Deveciler, siyasi yaşamı boyunca CHP'nin birçok kademesinde görev aldığını hatırlatarak, aldığı kararın hayatındaki en zor kararlardan biri olduğunu ifade etti.

Açıklamasında CHP'nin yalnızca bir siyasi parti değil, yaşamının ve siyasi mücadelesinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Deveciler, istifasının partinin temel ilkelerine ve geçmişte birlikte mücadele ettiği isimlere sırt çevirmek anlamına gelmediğini kaydetti.

Siyasi kariyerinde 5 dönem Burhaniye İlçe Başkanlığı, 1 dönem Belediye Meclis Üyeliği, 3 dönem Yüksek Disiplin Kurulu Üyeliği, 13 kez Kurultay Delegeliği, 2002-2007 yılları arasında Balıkesir Milletvekilliği, 2014-2018 yılları arasında CHP Genel Sayman Yardımcılığı ve 2019'dan itibaren iki dönem Burhaniye Belediye Başkanlığı görevlerinde bulunduğunu hatırlatan Deveciler, bundan sonraki süreçte de siyasi mücadelesini sürdüreceğini belirtti.

15 belediye meclisi üyesiyle birlikte istifa etti

Deveciler, açıklamasında şunları kaydetti:

"Bugün siz değerli hemşerilerimizin teveccühüyle ikinci dönem Burhaniye Belediye Başkanı olarak göreve devam etmekteyim. Ancak bugün Cumhuriyet Halk Partisi'nin içinde bulunduğu tabloyu büyük bir üzüntü ve kaygıyla takip ediyorum. Yargı kararıyla ortaya çıkan mutlak butlan sureciyle birlikte partimizin demokratik iradesine ağır bir müdahalede bulunulmuştur. Bu süreç, Cumhuriyet Halk Partisi'nin yüz yıllık köklü demokratik geleneğine, örgüt iradesine ve milyonların emeğine zarar vermiştir. Bugün geldiğimiz noktada, Cumhuriyet Halk Partisi'nin kuruluş felsefesinden ve demokratik kimliğinden uzaklaştırılmaya çalışıldığını görmekteyiz. 43 yıllık siyasi birikimim, inandığım değerler ve milletimize karşı taşıdığım sorumluluk gereği; büyük bir üzüntü içerisinde ancak güçlü bir inançla Belediye Başkanı olarak şahsım ve toplam 15 Belediye Meclis Üyemiz ile birlikte Cumhuriyet Halk Partisi'nden istifa ettik.

Ancak herkes çok iyi bilmelidir ki; Ben Cumhuriyet Halk Partisi'nin ilkelerinden, kurucu değerlerinden ve Cumhuriyet'e olan bağlılığımdan asla istifa etmiyorum. Benim mücadelem; Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün bizlere emanet ettiği Cumhuriyet'e, demokrasiye, hukukun üstünlüğüne ve sosyal hukuk devleti anlayışına bağlı kalarak devam edecektir. Bugün aldığımız karar, inandığımız değerlerden vazgeçmek değil; o değerleri daha güçlü savunmak için yeni bir mücadele yoluna çıkmaktır."

"Aydınlık yarınlar için mücadeleye devam"

Deveciler, siyasi mücadelesini bundan sonraki süreçte de sürdüreceğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Bu nedenle; demokrasi, hukuk, adalet ve halkın refahı için ortaya konulan mücadeleyi, Sayın Özgür Özel'in liderliğinde sürdürme kararı aldım. Sayın Özgür Özel'in ortaya koyduğu değişim iradesi, demokrasiye olan bağlılığı ve halkın beklentilerine cevap verme kararlılığı; ülkemizin ihtiyaç duyduğu yeni siyaset anlayışının önemli bir göstergesidir. Bizler de bu yürüyüşün bir parçası olarak; halkın iktidarını kurmak, demokrasiyi güçlendirmek, adaleti yeniden tesis etmek ve ülkemizi daha aydınlık yarınlara taşımak için mücadele etmeye devam edeceğiz.

İnanıyorum ki bugün yaşanan bu süreç kalıcı olmayacaktır. Cumhuriyet Halk Partisi, bir gün mutlaka gerçek sahiplerinin iradesiyle yeniden ayağa kalkacaktır. Ancak bizim mücadelemiz bugün de yarın da devam edecektir. 43 yıllık siyasi yolculuğum boyunca bana güvenen, destek veren, yanımda duran, iyi günde kötü günde birlikte yürüdüğümüz tüm dostlarıma, aileme ve tüm Burhaniye halkına gönülden teşekkür ediyorum. Sizlerin sevgisi, güveni ve desteği benim en büyük gücüm olmuştur. Çünkü bizim yolumuz; Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün gösterdiği çağdaş, demokratik, laik ve tam bağımsız Türkiye yoludur. Çünkü bizim sorumluluğumuz halkımızadır. Çünkü bizim mücadelemiz, milletimizin aydınlık yarınları içindir. Ve bugün yeni bir yürüyüşün başlangıcındayız. Nazım Hikmet'in dizelerinde olduğu gibi; 'Dinleyip diyecek sözümüz çok, fakat uzun söze vaktimiz yok... Yürüyelim... Arkadaşlar'. Biz sözümüzü söyledik. Şimdi halkımızla birlikte yürüme, mücadele etme ve geleceği hep birlikte kurma zamanıdır. Çünkü bu yol; umudun yolu, demokrasiye inananların yolu, millet iradesine güvenenlerin yoludur. Saygılarımla."

