"Ülkemizin başkanlığı ve ev sahipliğinde gerçekleştirilen COP31 toplantısının Liderler Zirvesi bölümü tamamlandı. Dünyanın dört bir yanından karar alıcıları ve sivil toplum mensuplarını bir araya getiren bu önemli etkinliğin iklim kriziyle mücadelede yeni bir dönüm noktası olmasını temenni ediyoruz. Sayın Cumhurbaşkanımızın da ifade ettiği gibi: 'Bizim medeniyetimizin merkezinde tabiata saygı vardır. Yeryüzü korunup kollanması gereken mukaddes bir emanettir.' Türkiye olarak bu anlayışla, iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi ve somut sonuçlar elde edilmesi yönünde üstlendiğimiz sorumluluk çerçevesinde çalışmalarımıza devam edeceğiz. Bu başarılı organizasyonun hayata geçirilmesinde emeği bulunan, başta COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanımız Sayın Murat Kurum olmak üzere tüm yetkililerimiz ve kuruluşlarımızı tebrik ediyoruz."

"Yunanistan Adalet Bakanı Sayın Yorgos Floridis ile 1 Eylül’de gerçekleştirdiğimiz görüşmede, sınır aşan organize suçlarla mücadele ve suçluların iadesine ilişkin süreçleri ele almış, ülkemize teslimleri beklenen kişilere yönelik taleplerimizi iletmiştik. Bu görüşmede iadesini gündeme getirdiğimiz kişilerden biri olan, tasarlayarak öldürme, nitelikli yağma ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma gibi suçlardan hakkında 116 ayrı aranma kaydı bulunan ve kırmızı bültenle uluslararası düzeyde aranan Sercan Sayal’ın Yunanistan’dan ülkemize teslimi sağlandı. Ülkelerimiz arasındaki adli iş birliğinin somut bir sonucu olan bu gelişmeye sağladıkları yapıcı katkılar dolayısıyla Sayın Floridis’e ve Yunanistan makamlarına teşekkür ediyorum.

Hiçbir sınırın suçla mücadelede kararlılığımıza engel olmasına izin vermeyecek, haklarında yakalama kararı bulunan kişilerin adalet önüne çıkarılması için çalışmalarımızı kararlılıkla sürdüreceğiz. Süreçte emeği geçen Adalet Bakanlığımızın ilgili birimlerine ve İçişleri Bakanlığımıza teşekkür ediyorum."

ABD'nin İran üzerinde ekonomik ve stratejik üstünlük sağladığını öne süren Trump, "Onların parasına, yüz milyarlarca dolarına sahibiz ve boğazlarını da kontrol ediyoruz" dedi. Trump'ın açıklamasında sözünü ettiği Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve doğal gaz sevkiyatı açısından kritik öneme sahip bulunuyor.

VANCE'E DEMOKRATLARIN YÖNETTİĞİ EYALETLERE ODAKLANMA TALİMATI

Trump, aynı paylaşımında ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'e İran ile yürütülen diplomatik temaslar yerine Demokrat Parti yönetimindeki eyalet ve şehirlerdeki yolsuzluk ve suç iddialarına odaklanması talimatını verdiğini belirtti.

ABD ve İsrail'in şubat ayı sonunda İran'a yönelik başlattığı savaş, seçimlerin önemli tartışma başlıklarından biri olmuştu. Başkan Yardımcısı Vance, seçimlerin ardından Cumhuriyetçilerin yenilgisinde İran Savaşı'nın etkili olduğunu savunmuştu. Vance, daha önce yaptığı açıklamalarda savaşın maliyetine işaret etmiş ve İran ile diplomatik çözüm arayışını destekleyen bir tutum sergilemişti.

Yeni şarkı ve kurultay videosu

Kurultayın ilk gününde Genel Başkanlık seçimi yapılacak. Tek adayın mevcut Genel Başkan Özgür Özel olduğu seçim için bin 202 delege oy kullanacak. Genel Başkan Özel’e, kurultay salonuna girişte eşi Didem Özel’in eşlik etmesi bekleniyor. Özel, kurultay delegelerini eşiyle beraber selamlarken kurultay için hazırlanan yeni şarkı da dinletilecek. Ardından kurultay için hazırlanan bir video izletilecek. Videoda 2024’ten bu yana partiye yönelik yargısal müdahaleler, cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmsı ve 19 Mart süreci, belediyelere yönelik operasyonlar, CHP’ye yönelik mutlak butlan kararı ve Yeni Parti’nin kuruluş süreci yer alacak.

Özel’in kurultay konuşması

Ardından Yeni Parti Lideri Özel, katılımcılara hitap edecek. Geçmiş kurultaylarda ve mitinglerde konuşmasına şiirle başlayan Özel’in konuşmasını yine bir şiirle başlatması bekleniyor. Özel’in konuşmasında, CHP Genel Başkanlığı'na seçildiği 38'inci Olağan Kurultay'dan bu yana yaşanan hukuksuzluklara, mutlak butlan kararının gelmesinin ardından Yeni Parti'yi kurmasına neden olan sürece ve ilk genel seçimlerde nasıl iktidar olacaklarına değinmesi bekleniyor.

Özel, tutuklu Cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu'nun yaşadıklarını ve dava sürecine de etraflıca değineceği konuşmasında Türkiye’nin ekonomi, hukuk, sağlık, eğitim gibi alanlarda yaşadığı sorunlara somut çözüm önerilerini anlatacak. Özel, Kürt sorununun demokratik çözümü noktasında partinin tutumunu ve yürütülen sürecin geldiği aşamaya ilişkin görüşlerini de kamuoyuna aktaracak.

Özel’in konuşmasının ardından, genel başkanlık seçimi yapılacak. Genel Başkanlık seçiminin ardından kurultayın ilk günü tamamlanacak.

İkinci gün 150 kişilik PM belirlenecek

İkinci gün delegeler, Parti Meclisi ve Yüksek Disiplin Kurulu Üyeleri için sandığa gidecek. Kurucular Kurulu kararıyla tüzükte yapılan değişikliğe göre 80 kişiden 150 kişiye çıkarılan PM yeni dönemde üç gruptran oluşacak. 77 milletvekilinin olşuturduğu yasama grubu, örgüt temsilcilerinin oluşturduğu örgüt grubu ile uzman ve akademisyenlerden oluşan politika geliştirme gurubu, partinin en üst karar organını oluşturcak. Bin 202 delegenin oy kullanacağı seçimlerde, tüzükte çarşaf liste kuralı olmasına karşın seçimlerin blok liste usulüyle yapılması eğilimi ağırlık kazanıyor.

Önceki dönemlerde TBMM’de farklı partilerden milletvekili olarak görev yapmış, içlerinde eski bakanların da bulunduğu 258 parlamenter, dün yaptıkları ortak açıklamayla Yeni Parti’ye katıldıklarını duyurdu. Yeni Parti Lideri Özel, yarın parti genel merkezinde, parlamenterlerle bir araya gelecek. 258 ismin kurultaya da katılarak salonda da Özel’e destek vermesi bekleniyor.

Özel dönemindeki CHP’de son seçilen PM’de yer alan isimler, CHP’den ihraçları ardından kurultay öncesinde Yeni Parti’ye üye oldular. Bu isimlerden bazılarının da PM’de görev alacağı belirtiliyor.

CHP kurultaya davet edilmedi

Yeni Parti, kuruluş kurultayı için 27 siyasi partiye davetiye gönderdi, CHP'ye ise davet gönderilmedi. Kurmaylar, konuya ilişkin, “Seçilmiş olan, demokratik yollarla gelmiş olan tüm siyasi parti temsilcilerine Genel Başkanlık düzeyinde davet gitti. Antidemokratik yollarla gelen bir partinin davet edilmemesi son derece doğal” ifadelerini kullandı.

Yabancı konuklar

Kurultaya ayrıca Sosyalist Enternasyonal, Avrupa Sosyalistler Partisi ve İlerici İttifak'ın yönetim organlarından ve üye partilerinden temsilciler, Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi üyeleri, Avrupa Parlamentosu'ndan siyasi parti gruplarının temsilcileri, dünyadan ve Avrupa'dan sosyal demokrat ve sosyalist partilerin temsilcileri, yurt dışındaki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının kurduğu siyasi partiler ve kuruluşlardan temsilciler ile yabancı ülkelerin büyükelçilikleri ve diplomatik misyonları davet edildi.

Parti kaynakları ayrıca basının da kurultaya ilgisinin yoğun olduğunu 500’den fazla basın mensubunun kurultayı izlemek için akreditasyon yaptırdığını belirtti. Fransa, Almanya, İngiltere, Rusya, Hollanda, Irak, ABD gibi ülkelerden yabancı basın mensupları da kurultay salonunda olacak.

Bakanlığın açıklamasına göre helikopter, henüz belirlenemeyen bir nedenle Yeşilyurt ilçesine bağlı Samanköy mevkiinde saat 18.45 sıralarında düştü.

MSB tarafından yapılan ilk açıklamada, "Bir adet S-70 tipi helikopterimiz Malatya'da henüz bilinmeyen bir nedenle kaza kırıma uğramıştır. Enkaza ulaşılmış, arama-kurtarma çalışmalarına derhal başlanmıştır." ifadelerine yer verildi.

Kazanın ardından bölgeye çok sayıda ambulans, itfaiye ve sağlık ekibi sevk edildi. Olay yerinde başlatılan çalışmaların ardından Bakanlık, helikopterde bulunan 4 askerin şehit olduğunu duyurdu.

Antalya’da düzenlenen forumda konuşan Erdoğan, Türkiye’nin COP31’e ev sahipliği yapmasından duyduğu memnuniyeti dile getirerek iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası iş birliğinin önemine dikkat çekti.

