Çiftçi, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, çocukların evlerinden çıktıkları andan yeniden ailelerine kavuşacakları ana kadar güvenliklerinin sağlanmasının temel sorumluluklardan biri olduğunu belirtti.

Okul güvenliğinin yalnızca okul binalarıyla sınırlı tutulmayacağını vurgulayan Çiftçi, alınacak tedbirlerin öğrencilerin evden okula ve okuldan eve ulaşım süreçlerini de kapsayacağını ifade etti.

Çiftçi, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

"Evden okula uzanan güvenlik zincirinde tek bir halka eksik kalmayacak. Bir anne babanın en büyük arzusu, çocuklarının emniyette olması ve iyi bir eğitim almasıdır. Bu anlayışla 7 Bakanlığımızla birlikte, okul güvenliğini yalnızca okul kapısıyla sınırlamayan kapsamlı bir çalışma yürütüyoruz. 31 bin bahçe personelini okullarımızda görevlendiriyoruz. Risk durumuna göre polislerimiz ve okul irtibat görevlilerimizle sahadaki tedbirlerimizi sürdürüyoruz."

Psikolojik ve sağlık riskleri de takip edilecek

Yürütülen çalışmanın yalnızca güvenlik ve asayiş önlemlerinden oluşmadığını belirten Çiftçi, eğitim kurumlarında ortaya çıkabilecek psikolojik ve sağlık sorunlarının da sistemli şekilde takip edileceğini kaydetti.

Okullarda tespit edilen risklerin ilgili kurumlara vakit kaybedilmeden aktarılacağını ifade eden Çiftçi, eğitim, sağlık ve güvenlik birimlerinin koordinasyon içerisinde hareket edeceğini belirtti.

Çiftçi, açıklamasının devamında şu ifadeleri kullandı:

"Bununla birlikte, okulda tespit edilen psikolojik veya sağlıkla ilgili herhangi bir riskin ilgili kurumlara gecikmeden aktarılmasını; eğitim, sağlık ve güvenlik birimlerimizin koordinasyon içinde hareket etmesini sağlayacağız. Hedefimiz; hiçbir çocuğumuzun yaşadığı sorunun sistemin herhangi bir noktasında gözden kaçmaması. Çocuklarımız güvenle okusun, ailelerimizin gözü arkada kalmasın. Onların huzuru, hepimizin sorumluluğudur."

BODRUMSPOR - ESENLER EROKSPOR MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Bodrumspor ile Esenler Erokspor arasındaki Trendyol 1. Lig 5. hafta karşılaşması 3 Eylül 2026 Perşembe günü saat 20.00’de başlayacak. Mücadele Bodrum İlçe Stadyumu’nda oynanacak.

Bodrum FK, ligin ilk dört haftasında galibiyetle tanışamadı. Muğla temsilcisi Bursaspor’a 2-0 mağlup olurken İstanbulspor ile 2-2, Muğlaspor ile 0-0 ve son olarak Manisa FK ile 0-0 berabere kaldı.

İKİ TAKIM DA İLK GALİBİYETİNİ ARIYOR

Esenler Erokspor da sezonun ilk dört haftasında üç beraberlik ve bir mağlubiyet aldı. İstanbul ekibi Sivasspor ile 0-0, Sarıyer ve Ümraniyespor ile 1-1 berabere kalırken son karşılaşmasında sahasında Iğdır FK’ya 1-0 mağlup oldu.

Bu sonuçlarla iki takım da 5. haftaya galibiyet hasretiyle giriyor. Bodrum FK kendi sahasında avantaj yakalamaya çalışırken Esenler Erokspor ise deplasmandan üç puanla dönerek sezonun ilk galibiyetine ulaşmayı hedefliyor.

BODRUM FK İLE ESENLER EROKSPOR ARASINDAKİ SON MAÇLAR

İki ekip geçtiğimiz sezon Trendyol 1. Lig’de iki kez karşı karşıya geldi. İstanbul’da oynanan mücadele 1-1 sona ererken Bodrum’daki karşılaşmayı Esenler Erokspor 4-3 kazanmayı başardı.

Özellikle Bodrum’da oynanan yedi gollü karşılaşma, iki takım arasındaki rekabette dikkat çeken sonuçlardan biri oldu. Bu kez Bodrum FK sahasında rakibine karşı üç puanı alan taraf olmaya çalışacak.

BODRUMSPOR - ESENLER EROKSPOR MAÇI HANGİ KANALDA?

Bodrumspor - Esenler Erokspor maçı 3 Eylül 2026 Perşembe günü saat 20.00’de başlayacak. Bodrum İlçe Stadyumu’nda oynanacak Trendyol 1. Lig karşılaşması beIN Sports Max 1 ve TRT Türk kanallarından canlı olarak ekranlara gelecek. TRT Türk yayını şifresiz olarak izlenebilecek.