Tekin, Öğretmen Eğitimi Dijital Ekosistemi kapsamında Öğrenme Kayıt Deposu ile Öğretmen Eğitimi İzleme ve Değerlendirme Sisteminin tek bir yapı altında birleştirildiğini belirtti.

Yeni dijital altyapı sayesinde öğretmenlerin mesleki gelişim süreçlerinin veriye dayalı analizlerle takip edileceğini ifade eden Tekin, elde edilen veriler doğrultusunda eğitim programlarının sürekli iyileştirileceğini söyledi.

Bakan Tekin ayrıca, Dinamik Ders Dili Projesi kapsamında hazırlanan Teknoloji Odaklı Öğrenme Senaryolarının öğretmenlerin erişimine açıldığını bildirdi.

Söz konusu uygulamayla öğretmenlerin yenilikçi eğitim yaklaşımlarını daha etkin kullanmalarının ve teknolojiyi ders süreçlerine daha verimli şekilde entegre etmelerinin amaçlandığı ifade edildi.

Bugün kent genelinde parçalı bulutlu bir gökyüzü beklenirken hava sıcaklığının 30 dereceye kadar çıkacağı tahmin ediliyor. Poyrazın zaman zaman kısa süreli fırtına şeklinde eseceği, rüzgâr hızının saatte 40 ila 60 kilometreye ulaşabileceği öngörülüyor.

Yetkililer, özellikle deniz ulaşımını kullanacak vatandaşlar ile açık alanlarda bulunacak kişilerin kuvvetli rüzgâra karşı tedbirli olmalarını istedi.

Hafta boyunca sıcaklıklar yükselecek

AKOM'un tahminlerine göre İstanbul'da sıcaklıklar hafta boyunca düzenli şekilde artış gösterecek.

Pazartesi günü en yüksek sıcaklığın 31 derece olması beklenirken, salı, çarşamba ve perşembe günleri 32 derece, cuma ve cumartesi günleri ise 33 derece ölçülmesi bekleniyor. Bazı noktalarda ise termometrelerin 34 dereceyi göstermesi öngörülüyor.

Hafta boyunca kentte yağış beklenmezken, havanın az bulutlu ve parçalı bulutlu olacağı tahmin ediliyor.

Prof. Dr. Orhan Şen'den uyarı

CNN Türk Meteoroloji Danışmanı Prof. Dr. Orhan Şen, Türkiye'nin yeni bir sıcak hava dalgasının etkisine gireceğini belirterek İstanbul'da hafta içinde sıcaklıkların 34 dereceye kadar yükselebileceğini söyledi.

Şen, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde sıcaklıkların 45 dereceye, İç Ege'de ise 40 derecenin üzerine çıkmasının beklendiğini ifade etti. Ölçülen değerlerin gölgede kaydedildiğini hatırlatan Şen, hissedilen sıcaklığın çok daha yüksek olabileceğini vurguladı.

Pazartesi ve salı günleri rüzgârın geçici olarak zayıflayacağını belirten Şen, bunun yangın bölgelerindeki soğutma çalışmaları açısından önemli bir fırsat oluşturacağını söyledi. Çarşamba gününden itibaren ise hem sıcaklıkların hem de rüzgârın yeniden güç kazanacağı uyarısında bulundu.

Uzmanlar, yüksek sıcaklık ve kuvvetli rüzgârın etkili olacağı günlerde vatandaşların özellikle orman yangını riskini artırabilecek davranışlardan kaçınmaları gerektiğini hatırlattı.

"Eksik olan bölgelere transfer yapacağız"

Yeni sezonda zirve yarışının içinde yer almak istediklerini belirten Doğan, transfer çalışmalarının sürdüğünü söyledi.

"Hocamızla konuşuyoruz çok. 11 transfer yaptık ama eksik olan bölgeler neyse buralara da yapmaya devam edeceğiz. Hocamızın da da bizim de niyetimiz, bu sezon zirve yarışının içinde olmak. İyi bir kadro kurduk. Eksiklerimiz var, onları da tamamlayacağız."

"Nwaiwu için beklediğimiz teklif gelmedi"

Nijeryalı futbolcu Nwaiwu'nun olası transferine ilişkin soruyu da yanıtlayan Doğan, şu ana kadar beklentilerini karşılayan bir teklif almadıklarını ifade etti.

"Beklediğimiz teklif gelmedi şu ana kadar. Belli bir rakamın çıkması lazım, öyle düşünüyoruz biz. Dolayısıyla bu rakamlarla şu an satmayı düşünmüyoruz. Artarsa konuşacağız."

"Bazı genç transferleri kiralık göndereceğiz"

Genç oyuncu transferleriyle ilgili planlamaya da değinen Trabzonspor Başkanı, alınacak her futbolcunun A takımda kalmayacağını belirtti.

"Bunların hepsini takımda olacakmış gibi düşünmeyin. Bir kısmını da alıp, geliştirebileceğimiz takımlara kiralayacağız. Belki kalacak, durumuna göre. Hepsine hocamız karar verecek ama her aldığımızı takımda duracakmış gibi düşünmeyin. Akçaabat ya da Hekimoğlu'ndan bir tanesini bir üst lige çıkarsa aldığımız oyuncuları onlara da vereceğiz. O planlamayla alınıyor bunlar."

