundu.

Sarı, açıklamasında "Seçmen iradesi her geçen gün daha da sakatlanıyor. Bu sabah Etimesgut Belediyemiz ve Belediye Başkanımız Erdal Beşikcioğlu da aynı anlayışın hedefi oldu" ifadelerini kullandı.

"CHP'li belediyeleri hedef alan operasyonlara son verilmeli"

İktidara çağrıda bulunan Sarı, yalnızca CHP'li belediyelerin hedef alındığını savundu.

Sarı, "İktidar, sadece CHP'li belediyeleri sistematik biçimde hedef alan operasyonlara derhal son vermelidir" dedi.

"Tutuklu yargılama cezalandırma aracına dönüştürülmemeli"

Sarı, yargılama süreçlerine ilişkin de değerlendirmelerde bulunarak tutuksuz yargılamanın esas alınması gerektiğini belirtti.

CHP'li Sarı, "Tutuklu yargılama bir cezalandırma aracına dönüştürülmemeli, tutuksuz yargılama esas alınmalıdır" ifadelerini kullandı.

"Hukuk herkese eşit uygulanmalı"

Açıklamasında hukuk devleti vurgusu yapan Sarı, milletin sandıkta ortaya koyduğu iradeye saygı gösterilmesi gerektiğini söyledi.

Sarı, yargı süreçlerinin siyasi tartışmalardan uzak yürütülmesi ve masumiyet karinesinin gözetilmesi gerektiğini belirterek, "Hukuk herkese eşit uygulanmalı, milletin sandıkta ortaya koyduğu iradeye saygı gösterilmelidir" dedi.

Sarı'nın sosyal medya hesabından yaptığı açıklama şöyle:

"Seçmen iradesi her geçen gün daha da sakatlanıyor. Bu sabah Etimesgut Belediyemiz ve Belediye Başkanımız Erdal Beşikcioğlu da aynı anlayışın hedefi oldu. İktidar, sadece CHP’li belediyeleri sistematik biçimde hedef alan operasyonlara derhal son vermelidir. Tutuklu yargılama bir cezalandırma aracına dönüştürülmemeli, tutuksuz yargılama esas alınmalıdır. Hukuk herkese eşit uygulanmalı, milletin sandıkta ortaya koyduğu iradeye saygı gösterilmelidir. Yargı süreçlerinin hukuk devleti ilkesi doğrultusunda, siyasi tartışmalardan uzak ve masumiyet karinesi gözetilerek yürütülmesi zorunludur. Adaletin gecikmeden tecelli etmesi ve gerçeğin eksiksiz şekilde ortaya çıkarılması için süreci dikkatle takip etmeyi sürdüreceğiz."

Seçmen iradesi her geçen gün daha da sakatlanıyor.

Bu sabah Etimesgut Belediyemiz ve Belediye Başkanımız Erdal Beşikcioğlu da aynı anlayışın hedefi oldu.

İktidar, sadece CHP’li belediyeleri sistematik biçimde hedef alan operasyonlara derhal son vermelidir.

Tutuklu yargılama…

— Müslim Sarı (@muslimsarichp) July 30, 2026

Gömeç'teki yangın Bergama'ya sıçradı

Gömeç'te başlayan orman yangını, kuvvetli rüzgarın etkisiyle İzmir'in Bergama ilçesine ulaştı. Yangın, Demircidere ve Okçular mahallelerinde etkili olurken, bölgeye İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı ve Orman Bölge Müdürlüğü ekipleri sevk edildi.

Yangına çok sayıda personelin yanı sıra hava ve kara araçlarıyla müdahale ediliyor.

Alevlerin yerleşim alanlarına ulaşması önlendi

Ekiplerin yoğun çalışması sonucu yangının Hacıveliler ve Tıfıllar mahallelerindeki evlere ulaşmasının önüne geçildi.

Söndürme çalışmalarına, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından muhtarlara dağıtılan yangın tankerlerinin yanı sıra Büyükşehir Belediyesi'nin çeşitli birimleri ile ilçe belediyesine ait su tankerleri de destek veriyor.

Yangının Kozak Yaylası çevresinde etkisini sürdürdüğü, ekiplerin bölgedeki söndürme çalışmalarına aralıksız devam ettiği bildirildi.

Çandarlı'da iki yangın kontrol altına alındı

Bergama'daki yangınla mücadele devam ederken, gece saatlerinde Çandarlı'da da iki ayrı yangın çıktı.

Eyko Sitesi yakınlarında çıkan ot yangını, itfaiye ekiplerinin hızlı müdahalesiyle alevler yerleşim alanlarına ulaşmadan kontrol altına alındı.

Saat 04.00 sıralarında Çandarlı'da çıkan ve çevredeki evleri tehdit eden diğer yangın da ekiplerin müdahalesiyle kısa sürede kontrol altına alındı.

Bilecik Belediye Başkanı Melek Mızrak Subaşı ile Bayırköy Belediye Başkanı Aykut Dilsiz, belediye meclis üyeleriyle birlikte CHP’den istifa ettiklerini açıkladı. İki belediye başkanı, siyasi mücadelelerine Özgür Özel’in liderliğinde kurulan YENİ Parti çatısı altında devam edeceklerini duyurdu.

İki belediye başkanından ortak istifa kararı

CHP’de mutlak butlan kararının ardından yaşanan gelişmelerin sonrasında Bilecik Şeyh Edebali Kültür ve Kongre Merkezi’nde basın toplantısı düzenlendi.

Toplantıda konuşan Bilecik Belediye Başkanı Melek Mızrak Subaşı ve Bayırköy Belediye Başkanı Aykut Dilsiz, belediye meclis üyeleriyle birlikte CHP’den ayrılma kararı aldıklarını açıkladı.

İki başkan, siyasi mücadelelerini YENİ Parti çatısı altında sürdüreceklerini belirtti.

Subaşı: Daha güçlü bir başlangıcın kararı

Bilecik Belediye Başkanı Melek Mızrak Subaşı, CHP’den ayrılma kararlarının hizmet anlayışlarından vazgeçtikleri anlamına gelmediğini söyledi.

Subaşı, kararlarına ilişkin açıklamasında, “Bu karar bir vazgeçişin değil, daha güçlü bir başlangıcın kararıdır. Değişen ilkelerimiz değil, Bilecik’e daha güçlü hizmet edebilmek için tercih ettiğimiz yoldur” ifadelerini kullandı.

Subaşı, siyasi mücadelelerine Özgür Özel liderliğinde kurulan YENİ Parti saflarında devam etme kararı aldıklarını belirtti.

Dilsiz: Türkiye'nin yeni bir siyasi dile ihtiyacı var

Bayırköy Belediye Başkanı Aykut Dilsiz ise görev süresi boyunca CHP çatısı altında hizmet etmekten onur duyduğunu ifade etti.

Dilsiz, “Bilecik Belediye Başkanımız ve belediye meclis üyelerimizle birlikte CHP’den ayrılma kararı aldık. Türkiye’nin yeni bir siyasi dile ve yeni bir başlangıca ihtiyacı olduğuna inanıyoruz” dedi.

Motorine Zam Ne Kadar Olacak?

Sektör kaynaklarının paylaştığı ilk bilgilere göre motorin grubunda 2 lira 66 kuruş seviyesinde fiyat artışı bekleniyordu.

Daha sonra enerji sektörüyle ilgili değerlendirmelerde bulunan gazeteci Olcay Aydilek, sektör kaynaklarının zam beklentisini güncellediğini aktardı. Buna göre motorinde 3 lira 71 kuruşluk fiyat artışı ihtimali öne çıktı.

Kaynaklar ayrıca, oluşan zam ihtiyacının bir bölümünün ÖTV düzenlemesiyle karşılanmaması halinde pompaya yansıyacak artışın 5 TL'nin üzerine çıkabileceğini ifade etti. Ancak uygulanacak kesin fiyat değişikliği, ilgili düzenlemelerin ardından netlik kazanacak.

Motorin Fiyatları Neden Artıyor?

Akaryakıt fiyatları;

• Brent petrol fiyatları,

• Döviz kuru,

• Akdeniz ürün fiyatları,

• Vergi düzenlemeleri,

• Rafineri çıkış maliyetleri

gibi birçok unsur dikkate alınarak belirleniyor.

Son günlerde Orta Doğu'da yaşanan jeopolitik gelişmeler küresel enerji piyasalarını yeniden hareketlendirdi. İran ile ABD arasında artan gerilim sonrası Brent petrol fiyatı yükselişe geçti.

29 Temmuz'u yaklaşık 88 dolar seviyesinde kapatan Brent petrolün varil fiyatı, 30 Temmuz sabah saatlerinde 91 doların üzerine çıktı. Petrol fiyatlarındaki bu yükselişin motorin fiyatlarına zam olarak yansıması bekleniyor.

30 Temmuz Güncel Akaryakıt Fiyatları

Zam öncesinde büyükşehirlerdeki güncel pompa fiyatları şöyle:

İstanbul Avrupa Yakası

• Benzin: 67,10 TL

• Motorin: 77,21 TL

• LPG: 31,19 TL

İstanbul Anadolu Yakası

• Benzin: 66,94 TL

• Motorin: 77,06 TL

• LPG: 30,59 TL

Ankara Güncel Akaryakıt Fiyatları

• Benzin: 68,06 TL

• Motorin: 78,32 TL

• LPG: 31,29 TL

İzmir Güncel Akaryakıt Fiyatları

• Benzin: 68,35 TL

• Motorin: 78,60 TL

• LPG: 31,19 TL

Motorin Zammı Ne Zaman Pompaya Yansıyacak?

Sektör uygulamalarına göre akaryakıt fiyat değişiklikleri genellikle gece yarısından itibaren yürürlüğe giriyor. Motorin için beklenen fiyat artışının da ilgili düzenlemenin kesinleşmesi halinde gece yarısından sonra pompaya yansıması bekleniyor.

Kesin zam tutarı ise Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından belirlenmiyor. Akaryakıt fiyatları, uluslararası ürün fiyatları ve döviz kuru doğrultusunda dağıtım şirketleri tarafından güncelleniyor.

Benzin ve LPG Fiyatlarında Değişiklik Var mı?

30 Temmuz itibarıyla açıklanan bilgiler doğrultusunda zam beklentisi yalnızca motorin grubunu kapsıyor. Benzin ve LPG fiyatlarında ise bugün için yeni bir fiyat değişikliği açıklanmış değil.

Bununla birlikte uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki hareketliliğin sürmesi halinde önümüzdeki günlerde benzin ve LPG fiyatlarında da değişiklik yaşanabileceği belirtiliyor.

Akaryakıt Fiyatları Nasıl Hesaplanıyor?

Türkiye'de akaryakıt pompa fiyatları belirlenirken;

• Akdeniz piyasasında oluşan rafineri ürün fiyatları,

• Brent petrol fiyatı,

• Dolar/TL kuru,

• Vergi yükümlülükleri,

• Dağıtım ve bayi payları

birlikte dikkate alınıyor.

Bu nedenle küresel petrol fiyatlarında veya döviz kurunda yaşanan değişimler kısa süre içerisinde pompa fiyatlarına yansıyabiliyor.

Motorin Zammı Öncesi;

• Beklenen zam: İlk hesaplamaya göre 2,66 TL, güncellenen sektör beklentisine göre 3,71 TL.

• Olası etki: ÖTV düzenlemesine bağlı olarak pompaya yansıyan tutar değişebilir.

• Brent petrol: 91 dolar seviyesinin üzerine çıktı.

• Güncel motorin fiyatı: İstanbul'da 77 TL seviyelerinde, Ankara ve İzmir'de ise 78 TL'nin üzerinde bulunuyor.