6 Şubat depremlerinin ardından yürütülen çalışmalara değinen Erdoğan, üç yıldan kısa sürede 455 bin konut ve iş yerinin inşa edildiğini belirtti. Türkiye’nin deprem sonrası yeniden yapılanma sürecindeki deneyimlerini zirve katılımcılarıyla paylaştıklarını ifade etti.

Gelişmiş ülkelere sorumluluk çağrısı

İklim krizinin etkilerinin özellikle Afrika ve Pasifik ülkelerinde ağır biçimde hissedildiğini vurgulayan Erdoğan, gelişmiş ülkelerin emisyon azaltımı ve iklim finansmanı konusunda daha fazla sorumluluk alması gerektiğini söyledi.

Erdoğan, gelişmekte olan ülkelerin kalkınma haklarının korunması ve iklim krizinden en fazla etkilenen toplumların desteklenmesi gerektiğini belirterek, “Küresel karbon bütçesini tüketen gelişmiş ülkeler, emisyon azaltımında ve finansmanda daha fazla sorumluluk üstlenmelidir” ifadelerini kullandı.

2053 hedefi net sıfır emisyon

Türkiye’nin iklim politikalarına ilişkin hedefini de açıklayan Erdoğan, 2053 yılı için net sıfır emisyon hedefinin belirlendiğini ifade etti.

COP31’in bir uygulama konferansı olarak tasarlandığını belirten Erdoğan, liderler zirvesinin ilk gününde sıfır atık, ikinci gününde ise dirençli şehirler ve sürdürülebilir çevre başlıklarının ele alındığını kaydetti.

9 Kasım’da başlayan konferans kapsamında düzenlenen liderler zirvesinde 96 liderin ağırlandığını aktaran Erdoğan, 20 Kasım’a kadar sürecek organizasyona 100 bin kişinin katılmasının beklendiğini bildirdi. Ön kayıt rakamlarına göre COP31’in şimdiye kadarki en yüksek katılımlı konferanslardan biri olmaya aday olduğunu belirten Erdoğan, 1 milyon 100 bin metrekarelik expo alanının da organizasyonun büyüklüğünü ortaya koyduğunu söyledi.

Bakan Bayraktar, paylaşımında, "COP31'de, Çin Halk Cumhuriyeti Ulusal Enerji İdaresi ile 'Yenilenebilir Enerji Alanında İş Birliğine İlişkin Mutabakat Zaptı' imzalandı. Ülkemizde yaklaşık 15 milyar dolarlık dev bir yatırım yapılmasını öngören bu anlaşmayla toplam 7 bin megavatlık güneş ve rüzgar enerjisi santralini, yeni enerji depolama sistemlerini ve 4 bin megavatlık elektrik iletim altyapısını hayata geçirmeyi hedefliyoruz" ifadelerini kullandı.

Söz konusu işbirliğinin yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılmasının yanı sıra teknoloji transferine de katkı sağlayacağını belirten Bayraktar, şunları kaydetti:

"Söz konusu işbirliği sadece yenilenebilir enerji kapasitemizi artırmakla kalmayacak, aynı zamanda teknoloji transferini sağlayarak rüzgar türbini ekipmanlarının ülkemizde üretilmesine ve yerli sanayimizin gelişimine de çok güçlü bir katkı sunacak. Milli Enerji 2040 vizyonumuz doğrultusunda, enerji arz güvenliğimizi tahkim edecek ve yeşil dönüşümümüzü hızlandıracak bu tarihi imzanın ülkelerimiz için hayırlı olmasını diliyorum."

GÜNEŞİN DOĞDUĞU YER BUGÜN VAR MI?

Güneşin Doğduğu Yer, 12 Kasım 2026 Perşembe gününün yayın programından tamamen çıkarılmadı. Resmî yayın akışında dizinin adı bulunuyor ancak akşam gösterilecek bölüm “8. bölüm” olarak belirtiliyor. Dolayısıyla bu akşamki yayın, yeni bölüm olarak değerlendirilmemeli.

NEDEN GEÇ BAŞLIYOR?

Akşam kuşağında Türkiye–Belçika karşılaşmasına yer verilmesi, dizinin yayın saatini değiştirdi. Saat 20.00’de başlayacak milli maçın ardından Güneşin Doğduğu Yer’in yayımlanması planlanıyor.

YENİ BÖLÜM NE ZAMAN YAYIMLANACAK?

Güneşin Doğduğu Yer’in 9. bölümünün 19 Kasım Perşembe akşamı yayımlanması bekleniyor. Güncel dizi rehberinde gelecek bölüm için saat 20.00 bilgisi bulunuyor; ancak bu tarih ve saat, ilgili haftanın resmî yayın akışıyla kesinleşecek.

GÜNEŞİN DOĞDUĞU YER BU AKŞAM SAAT KAÇTA, HANGİ KANALDA?

Güneşin Doğduğu Yer, bu akşam saat 22.15’te ATV’de 8. bölümüyle ekrana gelecek. Kanalın 12 Kasım Perşembe tarihli resmî yayın akışında bu saatte yeni bölüm değil, daha önce yayımlanan bölüm yer alıyor.

Güler, 4 Kasım'da gerçekleştirilen ödemelerin ardından ikinci aşamaya ilişkin kararın yarınki toplantıda verileceğini ifade etti.

Fon krizinde tasfiye kapsamına alınan fonların yatırımcılarına yönelik ilk ara ödemeler 30 Ekim'de başlamış, 4 Kasım'da ise ikinci grup ödemeler yapılmıştı.

İlk ödemelerde 29,3 milyar TL dağıtıldı

Fon krizine ilişkin tasfiye işlemlerinin hızlandırılması amacıyla hazırlanan düzenleme kapsamında ilk ara ödemeler 30 Ekim'de gerçekleştirildi.

Atlas, Pusula ve Tera portföy yönetim şirketlerine bağlı yedi fonda bulunan 235 bin 705 yatırımcıya toplam 29,3 milyar TL ödeme yapıldığı duyuruldu.

4 Kasım'da gerçekleştirilen ikinci grup ödemelerde ise yedi fonda daha yatırımcılara ödeme yapıldı. Alacak tutarları, fonların mevcut kaynakları ve tasfiye sürecinde elde edilen varlıklar dikkate alınarak hesaplanıyor.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, daha önce yaptığı açıklamada, fon krizinden kaynaklanan özel zararların karşılanması için Hazine kaynaklarının kullanılmayacağını belirtmişti.

Fon Koordinasyon Kurulu'nun yarınki toplantısında yeni ödeme takviminin belirlenmesinin yanı sıra tasfiye sürecine yönelik düzenlemelerin de değerlendirilmesi bekleniyor.

Güler, tasfiyesine karar verilen yatırım fonlarına ilişkin ikinci ödeme planının, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında yarın yapılacak Fon Koordinasyon Kurulu toplantısında belirleneceğini ve kamuoyuyla paylaşılacağını bildirdi. Fonlara yatırım yapan 455 bin 578 kişinin tamamının dolandırıcılık olaylarına karışmış gibi değerlendirilemeyeceğini belirten Güler, listelerin açıklanması konusunda masumiyet karinesi ve lekelenmeme hakkının gözetilmesi gerektiğini söyledi.

Güler, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında 400'ün üzerinde kişi hakkında işlem yapıldığını, 100'ün üzerinde kişinin tutuklandığını belirterek, Sermaye Piyasası Kurulu uzmanlarının fonlardaki hesapları, hisseleri ve işlemleri tek tek incelediğini ifade etti. Güler, piyasa dolandırıcılığına ilişkin yaptırımların artırılması ve hukuk güvenliğinin güçlendirilmesi amacıyla kanun değişikliği çalışması yürüttüklerini de açıkladı.

FONLARDA İKİNCİ ÖDEME PLANI YARIN AÇIKLANACAK

Fon tasfiyeleri kapsamında yapılacak yeni ödemelere ilişkin soruyu yanıtlayan Güler, Fon Koordinasyon Kurulu'nun Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında yarın toplanacağını belirtti. Güler, toplantıda 4 Kasım'da gerçekleştirilen ödemenin ardından ikinci ödeme planının ele alınacağını ve takvimin kamuoyuna duyurulacağını söyledi. Güler, şöyle konuştu:

"Fon Koordinasyon Kurulu, Cevdet Yılmaz başkanlığında yarın toplantısını yapacak. Yeni ikinci ödeme planı yapılacak. 4 Kasım'da yapılan ödemenin ikinci planlamasını yarın alacağı kararlarla tekrar ilan edecek. Sayın Yılmaz cuma günü demişti ama o zaman yarın netleşecek. Yani ödemelerle ilgili takvim. Fon Kurulu tabii bir ilan, yani yarın alacağı kararlarla beraber yarın da başlayabilir. Devam eden tarihleri de bilebilir. Ben toplantı gündemini bilmiyorum ama yarınki toplantıyla beraber ikinci planlama ilan edilecek, kamuyla paylaşılacak."

GÜLER: LİSTENİN AÇIKLANMASINI İSTERİM AMA MASUMİYET KARİNESİ GÖZETİLMELİ

Fonlara yatırım yapan kişilerin isimlerinin açıklanması ve konuyla ilgili araştırma komisyonu kurulması yönündeki tartışmalara ilişkin değerlendirmelerde bulunan Güler, şu ifadeleri kullandı:

"Ben de bu listenin açıklanmasını isterim. Ancak 455 bin 578 kişi var. Bu fonlara girmişler. Yatırım aracı olarak paralarını yatırmışlar. Ancak sonradan şu anda da İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürütmüş olduğu soruşturma kapsamında burada görevini kötüye kullanan, ihmal eden veya farklı niyetler taşıyan, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun yaptırıma tabi kıldığı 104'üncü, 106'ncı ve 107'nci maddeleri var.