Salah sorusuna yanıt

Ertuğrul Doğan, adı Trabzonspor ile anılan Mohamed Salah hakkında çıkan transfer iddialarına da açıklık getirdi. Doğan, Mısırlı yıldızla ilgili herhangi bir anlaşmanın bulunmadığını vurguladı.

"Dün söyledim, şu anda öyle bir anlaşma yok."

Bir basın mensubunun "Süreç devam ediyor mu?" sorusuna ise şu yanıtı verdi:

"Süreç devam ediyor demedim ben hiç. Şu an böyle bir anlaşma yok."

Likhachev, yaptığı yazılı açıklamada, Zaporijya NGS ve santralin bulunduğu Energodar kentine yönelik saldırıların sürdüğünü belirtti. Gece saatlerinde düzenlenen saldırıda, santral içerisindeki üniteler arasında personelin geçişi için kullanılan koridorun vurulduğunu aktardı.

İHA saldırısı reaktör bölümüne yakın noktada gerçekleşti

Rosatom Genel Müdürü Likhachev, saldırının üçüncü ünitenin reaktör bölümüne birkaç metre mesafede gerçekleştiğini aktardı.

Saldırı sırasında herhangi bir patlama meydana gelmediğini belirten Likhachev, santralin güvenli şekilde işletilmeye devam ettiğini kaydetti. Yetkililer, olayın ardından santraldeki çalışmaların mevcut güvenlik önlemleri kapsamında sürdüğünü kaydetti.

Energodar'da elektrik ve su kesintileri yaşandı

Santralin bulunduğu Energodar kentinde hafta başında birkaç gün boyunca elektrik kesintileri yaşandığı belirtildi.

Likhachev, kentte elektrik ve su tedarikinin belirli saatlerde sağlandığını ifade etti. Bölgedeki altyapı hizmetlerinin devamlılığı için çalışmaların sürdüğü aktarıldı.

Rosatom'dan UAEA açıklaması geldi

Likhachev, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının (UAEA) Zaporijya Nükleer Güç Santrali'nin güvenliğine yönelik çalışmalarını değerlendirdi.

UAEA'nın santralin güvenliğinin sağlanmasına ilişkin faaliyetlerini yetersiz bulduklarını belirten Likhachev, UAEA Başkanı Rafael Grossi'nin Energodar ve santral sahasını ziyaret etmesini beklediklerini ifade etti.

Zaporijya Nükleer Güç Santrali savaşın başından beri gündemde

Zaporijya Nükleer Güç Santrali, Avrupa'nın en büyük nükleer santrali olarak biliniyor.

Rus ordusu, Ukrayna'daki savaşın başlamasının ardından Mart 2022'de santralin kontrolünü ele geçirmişti. Santral, savaş sürecinde güvenlik endişeleri nedeniyle uluslararası kuruluşların ve kamuoyunun yakından takip ettiği bölgeler arasında yer alıyor.

Adana 10. Ağır Ceza Mahkemesi'ndeki davada, binanın teknik uygulama sorumlusu Abdullah Yeldan ile belediye çalışanları mimar Fatoş Sakarya ve inşaat mühendisi Füsun Gamsız, "bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne neden olma" suçundan 15'er yıl hapis cezasına çarptırıldı. Eski İmar Müdürü Alim Erdoğan ile eski İmar Müdür Yardımcısı Sitare Koçoğlu da aynı suçtan 6'şar yıl hapis cezası aldı. Mahkeme, diğer üç kamu görevlisi sanığın beraatine karar verdi.

ANKA Haber Ajansı muhabirinin ulaştığı mahkemenin 43 sayfalık gerekçeli kararında, sanık savunmalarına, katılan ve tanık beyanlarına, bilirkişi raporlarına yer verildi.

Belediye görevlileri de kusurlu tespit edildi

Binanın yıkılmasında zeminden kaynaklı bir etken bulunmadığı, binadan alınan beton ve çelik numunelerinin de yapının inşa edildiği dönemde yürürlükte bulunan 1975 Deprem Yönetmeliği hükümlerini karşılamadığı belirtilen gerekçeli kararda, "Yapıdaki kusurlu imalattan, yapı müteahhidi S.S. Yeni Akkent Konut Yapı Kooperatifi ile Teknik Uygulama Sorumlusu (TUS) Abdullah Yeldan sorumludur" denildi.

Bilirkişi raporundaki, "İlgili belediye görevlileri (yapı ruhsatı-yapı kullanma izni düzenleyen daire) sorumludur" tespitine atıf yapılan kararda, belediye görevlileri Alim Erdoğan, Sitare Koçoğlu, Fatoş Sakarya ve Füsun Gamsız'ın da "kusurlu yapıya ruhsat ve yapı kullanma izni verilmesi sürecindeki sorumlulukları nedeniyle kusurlu oldukları" aktarıldı.

Gerekçeli kararda, 4'ü kamu görevlisi olmak üzere 5 sanığın eylemlerinin, "olası kastla öldürme" suçunu mu, yoksa "bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" suçunu mu oluşturduğu da değerlendirildi.

