"Nükleer fırlatma emri vermesi kötü olur"

Yapay zekanın insanlık için oluşturabileceği somut tehlikelerin sınırlarının sorulması üzerine Musk, savunma mekanizmalarına dikkat çekerek, "Güvenlik konusunda daha fazla önlem alınmazsa modeller geliştikçe riskler de katlanacak. Örneğin askeri sistemlerin kontrolünü ele geçirip bir nükleer silahın fırlatılması emrini vermesi oldukça kötü bir senaryo olur" değerlendirmesinde bulundu.

OpenAI tarafından gerçekleştirilen siber güvenlik testlerinde, yapay zeka ajanlarının Hugging Face platformunun altyapısını hedef alan bağımsız siber saldırılar gerçekleştirdiğini hatırlatan Musk, yeterli olgunluğa erişen modellerin insan kontrolündeki yazılımsal kısıtlamaları aşabilecek potansiyele ulaştığını ifade etti.

Çin’i de kapsayan "karşılıklı güvenlik denetimi" önerisi

Geliştirilen modellerin piyasaya sürülmeden önce bağımsız testlerden geçirilmesinin zorunlu hale gelmesi gerektiğini savunan Elon Musk, sektördeki dev aktörlerin birbirini denetleyeceği bir kontrol mekanizması önerdi. Musk, "Önde gelen yapay zeka şirketleri yeni modellerini kamuoyuna ve pazara sunmadan önce birbirlerinin sistemlerini güvenlik açısından kapsamlı testlere tabi tutmalı. Bu denetim mekanizmasına Çinli paydaşlar da dahil edilebilir. Şirketler arası karşılıklı denetim sistemi en kısa sürede hayata geçirilmelidir" dedi.

Araştırmacı Jacob Coxon’ın "10 yıl içinde insanlığı yok edebilir" uyarısı gündemde

Musk'ın açıklamaları, yapay zeka laboratuvarlarında çalışan uzmanların son dönemde artan istifaları ve uyarılarıyla eş zamanlı geldi. OpenAI ve Anthropic bünyesinde son üç yıldır araştırmacı olarak görev yapan Jacob Coxon, her iki teknoloji şirketinin de güvenlik protokollerinde sorumsuz davrandığını savunarak Anthropic’teki görevinden ayrılmıştı.

Şirketlerin kendi kendini geliştirebilen yapay zeka modelleri üzerinde kontrolsüz bir yarış yürüttüğünü belirten Coxon, yakın gelecekte bu sistemlerin dijital dünyadaki her unsuru hackleyebilecek "insanüstü sistemlere" evrileceğini kaydetmişti. Coxon ayrıca, sektörün mutfağında yer alan pek çok mühendisin, bu modellerin 10 yıl içinde insanlığın sonunu getirebileceği ihtimaline kuvvetle inandığını kamuoyuna açıklamıştı.

Altaylı, Arınç'ın düğün sırasında iktidara yönelik eleştirilerde bulunmasını eleştirerek, nikâh töreninin siyasi açıklamalar için kullanılmaması gerektiğini savundu.

“Bireysel miting alanına çevirmiş”

Altaylı, Arınç'ın konuşmasını “bireysel miting” olarak değerlendirdi. Arınç'ın genç çiftin nikâhında uzun bir konuşma yaptığını belirten Altaylı, siyasi eleştirilerin yapılabileceğini ancak bunun yerinin düğün töreni olmadığını ifade etti.

Altaylı yazısında, “İktidarı eleştirmekte elbette bir beis yok. Ama yeri nikâh kıyılan sahne mi?” değerlendirmesinde bulundu.

Altaylı, nikâh sahnesinin gelin ve damada ait olduğunu belirterek, siyasi mesaj vermek isteyen siyasetçilerin bunu düğün töreninin dışında yapabileceğini savundu.

“Gelinle damattan rol çalmak olur mu?”

Altaylı, Arınç'ın konuşmasının genç çiftin özel gününün önüne geçtiğini öne sürdü.

Yazısında düğün töreninin gelin ve damadın mutlu günü olduğunu vurgulayan Altaylı, “Gelinle damattan rol çalmak, olacak iş mi!” ifadelerini kullandı.

Altaylı ayrıca, Arınç'ın oğlu Ahmet Mücahit Arınç'ın AK Parti'de siyaset yaptığını hatırlatarak, Arınç'ın iktidara yönelik eleştirilerini kendi oğluyla konuşabileceğini belirtti.

Davutoğlu'nun Erdoğan'ı davet etmesini de eleştirdi

Altaylı'nın yazısındaki bir diğer konu ise Ahmet Davutoğlu'nun oğlunun düğününe Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın davet edilmesi oldu. Davutoğlu ile Erdoğan arasındaki siyasi görüş ayrılıklarına dikkat çeken Altaylı, Davutoğlu'nun Erdoğan'ı düğüne davet etmesini eleştirdi.

Altaylı, Erdoğan'ın düğüne katılmadığını ve kendi bilgisine göre tebrik mesajı da göndermediğini belirterek bunu “Doğrusunu yapmış” sözleriyle değerlendirdi.

Yazısının sonunda genç çifte mutluluk dileyen Altaylı, Arınç'ın konuşmasının düğündeki tek mutsuz anı olmasını temenni etti.

Altaylı'nın ilgili yazısının tamamı şöyle:

"Ne Bülent Arınç’ı anlamak mümkün ne de Ahmet Davutoğlu’nu. En vahim durum ise ikisinin bir araya geldiği durum. Gezegenlerin hizalanıp deprem tetiklemesi gibi bir şey.

Geçen hafta sonunda Ahmet Davutoğlu’nun oğlunun düğünü vardı. Tabii ki tüm siyaset davetliydi. En önemli davetli ise Cumhurbaşkanı Erdoğan idi. Emin olun ben bu kafayı anlamıyorum. Hem Cumhurbaşkanı Erdoğan’a ağzına gelen her şeyi söyleyeceksin; yolsuzlukla, nepotizmle itham edecek, zehir zemberek cümleler kuracaksın, öyle ki, söylediklerinden ötürü Cumhurbaşkanı’na hakaretten ifadeye çağrılacaksın.

Sonra da tüm o lafları ettiğin adamı ailenin en mutlu gününe, evladının düğününe davet edeceksin.

En hafif tabiriyle “Bu ne perhiz bu ne lahana turşusu” denir ama bu gibi durumları tanımlayan çok daha uygun bir kelime biliyorum da, Ahmet Davutoğlu gibi kibar biri için bunu söylemem yakışık almaz.

