Açıklamada, "Hırsızlar dışarıda madenci içeride! 100 madenci gözaltına alındık, gözaltı sırasında basın darp edildi. Tüm kamuoyunu ses vermeye çağırıyoruz. Yeraltından geldik, hakkımız için geldik!" denildi.

Ferencvaros'a galibiyeti getiren gol, karşılaşmanın 17. dakikasında Zachariassen'den geldi. Bu golde asisti Nagy yaptı.

Trabzonspor'da Chibuike Nwaiwu, rakibine yaptığı müdahalenin ardından maçın 90+6. dakikasında kırmızı kartla oyun dışında kaldı.

Karşılaşmanın rövanşı 27 Ağustos'ta Ferencvaros'un sahasında oynanacak. Bordo-mavililer, deplasmanda turu geçebilmek için galibiyet arayacak.

Beşiktaş’ın gollerini 6. dakikada Oh, 12. dakikada Murillo ve 59. dakikada penaltıdan Orkun kaydetti.

Siyah-beyazlıların yeni golcüsü Dusan Vlahovic ise Beşiktaş formasıyla ilk maçına çıktı.

İki takım arasındaki rövanş karşılaşması 27 Ağustos Perşembe günü Litvanya’da oynanacak. Mücadele TSİ 20.00’de başlayacak.

Valilikten yapılan açıklama şu şekilde:

“Sındırgı ilçemiz, Düvertepe Mahallesinde 19.08.2026 günü saat 13.00 sıralarında karayolunda başlayarak ormanlık alana sirayet eden yangın, ekiplerimizin yoğun müdahalesi sonucunda 20.08.2026 günü saat 10.00 itibarıyla kontrol altına alınmış olup soğutma çalışmaları devam etmektedir. Yangının çıkış sebebini araştırmak ve faillerini tespit etmek amacıyla İl Jandarma Komutanlığımızca yapılan titiz çalışmalar neticesinde, olaya sebebiyet verdiği değerlendirilen şüpheli şahıslar Cumhuriyet Başsavcılığınca gözaltına alınmıştır. Konu ile ilgili adli süreçler devam etmektedir. Yangının ilk anından itibaren fedakârca görev yapan tüm kamu kurum ve kuruluşlarımıza, sivil toplum kuruluşlarımız ile vatandaşlarımıza teşekkür ediyoruz, yangından etkilenen vatandaşlarımıza geçmiş olsun dileklerimizi iletiyoruz”

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, haberlerin gündeme gelmesinin ardından İstanbul İl Müdürlüğü ekipleri ailenin yaşadığı haneye giderek incelemelerde bulundu.

Gerçekleştirilen inceleme sonucunda, bakıma ihtiyaç duyan anne ve oğlunun kurum bakımına alınabilmesi amacıyla gerekli işlemler başlatıldı.

Bakanlık, anne ve oğlunun bakım ve destek sürecinin titizlikle takip edileceğini bildirdi.

AFAD tarafından yapılan açıklamada, Türkiye’nin bugüne kadar kurumun koordinasyonunda Lübnan’a 8 “İyilik Gemisi” gönderdiği hatırlatıldı. Son yardım kapsamında hazırlanan 40 palet ilacın Lübnan’a ulaştırıldığı bildirildi.

İlaçların, Türkiye’nin Beyrut Büyükelçiliği eşgüdümünde Lübnan Sağlık Bakanlığı yetkililerine teslim edildiği belirtildi. Teslim törenine Lübnan Sağlık Bakanlığı Genel Müdürü Weam Abou Hamdan’ın yanı sıra bakanlık yetkilileri de katıldı.

Alpay’ın müdafii tarafından 20 Ağustos tarihli olarak İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesi’ne sunulan dilekçede, 20 Ağustos saat 00.30 sıralarında duruşma düzenine ilişkin sözlü itirazda bulunulduğu, ancak bu itirazlar hakkında herhangi bir ara karar kurulmadığı belirtildi. Kumkumoğlu, talepler hakkında ayrı ayrı gerekçeli ara karar verilmesini ve kararların duruşma tutanağına geçirilmesini istedi.

Dilekçede, duruşmaların 17 Ağustos’ta ikinci celseyle devam ettiği, 18 Ağustos tarihli oturumun 10.28’de başlayıp 23.36’da sona erdiği ve aralar dahil 13 saati aştığı kaydedildi. 19 Ağustos’taki oturumun da gece yarısını geçtiği belirtilerek, iki gün üst üste sabah saat 10.00’da başlayan duruşmaların gece yarısına kadar sürdüğü ifade edildi.

“Yaklaşık altı hafta boyunca gece yarısına kadar sürebilir”

Dilekçede, bu uygulamanın geçici olmadığı savunuldu. Mahkeme başkanının 19 Ağustos tarihli oturumda günde yaklaşık 20 sanığın sorgusunun yapılacağını ve sanık savunmalarının eylül ayı sonuna kadar tamamlanmasının planlandığını söylediği aktarıldı.

Dilekçede, duruşmaların Silivri’deki ceza infaz kurumları kampüsünde bulunan, 2 bin 295 kişi kapasiteli salonda yapıldığı, salonun İstanbul merkezine yaklaşık 1,5 saat uzaklıkta olduğu belirtildi. Tutuklu sanıkların bekletildiği alanda yaklaşık 50 kişiye bir tuvalet düştüğü, sanıkların saatlerce sandalyede oturduğu ve temel ihtiyaçlarına erişimlerinin kısıtlandığı öne sürüldü.

Avukatlar, basın mensupları ve sanık yakınlarının da oturumun geceye sarkan bölümünde kantin ve kafeteryadan yararlanamadığı belirtilen dilekçede, duruşma salonunda savunmaya tahsis edilmiş bir baro odasının da bulunmadığı ifade edildi.

Dilekçede, müdafiler, basın mensupları ve sanık yakınlarının duruşmanın gece yarısı veya sonrasında sona ermesinin ardından Silivri’den ayrılarak yaklaşık 02.00’de evlerine ulaşabildikleri ve aynı sabah 10.00’da yeniden duruşmada hazır bulunmaya çalıştıkları aktarıldı. Oturumların ne zaman sona ereceğinin önceden bilinmediği, mahkeme başkanının duruşmaların “gittiği yere kadar gideceğini” birkaç kez ifade ettiği ileri sürüldü.

“Gittiği yere kadar sürmesi usul kuralı değil”

Kumkumoğlu, dilekçede duruşmanın “gittiği yere kadar sürmesinin” bir usul kuralı olmadığını, öngörülebilirliğin adil yargılanmanın asli unsurlarından biri olduğunu savundu.

CMK’nın 190. maddesindeki kesintisizlik ilkesinin duruşmanın “fiziksel bir dayanıklılık sınavına” dönüştürülmesine izin vermediği belirtilen dilekçede, gece yarısına uzayan oturumların hâkim, savcı, müdafi ve sanığın delillerle sağlıklı temas kurma kapasitesini olumsuz etkilediği ileri sürüldü.

Dilekçede ayrıca CMK’nın 176. maddesine atıf yapılarak, tutuklu sanığın duruşma gününün önceden bildirilmesi ve tebligat ile duruşma günü arasında en az bir hafta bulunması gerektiği hatırlatıldı. Günde yaklaşık 20 sanığın dinlendiği ve hangi sanığın hangi gün, hangi saatte sırasının geleceğinin bilinmediği bir düzende bu güvencenin fiilen ortadan kalktığı savunuldu.

“Gece yarısına doğru alınan beyan yorma yasağı kapsamında değerlendirilmeli”

Kumkumoğlu, duruşmaların gece saatlerine kadar uzamasının sanıkların özgür iradesi üzerinde de etkili olabileceğini öne sürdü.

