Türkiye olarak COP Liderler Zirvesi'ne ilk kez ev sahipliği yapmanın gururunu yaşadıklarını dile getiren Erdoğan, COP31'i gerek çalışma ve etkinlik alanları gerekse kapsam ve içerik bakımından Anadolu'nun zenginliğini yansıtacak şekilde tasarladıklarını aktardı. Mavi ve yeşil bölgedeki salonlara tarihteki büyük şahsiyetlerin, kültür mirasının eşsiz güzelliklerinin, tabiat varlıklarının isimlerini verdiklerini belirten Erdoğan, barış adasından sıfır atık köylerine, sergi ve panellerden açık hava etkinliklerine, söyleşilerden film gösterileri, uygulama atölyeleri ve canlı performanslara kadar konferansın en verimli şekilde geçmesi için özel bir gayret gösterdiklerini vurguladı.

Erdoğan'dan COP31 açılışında iklim krizi mesajı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Antalya'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) Liderler Zirvesi'nin açılış programına katıldı.

Konuşmasına BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva, Avustralya Başbakanı Anthony Albanese ve zirveye katılan liderleri selamlayarak başlayan Erdoğan, Antalya'da dünya liderlerini ağırlamaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

COP31'in iklim kriziyle mücadelede yeni bir dönüm noktası olmasını temenni eden Erdoğan, konferansın hazırlıklarına katkı sunan ülkelere ve kurumlara teşekkür etti.

"Karanlığa yumruk sallamak yerine mum yakmayı tercih ettik"

İklim değişikliğiyle mücadelede bugüne kadar alınan kararların uygulama aşamasında yeterli sonuç vermediğini belirten Erdoğan, Paris Anlaşması'nın hedeflerine ulaşmanın önemine dikkat çekti.

Erdoğan, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

"Paris Anlaşması'nda belirlenen hedeflere ulaşmadığımız her dakika, karşı karşıya olduğumuz risk ve maliyetler artıyor. Önümüzde iki seçenek var. Ya zorluklara bakıp şikayet edeceğiz ya da umuda sarılıp harekete geçeceğiz. Biz karanlığa yumruk sallamak yerine mum yakmayı tercih ettik."

Türkiye'nin COP31 Başkanlığı'nı bu anlayışla üstlendiğini belirten Erdoğan, konferansın sonraki organizasyonlara da örnek olacak bir uygulama COP'u olmasını hedeflediklerini söyledi.

Yenilenebilir enerjinin payı yüzde 60'ı aştı

Cumhurbaşkanı Erdoğan, kalkınma hedeflerini ve enerji güvenliğini planlarken çevresel faktörleri en ince ayrıntısına kadar gözettiklerini ifade ederek, 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda yeşil kalkınma yolculuğunu kararlılıkla sürdürdüklerini belirtti. Enerjiden sanayiye, ulaştırmadan tarıma kadar tüm sektörleri karbonsuzlaştırma rotasında yeniden yapılandırdıklarını ifade eden Erdoğan, ekonominin bütün sektörlerinde yeşil dönüşümü esas aldıklarını bildirdi. Erdoğan, "Yenilenebilir enerji yatırımlarımızı artırıyor, enerji verimliliğini yükseltiyor, temiz ulaşım çözümlerini yaygınlaştırıyoruz. Kurulu elektrik gücümüzde yenilenebilir enerji kaynaklarının payını yüzde 60'ın üzerine çıkardık. Yürürlüğe koyduğumuz İklim Kanunu ile bu yapısal dönüşümün hukuki ve kurumsal zeminini güçlendirdik" diye konuştu.

Başlattıkları Su Verimliliği Seferberliği ile yaşam kaynağı olan suyun her damlasını koruma altına aldıklarının altını çizen Erdoğan, 11 Kasım'ı Milli Ağaçlandırma Günü ilan ederek ülke genelinde her yıl milyonlarca tohumu ve fidanı toprakla buluşturduklarını kaydetti. Erdoğan, COP31 Başkanlığı kapsamındaki iklim eylem dönemini de bu kuşatıcı anlayışla hazırladıklarını söyledi. Uluslararası Enerji Ajansı ve Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Teşkilatı ile stratejik ortaklık tesis ettiklerini dile getiren Erdoğan, bu uzmanlık kuruluşlarının çalışmalarını COP31 gündemiyle buluşturarak uygulama hedeflerinin temeli haline getirdiklerine işaret etti.

Sıfır atıkta geri kazanım oranı yüzde 40'a yaklaştı

Cumhurbaşkanı Erdoğan, eşi Emine Erdoğan'ın öncülüğünde başlatılan Sıfır Atık hareketinin uluslararası ölçekte önemli bir çevre girişimine dönüştüğünü söyledi.

2017 yılında yüzde 13 seviyesinde olan ulusal geri kazanım oranının 2025 yılı sonu itibarıyla yüzde 40'a yaklaştığını belirten Erdoğan, bugüne kadar 90 milyon ton atığın ekonomiye kazandırıldığını açıkladı.

Erdoğan, sıfır atık hedefine ulaşıncaya kadar çalışmaların sürdürüleceğini ifade etti.

"Gelişmiş ülkeler daha fazla sorumluluk üstlenmeli"

İklim değişikliğiyle mücadelede finansman ve teknoloji desteğinin önemine değinen Erdoğan, gelişmiş ülkelerin daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi.

İklim krizinden en az etkilenen ülkelerin çoğu zaman en ağır sonuçlarla karşı karşıya kaldığını belirten Erdoğan, özellikle gelişmekte olan ülkeler ve küçük ada devletlerinin finansmana erişiminin kolaylaştırılması gerektiğini vurguladı. Erdoğan, küresel karbon bütçesini tarihsel olarak daha fazla tüketen gelişmiş ülkelerin emisyon azaltımı ve iklim finansmanı konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini kaydetti:

"Enerji dönüşümü başlığında, enerji güvenliğini ve ülkelerin farklı kalkınma ihtiyaçlarını gözeten adil bir politikanın hakim olmasını istiyoruz. İklim eyleminin başarısı, belirlenen hedefleri gerçekleştirecek koşulların sağlanmasına bağlıdır. Bu anlamda iklim değişikliğine en az etki eden ülkelerin çoğu zaman en ağır bedelleri ödediği gerçeğini muhakkak aklımızda tutmamız gerekiyor. Özellikle en az gelişmiş ülkelerin ve gelişmekte olan küçük ada devletlerinin finansmana, teknolojiye ve kapasite geliştirme imkanlarına erişimi kolaylaştırılmalıdır. İklim finansmanı daha ulaşılabilir, öngörülebilir ve ihtiyaçlara cevap verebilir hale getirilmelidir.

Küresel karbon bütçesini tarihsel olarak tüketen gelişmiş ülkeler emisyon azaltımında ve finansmanda daha fazla sorumluluk üstlenmelidir. Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma hakkı korunmalı, iklim krizinin bedelini en ağır şekilde ödeyen kırılgan ekonomiler ve toplumlar desteklenmelidir. Bu alanda açığı kapatabilmek maksadıyla İklim Uygulama Köprüsü Girişimi'ni bir model olarak uyguladık ve geçtiğimiz eylül ayında açıkladık. 'Bridge' adını verdiğimiz bu girişimle yerel ihtiyaçları somut yatırımlarla bir araya getirmeyi amaçlıyoruz."

Erdoğan'dan Gazze Mesajı: "Bu insanlara bir çadır dahi layık görülmüyor mu?"

Konuşmasında Gazze'deki insani krize de geniş yer ayıran Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsrail'in saldırılarının çevre üzerindeki etkilerine dikkat çekti.

Gazze'de yaşananları hem insani hem de çevresel bir yıkım olarak nitelendiren Erdoğan, asırlık zeytin ağaçlarının kesildiğini, su ve toprağın kirlendiğini, şehirlerin enkaza dönüştüğünü söyledi.

Gazze'ye konteyner gönderilmesine izin verilmediğini belirten Erdoğan, bölgedeki barınma sorununa ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"Şehirlerimizde iklim risklerine karşı daha dayanıklı altyapılar, daha verimli binalar ve sürdürülebilir yaşam alanları inşasına odaklandık. Yerel yönetimlerin finansmana erişimi bu dönüşümün başarısında belirleyici olacaktır. İklim değişikliğiyle mücadelemiz maalesef uluslararası sistemin daha çetin sorunlarla boğuştuğu bir döneme denk geliyor. Savaşlar, krizler, göçler, açlık ve yoksulluk uluslararası dayanışmaya duyulan ihtiyacı günden güne artırıyor. Silahlı çatışmaların yol açtığı ağır faturayı insanların yanı sıra tabiat da ödüyor. Bunun en canlı örneği Gazze'dir. BM Genel Kurulu hitabımda da vurguladığım gibi, Gazze'de sadece bir soykırım değil, aynı zamanda bir çevrekırım yaşanmıştır.

Gazze'de asırlık zeytin ağaçları kesildi, biz bugün zeytin ağacı diktik. Asırlık ağaçlar kesilirken toprak kirletildi, su kirletildi, şehirler devasa birer enkaz yığınına çevrildi. Biz bugün İsrail'den konteyner istiyoruz ama şu anda Gazze'de oradaki Filistinli kardeşlerimiz ne yazık ki çamur batağının içerisindeki çadırlarda yaşamaya mahkum edildiler. Bunlar insan değil mi? Bu insanlara bir çadır dahi layık görülmüyor mu? Konteyner göndermek istiyoruz, müsaade edilmiyor. Son birkaç gündür Gazze'den yine yürek yakan haberler geliyor. Gazze'de yok edilen altyapı, aşırı yağışlar ve sel felaketiyle birleşince on binlerce çadır, barınak sular altında kaldı. Altına sığınabilecekleri hiçbir çatısı olmayan yüz binlerce Gazzeli kardeşimiz, özellikle tir tir titreyen masum çocuklar suların içinde, bu kış koşullarında çoğu zaman anne-babasız olarak hayatta kalma mücadelesi veriyor."