Piyasa bozucu eylemlerde bulunan veya içeriden sahte bilgi veya bilgi taşıyan veya piyasa dolandırıcılığı yapmak suretiyle bu işlemlere imza atan, bu konularda yasa dışı faaliyetlerde bulunan insanlar kimler? Biz 455 bin 578 kişinin hepsinin bu fon dolandırıcılığı dediğimiz olaylara karıştığını düşünebilir miyiz? Bu liste kesinleşsin arkadaşlar. Ben bu listenin açıklanmasını isterim. Ancak ben diyorum ki masumiyet karinesi, lekelenmeme hakkı. Kim hangi eylemleriyle nasıl bir piyasa dolandırıcılığına dahil olmuş? Kim hangi çalışmasıyla veya içeriden sahte bilgi üretilmesiyle veya diğer halleriyle SPK Kanunu'nun 104'üncü, 106'ncı ve 107'nci maddeleri kapsamında ihlalde bulunmuş? Bunların belirlenmesi gerekmez mi? Bunları belirlemeden sadece fona para yatırdı diye insanları suçlayabilir miyiz? Bu listeyi neye göre hazırlayacağız?"

400'ÜN ÜZERİNDE KİŞİ HAKKINDA SORUŞTURMA YÜRÜTÜLÜYOR

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın soruşturmasında 400'ün üzerinde kişi hakkında işlem yürütüldüğünü, 100'ün üzerinde kişinin tutuklandığını belirten Güler, soruşturmanın gizliliği nedeniyle kişilerin hangi eylemlerle suçlandığına ilişkin bilgi sahibi olmadıklarını söyledi.

Masumiyet karinesi ve lekelenmeme hakkının gözetilmesi gerektiğini vurgulayan Güler, "Hangi eylemleriyle, hangi işlemleriyle bu SPK'nın 104'üncü, 106'ncı ve 107'nci maddeleri kapsamında bu ihlalleri yapmışlardır? Biliyor muyuz? Ben bilmiyorum. Peki liste diye açıklayacağınız hususları neye göre belirleyeceksiniz? Biraz sabretmemiz gerekiyor. Lekelenmeme hakkı ve masumiyet karinesi. Kim hangi eylemi işlemişse, hangi sorumluluğu varsa bu liste açıklansa da arkadaşlar ancak listedir diye yarın bir gün utanacağımız, yarın bir gün mahcup olacağımız isimleri de lekelemeyelim. Benim kaygım bu. Çok sayıda insan var ve çok kritik incelemeler yapılıyor" dedi.

Sermaye Piyasası Kurulu uzmanlarının incelemelerini sürdürdüğünü kaydeden Güler, hesapların, hisselerin ve fonların Merkezi Kayıt Kuruluşu kayıtları üzerinden tek tek incelendiğini ifade etti. Güler, SPK'nın pazar günü de suç duyurusunda bulunduğunu anımsatarak, "Hangi işlemde, hangi faaliyetiyle, hangi hisselerde nasıl bir uygulama yapılmış? Buna göre suç duyurusunda bulunuyoruz. Ya biz de bunu diyoruz. Kim bu konularda, bu olaylara karışmışsa arkadaşlar çok net söylüyorum. Sayın Cumhurbaşkanımızın bize talimatıdır, kendisinin ifadesidir. Sonuna kadar arkadaşlar kim hangi eylemiyle hangi suça karışmışsa konumu, özelliği hiçbir şekilde fark etmeksizin sonuna kadar gideceğiz. Bunu açık yürekle söylüyorum AK Parti Grup Başkanı olarak" diye konuştu.

"SİYASİ HESAPLA ARADA BİRİLERİNİ KARIŞTIRALIM DİYE GAYRET İÇERİSİNDE OLMAYALIM"

Güler, soruşturma sürecinde isimlerin yanlış biçimde gündeme getirilmemesi gerektiğini de belirterek, bazı kişilerin isim benzerliği nedeniyle suçlandığını, daha sonra bu iddiaların doğru olmadığının ortaya çıktığını söyledi. Güler, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Suçlularla mücadele ederken de siyasi hesapla arada birilerini karıştıralım diye bir gayret içerisinde olmayalım. Yanlış yapmayalım. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımız çalışmasını büyük bir titizlikle devam ettiriyor. Sermaye Piyasası Kurulu'nda görev yapan uzmanlarımız 455 bin 578 kişinin, bu fonda yatırımcı olan kişilerin bu mahiyet içerisinde bu suça karışmış kimler var, eylemleriyle beraber tek tek bunlar inceleniyor ve tespitler yapıldıkça da hem İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde hem de diğer hususlarda bu kişilerle ilgili soruşturmalar devam ediyor. Dedim ki, '6362 sayılı Sermaye Piyasaları Kanunumuzda biz bir çalışma da yapıyoruz'. Burada hukuk güvenliğini sağlayacak, şeffaflığı artıracak, bu manada SPK'nın 104'üncü, 106'ncı, 107'nci maddeleri bağlamında piyasa araçlarında bu tür manipülatif eylemlerde bulunanlar, piyasa dolandırıcılığına yeltenenler için de yaptırımları artıran, hukuk güvenliğini, belirliliğini, şeffaflığını, açıklığını güçlendiren bir kanun değişikliği çalışmamızı da devam ettiriyoruz. İnşallah yakın zamanda da bunu tamamlarız. Kamuoyuyla da paylaşırız."

"FEZLEKE GELİRSE İÇERİĞİNE BAKAR, DURUMU DEĞERLENDİRİRİZ"

YENİ Parti Erzincan Milletvekili Mustafa Sarıgül hakkında Meclis'e fezleke gelip gelmeyeceğine ve AK Parti'nin bu konudaki tutumuna ilişkin soruyu yanıtlayan Güler, soruşturmanın içeriğine ilişkin bilgilerinin bulunmadığını söyledi. Güler, şunları söyledi:

"Yani Meclis Başkanlığımıza fezleke geldiğinde içeriğine bakmamız lazım. Ben diğer siyasi partilerle de Meclisimizin 28'inci yasama dönemi içerisinde kendilerine de belirttik. Bizim en önemli hassasiyetimiz şu: Meclisimizin itibarını burada korumak. Milletvekilliği dokunulmazlığı milletvekilinin suç işleme özgürlüğü değildir. Milletvekilinin de saygınlığı açısından kamuoyuna bu manada açık, şeffaf ve kendi ölçülülük prensipleri içerisinde neyle soruşturma konusu suçlanıyorsa bu konuda kendi muhasebesini milletvekilinin yapmasını isterim. Kamuoyuyla da bu manada açık yüreklilikle bir açıklama yapmasını beklerim.

27. yasama döneminde de bazı milletvekillerimizin dokunulmazlığını kaldırmıştık. O da ağır ithamların bulunduğu, bazı tecavüz vakalarının bulunduğu veya terör üyeliği, terörizmin finansmanına yardım etme gibi ciddi iddiaların yer aldığı milletvekilleriyle ilgili dokunulmazlık dosyaları geçen dönem Meclisimizde görüşüldü. Dolayısıyla fezleke gelir, içeriğine bakılır, durum değerlendirilir, ona göre kararlarımızı veririz. Masumiyet karinesi ve lekelememe hakkı diyoruz. Herkesin savunma hakkı da vardır diyoruz. Dolayısıyla buna bakmadan, değerlendirmeden arkadaşlar herhangi bir şey deme imkanımız yok. Ama şunu bilelim: Meclisin itibarını korumak, milletvekilliğinin saygınlığını, güvenilirliğini korumak herkesin görevidir. Sadece AK Parti grubumuzun değil, Meclis'te grubu bulunan bütün partilerimizin bu hassasiyetle yaklaşmalarını da ben kendilerine tavsiye ederim."

"BDDK BAŞKANI'NIN İSTİFASINA İLİŞKİN 'ÖZEL BİR BİLGİM YOK'"

BDDK Başkanı'nın istifası ve soruşturmada bazı bürokratların isimlerinin geçtiğine ilişkin soruyu yanıtlayan Güler, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürüttüğü soruşturmada 400'ün üzerinde kişinin bulunduğunu, tutuklananların sayısının ise 100'ün üzerinde olduğunu söyledi. Soruşturma kapsamında bürokratların yanı sıra iş insanları ve akademisyenlerin de bulunduğunu belirten Güler, "SPK'nın 104'üncü, 106'ncı, 107'nci madde ihlalleriyle beraber soruşturma konusu devam ediyor. Tabii içeriğine dair bir bilgimiz yok. BDDK Başkanımız da dün itibarıyla kendi affını istedi, istifasını sundu. Dolayısıyla hangi gerekçeyle, neden yaptığı konusunda bir bilgim yok. İlerleyen zaman dilimi içerisinde kendisi bunu izah edebilir, açıklayabilir. Benim özel bir bilgim olmadığı için de gerekçesini bilmiyorum bu konularda" dedi.

"MİLLETVEKİLİNİN DOKUNULMAZLIĞI AYRICALIK DEĞİLDİR"

MHP ve CHP'nin rüşvet ve yolsuzluk suçlarına ilişkin fezlekeler kapsamında dokunulmazlıkların kaldırılması çağrısına yönelik değerlendirmelerde bulunan Güler, Meclis'in itibarını ve milletvekilliğinin saygınlığını korumanın tüm milletvekillerinin sorumluluğunda olduğunu söyledi.