Cumhurbaşkanı Erdoğan da haklı olarak düğüne katılmamış, hatta bildiğim kadarı ile tebrik mesajı bile yollamamış. Doğrusunu yapmış.

Düğünden akılda kalan ise nikahın şahitlerinden Bülent Arınç’ın konuşması. Arınç, siyasetle pek de ilgilenmediğini bildiğimiz genç bir çiftin nikahını, bireysel miting alanına çevirmiş. Almış eline mikrofonu kimine göre beş, kimine göre 15 dakika süren bir konuşma yapmış ve iktidarı eleştirmiş.

İktidarı eleştirmekte elbette bir beis yok. Ama yeri nikah kıyılan sahne mi! Orası gelinle damadın şov yeri, eski siyasetçilerin ego parlatma yeri değil. İlle konuşmak, ille gündem olmak istiyorsan şahitliğini efendi gibi yapar inersin sahneden sonra gazetecileri ister masana davet edersin, ister nikah salonunun dışına çıkar herkesi toplar canın ne istiyorsa konuşursun. Ama gelinle damadı esir etmek, belki hiç ama hiç katılmadıkları bir siyasi konuşmaya alet etmek hiç yakışık alıyor mu!

Gelin ile damadın canını sıkmak, gelinden rol çalmak, olacak iş mi!

Ayrıca da Arınç’ın oğlu Ahmet Mücahit Arınç halen AK Parti’de yönetici konumunda ve milletvekili. Aç oğluna anlat şikayetlerini, başkasının oğlunun düğününü berbat edeceğine.

Bu arada genç çifte mutluluklar dileyelim.

İnşallah evliliklerindeki tek mutsuz anı Arınç’ın konuşması olur!"

"Dizi tamamen kurgudur, birinin ölümünü önceden bilemeyiz"

Dizinin toplumun fotoğrafını çekerek açık kaynaklardan yararlandığını ve hiçbir yasal ya da yasa dışı odakla irtibatlarının olmadığını belirten Raci Şaşmaz, "Kazım Kaşifoğlu" karakteri hakkında şu beyanda bulundu:

"Dizideki Kaşifoğlu karakteri istihbarat içi çatışmaları anlatmak için yaratıldı. Hikayesi bittiğinde ise dizide öldürülerek başka karakterlere ve konulara geçildi. Dizideki karakterin ölümü konunun bitimini ifade eder, gerçek hayatla ilgisi yoktur. İskender Büyük karakteri de dizide ölmüş ama o karaktere ilham verdiği söylenen gerçek kişiler hayattadır. Kaşif Kozinoğlu’nun ölümünü araştırmak savcılık makamının işidir. Bundan ancak memnuniyet duyarız. Cinayete kurban gittiyse ya da ölümünde ihmaller varsa bunların ortaya çıkması ve dahli bulunanların cezalandırılması tüm kamuoyu gibi bizim de talebimizdir. Dizi tamamen kurgudur, hayal ürünü karakterlerin birleşiminden oluşur. Birinin ölümünü önceden bilme ihtimalimiz yoktur."

"Ali Fuat Yılmazer’i tanımam, senaryoya müdahale iddiası iftiradır"

Sosyal medyada yer alan FETÖ mensubu eski emniyet müdürü Ali Fuat Yılmazer’in senaryoya müdahale ettiği iddialarını kesin bir dille yalanlayan Şaşmaz, "Ali Fuat Yılmazer’i ben tanımam, herhangi bir ilişkim olmamıştır. Bu haberler tamamen iftiradır" ifadelerini kullandı.

Kurtlar Vadisi Gladio ve Kurtlar Vadisi Filistin filmleriyle FETÖ yapılanmasının hedef alındığını kaydeden Şaşmaz, "Devletin bu habis yapıyla mücadelesi açık bir biçimde desteklenmiştir. Ben şahsen de 15 Temmuz gecesi Çengelköy’de FETÖ’cü teröristlerle çatışmış, Silivri’deki davalara müdahil olarak katılmış, sanık Mürsel Çıkrıkçı’yı ve diğer FETÖ mensubu teröristleri teşhis etmiş biriyim. Bu FETÖ’cü teröristlerle birlikte anılmayı zul sayarım" dedi.

Mezar taşı ve plaka iddialarına yanıt

Dizinin eski bir sahnesinde yer alan "Erdoğan" yazılı mezar taşına ilişkin soruya da yanıt veren Şaşmaz, şunları kaydetti:

"Erdoğan ve ailesi ile ilgili bir mezar taşıyla mesaj vermek ne bizim inandığımız değerlere uygundur ne de böyle bir şey söz konusudur. Bu durum senaryo olarak belirlediğim ya da kontrol edebileceğim bir şey değildir. O yıllarda kabristan çekimlerinde gerçek mezar taşları kapatılmazdı. Bu gerçek bir mezar taşı da olabilir, prodüksiyon ve sanat grubunun hazırladığı yaygın soyisimlerinden oluşan sahte bir mezar taşı da olabilir, hatırlamam mümkün değil. Bir yapımcının ya da senaristin mezar taşının üstünde yazanları ya da araç plakalarını bilme ihtimali yoktur. Dizide kullanılan (34 PLT 34 hariç) araç plakalarına müdahil olmamız söz konusu değildir. Her bölümde onlarca kiralık araç kullanılırdı ve o yıllarda plaka değiştirme adeti yaygın değildi."

Hasan Atilla Uğur ve Osman Sınav açıklaması

Emekli Albay Hasan Atilla Uğur’un senaryoya yön verdiği iddialarının asılsız olduğunu savunan Şaşmaz, tanışma sürecini ve Osman Sınav'ın ayrılığını şöyle anlattı:

"Osman Sınav, Hasan Atilla Uğur ile ilk defa Deli Yürek Bumerang Cehennemi filminin çekiminde tanıştı. Diyarbakır’da jandarma bölgesinde yapılan çekimler esnasında jandarmadan izin almamız gerekiyordu. Osman Sınav bu vesileyle tanıştı ve aralarındaki dostluk ilerledi, sık görüşüyorlardı. Bu vesileyle ben de Hasan Atilla Uğur ile tanışmış oldum ancak hiçbir zaman kendisiyle bireysel bir ilişkim olmadı. Senaryomuza kimsenin müdahalesi olmamıştır. Osman Sınav zaman zaman senaryo konusunda fikir ve tavsiye vermek istedi ancak sakıncalı olduğunu düşündüğümden izin vermedim. Bu talebini kabul etmediğim için bana gelip tehdit aldığını, çocuklarının olduğunu ve bu işi bırakıp bana devretmek istediğini söyledi. Diziden ayrılışı bu şekilde gerçekleşmiştir."