"Bu tecrit politikası son bulmalı"

Gazze'ye insani yardımların geçişine derhal izin verilmesi gerektiğini vurgulayan Erdoğan, uluslararası topluma çağrıda bulundu.

Erdoğan, "Bu tecrit politikası son bulmalı. Bu zulüm, bu gaddarlık artık sona ermeli ve erdirilmelidir" dedi.

Liderlere seslenen Erdoğan, iklim kriziyle mücadele kadar savaşlar, göçler, açlık ve yoksulluk gibi sorunlarda da uluslararası dayanışmanın önem taşıdığını belirtti:

"Bu tecrit politikası son bulmalı. Bu zulüm, bu gaddarlık artık sona ermeli ve erdirilmelidir. Gelin, Antalya'dan tüm dünyaya güçlü bir irade sergileyelim. Adaletle paylaşalım, dayanışmayla üretelim, kararlılıkla uygulayalım. Bu hafta yapacağımız istişarelerle bu konferansın uzlaşı ve somut ilerleme açısından güçlü bir örnek teşkil etmesini sağlayalım. Daha önemlisi, ekolojiyi ekonomiye feda eden tamahkar zihniyete artık 'dur' diyelim"

COP31'de 10 öncelikli alanda somut ilerleme hedefi

Türkiye'nin COP31 Başkanlığı kapsamında 10 öncelikli alanda somut ilerleme sağlamayı hedeflediğini açıklayan Erdoğan, temiz enerji dönüşümünden sıfır atığa, gıda güvenliğinden okyanusların korunmasına kadar birçok başlıkta çalışmalar yürütüleceğini söyledi.

Önümüzdeki 10 yıl içinde elektrik kullanım oranının yüzde 50 artırılmasını, atık üretimindeki artışın yarıya indirilmesini ve sanayide döngüsel malzeme kullanımının yaygınlaştırılmasını hedeflediklerini belirtti:

"Temiz enerji dönüşümünden sıfır atığa, gıda güvenliğinden sanayileşmeye, iklime dirençli şehirlerden okyanusların korunmasına uzanan 10 adet öncelikli alanda somut ilerlemeler sağlamayı hedefliyoruz. Evvela, önümüzdeki 10 yıl içinde elektrik kullanım oranımızın yüzde 50 artırılmasını, atık üretimindeki artışın yarıya indirilmesini ve sanayide döngüsel malzeme kullanımının yaygınlaştırılmasını amaçlıyoruz. Bu noktada eşim Emine Erdoğan'ın öncülüğünde Türkiye'de filizlenip küresel bir çevre girişimine dönüşen Sıfır Atık hareketine ayrı bir parantez açmak isterim. Hareketin başladığı 2017'de yüzde 13 civarında olan ulusal geri kazanım oranımız, 2025 yıl sonu itibarıyla yüzde 40'a yaklaştı. 90 milyon ton atık ekonomimize kazandırıldı. BM Genel Kurulu'nun kararıyla 30 Mart'ın Uluslararası Sıfır Atık Günü ilan edilmesi ise ortak mücadelemizin küresel bir kazanıma dönüşebildiğinin en güzel örneği oldu. İnşallah burada durmayacak, sıfır atık hedefine ulaşıncaya kadar emek vermeye, çaba göstermeye devam edeceğiz."

Konuşmasının sonunda gelecek nesillere daha temiz, yeşil ve adil bir dünya bırakmanın önemine dikkat çeken Erdoğan, COP31'in uluslararası iş birliği ve somut sonuçlar açısından güçlü bir örnek oluşturmasını temenni etti

Bakanlığın resmi sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, intikal sürecini sürdüren deniz görev grubu unsurlarına insansız hava aracıyla keşif ve gözetleme desteği verildiği bildirildi.

KALKAN İHA, deniz görev grubunun faaliyetlerine destek veriyor

MSB'nin paylaşımında, yerli imkânlarla geliştirilen KALKAN Dikey İniş Kalkışlı İnsansız Hava Aracı'nın Somali Deniz Görev Grubu unsurlarının faaliyetlerinde etkin şekilde kullanıldığı belirtildi.

Açıklamada, intikaline devam eden görev grubu unsurlarına destek sağlamak amacıyla kullanılan aracın, keşif ve gözetleme görevlerini başarıyla yerine getirdiği ifade edildi.

Yerli ve millî imkânlarla geliştirildi

KALKAN Dikey İniş Kalkışlı İnsansız Hava Aracı, yerli ve milli imkânlarla geliştirildi. Milli Savunma Bakanlığının paylaşımında, aracın Somali Deniz Görev Grubu'na yönelik faaliyetlerde aktif olarak görev aldığı bilgisine yer verildi.

İnsansız hava aracı, görev grubu unsurlarına keşif ve gözetleme desteği sunarak intikal sürecindeki faaliyetlere katkı sağlıyor.

Yerli ve millî imkânlarla geliştirilen KALKAN Dikey İniş Kalkışlı İnsansız Hava Aracı, intikaline devam eden Somali Deniz Görev Grubu unsurlarımıza keşif ve gözetleme desteği sağlamak maksadıyla etkin bir şekilde başarıyla kullanılıyor. #MillîSavunmaBakanlığı https://t.co/HWSH0SEPjs

— T.C. Millî Savunma Bakanlığı (@tcsavunma) November 11, 2026

Cumhurbaşkanı Erdoğan, karşılama alanında bulunmadı.

Antalya EXPO Center'da gerçekleştirilen COP31 Liderler Zirvesi'nde yaşanan karşılama görüntüleri Güney Kıbrıs Rum Yönetimi basınında geniş yer buldu.

GKRY lideri Nikos Hristodulidis, zirvenin düzenlendiği alana geldiğinde Cumhurbaşkanı Erdoğan karşılama alanında bulunmadı. Hristodulidis'i BM Genel Sekreteri Antonio Guterres karşıladı.

Kıbrıs Haber Ajansı'nın (KYPE) haberine göre, yerel saatle 11.00'den kısa süre önce zirve alanına ulaşan Hristodulidis, Guterres ile tokalaştı. İkili, basın mensuplarına fotoğraf verdikten sonra kısa süre sohbet etti.

Hristodulidis'in gelişinden önce Erdoğan'ın karşılama alanından ayrıldığı aktarıldı.

COP-31 zirvesine katılan liderleri Cumhurbaşkanı Erdoğan ve BM Genel Sekreteri Guterres birlikte karşılarken, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi Lideri Hristodulidis'i yalnızca Guterres karşıladı https://t.co/lROj1Smzrs

— ANKA Haber Ajansı (@ankahabera) November 11, 2026

Rum Hükümet Sözcüsü'nden Erdoğan'a: "Saygısızlık"

GKRY merkezli Cyprus Mail gazetesi, Erdoğan'ın Hristodulidis'in gelişinden önce karşılama alanından ayrıldığını yazdı. Haberde, zirveye katılan devlet ve hükümet başkanlarının büyük bölümünün Erdoğan ve Guterres tarafından birlikte karşılandığına dikkat çekildi.

Rum Hükümet Sözcüsü Konstantinos Letymbiotis de yaşananlara tepki gösterdi.

Letymbiotis, Erdoğan'ın karşılama alanından ayrılmasını "Birleşmiş Milletlere yönelik bir saygısızlık gösterisi" olarak nitelendirdi.

Erdoğan, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman'ı bizzat karşıladı

COP31 Liderler Zirvesi'ndeki karşılama görüntülerinde dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman oldu.

Cyprus Mail'in haberine göre Erhürman, zirve alanına gelişinde Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından karşılandı. Erhürman'ın karşılandığı sırada BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in karşılama alanında bulunmadığı belirtildi.

KKTC Başbakanı Ünal Üstel, Başbakan Yardımcısı Fikri Ataoğlu ve Dışişleri Bakanı Tahsin Ertuğruloğlu da zirve kapsamında Antalya'ya gelen isimler arasında yer aldı.

Hristodulidis'in COP31 Zirvesi'ne katılımı da tartışılmıştı

GKRY basınında daha önce yayımlanan haberlerde, Hristodulidis'in COP31 Liderler Zirvesi'ne katılımı için diplomatik temaslar yürütüldüğü ileri sürülmüştü.

Cyprus Mail ve Phileleftheros gazetelerinde yer alan haberlerde, Rum liderin zirveye katılımının Avrupa Birliği kurumları ve üye ülkelerin girişimleri sonucunda sağlandığı iddia edilmişti.

Hristodulidis, COP31 Liderler Zirvesi'ne katılmak üzere 10 Kasım'da Rodos üzerinden Antalya'ya gelmişti.

Elebaşılığını Mehmet Şirin Aksoy'un yaptığı örgüte yönelik çalışmada, yakalanması hedeflenen 89 şüpheliden 61'i gözaltına alındı. Firari durumda bulunan 28 zanlının yakalanması için ise çalışmalar devam ediyor.

Eş zamanlı operasyonda 61 kişi yakalandı

Silahlı suç örgütünün faaliyetlerinin ortaya çıkarılması amacıyla başlatılan soruşturma doğrultusunda, Adana merkezli 4 ilde belirlenen adreslere operasyon düzenlendi. Eş zamanlı gerçekleştirilen baskınlarda 45 şüpheli yakalandı.

Örgütsel suçlar ve farklı dosyalar kapsamında cezaevinde bulunan 16 kişi hakkında da gözaltı işlemi uygulandı. Böylece operasyon kapsamında gözaltına alınanların sayısı 61'e ulaştı.

Operasyonda silah ve dijital materyaller ele geçirildi

Şüphelilerin adreslerinde yapılan aramalarda ruhsatsız 15 tabanca ve 3 av tüfeği bulundu. Aramalarda ayrıca çok sayıda polis yeleği, fişek ve dijital materyale el konuldu.