Milletvekillerinin toplum içinde göz önünde bulunduğunu ve davranışlarıyla güven vermeleri gerektiğini belirten Güler, şöyle devam etti:

"Bir milletvekili dokunulmazlığım var diye kendisini farklı yerlerde görmesin. Diğer vatandaşlarımız bu konularda nasıl bir muameleye tabi kılınıyorsa, diğer vatandaşlarımız bu konularda nasıl itham ediliyorsa veya suçlanıyorsa milletvekiline bir ayrıcalığı bu konularda yok. Dikkat edilmesi gerekiyor. Özellikle rüşvet gibi, yolsuzluk gibi, ihaleye fesat karıştırma gibi maalesef bizleri de üzen çok ciddi iddialar var bazı milletvekillerimizle ilgili. Ben yine baştan söylüyorum: Masumiyet karinesi ve lekelenmeme hakkı esastır. Ama bütün milletvekillerimizin dediğim gibi yaşantısıyla, davranışlarıyla, açıklamalarıyla topluma örnek olması gerekir. Bu konuda önemlidir. Yani toplumumuzun en hassas olduğu konulardan biridir. Yolsuzluk hadisesidir, rüşvet hadisesidir, kamu malına zarar vermedir, ihaleye fesat karıştırmadır. Bu hususlarda değerlendirilebilir."

Nvidia Yönetim Kurulu'nun, Huang hakkındaki iddiaları değerlendirmek üzere toplantı yapması bekleniyordu. AFP'nin haberine göre Huang, söz konusu toplantıdan önce istifa etme kararı aldı.

Nvidia'da bağımsız soruşturma başlatılmıştı

Nvidia Yönetim Kurulu, 8 Kasım'da yaptığı açıklamada, Jensen Huang'ın yabancı istihbarat faaliyetlerinin hedefi olduğuna ilişkin haberlerin ardından bağımsız bir soruşturma başlatıldığını duyurmuştu.

"Eşime sadık kalmadım"

Jensen Huang, çalışanlarına gönderdiği mesajda eşine sadık kalmadığını ifade etmişti. Huang ayrıca yönetim kurulunun başlattığı bağımsız soruşturmaya destek vereceğini ve süreç boyunca tam işbirliği yapacağını belirtmişti.

Huang, mesajında "Nvidia'yı korumaya ve ABD'nin ulusal güvenliğini desteklemeye kararlıyım." ifadelerini kullanmıştı.

İddiaların ardından Nvidia hisselerinde de düşüş yaşanmıştı. Şirketin hisseleri 9 Kasım'da yüzde 4,27 değer kaybederek günü 178,67 dolardan tamamlamıştı.

TÜRKİYE-BELÇİKA MAÇINDA SERGEN YALÇIN’IN İLK SINAVI

Vincenzo Montella ile yolların ayrılmasının ardından göreve getirilen Sergen Yalçın, A Milli Takım’ın başındaki ilk karşılaşmasına Belçika önünde çıkacak. Ay-yıldızlı ekip, yeni teknik direktörü yönetiminde gruptaki son iç saha maçını oynayacak.

Türkiye, Uluslar Ligi’ndeki ilk dört maçında Fransa’ya 1-0, İtalya’ya 4-1, Belçika’ya 3-0 ve İtalya ile oynadığı ikinci karşılaşmada 3-1 yenildi. Bu süreçte rakip fileleri iki kez havalandıran milliler, kalesinde 11 gol gördü.

ULUSLAR LİGİ PUAN DURUMU VE MAÇIN ÖNEMİ

Beşinci karşılaşmalar öncesinde Fransa 10 puanla lider durumda bulunuyor. İtalya’nın 7, Belçika’nın 6 puanı var; Türkiye ise henüz puan alamadı.

Türkiye’nin kalan iki maçta toplayacağı puanlar, A Ligi’ndeki geleceği açısından önem taşıyor. Güncel turnuva düzenlemesine göre A Ligi’ndeki dört grubun en iyi iki dördüncüsü play-off oynayacak, diğer iki grup dördüncüsü ise B Ligi’ne düşecek. Bu nedenle millilerin durumu, kendi grubunun yanı sıra diğer gruplardaki sonuçlarla da şekillenecek.

MİLLİ TAKIMDA KİMLER EKSİK, KİMLER DÖNÜYOR?

Türkiye’de Abdülkerim Bardakcı, kart cezası nedeniyle Belçika karşısında forma giyemeyecek. Cezalarını tamamlayan Arda Güler ve Barış Alper Yılmaz ise yeniden görev alabilecek. İki futbolcunun dönüşü, teknik heyetin hücum seçeneklerini artırıyor.

TÜRKİYE VE BELÇİKA’NIN MUHTEMEL 11’LERİ

Karşılaşma öncesinde basına yansıyan muhtemel kadrolar şöyle:

Türkiye: Uğurcan Çakır, Ferdi Kadıoğlu, Merih Demiral, Ozan Kabak, Eren Elmalı, Orkun Kökçü, Hakan Çalhanoğlu, Oğuz Aydın, Arda Güler, Barış Alper Yılmaz, Enes Ünal.

Belçika: Senne Lammens, Timothy Castagne, Brandon Mechele, Nathan Ngoy, Maxim De Cuyper, Hans Vanaken, Youri Tielemans, Dodi Lukebakio, Kevin De Bruyne, Leandro Trossard, Charles De Ketelaere.

Bu kadrolar tahmini olup kesin ilk 11’ler maç öncesindeki resmî açıklamayla belli olacak.

BELÇİKA GRUPTA NASIL BİR PERFORMANS GÖSTERDİ?

Belçika, ilk dört karşılaşmada iki galibiyet ve iki mağlubiyet aldı. İtalya’yı deplasmanda 2-0, Türkiye’yi sahasında 3-0 mağlup eden Belçika, Fransa ile oynadığı maçları ise 1-0 ve 4-1 kaybetti. İzmir’deki mücadele, iki takımın gruptaki ikinci karşılaşması olacak.

KARŞILAŞMAYI SANDRO SCHÄRER YÖNETECEK

Türkiye-Belçika maçında İsviçreli hakem Sandro Schärer düdük çalacak. Schärer’in yardımcılıklarını Stéphane De Almeida ve Jonas Erni yapacak; dördüncü hakem olarak Mirel Turkes görev alacak.

Milliler, Belçika karşılaşmasının ardından grubun son maçında 15 Kasım Pazar günü deplasmanda Fransa ile karşılaşacak. Belçika ise aynı gün İtalya’yı ağırlayacak.

TÜRKİYE-BELÇİKA MAÇI HANGİ KANALDA, ŞİFRESİZ Mİ?

Türkiye-Belçika maçı, bugün saat 20.00’de ATV’den canlı ve şifresiz yayınlanacak. Futbolseverler, İzmir Gürsel Aksel Stadyumu’ndaki mücadeleyi televizyon ekranlarından takip edebilecek. Karşılaşma, TV+ üzerinden ATV yayını aracılığıyla da izlenebilecek.

Rus basınında da sık sık Türkiye'ye transfer ihtimaliyle gündeme gelen Kislyak konusunda Galatasaray'ın önemli bir avantaja sahip olduğu değerlendiriliyor. Sarı-kırmızılıların daha önce Rus futbolcu Batrakov'u kadrosuna katması ve oyuncunun Şampiyonlar Ligi'nde sergilediği performans, kulübün Rusya'daki bilinirliğini artırdı.

Batrakov, Kıslyak'a Galatasaray'ı Önerdi

Batrakov'un, vatandaşı Kislyak ile görüşerek Galatasaray'a transfer olması yönünde tavsiyelerde bulunduğu öğrenildi. CSKA Moskova ile 2029 yazına kadar sözleşmesi bulunan genç orta saha oyuncusunun güncel piyasa değerinin 25 milyon euro olduğu belirtiliyor.

Avrupa'nın önemli kulüplerinin de takip ettiği Kislyak için Galatasaray'ın 20-25 milyon euro arasında bir bonservis bedelini gözden çıkardığı öne sürüldü. Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle Avrupa kulüplerinin Rusya pazarındaki transfer süreçlerinde yaşadığı zorlukların da bu transferde etkili olabileceği değerlendiriliyor.

DMM tarafından yapılan açıklamada, bazı basın yayın organları ile sosyal medya hesaplarında gündeme getirilen "Türkiye iklim endeksinde geriledi" iddialarına ilişkin değerlendirmelere yer verildi. Paylaşımların gerçeği yansıtmadığı vurgulanan açıklamada, bu iddiaların kamuoyunu yanıltmayı amaçladığı ifade edildi.

İklim endeksi çalışmasının BM raporu olmadığı belirtildi

İddialara dayanak gösterilen değerlendirmenin Birleşmiş Milletler tarafından hazırlanan resmi bir rapor veya yayımlanan bir veri olmadığı kaydedildi. Çalışmanın, Almanya merkezli iki kuruluş tarafından belirlenen öznel ölçütler üzerinden oluşturulduğu aktarıldı.

DMM açıklamasında, endekste Türkiye'nin iklim politikalarına ilişkin puanlamanın somut ve şeffaf veriler yerine sınırlı sayıda uzmanın görüşlerine dayandığına dikkat çekildi. Açıklamada, "Endeksteki iklim politikaları puanı, somut ve şeffaf verilere değil, sınırlı sayıda uzmanın görüşlerine dayanmaktadır. Bu dar kapsamlı görüşler, Türkiye'nin iklim politikasının bütününü ve sahadaki gerçekliği hiçbir şekilde temsil etmemektedir" ifadeleri kullanıldı.