Dilekçede CMK’nın 148. maddesinde “yorma”nın ifade alma ve sorguda yasak usuller arasında açıkça sayıldığı hatırlatılarak, sabah erken saatlerde ceza infaz kurumundan çıkarılan, gün boyunca yeterli ara, yemek ve dinlenme imkânı bulamayan sanığın gece yarısına doğru savunma yapmak veya diğer sanıklara ve tanıklara soru yöneltmek zorunda bırakılmasının özgür irade bakımından sorun yaratacağı savunuldu.

“Darbe teşebbüsü sonrası da böyleydi” açıklamasına itiraz

Dilekçede, mahkeme başkanının sözlü itiraz sırasında darbe teşebbüsü sonrasında yapılan yargılamalarda da geç saatlere kadar duruşma yapıldığı yönündeki açıklamasına da itiraz edildi.

Dilekçede, söz konusu dönemin 2016-2018 yılları arasındaki olağanüstü hâl dönemi olduğunu ve Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 15. maddesi kapsamında yaptığı derogasyon bildirimini 2018’de geri çektiğini belirtildi. Bugün savaş, seferberlik veya olağanüstü hâl bulunmadığı ve geçerli bir derogasyon bildirimi olmadığı belirtilerek, olağanüstü dönem uygulamalarının bugünkü yargılamaya dayanak oluşturamayacağı savunuldu.

“Kendi takvim tercihinizden doğan sıkışıklığın faturası savunmaya çıkarılamaz”

Avukat, uzun duruşma saatlerinin bir bölümünün mahkemenin kendi takviminden kaynaklandığını da öne sürdü.

Dilekçede, 9 Temmuz sürecinde mahkeme heyetinin duruşmaların 10 Ağustos’ta yeniden başlayacağını birkaç kez ifade ettiği, ancak 8 Temmuz’daki oturumun ardından duruşmanın 17 Ağustos’a bırakıldığı belirtildi. Aradaki bir haftalık farkın bugün savunmanın ve sanıkların dinlenme hakkından karşılandığı savunularak, “Kendi takvim tercihinizden doğan bir sıkışıklığın telafisi, savunma hakkının ve insani asgari koşulların askıya alınmasıyla sağlanamaz” denildi.

Dilekçede ayrıca avukatlığın kamu hizmeti olduğu ve müdafilerin bu koşullarda görevlerini gereği gibi yerine getiremediği belirtildi. On dört saatlik bir oturumun sonunda yemek, çay ve kahveye erişimi bulunmayan ve müvekkiliyle görüşebileceği tahsis edilmiş bir alanı olmayan avukatın savunmayı gereği gibi temsil etmesinin beklenemeyeceği ifade edildi.

"Sanıkların hangi güne bırakıldığı açıklansın"

Dilekçenin sonuç bölümünde Kumkumoğlu, oturumların kanunun “gece vakti” saydığı zaman dilimine girmeden ve günlük makul bir süreyle sınırlandırılarak sona erdirilmesini talep etti. Ayrıca hangi günlerde oturum yapılacağı, oturumların başlama ve öngörülen bitiş saatleri ile hangi sanıkların hangi güne bırakıldığının en az bir hafta önceden ilan edilmesi ve UYAP üzerinden ilgililere bildirilmesi istendi.

Kumkumoğlu, ayrıca tutuklu sanıkların bekletildiği alandaki koşulların iyileştirilmesi için ilgili Cumhuriyet Başsavcılığı ve ceza infaz kurumu idaresine yazı yazılmasını, oturum saatlerinde kafeterya ve baro odasının açık tutulmasını, duruşmaların geceye sarkması hâlinde sanıklar, müdafiler ve diğer katılımcılar için sıcak içecek ve yiyecek erişiminin sağlanmasını talep etti.

İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde, Kaçakçılık Suçlarıyla Mücadele Şube Müdürlüğü ekiplerince gerçekleştirilen operasyonlarda Buca ve Karabağlar ilçelerinde bulunan 8 ikamet, 1 depo, 1 iş yeri ve 2 araçta arama yapıldı.

Aramalarda 92 bin 604 adet steroid etken maddesi içeren ilaç ile 15 bin adet imalat malzemesi ele geçirildi. Ele geçirilen ürün ve malzemelerin toplam piyasa değerinin yaklaşık 11 milyon 248 bin TL olduğu bildirildi.

Operasyon kapsamında suç tespiti yapılan 6 şüpheli gözaltına alınarak adliyeye sevk edildi. Şüpheliler hakkındaki adli işlemlerin sürdüğü belirtildi.

Erdoğan, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Türkiye Stratejik Teknoloji İnsan Kaynağı Programı"kapsamında yapay zeka, siber güvenlik, çip teknolojileri ve ileri bilgisayar sistemleri gibi geleceğin kritik teknolojilerine odaklanılacağını belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

"Ülkemizin bilim ve teknoloji yolculuğunda yeni ve güçlü bir insan kaynağı hamlesi başlatıyoruz. Yapay zeka, siber güvenlik, çip teknolojileri ve ileri bilgisayar sistemleri gibi stratejik alanlarda ilk etapta 550 doktora öğrencimizi merkezi sınavla seçecek, 20 araştırma üniversitemizde yetiştireceğiz. 5 yılın sonunda ise yaklaşık 3 bin genç araştırmacıyı ülkemizin bilim ve teknoloji ekosistemine kazandıracağız. Türkiye Yüzyılı'nı bilimin, teknolojinin ve gençlerimizin gücüyle inşa edeceğiz. Geleceğin teknolojilerini geliştiren, üreten ve dünyaya sunan güçlü, müreffeh ve tam bağımsız bir Türkiye için çalışmayı sürdüreceğiz."

İlk etapta 550 doktora öğrencisi seçilecek

Programın ilk aşamasında 550 doktora öğrencisi merkezi sınav yöntemiyle belirlenecek. Seçilen öğrenciler, Türkiye'deki 20 araştırma üniversitesinde stratejik teknoloji alanlarında yetiştirilecek.

Beş yıllık süreç sonunda ise yaklaşık 3 bin genç araştırmacının Türkiye'nin bilim ve teknoloji ekosistemine kazandırılması hedefleniyor.

Kritik teknolojiler için nitelikli insan kaynağı artırılacak

Erdoğan'ın paylaşımında yer alan infografikte programın hedefleri de sıralandı. Buna göre, kritik teknolojilerde nitelikli insan kaynağının artırılması, kamu ve özel sektörün ileri uzmanlık ihtiyacının karşılanması ve başarılı gençlerin bilimsel kariyere daha erken dahil edilmesi amaçlanıyor.

Programla birlikte Türkiye'nin yapay zeka, siber güvenlik, çip teknolojileri ve ileri bilgisayar sistemleri gibi stratejik alanlarda araştır

Uslu, maçta Fenerbahçe lehine verilmesi gerektiğini düşündükleri iki penaltı pozisyonu bulunduğunu belirterek, "Bu şekilde bu lig devam etmez bizim açımızdan, tabii diğer bütün takımlara da saygımız var" ifadelerini kullandı.

Bu açıklamalar sonrasında Mahmut Uslu, futbolun ve kurumların itibarını zedelemeye yönelik açıklamalar ile tehdit gerekçesiyle Futbol Disiplin Talimatı’nın 38 ve 41. maddeleri kapsamında tedbirsiz olarak Profesyonel Futbol Disiplin Kurulu’na sevk edildi.

Türkiye Futbol Federasyonu, PFDK’nın Uslu hakkındaki kararını açıkladı. Kurul, Fenerbahçe yöneticisine 15 gün hak mahrumiyeti ve 2 milyon 500 bin TL para cezası verilmesine hükmetti.

TFF’nin internet sitesinde yayımlanan kararda şu ifadelere yer verildi:

"Aynı müsabakada FENERBAHÇE A.Ş. idarecisi MAHMUT NEDİM USLU’nun, müsabaka sonrasında medyaya yapmış olduğu beyanlarında yer alan Futbolun ve Kurumların İtibarını Zedelemeye Yönelik Açıklamaları nedeniyle FDT’nin 38/1-a maddesi uyarınca 15 GÜN HAK MAHRUMİYETİ ve 2.500.000.-TL PARA CEZASI ile cezalandırılmasına,(oyçokluğu) karar verilmişti."