Şaşmaz ayrıca, Pana Film veya Kurtlar Vadisi YouTube hesaplarıyla güncel bir bağının kalmadığını, internet ortamında yapılan değişikliklerin sahte hesaplar kaynaklı olabileceğini belirtti.

Kütahyalı: "Tanıklıklarımı anlatmak için Silivri Adliyesi’ndeyim"

Adliyeye gidişini sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla kamuoyuna duyuran gazeteci Rasim Ozan Kütahyalı, soruşturma makamının daveti üzerine adliyeye geldiğini ifade etti. Kütahyalı paylaşımında şu ifadelere yer verdi:

"Ensonhaber’deki YouTube videolarım ve yazdığım yazılar dolayısıyla Kozinoğlu-Kurtlar Vadisi soruşturmasında 'bilgi sahibi' sıfatıyla tüm bildiklerimi ve tanıklıklarımı anlatmak için şu an Silivri Adliyesi’ndeyim."

Soruşturmanın odağında "Kurtlar Vadisi Pusu" senaryosu var

Yeniden başlatılan soruşturmanın seyri, dizide Kaşif Kozinoğlu’nun ölümünden hemen önce ve sonra yayınlanan bölümlerdeki sahneler üzerine yoğunlaşmış durumda. Dizinin 10 Kasım 2011 tarihinde yayınlanan 136. bölümünde, eski istihbaratçı "Kazım Kaşifoğlu" karakteri bir hücrede tutulurken görülüyor ve "İlhan" adlı karakter tarafından "Kaşifoğlu! Azrail’in benim Kaşifoğlu, seni ben öldüreceğim" sözleriyle tehdit ediliyordu. Bu bölümün yayından çıkmasından sadece iki gün sonra, 12 Kasım 2011’de Kaşif Kozinoğlu cezaevinde aniden hayatını kaybetti.

Kozinoğlu’nun vefatının ardından dizinin 8 Aralık 2011’de ekrana gelen 139. bölümünde ise "Yeşil" kod adlı Mahmut Yıldırım’ı simgeleyen "Kara" karakteri cezaevine girmiş ve "Kazım Kaşifoğlu"nu koluna şırıngayla hava enjekte ederek koğuşunda öldürmüştü.

Söz konusu kurgu ile gerçek ölüm olayı arasındaki şüpheli zamanlama ve benzerlikler nedeniyle dün ifadeleri alınan dizi senaristlerinin ardından, Kütahyalı’nın savcılıktaki ifade işlemlerinin tamamlanması bekleniyor.

Festival kapsamında düzenlenen Edebiyat Uyarlaması Uzun Metraj Senaryo Yarışması için bu yıl 54 proje başvuruda bulundu. Yazar ve senarist Doğu Yücel ile yazar Hakan Bıçakcı'dan oluşan Seçici Kurul'un değerlendirmesi sonucunda 6 proje finale kalmaya hak kazandı.

Klasik ve çağdaş eserler sinemaya uyarlanıyor

Finale kalan projeler, Türk edebiyatının farklı dönemlerinden eserleri sinema diliyle yeniden yorumluyor.

Yarışmada finale kalan projeler ve uyarladıkları eserler şöyle:

• Onur Doğan – “Bomba”: Ömer Seyfettin'in aynı adlı öyküsünden uyarlandı.
• Gonca Gülbey – “Dünyanın Öbür Ucunda”: Kendi öyküsü “Karadutun Ölümü”nden uyarlandı.
• Salihcan Sezer – “Halley”: Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın “Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç” romanından uyarlandı.
• Eyüp Tan ve Eylem Ata – “Kaçak Elektrik”: Eylem Ata'nın “Uzak Değil” adlı öyküsünden uyarlandı.
• Ramazan Kılıç – “Kör Islık”: Eyüp Tosun'un aynı adlı romanından uyarlandı.
• Raşel Meseri – “Küt Oynayan Kadınlar”: Kendi romanından sinemaya uyarlandı.

Finalistleri üç kişilik jüri değerlendirecek

Yarışmanın koordinatörlüğünü senarist, senaryo danışmanı ve film eleştirmeni Burak Göral üstleniyor.

Finale kalan 6 senaryo; yazar Murat Gülsoy, yapımcı Zeynep Atakan ve yönetmen Vuslat Saraçoğlu'ndan oluşan jüri tarafından değerlendirilecek.

Yarışmanın kazananı, festival kapsamında 3 Ekim'de düzenlenecek Büyük Ödül Töreni ve Kapanış Gecesi'nde açıklanacak.

Altın Koza 26 Eylül'de başlayacak

Bu yıl 33'üncüsü düzenlenecek Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali, 26 Eylül-4 Ekim 2026 tarihleri arasında sinemaseverlerle buluşacak.

Festival, 26 Eylül'de gerçekleştirilecek Orhan Kemal Emek Ödülleri Töreni ve Açılış Gecesi ile başlayacak. Festival programında 1 Ekim'de Onur Ödülü Töreni, 3 Ekim'de ise Büyük Ödül Töreni ve Kapanış Gecesi düzenlenecek.

Film gösterimleri ise bu yıl da 01 Burda AVM'deki CinemaPink by Maximum salonlarında gerçekleştirilecek.

Sakık, söz konusu ifadelerin ırkçılığı çağrıştırdığını savunarak kaldırılması gerektiğini belirtmişti. Özdağ ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Sakık'ın açıklamalarına karşı çıktı.

Özdağ: “Amaçları hiçbir zaman barış, demokrasi, hukuk devleti olmadı”

Özdağ, paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

“Amaçları hiçbir zaman barış, demokrasi, hukuk devleti olmadı. Kravatlı ve kravatsız teröristlerin hedefi toprak ve egemenlik elde etmek.”

Özdağ, açıklamasının devamında Türkiye'nin farklı bölgelerini kapsayan bir Kürdistan kurulmasının hedeflendiğini öne sürdü.

“Türk milleti bu projeye izin vermeyecek”

Ümit Özdağ, söz konusu hedefe ulaşılması için zamana ihtiyaç duyulduğunu iddia ederek, Türkiye'nin bölünmesine yönelik bir projenin bulunduğunu savundu.

Özdağ'ın dağlarda bulunan söz konusu ifadelerin kaldırılması yönündeki değerlendirmesinin ardından geldi, paylaşımının sonunda ise şu ifadeleri kullandı:

“Türkiye'yi parçalamadan önce ‘Batıyı birlikte yönetelim, doğuyu biz yönetiriz’ diyorlar. Türk milleti bu projeye izin vermeyecek.”