Soruşturma kapsamında haklarında yakalama çalışması yürütülen 28 zanlının ise firari olduğu belirlendi. Bu kişilerden ikisinin yurt dışında bulunduğu tespit edilirken, şüphelilerin yakalanmasına yönelik çalışmaların sürdüğü bildirildi.

Suç örgütünün karıştığı suçlar belirlendi

Soruşturma dosyasında yer alan tespitlere göre örgütün, başta Adana olmak üzere farklı bölgelerde çok sayıda suça karıştığı belirlendi.

Örgütün faaliyetleri arasında “kasten öldürme”, “kasten öldürmeye teşebbüs”, “nitelikli yağma”, “kişiyi hürriyetinden yoksun kılma”, “silahlı tehdit” ve “iş yeri kurşunlama” suçlarının bulunduğu kaydedildi.

ABD Dışişleri Bakanlığının 11 Kasım 2026 itibarıyla yayımladığı bilgilerde DV-2027 başvurularının başlangıç ve bitiş tarihleri açıklanmış değil. Resmî başvuru sistemi de yeni dönem için kayıt kabul etmiyor. Sürecin gecikmesinde başvuru yönteminde yapılacak değişiklikler etkili olurken, başvuruların açılmasını öngören mahkeme kararının temyiz aşamasında durdurulması da takvimi etkiledi. Bu nedenle henüz kesin bir başvuru günü vermek mümkün değil.

Green Card başvuru tarihi belli oldu mu?

DV-2027 Green Card başvuruları için ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından ilan edilmiş kesin bir başlangıç tarihi bulunmuyor. Bakanlık, 5 Kasım 2025'te yayımladığı duyuruda DV-2027 kayıt döneminin başlangıç tarihinin ve sonuçların açıklanacağı günün daha sonra bildirileceğini açıklamıştı.

Bu duyuruda, başvuru sürecinde bazı değişiklikler yapılacağı ve yeni takvimin mümkün olan en kısa sürede ilan edileceği belirtilmişti. Ancak 11 Kasım 2026 itibarıyla yeni dönem için başvuru talimatları ve kayıt tarihleri yayımlanmadı.

ABD Dışişleri Bakanlığının açıklamasına göre DV-2027 kapsamında seçilecek kişilerin vize başvurusu dönemi ise 1 Ekim 2026 ile 30 Eylül 2027 tarihleri arasında devam edecek şekilde planlandı. Ancak bu tarih aralığı, Green Card çekilişine katılmak için başvuru ekranının açık olduğu anlamına gelmiyor.

2026-2027 Green Card başvuruları ne zaman başlayacak?

DV-2027 başvurularının hangi tarihte başlayacağı henüz bilinmiyor. Önceki yıllarda başvuruların çoğunlukla ekim ve kasım aylarında alınması, bu dönem için de benzer bir takvim beklentisi oluşturmuştu. Ancak DV-2027 sürecinde yaşanan gecikme nedeniyle geçmiş yıllardaki tarihlerden hareketle yeni başvuru günü belirlenemiyor.

Başvuru takvimine ilişkin hukuki süreçte de gelişmeler yaşandı. California'daki federal mahkeme, 14 Ekim 2026'da ABD Dışişleri Bakanlığına başvuru dönemini yeniden açması yönünde ön karar verdi. Kararda kayıt döneminin 1 Kasım'a kadar başlatılması ve başvuru takviminin önceden duyurulması öngörülüyordu.

Ancak ABD hükümetinin itirazı üzerine 9. Temyiz Mahkemesi, 29 Ekim 2026'da alt mahkemenin kararını temyiz süreci devam ederken geçici olarak durdurdu. Böylece başvuruların 1 Kasım'da açılmasını öngören takvim de uygulanmadı. Mahkemenin bu kararı, DV-2027 çekilişinin kesin olarak iptal edildiği anlamına gelmiyor; başvuru sürecine ilişkin hukuki belirsizlik devam ediyor.

DV-2027 Green Card çekilişi iptal mi edildi?

DV-2027 başvurularının henüz açılmamış olması, çekilişin kesin olarak iptal edildiği anlamına gelmiyor. ABD Dışişleri Bakanlığı başvuru tarihlerini açıklamadı ve resmî sistemde yeni dönem için kayıt alınmıyor.

29 Ekim'de verilen temyiz kararı, alt mahkemenin başvuruların açılmasını zorunlu tutan kararını geçici olarak askıya aldı. Temyiz sürecinin sonucu ve ABD Dışişleri Bakanlığının yeni bir takvim açıklayıp açıklamayacağı, başvuru sürecinin geleceği açısından belirleyici olacak.

Dolayısıyla adayların şu aşamada DV-2027 çekilişinin iptal edildiği ya da kesin bir tarihte başlayacağı yönündeki açıklamaları resmî duyuru olarak değerlendirmemesi gerekiyor.

Green Card başvurusu nereden yapılacak?

Green Card çekilişine katılım başvuruları yalnızca ABD Dışişleri Bakanlığının Elektronik Çeşitlilik Vizesi sistemi üzerinden gerçekleştiriliyor. Başvuru dönemi açıldığında adayların formu çevrim içi olarak doldurması gerekiyor.

Resmî başvuru adresi:

https://dvprogram.state.gov/

Sistemde şu anda DV-2027 için başvuru kabul edilmiyor. Resmî sayfada önceki dönem olan DV-2026'nın kayıt tarihlerine ilişkin bilgi bulunuyor ve yeni başvuru alınmadığı belirtiliyor.

ABD Dışişleri Bakanlığı, başvuruların yalnızca belirlenen süre içerisinde elektronik sistem üzerinden yapılabileceğini bildiriyor. Postayla gönderilen başvurular kabul edilmiyor. Ayrıca aynı kişi adına birden fazla başvuru yapılması, adayın bütün başvurularının geçersiz sayılmasına neden olabiliyor.

Green Card başvurusu için nelere dikkat edilmeli?

DV-2027 başvuru dönemi açıldığında adayların ABD Dışişleri Bakanlığının yayımlayacağı güncel katılım talimatlarını esas alması gerekiyor. Başvuru koşulları, fotoğraf ölçüleri, gerekli bilgiler ve varsa yeni belge şartları bu yönergede açıklanacak.

Başvuru sürecinde dikkat edilmesi gereken temel noktalar şöyle:

• Başvuru yalnızca ABD Dışişleri Bakanlığının resmî internet sitesi üzerinden yapılmalı.

• Her aday adına yalnızca bir başvuru gönderilmeli.

• Formdaki kişisel bilgiler eksiksiz ve doğru girilmeli.

• Başvuru sonrasında verilen onay numarası saklanmalı.

• Çekiliş sonucu yalnızca resmî sistemdeki Entrant Status Check ekranından kontrol edilmeli.

ABD Dışişleri Bakanlığı, Green Card başvurularında dolandırıcılık girişimlerine karşı da uyarıyor. Başvuru sahibine kazanma garantisi verdiğini söyleyen kişi ve internet sitelerine itibar edilmemesi gerekiyor. Resmî kurum, kazanan adaylara sonuç bildirimini e-posta veya posta yoluyla göndermiyor.

DV-2027 başvuru sonuçları ne zaman açıklanacak?

DV-2027 başvuru tarihleri henüz açıklanmadığı için sonuçların ilan edileceği gün de kesinleşmiş değil. ABD Dışişleri Bakanlığının 2025 tarihli duyurusunda, sonuçların Entrant Status Check sistemi üzerinden erişime açılacağı tarihin de daha sonra bildirileceği belirtilmişti.

Başvuru dönemi tamamlandıktan sonra adaylar, kendilerine verilen onay numarasıyla resmî sistem üzerinden sonuçlarını kontrol edebilecek. Seçilmek ise doğrudan Green Card sahibi olmak anlamına gelmiyor. Seçilen kişilerin vize başvurusu, uygunluk değerlendirmesi ve mülakat gibi sonraki aşamaları tamamlaması gerekiyor.

DV-2027 başvuru takvimi açıklandığında başlangıç ve bitiş tarihleri ABD Dışişleri Bakanlığının resmî internet sitesinde yayımlanacak. Adayların yeni dönem duyurularını bu kaynak üzerinden takip etmesi gerekiyor.

Erdoğan'dan Von der Leyen'e "maşallah"lı karşılama

Antalya EXPO alanında gerçekleştirilen COP31 Liderler Zirvesi kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, zirveye katılan devlet ve hükümet başkanlarını karşıladı.

Erdoğan'ın Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile tokalaştığı anlar kameralara yansıdı.

Von der Leyen'i İngilizce "Good morning, maşallah. How are you?" sözleriyle karşılayan Erdoğan'a, Avrupa Komisyonu Başkanı gülümseyerek "Çok iyiyim" yanıtını verdi. İkili kısa süre sohbet ettikten sonra birlikte fotoğraf çektirdi.

Erdoğan, Suriye Cumhurbaşkanı Şara'yı Arapça karşıladı

Zirvenin dikkat çeken anlarından biri de Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara arasındaki diyalog oldu.

Şara'yı Arapça selamlayan Erdoğan, "Keyfe Suriye?" (Suriye nasıl?) diye sordu. Şara ise tebessüm ederek "Elhamdülillah" yanıtını verdi.

İki lider, karşılamanın ardından birlikte fotoğraf çektirdi.

Erdoğan, GKRY Lideri Hristodulidis'i karşılamadı

COP31 Liderler Zirvesi'nde en çok konuşulan gelişmelerden biri de GKRY lideri Nikos Hristodulidis'in karşılanması sırasında yaşandı.

Hristodulidis'in zirvenin gerçekleştirildiği alana geldiğinde bir süre kapıda beklediği öne sürüldü. Rum basınında yer alan haberlere göre, Hristodulidis beklediği sırada yanında bulunan ekrana Türk bayrağı yansıtıldı.