Yenilenebilir enerjinin kurulu güçteki payı yüzde 62,9'a ulaştı

Türkiye'nin enerji alanındaki mevcut verilerine de yer verilen açıklamada, ağustos ayının sonu itibarıyla yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam kurulu güç içerisindeki oranının yüzde 62,9 olduğu bildirildi.

Son bir yıllık dönemde gerçekleşen net kapasite artışının yüzde 88,1'inin yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılandığı belirtildi. Ayrıca 2026'nın ilk altı ayında elektrik üretiminin yüzde 61,5'inin yenilenebilir kaynaklardan elde edildiği bilgisi paylaşıldı.

Güneş enerjisindeki kapasite artışına da değinilen açıklamada, Türkiye'nin güneş enerjisi kurulu gücünün 2022 yılında 9,5 gigavat düzeyindeyken 28 gigavata çıktığı kaydedildi.

Türkiye'nin iklim politikalarındaki adımları sıralandı

DMM, Türkiye'nin iklim politikaları kapsamında hayata geçirdiği düzenlemeleri de hatırlattı. Bu çerçevede İklim Kanunu'nun yürürlüğe girdiği, Emisyon Ticaret Sistemi'nin kurulduğu ve 2053 net sıfır emisyon hedefinin resmi olarak benimsendiği belirtildi.

Açıklamada ayrıca Türkiye'nin COP31 Başkanlığı görevine dikkat çekilerek, küresel iklim mücadelesindeki liderlik ve kararlılığın uluslararası platformlarda sürdürüldüğü ifade edildi.

DMM'den asılsız paylaşımlara karşı dikkat çağrısı

Açıklamanın sonunda kamuoyuna yönelik uyarıda bulunuldu. Türkiye'yi hedef alan maksatlı ve gerçeğe aykırı paylaşımlara karşı dikkatli olunması gerektiği vurgulandı.

Malicious claims circulating in certain media outlets and on social media platforms that “Türkiye's position in the climate index has declined” are unfounded and intentionally aim to mislead the public. The assessment in question is neither an official United Nations (UN) report nor official UN data; instead, it is a study conducted by two Germany-based organisations that rely on their own subjective criteria. The index's climate policy score is derived not from objective, verifiable and transparent data, but from the assessments of a limited number of experts. These limited assessments in no way provide a comprehensive or accurate reflection of Türkiye’s overall climate policy or the realities on the ground. By the end of August 2026, the share of renewable energy sources in Türkiye’s total installed capacity had reached 62.9%. Of the net increase in installed power generation capacity over the past year, 88.1% came directly from renewable energy sources. In the first half of 2026, these sources accounted for 61.5% of total electricity generation. Currently, Türkiye’s installed solar power capacity has increased from 9.5 GW in 2022 to 28 GW. Türkiye has enacted its Climate Law, established an Emissions Trading System (ETS), and formally adopted its 2053 net-zero emissions target. Furthermore, in its capacity as COP31 President, Türkiye continues to demonstrate its leadership and determination in the global fight against climate change across all international platforms. The public is strongly advised to exercise caution and vigilance in the face of deliberate and unfounded claims targeting our country.

— Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (@dmmiletisim) November 12, 2026

Washington Belediye Meclisi Üyesi Brooke Pinto, silahlı saldırının VIDA Fitness adlı spor merkezinin içinde ve önünde gerçekleştiğini açıkladı. Pinto, polisin şüpheliyi aradığını belirterek vatandaşlardan bölgeden uzak durmalarını istedi.

VURULAN KİŞİ SAYISINA İLİŞKİN YENİ BİLGİ

Olayla ilgili ilk haberlerde en az dört kişinin vurulduğu bilgisi paylaşıldı. Associated Press ise Washington polisinden aldığı bilgiye dayanarak beş kişinin vurulduğunu duyurdu.

Vurulan kişilerin sağlık durumları ve yaralanmalarının ağırlığı hakkında ilk açıklamalarda ayrıntı verilmedi. Saldırının nedeni de henüz netleşmedi.

ÇEVREDEKİ OKULLARDA GÜVENLİK ÖNLEMİ ALINDI

Polis, olay yerinin çevresindeki sokakları kapatarak güvenlik çemberi oluşturdu. Yakındaki okullarda da giriş ve çıkışlar tedbir amacıyla sınırlandırıldı.

Federal Alkol, Tütün, Ateşli Silahlar ve Patlayıcılar Bürosu (ATF), çalışmalara destek vermek üzere bölgeye ajan gönderdiğini bildirdi. Yetkililer, vatandaşlara olay yerinden uzak durmaları çağrısını yineledi.

BEYAZ SARAY YAKINLARINDAKİ SALDIRIDA ŞÜPHELİ ARANIYOR

Washington polisi, silahlı saldırının ardından şüpheliyi yakalamak için çalışma başlattı. Polis sözcüsü Nicole Deaner, ilk açıklamasında saldırganın henüz yakalanmadığını ve ekiplerin birden fazla noktadaki ihbarlara müdahale ettiğini belirtti.

RONALDO FENERBAHÇE TRANSFER İDDİASI NASIL GÜNDEME GELDİ?

Ronaldo’nun adı, ocak ayında Fenerbahçe kadrosuna katılabileceği yönündeki haberlerle sarı-lacivertli kulüple anılmaya başladı. Transfer senaryosunda, yıldız futbolcunun maliyetinin sponsor desteğiyle karşılanabileceği ileri sürüldü.

Gazeteci Yağız Sabuncuoğlu’nun Kafa Sports yayınında aktardığı bilgiye göre bir aracı menajer, Ronaldo’nun Türkiye’de oynama olasılığı için yoklama yaptı. Ancak bu bilgi, Fenerbahçe yönetiminin oyuncuyla görüşme başlattığı veya Al Nassr’a teklif sunduğu anlamına gelmiyor.

TRANSFER SENARYOSUNDA HAKAN SAFİ VE SPONSORLUK DETAYI

Basına yansıyan iddialarda Hakan Safi’nin, Cristiano Ronaldo’yu ikna etmek için devreye girebileceği ve transferin finansmanına katkı sağlayabileceği belirtildi. Ali Koç ile Hamdi Ulukaya’nın da maddi destek verebileceği öne sürüldü.

Bununla birlikte, söz konusu isimlerin Ronaldo transferi için bir finansman anlaşması yaptığına ilişkin doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor. Sponsorluk planı, mevcut aşamada transfer haberlerinde yer alan iddialardan oluşuyor.

CRISTIANO RONALDO İÇİN 50 MİLYON EURO MAAŞ İDDİASI

Transfer haberlerinde Portekizli futbolcuya yıllık yaklaşık 50 milyon euro ödenebileceği ileri sürüldü. Bu rakamın Fenerbahçe tarafından yapılmış resmî bir teklif olduğu ise doğrulanmadı.

Ronaldo’nun bonservis bedeli ödenmeden kadroya katılabileceği yönündeki senaryo da gündeme geldi. Ancak oyuncunun devam eden sözleşmesi nedeniyle böyle bir transfer, Al Nassr ile mevcut sözleşmenin durumu netleşmeden kesinlik kazanamaz.

RONALDO’NUN AL NASSR İLE SÖZLEŞMESİ NE ZAMAN BİTİYOR?

Cristiano Ronaldo, Haziran 2025’te Al Nassr ile sözleşmesini iki yıl uzattı. Suudi Arabistan kulübünün duyurduğu anlaşma, Portekizli futbolcuyu 2026-2027 sezonunun sonuna kadar takımda tutuyor.

Bu nedenle Ronaldo’nun Ocak 2027’de serbest oyuncu statüsünde transfer olacağı yönünde kesin bir bilgi bulunmuyor. Oyuncunun sezon bitmeden ayrılması için mevcut kulübüyle sözleşmesine ilişkin bir uzlaşma sağlanması gerekiyor.

RONALDO FENERBAHÇE’YE GELECEK Mİ, RESMÎ AÇIKLAMA VAR MI?

Ronaldo’nun Fenerbahçe’ye transferi konusunda açıklanmış bir anlaşma bulunmuyor. Fenerbahçe, Al Nassr veya futbolcunun temsilcilerinden transfer girişimini doğrulayan bir duyuru da aktarılmış değil.

Dolayısıyla “Ronaldo Fenerbahçe’ye imza attı” ya da “transfer tamamlandı” ifadelerini destekleyen doğrulanmış bilgi yok. Mevcut gelişme, bir aracı menajerin Türkiye ihtimalini araştırdığı yönündeki açıklama ve basına yansıyan sponsorluk senaryolarıyla sınırlı.

ROBERT ENKE NEDEN ÖLDÜ, İNTİHAR MI ETTİ?

Robert Enke’nin ölümü intihar olarak kayıtlara geçti. Alman kalecinin vefatının ardından eşi Teresa Enke ve tedavisini yürüten doktoru, futbolcunun depresyon nedeniyle tedavi gördüğünü açıkladı.

FIFA’nın Teresa Enke ile yaptığı söyleşide aktarılan bilgilere göre Enke, 2003’ten itibaren farklı dönemlerde psikiyatrik tedavi aldı. Ölümünün ardından yapılan açıklamalar, profesyonel sporcuların yaşadığı ruh sağlığı sorunlarını futbol kamuoyunun gündemine taşıdı.

ROBERT ENKE KİMDİR, NERELİ VE KAÇ YAŞINDAYDI?

Robert Enke, 24 Ağustos 1977’de Almanya’nın Jena kentinde doğdu. Kaleci olarak görev yapan Enke, futbol kariyerine Carl Zeiss Jena’da başladı ve daha sonra Borussia Mönchengladbach’a transfer oldu.