• Zam tarihi: Sektör beklentisine göre gece yarısından itibaren uygulanması bekleniyor.

Yetkili kurumlar veya dağıtım şirketleri tarafından yapılacak resmî fiyat güncellemeleriyle birlikte pompa fiyatları kesinlik kazanacak.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi güne ekside başladı

Yeni işlem gününün açılışında BIST 100 endeksi, önceki kapanışa göre 17,01 puan gerileyerek 13.484,54 puana indi. Böylece endeks, güne yüzde 0,13 değer kaybıyla başlamış oldu.

Bir önceki işlem gününde satış ağırlıklı bir görünüm sergileyen Borsa İstanbul, günü yüzde 1,36 düşüşle 13.501,55 puandan tamamlamıştı. Yeni güne ait ilk veriler, açılışta aşağı yönlü seyrin devam ettiğini gösterdi.

BIST 100 açılışında bankacılık ve holding endeksleri geriledi

Günün ilk işlemlerinde sektör endekslerinde farklı yönlü hareketler görüldü.

Açılışta bankacılık endeksi yüzde 0,19 değer kaybederken, holding endeksi ise yüzde 0,08 geriledi. Böylece her iki endeks de güne ekside başlayan endeksler arasında yer aldı.

İlk işlem verilerine göre sektör endeksleri arasında en yüksek artış yüzde 0,95 ile kimya petrol plastik sektöründe kaydedildi.

Aynı dönemde en sert gerileme ise yüzde 4,23 ile bilişim sektöründe gerçekleşti. Günün açılışında sektörler arasındaki performans farklılıkları dikkat çekti.

Fed kararı sonrası küresel piyasalar takip ediliyor

Küresel piyasalarda fiyatlamalar üzerinde ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz kararının ardından oluşan görünüm etkisini sürdürdü.

Fed'in para politikasına ilişkin belirsizliklerin artması ve Orta Doğu'da yaşanan jeopolitik gelişmeler nedeniyle küresel piyasalarda satış baskısı öne çıktı. Bu görünüm, yeni işlem gününde piyasalarda takip edilen başlıklar arasında yer aldı.

Borsa İstanbul'da gözler ekonomik verilere çevrildi

Piyasalarda gün boyunca açıklanacak ekonomik veriler de yatırımcıların gündeminde bulunuyor.

Bugün yurt içinde işsizlik oranı ile ekonomik güven endeksinin açıklanması beklenirken, yurt dışında Almanya, ABD ve Avro Bölgesi'ne ilişkin büyüme verileri takip edilecek. Ayrıca İngiltere Merkez Bankasının (BoE) faiz kararı da günün öne çıkan gelişmeleri arasında yer alıyor.

BIST 100 endeksinde destek ve direnç seviyeleri

Teknik değerlendirmelerde BIST 100 endeksi için belirlenen seviyeler de izlenmeye devam ediyor.

Analistler, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.400 ve 13.300 puan seviyelerini destek, 13.600 ve 13.700 puan seviyelerini ise direnç olarak değerlendiriyor. Gün boyunca Borsa İstanbul, BIST 100 endeksi, sektör endeksleri ve küresel piyasalara ilişkin gelişmeler yatırımcılar tarafından yakından takip edilmeyi sürdürüyor.

GDZ Elektrik 30 Temmuz İzmir Elektrik Kesintisi Duyurusu

GDZ Elektrik tarafından yapılan açıklamaya göre planlı kesintiler, elektrik dağıtım şebekesinin daha güvenli ve kesintisiz hizmet verebilmesi amacıyla gerçekleştiriliyor. Çalışmalar süresince belirlenen mahalle ve bölgelerde enerji verilemeyecek. Çalışmaların planlanan sürede tamamlanmasının ardından elektrik yeniden verilecek.

Yetkililer, kesinti saatlerinin saha koşullarına bağlı olarak değişebileceğini belirterek güncel bilgilerin GDZ Elektrik'in resmi sorgulama ekranından takip edilmesini öneriyor.

Hangi İlçelerde Elektrik Kesintisi Yaşanacak?

30 Temmuz tarihli plana göre elektrik kesintisi uygulanacak ilçeler şunlar olacak:

• Bayındır

• Bornova

• Çeşme

• Dikili

• Foça

• Karşıyaka

• Kiraz

• Menemen

• Ödemiş

• Seferihisar

• Selçuk

• Tire

• Torbalı

• Urla

• Buca

• Menderes

• Gaziemir

• Bayraklı

• Karabağlar

Bu ilçelerde farklı mahalle ve sokaklarda saatlere göre planlı bakım çalışmaları gerçekleştirilecek.

İlçe İlçe 30 Temmuz İzmir Elektrik Kesintisi Saatleri

GDZ Elektrik'in yayımladığı programa göre öne çıkan kesintiler şöyle:

• Bayındır Fatih Mahallesi: 09.30-16.30

• Bornova Yakaköy: 09.00-13.00 ve 13.00-17.00

• Çeşme Ardıç Mahallesi: 09.00-16.30

• Dikili Çandarlı: 10.00-12.00

• Foça Cumhuriyet Mahallesi: 09.00-14.00

• Karşıyaka Aksoy ve Donanmacı: 09.00-17.00

• Kiraz Cevizli, Doğancılar ve Çanakçı: 09.30-17.30

• Menemen 9 Eylül Mahallesi: 10.30-14.30

• Ödemiş Ovacık, Dolaylar, Birgi ve Ertuğrul: 09.00-17.00 arasında farklı saatlerde

• Seferihisar Atatürk, Sığacık ve Cumhuriyet: 05.00-16.30 arasında planlanan farklı kesintiler

• Selçuk Belevi ve Zeytinköy: 09.00-17.00

• Tire Eğridere: 09.00-17.00

• Torbalı Tulum: 09.00-13.00

• Urla Atatürk Mahallesi: 09.30-17.30

• Buca Seyhan, Göksu ve Fırat: 09.00-16.00 arasında etaplar halinde

• Menderes Gölcükler ve Ahmetbeyli: 10.00-17.00

• Gaziemir Dokuz Eylül: 10.00-12.00

• Bayraklı Postacılar: 09.00-14.00

• Karabağlar Arap Hasan, Vatan, Bahar ve Tırazlı: 09.00-17.00 arasında farklı saatlerde

Elektrik Kesintileri Neden Yapılıyor?

GDZ Elektrik, planlı kesintilerin dağıtım şebekesinde yürütülen bakım, yenileme ve teknik iyileştirme çalışmaları kapsamında gerçekleştirildiğini bildirdi. Yapılan çalışmalarla elektrik altyapısının güçlendirilmesi, arıza risklerinin azaltılması ve enerji arzının daha güvenli hale getirilmesi amaçlanıyor.

Şirket, planlı çalışmaların tamamlanmasının ardından enerji akışının yeniden sağlanacağını belirtti. Hava şartları veya sahadaki teknik durumlara bağlı olarak çalışma sürelerinde değişiklik yaşanabileceği de ifade edildi.

Elektrikler Ne Zaman Gelecek?

30 Temmuz'daki planlı elektrik kesintilerinin bitiş saatleri bölgelere göre değişiklik gösteriyor. Bazı mahallelerde enerji 11.00 veya 12.00 itibarıyla yeniden verilirken, bazı bölgelerde çalışmalar 16.30, 17.00 veya 17.30'a kadar sürecek.

Vatandaşların elektrikli cihazlarını korumak amacıyla kesinti süresince gerekli önlemleri almaları, enerji yeniden verildiğinde ise yüksek güç tüketen cihazları kontrollü şekilde çalıştırmaları tavsiye ediliyor.

GDZ Elektrik Kesinti Sorgulama Nasıl Yapılır?

İzmir'deki planlı elektrik kesintileri ve olası değişiklikler, GDZ Elektrik'in resmi kesinti sorgulama sistemi üzerinden takip edilebiliyor. Vatandaşlar il, ilçe ve mahalle bilgilerini girerek kendi bölgelerine ilişkin güncel kesinti saatlerini öğrenebiliyor.

Planlı bakım çalışmalarının tamamlanmasının ardından elektrik hizmetinin belirtilen saatler içerisinde yeniden verilmesi bekleniyor.

Alternatif güzergah iddiası gündeme geldi

Haberlere göre, iki geminin Hürmüz Boğazı'ndan İran'ın belirlediği rota dışında bir geçiş gerçekleştirmeye çalıştığı belirtildi. Söz konusu gemilerin bu geçişi İran'ın izni olmadan yapmaya çalıştığı ileri sürüldü.

Yangının nedeni açıklanmadı

İran basınında yer alan bilgilerde, gemilerden birinde çıkan yangının kaynağına ilişkin herhangi bir ayrıntı paylaşılmadı. Olayın nedenine dair resmi bir açıklama yapılmadığı aktarıldı.

Gemilerin geri döndüğü öne sürüldü

Haberlere göre, ABD'nin "kışkırtması" sonucu alternatif güzergahı kullanmaya çalıştığı iddia edilen iki gemi, yangının ardından rotalarını değiştirerek geri dönmek zorunda kaldı. Olayla ilgili resmi makamlardan bağımsız doğrulama veya ek açıklama ise henüz yapılmadı.

Dolar kuru 30 Temmuz 2026 gününe hangi seviyeden başladı?

İstanbul serbest piyasada işlem gören dolar kuru, yeni işlem gününün ilk saatlerinde 47,4160 lira satış fiyatıyla işlem görmeye başladı.

Piyasada doların alış fiyatı 47,4140 lira olarak kaydedildi. Böylece dolar/TL, güne alış ve satış fiyatları belirlenmiş şekilde başladı.

Döviz piyasasında günün ilk işlemleriyle birlikte yatırımcılar, dolar kurundaki güncel seviyeleri yakından takip etmeyi sürdürüyor.

Euro kuru güne 54,4180 liradan başladı

İstanbul serbest piyasada euro kuru da yeni güne güncellenen fiyatlarla giriş yaptı.

Serbest piyasada avro 54,4160 liradan alınırken, satış fiyatı 54,4180 lira olarak belirlendi. Böylece euro/TL yeni işlem gününe bu seviyelerden başlamış oldu.

Piyasalarda doların yanı sıra euro kurundaki hareketlilik de günün ilk saatlerinden itibaren izlenen veriler arasında yer aldı.

Dolar ve euro fiyatlarında dünkü kapanış seviyeleri

Yeni işlem gününde açıklanan fiyatlarla birlikte önceki işlem gününün kapanış rakamları da dikkat çekti.

Dün dolar kuru 47,3980 liradan günü tamamlarken, euro kuru ise 54,0320 lira satış fiyatıyla işlem görmüştü.

Bugün açıklanan serbest piyasa verileriyle birlikte yatırımcılar, döviz kurlarındaki güncel seviyeleri takip etmeyi sürdürüyor.

Döviz kuru yatırımcıların gündeminde yer alıyor

30 Temmuz 2026 Perşembe günü İstanbul serbest piyasada açıklanan verilere göre dolar/TL 47,4160 liradan, euro/TL ise 54,4180 liradan güne başladı.

Serbest piyasada doların alış fiyatı 47,4140 lira olarak kaydedilirken, avronun alış fiyatı 54,4160 lira oldu. Satış tarafında ise dolar 47,4160 lira, avro ise 54,4180 lira seviyesinde işlem gördü.

Önceki işlem gününde doların satış fiyatının 47,3980 lira, avronun satış fiyatının ise 54,0320 lira olduğu döviz piyasasında, yeni işlem günü bu seviyelerle başladı. Dolar kuru, euro kuru, döviz kuru, dolar/TL ve euro/TL verileri gün boyunca piyasa katılımcıları tarafından takip edilmeyi sürdürüyor.