Küresel piyasalarda motorin ve benzinin metrik ton fiyatları da yükseldi. Motorinin ton fiyatı, saldırı haberleriyle birlikte bin 257 dolardan bin 459 dolara kadar çıktı. Ardından bir miktar gerileyen motorinin tonu, bin 410 dolar düzeyinde seyrediyor.

Gerilim, rafine ürün piyasasına da fiyat artışı olarak yansıdı. Motorine yapılan 7,76 TL’lik zamla birlikte motorinin litre fiyatı 90 TL’yi aştı. Benzinde ise zam ihtiyacının bir bölümü Eşel mobil uygulaması kapsamında ÖTV’den karşılandı ve 2,47 TL'lik zam pompaya yansıyacak.

Motorin ve benzine gelen zamlarla birlikte akaryakıt tabelaları gece yarısı bir kez daha değişecek.

İçişleri Bakanlığı kararıyla Mardin Büyükşehir Belediyesi Eşbaşkanı Ahmet Türk’ün 4 Kasım 2024 tarihinde görevden uzaklaştırılmasının ardından idareyi devralan Mardin Valisi Tuncay Akkoyun’un kayyımlık yetkisi yenilendi. Bakanlık, daha önce olduğu gibi periyodik iki aylık uzatma prosedürünü tekrar uygulayarak Akkoyun'un belediye yönetimindeki görev süresini iki ay daha uzattı.

Bu kararla birlikte belediye, kayyım idaresi altındaki seyrini sürdürmeye devam edecek.

Görüşmelerde Suriye Dışişleri ve Ekonomi Bakanlıkları, Merkez Bankası, Varlık Fonu, Odalar Birlikleri, milletvekilleri ve sivil toplum kuruluşlarının yanı sıra Türkiye Cumhuriyeti Şam Büyükelçisi ile de temas sağlandı.

Öncelikli Gündem: İmar ve Yatırım

Görüşmelerin odak noktasını Suriye'nin yeniden yapılanma süreci, altyapı gereksinimleri ve bürokratik süreçler oluşturdu. İki ülke arasındaki somut iş birliği adımlarının değerlendirildiği temaslarda; finansman olanakları, dış ticaret koşulları ve Suriye iş dünyasının yabancı yatırımcılardan beklediği öncelikli sektörler ele alındı.

BURSASPOR İSTANBULSPOR MAÇI ÖNCESİ SON DURUM

Bursaspor, sezonun ilk dört lig karşılaşmasında Bodrum FK'yı 2-0, Iğdır FK'yı 1-0 ve Kayserispor'u 2-1 mağlup etti. Yeşil-beyazlı ekip bu süreçte Fatih Karagümrük'e ise 2-1 yenildi. Böylece Bursa temsilcisi İstanbulspor karşılaşması öncesinde ilk dört maçından üç galibiyet çıkardı.

İstanbulspor ise ilk dört haftada henüz galibiyetle tanışamadı. Sarı-siyahlılar Bandırmaspor'a 3-0, Vanspor'a 3-2 mağlup olurken Bodrum FK ile 2-2, Fatih Karagümrük ile de 1-1 berabere kaldı.

BURSASPOR EVİNDE AVANTAJ ARAYACAK

Taraftarı önünde sahaya çıkacak Bursaspor, İstanbulspor karşısında sezonun dördüncü galibiyetini almak için mücadele edecek. İstanbulspor ise Bursa deplasmanından iyi bir sonuçla ayrılarak ligdeki ilk galibiyetine ulaşmayı amaçlıyor.

Karşılaşmanın hakemliğini Ayberk Demirbaş yapacak. Demirbaş'ın yardımcılıklarını Ethem Potuk ve Mehmet Eren Küçükkeçeci üstlenirken dördüncü hakem olarak Levent Gümüşdere görev yapacak.

BURSASPOR İSTANBULSPOR MAÇI HANGİ KANALDA, SAAT KAÇTA?

Bursaspor İstanbulspor maçı, 3 Eylül 2026 Perşembe günü saat 20.00'de Atatürk Spor Kompleksi Matlı Stadyumu'nda oynanacak. Trendyol 1. Lig mücadelesi beIN Sports 2 ve TRT Spor ekranlarından canlı olarak yayınlanacak.

Yönetimin öncelikli adaylarından birinin Portekizli çalıştırıcı Sergio Conceiçao olduğu belirtildi. Deneyimli teknik adamla ilk temasın kurulduğu ve görüşmelerde hem mali şartların hem de Trabzonspor kadrosuna ilişkin düşüncelerinin ele alındığı öğrenildi.

Pereira Türkiye’ye dönmeye sıcak

Trabzonspor’un teknik direktör adayları arasında bir diğer Portekizli çalıştırıcı Vitor Pereira da bulunuyor. Daha önce Fenerbahçe’yi de çalıştıran ve son olarak Nottingham Forest’ın başında görev yapan 58 yaşındaki teknik adamla görüşmelerin sürdüğü ifade edildi.