Kariyerinde Almanya’nın yanı sıra Portekiz, İspanya ve Türkiye’de forma giydi. 10 Kasım 2009’da hayatını kaybeden Enke, 32 yaşındaydı.

ROBERT ENKE HANGİ TAKIMLARDA OYNADI?

Carl Zeiss Jena ve Borussia Mönchengladbach’ın ardından Benfica’ya geçen Robert Enke, 2002’de Barcelona’ya transfer oldu. İspanyol kulübündeki döneminde Fenerbahçe ve Tenerife’de kiralık olarak görev yaptı.

Enke’nin kariyerinin son durağı Hannover 96 oldu. 2004’te katıldığı Alman ekibinde 2009’a kadar oynayan kaleci, bu dönemde Almanya Milli Takımı’nda da görev aldı.

FENERBAHÇE’DE NE ZAMAN OYNADI?

Robert Enke, 2003 yılında Barcelona’dan kiralık olarak Fenerbahçe’ye geldi. Sarı-lacivertli takımdaki dönemi kısa sürdü ve ligde yalnızca bir karşılaşmada forma giydi.

Türkiye’den ayrılmasının ardından Tenerife’de oynayan Alman kaleci, daha sonra Hannover 96’ya transfer olarak Bundesliga’ya döndü. Hannover’deki performansı, milli takım kariyerinde de yeni bir dönemin önünü açtı.

KIZI LARA’YI İKİ YAŞINDA KAYBETTİ

Robert Enke ile eşi Teresa Enke’nin kızları Lara, doğuştan kalp rahatsızlığıyla dünyaya geldi. Lara, 2006 yılında henüz iki yaşındayken hayatını kaybetti.

Enke’nin depresyon tedavisi ise kızının ölümünden önce, 2003 yılında başlamıştı. Ailenin yaşadığı bu kayıp, futbolcunun yaşam öyküsünde önemli bir yer tutsa da ölümünü tek bir olaya bağlamak doğru bir değerlendirme oluşturmuyor.

ALMANYA MİLLİ TAKIMI’NDA KAÇ MAÇA ÇIKTI?

Robert Enke, Almanya A Milli Takımı’nın formasını sekiz karşılaşmada giydi. Ayrıca Almanya’nın final oynadığı 2008 Avrupa Futbol Şampiyonası kadrosunda yer aldı.

Kulüp kariyerinin son yıllarında Hannover 96’nın kalesini koruyan Enke, yaşamını yitirdiği dönemde hem kulübünün hem de Alman futbolunun tanınan kalecileri arasındaydı.

ROBERT ENKE VAKFI NE ZAMAN KURULDU, NE YAPIYOR?

Robert Enke’nin ölümünün ardından Almanya Futbol Federasyonu, Alman Futbol Ligi ve Hannover 96, 15 Ocak 2010’da Robert Enke Vakfı’nı kurdu. Vakıf, depresyon konusunda toplumsal farkındalığı artırmayı amaçlıyor.

Teresa Enke’nin isteğiyle kalp hastalığı bulunan çocuklar ve aileleri de vakfın çalışma alanına dahil edildi. Robert Enke’nin adı, bugün ruh sağlığı konusunda bilgilendirme faaliyetleri ve çocuklara yönelik destek çalışmalarıyla yaşatılıyor.

UKMTO'nun açıklamasında, 10 Kasım'da meydana gelen olaya ilişkin kuruma bilginin gecikmeli olarak ulaştığı belirtildi. Seyir halindeki tankerin mühimmat isabeti nedeniyle zarar gördüğü ve yaralanan mürettebatın sağlık hizmeti alabilmesi için karaya tahliye edildiği aktarıldı.

Tankerdeki yaralılar karaya çıkarıldı

Açıklamada, tankerin doğu yönünde seyir halindeyken niteliği henüz tespit edilemeyen bir mühimmatın hedefi olduğu kaydedildi. Olayda yaralanan çok sayıda kişinin gemiden alınarak tıbbi yardım amacıyla karaya çıkarıldığı ifade edildi.

Tankerde bulunan diğer mürettebatın ise güvende olduğu bildirildi. UKMTO, gemideki personelin durumunun takip edildiğini duyurdu.

Gemideki hasar ve çevresel etki henüz bilinmiyor

UKMTO'nun açıklamasında, mühimmatın isabet etmesinin ardından tankerde oluşan hasarın boyutuna ilişkin henüz bir değerlendirme yapılamadığı belirtildi. Olayın deniz çevresinde herhangi bir etkiye yol açıp açmadığının da henüz netleşmediği aktarıldı.

Bölgedeki deniz trafiğine yönelik uyarıda bulunan kurum, Basra Körfezi'nden geçen gemilerin dikkatli seyretmesini istedi. Gemilerden ayrıca şüpheli faaliyetlerle karşılaşmaları halinde durumu UKMTO'ya bildirmeleri talep edildi.

Olayla ilgili inceleme başlatıldı

Açıklamada, tankere yönelik olayın ardından yetkili makamların inceleme başlattığı bildirildi. Mühimmatın niteliği, gemide meydana gelen hasar ve olayın olası çevresel sonuçlarına ilişkin değerlendirmelerin ise henüz tamamlanmadığı kaydedildi.

NVIDIA CEO'SU JENSEN HUANG NEDEN İSTİFA ETTİ?

Nvidia'nın kurucusu Jensen Huang'ın istifasına giden süreç, özel hayatıyla ilgili iddiaların ulusal güvenlik tartışmalarına dönüşmesiyle başladı. Huang'ın Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğundan şüphelenilen bir iş kadınıyla ilişki yaşadığı yönündeki haberler, şirket yönetimini ve ABD makamlarını harekete geçirdi.

İddiaların ardından Nvidia Yönetim Kurulu, 8 Kasım 2026'da bağımsız soruşturma başlatıldığını duyurdu. Şirket, soruşturmanın hem ulusal güvenlik açısından ortaya çıkabilecek riskleri hem de Nvidia'ya ait hassas bilgilerin korunup korunmadığını değerlendireceğini açıkladı.

Soruşturma devam ederken Huang'ın Nvidia bünyesinde çalışan üst düzey bir yöneticiyle de ilişki yaşadığı öne sürüldü. İkinci iddianın kamuoyuna yansımasının ardından yönetim kurulu, 11 Kasım'da Huang'ın şirketteki geleceğini görüşmek üzere toplandı.

Nvidia, 12 Kasım'da yayımladığı açıklamayla Jensen Huang'ın görevlerinden derhal geçerli olmak üzere ayrıldığını duyurdu. Şirket, istifanın gerekçesine ilişkin ayrıntılı bir değerlendirme paylaşmadı. Bununla birlikte görev değişikliği, Huang hakkındaki soruşturmaların ve şirket yönetimine ilişkin tartışmaların yoğunlaştığı dönemde gerçekleşti.

JENSEN HUANG HAKKINDAKİ ÇİN CASUSLUĞU İDDİASI NEDİR?

Jensen Huang'ın istifasıyla sonuçlanan gelişmelerin merkezinde, Çinli iş kadını Alice Huang ile ilişkisi bulunuyor. ABD basınında yayımlanan haberlerde Alice Huang'ın Çin istihbaratı adına faaliyet yürüttüğünden şüphelenildiği öne sürüldü.

Alice Huang'ın, Singapur merkezli veri merkezi ve bulut bilişim şirketi Megaspeed ile bağlantılı olduğu belirtildi. Şirketin gelişmiş Nvidia işlemcilerinin Çin'e ulaştırılmasıyla ilgili incelemelerde de adının geçtiği aktarıldı.

ABD'nin gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin'e ihracatına yönelik kısıtlamaları nedeniyle söz konusu iddialar yalnızca Huang'ın özel hayatıyla sınırlı kalmadı. Nvidia teknolojilerinin Çinli şirketlere ihracat kurallarını ihlal edecek biçimde ulaştırılmış olabileceği ihtimali de gündeme geldi.

Bununla birlikte Alice Huang'ın Çin istihbaratı adına çalıştığı veya Jensen Huang'ın Nvidia'ya ait gizli bilgileri aktardığı yönünde kesinleşmiş bir soruşturma sonucu açıklanmadı.

Nvidia Yönetim Kurulu da soruşturmanın başlangıcında şirket sırlarının veya ABD'nin ulusal güvenliğinin zarar gördüğüne inanmak için ellerinde bir neden bulunmadığını bildirdi. Ancak bütün iddiaların bağımsız biçimde inceleneceğini duyurdu.

JENSEN HUANG YASAK İLİŞKİ İDDİALARINI KABUL ETTİ Mİ?

Jensen Huang, hakkındaki haberlerin ardından Nvidia çalışanlarına gönderdiği mesajda eşine sadık kalmadığını kabul etti. Huang, davranışlarının sorumluluğunu üstlendiğini belirterek ailesinden özür diledi.

Açıklamasında eşi ve çocuklarının yaşananlardan olumsuz etkilendiğini ifade eden Huang, ailesinin mahremiyetine saygı gösterilmesini istedi. Ayrıca şirketin başlattığı soruşturmada iş birliği yapacağını belirtti.

Huang'ın açıklaması, evlilik dışı bir ilişki yaşadığını doğrularken casusluk iddialarını doğrulayan bir kabul içermedi.

Nvidia'nın kurucu CEO'su, ilk açıklamasında şirketin yönetimini sürdürme konusunda kararlı olduğunu bildirmişti. Ancak ilerleyen günlerde ortaya çıkan yeni iddialar, yönetim kurulunun Huang'ın görevde kalıp kalmayacağını yeniden değerlendirmesine neden oldu.

ALICE HUANG KİMDİR, JENSEN HUANG İLE NASIL TANIŞTI?