Her sanığın görevlerini gereği gibi yerine getirmemesi sonucu 10 kişinin hayatını kaybettiği vurgulanan kararda, "Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin istikrar kazanmış içtihatları ve olayın meydana geliş şekli dikkate alındığında, sanıkların öngörülebilir bu sonuca rağmen dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davrandıkları, bu nedenle 'bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne neden olma' suçundan cezalandırılmalarına karar verildiği" belirtildi. Kararda, "Somut dosyamız yönünden sanıkların neticeyi öngördükleri, fakat söz konusu neticeyi kabul ettiklerine dair dosyaya yansıyan somut bir delil bulunmamaktadır" denildi.

"Pişmanlık göstermedikleri için iyi hal uygulanmadı"

5 sanık hakkında "iyi hal indirimi" uygulanmamasının gerekçesi de şu ifadelerle açıklandı:

"Dosyamız yönü itibarıyla sanıkların inkara yönelik savunmaları göz önüne alındığında gerçeğin ortaya çıkması hususunda herhangi bir yardımda bulunmadıkları, söz konusu eylem sonrasında ortaya çıkan zararı gidermedikleri, yargılama sürecinde pişmanlıklarını gösterebilecek herhangi bir davranış sergilememeleri hususu göz önüne alınmakla anılan sanıklar hakkında TCK'nin 62. maddesinin uygulanması cihetine gidilmemiştir."

Öte yandan, belediye görevlisi sanıklar Can Mustafa Eren, Halil Yılmaz ve Abdullah Sancar'ın, "kusurlu beton ve demir imalatından dolayı herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığı" gerekçesiyle beraatlerine karar verildiği aktarıldı.

Mahkeme heyeti, 15 yıl hapis cezası alan sanıklar Abdullah Yeldan, Fatoş Sakarya ve Füsun Gamsız hakkında tutuklamaya yönelik yakalama kararı çıkarmıştı. Gerekçeli kararda, Yeldan'ın 3 Temmuz'da tutuklandığı bilgisi yer alırken, diğer sanıklar hakkında çıkarılan yakalama kararının sürdüğü görüldü.

Federal İş Ajansı, iş gücü piyasasındaki zayıf seyrin devam ettiğini açıkladı. Kurum, işverenlerin yeni personel talebinin düşük seviyede kaldığını ve açık iş pozisyonlarında gerileme yaşandığını belirtti.

İş gücü piyasasında zayıf görünüm sürüyor

Federal İş Ajansı Yönetim Kurulu Üyesi Daniel Terzenbach, temmuz ayında işsizlik ve eksik istihdamdaki artışın mevsimsel etkilerle bağlantılı olduğunu ifade etti.

Terzenbach, son aylarda iş gücü piyasasındaki zayıf görünümün devam ettiğini belirterek, işverenlerin yeni çalışan arayışının sınırlı kaldığını söyledi. Temmuz ayında Federal İş Ajansı'na kayıtlı açık iş pozisyonu sayısının 653 bin olduğu bildirildi.

İşsizlik maaşı alanların sayısı açıklandı

Almanya'da yaklaşık 1 milyon 108 bin kişinin işsizlik maaşı aldığı açıklandı. Çalışabilir durumda olup vatandaşlık parası (Bürgergeld) alanların sayısının ise geçen yılın aynı dönemine göre 121 bin azalarak 3 milyon 775 bine düştüğü belirtildi.

Mesleki eğitim kontenjanlarında düşüş yaşandı

Almanya'da mesleki eğitim piyasasında da düşüş yaşandığı görüldü. İş ve işçi bulma kurumlarına çıraklık eğitimi için başvuran aday sayısı 418 bin olurken, işverenler tarafından bildirilen eğitim kontenjanı 437 bin olarak kayıtlara geçti.

Açıklanan verilere göre, mesleki eğitim kontenjanları geçen yılın temmuz ayına göre 35 bin azaldı. İş gücü piyasasındaki durgunluğun, eğitim ve istihdam olanaklarına da yansıdığı belirtildi.

TRABZONSPOR-UDINESE MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Trabzonspor-Udinese hazırlık maçı, 2 Ağustos 2026 Pazar günü oynanacak. Karşılaşma Türkiye saatiyle 17.30’da başlayacak.

Bordo-mavililer, Udinese karşılaşmasıyla birlikte 23 Temmuz’da başlayan Avusturya kampını tamamlayacak. Mücadele, teknik heyetin yeni sezon öncesinde oyuncuların son durumunu görmesi açısından önem taşıyor.

TRABZONSPOR’UN AVUSTURYA KAMPI SONA ERİYOR

Trabzonspor, ikinci etap kamp çalışmalarını 23 Temmuz-2 Ağustos tarihleri arasında Avusturya’nın Schladming kasabasında gerçekleştirdi. Bordo-mavili takımın kamp dönemi hazırlık maçı programında Eintracht Frankfurt, Al-Sadd ve Udinese karşılaşmaları yer aldı.

Teknik heyetin Udinese karşılaşmasında farklı oyunculara süre vermesi ve lig öncesindeki kadro planlamasına yönelik son değerlendirmelerini yapması bekleniyor. Maçta alınacak sonuçtan çok takımın fiziksel durumu ve oyun planının sahaya yansıması ön planda olacak.

TRABZONSPOR-UDINESE MAÇI HANGİ KANALDA, ŞİFRESİZ Mİ?