Pereira’nın yeniden Türkiye’de çalışma fikrine sıcak baktığı ve taraflar arasındaki temasların devam ettiği kaydedildi.

Marcelino da listede

Bordo-mavili yönetimin değerlendirdiği isimler arasında İspanyol teknik direktör Marcelino da yer alıyor. Villarreal’in başında 121 karşılaşmaya çıkan tecrübeli çalıştırıcı, bu süreçte 1.70 puan ortalaması yakaladı. Sözleşmesi sona eren Marcelino’nun da Trabzonspor’un teknik direktör adayları arasında değerlendirildiği aktarıldı.

Ertuğrul Doğan’dan teknik direktör açıklaması

Trabzonspor Başkanı Ertuğrul Doğan, teknik direktör gündemine ilişkin dün gece A Spor’a telefonla bağlanarak açıklamalarda bulundu.

Doğan, yerli teknik direktör iddialarına ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"Şampiyon hocalarımız var; Şenol Güneş, Abdullah Avcı ama bizim böyle bir gündemimiz yok. Arda Turan zaten bir takımın başında, dolayısıyla böyle bir gündem de yok. Yabancı teknik direktör olacakmış gibi duruyor. Çalışmalarımız o yönde. Görüştüğümüz, planlamasını yaptığımız ve takımla alakalı raporunu istediğimiz teknik direktörler var. Benim başarılı olmaktan başka bir şansım yok. İnşallah hatasız bir karar vereceğiz. Transferde önümüzdeki günlerde Türkiye içinden bir şeyler daha yaşanabilir. Eksikler neyse tamamlanacak. Onuachu'nun ayrılığı gibi bir gündemimiz de yok."

Hasan Erel, oğlunun vefatını sosyal medya hesabından yaptığı, “Usulca gitti sessiz gecenin koynuna” paylaşımıyla duyurdu.

Usulca gitti sessiz gecenin koynuna...

— 🇹🇷⚫Hasan Erel (@hasan1968) September 3, 2026

Tan Erel için bugün İzmir’in Bornova ilçesinde bulunan Ali Rıza Güven Camii’nde cenaze töreni düzenlendi. İkindi namazının ardından kılınan cenaze namazı sonrası Tan Erel’in naaşı Bornova Yeni Mezarlığı’nda toprağa verildi.

Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Nazmi Bilgin de Erel ailesinin acısını paylaşarak başsağlığı diledi.

Henüz 12 yaşında yaşamını yitiren Tan Erel’in vefatı, ailesi ve yakınlarını yasa boğdu.

Şüpheli gözaltına alınmıştı

İstanbul Emniyet Müdürlüğü Çocuk Şube Müdürlüğü ekipleri, Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünün desteğiyle sosyal medya paylaşımlarına yönelik çalışma gerçekleştirdi.

Çalışma kapsamında, daha önce suç unsuru taşıdığı değerlendirilen paylaşımlar yapan bir kişiyi destekleyen ve toplumda korku ve panik oluşturabilecek içerikler paylaştığı belirlenen 15 yaşındaki Y.A.S. gözaltına alındı.

Emniyetteki işlemleri tamamlanan şüpheli, daha sonra adliyeye sevk edildi.

Mahkeme tutuklama kararı verdi

Y.A.S., çıkarıldığı nöbetçi sulh ceza hakimliğince "halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit" ve "müstehcenlik" suçlamaları kapsamında tutuklandı.

İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmanın, sosyal medya platformunda yapılan paylaşımlar üzerine başlatıldığı bildirildi.

Soruşturmanın kapsamı

Soruşturma kapsamında, suç içerikli ifadeler kullanarak canlı yayın yaptığı belirtilen M.F.Ç.'ye destek amacıyla sosyal medya paylaşımı yapan Y.A.S'nin, okullara, camilere ve şehit mezarlarına saldıracağı yönünde beyanlarda bulunduğu iddiası üzerine işlem başlatılmıştı.

Başsavcılık tarafından yürütülen soruşturmada Y.A.S. hakkında "halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit", "müstehcenlik" ve "halkın bir kesiminin benimsediği dini değerleri aşağılamak" suçlarından inceleme başlatılmıştı.

Soruşturma kapsamında polis ekiplerince gözaltına alınan şüphelinin adli işlemlerinin ardından tutuklandığı bildirildi.

Yangına çok sayıda ekip müdahale ediyor

Yerel saatle 14.20 sıralarında başlayan yangına 32 itfaiyeci ile 2 yaya ekibinin 8 araçla müdahale ettiği belirtildi.

Söndürme çalışmalarına yalnızca itfaiye ekipleri değil, Yunan ordusuna ait su tankerleri ve iş makineleri de destek veriyor. Yangının kontrol altına alınması amacıyla havadan da müdahale gerçekleştiriliyor.