Özdağ'ın sosyal medya hesabından yaptığı açıklamanın tamamı şöyle:

“Amaçları hiçbir zaman barış, demokrasi, hukuk devleti olmadı. Kravatlı ve kravatsız teröristlerin hedefi toprak ve egemenlik elde etmek.

Sivas’a kadar uzanan kuzeyde Karadeniz’e, güneyde Akdeniz’e uzanan, GAP bölgesini Türkiye’den koparan bir Kürdistan’ı kurmak.

Bunun için zamana ihtiyaçları var. Türkiye’yi parçalamadan önce ‘Batıyı birlikte yönetelim, doğuyu biz yönetiriz’ diyorlar. Türk milleti bu projeye izin vermeyecek.”

Amaçları hiç bir zaman barış, demokrasi, hukuk devleti olmadı. Kravatlı ve kravatsız teröristlerin hedefi toprak ve egemenlik elde etmek.

Sivas’a kadar uzanan Kuzeyde Karadeniz’e güneyde Akdeniz’e uzanan, GAP bölgesini Türkiye’den koparan bir Kürdistan’ı kurmak.

Bunun için… https://t.co/KZvWacX5fR

— Ümit Özdağ (@umitozdag) September 15, 2026

Prof. Burak Tüzün: "Bilinçli toplumun yolu çocukların sanatla buluşmasından geçer"

Projenin vizyonunu anlatan Hacettepe Üniversitesi Ankara Devlet Konservatuvarı Müdürü ve Orkestra Şefi Prof. Burak Tüzün, hem profesyonel müziğe veri sağlayacaklarını hem de amatör sanat eğitimini tabana yayacaklarını vurguladı:

"Standart bir orkestrada birçok çalgı bulunur. Çocuk orkestramız ise başlangıç aşamasında yalnızca keman ve viyolonselden oluşacak. Amacımız konservatuvar sınavı gibi katı bir eleme yapmak değil; müzikle tanışmış, biraz enstrüman çalmış her çocuğun rahatlıkla katılabileceği bir dinleti ile seviyeleri belirleyeceğiz. Bu yaştaki çocuklara birlikte hareket edebilme, birbirini dinleyebilme, bir yapının parçası olarak dengede yerlerini bulmaları açısından çok önemli bir eğitim sunuyoruz. Gerçekten vicdanlı insanlar yetiştirmek, bilinçli bir toplum yaratmak istiyorsak bunun tek yolu var, o da çocukların yolunun sanattan geçmesi. İlk konserimizi 23 Nisan’da vermeyi amaçlıyoruz."

Konservatuvarın Müzik Bölümü Öğretim Görevlisi Ayşe Akçay, çalışmalar sırasında Suzuki metodunun ana dil öğrenme yaklaşımından ilham alan felsefesini benimseyeceklerini bildirdi. Enstrüman eğitiminde çocukların uzun süre yalnız kalarak motivasyon kaybı yaşayabildiğine işaret eden Akçay, orkestra ortamının bu yalnızlığı kırarak çocukların güçlü yönlerini öne çıkaracağını ve özgüvenlerini pekiştireceğini dile getirdi. Başvuruların merkezin internet sitesi üzerinden alınacağını hatırlatan Akçay, 26 Eylül’deki seviye tespit ve tanışma dinletisinin ardından repertuvarın kesinleşeceğini söyledi.

Öğretim Görevlisi Gizem Şahin ise orkestrada yer almanın çoklu odaklanma gerektirmesi nedeniyle çocukların nörolojik ve zihinsel gelişimine doğrudan katkı sağladığını belirtti. Şahin, çocuğun aynı anda hem kendi partisini ve notasını takip ettiğini hem şefin hareketlerini izlediğini hem de yanındaki arkadaşını dinlediğini hatırlatarak bu sürecin bilişsel kapasiteyi zenginleştirdiğini, repertuvar oluşturma aşamasında konservatuvardaki bestecilerin de katkı sunacağını kaydetti.

Viyolonsel sanatçısı ve Öğretim Görevlisi İpek Gürel de fiziksel boyutları nedeniyle viyolonselin küçük yaşlarda kemana kıyasla daha zor bir enstrüman olarak görüldüğünü, ancak bu branşa yönelik ilginin hızla arttığını ifade etti. Viyolonsel grubunun orkestranın yapı taşı ve bel kemiği olacağını belirten Gürel, projenin yoğun talep görmesi nedeniyle ilk başta 20 olarak planlanan kontenjanı genişlettiklerini, çalışmaların çocukların okul derslerine engel olmak yerine sosyal ve akademik başarılarını artıracağını söyledi.

Koro çalışmalarının koro şefi ve eğitimci Atilla Çağdaş Değer yönetiminde yürütüleceği projenin sezon boyunca devam etmesi, ilerleyen dönemlerde elde edilen veriler ışığında farklı enstrüman gruplarının da eklenerek orkestranın genişletilmesi planlanıyor.

"İkinci veya üçüncü olmak beni mutlu etmiyor"

Olimpiyat yolunda hiçbir fedakarlıktan kaçınmadığını ve her şampiyonayı büyük bir sınav olarak gördüğünü vurgulayan Defne Kurt, çalışma felsefesini şu sözlerle aktardı:

"Bir gün antrenman yapmazsanız iki gün geriye gidebiliyorsunuz. Şu an 'en büyük hedefim olimpiyatlar' diyebilirim. O yüzden gelecek yıl düzenlenecek dünya şampiyonasını da olimpiyatlara hazırlık gibi geçireceğim. Olimpiyatlarda da elimden geldiğince yarışıp çıktığım bütün kategorileri altın madalyayla tamamlamak istiyorum. İkinci veya üçüncü olmak beni mutlu etmiyor. Kendi derecemden kötü yüzmek de beni mutlu etmiyor. Bu yüzden elimden geldiğince çok çalışıp en iyi Defne'yi havuzda göstereceğim. Amacım burada her zaman kendinle savaşmak ve yarışmak. Rakiplerinize bakmayın, kendinizle yarıştığınız sürece o sonuç sizi mutlu edecektir."

Antrenör Oyeniyi: "Antrenman sonrası ağlayışları bir tek biz biliyoruz"

Geçirdiği ağır trafik kazasının ardından sergilediği azimle podyuma dönen şampiyon sporcunun perde arkasındaki mücadelesini anlatan antrenörü Nuriye Renin Gemicioğlu Oyeniyi, başarıya giden sancılı süreci anlattı:

"Çekmiş olduğu ağrılar ve problemler, her antrenmana çıktıktan sonraki ağlayışları, yarıştan sonraki ayak uyuşmalarını bir tek ben ve Defne biliyor. Dışarıdan çok kolay görünüyor ama kolay değil. Geçen yıl Singapur'da bu hedefi karşılamıştık, bu yıl da aynı hedefi tutturması ve 5 altın madalya alması çok büyük başarı. 5 yarışa arka arkaya girmek, seçmelerle birlikte toplamda 10 defa yüzmek demek. Bundan kaynaklı kendisine fizyoterapist eşliğinde sabaha kadar masaj yapıyoruz, onu dinlendirmeye çalışıyoruz. Mental ve fiziksel her türlü yoruluyor ama karar Defne'nin kararı. Kaç yarışa girmek isterse sonuna kadar arkasındayım."