GKRY liderinin gelişi sırasında Cumhurbaşkanı Erdoğan karşılama alanında bulunmadı. Hristodulidis'i BM Genel Sekreteri Antonio Guterres karşıladı. Guterres ile tokalaşan Rum lider, basın mensuplarına poz verdikten sonra BM Genel Sekreteri ile kısa süre sohbet etti.

Erdoğan'ın Hristodulidis'in karşılanması sırasında alanda bulunmaması Rum basınında gündem oldu.

KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman'ı Erdoğan karşıladı

Zirvede dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman'ın karşılanması oldu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın daveti üzerine zirveye katılan Erhürman, alana gelişinde Erdoğan tarafından karşılandı. Erhürman'ın karşılandığı sırada BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in henüz karşılama alanında bulunmadığı belirtildi.

GKRY basınında da gündeme taşınan bu görüntüler, Erdoğan'ın KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman'ı bizzat karşılaması ve Hristodulidis'in gelişinde karşılama alanında bulunmaması üzerinden değerlendirildi.

COP31 Liderler Zirvesi'nde aile fotoğrafı çekildi

Resmi karşılama töreninin ardından zirveye katılan liderler aile fotoğrafı için bir araya geldi.

Fotoğraf çekiminde Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın sağında BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, solunda ise Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev yer aldı.

Aile fotoğrafında Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ve Gürcistan Cumhurbaşkanı Mikheil Kavelashvili'nin de aralarında bulunduğu çok sayıda lider yer aldı.

COP31 açılışında Anadolu Ateşi sahne aldı

Aile fotoğrafının ardından liderler, zirvenin açılış programı için Anadolu Salonu'na geçti. Cumhurbaşkanı Erdoğan, eşi Emine Erdoğan ve BM Genel Sekreteri Guterres ile birlikte salona girerek katılımcıları selamladı.

Açılış programında Anadolu Ateşi dans topluluğu, Türkiye'nin yedi bölgesine ait halk oyunlarını bir araya getiren özel bir gösteri sundu.

Antalya'da 9-20 Kasım tarihleri arasında gerçekleştirilen COP31 kapsamında iklim değişikliğiyle mücadele, iklim finansmanı, enerji dönüşümü ve sürdürülebilir kalkınma konularının ele alınması planlanıyor. Liderler Zirvesi'nin 12 Kasım'da da devam etmesi öngörülüyor.

Diyanet'in takvimine göre üç ayların başlangıcı ve Recep ayının ilk günü 10 Aralık 2026 Perşembe olacak. Aynı tarih, üç ayların ilk kandili olan Regaip Kandili gecesine de denk geliyor. 11 Kasım itibarıyla üç ayların başlamasına 29 gün kaldı. Dönemin devamında Miraç Kandili, Berat Kandili ve Kadir Gecesi idrak edilecek.

3 aylar ne zaman başlıyor?

Üç aylar, 10 Aralık 2026 Perşembe günü Recep ayının başlamasıyla birlikte girecek. Diyanet İşleri Başkanlığının 2026-2027 dini günler takviminde yer alan bu tarih, aynı zamanda Regaip Kandili olarak belirtiliyor.

11 Kasım 2026 itibarıyla üç ayların başlangıcına 29 gün bulunuyor. Recep ayının ardından Şaban ayı başlayacak, bu ayı ise Ramazan takip edecek.

Üç ayların başlangıç tarihleri şöyle:

• Recep ayı başlangıcı: 10 Aralık 2026 Perşembe

• Şaban ayı başlangıcı: 9 Ocak 2027 Cumartesi

• Ramazan ayı başlangıcı: 8 Şubat 2027 Pazartesi

İlk kandil ne zaman? Regaip Kandili hangi gün?

Üç ayların başlangıcıyla birlikte ilk kandil olan Regaip Kandili de 10 Aralık 2026 Perşembe gecesi idrak edilecek. Recep ayının ilk cuma gecesi olarak kabul edilen Regaip Kandili, üç ayların başlangıcına denk geliyor.

Bu dönemdeki diğer kandil ve özel gecelerin tarihleri ise şöyle:

• Regaip Kandili: 10 Aralık 2026 Perşembe gecesi

• Miraç Kandili: 4 Ocak 2027 Pazartesi gecesi

• Berat Kandili: 22 Ocak 2027 Cuma gecesi

• Kadir Gecesi: 5 Mart 2027 Cuma gecesi

Kandil geceleri, belirtilen günlerin akşamında başlayıp takip eden günün sabahına kadar devam ediyor. Bu nedenle özellikle Miraç ve Berat kandillerinin tarihleri incelenirken gecenin başladığı gün esas alınıyor.

Recep ayı ne zaman başlıyor?

Üç ayların ilk ayı olan Recep, 10 Aralık 2026 Perşembe günü başlayacak. Hicri takvimin yedinci ayı olan Recep, Regaip ve Miraç kandillerini de içinde barındırıyor.

Recep ayının başlamasıyla birlikte üç aylar dönemi de açılmış olacak. Bu ayın ardından 9 Ocak 2027 Cumartesi günü Şaban ayına geçilecek.

Şaban ayı ne zaman başlayacak, Berat Kandili hangi tarihte?

Şaban ayı, 9 Ocak 2027 Cumartesi günü başlayacak. Ramazan ayından önceki son ay olan Şaban içerisinde Berat Kandili de idrak edilecek.

Diyanet'in dini günler takviminde Berat Kandili 22 Ocak 2027 Cuma gecesi olarak yer alıyor. Şaban ayının ardından ise 8 Şubat 2027 Pazartesi günü Ramazan ayı başlayacak.

2027 Ramazan ayı ne zaman başlayacak, ilk oruç hangi gün?

2027 yılında Ramazan ayı 8 Şubat Pazartesi günü başlayacak. Bu tarihle birlikte Müslümanlar yılın ilk Ramazan orucunu tutacak. İlk oruç için 7 Şubat Pazar akşamı sahura kalkılacak.

Ramazan ayının son günlerinde ise Kadir Gecesi idrak edilecek. Diyanet takviminde Kadir Gecesi 5 Mart 2027 Cuma gecesi olarak belirtiliyor.

2027 Ramazan Bayramı takvimi de belli oldu:

• Ramazan Bayramı arifesi: 8 Mart 2027 Pazartesi

• Ramazan Bayramı 1. gün: 9 Mart 2027 Salı

• Ramazan Bayramı 2. gün: 10 Mart 2027 Çarşamba

• Ramazan Bayramı 3. gün: 11 Mart 2027 Perşembe

Üç aylarda hangi ibadetler yapılır?

Recep, Şaban ve Ramazan ayları Müslümanlar açısından dua, ibadet, tövbe ve hayır faaliyetlerine daha fazla yönelinen özel bir dönem olarak kabul ediliyor. Bununla birlikte üç ayların tamamında yapılması zorunlu, yalnızca bu döneme özgü belirlenmiş bir ibadet bulunmuyor.

Bu aylarda farz ibadetlerin yerine getirilmesinin yanı sıra nafile namaz, Kur'an-ı Kerim okuma, dua, zikir ve sadaka gibi ibadetlere ağırlık verilebiliyor. Ramazan ayında ise oruç ibadeti yerine getiriliyor.

Hz. Muhammed'in Recep ve Şaban aylarında Ramazan'a ulaşmak için dua ettiği aktarılıyor. Müslümanlar da üç ayları manevi hazırlık ve ibadetlerini artırma dönemi olarak değerlendiriyor.

2026-2027 üç aylar ve kandil takvimi nereden öğrenilir?

Üç ayların başlangıcı, kandil geceleri, Ramazan ayı ve bayram tarihleri Diyanet İşleri Başkanlığının dini günler takviminde yayımlanıyor. Takvim üzerinden Recep, Şaban ve Ramazan aylarının başlangıç tarihleriyle birlikte yıl içindeki diğer dini günler de kontrol edilebiliyor.

2026-2027 dönemine ilişkin güncel tarihlere Diyanet'in resmî internet sitesindeki Dinî Günler bölümünden ulaşılabiliyor.

Diyanet Dinî Günler Takvimi: https://diyanet.gov.tr/dini-gun-geceler

Murat Emir'den Erişah Arıcan için görevden alma çağrısı

YENİ Parti Grup Başkanvekili Murat Emir, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu'nun istifasını değerlendirdi. Kavcıoğlu'nun ardından Borsa İstanbul Yönetim Kurulu Başkanı Erişah Arıcan'ın da görevden alınması gerektiğini belirten Emir, finans yönetimine yönelik eleştirilerde bulundu.

Emir, Eylül 2018'den itibaren devletin finans yönetiminde görev alan isimleri eleştirerek, Türkiye ekonomisinin bu süreçte olumsuz etkilendiğini öne sürdü.

"Şahap Kavcıoğlu'ndan sonra sıra Erişah Arıcan'da"

Şahap Kavcıoğlu'nun Mart 2021'de Merkez Bankası Başkanlığına atanmasını ve Haziran 2023'te BDDK Başkanlığı görevine getirilmesini eleştiren Murat Emir, Erişah Arıcan'ın da uzun süredir Borsa İstanbul ve Türkiye Varlık Fonu yönetiminde bulunduğuna dikkat çekti.

Emir, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

"Şahap Kavcıoğlu’ndan sonra sıra Borsa İstanbul Yönetim Kurulu Başkanı Erişah Arıcan’a geldi! Eylül 2018’de devletin finans tepesine paraşütle indirilen, aynı tez masasından çıkma o malum kadro Türkiye ekonomisini adım adım çökertti."

Borsa İstanbul ve manipülasyon iddialarını gündeme getirdi

Murat Emir, açıklamasında Borsa İstanbul'daki hisse hareketleri, Takasbank'taki teminatlar ve kamu şirketlerinin fonlarına ilişkin çeşitli iddiaları da gündeme taşıdı.