Güvenpark’ta 38 gün süren oturma eylemine dün sabaha karşı polis müdahale etmiş, şehit yakınları ve gaziler Bilkent’teki Gazi Uyumevi’ne götürülmüştü. Gaziler, dün gece Bilkent'teki Gazi Uyumevi’ne yeniden giriş yapmak istediklerinde yaklaşık bir saat kapıda bekletildiklerini, bugün ise çıkışlarının yapıldığını belirtti.

ANKA Haber Ajansı’na konuşan gaziler, eşit özlük hakları taleplerini ve yaşadıkları barınma sorununu anlattı. Eyleme katılan bir gazi, Güvenpark’tan çıkarılma şekline tepki göstererek, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş’a çağrıda bulundu. Gazi, şunları söyledi:

"39 gündür Güvenpark’taydık. Gece, sanki tavşan avlar gibi, teröristleri ininden çıkarır gibi apar topar, uykumuzun içinde Uyum Evi’ne götürdüler. Bizi oraya bıraktılar, böyle mendil atar gibi bırakıp gittiler. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na geldik. Sayın Bakan Hanım bir zahmet altındaki arabayla gelsin, burada bizim derdimizi dinlesin. Sayın Cumhurbaşkanı’na anlatın bunu. Cumhurbaşkanı bizim buradaki eylemlerimizi görüyor mu görmüyor mu o da belli değil."

"Subay gazileri diş protezi, göz protezi, ayak protezi ve sağlık koşullarından faydalanıyorlar; biz niye faydalanamıyoruz?"

Sağlık ve protez giderlerinde yaşadıkları sorunlara dikkati çeken gazi, şöyle devam etti:

"Burada insanların bacağı yok, gözü yok, kolu yok. Benim kalbimde pil var. İki defa hastaneye yattım. Ne gerek var bunu uzatmaya? Ben dişimi yaptıramıyorum. Gazi protezini yaptıramıyor, göz protezini yaptıramıyor. Yeşil pasaport verdiler. Neye yarıyor pasaport? Para var mı? Yok, gidemiyorsun. Subay gazileri diş protezi, göz protezi, ayak protezi ve sağlık koşullarından faydalanıyorlar. Biz niye faydalanamıyoruz? Güneydoğu’da terörle mücadele ederken ben de yaralandım, o da yaralandı. O gazi oldu, ben de gazi oldum."

Polis gazisinden destek

Eyleme destek vermek için alana gelen ve polis gazisi olduğunu belirten bir gazi, er gazileri ile rütbeli gaziler arasında sosyal haklar bakımından ayrım yapıldığını söyledi. Gazi, "Bu çocuklar 20 yaşında, fidan gibi gezmeleri gerekirken dağda vuruluyor, bacağı kolu kopuyor. Sosyal haklara gelince sırtınızı dönüp gidiyorsunuz. Bu çocukların da gezmeye hakkı yok mu? Yüzbaşıya en iyi ayakkabıyı veriyorsunuz. Bunlara gelince odunu veriyorsunuz. Bir şehit erin annesi orduevine giremez ama yüzbaşı, binbaşı, albay yedi göbek ailesini orduevine sokar. Asıl dağda savaşan bunlar" diye konuştu.

"Vatan için bayrak için devlet bölünmesin diye o ayaklar koptu"

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Göktaş’ın eylemcilerle görüşmemesine de tepki gösteren polis gazisi, "Bu gaziler protezlerini kredi kartından borçla alıyorlar. Vatan için bayrak için devlet bölünmesin diye o ayaklar koptu. Akşam bir de Uyumevi’ne almadılar. Bu dağda savaşan, ölümüne savaşan gazileri Uyumevi’ne bile almadılar. Bunlar düşman mı" diye sordu.

"Kendi evimize bizi almadılar"

Bir başka gazi ise Bilkent Gazi Uyumevi’nin kapısında dün gece yaklaşık bir saat bekletildiklerini belirterek, şu ifadeleri kullandı:

"Dün gece Uyumevi’ne alınmadık. İlgili personeller yukarıdan emir geldiğini, alınmamamız gerektiğini söylediler. Daha sonra yaklaşık bir saat daha kapıda bekledikten sonra içeri alındık ama sadece kaydı olan kişiler kaldı. Gazi olduğumuz halde orası bizim kanımızla, canımızla yapılmış bir yer. Bizim için toplanan bağışlarla yapıldı orası. Kendi evimize bizi almadılar.

"Aile Bakanlığı’nın önüne kamp kuracağız"

Şu anda çıkışlarımız yapıldı. Kalacak yerimiz de yok. Gülhane’deki misafirhaneyle görüştük, orası da dolu. FTR Oteli’yle görüştük, orası da dolu. Yapacağımız bir şey yok. Şu anda dışarıda kaldık. Muhtemelen de Aile Bakanlığı’nın önüne kamp kuracağız."

"Buradan da ayrılmayı düşünmüyoruz, ya öleceğiz ya da emsal özlük hakkımızı alacağız"

Başka bir gazi de Gazi Uyumevi’nde kendisine odasını boşaltmasının söylendiğini belirterek, yaşadıklarını şöyle anlattı:

"Ben kartımı gösterdiğim zaman bana ‘Odayı boşaltacaksın’ dediler. ‘Neden?’ dedim. ‘Yukarıdan gelen emir böyle, bana söylenen bu’ dedi. Biz de temsilcimiz Erdem Başkan’a söyledik. ‘Dışarıda kalacağız, bugün bizi idare edin’ dedik. Zorla kabul ettirdik kendimizi."

Bilkent Gazi Uyumevi’nden bugün ayrılmak zorunda kaldıklarını ifade eden gazi, "Şu an biz oradan atıldık yani bir nevi, üstü kapalı olarak atıldık. Dolayısıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın önüne geldik. Arkadaşlarımız yukarıya çıktı, görüştü fakat bir netice alamadık. Yine başladığımız yere döndük" dedi.

Eylemlerini sürdürmekte kararlı olduklarını vurgulayan gazi, "Buradan da ayrılmayı düşünmüyoruz. Ya öleceğiz ya da emsal özlük hakkımızı alacağız. Bunun başka bir alternatifi yok" diye konuştu.

AA'da yer alan habere göre, AKP Siyasi ve Hukuki İşler Başkanlığı, "Terörsüz Türkiye" ve "Terörsüz Bölge" hedeflerinin hukuksal altyapısını oluşturan, "Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun"un yürürlüğe girmesinin ardından teşkilat mensuplarına yönelik kapsamlı bir bilgilendirme metni yayımladı.

AKP Genel Başkan Yardımcısı, Siyasi ve Hukuki İşler Başkanı Hayati Yazıcı'nın imzasıyla, yasal düzenlemenin sahada doğru aktarılması amacıyla hazırlanan "Terörsüz Türkiye Ortak Söylem" başlıklı bilgilendirme metni, parti organlarıyla paylaşılarak sahadaki iletişim stratejisinin çerçevesi çizildi.

Metinde, TBMM Genel Kurulu'nda 467 oyla kabul edilen ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın onayıyla Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kanunun, sürecin en kritik ikinci aşamasını oluşturduğu vurgulandı.

"Terörsüz Türkiye" ve "Terörsüz Bölge" vizyonunun anlatıldığı metinde, "Terörsüz Türkiye ve Terörsüz Bölge" hedefinin güçlü liderlik ve devlet aklıyla Türkiye'nin önüne açılan yeni bir ufuk olduğu vurgulandı.