Trabzonspor-Udinese maçı, HT Spor ekranlarından canlı yayınlanacak. HT Spor; Türksat 42 derece doğu uydusunda 11837 dikey frekansı ve 30000 sembol oranıyla izlenebiliyor. Kanal ayrıca Digiturk 75, D-Smart 79, Tivibu 87, Kablo TV 227 ve Turkcell TV+ platformlarında yer alıyor. HT Spor’un Türksat uydu yayını şifresiz olarak takip edilebiliyor.

Lübnan resmi haber ajansı NNA'nın haberine göre, İsrail'e ait insansız hava aracı (İHA), Bint Cubeyl ilçesine bağlı Kefre beldesinde hareket halindeki sivil araç ile ona eşlik eden askeri araca saldırı düzenledi.

Lübnan ordusundan yaralı asker açıklaması

Lübnan ordusu tarafından yapılan açıklamada, saldırı sırasında askeri araçta bulunan 2 personelin yaralandığı bildirildi.

Açıklamada, olayda Lübnan ordusuna mensup 5 askerin hafif şekilde yaralandığı ifade edildi. Yaralı askerlerin durumuna ilişkin bilgi verilirken, saldırının ardından bölgede gerekli güvenlik önlemlerinin alındığı ve incelemelerin sürdüğü kaydedildi.

Güney Lübnan'da yeni patlamalar yaşandı

NNA'nın aktardığı bilgilere göre, İsrail ordusu Lübnan'ın güneyindeki bazı bölgelerde de faaliyetlerini sürdürdü.

İsrail güçlerinin Merceyun ilçesine bağlı Taybe beldesi ile Bint Cubeyl ilçesindeki Kunin beldesinde patlamalar gerçekleştirdiği belirtildi. Patlama seslerinin güney Lübnan'daki farklı noktalardan duyulduğu aktarıldı.

Bunun yanı sıra İsrail ordusunun Sur kentine bağlı Mansuri beldesinde bulunan terk edilmiş bir eve ses bombası attığı bildirildi. İsrail'e ait bir İHA'nın ise sabah saatlerinden itibaren Beyrut semalarında alçak irtifada uçuş yaptığı ifade edildi.

Ateşkes anlaşmasına rağmen bölgedeki hareketlilik sürüyor

İsrail ordusu, 2 Mart'tan itibaren Lübnan'a yönelik yoğun hava saldırıları düzenlemiş ve ülkenin güneyindeki bazı bölgelerde operasyonlar gerçekleştirmişti.

Lübnan yönetimi, söz konusu süreçte ülkede yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu geçtiğini açıklamıştı. İsrail ile Lübnan arasında ABD'nin arabuluculuğunda yürütülen görüşmeler sonucunda ateşkes sürecine ilişkin çeşitli kararlar alınmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, 24 Nisan'da yaptığı açıklamada, 17 Nisan'da başlayan geçici ateşkesin üç hafta daha uzatıldığını duyurmuştu. Ardından 14-15 Mayıs tarihlerinde yapılan görüşmelerin sonucunda ateşkesin 45 gün daha devam etmesi kararlaştırılmıştı.

Lübnan'daki saldırılara ilişkin bilanço paylaşıldı

Lübnan Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan son açıklamada, İsrail'in 2 Mart'tan bu yana gerçekleştirdiği saldırılarda 4 bin 333 kişinin yaşamını yitirdiği bildirildi.

Öte yandan İsrail ile Lübnan arasında Washington'da gerçekleştirilen doğrudan müzakerelerin beşinci turunun ardından 26 Haziran'da çerçeve anlaşmasının imzalandığı belirtildi. Buna rağmen bölgede zaman zaman karşılıklı saldırı iddiaları ve gerilim devam ediyor.

ABB Kent Estetiği Daire Başkanlığı koordinasyonunda gerçekleştirilen etkinlikte grafiti sanatçıları, özgün çalışmalarını alt geçidin duvarlarına yansıttı. Renkli çalışmaların yanı sıra DJ performanslarının da yer aldığı etkinlik, Başkentli gençleri sanat ve müzikle bir araya getirdi.

Farabi Alt Geçidi sanat galerisine dönüştü

Ulaşım noktası olmanın ötesine geçen Farabi Alt Geçidi, sanatçıların çalışmalarıyla açık hava sanat galerisi görünümüne kavuştu. Renkli duvarlar ve müzik eşliğinde bir araya gelen gençler, sanat dolu bir gün geçirdi.

"Ankara gri şehir görüntüsünden uzaklaşsın istiyoruz"

Etkinliğe katılan ABB Kent Estetiği Daire Başkanı Esra Durlu, projenin gençlerin talepleri doğrultusunda hayata geçirildiğini belirtti.

Durlu, yetenekli gençlerin alt geçitte grafiti çalışmalarına başladığını ve belediye olarak kendilerine destek verdiklerini ifade ederek, "Ankara bu gri şehir görüntüsünden artık uzaklaşsın istiyoruz, renklenelim istiyoruz. Çocuklar da bize destek verdiler, çok yetenekliler. Bu işin tüm Ankara'da yayılmasını çok istiyoruz. Gençlerle bu çalışmaları artıracağız" dedi.