Borsadaki bazı hisselerin 30 kat şişirildiğini ve manipülasyon düzeni bulunduğunu ileri süren Emir, Takasbank'taki teminatlar ile kamu şirketlerinin fonlarına ilişkin iddiaların araştırılması gerektiğini savundu.

Borsa İstanbul Genel Müdürü'nün rüşvet suçlamasıyla tutuklandığını da hatırlatan Emir, Yönetim Kurulu Başkanı Erişah Arıcan'ın görevde kalmasını eleştirdi.

"Savcılık soruşturması bir an evvel başlatılmalı"

Borsa İstanbul Yönetim Kurulu Başkanı Erişah Arıcan'ın derhal görevden alınmasını isteyen Murat Emir, finans sistemindeki iddialara ilişkin yargı sürecinin başlatılması çağrısında bulundu.

Emir, açıklamasını şu sözlerle sürdürdü:

"Erişah Arıcan derhal görevden alınmalı; Kavcıoğlu ve Arıcan başta olmak üzere bu paralel finans düzeninin tüm sorumluları hakkında savcılık soruşturması bir an evvel başlatılmalı."

BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu, kendisi ve kurum hakkında ortaya atılan iddiaların BDDK'nin itibarını daha fazla etkilememesi amacıyla Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'dan görevinden affını talep ettiğini açıkladı.

Kavcıoğlu'nun açıklamasının ardından YENİ Parti'den konuya ilişkin tepki geldi.

Emir: "Sorumlu oldukları alanlar talan ediliyor"

YENİ Parti Grup Başkanvekili Murat Emir, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada şunları kaydetti:

"Memlekete ve halka dair tek gram sorumluluk duyguları yok. Sorumlu oldukları alanların tamamı talan edilirken, korumakla yükümlü oldukları finansal sistem üzerinden milyarlarca dolarlık çark kurulurken değil, klik kavgalarında koltukları gittiğinde tek bir kişiye bağlılık bildirip köşelerine çekiliyorlar. Bunun adı AKP tipi başkanlık sistemi."

Memlekete ve halka dair tek gram sorumluluk duyguları yok. Sorumlu oldukları alanların tamamı talan edilirken, korumakla yükümlü oldukları finansal sistem üzerinden milyarlarca dolarlık çark kurulurken değil, klik kavgalarında koltukları gittiğinde tek bir kişiye bağlılık bildirip köşelerine çekiliyorlar. Bunun adı AKP tipi başkanlık sistemi.

— Murat Emir (@muratemir_dr) November 11, 2026

Özlale: "İnşallah yargılandığın günleri de göreceğiz"

YENİ Parti İzmir Milletvekil Ümit Özlale ise Kavcıoğlu'nun istifa açıklamasındaki "görevden af" şeklindeki ifadesine dikkat çekti. Özlale, "Sen Sayın Cumhurbaşkanı’ndan affını isteyebilirsin ama bu ülke seni TCMB ve BDDK'da yaptıklarından, bu halkı fakirleştirmenden dolayı affetmeyecek. İnşallah yargılandığın günleri de göreceğiz" dedi.

Sen Sayın Cumhurbaşkanı’ndan affını isteyebilirsin ama bu ülke seni TCMB ve BDDK'da yaptıklarından, bu halkı fakirleştirmenden dolayı affetmeyecek. İnşallah yargılandığın günleri de göreceğiz.

— Prof Dr. Ümit Özlale (@UmitOzlale) November 11, 2026

Protokol, Koru Hastanesi Kurumsal Pazarlama ve Tanıtım uzmanları Aşikar Karamusaoğlu ile Behran Uyan’ın katılımıyla Gazeteciler Cemiyeti Başkanvekili Ayhan Aydemir tarafından imzalandı.

"Sinemasına Bir Ağacın Adını Veren Ülke Türkiye: Yeşilçam'dan Yeşil Setlere" temasıyla yürütülen proje, sinema üretiminde çevresel sorumluluğun önemine dikkat çekmeyi hedefliyor. Çalışma kapsamında yönetmenlere konu, tür, anlatım biçimi ve sinema dili açısından kendi yaratıcı tercihlerini ortaya koyabilecekleri bir alan sunuldu.

Beş yönetmenin filmleri COP31'te gösterilecek

Projede Vuslat Saraçoğlu, Ömer Faruk Sorak, Emre Kavuk, Banu Sıvacı ve Uğur Yağcıoğlu yönetmen koltuğunda yer aldı. Beş kısa filmde Rıza Kocaoğlu, İlay Erkök, Aylin Kontente, Serdar Orçin, Gökhan Yıkılkan, Elit Andaç Çam, Ece Yüksel, Levent Can, Yıldız Çağrı Oktay, Emre Karayel ve Bestemsu Özdemir rol üstlendi.

Sürdürülebilir yapım kriterleri dikkate alınarak hazırlanan filmlerin gösterimi, 17 Kasım'da saat 18.00'de COP31 Amfi Tiyatro'da yapılacak. Proje, çevre duyarlılığını yalnızca film hikâyelerinde değil, yapımların hazırlanma biçiminde de merkeze aldı.

Çekim süreçlerinde çevresel kaynakların verimli kullanılması hedeflendi

Filmlerin hazırlık, çekim ve çekim sonrası aşamalarında çevresel sorumluluk ilkeleri gözetildi. Yerel kaynaklardan ve mevcut imkânlardan öncelikli olarak yararlanılması, ulaşım ve lojistik planlamasının verimli yapılması, enerji tüketiminin düşürülmesi ve teknik ekipmanların ihtiyaçlara uygun seçilmesi hedeflendi.

Dekor, kostüm ve aksesuar çalışmalarında da kaynak kullanımını azaltmaya yönelik uygulamalar benimsendi. Bu kapsamda mevcut, kiralanabilir, ikinci el veya yeniden kullanılabilecek malzemeler tercih edildi. Tek kullanımlık ürünlerin azaltılması ve ortaya çıkan atıkların ayrıştırılması da yapım sürecindeki kriterler arasında yer aldı.

Post-prodüksiyon aşamasında da kaynak tasarrufu gözetildi

Sürdürülebilir üretim yaklaşımı, filmlerin çekimlerinin tamamlanmasıyla sona ermedi. Post-prodüksiyon aşamasında veri depolama, kopyalama ve render işlemlerinde gereksiz kaynak tüketiminin önlenmesi amaçlandı.

Ayrıca yapımların çevre üzerindeki etkilerine ilişkin verilerin kayıt altına alınması da projenin uygulamaları arasına dahil edildi. Böylece film üretiminin farklı aşamalarında çevresel etkilerin dikkate alınması hedeflendi.

Birol Güven'den Yeşilçam vurgusu

Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürü Birol Güven, Yeşilçam döneminde çevresel sürdürülebilirlik kavramı bugünkü anlamıyla kullanılmasa da o dönemde bu anlayışla örtüşen uygulamaların bulunduğunu belirtti.

Güven, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Bugün geldiğimiz noktada yeniden Yeşilçam olmaya çalışıyoruz. Dünyanın Yeşilçam'dan öğreneceği çok şey var" ifadelerini kullandı.

"5 Yönetmen 5 Yeşil Film" projesi, sürdürülebilirliği filmlerin işlediği konuların yanı sıra yapım aşamalarına da taşıyor. Çalışmayla çevreye duyarlı üretim uygulamalarının sinema sektöründe daha geniş yer bulması amaçlanıyor.

Cumhuriyet'in haberine göre aralarında İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı ve cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu'nun da yer aldığı 12 sanığın yargılandığı davada, kurultay sürecine ilişkin iddialar ele alınıyor.

AYRINTILAR GELİYOR...

ANKA'nın haberine göre Meclis İzleme Komisyonu kurulmasına yönelik hazırlıklar kapsamında siyasi parti gruplarıyla temaslarda bulunan TBMM Başkanı Kurtulmuş, ziyaret programına devam ediyor.

Kurtulmuş, temasları kapsamında ilk olarak dün CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu ile Meclis'teki makamında görüştü. Bu ziyaretin ardından Yeni Yol Grubu'na da gitti.

Kurtulmuş'u DEM Parti Eş Genel Başkanları karşıladı

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, bugün DEM Parti Grubu'na gerçekleştirdiği ziyarette Eş Genel Başkanlar Tülay Hatimoğulları ve Tuncer Bakırhan ile Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit tarafından karşılandı. Saat 14.30'da başlayan görüşme 45 dakika devam etti. Toplantının tamamlanmasının ardından basın mensuplarına herhangi bir değerlendirme yapılmadı.

Kurtulmuş'un DEM Parti Grubu'ndaki temaslarının ardından AK Parti Grubu'na ziyaret gerçekleştirdiği bildirildi.

Eczacılık ve diş hekimliği öğrencilerine çift anadal teşviki

YÖK Başkanı Erol Özvar, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında bulunduğu Antalya'da gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Üniversitelerde çift anadal ve yandal uygulamalarına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Özvar, özellikle eczacılık ve diş hekimliği öğrencilerinin farklı disiplinlerde eğitim almalarını teşvik edecek yeni bir çalışma yürüttüklerini açıkladı.

Düzenlemenin gelecek yıla yetiştirilmesinin hedeflendiğini belirten Özvar, akademik başarısı yüksek öğrencilerin kendi alanlarını destekleyecek farklı programlardan da yararlanmasını istediklerini ifade etti.

Çift anadal hakkı yeniden düzenlenmiyor

Çift anadal uygulamasının üniversite öğrencileri için zaten mevcut bir hak olduğunu hatırlatan Erol Özvar, yeni bir hak oluşturmadıklarının altını çizdi.