Bu kapsamda 7 uçak ve 2 helikopterin söndürme çalışmalarında görev aldığı kaydedildi.

Yangın yerleşim yerlerini tehdit etmiyor

Petrohori köyündeki yangının şu ana kadar yerleşim bölgelerine ulaşmadığı bildirildi. Ekiplerin alevlerin ilerlemesini önlemek ve yangını kontrol altına almak için çalışmalarını sürdürdüğü aktarıldı.

Yangının çıkış nedenine ilişkin ise henüz bir bilgi paylaşılmadı.

Yunanistan'da yangın riski sürüyor

Yunanistan'da yaz mevsimi boyunca sıcak hava, kuraklık ve kuvvetli rüzgarların etkili olduğu dönemlerde farklı bölgelerde çok sayıda orman ve arazi yangını meydana geldi.

Girit, Ege adaları, Attika ve ülkenin kuzey bölgelerinde art arda çıkan yangınlar nedeniyle itfaiye ve sivil koruma ekipleri çeşitli zamanlarda yüksek alarm seviyesine geçirildi.

Yetkililer, yangın riskinin yüksek olduğu günlerde vatandaşlara açık alanlarda ateş yakmamaları ve kıvılcım oluşturabilecek çalışmalardan kaçınmaları yönünde uyarılarda bulunuyor. Olası yangınlara karşı dikkatli olunması da isteniyor.

Üç adrese operasyon düzenlendi

Bursa İl Jandarma Komutanlığı ekipleri, uyuşturucu madde kullanımının ve ticaretinin önlenmesine yönelik yürüttüğü çalışmalar kapsamında 3 şüphelinin ikametini belirledi.

Ekipler tarafından tespit edilen adreslere operasyon düzenlenirken, evlerde arama gerçekleştirildi.

Esrar ve Hint keneviri ele geçirildi

Adreslerde yapılan aramalarda 22 kilo 675 gram kubar esrar bulundu. Aramalarda ayrıca 116 kök Hint keneviri bitkisi ele geçirildi.

Uyuşturucu maddelere ekipler tarafından el konulurken, operasyon kapsamında gözaltına alınan 3 şüpheli jandarma ekiplerine götürüldü.

Gözaltına alınan 3 şüphelinin Bursa İl Jandarma Komutanlığındaki işlemlerinin devam ettiği bildirildi.

Trabzon ihracatta ilk sırada

Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği (DKİB) Yönetim Kurulu Başkanı Selçuk İskender, bölgenin ocak-ağustos dönemindeki ihracat rakamlarına ilişkin yazılı açıklama yaptı.

İskender'in verdiği bilgilere göre, söz konusu dönemde Trabzon'dan 895 milyon 240 bin dolar, Rize'den 129 milyon 827 bin dolar, Gümüşhane'den 86 milyon 973 bin dolar ve Artvin'den 60 milyon 495 bin dolarlık dış satım gerçekleştirildi.

Geçen yılın aynı dönemine göre ihracat Trabzon'da yüzde 15, Gümüşhane'de yüzde 49, Artvin'de ise yüzde 30 arttı. Rize'nin ihracatında ise yüzde 2'lik gerileme kaydedildi.

Fındık ihracatın başında yer aldı

Bölgenin ihracatında sektörler bazında en yüksek payı fındık aldı. Ocak-ağustos döneminde fındık ihracatından 575 milyon 749 bin dolar gelir elde edildi.

Fındığı 162 milyon 746 bin dolarla maden ve metaller, 154 milyon 164 bin dolarla su ürünleri ve hayvancılık mamulleri, 94 milyon 942 bin dolarla yaş meyve ve sebze sektörü takip etti.

126 ülkeye ihracat yapıldı

Doğu Karadeniz'den yılın 8 aylık döneminde toplam 126 ülkeye ürün gönderildi. Bölgenin en fazla ihracat gerçekleştirdiği ilk beş ülke İtalya, Rusya, Gürcistan, Almanya ve Çin olarak sıralandı.

Geçen yılın aynı dönemine göre bu ülkelere yapılan ihracatta da artış görüldü. İtalya'ya gerçekleştirilen dış satım yüzde 3, Rusya'ya yüzde 10, Gürcistan'a yüzde 16, Almanya'ya yüzde 42 ve Çin'e yüzde 61 oranında yükseldi.

Yeni pazarlara satış gerçekleştirildi

Bölgenin ihracat pazarlarının da genişlediği belirtildi. Geçen yılın aynı döneminden farklı olarak 12 ülkeye daha ürün gönderildi.

Bu ülkeler arasında El Salvador, Gambiya, Sudan, Andorra, Maldiv Adaları ve Gabon'un da bulunduğu kaydedildi. Böylece Doğu Karadeniz'in ihracat gerçekleştirilen ülke sayısının 126'ya ulaştığı bildirildi.

Yangına havadan ve karadan müdahale edilirken, alevlerin kontrol altına alınması için çalışmalar sürdürülüyor.