Süreci başlatan güçlü iradeye işaret edilen metinde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın güçlü iradesi, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin kararlı duruşuyla şekillenen "Terörsüz Türkiye" ve "Terörsüz Bölge" vizyonunun, ülkeyi terör kamburundan kurtaracak tarihi ve stratejik bir adım olduğu ifade edildi.

"Terörsüz Türkiye" ve "Terörsüz Bölge" sürecinin, stratejik devlet vizyonu ve ülkenin gelecek tasavvurunun adı olduğu vurgusunun ön plana çıktığı metinde, "Bu vizyon bir devlet projesidir" ifadesine yer verildi.

"Milletimizden gizli tutulan hiçbir işlem ve eylem bulunmamaktadır"

Sürecin hedefinin, terör örgütü PKK/KCK'nın tüm unsurlarıyla silahsızlandırılması ve fiili varlığının sona erdirilmesi olduğu vurgulanan metinde, terörün Türkiye sınırları içinde ve dışında kullanıma elverişli bir araç, taşeron ve bir aparat olmaktan çıkarılmasının hedeflendiği bildirildi.

Metinde, şunlar kaydedildi:

"Süreçle ilgili milletimizden gizli tutulan hiçbir işlem ve eylem bulunmamaktadır. Milletimizin ferasetinden güç alarak ve onunla birlikte şeffaf bir şekilde yürütülmektedir. 25 yıllık tecrübe, ince bir siyaset ve titiz bir stratejiyle, 'Büyük ve Güçlü Türkiye' yolundaki son prangayı da parçalamaya ve bu yoldaki tüm engelleri temizlemeye kararlıyız"

"Terörsüz Türkiye" ve "Terörsüz Bölge" hedefinin yalnızca bir güvenlik politikası olmadığı belirtilen metinde, "Bugün geldiğimiz noktada Türkiye, terörün ülkemizin kaderi olmaktan çıktığı yeni bir dönemin eşiğindedir" değerlendirmesine yer verildi.

Ayrıca metinde bu hedefin, ülkenin ve milletin geleceğine yapılan en büyük yatırımlardan biri olduğu vurgulanarak, teröre harcanan kaynakların eğitim, teknoloji, üretim, kalkınma ve gençlerin geleceğine yönelmesinin amaçlandığı ifade edildi.

Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun'un içeriğine ilişkin kapsamlı bilgilere yer verilen metinde, bu kanunun müstakil ve geçici olduğu, bir af düzenlemesi ve kişiye özel bir düzenleme olmadığının altı çizildi.

Kanunun amacının da detaylı bir şekilde anlatıldığı metinde, "kanun kapsamında yer alan suçlar, kanunda kapsam dışı bırakılan suçlar, kanun kapsamında olan soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesi, kanundan faydalanmak için başvuru şartı ve başvuru süresi" gibi detaylar da yer aldı.

Metinde, bu kanundan asker, polis ve vatandaşı şehit edenlerin kesinlikle yararlanamayacağı vurgulandı.

"Öcalan'ın bu düzenlemeden yararlanması mümkün değildir"

Bilgilendirme metninde, "Terörsüz Türkiye" sürecine ilişkin kamuoyunda gündeme gelen ve teşkilat mensuplarına vatandaşlar tarafından sorulması muhtemel sorulara da cevap verildi.

"Örgüt liderine umut hakkı mı verilecek, Öcalan serbest mi bırakılacak?" sorusuna, umut hakkı ve genel af ifadelerinin kanun metninde yer almadığı yanıtı verildi.

Öte yandan metinde, "Kanun 1 Haziran 2005 tarihinden önceki ceza düzenlemesinde müebbet hapis ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını kapsam dışı tutmuştur. Dolayısıyla Öcalan'ın bu düzenlemeden yararlanması mümkün değildir" bilgisi yer aldı.

"Bu terör örgütü ile pazarlık süreci midir?" sorusuna ise sürecin bir müzakere veya pazarlık olmadığı, devletin güvenlik ve hukuk kapasitesini kullanarak terörün tasfiyesini amaçladığı ifade edildi.

Metinde, silahın tamamen devreden çıkması, demokratik siyasetin tek meşru zemin haline gelmesi ve hukukun üstünlüğünün güçlendirilmesinin sürecin temel şartları olduğu vurgulandı.

"Terörü bitirmek için kanun çıkarmaya ihtiyaç var mıydı?" sorusuna verilen yanıtta ise geçmişte de hukuk düzeni içerisinde terörün bitirilmesi için birçok kez yasal düzenlemelerin yapıldığı hatırlatıldı.

Metinde, terör örgütü PKK/KCK'nın tamamen silahsızlandırılması ve varlığına son verilerek, terörün bir araç olmaktan kalıcı olarak çıkarılması hedefiyle yapılan yasal bir düzenlemenin, "tüm sürecin tamamlanmasının teminatı" olduğunun altı çizildi.

"Neden böyle bir adım atılıyor?" sorusuna da "Bu, tamamen devletimizin güvenlik politikası ve Türkiye Yüzyılı'nın beka ve büyüme stratejisinin bir parçasıdır" yanıtı verildi.

"Kırmızı çizgilerimiz nettir"

Terörsüz Türkiye sürecinin değerlendirildiği son bölümde ise "AKP olarak kırmızı çizgilerimiz" başlığı altında, bu sürecin asla bir "pazarlık", "taviz" veya "genel af" süreci olmadığı vurgulandı.

"Devletimizin egemenlik hakları, üniter yapısı ve kırmızı çizgileri nettir" ifadesinin kullanıldığı metinde, şunlar kaydedildi:

"Devletimizin temel ilkeleri, milletimizin birliği ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü asla tartışma konusu değildir. Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin onurunu ve gururunu asla çiğnetmeyiz. Türkiye'nin başını öne asla eğdirmeyiz. AKP, iktidarda olduğu çeyrek asırdır hep bu hassasiyetle hareket etmektedir.

Şehitlerimiz ve gazilerimiz, bu milletin şehitleri ve gazileridir. Bu sürecin hiçbir safhasında şehitlerimizi, gazilerimizi incitecek bir tavır, davranış ve eylem içinde olmadık, asla olmayacağız. Terörün bütünüyle tasfiye edilmesi, bu toprakları bize vatan kılan aziz kahramanlarımızın mücadelesinin asla boşa gitmediğinin en güçlü nişanesidir"

"Terörsüz Türkiye projesi, kardeşliğimizi taçlandırma projesidir"

AKP teşkilatının bu kapsamda merkeze alması gereken temel kavramın, "kardeşlik" ve "milli dayanışma siyaseti" olduğu vurgulanan metinde, teşkilat mensuplarının iletişim stratejisinde şu konulara değinmeleri önerildi:

"Türkiye'nin binlerce yıllık tarihi geçmişinden gelen kardeşliğimiz ve gönül coğrafyamızda kurduğu manevi bağlar üzerine 'ortak söylem' inşa etmeliyiz. Terörle mücadelede ödenen bedelleri gölgede bırakacak hiçbir davranış ve söylem içerisinde bulunulmaması büyük önem arz etmektedir. Provokasyonlara ve sabotajlara açık olan bu süreçte kucaklayıcı ve kuşatıcı bir dil kullanma noktasında çok daha titizlikle davranmalıyız. Terörsüz Türkiye ve Terörsüz Bölge projesi, kardeşliğimizi taçlandırma projesidir"

Metin, "Terörsüz Türkiye, güçlü Türkiye'nin, Terörsüz Bölge ise güçlü ve adil bir dünyanın anahtarıdır" ifadeleriyle son buldu.

Mersin Büyükşehir Belediyesi Halk Oyunları Topluluğu ve Silifke Belediyesi Halk Oyunları Topluluğu sahne alarak gösterileri sunacak. Kültürel ögelerin ön plana çıkarıldığı etkinlikte, Yörük sohbetleri, yöresel yemek stantları, yöresel müzik grupları konser verecek.