30 Temmuz İzmir Su Kesintisi Hangi İlçelerde Yaşanacak?

İZSU'nun duyurusuna göre bugün planlı su kesintisi uygulanacak ilçeler şunlar:

• Bornova

• Konak

• Karabağlar

• Seferihisar

• Torbalı

• Bayındır

Her ilçede kesinti süresi ve saatleri farklılık gösteriyor.

Bornova Su Kesintisi

Bornova ilçesinin Çamkule Mahallesi'nde planlı çalışma nedeniyle su kesintisi uygulanacak.

Kesinti saati:

• 09.00 – 12.00

Tahmini kesinti süresi: 3 saat

Konak Su Kesintisi

Konak ilçesinde çok sayıda mahallede planlı bakım çalışması nedeniyle su verilemeyecek.

Etkilenen mahalleler:

• Anadolu

• Atamer

• Boğaziçi

• Cengiz Topel

• Çınartepe

• Ferahlı

• Huzur

• İsmet Paşa

• Levent

• Mehmet Akif

• Mehtap

• Millet

• Murat

• Saygı

• Trakya

• Ulubatlı

• Yavuz Selim

• Zeybek

• 26 Ağustos

Kesinti saati:

• 09.00 – 12.00

Tahmini kesinti süresi: 3 saat

Karabağlar Su Kesintisi

Karabağlar ilçesinde Doğanay, Esenlik ve Reis mahallelerinde planlı çalışma gerçekleştirilecek.

Kesinti saati:

• 09.00 – 11.00

Tahmini kesinti süresi: 2 saat

Seferihisar Su Kesintisi

Seferihisar ilçesinin Atatürk Mahallesi'nde planlı çalışma nedeniyle su kesintisi uygulanacak.

Kesinti saati:

• 08.31 – 10.31

Tahmini kesinti süresi: 2 saat

Torbalı Su Kesintisi

Torbalı ilçesinde Pamukyazı Mahallesi kesintiden etkilenecek.

Kesinti saati:

• 08.16 – 10.16

Tahmini kesinti süresi: 2 saat

Bayındır Su Kesintisi

Bayındır ilçesinin Pınarlı Mahallesi'nde planlı çalışma yapılacak.

Kesinti saati:

• 08.40 – 11.40

Tahmini kesinti süresi: 3 saat

İzmir'de Sular Ne Zaman Gelecek?

İZSU tarafından yayımlanan programa göre su kesintilerinin, her ilçe için duyurulan saat aralıklarının sonunda sona ermesi planlanıyor. Çalışmaların planlanan sürede tamamlanması halinde abonelere belirtilen bitiş saatlerinden itibaren yeniden su verilecek. Teknik nedenlerle çalışmaların uzaması halinde güncel bilgiler İZSU tarafından paylaşılabilecek.

30 Temmuz 2026 İzmir Su Kesintisi Özeti

• Bornova (Çamkule): 09.00-12.00

• Konak (19 mahalle): 09.00-12.00

• Karabağlar (Doğanay, Esenlik, Reis): 09.00-11.00

• Seferihisar (Atatürk): 08.31-10.31

• Torbalı (Pamukyazı): 08.16-10.16

• Bayındır (Pınarlı): 08.40-11.40

İZSU, planlı bakım ve altyapı çalışmalarının tamamlanmasının ardından su arzının kademeli olarak normale döneceğini belirtti. Kesintiden etkilenecek bölgelerde yaşayan vatandaşların, planlanan saat aralıklarını dikkate alarak gerekli tedbirleri almaları tavsiye ediliyor.

30 Temmuz Ankara Elektrik Kesintisi Hangi İlçelerde Yaşanacak?

BAŞKENTEDAŞ'ın duyurusuna göre 30 Temmuz tarihinde planlı elektrik kesintisi uygulanacak ilçeler şunlar:

• Altındağ

• Beypazarı

• Çankaya

• Etimesgut

• Gölbaşı

• Keçiören

Kesintiler, şebeke iyileştirme ve bakım çalışmaları kapsamında farklı saat aralıklarında gerçekleştirilecek.

Altındağ Elektrik Kesintisi 30 Temmuz 2026

Altındağ'da gün boyunca farklı bölgelerde planlı bakım çalışmaları yapılacak.

Başlıca kesinti saatleri:

• 09.00-11.00

• 09.15-17.15

• 09.30-17.30

• 12.00-14.00

• 13.00-15.00

• 15.00-17.00

Çalışmalardan Karacaören, Selçuklu, Kuzey Ankara, Osmanlı, Baraj, Karahanlılar ve çevresindeki çok sayıda cadde ile sokak etkilenecek.

Çankaya Elektrik Kesintisi 30 Temmuz

Çankaya'da Yakupabdal, Kıbrısköy, Doğukent, Dikmen, Mevlana ve Afşar çevresinde planlı bakım çalışmaları gerçekleştirilecek.

Kesinti saatleri:

• 09.00-17.00

• 09.15-11.30

• 09.15-17.15

• 09.30-17.30

• 12.30-15.00

• 15.30-17.30

Etimesgut Elektrik Kesintisi

Etimesgut'ta şebeke iyileştirme çalışmaları nedeniyle enerji kesintisi uygulanacak.

Kesinti saati:

• 10.00-16.00

Pınaryaka ve çevresindeki çok sayıda cadde ile mahalle çalışmalardan etkilenecek.

Gölbaşı Elektrik Kesintisi

Gölbaşı ilçesinde Akörençarşak, Ahiboz, Soğulcak ve Bezirhane Merkez bölgelerinde elektrik kesintisi uygulanacak.

Kesinti saati:

• 09.00-17.00

Keçiören Elektrik Kesintisi

Keçiören'de planlı şebeke iyileştirme çalışmaları kapsamında belirli cadde ve sokaklarda enerji kesintisi yapılacak.

Kesinti saati:

• 13.00-15.00

Doğu, Şehit Bayram Uluer ve çevresindeki cadde ile sokaklar kesintiden etkilenecek.

Beypazarı Elektrik Kesintisi

Beypazarı ilçesinde iki farklı bölgede gün boyu bakım çalışmaları gerçekleştirilecek.

Kesinti saati:

• 09.00-17.00

Şeyh Şamil, Kuyumcutekke, Acısu, Sarıyar ve çevresindeki çok sayıda mahalle ile cadde ve sokakta elektrik kesintisi uygulanacak.

Elektrikler Ne Zaman Gelecek?

BAŞKENTEDAŞ tarafından yayımlanan programa göre elektrik kesintileri, her bölge için duyurulan saat aralıklarının sonunda sona erecek. Çalışmaların planlanan sürede tamamlanması halinde enerji, belirtilen bitiş saatlerinde yeniden verilecek. Ancak olası teknik ihtiyaçlar nedeniyle çalışmaların süresinde değişiklik yaşanması durumunda güncel bilgiler BAŞKENTEDAŞ tarafından paylaşılabilecek.

30 Temmuz Ankara Elektrik Kesintisi Özet Listesi

• Altındağ: 09.00-17.30 arasında farklı saatlerde planlı kesintiler

• Beypazarı: 09.00-17.00

• Çankaya: 09.00-17.30 arasında farklı saatlerde kesintiler

• Etimesgut: 10.00-16.00

• Gölbaşı: 09.00-17.00

• Keçiören: 13.00-15.00

BAŞKENTEDAŞ, bakım ve şebeke iyileştirme çalışmalarının tamamlanmasının ardından enerji arzının planlanan saatlerde yeniden sağlanacağını bildirdi. Bu nedenle kesintiden etkilenecek bölgelerde yaşayan vatandaşların belirtilen saat aralıklarını dikkate alarak gerekli tedbirleri almaları öneriliyor.

ASKİ'nin verdiği bilgiye göre arıza, üçüncü şahısların çalışmaları sırasında Ø160 PVC içme suyu hattında meydana gelen hasardan kaynaklandı. Ekiplerin arızayı gidermek için sahada çalışmalarını sürdürdüğü bildirildi.

Polatlı Su Kesintisi Ne Zaman Bitecek?

ASKİ tarafından yayımlanan bilgilere göre su kesintisi;

• Başlangıç saati: 09.00

• Bitiş saati: 17.00

• Tarih: 30 Temmuz 2026

olarak planlandı.

Çalışmaların planlanan sürede tamamlanması halinde bölgeye yeniden su verilmeye başlanacak.

Su Kesintisinin Nedeni Ne?

ASKİ açıklamasına göre, Polatlı ilçesi Şehitlik Mahallesi 13 Eylül Caddesi üzerinde bulunan içme suyu dağıtım şebekesinde, üçüncü şahısların çalışmaları sırasında Ø160 PVC boruda arıza meydana geldi.

Kurum, arızanın en kısa sürede giderilebilmesi amacıyla ekiplerin bölgede onarım çalışmalarını aralıksız sürdürdüğünü bildirdi.

Polatlı'da Hangi Mahallelerde Su Kesintisi Var?

ASKİ'nin duyurusuna göre su kesintisinden etkilenen bölgeler şunlar:

• Şehitlik Mahallesi'nin bir bölümü

• Gazi Mahallesi'nin bir bölümü

Kesintinin yalnızca belirtilen mahallelerin belirli bölgelerini kapsadığı ifade edildi.

ASKİ'den Vatandaşlara Açıklama

ASKİ, çalışmaların en kısa sürede tamamlanarak su hizmetinin yeniden sağlanmasının hedeflendiğini belirtti. Kurum açıklamasında, bakım ve onarım süreci boyunca vatandaşlardan anlayış beklenirken, ekiplerin arızayı gidermek için sahadaki çalışmalarına kesintisiz devam ettiği vurgulandı.

30 Temmuz 2026 Polatlı Su Kesintisi Özeti

• İlçe: Polatlı

• Kesinti tarihi: 30 Temmuz 2026

• Kesinti saatleri: 09.00 - 17.00

• Kesinti nedeni: Üçüncü şahıs çalışması nedeniyle Ø160 PVC içme suyu hattında oluşan arıza

• Etkilenen bölgeler: Şehitlik Mahallesi'nin bir bölümü ile Gazi Mahallesi'nin bir bölümü

• Yetkili kurum: ASKİ

ASKİ'nin paylaştığı resmi bilgilere göre çalışmaların planlanan takvim doğrultusunda tamamlanmasının ardından etkilenen mahallelere kademeli olarak yeniden su verilmesi bekleniyor.

Mehmet Uçum, sosyal medya hesabından yaptığı "Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'nde bürokratik vesayet olmaz!" başlıklı paylaşımında, Cumhurbaşkanı tarafından atanan üst kademe yöneticilerin konumuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

"Üst kademe yöneticiler yürütmenin yardımcısıdır"

Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'nde üst kademe yöneticilerin, Cumhurbaşkanı'nın programını doğrudan uygulamakla görevli olduğunu belirten Uçum, bu yöneticilerin diğer kamu görevlilerinden farklı bir konumda bulunduğunu ifade etti.

Uçum, diğer kamu görevlilerinin idarenin bütünlüğü içerisinde yürütmeye bağlı çalıştığını, üst kademe yöneticilerin ise doğrudan yürütmeye bağlı ve yürütmenin yardımcısı olarak görev yaptığını savundu.

"Cumhurbaşkanıyla gelip Cumhurbaşkanıyla gitme kuralı vardır"

Üst kademe yöneticilerin görev sürelerine ilişkin de değerlendirmede bulunan Uçum, yöneticilerin görev sürelerinin Cumhurbaşkanı'nın görev süresiyle sınırlı olduğunu belirtti.