Aydın Çine orman yangınına 11 hava aracıyla müdahale

Aydın Çine orman yangını bölgesindeki çalışmalarda toplam 11 hava aracı görev yapıyor.

Müdahaleye 5 helikopter ile 6 uçak katılıyor. Hava araçlarının yanı sıra çok sayıda kara ekibi de yangın bölgesinde çalışmalarını sürdürüyor.

Yangın bölgesinde 18 arazöz ve 10 su tankeri görev yapıyor

Karadan yürütülen çalışmalarda 18 arazöz, 10 su tankeri ve 2 dozer kullanılıyor.

Ekipler, Aydın Çine orman yangınının yayılmasını önlemek ve alevleri kontrol altına almak amacıyla müdahaleye devam ediyor.

Yangının çıkış nedeni ise henüz belirlenemedi.

İngiltere'den Rusya'ya sert tepki

İngiltere Dışişleri Bakanlığı sözcülüğü tarafından yapılan yazılı açıklamada, Almanya ile dayanışma mesajı verildi. Açıklamada, "İngiltere, Rusya'nın Leipzig'deki havalimanına yönelik korkunç ve pervasız saldırısı karşısında Almanya'yla tam dayanışma içinde” denildi.

Açıklamada ayrıca İngiltere'nin NATO müttefikleri ve Ukrayna'ya yönelik desteğinin devam edeceği vurgulandı. Rusya'nın Batılı ülkeler arasındaki birlikteliği zayıflatmaya yönelik girişimlerinin sonuçsuz kalacağı belirtilerek, söz konusu olayın Rusya tarafından ortak güvenliğe yönelik gerçekleştirildiği değerlendirilen son saldırı olduğu ifade edildi.

Rus maslahatgüzar bakanlığa çağrıldı

İngiltere Dışişleri Bakanlığı, olayla ilgili Rusya'nın Londra Büyükelçiliği maslahatgüzarının bakanlığa çağrıldığını bildirdi.

Açıklamada, "Rusya'nın Londra Büyükelçiliği maslahatgüzarını bakanlığa çağırarak söz konusu saldırıyı en güçlü şekilde kınadık. İngiltere, Avrupalı ve NATO üyesi müttefikleriyle Rusya'nın saldırgan eylemlerini her seviyede açığa çıkarmaya devam edecektir" ifadeleri kullanıldı.

İHA, Ukrayna uçağının yakınında bulunmuştu

Leipzig-Halle Havalimanı'nda 4 Ağustos'ta Ukrayna'ya ait bir nakliye uçağının yakınında patlayıcı düzenek taşıdığı değerlendirilen İHA tespit edilmişti.

Olayın ardından ABD istihbaratının, bulunan patlayıcı yüklü İHA'nın teknik özelliklerinin Rus askeri istihbaratına "özgü" olduğunu öne sürdüğü bildirilmişti.

Almanya Rusya'ya yönelik tedbirler açıklamıştı

Almanya da olaydan Rusya'yı sorumlu tutmuş ve çeşitli diplomatik tedbirler açıklamıştı. Bu kapsamda Bonn'daki Rusya Başkonsolosluğunun 18 Eylül itibarıyla kapatılması kararlaştırılırken, Berlin'de faaliyet gösteren Rus Evi'nin sözleşmesinin feshedilmesi gibi adımlar da duyurulmuştu.

Standart altının kilogram fiyatı, bir önceki işlem gününü 6 milyon 704 bin 800 liradan kapatmıştı. Gün içerisinde altın piyasasında fiyat hareketliliği yaşanırken, kilogram fiyatında en yüksek seviye gün sonunda görülen 6 milyon 927 bin 300 lira oldu.

Altın kilogram fiyatı gün içinde 6 milyon 848 bin lirayı gördü

KMKTP'de standart altının kilogram fiyatı işlem gününde en düşük 6 milyon 848 bin lira seviyesine geriledi.

Gün içinde en yüksek 6 milyon 927 bin 300 lirayı gören altın kilogram fiyatı, kapanışta da aynı seviyede gerçekleşti. Böylece standart altının kilogram fiyatındaki günlük artış yüzde 3,3 oldu.

Altın piyasasında işlem hacmi 3,1 milyar lirayı aştı

KMKTP'de altın işlemlerinin toplam hacmi 3 milyar 111 milyon 963 bin 114,59 lira olarak kaydedildi.

Altın piyasasında gün boyunca gerçekleştirilen işlemlerin toplam miktarı ise 453,82 kilogram olarak açıklandı.

Tüm metallerin dahil edildiği işlemlerde toplam hacim 3 milyar 130 milyon 785 bin 112,65 liraya ulaştı.

Altın borsasında en fazla işlem yapan kurumlar

Altın borsasında günün en fazla işlem gerçekleştiren kurumları Vakıf Katılım Bankası, Ahlatcı Döviz ve Kıymetli Madenler, Kuveyt Türk Katılım Bankası, NMGlobal Kıymetli Madenler ve Dünya Katılım Bankası oldu.