Operasyon, Jandarma Genel Komutanlığı Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı ile Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığının koordinasyonunda, Şanlıurfa İl Jandarma Komutanlığının yürüttüğü çalışmalar sonucunda gerçekleştirildi.

Şüphelilerin hesaplarında 1,5 milyar liralık hareketlilik

Soruşturma kapsamında yakalanan 7 şüphelinin hesapları mercek altına alındı. Yapılan incelemelerde şüphelilerin hesaplarında toplam 1,5 milyar liralık para hareketliliği bulunduğu belirlendi.

Şüphelilerin, “Yeni Nesil Suç Örgütleri” olarak nitelendirilen yapılara finansman sağladıkları yönünde tespitlere ulaşıldı.

Yüksek faizle borç verdikleri öne sürüldü

Operasyon kapsamında şüphelilerin vatandaşlara yüksek faiz karşılığında para verdikleri ortaya konuldu. Şüphelilerin, borç olarak verdikleri yüksek faizli paralar karşılığında vatandaşlardan çek ve senet aldıkları bildirildi.

Bu yöntemle vatandaşların baskı altında tutulduğu değerlendirilirken, yürütülen çalışma tefecilik faaliyetlerine odaklandı.

Jandarmadan suç örgütleriyle mücadele mesajı

Yetkililer, organize suç örgütleri ve çetelere karşı yürütülen mücadelenin, vatandaşları mağdur eden tefecilik faaliyetlerine karşı da aynı kararlılıkla sürdürüldüğünü bildirdi.

Güvenlik güçlerinin koordineli çalışmaları sayesinde şehirlerin huzurunu bozan yapılara fırsat verilmeyeceği vurgulandı.

Operasyona katkı sağlayan Jandarma Genel Komutanlığı Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı, Şanlıurfa İl Jandarma Komutanlığı ve Şanlıurfa Cumhuriyet Başsavcılığı ile çalışmalarda emeği bulunanlara teşekkür edildi.

Şanlıurfa İl Jandarma Komutanlığımız tarafından düzenlenen operasyonda, “Yeni Nesil Suç Örgütleri”ne finansman sağladığı tespit edilen ve hesaplarında 1,5 milyar TL para hareketliliği bulunan 7 şüpheli yakalandı.

Jandarma Genel Komutanlığı Kaçakçılık ve Organize Suçlarla… pic.twitter.com/4PezZBmTTl

— T.C. İçişleri Bakanlığı (@TC_icisleri) September 15, 2026

Yarışmanın değerlendirme sürecini sinema ve akademi dünyasının deneyimli isimlerinden oluşan jüri heyeti yürüttü. Yönetmen ve senarist Feza Sınar’ın başkanlığını üstlendiği jüride; yönetmen Mehmet Güleryüz ile akademisyen ve yönetmen Hakan Salih Dikmen yer aldı. Yapılan titiz inceleme ve sanatsal değerlendirmelerin ardından dereceye giren senaryolar belirlendi.

Aykut Topçu’nun "Hak Unutulmaz" senaryosuyla zirvede yer aldığı yarışmada; Arzu Candan Sürmen "Doğmayan Çocuk" başlıklı eseriyle ikincilik, Birol Engeler ise "Olur mu?" senaryosuyla üçüncülük ödülünü elde etti.

Yarışmada başarıya ulaşan ilk üç senaryo yalnızca kağıt üzerinde kalmayacak; SETEM bünyesinde görev alacak profesyonel prodüksiyon ekipleri tarafından kısa film formatında beyaz perdeye aktarılarak izleyiciyle buluşturulacak. Üniversite amfilerinde verilen seminerlerle gençlerle buluşmayı sürdüren "Benim Eserim" projesi, önümüzdeki dönemde de atölye çalışmaları, festivaller ve sektörel networking etkinlikleriyle yeni sinemacılara rehberlik etmeyi sürdürecek.

Zeynep Sönmez ilk turu iki sette geçti

Guadalajara Open'ın ilk turunda korta çıkan Zeynep Sönmez, Iryna Shymanovich ile karşı karşıya geldi. 59 dakika süren mücadelede iki sette de rakibine 6-1 üstünlük kuran Sönmez, karşılaşmayı 2-0 kazandı.

Milli tenisçi, maç boyunca elde ettiği set sonuçlarıyla ilk tur karşılaşmasını kayıp yaşamadan tamamladı.

Zeynep Sönmez'in ikinci turdaki rakibi belli oldu

İlk turdaki 2-0'lık galibiyetin ardından Zeynep Sönmez, Guadalajara Open'da ikinci turda mücadele etme hakkı kazandı.

Sönmez'in ikinci turdaki rakibi ise turnuvanın iki numaralı seribaşı ABD'li Iva Jovic olacak.

Pentagon, söz konusu sorunların etkisini azaltmak amacıyla tedarik mekanizmalarının hızlandırılması ve kritik malzemeler için stokların güçlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütüyor.

Savaşın faturası 33,4 milyar dolara çıktı

Raporda yer alan değerlendirmeye göre savaşın ABD açısından toplam maliyeti temmuz itibarıyla 33,4 milyar dolara ulaştı. Hesaplamaya göre bu miktarın 22,3 milyar dolarlık kısmı kullanılan mühimmatın maliyetinden kaynaklandı.

Ekipman kayıpları için 3,7 milyar dolar harcandığı belirtilirken, diğer giderlerin toplamı 7,4 milyar dolar olarak hesaplandı. Ancak bu maliyet tablosuna altyapının yeniden onarılması için yapılacak harcamaların dahil edilmediği belirtildi.

Böylece Pentagon denetçisinin hesabı, savaşın ABD bütçesi üzerindeki yükünün yalnızca askeri mühimmat ve ekipmanla sınırlı olmadığını ortaya koydu.

Dört ülkede diplomatik tesisler zarar gördü

Raporda ABD Dışişleri Bakanlığının da savaşın etkileri nedeniyle Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde (BAE) 208 milyon dolardan fazla zararla karşılaştığı bilgisi yer aldı.