Mahalle muhtarlarından projeye destek

Etkinliğe mahalle muhtarları da destek verdi. Çankaya Mahallesi Muhtarı Canan Akman, çalışmanın mahallede büyük ilgi gördüğünü belirterek, projenin gönüllü sanatçılar ve Büyükşehir Belediyesi ekiplerinin yoğun emeğiyle hayata geçirildiğini söyledi.

Mebusevleri Mahallesi Muhtarı Sultan Eda Uluyurt ise "Kim demiş Ankara gri diye? Ankara'yı canlandırdık" sözleriyle etkinlikten duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Birlik Mahallesi Muhtarı Elif Demirdağ da kent estetiği ve altyapının bir bütün olduğunu belirterek, "Sadece altyapıya değil insan ruhuna iyi gelen bazı yaratıcı çalışmalara da yer vermek çok güzel oluyor" ifadelerini kullandı.

Grafiti sanatçıları eserlerini duvarlara taşıdı

Etkinlikte farklı teknik ve tasarımlarla çalışan grafiti sanatçıları, Farabi Alt Geçidi'nin duvarlarını renklendirdi. Rap müzik performansları da sanatçılara ve etkinliğe katılanlara eşlik etti.

Grafiti sanatçısı Esop, yaklaşık 10-15 yıldır sokakları boyadığını belirterek, son dönemde belediyenin desteğiyle düzenlenen etkinliklerde daha fazla çalışma yaptıklarını söyledi. Esop, bu tür etkinliklerin hem sanatçılar hem de kent için canlılık oluşturduğunu ifade etti.

Etkinliğe katılan müzisyen ve rap sanatçısı Ali Mercan ise hip hop kültürünü içine alan sanat çalışmalarını sevdiğini belirterek, grafitinin sokağı anlattığını söyledi. Mercan, Farabi Alt Geçidi'ndeki çalışmaları "mükemmel" olarak nitelendirdi.

Saha çalışmaları artırılacak

Yeni dönemde ilçe genelindeki saha çalışmalarını artıracaklarını ifade eden Dönmez, vatandaşlarla daha güçlü iletişim kuracaklarını söyledi.

Dönmez, yerel sorunların çözümüne yönelik çalışmalar yürüteceklerini belirterek, parti örgütünün sahadaki etkinliğini artırmayı hedeflediklerini kaydetti.

Serkan Sarı'dan Dönmez'e tebrik telefonu

Atamanın ardından CHP Balıkesir Milletvekili Serkan Sarı, Muhterem Dönmez'i telefonla arayarak yeni görevini tebrik etti. Sarı, Dönmez'e görevinde başarı dileyerek çalışmalarında kolaylıklar temennisinde bulundu.

Daha önce de ilçe başkanlığı yaptı

Havran'ın Dereören Mahallesi'nde doğup büyüyen Muhterem Dönmez, daha önce CHP Havran İlçe Başkanlığı görevini yürütmüştü.

Dönmez, yeni görevlendirmenin CHP Havran İlçe Örgütü için hayırlı olmasını dileyerek parti içindeki dayanışmanın önemine dikkat çekti.

Sahil Güvenlik Komutanlığının internet sitesinde yer alan bilgilere göre, Akvaryum Koyu'nda bir grup düzensiz göçmenin bulunduğu yönünde ihbar alındı. İhbar üzerine bölgeye Sahil Güvenlik Ege Deniz Bölge Komutanlığı İstihbarat Şube Müdürlüğü ekipleri ile Sahil Güvenlik botu sevk edildi.

Sahil güvenlik ekipleri lastik botu durdurdu

Ekiplerin bölgede gerçekleştirdiği kontroller sırasında hareket halindeki lastik bot tespit edildi. Sahil Güvenlik ekipleri tarafından durdurulan botta yapılan incelemede, aralarında 1 çocuğun da bulunduğu 34 düzensiz göçmenin olduğu belirlendi.

Ekipler tarafından güvenli şekilde karaya çıkarılan düzensiz göçmenler, işlemleri yapılmak üzere ilgili birimlere teslim edildi. Bölgede güvenlik önlemleri alınırken, olayla ilgili inceleme başlatıldı.

Operasyon kapsamında 2 şüpheli gözaltına alındı

Seferihisar İlçe Jandarma Komutanlığı ekipleriyle koordineli yürütülen çalışmalar kapsamında, göçmen kaçakçılığı faaliyetinde bulunduğu değerlendirilen 2 şüpheli tespit edildi.

Karada yakalanan şüpheliler, işlemleri yapılmak üzere jandarma ekiplerine teslim edildi. Yetkililer, deniz yoluyla gerçekleştirilen düzensiz göç hareketlerine karşı kontrollerin ve operasyonların devam ettiğini belirtti.

Düzensiz göçmenler il göç idaresine teslim edildi

Yakalanan düzensiz göçmenler, gerekli işlemlerin tamamlanmasının ardından İzmir İl Göç İdaresi Müdürlüğüne gönderildi.

Sahil Güvenlik ekiplerinin, yasa dışı geçişlerin önlenmesi amacıyla Ege Denizi'nde yürüttüğü denetim ve takip faaliyetlerinin sürdüğü bildirildi.

Raporda, iklim krizinin etkileri giderek ağırlaşırken su varlıklarının plansız ve sürdürülemez tüketiminin ciddi bir tehdit oluşturduğu vurgulandı.