Günün işlem sıralamasında bu kurumlar en fazla işlem yapan kuruluşlar olarak yer aldı.

ALMANYA TÜRKİYE VOLEYBOL MAÇI ÇEYREK FİNALDE OYNANACAK

Filenin Sultanları, A Grubu’nu ikinci sırada tamamlayarak son 16 turuna yükseldi. Ay-yıldızlılar bu turda Azerbaycan’ı 3-0 mağlup ederek Avrupa Şampiyonası’nda adını son sekiz takım arasına yazdırdı.

Almanya ise grup aşamasını dördüncü sırada tamamladı. Alman Milli Takımı, son 16 turunda Belçika ile oynadığı mücadeleyi 3-2 kazanarak Türkiye’nin çeyrek finaldeki rakibi oldu.

TÜRKİYE GRUPTA ALMANYA’YI MAĞLUP ETTİ

Türkiye ile Almanya, 2026 Kadınlar Avrupa Şampiyonası’nın grup aşamasında da karşı karşıya geldi. Filenin Sultanları, 26 Ağustos’ta oynanan mücadeleden 3-1’lik galibiyetle ayrıldı.

Milliler, bu kez eleme maçında Almanya karşısına çıkacak. Çeyrek final karşılaşmasının kazananı turnuvada yoluna yarı finalde devam edecek.

FİLENİN SULTANLARI ÜST ÜSTE 6. YARI FİNALİN PEŞİNDE

Daniele Santarelli yönetimindeki A Milli Kadın Voleybol Takımı, Almanya’yı elemesi halinde Avrupa Şampiyonası’nda üst üste altıncı kez yarı finale yükselmiş olacak.

Turnuvada Türkiye adına hücum performansıyla dikkat çeken isimlerin başında Melissa Vargas geliyor. Vargas, çeyrek final öncesine kadar 123 sayıyla milli takımın öne çıkan oyuncularından biri oldu.

ALMANYA TÜRKİYE VOLEYBOL MAÇININ GALİBİ KİMLE OYNAYACAK?

Almanya Türkiye çeyrek final maçını kazanan takımın yarı finaldeki rakibi, Sırbistan ile Yunanistan arasında oynanacak diğer çeyrek final karşılaşmasının galibi olacak. Bu nedenle Sinan Erdem Spor Salonu’ndaki mücadele aynı zamanda madalya yolunda kritik önem taşıyor.

ALMANYA TÜRKİYE VOLEYBOL MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA, HANGİ KANALDA?

Almanya Türkiye maçı 3 Eylül 2026 Perşembe günü saat 19.00’da başlayacak. CEV Trendyol 2026 Kadınlar Avrupa Şampiyonası çeyrek final mücadelesi İstanbul Sinan Erdem Spor Salonu’nda oynanacak. Voleybolseverler karşılaşmayı TRT 1 ekranlarından canlı ve şifresiz olarak takip edebilecek.

Otluk ve çalılık alanda yangın çıktı

Yangın, Şelale Mahallesi 7374 Sokak'ta bulunan otluk ve çalılık bölgede başladı. Henüz belirlenemeyen bir nedenle çıkan yangında alevler kısa sürede çevredeki alanda etkili oldu.

Yangını fark eden vatandaşların ihbarı üzerine bölgeye polis, itfaiye ve sağlık ekipleri sevk edildi. Ekipler, yangının çevredeki ev ve iş yerlerine ulaşmaması için bölgede çalışma başlattı.

Alevler yerleşim alanlarına sıçramadan söndürüldü

İtfaiye ekiplerinin müdahalesi sonucunda yangın kontrol altına alınarak tamamen söndürüldü. Alevlerin çevrede bulunan ev ve iş yerlerine sıçramadan söndürülmesiyle olası bir tehlikenin önüne geçildi.

Yangının ardından ekipler bölgede incelemelerini sürdürürken, yangının çıkış nedeninin belirlenmesi için çalışmaların devam ettiği öğrenildi.

Bölgede soğutma çalışması sürüyor

Yangının yeniden başlamaması ve olası risklerin ortadan kaldırılması amacıyla bölgede soğutma çalışması başlatıldı. Ekiplerin alandaki çalışmalarının sürdüğü bildirildi.

Görgün, yılın ocak-ağustos dönemindeki ihracatın geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 16,2 yükselerek 6,3 milyar dolara ulaştığını bildirdi.

Savunma ve havacılık ihracatı ağustosta 511,4 milyon dolar oldu

Haluk Görgün, ağustos ayına ilişkin ihracat rakamını paylaştı:

"Savunma ve havacılık ihracatımız Ağustos 2026'da 511,4 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yılın 8 ayında ihracatımız, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 16,2 artış göstererek 6,3 milyar dolar oldu."