Uçum, "Üst kademe yöneticilerinin görev süreleri Cumhurbaşkanı arada görevden almazsa seçilmiş Cumhurbaşkanının süresiyle sınırlıdır. Cumhurbaşkanıyla gelip Cumhurbaşkanıyla gitme kuralı vardır. Cumhurbaşkanından bağımsız bir görev süreleri yoktur" dedi.

"Bürokratik vesayetin doğması mümkün değildir"

Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'nde üst kademe yöneticilerin seçilmiş iradeye karşı özerkliklerinin bulunmadığını savunan Uçum, bu nedenle sistem içerisinde "bürokratik vesayet ve bürokratik oligarşinin" oluşamayacağını öne sürdü.

Uçum, bürokratik vesayeti "seçilmiş iradeyi sınırlama gücüne sahip siyasi bir bürokrasinin olması" şeklinde tanımlayarak, Cumhurbaşkanının üst kademe yöneticilerini görevden alma yetkisine dikkat çekti.

Uçum, "Cumhurbaşkanı kendi iradesi üzerinde vesayet kullanmak isteyen hiçbir siyasi bürokratik oluşuma izin vermez, çünkü tüm üst kademe yöneticileri tek başına görevden alma yetkisine sahiptir. Bürokratik vesayete yeltenenler bir gecede giderler. Bu yüzden Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'nde bürokratik vesayetin doğması sistemin esasları sebebiyle mümkün değildir" ifadelerini kullandı.

"Üst kademe yöneticilerin tarafsız olma gibi bir rolleri yoktur"

Üst kademe yöneticilerin seçilmiş iradeye karşı tarafsız olmak gibi bir rolünün bulunmadığını belirten Uçum, bu yöneticilerin Cumhurbaşkanı'nın programını uygulamakla yükümlü olduğunu söyledi.

Uçum, "Yürütme ve idare bakımından tarafsızlık niteliği, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde tarafsız olmakla ilgilidir. Yoksa üst kademe yöneticiler Cumhurbaşkanının programına karşı tarafsız olamazlar çünkü programı uygulamakla yükümlüdür. Bunu istemek demokratik sistemin esasına aykırıdır" değerlendirmesinde bulundu.

Tarafsızlığın icrai süreçlerle ilgili olduğunu savunan Uçum, "Fikir beyanında tarafsızlık söz konusu değildir" görüşünü dile getirdi.

"Eleştiri yapmak isteyenler yazıyı okusun"

Uçum, paylaşımının sonunda konuya ilişkin daha önce 5 Ağustos 2024 tarihinde Anadolu Ajansı Analiz için hazırladıkları bir yazıya da atıfta bulundu.

Eleştiri yapmak isteyenlerin söz konusu yazıyı okuması gerektiğini belirten Uçum, "Eleştiriler yazıda anlatılan sistemin esasları ve temel özellikleri üzerinden olursa en azından bir fikri çaba izlenimi verir, kıymeti de olur. Ezberler üzerinden eleştiri görünümüyle yapılan değerlendirmeler ise sadece abes kalır" ifadelerini kullandı.

Uçum'un paylaşımının tamamı şöyle:

"Daha önce defalarca gündeme getirilen bir konu yeniden ısıtılmaya çalışılıyor.

Tartışmanın esası seçilmiş atanmış ilişkisi.

Kimi çevreler Cumhurbaşkanı tarafından atanmış bazı üst kademe yöneticilerini 'niye konuşuyorlar' diye eleştiriyor.

Hatta memur olduklarını söyleyerek konuşma hakları olmadığını iddia ediyor.

Fikri beyanlarında tarafsız olmaları gerektiğini ileri sürenler bile var.

Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'nde üst kademe yöneticilerle diğer kamu görevlileri arasındaki fark bilinmeden veya anlaşılmadan bu eleştirilerin yapıldığı görülüyor.

Doğrudan Yürütmenin Yardımcısı Olmak!

Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'nde üst kademe yöneticiler cumhurbaşkanının programını doğrudan uygulamakla görevli yöneticilerdir. Diğer kamu görevlilerinden niteliksel olarak farklıdır. Diğer kamu görevlileri idarenin içindedir ve idarenin bütünlüğü içerisinde yürütmeye bağlı çalışır. Üst kademe yöneticileri ise doğrudan yürütmeye bağlı ve yürütmenin yardımcısı olarak çalışır. Bu nedenle bu sistemde diğer kamu görevlilerinden farklı olarak üst kademe yöneticilerin şu özellikleri vardır:

1- Üst kademe yöneticilerinin görev süreleri cumhurbaşkanı arada görevden almazsa seçilmiş cumhurbaşkanının süresiyle sınırlıdır. Cumhurbaşkanıyla gelip cumhurbaşkanıyla gitme kuralı vardır. Cumhurbaşkanından bağımsız bir görev süreleri yoktur.

2- Üst kademe yöneticilerin seçilmiş iradeye karşı bir özerklikleri yoktur. Bu nedenle Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi'nde bürokratik vesayet ve bürokratik oligarşi olmaz. Eski sistemin bağımsız görev süresi ile ikili ve üçlü kararnameye dayanan bu faşizan yapısı tasfiye edilmiştir.

Bürokratik vesayet seçilmiş iradeyi sınırlama gücüne sahip siyasi bir bürokrasinin olması demektir. Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sisteminde yürütme açısından seçilmiş irade Cumhurbaşkanıdır. Cumhurbaşkanı kendi iradesi üzerinde vesayet kullanmak isteyen hiçbir siyasi bürokratik oluşuma izin vermez, çünkü tüm üst kademe yöneticileri tek başına görevden alma yetkisine sahiptir. Bürokratik vesayete yeltenenler bir gecede giderler. Bu yüzden Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sisteminde bürokratik vesayetin doğması sistemin esasları sebebiyle mümkün değildir.

3- Üst kademe yöneticilerin seçilmiş iradeye karşı tarafsız olmak gibi bir rolleri yoktur. Tam tersine seçilmiş iradeye bağlı hareket etme yükümlülükleri vardır.

Yürütme ve idare bakımından tarafsızlık niteliği, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde tarafsız olmakla ilgilidir.

Yoksa üst kademe yöneticiler Cumhurbaşkanının programına karşı tarafsız olamazlar çünkü programı uygulamakla yükümlüdür. Bunu istemek demokratik sistemin esasına aykırıdır. Diğer deyişle tarafsızlık icrai süreçlerle ilgilidir. Fikir beyanında tarafsızlık söz konusu değildir.

Tüm bunları ve konunun diğer boyutlarını 5 Ağustos 2024 tarihinde AA Analiz için hazırladığımız ilişikteki yazıda ele almıştık. Konuyla ilgilenenlerin bilgisine sunulur.

Eleştiri yapmak isteyenler lütfen yazıyı okusun. Eleştiriler yazıda anlatılan sistemin esasları ve temel özellikleri üzerinden olursa en azından bir fikri çaba izlenimi verir, kıymeti de olur. Ezberler üzerinden eleştiri görünümüyle yapılan değerlendirmeler ise sadece abes kalır."

Altın fiyatları 30 Temmuz 2026 güne düşüşle başladı

Altın piyasasında yeni işlem gününün ilk saatlerinde satış ağırlıklı bir görünüm öne çıktı. Dün ons altındaki yükselişin etkisiyle alıcılı bir seyir izleyen gram altın, günü önceki kapanışına göre yüzde 1 değer kazanarak 6 bin 196 liradan tamamladı.

Yeni işlem gününde ise yön aşağı döndü. Saat 09.30 itibarıyla gram altın, önceki kapanış seviyesine göre yüzde 0,6 gerileyerek 6 bin 156 liradan işlem gördü. Böylece bir önceki günkü yükselişin ardından fiyatlarda geri çekilme yaşandı.

Gram altın, çeyrek altın ve Cumhuriyet altını fiyatlarında son durum

Yatırımcıların yakından takip ettiği gram altın 6 bin 156 liradan işlem görürken, diğer altın türlerinde de günün ilk saatlerinde güncel fiyatlar belli oldu.

Aynı dakikalarda çeyrek altın 10 bin 108 liradan satılırken, cumhuriyet altını ise 40 bin 274 liradan alıcı buldu. İç piyasada altın fiyatları, uluslararası piyasalardaki ons altın hareketiyle birlikte izlenmeye devam ediyor.

Ons altın fiyatı neden geriledi?

Uluslararası piyasalarda işlem gören ons altın da yeni güne düşüşle başladı. Günün ilk saatlerinde ons altın, önceki kapanışına göre yüzde 0,8 değer kaybederek 4 bin 37 dolar seviyesinde işlem gördü.

Önceki gün Fed kararının ardından ons altında sınırlı bir yükseliş yaşansa da, günün ilerleyen bölümünde fiyatlamaların yönü değişti. Böylece yeni işlem gününe daha düşük seviyelerden başlanmış oldu.

Fed faiz kararı altın fiyatları üzerinde etkili oldu

ABD Merkez Bankası (Fed), gerçekleştirdiği toplantının ardından politika faizini piyasa beklentilerine paralel şekilde yüzde 3,50-3,75 aralığında sabit tuttu.

Kararın açıklanmasının ardından ons altında kısa süreli bir yükseliş görüldü. Ancak daha sonra Fed Başkanı Kevin Warsh'un açıklamaları ile Fed üyeleri arasındaki görüş ayrılıklarının piyasalarda belirsizlik oluşturması, altın fiyatlarının yön değiştirmesinde etkili oldu.

Bu süreçte ons altındaki yükseliş yerini düşüşe bıraktı. Aynı görünüm, iç piyasada gram altın fiyatlarına da yansıdı.

Fed beklentileri piyasaların odağında yer aldı

Faiz kararının ardından piyasalarda, Fed'in gelecek toplantılarına ilişkin beklentiler de yeniden şekillendi.

Bankanın faiz artırımına gitmemesi sonrasında enflasyonla mücadeleye ilişkin değerlendirmeler pay piyasalarında da takip edildi. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in eylül ayında faiz artırımına gitme ihtimali yüzde 80 seviyelerinden yüzde 65'e geriledi.

Piyasalarda oluşan yeni beklentiler, altın fiyatlarının yanı sıra diğer finansal varlıklarda da dABD Başkanı Donald Trump, Ürdün'deki ABD güçlerine yönelik saldırılara cevaben İran'ı "çok sert bir şekilde" vuracaklarını söyledi ve ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının İran'daki askeri hedeflere gece boyu saldırı düzenlediğini ifade etti.

Yaşanan gelişmelerin ardından petrol fiyatlarındaki artışın enflasyon baskıları açısından da izlenmeye devam ettiği bildirildi.

Bugün hangi ekonomik veriler açıklanacak?

Günün geri kalan bölümünde açıklanacak ekonomik veriler de piyasaların gündeminde bulunuyor.

Yurt içinde işsizlik oranı ile ekonomik güven endeksinin açıklanması beklenirken, yurt dışında Almanya, ABD ve Avro Bölgesi büyüme verileri takip edilecek.

Bunun yanında İngiltere Merkez Bankasının (BoE) faiz kararı da uluslararası piyasaların izleyeceği başlıca gündem maddeleri arasında yer alıyor.

Altın piyasasında işlem yapan yatırımcılar, hem açıklanacak ekonomik verileri hem de küresel piyasalardan gelecek yeni gelişmeleri yakından takip etmeyi sürdürüyor. 30 Temmuz 2026 işlem gününde altın fiyatları, gram altın, çeyrek altın, cumhuriyet altını ve ons altın fiyatlarındaki hareketlilik gün boyunca piyasaların odağında kalmaya devam ediyor.

Sosyal medya hesabı üzerinden yazılı bir açıklama yapan Tüzün, sürecin siyasi bir boyut taşıdığını vurgulayarak adli yöntemleri ve zamanlamayı eleştirdi.