Alice Huang, Singapur merkezli veri merkezi ve bulut bilişim faaliyetleriyle ilişkilendirilen bir iş kadınıdır. ABD basınında yer alan haberlerde, daha önce Megaspeed şirketinde yöneticilik yaptığı belirtildi.

Alice Huang ile Jensen Huang'ın farklı teknoloji etkinliklerinde bir araya geldiği, ikilinin 2024 yılında Tayvan'da düzenlenen Computex etkinliği sırasında birlikte görüntülendiği aktarıldı.

2025 yılında Tayvan'da gerçekleştirilen bir akşam yemeğine ait görüntüler de soruşturma haberlerinde gündeme geldi. Görüntülerde Alice Huang'ın Jensen Huang'ın katıldığı bir organizasyonda bulunduğu belirtildi.

Alice Huang hakkındaki casusluk şüpheleri, ABD ile Çin arasındaki teknoloji rekabeti nedeniyle uluslararası kamuoyunda geniş yankı buldu.

Çin Dışişleri Bakanlığı ise iddiaları reddetti. Alice Huang'ın Pekin'de bulunduğuna ilişkin haberler de 12 Kasım'da uluslararası basına yansıdı.

NVIDIA YÖNETİCİSİ KIMBERLY POWELL İLE İLGİLİ İDDİA NE?

Jensen Huang hakkındaki tartışmalar sürerken ABD basınında ikinci bir ilişki iddiası ortaya çıktı. The New York Times'ın haberinde Huang'ın Nvidia'nın sağlık teknolojileri alanındaki yöneticilerinden Kimberly Powell ile ilişki yaşadığı öne sürüldü.

Söz konusu haber, şirket içindeki yönetici-çalışan ilişkileri ve olası çıkar çatışmaları bakımından yeni tartışmaları beraberinde getirdi.

Powell'ın Nvidia'nın sağlık teknolojilerine yönelik çalışmalarında üst düzey görev üstlendiği biliniyor. İddialarda ikilinin bir şirket etkinliği sırasında birlikte görüntülendiği de yer aldı.

Ancak ikinci ilişkiye ilişkin bütün ayrıntılar bağımsız biçimde doğrulanmış değil. Nvidia tarafından bu iddiaların sonuçlandırıldığına ilişkin kamuoyuna açıklanmış kesin bir soruşturma raporu bulunmuyor.

İkinci haberin gündeme gelmesinin ardından Nvidia Yönetim Kurulu'nun Huang'ın görevine devam edip etmeyeceğini değerlendirmesi, şirket içindeki yönetim krizini derinleştirdi.

NVIDIA'NIN YENİ CEO'SU KİM OLDU?

Jensen Huang'ın istifasının ardından Nvidia'nın geçici CEO'su Colette Kress oldu. Şirketin Mali İşler Direktörü olarak görev yapan Kress, kalıcı CEO belirlenene kadar yönetimi üstlenecek.

Nvidia, 12 Kasım 2026 tarihli açıklamasında Kress'in mali işler direktörlüğü görevini de sürdürmeye devam edeceğini duyurdu.

Şirket yönetimi, yeni CEO'nun belirlenmesi için arama süreci başlattı. Hem Nvidia bünyesindeki yöneticiler hem de şirket dışından adaylar değerlendirilecek.

Yönetim kurulunda da görev değişikliğine gidildi. Harvey C. Jones, Nvidia'nın ilk ayrı yönetim kurulu başkanı olarak atandı.

Nvidia yönetimi, mevcut müşteri anlaşmalarının, teknoloji geliştirme çalışmalarının ve ürün takviminin kesintiye uğramadan devam etmesini hedeflediğini bildirdi.

COLETTE KRESS KİMDİR, KAÇ YAŞINDA?

Nvidia'nın geçici CEO'su Colette Kress, teknoloji sektöründeki finans yöneticiliği deneyimiyle tanınıyor. 2013 yılının eylül ayında Nvidia'ya katılan Kress, şirketin büyüme sürecinde mali işler direktörü olarak görev yaptı.

Kress, Nvidia'dan önce Microsoft ve Cisco gibi büyük teknoloji şirketlerinde finans alanında çalıştı. Teknoloji sektöründe yaklaşık 25 yıllık finans deneyimiyle Nvidia'ya katılan yönetici, şirketin yatırımcı ilişkileri ve finansal stratejilerinde önemli sorumluluklar üstlendi.

Nvidia'nın yapay zekâ çiplerine yönelik talep sayesinde büyüdüğü dönemde finans yönetiminde görev yapan Kress, şirketin gelir ve mali performansının yatırımcılara aktarılmasında da öne çıktı.

Kress'in geçici CEO olarak atanması, Nvidia'nın şirket içinden deneyimli bir yöneticiyle faaliyetlerini sürdürme kararını ortaya koydu. Kalıcı CEO'nun kim olacağı ise henüz açıklanmadı.

JENSEN HUANG KİMDİR, KAÇ YAŞINDA VE NERELİ?

Jensen Huang, 17 Şubat 1963 tarihinde Tayvan'ın Tainan kentinde dünyaya geldi. Tam adı Jen-Hsun Huang olan teknoloji girişimcisi, 2026 yılı itibarıyla 63 yaşındadır.

Çocukluk yıllarının bir bölümünü Tayvan'da geçiren Huang, dokuz yaşında ABD'ye taşındı. Eğitim hayatını ABD'de sürdüren Huang, mühendislik alanında uzmanlaştı.

Oregon State Üniversitesi'nde elektrik mühendisliği eğitimi alan Huang, daha sonra Stanford Üniversitesi'nde aynı alanda yüksek lisans yaptı.

Kariyerine yarı iletken sektöründe başlayan Huang, Nvidia'yı kurmadan önce AMD ve LSI Logic şirketlerinde çalıştı. Bilgisayar donanımlarına yönelik deneyimini kendi teknoloji şirketini kurarak değerlendirdi.

1993 yılında Nvidia'nın kurucu ortaklarından biri olan Huang, şirketin kuruluşundan 12 Kasım 2026'daki istifasına kadar CEO'luk görevini sürdürdü.

33 yıl boyunca Nvidia'yı yöneten Huang, şirketin grafik işlemcileri üreticisinden küresel yapay zekâ altyapısının önemli teknoloji sağlayıcılarından birine dönüşmesinde belirleyici rol oynadı.

JENSEN HUANG NVIDIA'YI NE ZAMAN KURDU?

Jensen Huang, Nvidia'yı 1993 yılında Chris Malachowsky ve Curtis Priem ile birlikte kurdu. Şirketin kuruluşuna ilişkin ilk görüşmeler, Kaliforniya'nın San Jose kentindeki bir Denny's restoranında gerçekleştirildi.

Üç mühendis, bilgisayar grafiklerinin gelecekte büyük önem kazanacağı düşüncesiyle yeni nesil grafik işlemcileri geliştirmeye odaklandı.

Nvidia'nın ilk yıllarında temel hedef, kişisel bilgisayarların grafik işleme kapasitesini artırmaktı. Özellikle bilgisayar oyunlarının gelişmesi, yüksek performanslı grafik donanımlarına duyulan ihtiyacı büyüttü.

Şirket, 1999 yılında GeForce 256 grafik işlemcisini piyasaya sürdü. Nvidia'nın GPU kavramıyla tanıttığı bu ürün, bilgisayar grafik teknolojilerinin gelişiminde önemli bir aşama olarak kabul edildi.

İlerleyen yıllarda Nvidia, grafik işlemcilerinin yalnızca oyunlarda değil, bilimsel araştırmalarda ve yüksek performanslı hesaplama sistemlerinde de kullanılmasına yönelik yatırımlar yaptı.

Bu strateji, şirketin yapay zekâ teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte önemli bir büyüme yakalamasının temelini oluşturdu.

JENSEN HUANG NVIDIA'YI NASIL YAPAY ZEKÂ DEVİNE DÖNÜŞTÜRDÜ?

Nvidia'nın küresel teknoloji sektöründeki yükselişi, grafik işlemcilerinin yapay zekâ uygulamalarında kullanılmaya başlanmasıyla hızlandı.

Geleneksel işlemcilerden farklı olarak çok sayıda matematiksel işlemi aynı anda gerçekleştirebilen GPU'lar, büyük veri kümelerinin işlenmesinde ve yapay zekâ modellerinin eğitilmesinde yaygın biçimde kullanılmaya başlandı.

Nvidia'nın geliştirdiği CUDA yazılım platformu, grafik işlemcilerinin farklı hesaplama alanlarında kullanılmasını kolaylaştırdı.

Şirket böylece yalnızca bilgisayar oyuncularına yönelik donanım üreten bir marka olmaktan çıkarak araştırma merkezlerine, teknoloji şirketlerine ve veri merkezlerine hizmet veren bir teknoloji sağlayıcısına dönüştü.

Üretken yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaşmasıyla birlikte Nvidia işlemcilerine olan talep önemli ölçüde arttı. Büyük dil modellerinin geliştirilmesi ve çalıştırılması için kullanılan veri merkezleri, şirketin büyümesinde önemli rol oynadı.

Jensen Huang, Nvidia'nın bu dönüşümünde hem teknoloji stratejisinin belirlenmesinden hem de büyük müşterilerle ilişkilerin yürütülmesinden sorumlu oldu.

JENSEN HUANG'IN SERVETİ NE KADAR?

Jensen Huang, Nvidia'nın yükselişiyle birlikte dünyanın en zengin teknoloji girişimcileri arasında yer aldı.

Huang'ın kişisel servetinin önemli bölümünü Nvidia hisseleri oluşturuyor. Kasım 2026'da yayımlanan haberlerde, Forbes verilerine göre servetinin 150 milyar doların üzerinde olduğu aktarıldı.