Buna göre savunma ve havacılık sektörünün ağustos ayındaki ihracatı 511,4 milyon dolar olarak kayıtlara geçti. İlk 8 aydaki toplam ihracat ise 6,3 milyar dolar seviyesine ulaştı.

Son 12 aylık ihracat 10,9 milyar dolara yükseldi

Görgün'ün açıklamasına göre, son 12 aylık dönemde gerçekleştirilen toplam savunma ve havacılık ihracatı da arttı.

Son 12 aylık ihracat, önceki döneme göre yüzde 29,3 yükselerek 10,9 milyar dolar oldu.

Görgün'den savunma sanayii ihracatı açıklaması

Haluk Görgün, ihracat performansına ilişkin değerlendirmesinde, şunları kaydetti:

"Bugün ulaştığımız ihracat performansı, mühendislik yetkinliğimizin, üretim kabiliyetimizin ve uluslararası pazarlardaki artan etkinliğimizin güçlü bir göstergesidir. Cumhurbaşkanı'mız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, daha fazla ülkeye ulaşan, rekabet gücü yüksek ve sürdürülebilir bir savunma sanayi ihracatı için çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Bu başarıda emeği bulunan tüm firmalarımıza, mühendislerimize, teknisyenlerimize ve paydaşlarımıza teşekkür ediyorum."

Yeni serin hava sistemi geliyor

Çelik, yarından itibaren Balkanlar üzerinden gelecek yeni bir serin ve yağışlı hava sisteminin yurdu etkileyeceğini söyledi. Sistemin kuvvetli olmayacağını belirten Çelik, özellikle kuzey ve iç kesimlerde görülecek yerel gök gürültülü sağanakların ardından sistemin etkisini kaybedeceğini ifade etti.

Yarın Trakya'nın batısında sağanak yağışların görülebileceğini aktaran Çelik, Batı Karadeniz'in iç kesimleri, İç Ege ve Göller Yöresi'nde de özellikle öğle saatlerinden sonra gök gürültülü sağanak geçişlerinin beklendiğini bildirdi.

Bu yağışların yerel olarak etkili olabileceğini belirten Çelik, vatandaşların yağışlara karşı dikkatli olması gerektiğini söyledi.

Karadeniz kıyılarında sağanak bekleniyor

Orta ve Doğu Karadeniz'in kıyı kesimlerinde de yarın gök gürültülü yağışların etkili olması bekleniyor.

Cumartesi günü ise İç Ege ve Göller Yöresi'nde kısa süreli yağış geçişlerinin yaşanacağı tahmin ediliyor. Orta ve Doğu Karadeniz kıyıları ile Doğu Anadolu'nun kuzeydoğusunda hem cumartesi hem de pazar günü gök gürültülü sağanak bekleniyor.

Bunun dışında ülkenin büyük bölümünde hafta sonu boyunca yağış görülmeyeceği ve havanın az bulutlu geçeceği öngörülüyor.

İstanbul, Ankara ve İzmir'de hava nasıl olacak?

İstanbul'da yarın parçalı bulutlu bir hava beklenirken, hafta sonunun az bulutlu ve açık geçeceği tahmin ediliyor.

Ankara'nın kuzey ve batı çevrelerinde yarın kısa süreli gök gürültülü sağanak görülebilecek. Başkent merkezinde ise cuma günü parçalı bulutlu havanın hakim olması bekleniyor. Hafta sonu boyunca Ankara genelinde az bulutlu hava öngörülüyor.

İzmir'de ise üç gün boyunca az bulutlu hava bekleniyor.

Sıcaklıklar 35 dereceye ulaşacak

Hafta sonu sıcaklıkların İstanbul, Ankara ve İzmir'de yüksek seyretmesi bekleniyor. İstanbul'da en yüksek sıcaklıkların 29 ila 30 derece, Ankara'da 30 ila 32 derece, İzmir'de ise 34 ila 35 derece civarında olması öngörülüyor.

2026 Öğretmen hazırlık ödeneği ne kadar oldu?

2026-2027 eğitim öğretim yılı için öğretmenlere ödenecek öğretim yılına hazırlık ödeneği 8.665,32 TL olarak belirlendi.

Öğretim yılına hazırlık ödeneği, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ek 32'nci maddesi kapsamında eğitim öğretim yılı başında ödeniyor. Ödeme, eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfına dahil öğretmen unvanlı kadrolarda fiilen görev yapan personele yönelik uygulanıyor.

MEB'in ilgili uygulamalarında hazırlık ödeneğinin göreve başlama tarihine göre farklı oranlarda ödenebileceği belirtiliyor. Öğretim yılı başladıktan sonra göreve başlayan personel için ödeme tutarı, görev başlangıç tarihine göre hesaplanıyor.

Öğretmen hazırlık ödeneği ne zaman yatacak?

2026-2027 eğitim öğretim yılı hazırlık ödeneği ödemeleri eylül ayı içerisinde gerçekleştirilecek.