Bu zararın büyük bölümünün diplomatik tesislerdeki hasardan kaynaklandığı aktarıldı. Buna göre 184 milyon dolarlık kayıp, "diplomatik tesislerde" meydana gelen zararlarla ilişkilendirildi.

İnşaat projelerinde yaşanan gecikmelerin mali karşılığının ise 25 milyon doları bulduğu kaydedildi.

İran saldırıları ABD'nin askeri varlıklarını etkiledi

Pentagon raporunda savaşın askeri boyutuna ilişkin önemli bir bulgu da paylaşıldı. İran'ın Bahreyn'de bulunan ABD Donanmasına ait ana lojistik üssüne insansız hava araçları (İHA) ve balistik füzelerle saldırı düzenlediği, bu saldırıya ilişkin bunun ilk resmi teyitlerden biri olduğu bildirildi.

Çatışmalar sırasında 30'dan fazla büyük İHA'nın imha edildiği bilgisine yer verildi. ABD'nin hava unsurlarında da önemli kayıplar yaşandığı belirtildi.

Rapora göre dört F-15E, bir F-35A ve bir A-10 Warthog savaş uçağı ya ağır hasar gördü ya da tamamen kaybedildi. Bunun yanı sıra 12 KC-135 tipi yakıt ikmal uçağı ile 9 hava aracının da imha edildiği bilgisi raporda yer aldı.

Pioli konusunda şartların oluşmaması ihtimalini göz önünde bulunduran Trabzonspor’da ibrenin yeniden Thomas Reis’e döndüğü öğrenildi.

Bordo-mavili yönetimin, Pioli ile yapılan görüşmelerin yanı sıra alternatif teknik direktör adaylarıyla da temaslarını sürdürdüğü ve Thomas Reis isminin bu süreçte öne çıktığı belirtildi.

Trabzonspor’un kısa süre içerisinde teknik direktör konusundaki kararını netleştirmesi bekleniyor.

Delillerin karartıldığı ve soruşturma sürecine müdahale edildiği gerekçesiyle gerçekleştirilen operasyonda, aralarında görevdeki ve emekli emniyet mensuplarının da bulunduğu şüpheliler hakkında gözaltı, arama ve el koyma işlemleri yapıldı.

Şüphelilerin emniyetteki işlemleri tamamlandı

Operasyon kapsamında gözaltına alınan 11 şüpheliden 5'inin emniyetteki işlemleri tamamlandı. Şüpheliler, sağlık kontrolünden geçirildikten sonra Erzurum Adliyesi'ne sevk edildi.

Savcılıkta ifadeleri alınan şüphelilerden 4'ü tutuklama, 1'i ise adli kontrol uygulanması talebiyle hakimliğe gönderildi.

4 şüpheli tutuklandı

Hakimlikte yapılan değerlendirme sonucunda 4 şüphelinin tutuklanmasına karar verildi. Diğer şüpheli ise adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.

Böylece soruşturma kapsamında tutuklu bulunanların sayısı 36'ya yükseldi.

Operasyonda gözaltına alınan diğer 6 şüphelinin işlemlerinin ise sürdüğü öğrenildi.

Gülistan Doku'nun 5 Ocak 2020'de Tunceli'de kaybolmasının ardından yürütülen soruşturma, Erzurum ve Tunceli Cumhuriyet Başsavcılıklarınca devam ettiriliyor. Son operasyonla birlikte soruşturma kapsamında gözaltı, arama ve el koyma işlemleri genişletilirken, olayın tüm yönleriyle aydınlatılması için çalışmalar sürdürülüyor.

1991’de Eğirdir’deki atama şüpheli bulundu.

Ortaya çıkan bilgilere göre olay zinciri, Kozinoğlu’nun Özel Kuvvetler bünyesinde görev yaptığı döneme dayanıyor. 1991 yılında bordo bereli iki üsteğmen, yeni mezun teğmenler arasından Özel Kuvvetler Komutanlığı'na dahil edilmek üzere iki aday seçmek amacıyla Isparta Eğirdir Dağ Komando Okulu’na gönderildi. Bu subaylardan biri Kaşif Kozinoğlu’ydu.

Görevlerini tamamlayıp Ankara'ya dönen iki üsteğmen, kendi seçip önerdikleri teğmenler yerine birliğe bambaşka iki ismin atandığını fark etti.

Kozinoğlu ve silah arkadaşları, yapılan bu şüpheli isim değişikliğinin arka planını aydınlatmak için kapsamlı bir araştırma başlattı.

"Bağlantıları nedeniyle TSK'dan derhal ihraç edilmeli"

Yapılan güvenlik ve istihbarat incelemesi sonucunda, birliğe zorla dahil edilen teğmenlerden birinin örgütle (FETÖ) irtibatlı ve iltisaklı olduğu somut verilerle saptandı.

Kaşif Kozinoğlu, tespit ettiği bulguları resmi bir rapor haline getirerek Türk Silahlı Kuvvetleri komuta kademesine iletti. Raporda söz konusu teğmen hakkında, "Bağlantıları nedeniyle TSK’da barındırılmayıp derhal ihraç edilmeli" şeklinde kesin ve net bir şerh düşüldü. Hazırlanan raporda işaret edilen ve o tarihte ihraç edilmeyip yıllar içinde tuğgeneralliğe kadar yükselen ismin, 15 Temmuz gecesi Özel Kuvvetler Karargahı’nı ele geçirmeye çalışan darbeci Tuğgeneral Semih Terzi olduğu ortaya çıktı.

Kozinoğlu’nun 2011’deki ölümünün perde arkasını soruşturan adli makamların, bu tarihi raporu ve döneme ait diğer askeri yazışmaları da soruşturma evrakı arasına eklediği öğrenildi.

200 SİHA ile saldırı düzenlendi

Ukrayna Hava Kuvvetleri Komutanlığının açıklamasında, Rus ordusunun gece boyunca ülkeye SİHA'larla saldırılar gerçekleştirdiği belirtildi.

Saldırılarda toplam 200 SİHA kullanıldığı bilgisi paylaşılırken, Ukrayna hava savunma kuvvetlerinin müdahalesi sonucu 187 SİHA'nın etkisiz hale getirildiği kaydedildi.

Kiev de saldırıların hedefi oldu

Ukrayna'nın başkenti Kiev'de de gece boyunca hava saldırıları yaşandı. Kiev Belediye Başkanı Vitaliy Kliçko, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla kente yönelik saldırıları duyurdu.

Kliçko, saldırılar sırasında başkentin farklı bölgelerindeki bazı noktaların hedef alındığını belirtti.