"Hukukun siyasi hesaplaşmaların aracı hâline getirilmesine sessiz kalmayacağız"

Yapılan operasyonun seçmen iradesine müdahale niteliği taşıdığını savunan Yaşar Tüzün, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:

"Etimesgut Belediye Başkanımız Erdal Beşikçioğlu'na yönelik yürütülen süreç, milletimizin sandıkta ortaya koyduğu demokratik iradeyi doğrudan hedef alan siyasi bir tabloyu gözler önüne sermektedir. Hukukun siyasi hesaplaşmaların aracı hâline getirilmesine, sabaha karşı gerçekleştirilen operasyonlarla seçilmişlerin itibarsızlaştırılmasına ve yargı süreçlerinin kamuoyu nezdinde peşinen hüküm verilerek yürütülmesine asla sessiz kalmayacağız. Adalet; algı operasyonlarıyla değil, bağımsız ve tarafsız mahkemelerde, somut deliller ve evrensel hukuk ilkeleri çerçevesinde tecelli eder. Kesinleşmiş bir yargı kararı olmadan hiç kimse suçlu ilan edilemez. Seçilmiş belediye başkanlarına yönelik bu yaklaşım, milletin sandıkta ortaya koyduğu iradeyi farklı yöntemlerle etkisiz hâle getirme girişimlerinin yeni bir halkasıdır."

"Demokrasi ve hukuk devletine inancımızdan vazgeçmeyeceğiz"

Tüzün, açıklamasının devamında belediye başkanlarının ve adli sürecin yakından takipçisi olacaklarını belirterek mücadelenin süreceğini şu sözlerle dile getirdi:

"Demokrasiye inanan herkesin ortak sorumluluğu; hukukun üstünlüğünü, seçme ve seçilme hakkını ve millet iradesini tavizsiz bir şekilde savunmaktır. Halkın oylarıyla göreve gelen belediye başkanlarımız, her türlü baskıya rağmen vatandaşlarımıza hizmet etmeye devam edecektir. Hiçbir gözaltı, hiçbir soruşturma ve hiçbir siyasi baskı, millet iradesinin üzerinde değildir. Halkın emaneti olan belediyelerimizi korkuyla değil, kararlılıkla yönetmeye devam edeceğiz. Etimesgut Belediye Başkanımızın ve belediye çalışanlarımızın hukuki süreçlerini yakından takip ediyor; adaletin, demokrasinin ve hukuk devletinin yanında kararlılıkla duruyoruz. Hiçbir baskı yöntemi, hiçbir antidemokratik girişim halkın iradesinden daha güçlü değildir. Demokrasiye, hukuk devletine ve millet egemenliğine olan inancımızdan da mücadelemizden de asla vazgeçmeyeceğiz."

Öğrenci haklarından akademisyenlerin çalışma şartlarına, bilimsel hırsızlıkla mücadeleden vakıf üniversitelerine yönelik idari yaptırımlara kadar geniş bir alanı kapsayan düzenleme, üniversite yapısında yeni bir dönemi başlatıyor.

Öğrencilere iki ek sınav ve ders tekrarı hakkı

Kanunla birlikte azami öğrenim süresini dolduran üniversite öğrencilerine ilişkin yeni haklar tanımlandı:

Azami öğrenim süresi sonunda kayıtlı olduğu yükseköğretim kurumundan mezun olabilmek için (intörnlük eğitimi dönemi hariç) son sınıf öğrencilerine, başarısız oldukları veya alamadıkları teorik ve uygulamalı tüm dersler için iki ek sınav veya ders tekrarı hakkı tanındı.Teorik derslerini başaran ancak uygulamalı eğitime veya intörnlük eğitimine başlamamış, tamamlamamış ya da başarısız olmuş öğrencilere bu eğitimlerini tamamlama imkânı verildi. Uygulamalı eğitim ve intörnlük süreçlerine ilişkin esasları belirlemeye Yükseköğretim Kurulu (YÖK) yetkili kılındı. Azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencilerine ek sınav hakkı tanınmayacağı hükme bağlandı.

Emeklilik yaşı 75'e çıktı

Yükseköğretim kurumlarınca belirlenen bölüm ve programlarda görev yapmalarında fayda görülen öğretim üyeleri, YÖK kararıyla emeklilik yaş hadlerini doldurdukları tarihten itibaren 75 yaşını geçmemek üzere ikişer yıllık sürelerle sözleşmeli olarak çalıştırılabilecek. Sözleşmeli öğretim üyelerinin kadroluyken sahip oldukları özlük hakları korunacak. Türk Cumhuriyetleri ve akraba topluluklarındaki üniversitelerden resmî davet alan öğretim elemanlarına 3 yıla kadar; uluslararası andlaşmalarla kurulan veya YÖK'ün ikili anlaşmalarla yurt dışında açtığı programlarda görevlendirilenlere ise 5 yıla kadar aylıklı izin verilebilecek. Kurulda geçirilen süreler, üyelerin kendi özel kanunlarına göre fiilen mesleklerinde geçirilmiş sayılacak ve terfi ile birinci sınıfa ayrılma sürelerinin hesabında dikkate alınacak.

Parayla tez yazdırmaya ağır ceza

Akademik yayın, tez, makale, kitap ve projelerin başkalarına yaptırılması (joker yazar/ısmarlama tez) ve usulsüz ünvan kazanılmasına karşı sert yaptırımlar getirildi:

Kendi kişisel emeğine dayanmayan, ücretli veya ücretsiz olarak başkalarına yazdırılan çalışmalarla önlisans, lisans, lisansüstü diploma veya akademik ünvan alan kişilerin meslekten çıkarılmasına ve kazanılan ünvan/diplomaların geri alınmasına karar verilecek. Başına veya başkası adına akademik çalışma hazırlayanlar, bu fiillere aracılık edenler ve bu yayınları kullanarak derece/ünvan alan kişilere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek. Bu işi meslek edinenler için adli para cezası 10 bin günden 20 bin güne kadar uygulanacak. Yurt dışındaki bir kurum adına mevzuata aykırı şekilde Türkiye'de program açan, yürüten, yükseköğretim kurumu işleten kişilere 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ve adli para cezası verilecek. Bu kurumların tanıtımını yapanlar ise 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ile cezalandırılacak. Sahte diploma düzenleyenler TCK'nin "Resmî belgede sahtecilik" hükümlerine göre yargılanacak.

Özel üniversitelere 'hastane' düzenlemesi

Eğitim-öğretim faaliyetlerini sürdüremeyecek derecede mali yapısı bozulan vakıf yükseköğretim kurumlarının faaliyet izni kaldırılarak garantör üniversiteye veya YÖK'ün uygun göreceği aynı ildeki bir devlet üniversitesine devredilmesi sağlandı. Fakülte, enstitü ve yüksekokullar Cumhurbaşkanı kararıyla; konservatuvar ve meslek yüksekokulları ise YÖK kararıyla kapatılabilecek. Kendisine ait hastanesi bulunmayan vakıf üniversitelerinden imar iptali, yargı süreci gibi zorunlu sebeplerle hastane inşaatına başlayamayan ya da bitiremeyenlere 30 ay ek süre tanındı. Süre sonunda şartı sağlamayan tıp fakültesi öğrencileri devlet veya garantör üniversitelere nakledilecek.

Devlet üniversiteleri yurt dışında yerleşke açabilecek

Üniversite yönetim kurulları, hizmet buluşlarının hak sahipliğini Teknoloji Transfer Ofislerine (TTO) devredebilecek. TTO, elde edilen gelirin 3'te birini üniversite döner sermayesine, 3'te birinden az olmamak üzere belirlenecek tutarı ise buluşu yapan araştırmacıya ödeyecek. Birden fazla üniversite ortak TTO kurabilecek.

Devlet yükseköğretim kurumları, Cumhurbaşkanı kararıyla yurt dışında yerleşke, akademik birim ve program açabilecek; bu birimlerde görev yapacak personelin özlük hakları ve bütçe yönetimi Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı koordinasyonunda yürütülecek.

Disiplin soruşturmalarında savunma süresi güncellendi

Disiplin soruşturmalarında savunma hakkı ve hukuki güvenlik ilkeleri yeniden düzenlendi. Soruşturulana gönderilecek davet yazılarında iddiaların açıkça belirtilmesi ve en az 7 gün savunma süresi verilmesi zorunlu kılındı. Tıpta yan dal uzmanlığı bulunan öğretim elemanlarının ek ödeme tavan oranları Sağlık Bakanlığı'ndaki emsallerine eşitlendi. Sağlık tesislerinin gayrisafi hasılatının %2,5'i oranındaki ödenek, üniversitelerin bilimsel araştırma projelerini (BAP) desteklemek amacıyla bütçelere tahsis edilecek.

Önergeyle bir madde tekliften çıkarıldı

TBMM Genel Kurulu'ndaki görüşmeler esnasında verilen AK Parti önergesinin kabul edilmesiyle; yükseköğretim kurumları ile Sağlık Bakanlığı'na bağlı hastanelerde yabancı uyruklu kontenjanında uzmanlık eğitimi yapanlara döner sermaye gelirinden pay verilmemesine ilişkin madde teklif metninden çıkarıldı.

Teklifin ilk 13 maddesinin kabul edilmesinin ardından TBMM Başkanvekili Celal Adan, komisyonun yerini almaması üzerine birleşimi kapatarak Genel Kurul çalışmalarını erteledi.

Yangın, dün Gömeç ilçesine bağlı Kumgedik Mahallesi kırsalındaki ormanlık alanda henüz belirlenemeyen bir nedenle başladı. İhbar üzerine bölgeye çok sayıda Orman Bölge Müdürlüğü ve itfaiye ekibi sevk edildi.

658 personel görevde

Edremit, Altınoluk ve Gömeç hatlarında etkili olan yangınlara müdahale etmek amacıyla bölgede geniş çaplı bir hava ve kara operasyonu başlatıldı. Söndürme çalışmalarına: 6 yangın söndürme uçağı, 5 helikopter, 30 arazöz, 16 itfaiye aracı ve çok sayıda su tankeri ve 658 personel katılıyor.

Alevlerin ilerleme yönü doğrultusunda risk altında kaldığı değerlendirilen Ayvalık ilçesine bağlı Tıfıllar Mahallesi sakinleri, yetkililerin talimatıyla tedbir amaçlı güvenli bölgelere tahliye edildi.

Yangının yer yer etkisini sürdürdüğü zorlu arazi şartları ve tahribatın boyutu dron ile havadan görüntülendi. Havanın kararması veya aydınlanması durumuna göre hava araçlarının müdahale kapasitesi artırılırken, kara ekipleri gece-gündüz demeden yangının önünü kesmek için çalışmalarını sürdürüyor.

Kabine Baş Sekreteri Kihara: "Zamana karşı bir yarış yürütüyoruz"

Japonya Kabine Baş Sekreteri Kihara Minoru, Kumamoto depremine ilişkin düzenlenen basın toplantısında son duruma dair kritik açıklamalarda bulundu. Can kaybının 28'e ulaştığını doğrulayan Kihara, arama ve kurtarma çalışmalarının son derece kritik bir zaman diliminde aralıksız sürdüğünü vurguladı.

Depremin bölgedeki sanayi devlerine ve küresel tedarik zincirine olan etkisine de değinen Kihara, şu ifadeleri kullandı:

"Bölgede birçok büyük yarı iletken, elektronik bileşen ve otomotiv şirketi bulunuyor; ekiplerimiz hasarın boyutunu titizlikle değerlendiriyor. Şu aşamada felaketin yerel ekonomi üzerindeki uzun vadeli etkisi hakkında kesin bir yargıya varmak zor."