KUZEY MAKEDONYA - TÜRKİYE MAÇI SAAT KAÇTA?

Kuzey Makedonya - Türkiye karşılaşmasının 20 Ağustos 2026 Perşembe günü Türkiye saatiyle 18.00’de oynanması planlandı. Güncel yayın listelerinde karşılaşmanın başlangıç saati bu şekilde yer alıyor.

Mücadelenin saati Türkiye’deki futbolseverler açısından akşam programının ilk karşılaşmalarından biri olmasını sağlıyor. Aynı gün Avrupa kupaları ve farklı liglerde de çeşitli karşılaşmaların oynanması planlanırken, milli takım düzeyindeki Kuzey Makedonya - Türkiye müsabakası yayın programında dikkat çeken karşılaşmalar arasında bulunuyor.

AKDENİZ OYUNLARI TARANTO’DA DÜZENLENİYOR

20. Akdeniz Oyunları’nın merkezi İtalya’nın Taranto şehri olacak. Organizasyonun resmî programı 21 Ağustos-3 Eylül 2026 tarihlerini kapsıyor. Organizasyona 26 ülkeden yaklaşık 5 bin sporcunun katılması ve 32 spor dalında müsabakaların gerçekleştirilmesi bekleniyor.

Uluslararası Hentbol Federasyonu da XX. Akdeniz Oyunları için 21 Ağustos-3 Eylül tarihlerini gösteriyor. Organizasyonun açılış töreninin 21 Ağustos’ta yapılması planlanıyor.

Bununla birlikte Kuzey Makedonya - Türkiye karşılaşmasının Akdeniz Oyunları programındaki statüsü konusunda erişilebilen resmî organizasyon kaynaklarında maç özelinde ayrıntılı bir kayıt bulunmuyor. Bu nedenle karşılaşmanın turnuvadaki aşaması ve statüsü hakkında doğrulanmamış ek bilgiler kesin ifade olarak aktarılmamalı.

TÜRKİYE İLE KUZEY MAKEDONYA DAHA ÖNCE KARŞILAŞTI

Türkiye ile Kuzey Makedonya, 2026 yılında A Milli Takım seviyesinde de karşı karşıya geldi. İki ekip arasında 1 Haziran 2026 tarihinde İstanbul’da oynanan hazırlık maçını Türkiye 4-0 kazandı.

Chobani Stadyumu Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Spor Kompleksi’ndeki karşılaşmada Türkiye'nin gollerini Orkun Kökçü, Can Uzun, Deniz Gül ve Barış Alper Yılmaz kaydetti. Mücadele, Türkiye’nin 2026 FIFA Dünya Kupası hazırlıkları kapsamında oynadığı özel maçlardan biri oldu.

Ancak 20 Ağustos programındaki karşılaşmayla A Milli Takım'ın 1 Haziran'daki hazırlık maçı birbirinden ayrı organizasyonlar olarak değerlendirilmeli. Özellikle kadro ve takım kategorisi konusunda resmî açıklama bulunmadan A Milli Takım kadrosunun bu müsabakada yer alacağı yönünde çıkarım yapılmaması gerekiyor.

KUZEY MAKEDONYA - TÜRKİYE MAÇI HANGİ KANALDA?

Kuzey Makedonya - Türkiye maçı için güncel yayın listelerinde TRT Spor Yıldız adres gösteriliyor. Karşılaşmanın 20 Ağustos 2026 Perşembe günü saat 18.00’de başlaması ve TRT Spor Yıldız ekranlarından canlı yayınlanması planlanıyor.

Bununla birlikte TRT Spor Yıldız’ın erişilebilen günlük yayın akışında saat 18.00 bölümünde farklı bir program yer alması nedeniyle yayın programında son dakika değişikliği ihtimali bulunuyor. Maçı takip edecek izleyicilerin karşılaşma saatinde TRT Spor Yıldız’ın güncel yayın akışını kontrol etmesi yararlı olacaktır.

İhbar üzerine olay yerine polis ekipleri sevk edildi. Emniyet ekiplerince gözaltına alınan şahsın 20’li yaşlarda olduğu ve cezaevinden kaçtığı ifade edildi. Şüpheli emniyete götürülürken, olayla ilgili soruşturma başlatıldı.

Gümrükçü’den Açıklama

Olaya ilişkin ilk açıklama ise CHP İzmir İl Başkanı Utku Gümrükçü’den geldi. Gümrükçü, yaptığı yazılı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Bugün, Çiğli Belediye Başkanımız Sayın Onur Emrah Yıldız’ın belediye otoparkında bulunan makam aracına yönelik alçakça bir silahlı saldırı gerçekleştirilmiştir. Motorla belediye binasına gelerek bu hain eylemi gerçekleştiren şahsın emniyet güçlerimiz tarafından anında gözaltına alınmış olması teselli edicidir. Tek odak noktası Çiğli halkına gece gündüz demeden hizmet etmek olan belediye başkanımıza, çalışma arkadaşlarına ve tüm Çiğli halkına geçmiş olsun dileklerimizi iletiyoruz.

Bu saldırı sadece Sayın Onur Emrah Yıldız’a değil; Çiğli halkının özgür iradesine, yerel yönetimlerimize ve demokrasimize karşı yapılmış açık bir tehdittir. Bilinmelidir ki, Cumhuriyet Halk Partili belediyeler ve onların her bir neferi, bu tür mafyatik yöntemlere, korkutma politikalarına ve çirkin gözdağı verme çabalarına asla boyun eğmemiştir, eğmeyecektir. Bizleri yolumuzdan döndüreceğini, halkımıza hizmet etme kararlılığımızı sekteye uğratacağını sananlar büyük bir gaflet içindedir. İzmir genelinde ve Çiğli’de dürüst, şeffaf ve halkçı belediyecilik anlayışımız aynı azimle devam edecektir. Cumhuriyet Halk Partisi İzmir İl Örgütü olarak, Belediye Başkanımız Sayın Onur Emrah Yıldız’ın ve Çiğli Belediyesi’nin sonuna kadar arkasındayız. Olayın tüm yönleriyle aydınlatılması, arkasındaki varsa azmettiricilerin ve karanlık odakların ortaya çıkarılması için adli sürecin ve emniyetimizin yürüttüğü tahkikatın çok sıkı bir şekilde takipçisi olacağız.”

TRABZONSPOR - FERENCVAROS MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Trabzonspor - Ferencvaros UEFA Avrupa Ligi play-off maçı 20 Ağustos 2026 Perşembe günü saat 20.00'de başlayacak. Karşılaşmaya Trabzonspor'un iç saha maçlarını oynadığı Papara Park ev sahipliği yapacak.

İki maç üzerinden oynanan eşleşmenin rövanşı ise 27 Ağustos Perşembe günü Macaristan'da gerçekleştirilecek. Trabzonspor, ilk karşılaşmada elde edeceği sonuçla deplasmandaki ikinci mücadele öncesinde avantaj sağlamayı hedefliyor.

TRABZONSPOR AVRUPA'DA 156. MAÇINA ÇIKIYOR

Trabzonspor, Ferencvaros karşılaşmasıyla Avrupa kupalarındaki 156. maçına çıkacak. Bordo-mavili ekip aynı zamanda 720 günlük aranın ardından yeniden bir Avrupa kupası karşılaşmasında sahne alacak.

Karadeniz temsilcisi Avrupa'daki son karşılaşmasını 29 Ağustos 2024'te UEFA Konferans Ligi play-off turunda St. Gallen'e karşı oynamıştı. Trabzonspor, Ferencvaros'u mağlup etmesi durumunda Avrupa kupalarında 748 gün sonra galibiyet elde etmiş olacak.

Geçen sezon Ziraat Türkiye Kupası'nı kazanan Trabzonspor, bu başarı sayesinde UEFA Avrupa Ligi'ne doğrudan play-off turundan katılma hakkı elde etti. Bordo-mavililer, Ferencvaros engelini aşması halinde Avrupa Ligi'nin yeni formatındaki lig aşamasında mücadele edecek.