Akaryakıt istasyonları ve depo hedef alındı

Kiev Belediye Başkanı Kliçko'nun açıklamasına göre saldırılarda kentin farklı bölgelerinde bulunan akaryakıt istasyonları hedef oldu. Bunun yanı sıra bir depo altyapısının da saldırıların hedefleri arasında yer aldığı bildirildi.

Çelik, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda operasyon kapsamında gözaltına alınan kişilerin yaşam tarzları, sosyal medya paylaşımları ve sivil toplum faaliyetleri nedeniyle hedef haline getirildiğini savundu.

“12 Eylül'ün yıldönümünde adeta bir cadı avı başladı”

Operasyonlara tepki gösteren Çelik, gözaltına alınan kişilerin çeşitli gerekçelerle hedef gösterildiğini öne sürdü.

Çelik açıklamasında, “12 Eylül'ün yıldönümünde adeta bir cadı avı başladı” ifadelerini kullanarak, bazı kişilerin sivil toplum faaliyetleri, bazılarının ise özel yaşamları üzerinden hedef alındığını belirtti.

Çelik, operasyonlara ilişkin görüntülerin günlerdir medyada servis edildiğini ve bunun bir algı operasyonuna dönüştürüldüğünü iddia etti.

“Yaşam tarzları nedeniyle şeytanlaştırılıyorlar”

İnsanların sosyal medya paylaşımları, düşünceleri veya yaşam tarzları nedeniyle hedef haline getirildiğini savunan Çelik, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“12 Eylül’ün yıldönümünde adeta bir cadı avı başladı. Kimileri yıllardır faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarından insanlar kimileri ise özel yaşamları hedef alınarak, bazısı sırf gece dışarıda eğlenmeye çıktığı için bir operasyonla gözaltına alındı. Üç gündür medyaya servis edilen görüntülerle bir algı operasyonu sürdürülüyor, ortada bir suç varmış gibi gösteriliyor. İnsanlar yaptıkları sosyal medya paylaşımları, düşünceleri ya da salt varoluşları, yaşam tarzları nedeniyle şeytanlaştırılıyor, toplumun gerçek sorunlarını görünmez kılmak için hedef haline getirilip gözaltına alınıyor, tutuklanıyor.”

“Anayasal ve demokratik haklar suç olarak gösteriliyor”

Dernekleşme, örgütlenme ve sendikalaşmanın anayasal ve demokratik haklar olduğunu vurgulayan Çelik, bu alanların suç gibi gösterildiğini ileri sürdü.

Çelik, ülkedeki baskı ortamının toplumun farklı kesimlerinde kaygı ve karamsarlığı artırdığını belirterek özellikle gençlerin bu durumdan olumsuz etkilendiğini savundu.

“Açlık, yoksulluk ve işsizlikle boğuşan ailelerimizin ihtiyaçlarıyla ilgili adım atmıyorlar”

Ekonomik sorunlara da değinen Çelik, açıklamasında açlık, yoksulluk, işsizlik, güvencesizlik ve güvensizlik gibi sorunlara dikkat çekti.

Çelik, belli bir grubun ahlak anlayışının kanun gibi topluma dayatıldığını ve hukukun bu süreçte araçsallaştırıldığını öne sürdü.

“Yapay kutuplaşmayı reddediyoruz”

Özgür Çelik, açıklamasının devamında kimliklerin suç sayıldığı bir siyaseti kabul etmediklerini belirtti.

Çelik, “Biz bu yapay kutuplaşmayı ve kimlikleri suç sayan siyaseti reddediyoruz!” diyerek vatandaşlık hakları ve eşit yaşam talebi etrafında ortak mücadele çağrısında bulundu.

YENİ Parti'nin farklı kesimleri kapsayan bir siyaset anlayışını savunduğunu belirten Çelik, Türkiye'nin ötekileştirme ve dışlama olmadan birlikte yaşama hedefiyle yeni bir sayfa açması gerektiğini ifade etti.

12 Eylül’ün yıldönümünde adeta bir cadı avı başladı. Kimileri yıllardır faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarından insanlar kimileri ise özel yaşamları hedef alınarak, bazısı sırf gece dışarıda eğlenmeye çıktığı için bir operasyonla gözaltına alındı. Üç gündür medyaya servis…

— Özgür Çelik (@ozgurcelik1919) September 15, 2026

Ne olmuştu?

Türkiye genelinde 12 Eylül günü LGBTİ+’lara yönelik “Ailem Güvende” adı altında operasyonlar düzenlenmişti.

Operasyon kapsamında çok sayıda kişi gözaltına alınırken, baskın ve gözaltı anlarına ilişkin görüntüler de kamuoyuna servis edilmişti.

Operasyonlarda LGBTİ+ aktivistleri, sivil toplum faaliyetleriyle bağlantılı kişiler ve sosyal medya paylaşımları nedeniyle hakkında işlem yapılan kişilerin de bulunduğu belirtilirken, uygulama kamuoyunda büyük tepki çekmişti.

Şüpheliler takibe alındı

Ekipler, sahte para üretimi yaptığı belirlenen kişilerin yakalanmasına yönelik teknik ve fiziki takip gerçekleştirdi. Yapılan çalışmalar sonucunda zanlıların kimlikleri ve adresleri belirlendi.

Elde edilen bilgiler doğrultusunda harekete geçen ekipler, tespit edilen adreslere eş zamanlı operasyon düzenledi. Operasyon sonucunda 11 şüpheli gözaltına alındı.

Aramalarda sahte banknotlar ele geçirildi

Şüphelilerin adreslerinde gerçekleştirilen aramalarda sahte para üretimi ve dolaşımına ilişkin çeşitli materyallere ulaşıldı.

Aramalarda 357 bin 400 lira ve 500 dolar sahte banknot ele geçirildi. Bunun yanında 15 adet 100 dolar bandrolü ile 2 bin 636 bandrollü kağıt da bulundu.

Sahte altınlar da bulundu

Operasyon kapsamında yapılan aramalarda sahte olduğu belirlenen değerli eşyalara da el konuldu. Ekipler, 6 sahte altın bilezik, bir altın kolye ve tam altın ele geçirdi. Böylece operasyonda hem sahte banknotların hem de sahte altınların bulunduğu belirlendi.

11 şüphelinin emniyetteki işlemleri sürüyor

Operasyon kapsamında yakalanan 11 şüpheli, işlemlerinin tamamlanması için emniyete götürüldü. Çalışmanın, parada sahtecilik ve paraya eşit değerde sahtecilik suçlarının önlenmesi ve bu faaliyetlerde bulunduğu belirlenen kişilerin yakalanmasına yönelik yürütüldüğü bildirildi.