MEB'in yayımladığı çalışma takvimine göre öğretmenlerin yeni eğitim öğretim yılına yönelik mesleki çalışmaları 1 Eylül 2026 tarihinde başladı. Öğrenciler için eğitim öğretim yılının birinci dönemi ise 14 Eylül 2026 Pazartesi günü başlayacak.

Ödeneklerin kurumların ödeme işlemlerinin tamamlanmasının ardından öğretmenlerin hesaplarına aktarılması bekleniyor. MEB'e bağlı birimlerin çalışma takvimlerinde de öğretim yılına hazırlık ödeneklerinin eylül ayı içerisinde hazırlanarak ödenmesine ilişkin işlemler yer alıyor.

Hazırlık ödeneğini kimler alacak?

Öğretim yılına hazırlık ödeneği, mevzuatta belirtilen şartları taşıyan ve eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfında fiilen görev yapan öğretmenlere ödeniyor.

Ödemenin kapsamı görev ve kadro durumuna göre belirlenirken, hazırlık ödeneğinin hesaplanmasında personelin göreve başlama tarihi de dikkate alınıyor.

MEB'in konuya ilişkin açıklamalarında, eğitim öğretim yılının başladığı ay içerisinde ve sonrasında göreve başlayan personel için farklı ödeme oranlarının uygulandığı belirtiliyor.

Göreve sonradan başlayan öğretmenlere ne kadar ödeme yapılacak?

Öğretim yılına hazırlık ödeneğinde, eğitim öğretim yılı başladıktan sonra göreve başlayan öğretmenler için tam ödeme yerine belirlenen oranlar uygulanıyor.

Buna göre öğretim yılının başladığı aydan sonra ve birinci dönem ders yılının sonundan önce göreve başlayanlara hazırlık ödeneğinin yüzde 75'i ödeniyor.

Birinci dönem ders yılının sona ermesinden sonra ve ikinci dönem ders yılının sona ermesinden önce göreve başlayanlara ise ödeneğin yüzde 50'si veriliyor. Bu uygulama MEB'in hazırlık ödeneğine ilişkin bilgilendirmelerinde de yer alıyor.

2026-2027 yılı için 8.665,32 TL üzerinden hesaplandığında ödeme tutarları şöyle:

Öğretmen hazırlık ödeneği yılda kaç kez veriliyor?

Öğretim yılına hazırlık ödeneği yılda bir kez ödeniyor. Ödeme, her eğitim öğretim yılının başlangıcında öğretmenlerin eğitim öğretim yılı hazırlıkları kapsamında gerçekleştiriliyor.

2026-2027 eğitim öğretim yılında birinci dönem 14 Eylül 2026 Pazartesi günü başlayacak. Birinci dönem 22 Ocak 2027 Cuma günü sona erecek. İkinci dönem ise 8 Şubat 2027 Pazartesi günü başlayacak. Eğitim öğretim yılı 25 Haziran 2027 Cuma günü tamamlanacak.

Dolayısıyla hazırlık ödeneğinin tutarı ve ödeme oranı belirlenirken öğretmenin görev başlangıç tarihi ile eğitim öğretim yılının dönemleri birlikte değerlendiriliyor.

Öğretmen hazırlık ödeneği nasıl hesaplanıyor?

Hazırlık ödeneğinin tutarı, ilgili mevzuatta belirlenen gösterge rakamı ve memur aylık katsayısı üzerinden hesaplanıyor. 2026-2027 eğitim öğretim yılı için tam ödeme tutarı 8.665,32 TL olarak hesaplandı.

Göreve eğitim öğretim yılı başladıktan sonra başlayanlarda ise ödeme, mevzuatta belirlenen yüzde 75 ve yüzde 50 oranları üzerinden yapılıyor. Bu nedenle yeni atanan veya eğitim öğretim yılı içerisinde göreve başlayan öğretmenlerin alacağı hazırlık ödeneği, göreve başlama tarihine göre değişiyor.

MEB'in güncel eğitim öğretim yılı takvimine göre öğretmenlerin mesleki çalışmaları 1 Eylül'de başladı ve öğrencilerin birinci dönem dersleri 14 Eylül'de başlayacak.

Eylül ayının başlamasıyla birlikte bankaların emekli müşterilere yönelik promosyon kampanyaları yakından takip ediliyor. ING, Akbank, İş Bankası, QNB, Vakıf Katılım, Garanti BBVA ve kamu bankalarının açıkladığı fırsatlarda maaş miktarına göre farklı ödeme seçenekleri bulunuyor. Bazı kampanyalarda doğrudan nakit promosyonun yanı sıra kart harcaması, otomatik ödeme talimatı ve çeşitli bankacılık ürünlerinin kullanılması karşılığında ek avantajlar da sunuluyor. İşte Eylül 2026 itibarıyla bankaların açıkladığı emekli promosyonları...

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!