TRABZONSPOR'DA FERENCVAROS MAÇI ÖNCESİ EKSİKLER

Trabzonspor'da kritik karşılaşma öncesinde bazı oyuncuların sakatlıkları bulunuyor. Anadolu Ajansı'nın maç öncesi aktardığı bilgilere göre Okay Yokuşlu ve Batagov uzun süreli sakatlıkları nedeniyle UEFA listesinde yer almazken, tedavileri süren Folcarelli ile Muçi'nin de Ferencvaros karşısında forma giymesi beklenmiyor.

Karşılaşmanın resmi ilk 11'leri ise maç saatine yakın açıklanacak. Teknik heyetin son antrenman ve oyuncuların fiziksel durumuna göre başlangıç kadrosunu belirlemesi bekleniyor.

Trabzonspor taraftarlarının da sezonun ilk iç saha Avrupa karşılaşmasına yoğun ilgi gösterdiği bildirildi. Papara Park'ın yaklaşık 41 bin kişilik tribünlerinin önemli ölçüde dolması bekleniyor.

FERENCVAROS PLAY-OFF TURUNA NASIL GELDİ?

Macaristan temsilcisi Ferencvaros, UEFA Avrupa Ligi 3. eleme turunda Polonya ekibi Gornik Zabrze'yi saf dışı bırakarak Trabzonspor'un rakibi oldu. İki takım arasındaki eşleşmenin ilk ayağının Trabzon'da, rövanşın ise Budapeşte'de oynanması kararlaştırıldı.

Ferencvaros, Avrupa kupalarında bu sezon deplasmanda aldığı sonuçlarla da dikkat çekti. Macaristan Futbol Federasyonu'nun maç öncesi değerlendirmesine göre ekip, önceki Avrupa deplasmanlarında Vojvodina ve Twente'yi 2-1 mağlup etti; Gornik Zabrze deplasmanından ise 1-1'lik beraberlikle ayrıldı.

TRABZONSPOR İLE FERENCVAROS DAHA ÖNCE KARŞILAŞTI MI?

Trabzonspor ile Ferencvaros'un yolları daha önce 2022-2023 sezonunda UEFA Avrupa Ligi grup aşamasında kesişti. Budapeşte'de oynanan ilk karşılaşmayı Macaristan temsilcisi 3-2 kazanırken, Trabzon'daki mücadelede bordo-mavililer sahadan 1-0 galip ayrıldı.

Dört yıl sonra yeniden karşı karşıya gelen iki ekip bu kez Avrupa Ligi'nin lig aşamasına kalabilmek için mücadele edecek. Play-off turunda iki maç sonunda üstünlük sağlayan takım yoluna UEFA Avrupa Ligi'nde devam edecek.

TRABZONSPOR - FERENCVAROS MAÇI HANGİ KANALDA?

Trabzonspor - Ferencvaros maçı bugün saat 20.00'de başlayacak. Papara Park'ta oynanacak UEFA Avrupa Ligi play-off turu ilk karşılaşması ATV'den canlı ve şifresiz olarak yayınlanacak. Yayıncı kuruluşun açıklamasına göre 27 Ağustos'ta Macaristan'da oynanacak Ferencvaros - Trabzonspor rövanşı da ATV ekranlarından şifresiz olarak futbolseverlerle buluşacak.

BEŞİKTAŞ KAUNO ZALGIRIS MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

UEFA Avrupa Ligi play-off turunun ilk ayağındaki Beşiktaş-Kauno Zalgiris karşılaşması bugün, 20 Ağustos Perşembe günü oynanacak. İstanbul’daki Tüpraş Stadyumu’nun ev sahipliği yapacağı mücadelede ilk düdük Türkiye saatiyle 20.00’de çalacak.

Beşiktaş için karşılaşma, Avrupa Ligi’nde lig aşamasına ulaşma yolundaki son eleme turunun ilk sınavı olacak. Vincenzo Italiano yönetimindeki siyah-beyazlılar, İstanbul’da elde edeceği sonucu Litvanya deplasmanına avantaj olarak taşımaya çalışacak. Beşiktaş’ın UEFA listesinde Orkun Kökçü, Vaclav Cerny, Leandro Trossard, Milot Rashica, Wilfred Ndidi ve Hyeongyu Oh gibi isimler bulunuyor.

BEŞİKTAŞ’TA KASSOUM OUATTARA GERİ DÖNÜYOR

Karşılaşma öncesinde Beşiktaş açısından dikkat çeken gelişmelerden biri Kassoum Ouattara’nın cezasının sona ermesi oldu. Fransız sol bek, Hradec Kralove ile oynanan UEFA Avrupa Ligi 3. eleme turu ilk maçında ikinci sarı karttan kırmızı kart görmüş ve rövanş karşılaşmasında forma giyememişti.

Cezasını tamamlayan Ouattara, teknik heyetin tercih etmesi halinde Kauno Zalgiris karşısında yeniden görev yapabilecek. Beşiktaş, karşılaşma öncesindeki son hazırlıklarını Vincenzo Italiano yönetiminde gerçekleştirirken çalışmalarında kondisyon, taktik, top kapma ve şut organizasyonlarına ağırlık verdi.

KAUNO ZALGIRIS NASIL BİR TAKIM?

Litvanya temsilcisi Kauno Zalgiris, Avrupa kupalarında yoluna play-off turunda devam ediyor. Takımın teknik direktörlüğünü Hırvat çalıştırıcı Željko Sopić yapıyor. UEFA kadrosunda Vykintas Slivka, Amine Benchaib, Ivan Fiolic, Gabriel Debeljuh ve Leon Krekovic gibi farklı ülkelerden futbolcular bulunuyor.

Kauno Zalgiris’in İstanbul’daki temel hedefi ise rövanş öncesinde eşleşmeyi açık tutacak bir sonuç elde etmek olacak. Beşiktaş’ın taraftar desteği ve kadro kalitesi karşısında Litvanya ekibinin özellikle savunma organizasyonu ve geçiş hücumları maçın gidişatında belirleyici olabilir.

BEŞİKTAŞ-KAUNO ZALGIRIS MAÇININ HAKEMİ KİM?

UEFA, Beşiktaş-Kauno Zalgiris maçında Almanya Futbol Federasyonundan Tobias Stieler’i görevlendirdi. Stieler’in yardımcılıklarını Lasse Koslowski ile Jonas Weickenmeier yapacak. Karşılaşmanın dördüncü hakemi ise Robin Braun olacak.

Mücadelede VAR koltuğunda Sören Storks görev yaparken AVAR olarak Benjamin Cortus bulunacak. Hakem ekibi, UEFA tarafından play-off turunun kritik ilk karşılaşması için görevlendirildi.

TURU GEÇEN TAKIM UEFA AVRUPA LİGİ LİG AŞAMASINA KALACAK

Beşiktaş ile Kauno Zalgiris arasındaki eşleşme iki karşılaşma üzerinden sonuçlanacak. İstanbul’daki ilk maçın ardından rövanş mücadelesi 27 Ağustos 2026 Perşembe günü Litvanya’da oynanacak.

İki karşılaşmanın toplamında rakibine üstünlük sağlayan ekip UEFA Avrupa Ligi’nin lig aşamasına adını yazdıracak. Play-off turunda elenen takım ise Avrupa macerasına UEFA Konferans Ligi lig aşamasında devam edecek. Bu nedenle İstanbul’daki ilk mücadele, Beşiktaş’ın Avrupa sezonundaki hedefleri açısından büyük önem taşıyor.

BEŞİKTAŞ KAUNO ZALGIRIS MAÇI HANGİ KANALDA?