Türkiye her yıl Keban Barajı'ndan fazla su kaybediyor

Su Politikaları Derneği Başkanı Dursun Yıldız ile İkinci Başkan Dr. Hasan Hüseyin Doğan tarafından hazırlanan raporda, Türkiye'nin gıda kaybı ve israfı nedeniyle her yıl Keban Barajı'nın aktif depolama hacminden daha fazla su kaybettiği belirtildi.

Rapora göre gıda israfıyla boşa harcanan su miktarı, tarımsal sulamada kullanılan toplam suyun yaklaşık dörtte birine karşılık geliyor.

Ekmek israfının su faturası İstanbul ve Ankara'ya eşit

Türkiye'de her gün yaklaşık 12 milyon, yılda ise 4 milyar 380 milyon ekmeğin çöpe gittiği belirtilen raporda, yalnızca ekmek israfının yol açtığı su kaybının İstanbul ve Ankara'nın bir yıllık toplam su tüketimine eşit olduğu ifade edildi.

Rapora göre çöpe giden ekmeklerle birlikte her yıl 1 ila 1,5 milyar metreküp arasında "sanal su" da kaybediliyor.

23 milyon ton gıda çöpe gidiyor

SPD verilerine göre Türkiye'de her yıl yaklaşık 23 milyon ton gıda israf ediliyor. Bu israfın ekonomik karşılığı ise 43,3 milyar dolara ulaşıyor.

Kişi başına düşen yıllık gıda israfının 93 ila 102 kilogram arasında değiştiği belirtilen raporda, israfın yalnızca bireysel tüketim tercihlerinden kaynaklanmadığına dikkat çekildi.

"Daha fazla tüket, tüketemediğini at" anlayışı eleştirildi

Raporda, gıda israfının arkasında tüketime dayalı ekonomik düzenin de bulunduğu değerlendirmesine yer verildi. SPD, toplumun "daha fazla tüket, tüketemediğini at" anlayışına sürüklendiğini ve bu durumun doğal kaynaklar üzerindeki baskıyı artırdığını belirtti.

Artan nüfus ve iklim değişikliğinin etkileriyle birlikte su ve toprağın her geçen gün daha stratejik kaynaklar haline geldiği vurgulanan raporda, doğal varlıkların korunmasının geleceğin en önemli gündemlerinden biri olduğu ifade edildi.

Bir kilogram sığır eti için 15 bin 500 litre su kullanılıyor

Raporda farklı ürünlerin üretiminde kullanılan su miktarlarına ilişkin çarpıcı verilere de yer verildi.

Buna göre, 1 kilogram sığır eti üretimi için 15 bin 500 litre, bir hamburger için 2 bin 400 litre, bir çift deri ayakkabı için 8 bin litre, karton bardakta bir fincan kahve için ise 208 litre su kullanılıyor.

Pilav ve makarna israfı Ankara'nın suyunu tehdit ediyor

Rapora göre pilav ve makarnanın yalnızca yüzde 5 ila 10'unun israf edilmesi durumunda bile boşa giden su miktarı, Ankara'nın yıllık içme ve kullanma suyu ihtiyacının yüzde 55'ine denk geliyor.

Gıdaların çöpe gitmesindeki en büyük neden ise yüzde 74,4 ile bozulma olarak öne çıkıyor. Bozulmayı, son kullanma tarihinin geçmesi ve ihtiyaçtan fazla alışveriş yapılması takip ediyor.

Türkiye'de kişi başına düşen kullanılabilir su 1300 metreküpe geriledi

Raporda, Türkiye'de kişi başına düşen yıllık kullanılabilir su miktarının yaklaşık 1300 metreküpe kadar gerilediği ve ülkenin artık "su azlığı" yaşayan ülkeler arasında yer aldığı belirtildi.

İklim değişikliği ve artan nüfusun su kaynakları üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çekilen raporda, 2030 yılına kadar 15 havzada su açığı oluşmasının beklendiği hatırlatıldı.

SPD'den gıda israfını önleme çağrısı

Su Politikaları Derneği, gıda israfının önlenmesinin yeni su kaynakları yaratmak kadar kritik bir kamu politikası olduğunu vurguladı.

Dernek; bireysel tüketim alışkanlıklarının değiştirilmesi, gıda bankacılığının yaygınlaştırılması ve gıda israfını azaltacak kamusal politikaların hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.

CNN'in haberine göre, Washington eyaletinin Spokane kentinde hızla yayılan yangınlar nedeniyle binlerce aile için tahliye emri verildi.

Washington'da yangınlara karşı acil durum ilan edildi

Yetkililer, eyalette devam eden orman yangınları nedeniyle acil durum kararı alırken, yangın söndürme çalışmalarına destek sağlamak amacıyla Washington Ulusal Muhafızları da bölgeye gönderildi.

Acil durum ekipleri, yangınların daha fazla alana yayılmasını önlemek ve tehdit altındaki bölgelerde güvenliği sağlamak için çalışmalarını sürdürüyor.

Binlerce hane elektriksiz kaldı

Yangınların etkili olduğu bölgelerde altyapı sorunları da yaşandı. Yetkililer, 13 binden fazla hanenin elektrik hizmetinden mahrum kaldığını açıkladı.

Yaklaşık 5 bin yapının yangın tehdidi altında olduğu belirtilirken, ekiplerin özellikle yerleşim alanlarına yakın bölgelerde yoğun çalışma yürüttüğü aktarıldı.