Özvar, yapılması planlanan çalışmanın belirli bir başarı sıralamasının üzerinde bulunan öğrencilerin çift anadal ve yandal imkânlarından daha fazla yararlanmasını teşvik etmeye yönelik olduğunu belirterek şunları söyledi:

"Zaten ikinci anadal yapma hakkı bütün öğrencilerimizin var. Dolayısıyla biz yeniden böyle bir hak ihdas etmiyoruz. Şartlarını yerine getiren öğrencilerimiz ikinci anadal veya yandal yapabiliyor. Bizim yapmak istediğimiz, belirli bir başarı sıralamasının üzerinde yer alan gençlerimizin kendi bölümlerini destekleyecek farklı programlarda da eğitim alabilmelerini teşvik etmek."

Eczacılık öğrencileri mühendislik eğitimi de alabilecek

YÖK Başkanı Özvar, farklı disiplinlerde eğitim almanın öğrencilerin mesleki gelişimine önemli katkılar sağlayacağını vurguladı.

Özellikle eczacılık öğrencilerinin mühendislik veya kendi alanlarıyla ilişkili farklı programlarda eğitim görmesinin yeni çalışmaların ortaya çıkmasına katkı sağlayabileceğini belirten Özvar, bu yaklaşımın öğrencilerin üretkenliğini artıracağını ifade etti.

Çift anadal teşviki gelecek yıla yetiştirilecek

Planlanan uygulamanın hayata geçirilmesi için üniversitelerin fiziki koşullarının da dikkate alınacağını belirten Özvar, teşvikin mümkün olduğunca çok üniversitede uygulanmasını hedeflediklerini söyledi.

Üniversitelerin kampüs imkânları, öğrencilerin başarı sıralamaları ve diğer koşulların düzenlemenin kapsamını belirleyeceğini kaydeden Özvar, şöyle konuştu:

"Üniversitelerimizin kampüsleri, öğrencilerimizin başarı sıralaması ve diğer hususları dikkate alarak önümüzdeki seneye bu teşviki yetiştirmeye çalışacağız."

YÖK'ten diğer bölümler için de çift anadal sinyali

Erol Özvar, eczacılık ve diş hekimliği bölümleriyle sınırlı kalmayacak benzer teşviklerin diğer akademik programlar için de gündeme gelebileceğini açıkladı.

YÖK'ün hedefinin öğrencilerin yalnızca kendi bölümlerinde uzmanlaşması değil, farklı disiplinlerden de bilgi ve beceri kazanması olduğunu belirten Özvar, disiplinler arası eğitimin önemine dikkat çekti.

"Yapay zekâ ve dijitalleşme yeni yetkinlikleri zorunlu kılıyor"

Mesleklerin yapay zekâ ve dijital teknolojilerle birlikte değiştiğini vurgulayan Özvar, üniversite öğrencilerinin eğitim aldıkları alanın dışında da yeni yetkinlikler kazanmasının öneminin arttığını söyledi.

Farklı disiplinlerde eğitim almanın öğrencilerin ana dallarındaki uzmanlıklarını zayıflatmayacağını belirten Özvar, bu yaklaşımı pergel örneğiyle anlattı.

Özvar, "Bir ana dal mutlaka olmalı. Pergelin sabit ayağı gibi ana dalımız yerinde dururken diğer ayağını mümkün olduğu kadar açarak beceri alanımızı genişletmemiz lazım. Bir sabit beceri üzerinden beceri çemberinin çapını büyütmeye çalışıyoruz" ifadelerini kullandı.

Bakanlığın Temel Eğitim Genel Müdürlüğü tarafından her ay hazırlanan Aile Eğitim Bülteni, okul öncesi eğitim alan çocukların anne ve babalarına rehberlik etmeyi amaçlıyor. Farklı temalarla oluşturulan yayınlar aracılığıyla ailelerin eğitim sürecindeki rolünün güçlendirilmesi ve çocukların gelişimine daha aktif katkı sunmaları hedefleniyor.

Ailelere sunulan içerikler, çocuk gelişimine ilişkin güncel bilgilerin paylaşılmasını sağlarken okulda uygulanan eğitim programıyla evdeki öğrenme ortamının birbirini tamamlamasına da destek veriyor. Böylece anne ve babaların eğitim sürecine katılımı teşvik ediliyor.

Kasım ayının teması doğa ve çevre bilinci oldu

Kasım sayısı, "Doğayla büyüyoruz, geleceği koruyoruz" teması etrafında hazırlandı. Bülten kapsamında okul öncesi dönemde çocukların doğayla temas etmesinin gelişimlerine katkısı, ormanların ve doğal yaşamın korunması, sıfır atık yaklaşımı ve sürdürülebilir yaşam biçimleri işlendi.

Yayında ailelerin çocuklarıyla birlikte doğayı tanımalarını kolaylaştıracak oyun ve etkinlikler de bulunuyor. Ayrıca çevreye duyarlı davranışların günlük hayata yerleştirilmesi için uygulanabilecek öneriler paylaşıldı.

Doğayla temas çocukların keşif duygusunu destekliyor

Bültende doğanın, çocukların öğrenme ve keşfetme süreçleri açısından önemli fırsatlar barındırdığına dikkat çekildi. Çocukların çevrelerini gözlemlemelerinin ve doğadaki değişimleri fark etmelerinin dünyayı tanımalarına katkı sunduğu belirtildi.

Bu yaklaşım, yayında şu ifadelerle aktarıldı:

"Yağmurun ardından toprağın kokusunu almak, bir kuşun sesini dinlemek, bir tohumun filizlenişini izlemek veya açık havada özgürce oyun oynamak çocuklarımızın dünyayı tanımalarına, merak duygularını geliştirmelerine fırsat sunar."

Ailelere günlük yaşamda doğa etkinlikleri önerildi

Aile Eğitim Bülteni'nde Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı kapsamında okullarda gerçekleştirilen çalışmalara da yer verildi. Program doğrultusunda çocukların doğayı tanıması, canlılara karşı duyarlılık geliştirmesi, çevreyi koruma bilinci edinmesi ve sürdürülebilir yaşam alışkanlıkları kazanması için çeşitli öğrenme deneyimleri sunulduğu vurgulandı.

Bültende, okulda edinilen bu deneyimlerin ailelerin katılımıyla günlük yaşamda da devam ettirilmesinin önemine değinildi. Anne ve babalara yönelik mesajda, "Bu deneyimlerin sizinle birlikte günlük yaşamda da sürdürülmesi ve onun merakını paylaşmanız çocuğunuzun doğayla olumlu bir bağ geliştirmesi açısından oldukça önemlidir" ifadeleri kullanıldı.

“Aile Eğitim Bülteni”, Kasım Sayısı “Doğayla Büyüyoruz, Geleceği Koruyoruz” Temasıyla Yayımlandı 📚 👉🏻 https://t.co/A46k1jVDCd https://t.co/vjhLHHu2pT

— T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (@tcmeb) November 11, 2026

Diyanet'in açıkladığı programlarda ücretler kişi başı ABD doları üzerinden hesaplanıyor. Ramazan umresi fiyatları seçilen turun süresine ve konaklama türüne göre 1.500 dolardan başlayıp 3.900 dolara kadar çıkıyor. Şevval umresinde ise servisli normal konaklama seçeneği dört kişilik odada 1.525 dolar, yürüme mesafeli konaklama seçeneği aynı oda kapasitesinde 1.690 dolar olarak açıklandı.

2027 Ramazan umresi ne zaman yapılacak?

Diyanet'in 2027 Ramazan umresi programında ilk hareket tarihi 7 Şubat 2027 olarak belirlendi. Ramazan ayının farklı dönemlerini kapsayacak şekilde hazırlanan turlarda 10, 11, 15, 20, 24, 30 ve 35 günlük seçenekler bulunuyor.

Programlarda servisli normal konaklama ve yürüme mesafeli konaklama alternatifleri sunuluyor. Kafilelerin Mekke ve Medine'de kalacağı süreler, tercih edilen turun uzunluğuna göre değişiyor. Bazı turlar Ramazan ayının başlangıcını kapsarken daha uzun süreli programlar Kadir Gecesi ve Ramazan Bayramı dönemine kadar uzanabiliyor.

Bu nedenle Ramazan umresi için kayıt yaptırmayı düşünenlerin yalnızca hareket tarihine değil, turun dönüş gününe ve konaklama süresine de dikkat etmesi gerekiyor.

2027 Ramazan umresi fiyatları ne kadar?

Ramazan umresi ücretleri, turun kaç gün süreceğine, konaklama türüne ve oda kapasitesine göre farklılaşıyor. Diyanet'in açıkladığı programda dört kişilik odada servisli 11 günlük turun kişi başı ücreti 1.500 dolardan başlıyor.

Yürüme mesafeli konaklama seçeneğinde ise dört kişilik odada 10 günlük turun kişi başı ücreti 1.640 dolar olarak açıklandı. Daha uzun süreli programlarda ve iki kişilik oda tercihlerinde ücretler yükseliyor. Ramazan dönemi için açıklanan en yüksek tur ücretleri 3.900 dolara kadar ulaşıyor.

Ramazan umresinde fiyatı belirleyen başlıca unsurlar şöyle:

• Turun 10, 11, 15, 20, 24, 30 veya 35 gün sürmesi

• Servisli ya da yürüme mesafeli konaklama tercih edilmesi

• Otelde aynı odada kalacak kişi sayısı

• Mekke ve Medine'deki konaklama planı

Ramazan programının bütün oda ve tur seçeneklerine ait ücretler Diyanet'in yayımladığı broşürde yer alıyor. Kayıt öncesinde tercih edilen turun banka kodu ve kişi başı ücretinin kontrol edilmesi gerekiyor.

2027 Şevval umresi ne zaman başlayacak?

Şevval ayı umre programında ilk kafilelerin hareket tarihi 10 Mart 2027 olarak açıklandı. Ramazan programından farklı olarak Şevval turları 14 günlük olarak planlandı. Servisli normal konaklama seçeneğinde iki ayrı tur, yürüme mesafeli konaklamada ise bir tur bulunuyor.