Huang'ın Nvidia'da yaklaşık yüzde 3,6 oranında hisse sahibi olduğu belirtiliyor. Bu nedenle şirketin borsa değerindeki değişimler, kişisel servetinin hesaplanan değerini doğrudan etkiliyor.

Nvidia hisselerinin son yıllardaki yükselişi, Huang'ın milyarderler sıralamasında üst basamaklara çıkmasını sağladı. Ancak servet hesaplamaları hisse fiyatlarına bağlı olduğundan günlük olarak değişebiliyor.

İstifasının ardından Huang'ın Nvidia hisselerini satacağına veya şirketten tamamen ayrılarak farklı bir yatırım alanına yöneleceğine ilişkin doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor.

JENSEN HUANG EVLİ Mİ, EŞİ VE ÇOCUKLARI KİM?

Jensen Huang'ın eşi Lori Huang'dır. Çift, Oregon State Üniversitesi'nde eğitim gördükleri dönemde tanıştı.

Jensen ve Lori Huang'ın iki çocuğu bulunuyor. Huang, teknoloji sektöründeki kariyerinin yanı sıra ailesiyle ilgili açıklamalarıyla da zaman zaman gündeme geldi.

Kasım 2026'da ortaya çıkan ilişki iddialarının ardından Huang, çalışanlarına gönderdiği mesajda eşine sadık kalmadığını kabul etti.

Huang, davranışlarının ailesi üzerinde yarattığı etkiden dolayı özür dilediğini açıklarken ailesinin mahremiyetinin korunmasını istedi.

NVIDIA HİSSELERİ JENSEN HUANG'IN İSTİFASINDAN SONRA NEDEN DÜŞTÜ?

Jensen Huang hakkındaki soruşturma ve görev değişikliği haberleri, Nvidia hisselerinde sert fiyat hareketlerine neden oldu.

Şirketin yönetim kurulunun Huang'ı görevden almayı değerlendirdiğine ilişkin haberlerin ardından Nvidia hisseleri, 11 Kasım'daki normal işlem seansı sonrasında yüzde 8'i aşan değer kaybı yaşadı.

12 Kasım'da istifanın kesinleşmesinin ardından düşüşün yüzde 10'u aştığına ilişkin veriler de piyasa haberlerine yansıdı.

Huang'ın Nvidia'nın kuruluşundan bu yana şirketin başında bulunması, yatırımcıların yönetim değişikliğine yönelik belirsizlikleri değerlendirmesinde önemli rol oynadı.

Şirketin yapay zekâ çipleri alanındaki konumu, büyük teknoloji şirketleriyle ticari ilişkileri ve gelecekteki ürün planları, yatırımcıların yakından izlediği konular arasında bulunuyor.

Yönetim değişikliği nedeniyle Nvidia'nın teknoloji geliştirme çalışmalarında veya müşteri anlaşmalarında bir aksama yaşandığına ilişkin resmî açıklama yapılmadı.

NVIDIA'DA JENSEN HUANG'IN İSTİFASINDAN SONRA NE OLACAK?

Jensen Huang'ın görevden ayrılmasıyla Nvidia tarihinde yeni bir yönetim dönemi başladı. Şirketin kuruluşundan bu yana CEO görevini üstlenen Huang'ın yerine ilk aşamada Colette Kress getirildi.

Yeni yönetimin öncelikli gündem maddeleri arasında mevcut iş süreçlerinin devam ettirilmesi, yatırımcı güveninin korunması ve kalıcı CEO'nun belirlenmesi bulunuyor.

Nvidia Yönetim Kurulu, şirket içinden ve dışından adayların değerlendirileceği bir seçim süreci başlattığını duyurdu.

Yeni yönetim kurulu başkanı Harvey Jones, Nvidia'nın faaliyetlerinin ve teknoloji yol haritasının kesintiye uğramadan devam etmesinin beklendiğini belirtti.

Şirketin 17 Kasım 2026'da açıklanması planlanan finansal sonuçları da yönetim değişikliğinin ardından yatırımcıların takip edeceği önemli gelişmeler arasında yer alıyor.

Diğer taraftan Jensen Huang hakkındaki casusluk ve güvenlik iddialarına ilişkin soruşturmalar, istifa kararıyla birlikte kendiliğinden sonuçlanmış değil.

NVIDIA CEO'SU JENSEN HUANG'IN İSTİFASINDA SON DURUM

Nvidia, 12 Kasım 2026'da yaptığı açıklamayla Jensen Huang'ın CEO'luk, başkanlık ve yönetim kurulu üyeliğinden istifa ettiğini resmen doğruladı.

İstifanın öncesinde Huang'ın Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğu iddia edilen bir iş kadınıyla ilişkisi ve Nvidia bünyesindeki bir yöneticiyle ilişki yaşadığı yönündeki haberler gündeme gelmişti.

Huang evlilik dışı ilişki yaşadığını kabul ederken, ulusal güvenlik ve casusluk iddialarına ilişkin bağımsız incelemenin kesin sonuçları henüz kamuoyuna açıklanmadı.

Nvidia'nın geçici CEO'su Colette Kress oldu. Şirketin kalıcı CEO'sunun kim olacağına ilişkin karar ise daha sonra açıklanacak. Böylece Jensen Huang'ın 1993 yılında başlayan ve 33 yıl süren Nvidia CEO'luğu dönemi sona erdi.

Gelinim Mutfakta'da 12 Kasım Perşembe gününün birincisi Tuğba oldu. Toplam 18 puan alan Tuğba, günün çeyrek altınını kazandı. Yeşim 15 puanla ikinci, Cemile 12 puanla üçüncü, Sevim ise 11 puanla dördüncü sırada yer aldı.

Günün puanları haftalık toplam sıralamasına da yansıdı. Tuğba, perşembe bölümünün ardından 62 puana ulaşarak liderliğini sürdürdü. Yeşim 57 puanla ikinci sıraya yerleşirken Cemile 55, Sevim ise 52 puan topladı. Yarışmacılar, 13 Kasım Cuma günü yapılacak haftanın finalinde 10 altın bilezik için son kez mücadele edecek.

Gelinim Mutfakta bugün kim birinci oldu, çeyrek altını kim kazandı?

Gelinim Mutfakta'nın 12 Kasım 2026 Perşembe günü yayınlanan bölümünde günün birincisi Tuğba oldu. Kayınvalidelerin değerlendirmesi sonucunda 18 puan toplayan yarışmacı, haftanın dördüncü çeyrek altınını almaya hak kazandı.

Günün puanlamasında Yeşim 15 puanla ikinci sırada yer aldı. Cemile 12 puanla üçüncü olurken Sevim 11 puanla günü tamamladı.

12 Kasım Gelinim Mutfakta günlük puan durumu

Perşembe günü açıklanan puanlara göre yarışmacıların sıralaması şöyle oluştu:

• Tuğba: 18 puan

• Yeşim: 15 puan

• Cemile: 12 puan

• Sevim: 11 puan

Tuğba, rakiplerini geride bırakarak hem günün birincisi oldu hem de çeyrek altını kazandı.

Gelinim Mutfakta haftalık toplam puan durumu

12 Kasım Perşembe bölümünün ardından haftalık puan tablosunda Tuğba ilk sıradaki yerini korudu. Günün puanlarının eklenmesiyle yarışmacıların toplamları şöyle güncellendi:

• Tuğba: 44 + 18 = 62 puan

• Yeşim: 42 + 15 = 57 puan

• Cemile: 43 + 12 = 55 puan

• Sevim: 41 + 11 = 52 puan

Tuğba ile Yeşim arasındaki puan farkı 5'e yükseldi. Cemile 55 puanla üçüncü, Sevim ise 52 puanla dördüncü sırada bulunuyor. Cuma günü yapılacak son puanlamayla haftanın kazananı belli olacak.

11 Kasım Gelinim Mutfakta çeyrek altını kim kazandı?

Gelinim Mutfakta'nın 11 Kasım Çarşamba günü yayınlanan bölümünde günün birincisi Sevim oldu. Köfteli patlıcan musakka hazırlayan yarışmacıların yemekleri değerlendirildikten sonra Sevim 21 puana ulaştı ve çeyrek altını kazandı.

Çarşamba gününün puan sıralamasında Cemile 14 puanla ikinci oldu. Tuğba 12 puanla üçüncü sıraya yerleşirken Yeşim 11 puan topladı. Sevim, bu sonuçla haftalık puanını 41'e yükseltti.

10 Kasım Gelinim Mutfakta çeyrek altını kim aldı?

Yarışmanın 10 Kasım Salı günü ekrana gelen bölümünde çeyrek altının sahibi Cemile oldu. Hazırladığı yemekle kayınvalidelerden 21 puan alan Cemile, günün birinciliğini elde etti.

Salı günkü puanlamada Yeşim 20 puanla ikinci sırada yer aldı. Tuğba 14, Sevim ise 5 puan topladı.

Gelinim Mutfakta haftanın finali ne zaman?

Gelinim Mutfakta'da haftanın finali 13 Kasım 2026 Cuma günü yapılacak. Perşembe bölümünün ardından 62 puanla lider durumda bulunan Tuğba, 57 puanlı Yeşim'in 5 puan önünde bulunuyor. Cemile 55, Sevim ise 52 puanla haftanın son gününe giriyor.

Cuma günü yapılacak puanlamanın ardından haftalık toplamı en yüksek olan gelin, haftanın birincisi olarak 10 altın bileziğin sahibi olacak. Son günün puanları, mevcut sıralamayı değiştirebileceği için dört yarışmacının da final performansı belirleyici olacak.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.