Futbolseverlerin en çok araştırdığı “Beşiktaş Kauno Zalgiris maçı hangi kanalda?” sorusunun yanıtı da yayın programıyla netleşti. 20 Ağustos Perşembe günü saat 20.00’de Tüpraş Stadyumu’nda başlayacak Beşiktaş-Kauno Zalgiris maçı S Sport Plus üzerinden canlı yayınlanacak. Platformun güncel canlı yayın takviminde UEFA Avrupa Ligi play-off karşılaşması aynı tarih ve saatte programda yer alıyor.

İkinci haftada oynanacak karşılaşmalar ve bu maçlarda görev yapacak hakemler şöyle:

Yarın

21.30 Erzurumspor FK-Galatasaray: Çağdaş Altay

22 Ağustos Cumartesi

19.00 Çaykur Rizespor-Samsunspor: Ömer Faruk Turtay

19.00 Çorum FK-Kasımpaşa: Fatih Tokail

21.30 Fenerbahçe-Konyaspor: Atilla Karaoğlan

23 Ağustos Pazar

19.00 Trabzonspor-İstanbul Başakşehir: Ali Şansalan

19.00 Eyüpspor-Gaziantep FK: Reşat Onur Coşkunses

21.30 Alanyaspor-Beşiktaş: Adnan Deniz Kayatepe

21.30 Göztepe-Gençlerbirliği: Batuhan Kolak

24 Ağustos Pazartesi

21.30 Kocaelispor-Amed Sportif Faaliyetler: Ümit Öztürk

Bakan Fidan, görüşmelerin ardından sosyal medya hesabından açıklamada bulunarak, mevkidaşlarıyla ele alınan başlıklara ilişkin bilgi verdi.

Görüşmelerde Gazze barış planı ele alındı

Fidan, Mısırlı ve Suudi Arabistanlı mevkidaşlarıyla gerçekleştirdiği telefon görüşmelerinde Gazze'deki son durumu değerlendirdiklerini belirtti.

Görüşmelerin önemli başlıklarından birini Gazze barış planının uygulanması oluşturdu. Fidan, planın hayata geçirilmesi sırasında yaşanan aksaklıkların değerlendirildiğini ve mevcut sorunların aşılması için atılabilecek adımların ele alındığını bildirdi.

Suriye'deki gelişmeler de gündeme geldi

Telefon görüşmelerinde Suriye'deki son gelişmelerin de değerlendirildiğini aktaran Fidan, ülkenin huzur ve istikrara kavuşmasına yönelik Türkiye, Mısır ve Suudi Arabistan'ın desteğinin önemine işaret etti.

Fidan, Suriye'de huzur ve istikrarın sağlanmasına yönelik güçlü desteklerini yeniden vurguladıklarını kaydetti.

Hürmüz Boğazı'ndaki durum değerlendirildi

Görüşmelerde bölgedeki önemli ulaşım güzergahlarından Hürmüz Boğazı'ndaki son durum da ele alındı. Fidan, ihtilafa taraf ülkeler arasında sürdürülen müzakerelerde gelinen aşamanın da görüşmelerin gündeminde yer aldığını belirtti.

Bakan Fidan Türkiye, Mısır ve Suudi Arabistan arasındaki koordinasyonun devam edeceğini belirterek, "Bölgemizde barış ve refah isteyen üç kardeş ülke olarak, işbirliğimizi ve eş güdümümüzü her alanda güçlendirmeye devam edeceğiz" ifadelerini kullandı.

Yükseköğretim kontenjanları, 2016'da 852 bin seviyesindeyken 2023 yılında baraj uygulamasının kaldırılması ve artan taleple birlikte 923 bin 411 ile tarihi zirvesini gördü. Ancak plansız büyüyen bölümler, ikinci öğretimlerin kademeli kapatılması ve istihdam odaklı kısıtlamalar sonucunda toplam kontenjan 2026 itibarıyla 676 bin 999’a geriledi. Yükseköğretim sistemi son üç yılda yaklaşık yüzde 26,6’lık net bir kontenjan daralması yaşadı.

• 2016: 852.396 Kontenjan | 792.249 Yerleşen | 60.147 Boş

• 2021: 858.116 Kontenjan | 688.727 Yerleşen | 169.399 Boş

• 2023: 923.411 Kontenjan | 898.024 Yerleşen | 25.387 Boş

• 2026: 676.999 Kontenjan | 631.966 Yerleşen | 45.033 Boş

Vakıf ve KKTC üniversiteleri boş kontenjan yüzde 40’a dayandı

Vakıf üniversitelerinde 2022 ve 2023 yıllarında yaşanan doluluk patlaması (boş kontenjan sırasıyla 4.106 ve 12.205'e kadar inmişti), artan eğitim ücretleri, enflasyonist baskı ve barınma maliyetleri nedeniyle tersine döndü.

2025 yılında vakıf üniversitelerindeki boş kontenjan sayısı 44 bin 412 ile rekor kırdı; 2026'da ise 35 bin 706 boş kontenjan kaydedildi.

2016'da 18 bin 266 kontenjanın 11.960'ını dolduran KKTC üniversiteleri, 2026'da 18 bin 013 kontenjanın 6 bin 458'ine denk gelen yüzde 35,8’i dolduramadı. 4 yıllık lisans programlarında boşluk oranı yüzde 40'a dayandı.

Buna karşın ekonomik kriz devlet üniversitelerine ve özellikle 2 yıllık ön lisans programlarına ilgiyi zirveye taşıdı. Devlet üniversiteleri ön lisans doluluk oranı 2024'te yüzde 100 olurken, 2026'da 216 bin 328 kontenjandan sadece 37'si boş kaldı. Uzmanlar ön lisansa olan ilginin artmasındaki arka planı eğitim süresinin kısalığıyle meslek yaşamına bir an önce atılabilme olanağı olduğunu değerlendiriyor.

Liselerde özel ve devlet makası açılıyor

10 yıllık okul türü verileri, eğitimde fırsat eşitliğinin aleyhte bozulduğunu ve sınıfsal makasın açıldığını gösteriyor. 2016'da genel liselerin Anadolu lisesine dönüştürülmesinin ilk dönemlerinde, Anadolu lisesi mezunlarının lisans programlarına yerleşme oranı yüzde 41,4 seviyesindeydi, 291 bin adaydan 120 bin lisans bölümlerine yerleşti. Sayıları hızla artırılan Anadolu liselerinde bu başarı 2026 itibarıyla yüzde 18,4’e geriledi, yani 928 bin adaydan 171 bin lisans bölümlerine yerleşebildi.

Yabancı dilde eğitim veren özel liseler (kolejler), 2026'da sınava giren her 3 adayından birini doğrudan lisans programına yerleştirdi. Yüzde 32,4’e karşılık gelen bu orana göre 168 bin adaydan 54 bin 694 lisans bölümlerinde eğitim görmeye hak kazandı.

Meslek liseleri üniversiteden koptu

Devlet okulları, özel okullarla akademik yarışta sadece merkezi LGS puanıyla en üst dilimden öğrenci alan fen liseleri ve sosyal bilimler liseleri ile tutunabildi. Fen liselerinde lisans yerleştirme oranı ise yüzde 42,3 olurken sosyal bilimler liselerinde yüzde 45,2 olarak yansıdı.

2016'da sınavsız geçiş hakkıyla yükseköğretime 300 bini aşkın öğrenci gönderen meslek liseleri, sınavsız geçişin kaldırılması ve AYT barikatı nedeniyle 4 yıllık lisans yarışından tamamen çekildi; Ticaret, Endüstri, Sağlık gibi köklü meslek liselerinden lisansa yerleşen öğrenci sayısı her okul türü için yılda bin kişinin altına indi.