Diyanet'in açıkladığı hareket ve dönüş tarihleri şöyle:

• Servisli normal konaklama 1. tur: 10-14 Mart 2027 hareket, 24-28 Mart 2027 dönüş

• Servisli normal konaklama 2. tur: 18-20 Mart 2027 hareket, 1-3 Nisan 2027 dönüş

• Yürüme mesafeli konaklama: 10-12 Mart 2027 hareket, 24-26 Mart 2027 dönüş

Servisli normal konaklama programında Mekke'de Aziziye ve Şişe bölgelerindeki otellerde, Medine'de ise Merkeziye bölgesindeki otellerde kalınacak. Yürüme mesafeli programda Mekke konaklaması Hibetullah ve çevresindeki otellerde gerçekleştirilecek.

2027 Şevval umresi fiyatları ne kadar?

Şevval umresi ücretleri de oda kapasitesine ve konaklama türüne göre değişiyor. Servisli normal konaklama programında dört kişilik odada kişi başı ücret 1.525 dolar olarak belirlendi. İki kişilik odada kalmak isteyenler için fiyat 1.650 dolara yükseliyor.

Yürüme mesafeli konaklama seçeneğinde ise dört kişilik odada kişi başı ücret 1.690 dolar. İki kişilik odada konaklama tercih edildiğinde ücret 1.980 dolara çıkıyor.

Servisli normal konaklama ücretleri:

• Dört kişilik oda: 1.525 dolar

• Üç kişilik oda: 1.565 dolar

• İki kişilik oda: 1.650 dolar

Yürüme mesafeli konaklama ücretleri:

• Dört kişilik oda: 1.690 dolar

• Üç kişilik oda: 1.795 dolar

• İki kişilik oda: 1.980 dolar

Şevval ayı programlarında kahvaltı ve akşam yemeği yarı açık büfe olarak verilecek. Çocuklar için de yaş gruplarına göre farklı ücretler uygulanacak. Buna göre 0-2 yaş arası bebeklerin ücreti 550 dolar, 3-5 yaş arasındaki çocukların ücreti ise 950 dolar olarak açıklandı. Bu yaş grubundaki çocuklara otellerde ayrı yatak verilmeyecek.

Ramazan ve Şevval umresi arasında ne fark var?

Diyanet'in 2027 yılı için hazırladığı iki program arasındaki temel farklar seyahat süresi, hareket tarihleri ve ücret seçeneklerinde görülüyor. Ramazan turları daha uzun süreli konaklama isteyenlere hitap ederken Şevval programı 14 günlük seyahat planı sunuyor.

İki organizasyonun öne çıkan özellikleri şöyle:

• Seyahat dönemi: Ramazan umresi 7 Şubat 2027'de başlıyor. Şevval umresinin ilk hareketleri 10 Mart 2027'de yapılacak.

• Tur süresi: Ramazan programında 10, 11, 15, 20, 24, 30 ve 35 günlük seçenekler bulunuyor. Şevval turları 14 gün sürüyor.

• En düşük açıklanan ücret: Ramazan umresinde dört kişilik odada servisli 11 günlük tur 1.500 dolardan başlıyor. Şevval umresinde servisli normal konaklama dört kişilik oda ücreti 1.525 dolar.

• Konaklama: Her iki dönemde de servisli ve yürüme mesafeli seçenekler bulunuyor.

• Oda kapasitesi: Şevval programında iki, üç ve dört kişilik oda ücretleri ayrı ayrı açıklandı. Ramazan programında da ücretler oda kapasitesine ve tur seçeneğine göre değişiyor.

Bu karşılaştırmada en düşük ücretler esas alındığında iki program arasında 25 dolarlık fark bulunuyor. Ancak Ramazan ve Şevval turlarının süreleri ve program içerikleri aynı olmadığından yalnızca başlangıç fiyatlarına bakarak seçim yapmak doğru olmayabilir.

2027 Ramazan ve Şevval umresi başvuruları nasıl yapılır?

Diyanet'in 2026-2027 umre organizasyonu kapsamında Ramazan ve Şevval turları için kayıt işlemleri başladı. Umreye gitmek isteyenler, tercih ettikleri programın banka koduyla ücret ödemesini yaptıktan sonra başvurularını il veya ilçe müftülüklerinden ya da e-Devlet üzerinden tamamlayabiliyor.

Başvuru yapacak kişilerin pasaportlarının seyahat tarihinden itibaren en az bir yıl geçerli olması gerekiyor. Ayrıca Suudi Arabistan'ın talep ettiği sağlık ve aşı şartlarının da yerine getirilmesi isteniyor.

Şevval turları için broşürde belirtilen son başvuru tarihi 28 Ocak 2027. Kontenjanların bu tarihten önce dolabileceği uyarısı da yapılıyor. Ramazan programında ise son başvuru tarihleri tur seçeneğine göre değişebildiğinden kayıt öncesinde ilgili broşürün incelenmesi gerekiyor.

Diyanet 2027 umre tarihleri ve fiyatları nereden öğrenilir?

Ramazan ve Şevval umresi için hareket ve dönüş tarihleri, konaklama seçenekleri, kişi başı ücretler ve banka kodları Diyanet İşleri Başkanlığının Hac ve Umre Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan programlarda bulunuyor.

Adaylar güncel tur bilgilerine Diyanet'in resmî internet sitesi üzerinden ulaşabiliyor. Başvuru ve kayıt işlemleri için il veya ilçe müftülüklerinden de bilgi alınabiliyor.

Resmî duyuru ve programlar: https://hacumre.diyanet.gov.tr/

AJet'in resmî internet sitesindeki ücret kuralları ve sıkça sorulan sorular bölümünde özel indirim uygulaması doğrulanıyor. Şirketin yayımladığı ücret tablosunda özellikle Türkiye-Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) bağlantılı dış hat uçuşları için bazı oranlar da açıklanıyor. Buna göre engelli yolculara yüzde 25, gazi, malul ve şehit yakınlarına yüzde 20 indirim uygulanıyor. Öğrenci indirimi ise yalnızca belirli uçuş parkurlarını kapsıyor.

AJet indirimli uçak biletinden kimler yararlanabilir?

AJet'in özel indirim uygulamasından yararlanabilecek yolcu grupları şirketin resmî bilgilendirmesinde şöyle sıralanıyor:

• Öğrenciler

• Askerler

• Gaziler

• Malul yolcular

• Şehit aileleri ve yakınları

• Engelli yolcular

Bu gruplara yönelik indirimler, yolcunun statüsünü belgeleyen evrakların uçuş öncesinde ibraz edilmesi koşuluyla uygulanıyor. AJet, indirimlerin ayrıntıları için yolcuları özel indirimler sayfasına ve çağrı merkezine yönlendiriyor.

Burada önemli ayrıntı, özel indirim hakkının bütün uçuşlarda aynı şekilde geçerli olmaması. Uygulamanın kapsamı yolcu kategorisine, uçuş güzergâhına ve ilgili ücret koşullarına göre değişebiliyor.

AJet öğrenci indirimi yüzde kaç?

AJet'in yayımladığı özel indirim tablosunda öğrenci indirimi yüzde 10 olarak belirtiliyor. Ancak bu avantaj bütün yurt içi ve yurt dışı uçuşlarda geçerli değil.

Şirketin ücret kurallarında öğrenci indirimi için belirtilen parkurlar arasında STN-TR/ECN-STN ve GYD-TR/ECN-GYD bağlantıları yer alıyor. Bu nedenle öğrencilerin bilet satın almadan önce seyahat edecekleri güzergâhın indirim kapsamına girip girmediğini kontrol etmesi gerekiyor.

Öğrenci statüsünün belgelenmesi de indirimden yararlanma koşulları arasında bulunuyor. AJet, özel indirimlerden faydalanacak yolcuların gerekli belgeleri uçuş öncesinde ibraz etmesini istiyor. Belge türü ve başvuru adımları konusunda güncel bilgi için şirketin özel indirimler sayfası veya çağrı merkezi kullanılabiliyor.

Engelli yolculara AJet yüzde kaç indirim uyguluyor?

AJet'in resmî ücret tablosunda engelli yolcular için yüzde 25 indirim bilgisi yer alıyor. Bu oran, tabloda Türkiye ile Ercan bağlantılı dış hat uçuşları için belirtiliyor.

İndirimden yararlanmak isteyen yolcuların engellilik durumlarını gösteren gerekli belgeleri ibraz etmesi gerekiyor. Ancak yüzde 25 oranının bütün AJet seferlerinde ve tüm uçuş türlerinde geçerli olduğu anlamına gelmediği unutulmamalı. İndirim, şirketin belirlediği güzergâh ve ücret koşulları çerçevesinde uygulanıyor.

Gazi, malul ve şehit yakınlarına yüzde 20 indirim

AJet'in özel indirim uygulamasında gazi, malul ve şehit yakınları da yer alıyor. Şirketin yayımladığı ücret tablosuna göre bu yolcu gruplarına Türkiye-Ercan bağlantılı dış hat uçuşlarında yüzde 20 indirim sunuluyor.

Bu haktan yararlanmak isteyen yolcuların ilgili statülerini gösteren belgeleri uçuş öncesinde ibraz etmesi gerekiyor. İndirim oranı ve kapsamı, bilet satın alınacak güzergâha göre kontrol edilmeli.

Askerlere AJet indirimi var mı?

AJet, sıkça sorulan sorular bölümünde askerleri de özel indirim uygulamasından yararlanabilecek yolcu grupları arasında sayıyor. Ancak şirketin yayımladığı ücret tablosunda askerler için ayrı bir indirim oranı ve ayrıntılı güzergâh listesi belirtilmiyor.