Eyalette 10 bin kişi tahliye edildi: Su ve elektrik kesintileri sürüyor

Resmî Kyodo ajansının aktardığı verilere göre Kumamoto Eyalet Valiliği, felaketin ardından bölgedeki temel altyapının ağır hasar gördüğünü bildirdi. Valilikten yapılan açıklamaya göre 10 bin kişi güvenli alanlardaki tahliye merkezlerine sığındı. 23 bin haneye henüz elektrik verilemezken 75 bin evde ise su kesintisi devam ediyor.

10 km derinlikte yaşandı

Japonya Meteoroloji Ajansı’nın (JMA) verilerine göre; 28 Temmuz günü yerel saatle 16.27’de meydana gelen depremin merkez üssü Uki ve Hikawa bölgeleri olarak kaydedildi.

Yüzeye yakın sayılabilecek 10 kilometre derinlikte gerçekleşen 7,1 büyüklüğündeki sarsıntı; eyalet genelinde yangınlara, ana yolların yarılamasına ve köprülerin çökmesine yol açarak geniş çaplı yıkım yarattı.

Kumamoto eyaleti, Nisan 2016’da da 7 büyüklüğünde başka bir depremle sarsılmış ve o dönem yaşanan felakette 277 kişi yaşamını yitirmişti.

Dünyada sismik aktivite ve deprem riski en yüksek ülkelerden biri olan Japonya, çok sayıda aktif volkan ve derin okyanus çukurlarından meydana gelen ve "Pasifik Ateş Çemberi" olarak adlandırılan fay kuşağı üzerinde konumlanıyor.

Açıklamaları merakla beklenen Fenerbahçe Teknik Direktörü İsmail Kartal, Górnik Zabrze - Fenerbahçe maçı sonrası düzenlenen basın toplantısında hem turun sevincini paylaştı hem de oyundaki eksikliklere dikkat çekerek dikkat çeken özeleştirilerde bulundu.

İsmail Kartal: "İlk devrede istediğimiz oyunu sahaya yansıtamadık"

Karşılaşmanın ardından basın mensuplarının sorularını yanıtlayan İsmail Kartal, maçın iki farklı devresine vurgu yaptı. İlk yarıda baskı yemekte zorlandıklarını aktaran tecrübeli teknik adam şu değerlendirmelerde bulundu:

"İlk devrede maalesef istediğimiz gibi bir oyun sergileyemedik. İkinci yarıya yaptığımız hamlelerle çok iyi başladık ve net pozisyonlar bulduk. Avrupa kupalarında bu tip deplasman maçlarını oynamak hiçbir zaman kolay değildir. Rakibimiz maça çok iyi hazırlanmıştı ve oyunun hiçbir anında mücadeleyi bırakmadı. İki takım adına da pozisyonu bol, güzel bir maç oldu. Neleri eksik, neleri iyi yaptık bundan kendimize ders çıkaracağız. Gelişmeye devam eden bir takımız; turu geçtiğimiz için mutluyum."

"İkinci golü bulsaydık rakip ümitlenmezdi"

Yakalanan net fırsatların değerlendirilememesine değinen İsmail Kartal, rakibin sahadaki iştahını takdir ederek sözlerine şöyle devam etti:

"Çok net pozisyonlar kaçırdık. İkinci golü atabilseydik rakibimizi bu kadar ümitlendirmeyebilirdik. Eksiklerimizin farkındayız. Rakibimiz çok iştahlıydı, bizim onlara yapmayı planladığımız baskıyı onlar bize uyguladı. İkinci yarı hamlelerimizle baskılı oynasak da zaman zaman rakip üzerimize geldi ve baskı yedik."

Nathan Aké, Jayden Oosterwolde ve Talisca açıklaması

Savunma kurgusu ve orta saha değişiklikleri hakkındaki soruları da yanıtlayan Kartal, kadro tercihlerinin detaylarını açıkladı:

"Hem Oosterwolde hem de Aké sol bek ve stoper mevkilerinde görev yapabilen yetenekli oyuncular. Tecrübesi ve yüksek ayak tekniği sebebiyle Aké'yi bu maçta stoperde değerlendirmeyi tercih ettim. İlk yarıda hücum hattında topu yeterince tutamadık. İsmail Yüksek’in orta sahaya girmesiyle o bölgede sertleştik ve ikinci yarıda topa daha fazla sahip olduk. Talisca mücadelede çok yoruldu ve bir noktadan sonra top tutamayacak duruma geldi. Rakip risk alıp üzerimize gelince, biz de çabuk oyuncularımızla savunma arkası koşuları yaparak ikinci ve üçüncü golü aradık. Bu sezon hem savunmada hem hücumda duran toplara özel olarak önem veriyoruz. Pas yapan, topun kendisinde kalmasını isteyen bir takımız. Bu maçta istediğimiz gibi topu tutamadığımız için oyunun yönünü değiştirmekte ve rakibi koşturmakta zorlandık; ancak gelişmek için çalışmaya devam edeceğiz."

Fenerbahçe’nin Şampiyonlar Ligi yolculuğu sürüyor

Polonya'da alınan bu sonuçla birlikte FB maçı maratonunda bir engeli daha geride bırakan Fenerbahçe, UEFA Şampiyonlar Ligi 3. eleme turundaki rakibiyle karşılaşmak için hazırlıklarına başlayacak. Temsilcimizin yeni turdaki fenerbahçe maçı hangi kanalda, maç ne zaman ve saat kaçta sorularının yanıtları ile S Sport / S Sport Plus yayın detayları önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.

Fenerbahçe tur biletini Polonya’da aldı

Şampiyonlar Ligi'ndeki temsilcimiz Fenerbahçe, Kadıköy’deki ilk maçta 1-0 mağlup ettiği Polonya ekibi Górnik Zabrze ile deplasmanda karşı karşıya geldi. Zabrze Arena'da oynanan çekişmeli mücadele 1-1’lik beraberlikle sonuçlandı.

İlk maçtaki skor avantajını koruyan sarı-lacivertliler, bu sonuçla Şampiyonlar Ligi'nde adını 3. eleme turuna yazdırmayı başardı.

Şampiyonlar Ligi 2. eleme turu rövanş maç sonuçları

Günün diğer karşılaşmalarında seri penaltı atışları ve büyük sürprizler yaşandı. Kairat Almaty, Kauno Zalgiris, Aarhus, Levski Sofia, Hapoel Beer-Sheva, Kızılyıldız ve Slovan Bratislava tur atlayan taraf oldu.

Oynanan 8 maçta alınan toplu sonuçlar ve ilk maç skorları şu şekilde:

• Górnik Zabrze (Polonya) - Fenerbahçe: 1-1 (İlk maç: 0-1) ➡️ Fenerbahçe Tur Atladı

• Kairat Almaty (Kazakistan) - Omonia (GKRY): 1-0 (Penaltılarda 6-5 / İlk maç: 0-1) ➡️ Kairat Almaty Tur Atladı

• Kauno Zalgiris (Litvanya) - Klaksvik (Faroe Adaları): 1-0 (İlk maç: 0-0) ➡️ Kauno Zalgiris Tur Atladı

• Lech Poznan (Polonya) - Aarhus (Danimarka): 1-4 (Penaltılarda 3-4 / İlk maç: 4-1) ➡️ Aarhus Tur Atladı

• Universitatea Craiova (Romanya) - Levski Sofia (Bulgaristan): 2-2 (İlk maç: 0-1) ➡️ Levski Sofia Tur Atladı

• Hapoel Beer-Sheva (İsrail) - Vikingur R. (İzlanda): 2-0 (İlk maç: 1-2) ➡️ Hapoel Beer-Sheva Tur Atladı

• Kızılyıldız (Sırbistan) - Larne (Kuzey İrlanda): 5-0 (İlk maç: 4-0) ➡️ Kızılyıldız Tur Atladı

• Slovan Bratislava (Slovakya) - Iberia (Gürcistan): 1-1 (İlk maç: 2-0) ➡️ Slovan Bratislava Tur Atladı

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Horlama boşanma sebebi olarak kabul edilebiliyor

Horlamanın sanıldığından çok daha ciddi sonuçları olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Gerek, “Horlama çevreyi rahatsız eden, kişinin çoğunlukla farkında olmadığı çok ciddi bir sosyal problem. Erkeklerde daha sık, kadınlarda daha az görülüyor ama menopoz sonrası kadınlarda da horlama problemi artıyor. Yargıtay horlamayı boşanma sebebi olarak kabul ediyor” dedi.

Horlamanın yaşam kalitesini bozan, sağlığı olumsuz etkileyen önemli sorunların ve hastalıkların habercisi olabileceğini vurgulayan Gerek, bu nedenle horlamanın hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Horlamanın özellikle yumuşak damak başta olmak üzere ağız ve burundan birlikte nefes alma sırasında yumuşak damağın dalgalanmasıyla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Ama sadece yumuşak damak değil, ses teli seviyesine kadar hava yolundaki her türlü darlık ve problem gürültülü uyumaya yani horlamaya sebep olabilir” diye konuştu.

Uyku apnesinin hava yolunun tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıktığını belirten Gerek, “Uyku apnesi solunum çabasına rağmen 10 saniye ya da daha fazla süreyle nefes alamama durumudur. Burada özellikle yumuşak damak ve dil çok önemli rol oynar” dedi.

Prof. Dr. Gerek, hastalığın oluşum mekanizmasını şöyle anlattı:

“Eğer uyku apnesi 20-25 saniye civarında sürerse kandaki oksijen düzeyi düşmeye başlar. Karbondioksit düzeyi artmaya başladığında vücut kendini uyandırır, uyku yüzeysel hale gelir, kas gücü tekrar yerine gelir ve hava yolu açılarak solunum devam eder. Bu durum gece boyunca defalarca tekrarlanabilir. Eğer bu durum bir saat içinde 5’ten fazla tekrarlıyorsa buna uyku apnesi diyoruz.”

Cep telefonuyla bile tespit edilebiliyor

Uyku laboratuvarlarının uyku apnesini en ideal biçimde değerlendiren merkezler olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, “Günümüzde cep telefonlarına yüklenen basit programlar bile uyku sırasında horlamayı, nefes alışverişini ve uykuda solunum durmasıyla ilgili kabaca bilgi verebiliyor. Ancak ideal olan, uyku laboratuvarlarında 50-60 parametreyi aynı anda değerlendirerek uyku bozukluklarına tanı konulmasıdır” dedi.

Uyku apnesinin uyku bozuklukları içerisinde yer alan önemli bir sorun olduğunu belirten Gerek, bir saat içindeki solunum durmalarının sayısı ve süresine göre hastalığın derecelendirildiğini söyledi.

Uyku insan yaşamında vücudun yenilendiği çok önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, kaliteli uykunun sağlığı olumlu etkilediğini, uyku bozukluklarının ise çok farklı hastalıklara yol açabileceğini ifade etti.

“Uyku apnesi belirli bir düzeye geldiğinde sabahları baş ağrısıyla uyanma, yorgun uyanma, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve hafızayla ilgili çok önemli sorunlar ortaya çıkabiliyor” diyen Gerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uyku apnesi sorunu olanlar iş hayatında öğleden sonra uyuklamaya başlayıp verimsiz hale gelebiliyor. Araç kullananlarda gündüz ortaya çıkan trafik kazalarının çok önemli sebeplerinden birisi uyku apnesi. Bu hastalar dinlenemediği için dikkatleri dağılıyor. Trafik ışıklarında beklerken bile uyuyan hastalar var.”

”Uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi”

Yaşam biçiminin de uyku apnesi üzerinde etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, alkol kullanımı, sigara ve tok karnına uyumanın uyku sağlığını bozduğunu söyleyerek, “Bu faktörler uyku apnesi ile bir araya geldiğinde çok daha şiddetli sonuçlar ortaya çıkabiliyor” dedi.

Uyku apnesinin kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi süreleri uzunsa kalpte yavaşlama meydana geliyor. Bazı uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi” dedi.

Uyku apnesinin son yıllarda kardiyoloji kliniklerinin de özel olarak üzerinde durduğu bir konu haline geldiğini belirten Gerek, kalp hastalıklarının önemli bir bölümünün altında uyku apnesinin bulunabildiğini ifade etti.

Uyku apnesinin önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi kader değil. Uyku apnesi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum” dedi.

“Uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar”

Çocukluk dönemindeki problemlerin ilerleyen yaşlarda uyku apnesine zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Gerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çocuğunuzun ileride uyku apnesi olmasını istemiyorsanız çocuk yaş grubunda uykusunda tıkanması, horlaması, gece terlemesi varsa, geniz eti ve bademcik büyüklüğü gibi problemler varsa lütfen bunu en erken yaşta tedavi ettirin. İleri yaştaki uyku apnesi çocukluk dönemindeki sorunların tedavisiyle engellenebilir. Hatta benim bir aforizmam var; uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar.”

Çocukların uyku sırasında nefes alıp verdiğinin duyulmaması gerektiğini belirten Gerek, “Bebek gibi uyuyor benzetmesi sağlıklı bir havayolunun en önemli göstergesidir” dedi.

Erişkin yaşlarda günlük yorgunluklar ve farklı nedenlerle uyku kalitesinde bozulmalar meydana gelebildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, eşlerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

“Eğer eşiniz uykuda terliyorsa, üstünü çok açıyorsa, nefesi duruyorsa mutlaka bir kulak burun boğaz hekimine ya da uyku bozukluklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurun. En azından uyku apnesi var mı yok mu diye test yaptırmaları ve muayene olmaları çok önemli” diyen Gerek, tedavinin son derece yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtti.

Uyku apnesi ve horlama tedavisinde öncelikle laboratuvar ortamında tanı konulmasının hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Gerek, bunun mümkün olmadığı durumlarda eşlerden video kaydı istediklerini söyleyerek, “Horlayan eşin videosunu izleyerek uyku sırasındaki tıkanmalar ya da nefes alışveriş biçimi değerlendirilebiliyor ve uyku apnesi olup olmadığı konusunda önemli fikir veriyor” dedi.

Prof. Dr. Gerek, detaylı muayenenin ardından hastaya özel tedavi planlaması yapılması gerektiğini söyledi.

Horlama tedavisinde çoğu zaman cerrahinin ön plana çıktığını belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, burun tıkanıklığı, damak sarkıklığı gibi problemlerin cerrahi yöntemlerle giderilebildiğini söyledi.

Ancak horlamanın tamamen ortadan kalkacağının garanti edilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, yorgunluk, alkol, antidepresanlar, kas gevşeticiler ve yatış pozisyonunun da horlamayı etkileyebildiğini ifade ederek “Uyku hijyenine uygun düzenlemeler horlamayı yüzde 85 oranında azaltabilir” dedi.

“Damat adayları evlilik öncesi tedavi arıyor”

Horlamanın sosyal hayatı da etkilediğini belirten Prof. Dr. Gerek, “Evlenecek çiftlerden özellikle damat adayları evlilik öncesi horlama sorununu gidermek için tedavi arayışına gidebiliyor” dedi.

Uyku apnesi tedavisinde PAP adı verilen pozitif basınçlı cihazların önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu cihazların ayarlarının uyku laboratuvarlarında hastaya özel olarak yapıldığını söyleyerek şunları kaydetti:

“Bu cihazların ayarları uyku laboratuvarında hastaya uygun biçimde düzenlenir. Cihazla birlikte uyku apnesinin kaybolup kaybolmadığına bakılır ve hastaya uygun biçimde yeniden düzenlenir. Hasta uyum gösterdiği takdirde uyku apnesi tedavisindeki öncelikli tercih bu cihazların kullanılmasıdır”

Burunlarında ciddi kemik eğriliği bulunmayan, damaklarında aşırı sarkma olmayan ve bademcikleri çok büyük olmayan hastaların bu cihazlarla rahatlıkla uyuyabildiğini belirten Gerek, tedavide en önemli unsurun hastanın cihaza uyum sağlaması olduğunu söyleyerek, “Bu cihazlar eskiden çok daha büyük ve taşınması daha zor cihazlardı. Günümüzde ise neredeyse bir gözlük kabı büyüklüğünde, nemlendirme özelliği olan yeni nesil cihazlar kullanılıyor” diye konuştu.

Uyku apnesi tedavisinde ağız içinde kullanılan ve kişiye özel ölçülerle hazırlanan apareylerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu sistemlerin dili öne doğru çekerek hava yolunu açık tutmayı amaçladığını söyledi.

Ancak bu apareylere uyumun her zaman kolay olmadığını belirten Gerek, “Özellikle öğürme refleksi güçlü olan kişilerde kullanımı zor olabiliyor. Ayrıca çene ekleminde ağrılara da yol açabiliyor” dedi.

Uyku apnesinde cerrahi tedavi hastaya göre planlanıyor

Uyku apnesi tedavisindeki bir diğer seçeneğin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, her hastanın ihtiyacına göre farklı yöntemlerin uygulanabildiğini söyledi.

Burunda sorun varsa buruna yönelik, damakta sarkma varsa damağa yönelik, bademcik büyüklüğü varsa bademciklere yönelik cerrahilerin uygulanabildiğini belirten Gerek, dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerin de uyku apnesine yol açabildiğini ifade ederek “Çocukluk döneminde bademcik ameliyatı olmuş kişilerde bile dil kökündeki lenfoid dokular büyüyerek hava yolunda darlığa neden olabilir. Bazen de epiglot kapağında deformasyonlar görülebilir. Bunların her biri için farklı cerrahi seçenekler bulunuyor” dedi.

Robotik cerrahi ve dil kökü implantları dikkat çekiyor

Robotik cerrahinin özellikle dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerde kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, dil kökündeki yağ fazlalığını azaltan ve dokuları temizleyen yöntemlerin başarılı sonuçlar verdiğini söyledi.

Ayrıca damak seviyesinde klasik ameliyatların yanı sıra sütürlerle damağı asma tekniklerinin de uygulanabildiğini belirten Gerek, yeni geliştirilen implant teknolojilerine de dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ülkemizde henüz deneysel seviyede uygulanan yöntemlerle dil köküne yerleştirilen implantlar bulunuyor. Uyku sırasında nefes durduğunda bu implantlar ilgili kası uyararak hava yolunun açılmasını ve yeniden nefes alınmasını sağlayabiliyor.”

Bu tedavilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde üç farklı firma tarafından uygulandığını belirten Gerek, Türkiye’de de deneysel çalışmaların sürdüğünü ancak maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti.

Uyku apnesi tedavisinde zayıflama iğneleri de kullanılıyor

Uyku apnesinde kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Avrupa’da obezite sıralamasında Türkiye ilk sırada yer alıyor. Bu nedenle hastalarımızın öncelikle kilo vermesini istiyoruz” dedi.

Uyku apnesinin tıbbi tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin FDA onayı aldığını belirten Gerek, “Hastalar yüzde 10 kilo kaybederse uyku apnesinde belirgin düzelmeler görülebiliyor” diye konuştu.

Ancak bu ilaçların mutlaka endokrinoloji uzmanı kontrolünde kullanılması gerektiğini vurgulayan Gerek, “Hiç kimse gidip eczaneden bu ilaçları doğrudan alıp kullanmamalı” uyarısında bulundu.

Zayıflar da horluyor

Horlamanın yalnızca kilolu kişilerde görüldüğü düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Zayıf kişilerde de horlama görülebilir” dedi.

Bu kişilerde horlamanın en sık nedenlerinin burun kemiği eğriliği, damak sarkması ve bademcik büyüklüğü olduğunu belirten Gerek, uygun ameliyatlarla bu sorunların giderilebildiğini söyledi.

Bazı meslek gruplarında uyku testi zorunlu

Özellikle şoförler ve teknik cihaz kullanan kişiler için kaliteli uykunun hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gerek, uyku apnesi tanısı alan bazı kişilerin ehliyet yenileme sürecinde tedavi olduklarını belgelemek zorunda kaldıklarını söyleyerek “Özellikle kritik işler yapanların kaliteli uyuması çok önemli” dedi.

Uzmanından uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Gerek programın sonunda horlama ve uyku apnesiyle ilgili şu uyarılarda bulundu:

• Uyku kalitenize dikkat edin.
• Uyuduğunuz ortamın sıcaklığına, karanlığına ve sessizliğine önem verin.
• Horluyorsanız bu gerçeği kabul edin ve tedavi olun.
• Eşiniz sizi horladığınız için uyarıyorsa mutlaka çözüm arayın.

Uyku apnesinin tedavi edilmediğinde yaşam süresini kısaltabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, sözlerini şöyle tamamladı:

”Uyku apnesi kader değildir. Tedavi edilebilir, kontrol edilebilir bir rahatsızlıktır ve tedavisi hayat kurtarır. Uyku apnesi ile yaşamaya devam edilirse kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Son dönemde kardiyoloji klinikleri de uyku apnesine çok önem veriyor. Çünkü kalp hastalıklarının pek çoğu uyku apnesi sebebiyle ortaya çıkabiliyor.”

”Uyku insan sağlığı açısından çok önemli. Uyku apnesi hayatımızı doğrudan etkiler çünkü ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor. Hayatımızda uykunun çok özel bir yeri var.”

Prof. Dr. Sönmezer ülkemizdeki nüfus artış hızının endişe verici biçimde azaldığını söyledi.

Türkiye’de nüfus artış hızındaki düşüş alarm veriyor

Toplum nüfusunun kendini yenileyebilmesi için doğurganlığın aile başına 2,1 çocuk olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, Türkiye’de bu oranın son yıllarda yaklaşık 1,5’e kadar gerilediğine dikkat çekti.

Nüfus artış hızındaki düşüşün temel nedenleri arasında ekonomik kaygılar, kariyer planlamaları ve çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesinin bulunduğunu ifade eden Sönmezer, modern toplumlarda ilk anne olma yaşının giderek yükseldiğini söyleyerek şunları kaydetti:

”Çocuk yapmak isteyenler de daha geç yaşlarda çocuk sahibi olmak istiyor. İlk çocuk doğurma yaşı modern dünyada, batı dünyasında sosyo ekonomik düzey yükseldikçe çok ileri yaşlara geliyor, sonra da insanlar tek çocukla kalıyorlar. İlk anne olma yaşı 20’lerden 35 e kadar çıktı.”

Doğurganlığın korunması her geçen gün daha önemli hale geliyor

Geç yaşta yapılan evlilikler, çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesi ve genç yaşlarda görülen kanser vakalarındaki artış nedeniyle doğurganlığın korunmasının günümüzde her zamankinden daha önemli hale geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, kanser başta olmak üzere doğurganlığı olumsuz etkileyebilecek tedavilere başlamadan önce yumurta, sperm ve yumurtalık dokusunun dondurulması sayesinde hastaların ilerleyen yıllarda çocuk sahibi olabildiğini söyledi.

Kadınların belirli bir yumurta rezervi ile dünyaya geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, yaş ilerledikçe hem yumurta sayısının hem de yumurta kalitesinin azaldığını ifade etti. Sönmezer, “Kadın gebe kaldığında ya da doğum kontrol hapı kullandığında adet görmese bile yumurta rezervi azalmaya devam eder. Yaş ilerledikçe gebelik elde etmek zorlaşırken anormal gebelik riski de artar” diye konuştu.