Orman yangını riski devam ediyor

Orman Genel Müdürlüğünün paylaşımında, hava sıcaklıkları ile meteorolojik koşulların orman yangını açısından riskli seviyede seyrettiğine dikkat çekildi.

Kurum, yangın riskine karşı yaptığı uyarıda, ateşin ormanlık alanlarda oluşturabileceği tehlikeye vurgu yaptı.

OGM'den “ateşle oyun olmaz” uyarısı

OGM'nin sosyal medya hesabından yayımlanan mesajda, şunlar kaydedildi:

“Ateşle oyun olmaz. Hava sıcaklıkları ve meteorolojik koşullar, orman yangını açısından riskli seyretmeye devam ediyor. Unutma! Ateşin şakası, yangının geri dönüşü yok.”

🔥 Ateşle oyun olmaz.

Hava sıcaklıkları ve meteorolojik koşullar, orman yangını açısından riskli seyretmeye devam ediyor.

Unutma! Ateşin şakası, yangının geri dönüşü yok.#SebepOlma pic.twitter.com/KYwGCSOUsI

— Orman Genel Müdürlüğü (@OGMgovtr) September 15, 2026

Paylaşımda, orman yangını riskinin devam ettiği belirtilerek ateş konusunda dikkatli olunması gerektiği mesajı verildi.

Silivri açıklarında cansız beden bulundu

2 Eylül'de meydana gelen deniz kazasının ardından bölgede Sahil Güvenlik Komutanlığı, Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü ve Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ekipleri tarafından havadan ve denizden arama-kurtarma çalışmaları yürütülüyor.

Arama faaliyetleri sırasında 14 Eylül saat 13.15 sıralarında Silivri açıklarından bir erkek cesedi bulunduğu ihbarı geldi. İhbar üzerine bölgeye giden Sahil Güvenlik ekipleri, denizde bulunan cansız bedeni çıkararak Silivri Limanı'na getirdi.

Ceset enkazın yaklaşık 3 deniz mili güneyinde bulundu

Bulunan cesedin, 2 Eylül'deki kazanın ardından batan "Tuğberk İmamoğlu" gemisinin enkazına yakın bir bölgede bulunması dikkat çekti.

Cesedin, geminin battığı noktanın yaklaşık 3 deniz mili güneyinde bulunduğu öğrenildi.

İlk incelemelerde cesedin uzun süre suda kalmasına bağlı olarak tahriş ve bozulma meydana geldiği belirlendi. Bu nedenle olayın ilk aşamasında kimlik tespiti yapılamadı.

Ceset Adli Tıp Kurumu'na gönderildi

Silivri Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan açıklamada, bulunan cansız erkek bedeninin kazada kaybolan mürettebattan birine ait olup olmadığının belirlenmesi, kimlik tespitinin yapılması ve kesin ölüm nedeninin ortaya çıkarılması amacıyla Adli Tıp Kurumu'na sevk edildiği bildirildi.

Yapılan incelemelerin ardından cesedin, kazanın ardından kaybolan mürettebattan biri olan 'Tuğberk İmamoğlu' gemisinin kaptanı Yaşar Kayhan'a ait olduğu tespit edildi.

Konu ile ilgili Silivri Cumhuriyet Başsavcılığı'ndan dün yapılan açıklamada, "2 Eylül 2026 tarihinde Marmara Denizi'nde ticari faaliyette bulunan M/T Alsu ile Tugberk İmamoğlu isimli gemilerin çarpışması ve 10 kişilik mürettebatı bulunan Tugberk İmamoğlu isimli geminin batmasıyla sonuçlanan olaya ilişkin Silivri Cumhuriyet Başsavcılığımızca yürütülmekte olan soruşturma kapsamında yürütülen arama ve kurtarma faaliyetleri sırasında, çatma bölgesine yaklaşık 5 km mesafede bir cansız erkek bedenine ulaşılmıştır. Cansız bedenin kazada kaybolan mürettebattan birine ait olup olmadığının belirlenmesi, kimlik tespitinin yapılması ve kesin ölüm sebebinin tespit edilmesi amacıyla Adli Tıp Kurumuna sevki sağlanmıştır. Yürütülen soruşturma kapsamında maddi gerçeğin her yönüyle açığa çıkarılması amacıyla gerekli tüm işlemler titizlikle sürdürülmektedir" ifadelerine yer verildi.

10 kişilik mürettebat için arama çalışmaları sürüyor

"Tuğberk İmamoğlu" gemisinin batmasının ardından gemide bulunan 10 kişilik mürettebata ulaşmak amacıyla bölgede kapsamlı arama-kurtarma çalışmaları başlatılmıştı.

Ekipler, havadan ve denizden yürütülen çalışmalar kapsamında geminin battığı bölgede arama faaliyetlerini sürdürüyor.

Ne olmuştu

2 Eylül'de Marmara Denizi'nin Silivri açıklarında, Kocaeli'den Aliağa'ya seyir halinde olan "Alsu" isimli ticari gemi ile İskenderun Limanı'ndan Karadeniz Ereğli'ye giden "Tuğberk İmamoğlu" isimli gemi çarpıştı.

Yaklaşık 18 mil açıkta meydana gelen kazanın ardından "Tuğberk İmamoğlu" gemisi battı.

Kazanın ardından başlatılan arama-kurtarma çalışmalarında Deniz Kuvvetleri Komutanlığına ait kurtarma gemisi TCG Akın da bölgeye sevk edildi.

Enkazın yeri 4'üncü günde tespit edildi

Kazanın 4'üncü gününde TCG Akın'ın gelişmiş sonar sistemleri ve uzaktan kumandalı su altı aracı (ROV) desteğiyle "Tuğberk İmamoğlu" gemisinin enkazının yeri tespit edildi.

Yaklaşık 1.100 metre derinlikte bulunan enkazın bulunduğu bölgede dalış ve tarama faaliyetleri yoğunlaştırıldı.

Silivri'deki gemi kazasına ilişkin soruşturma ve kayıp mürettebata yönelik arama-kurtarma çalışmaları sürüyor.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Süper Lig'de yeni sezon hazırlıkları tüm hızıyla sürerken, şampiyonluk parolasıyla yola çıkan Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Trabzonspor, kadrolarını dünya yıldızlarıyla güçlendirmeye devam ediyor. Milyonlarca taraftarın gözü kulağı son dakika transfer gelişmelerine çevrilmiş durumdayken, Avrupa devlerinden Süper Lig'e uzanan transfer trafiği de hız kazandı. Nathan Ake'den Mason Greenwood'a, Leandro Trossard'dan Vedat Muriç'e kadar yeşil sahalarda fırtına gibi esecek birçok önemli yetenek, yeni sezonda formalarını giymeye hazırlanıyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!