Bu nedenle askerlerin yararlanabileceği indirim oranı, gerekli belgeler ve geçerli uçuşlar hakkında kesin bilgi almak için AJet'in çağrı merkeziyle görüşmesi gerekiyor. Genel özel indirim duyurusunda askerlerin sayılması, bütün uçuşlarda belirli bir oranın otomatik olarak uygulanacağı anlamına gelmiyor.

AJet indirimli uçak bileti nasıl alınır?

AJet'in açıklamasına göre özel indirimlerden yararlanacak yolcuların gerekli belgeleri uçuş öncesinde ibraz etmesi gerekiyor. İndirim koşulları ve uygulanacak ücret, yolcunun kategorisine ve uçuş güzergâhına göre değişebildiğinden bilet satın almadan önce kapsamın doğrulanması önem taşıyor.

Yolcular güncel koşulları AJet'in resmî internet sitesindeki özel indirimler ve ücret kuralları bölümlerinden inceleyebiliyor. Ayrıca AJet çağrı merkezi üzerinden indirim oranı, geçerli parkurlar ve gerekli belgeler hakkında bilgi alınabiliyor.

AJet özel indirimleri hakkında resmî bilgi: https://ajet.com/tr/kurumsal/kurallar-ve-kosullar/ucret-notlari

AJet'in özel indirim uygulaması, dönemsel kampanyalardan farklı olarak belirli yolcu gruplarına yönelik düzenleniyor. Bu nedenle indirimli bilet arayan yolcuların yalnızca kampanya duyurularını değil, kendi yolcu kategorileri için açıklanan ücret koşullarını da kontrol etmesi gerekiyor.

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturmada, bazı şüphelilerin Almanya, İsviçre ve Türkiye'deki uyuşturucu madde ticareti faaliyetlerine katıldıkları değerlendirildi. Soruşturma kapsamında elde edilen bulgular, söz konusu faaliyetlerden sağlanan gelirlerin aile bireyleri adına taşınmaz satın alınarak aklandığı şüphesini ortaya koydu.

MASAK raporuyla 17 taşınmaz tespit edildi

Başsavcılığın açıklamasında, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından hazırlanan Mali Analiz Raporu doğrultusunda inceleme yapıldığı belirtildi. Uyuşturucu ticaretinden elde edilen gelirlerin taşınmaz edinimi yoluyla aklandığına ilişkin değerlendirmeler kapsamında, çoğunluğu hisseli toplam 17 taşınmaz belirlendi.

İstanbul ve Balıkesir'de eş zamanlı operasyon

Tespitlerin ardından 11 Kasım'da İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü ekiplerince 5 adrese eş zamanlı baskın gerçekleştirildi. Adreslerin 4'ünün İstanbul'da, 1'inin ise Balıkesir'de bulunduğu bildirildi. Operasyonlarda 7 şüpheli gözaltına alındı.

Başsavcılık, şüpheliler adına kayıtlı 17 taşınmaz hakkında da Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 128. maddesi kapsamında el koyma tedbiri uygulandığını duyurdu.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Uyuşturucu madde ticaretinden elde edilen suç gelirlerinin taşınmaz edinimi yoluyla aklandığına ilişkin MASAK tarafından hazırlanan Mali Analiz Raporu doğrultusunda, çoğunluğu hisseli olmak üzere toplam 17 taşınmaz tespit edilmiş olup bu kapsamda 4’ü İstanbul’da, 1’i Balıkesir’de olmak üzere toplam 5 adrese 11 Kasım tarihinde İstanbul İl Emniyet Müdürlüğünce eş zamanlı operasyon düzenlenerek 7 şüpheli gözaltına alınmıştır. Ayrıca şüpheliler adına kayıtlı 17 taşınmaza CMK’nın 128. maddesi kapsamında el koyma tedbiri uygulanmıştır."

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen ve "suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama" suçlamasını içeren soruşturmada yeni bir gelişme yaşandı. Soruşturma kapsamında daha önce tutuklanan ve 4 Kasım'da ev hapsi şartıyla tahliye edilen Emir Sarıgül, yeniden ifade vermek üzere adliyeye geldi.

Emir Sarıgül üçüncü kez ifade verecek

Erzincan Milletvekili Mustafa Sarıgül'ün oğlu Emir Sarıgül, soruşturma kapsamında daha önce savcılığa ifade vermiş, ardından tutuklanmıştı. Ek ifadesinde etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanan Sarıgül, konutu terk etmeme şeklindeki adli kontrol tedbiri uygulanarak serbest bırakılmıştı.

Soruşturmanın devam ettiği süreçte Emir Sarıgül'ün üçüncü kez ifade vermek üzere adliyeye gelmesi dikkat çekti.

Sarıgül soruşturması nasıl başladı?

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, 16 Ekim'de iki Alman vatandaşının şikâyeti üzerine soruşturma başlattı. Türkiye'de ve yurt dışında kurulan şirketler aracılığıyla kaynağı belirsiz yüksek miktarda paranın aklandığı iddiaları soruşturmanın merkezinde yer aldı.

Şikâyet dilekçelerinde 80 milyon avroluk sözleşme, 100 milyon avroluk havale, 1 milyar avroluk fonun kamu gücü ve nüfuz kullanılarak yurt dışına çıkarılması vaadi ile 1,5 milyon avroluk tekne satışı gibi işlemlere ilişkin iddialar yer aldı.

Savcılık, söz konusu paraların yatırım sözleşmelerine uygun kullanılmadığı ve suçtan elde edilen gelirlerin yasal bir görünüm kazandırılarak aklandığı iddialarını incelemeye aldı.

Emir ve Ömer Sarıgül hakkında işlem yapıldı

Soruşturma kapsamında Mustafa Sarıgül'ün oğulları Emir ve Ömer Sarıgül, eski eşi Aylin Kotil ve gazeteci Murat Ağırel'in de aralarında bulunduğu çok sayıda kişi hakkında işlem yapıldı.

Emir Sarıgül, 21 Ekim'de tutuklandı. Daha sonra savcılığa verdiği ek ifadelerin ardından etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanarak 4 Kasım'da ev hapsi şeklindeki adli kontrol tedbiriyle tahliye edildi.

Emir Sarıgül'ün ifadesindeki 350 bin dolarlık iddia

Emir Sarıgül'ün soruşturma kapsamında verdiği ek ifadede babası Mustafa Sarıgül hakkında da bazı iddialarda bulunduğu basına yansımıştı.

Söz konusu ifadede Emir Sarıgül, babasının Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel'e parti genel merkeziyle ilgili harcamalar için toplam 350 bin dolar verdiğini öne sürmüştü. Paranın bir bölümünün atkı kutusu içerisinde teslim edildiğini iddia etmişti.

Parti otobüsüne ilişkin harcamalar hakkında da çeşitli iddialar gündeme gelmişti.

Yeni Parti'den iddialara yanıt

Yeni Parti Sözcüsü Zeynel Emre, 2 Kasım'da düzenlediği basın toplantısında iddiaları reddetti. Parti otobüsüne ilişkin kira sözleşmesini ve ödeme belgelerini basın mensuplarıyla paylaşan Emre, suçlamaların gerçeği yansıtmadığını savundu.

Özgür Özel'in de Emir Sarıgül hakkında suç duyurusunda bulunacağı ve 1 milyon TL manevi tazminat talebiyle dava açacağı bildirilmişti.

Gazeteci Murat Ağırel de soruşturma kapsamında tutuklandı

Sarıgül ailesiyle ilgili soruşturma kapsamında gazeteci Murat Ağırel de tutuklanan isimler arasında yer aldı. Ağırel, 19 Ekim'de "suç örgütüne yardım" suçlamasıyla tutuklandı.

Kendisine ulaştırılan yolsuzluk iddialarını araştırdığını ancak haberleştirmediğini belirten Ağırel, suçlamaları reddetti. Ağırel, gönderilen bazı dekontların güvenilirliğinden şüphelendiğini ve Sarıgül ailesine herhangi bir belge aktarmadığını ifade etti.

Gazetecilik faaliyeti nedeniyle hedef alındığını savunan Ağırel, "Ben bu dosyanın olsa olsa tanığı olabilirim, şüphelisi değil" açıklamasında bulundu.

Mustafa Sarıgül hakkındaki iddialar ankara'ya gönderilecek

Milletvekili Mustafa Sarıgül hakkındaki iddiaların ayrı değerlendirilmek üzere Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına gönderileceği açıklanmıştı.

Hakkındaki suçlamaları reddeden Mustafa Sarıgül ise konunun ticari bir anlaşmazlıktan kaynaklandığını savunmuştu. Sarıgül, soruşturma nedeniyle partisinin tartışmaların içine çekilmemesi amacıyla 30 Ekim'de Yeni Parti'den istifa ettiğini duyurmuştu.

Ne olmuştu?

Gazeteci Ali Tarakçı, sosyal medya hesabından yaptığı "Çok önemli bir bakan cuma günü istifa edecek" paylaşımı nedeniyle başlatılan soruşturma kapsamında 26 Eylül 2026 tarihinde tutuklanmıştı.

Paylaşımın ardından Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmada Tarakçı'ya, "halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma" suçlaması yöneltilmişti.

3 yıla kadar hapsi istenmişti

Soruşturma kapsamında gazeteci Ali Tarakçı hakkında iddianame hazırlanmıştı. İddianamede Tarakçı için 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası talep edilmişti.

46 gün sonra serbest bırakıldı

Sincan Cezaevi'nde tutuklu bulunan gazeteci Ali Tarakçı hakkında tahliye kararı verildi. Tutukluluğunun 46'ncı gününde serbest bırakılan Tarakçı'nın tahliyesiyle birlikte soruşturma kapsamında devam eden hukuki süreç de gündeme geldi.

Ali Tarakçı, 26 Eylül 2026 tarihinde tutuklanmasının ardından 46 gün sonra özgürlüğüne kavuştu.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!