Yumurta, sperm ve yumurtalık dokusu dondurulabiliyor

Kanser tedavilerindeki gelişmeler sayesinde hastaların yaşam sürelerinin uzadığını ancak uygulanan tedavilerin doğurganlığı olumsuz etkileyebildiğini belirten Sönmezer, bu nedenle doğurganlığın korunmasının tedavi sürecinin önemli bir parçası haline geldiğini söyledi.

Yumurta hücresi, sperm ve yumurtalık dokusunun eksi 196 derecede sıvı nitrojen içerisinde uzun yıllar saklanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, “Dondurma işlemi yapıldığında adeta zamanı durdurmuş oluyoruz. Örneğin 20 yaşında yumurtalarını donduran bir kadın, yıllar sonra anne olmaya karar verdiğinde 20 yaşındaki yumurtalarının kalitesiyle gebelik elde edebiliyor” dedi.

Prof. Dr. Sönmezer çocuk ve genç hastalarda karından yapılan işlemle doğurganlığı koruyarak Türkiye’de bir ilke imza attı.

Doğurganlığı koruyucu yöntemlerin yalnızca yetişkinlerde değil çocuk hastalarda da uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, özellikle lösemi nedeniyle kök hücre nakli planlanan çocuklarda yumurtalık dokusunun dondurulmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

Kanser dışında talasemi, bazı böbrek hastalıkları, sistemik lupus eritematozus, bazı kan hastalıkları ve genetik hastalıklarda da doğurganlığın korunabildiğini ifade eden Sönmezer, “Kanser ya da kanser dışı herhangi bir nedenle doğurganlığını kaybetme riski bulunan hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini koruyabiliyoruz” dedi.

Prof. Dr. Murat Sönmezer, yumurta toplama işleminin standart olarak vajinal yoldan gerçekleştirildiğini belirterek, özellikle çocuk hastalar ve genç kızlarda bu yöntemin aileler ve hastalar tarafından her zaman tercih edilmediğini, bazı hastaların ise işlem nedeniyle çekinceler yaşayabildiğini belirtti.

Bu ihtiyaçtan yola çıkarak yıllar önce yumurtalıklardaki yapışıklık nedeniyle karından yumurta toplamak zorunda kaldığı bir hastasına uyguladığı yöntemi geliştirdiğini anlatan Sönmezer, daha sonra bu tekniği doğurganlığını korumak isteyen genç hastalarda kullanmaya başladığını söyledi. Türkiye’de ilk kez karından yumurta toplama işlemini gerçekleştiren Prof. Dr. Murat Sönmezer, bugüne kadar yaklaşık 800 çocuk ve genç hastada bu yöntemi başarıyla uyguladığını belirterek, bu alanda dünyadaki ilk bilimsel yayınlardan birine de imza attığını ifade etti.

Sönmezer, karından yumurta toplama yönteminin özellikle doğurganlığını kaybetme riski bulunan çocuklar ve genç kadınlar için önemli bir alternatif olduğuna dikkat çekti.

Çiftler evlenir evlenmez test yaptırmalı

Çocuk sahibi olmayı hemen düşünmeseler bile evlenen çiftlerin doğurganlık durumlarını değerlendirmesi gerektiğini vurgulayan Sönmezer, kadınların AMH testiyle yumurtalık rezervlerini, erkeklerin ise sperm analiziyle üreme potansiyellerini öğrenebileceğini söyleyerek “Bugün düşük yumurtalık rezervine sahip bir kadın doğal yollarla gebe kalabilir. Ancak birkaç yıl sonra bu şansını tamamen kaybedebilir. Bu nedenle çiftlerin durumlarını erken dönemde bilmeleri çok önemli” diye konuştu.

Kadında basit bir AMH testi, erkekte ise sperm analizi ile olası sorunların önceden tespit edilebildiğini belirten Sönmezer, çocuk sahibi olmayı ileriki yıllara bırakmayı planlayan çiftlerin de bu testleri yaptırmasının önemli olduğunu söyledi.

Sigara, kilo ve stres doğurganlığı etkiliyor

Yaşam tarzının doğurganlık üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirten Sönmezer, sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, fazla kilo ve stresin hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini olumsuz etkilediğini söyledi.

Bir adet döneminde doğal yolla gebelik elde etme ihtimalinin yaklaşık yüzde 20 olduğunu belirten Sönmezer, düzenli adet gören kadınlarda yumurtlama döneminin doğru hesaplanmasının gebelik şansını artırabileceğini ifade etti.

Düzenli adet görmenin tek başına doğurganlığın normal olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Sönmezer, kadınların belirli aralıklarla yumurtalık rezervlerini kontrol ettirmeleri gerektiğini söyledi.

Yardımcı üreme tekniklerinde başarı oranları yükseldi

Yumurta dondurma işlemlerinde kullanılan vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yönteminin başarı oranlarını önemli ölçüde artırdığını belirten Sönmezer, günümüzde dondurulmuş ve çözülmüş yumurtalarla elde edilen gebelik oranlarının taze yumurtalarla elde edilen sonuçlara oldukça yaklaştığını söyledi.

Polikistik over sendromu gibi düzensiz adet gören kadınlarda yumurtlama takibi, zamanlanmış ilişki ve aşılama yöntemlerinin uygulanabildiğini belirten Sönmezer, aşılama tedavisinin genellikle üç denemeye kadar sürdürüldüğünü, sonuç alınamaması halinde tüp bebek tedavisine geçildiğini ifade etti.

Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftlerin umutsuzluğa kapılmaması gerektiğini belirten Sönmezer, “Bugün yardımcı üreme tekniklerinde elde edilen başarı oranları geçmişe göre çok daha yüksek. Zamanlanmış ilişki, aşılama ve tüp bebek uygulamaları sayesinde çok sayıda çift çocuk sahibi olabiliyor” dedi.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

Yüksek riskli kadinlarda meme taramasına erken başlanmalı

Meme kanseri taramasında mamografinin altın standart yöntem olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, bu yöntemin dünyada en fazla bilimsel çalışmaya konu olmuş görüntüleme sistemi olduğunu ifade etti.

Kadınların 40 yaşından sonra yılda bir kez mamografi yaptırması gerektiğini belirten Taşkın, çekilen görüntülerin mutlaka saklanmasını ve sonraki yıllardaki tetkiklerle karşılaştırılmasını önerdi. Taşkın, böylece memedeki çok küçük değişikliklerin daha erken fark edilebildiğini söyledi.

BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu taşıyan ya da ailesinde yoğun meme ve yumurtalık kanseri öyküsü bulunan kadınların yüksek risk grubunda yer aldığını belirten Taşkın, bu kişilerde mamografinin yanı sıra meme ultrasonografisinin de takip programına eklenmesi gerektiğini ifade etti.

Yüksek riskli kadınlarda taramaların ailede görülen ilk meme kanseri vakasından 10 yıl önce başlatıldığını belirten Taşkın, “Ailede 35 yaşında meme kanseri görüldüyse, takiplerin 25 yaşında başlaması gerekir” dedi.

Meme kanseri her zaman kitle olarak ortaya çıkmıyor

Meme kanserinin her zaman ele gelen bir kitle şeklinde ortaya çıkmadığını belirten Prof. Dr. Taşkın, özellikle erken evrede mikron düzeyindeki değişikliklerin görüntüleme yöntemleriyle saptanabildiğini söyledi.

Bu nedenle hiçbir şikâyeti olmayan kadınların da düzenli kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurgulayan Taşkın, genç yaşta ve yoğun meme dokusuna sahip kadınlarda mamografinin tek başına yeterli olmayabileceğini, bu durumlarda ultrasonografinin önemli katkı sağladığını kaydetti.

15 dakikalık biyopsi tedavinin yol haritasını çiziyor

Görüntüleme sırasında şüpheli bir bulgu tespit edildiğinde biyopsinin büyük önem taşıdığını belirten Taşkın, ultrason eşliğinde yapılan meme biyopsilerinin hazırlık süreciyle birlikte yaklaşık 15 dakikada tamamlanabildiğini söyledi.

Doğru yapılan biyopsinin cerrahi planlamaya rehberlik ettiğini vurgulayan Taşkın, birçok hastada tek cerrahi girişimle başarılı sonuçlar alınabildiğini ifade etti.

Yeni nesil görüntüleme yöntemleri erken tanıyı güçlendiriyor

Son 10 yılda radyolojide çok önemli gelişmeler yaşandığını belirten Prof. Dr. Füsun Taşkın, gelişen ultrason teknolojileri sayesinde iyi ve kötü huylu oluşumların daha hızlı ve güvenilir biçimde ayırt edilebildiğini söyledi.

Dijital mamografiyle birlikte kullanılan tomosentez teknolojisinin memeden kesitsel görüntüler alınmasını sağladığını belirten Taşkın, özellikle yoğun meme dokusunda gizlenebilen oluşumların daha kolay tespit edilebildiğini ifade etti.

Kontrastlı mamografi MR’a alternatif olabiliyor

Kontrastlı mamografinin son yılların en önemli gelişmelerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, damardan verilen kontrast madde sayesinde şüpheli bölgelerin çok daha ayrıntılı değerlendirilebildiğini söyledi.

Bu yöntemin özellikle meme başı akıntısı olan, eline kitle gelen, muayenede şüpheli bulgu saptanan veya yüksek risk grubunda bulunan kadınlarda kullanıldığını belirten Taşkın, bazı hastalarda meme MR’ına olan ihtiyacı da ortadan kaldırabildiğini ifade etti.

Ameliyat olamayan hastalarda yeni tedavi seçeneği

Meme kanseri tespit edildiğinde tümörün yanı sıra karşı meme ve koltuk altı lenf bezlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Taşkın, doğru evrelemenin tedavi başarısında kritik rol oynadığını söyledi.

Yaş veya ek hastalıklar nedeniyle ameliyat edilemeyen bazı hastalarda tümörün dondurularak tedavi edilmesine olanak sağlayan yöntemlerin uygulanabildiğini belirten Taşkın, bu yaklaşımın uygun hastalarda hem hızlı iyileşme hem de kozmetik avantajlar sunduğunu kaydetti.

Programda kadınlara çağrıda bulunan radyoloji uzmanı Prof. Dr. Füsun Taşkın, “Memede çözümsüz kalan bir sorun yok. Meme kanseri erken tanındığında en başarılı şekilde yönetilebilen ve tedavi edilebilen kanser türlerinden biridir. Bu nedenle düzenli kontroller ihmal edilmemelidir” dedi.

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!

Milyonlarca SSK ve Bağ-Kur emeklisi, Ramazan Bayramı öncesi ödenecek ikramiyenin 2026’da ne kadar olacağını merak ediyor. Son olarak 4 bin TL’ye yükseltilen bayram ikramiyesinde yeni bir artış yapılıp yapılmayacağı ve olası zam oranı, emeklilerin gündeminde ilk sırada yer alıyor. Özellikle maaş zamlarının ardından gözler, açıklanacak yeni ikramiye tutarına çevrildi.

Transfer dönemleri, Süper Lig’de sadece kadroları değil gündemi de değiştiriyor. Kulüplerin milyonlarca euro ödeyerek kadrosuna kattığı yıldızlar; hem rekabetin seviyesini yükseltiyor hem de tartışmaları beraberinde getiriyor. Bu dosyada, en pahalı transferler Süper Lig tarihine geçen isimleri tek listede topladık. İşte Süper Lig en pahalı transferler sıralaması ve her bir hamlenin kısa hikâyesi…