Dershaneden dönüşme temel lise balonu söndü

Dershanelerin dönüşümüyle ortaya çıkan standart "Özel Liseler" (Temel Liseler), 2019'da 164 bin başvuru ve 43 bin lisans yerleşimiyle zirve yapmıştı. Dönüşüm takviminin tamamlanması ve ekonomik koşullar nedeniyle bu kategori 2026'da 10 bin adaya ve 934 lisans yerleşimine kadar gerileyerek fiilen kapandı. Özel öğretim pazarı tamamen yüksek bütçeli yabancı dilli kolejler ve özel fen liselerine kaydı.

Sınava başvuruda mezun yığılması son 10 yılda arttı

Öğrenim durumu verileri, üniversiteye girişin artık lise son sınıf öğrencileri arasındaki bir yarış olmaktan çıktığını kanıtlıyor. 2016'da üniversiteye yerleşenlerin çoğunluğu lise son sınıf öğrencisiyken, 2026'da tablo tersine döndü: Yerleşenlerin 378 bini mezuna kalanlardan, yalnızca 218 bini son sınıf öğrencilerinden oluştu. 2016’da ise sınava girenlerin 467 bin son sınıf, 299 bin mezun olarak yansıdı.

Halihazırda bir üniversite bitirmiş veya okurken yeniden sınava girenlerin sayısı her yıl 400 bin ile 550 bin arasında seyrediyor. 2026'da üniversite mezunu ya da kayıtlı olduğu halde yeniden sınava girip yerleşenlerin sayısı 113 bini aştı. Bu durum, üniversite mezuniyetinin istihdam sağlamadığına ve gençlerin memnuniyetsizlik sarmalında sürekli diploma arayışında olduğuna işaret ediyor.

İlk tercihe yerleşme oranı düştü

ÖSYM'nin tercih sırası istatistikleri, gençlerin istedikleri ilk sıralardaki bölümlere yerleşme şansının giderek azaldığını ortaya koyuyor. 2021 yılında adayların yüzde 27,52'si ilk tercihlerine yerleşirken, bu oran 2023'te yüzde 24,88'e, 2026'da ise yüzde 19,36'ya kadar geriledi. Yüksek puan yığılmaları ve daralan kontenjanlar, adayları açıkta kalmamak adına listenin alt sıralarındaki "garanti" tercihlere yönelmek zorunda bıraktı.

Yükseköğretim verilerinde dikkat çeken göstergelerden biri, üniversiteye girme hakkını elde eden yüz binlerce adayın tercih aşamasında sistemden çekilmesi oldu.

2016 yılında tercih yapma hakkı olan adayların yüzde 30’una denk gelen 587 bin kişi tercih bildiriminde bulunmazken, baraj puanı uygulamasının kaldırıldığı 2022 yılında bu oran kısa süreliğine yüzde 26,6’ya geriledi. Ancak büyükşehirlerde derinleşen barınma krizi, fırlayan vakıf üniversitesi ücretleri ve mezun istihdamındaki daralma, gençleri yeniden tercihten uzaklaştırdı.

2026’da adayların yarıya yakını tercih yapmadı

2024 yılında tercih yapmayanların sayısı 1 milyon 85 binle tarihi rekor kırarken, 2026 yerleştirme sonuçlarında puanı hesaplanan 2 milyon 187 bin adayın tam 908 bin 308’i yüzde 41,5’i tercih formunu boş bıraktı.

Tercih yapmama eğilimi özellikle lise son sınıf düzeyinde alarm verici boyutlara ulaştı. 2026'da puanı hesaplanan 766 bin lise son sınıf öğrencisinin yüzde 54,3’ününe denk gelen 416 bin öğrenci daha ilk yılında tercih yapmaktan vazgeçerek mezuna kalmayı seçti. Anadolu Liselerinde tercih yapmayanların oranı yüzde 44,5, Devlet fen liselerinde ise yüzde 43,4 olarak kayıtlara geçti. Bu tablo; barajların kalkmasının tek başına eğitime erişimi sağlamadığını, gençlerin ya hedefledikleri nitelikli bölümler gelmediği için ya da şehir dışındaki eğitim masraflarını karşılayamayacakları gerekçesiyle üniversite kapısından gönüllü olarak geri döndüğünü gösteriyor.

Her yıl yaklaşık 65 bin aday eğitimini yarıda bırakıp sınava tekrar giriyor

Üniversiteyi kazanıp kayıt yaptırdıktan sonra çeşitli gerekçelerle kaydını sildirerek yeniden sınava giren ve yerleşen gençlerin sayısı son 10 yılda kayda değer bir artış sergiledi. 2016’da sınava başvuran 46 bin 906 kayıt sildirmiş adayın 19 bin 668’i yeniden yerleşti. 2020’de başvuran 49 bin 584 adayın 20 bin 560’ı yeniden yerleşti. 2022’te puanı hesaplanan 67 bin 320 adayın 21 bin 660’ı sisteme geri döndü. 2024’te başvuran kayıt sildirmiş aday sayısı 65 bini aşarken, yerleşen sayısı 29 bin 604 ile 10 yılın zirvesine ulaştı. 2026’da puanı hesaplanan 56 bin 879 kayıt sildirmiş adayın 19 bin 989’u yeniden bir yükseköğretim programına yerleşti. Özellikle 2022–2024 periyodunda fırlayan büyükşehir kiraları, yurt yetersizlikleri ve hayat pahalılığı nedeniyle şehir dışındaki üniversitelerinden kaydını sildirip memleketine dönen ya da açıköğretime geçiş yapan aday sayısında artış yaşandı. Her yıl ortalama 50 ila 65 bin genç, başladığı üniversite veya bölümün istihdam sağlamayacağını görerek eğitimini yarıda bırakıyor ve sınava tekrar giriyor. Kaydını sildirip yeniden yerleşenlerin yerleşim profili incelendiğinde; 2026'da yerleşen 19 bin 989 adayın yalnızca 4 bin 079’u örgün lisansa geçebilirken, 7 bin 314’ü örgün ön lisansa, 8 bin 596’sı ise Açıköğretim Fakültelerine kayıt yaptırdı. Bu dağılım, üniversiteyi terk eden gençlerin örgün 4 yıllık eğitim yerine daha kısa süreli ya da uzaktan modellerle iş gücüne katılmaya çalıştığını somutlaştırıyor.

"İlk 3 tercih" eridi: Adaylar hayallerine değil, listenin altına yerleşti

ÖSYM'nin tercih sırası dağılım istatistikleri, üniversite adaylarının yerleşme eğilimlerinde "hedef odaklılıktan" "puanın yettiği yere sığınma" refleksine geçildiğini somut verilerle ortaya koyuyor. Bir adayın en çok istediği ve listenin en başına yazdığı ilk 3 tercihe yerleşme oranlarının kümülatif toplamı, son yıllarda dramatik bir düşüş kaydetti 2021 yılında üniversiteye yerleşen her iki adaydan biri (yüzde 52,02) ilk 3 tercihinden birine girerken, 2026 yılında bu oran yüzde 40,24'e kadar geriledi. İlk 3 tercihe yerleşme payında yaklaşık 12 puanlık net bir kayıp yaşandı. 2021'de adayların yüzde 27,52'si en çok istediği 1. tercihine yerleşebilirken, bu oran 2025'te yüzde 20,49'a, 2026'da ise yüzde 19,36 ile yüzde 20 barajının altına indi.Kontenjanlardaki daralma, barajsız sistemdeki aşırı puan yığılması ve ikinci öğretimlerin kapatılması; adayları 24 tercihlik listenin 10. sırasından sonrasına kadar inen "güvenli/garanti" alternatiflere yerleşmeye zorladı. 2026'da yerleşenlerin yaklaşık yüzde 60'ı, ilk 3 hedefinin dışındaki alt sıra tercihlerine kayıt hakkı kazandı.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Peki, Ağustos 2026 döneminde en yüksek emekli promosyonunu hangi banka veriyor? Bankaların nakit promosyonları ile ek ödül kampanyalarında hangi koşullar aranıyor? İşte banka banka güncel promosyon tutarları...

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!