Washington genelinde çok sayıda yangınla mücadele sürüyor

Yetkililer, Washington eyaleti genelinde en az 10 büyük orman yangınıyla mücadele edildiğini bildirdi. Yılın başından bu yana eyalette 425 bin dönümden fazla alanın yangınlardan etkilendiği açıklandı.

Yerleşim bölgelerinde etkili olan yangınlara ilişkin görüntülerde, bazı evlerin alevlerin arasında kaldığı ve yoğun dumanın gökyüzünü kapladığı görüldü. Ekiplerin yangınları kontrol altına almak için müdahaleleri devam ediyor.

OPEC tarafından yapılan açıklamada; Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman'ın küresel petrol piyasasındaki gelişmeleri değerlendirmek amacıyla çevrim içi toplantı gerçekleştirdiği belirtildi.

Toplantıda alınan kararla, söz konusu 7 ülkenin eylül ayı itibarıyla toplam petrol üretimlerini günlük 188 bin varil artırması kararlaştırıldı.

OPEC+ ülkeleri üretim artışında anlaştı

OPEC+ ülkelerinin aldığı kararın, petrol piyasasında istikrarı destekleme amacı doğrultusunda ve daha önce açıklanan gönüllü üretim kesintileri kapsamında değerlendirildiği bildirildi.

Nisan 2023'te duyurulan günlük 1,65 milyon varillik ek gönüllü üretim kesintileri çerçevesinde yapılan düzenlemeyle, eylül ayından itibaren üretimde artış uygulanacak.

Karar kapsamında en yüksek üretim artışı Suudi Arabistan ve Rusya tarafından gerçekleştirilecek. Her iki ülkenin günlük petrol üretimini 62 bin varil artıracağı açıklandı.

Suudi Arabistan ve Rusya üretim artışında öne çıktı

Üretim artışında diğer OPEC+ ülkeleri için de yeni miktarlar belirlendi.

Buna göre Irak günlük petrol üretimini 26 bin varil, Kuveyt 16 bin varil, Kazakistan 10 bin varil, Cezayir 6 bin varil ve Umman 5 bin varil artıracak. OPEC+ grubunun bir sonraki toplantısının ise 6 Eylül'de yapılacağı bildirildi.

Üretim kesintilerinin kademeli olarak geri çekilmesi sürüyor

OPEC+ ülkelerinin üretim kesintileri, Mart 2025 itibarıyla günlük 5,85 milyon varile ulaşmıştı.

Bu miktar, Ekim 2022'de açıklanan günlük 2 milyon varillik kesinti, Nisan 2023'te duyurulan günlük 1,65 milyon varillik gönüllü kesinti ve Kasım 2023'te ilan edilen günlük 2,2 milyon varillik ek gönüllü kesintiden oluşuyordu.

Ülkeler, geçen yıl nisan-eylül döneminde kademeli üretim artışları yaparak söz konusu kesintilerin günlük 2,2 milyon varillik bölümünü geri çekmişti.

Ekim 2025 itibarıyla ise günlük 1,65 milyon varillik gönüllü kesintinin aşamalı olarak kaldırılması süreci başlatılmıştı.

Arınç, "Gelecek Partisi Genel Başkanı Sayın Prof. Dr. Ahmet Davutoğlu siyaset sahnesinden çekilerek partisinin kapatılacağını duyurdu. Sayın Davutoğlu bundan sonra düşünce, eğitim, bilim, kültür, diplomasi ve diğer sosyal alanlarda çalışmalarını sürdüreceğini ifade etti. Sayın Davutoğlu'nun bu kararını şahsen yerinde buluyor ve kendisine hayırlı olmasını diliyorum. Özellikle kapsamlı açıklamasındaki konuları çok önemli bulduğumu ifade etmeliyim" dedi.

"Tanımaktan ve birlikte çalışmaktan onur duydum"

Davutoğlu ile geçmişte birlikte görev yaptıkları dönemleri de anlatan Arınç, 2005 yılında Mekke'de düzenlenen İslam Konferansı Örgütü Zirve Toplantısı'na Abdullah Gül ve Ahmet Davutoğlu ile birlikte katıldıklarını aktardı:

"2005 yılında Mekke'de toplanan İslam Konferansı Örgütü Zirve Toplantısı'na Sayın Abdullah Gül ve kendisiyle birlikte katılmıştık. Sayın Davutoğlu Başbakanlık Başdanışmanı, Sayın Gül de Dışişleri Bakanı; bendeniz de Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı olarak bulunuyordum. 2009 yılı mayıs ayında birlikte kabineye girmiştik. Sayın Başbakan Erdoğan beni Başbakan Yardımcısı ve Hükümet Sözcüsü, Davutoğlu’nu da Dışişleri Bakanı olarak atamıştı. Altı yıla yakın birlikte çalıştık. Sayın Erdoğan'ın 2014 ağustos ayında Cumhurbaşkanı seçilmesiyle Sayın Davutoğlu, AK Parti Genel Başkanı ve Başbakan olmuş; ben de onun kabinesinde Başbakan Yardımcısı ve Hükümet Sözcüsü olarak görev almış ve bir buçuk yıl birlikte çalışmıştık. Bu zaman zarfında kendisini yakinen tanımaktan ve birlikte çalışmaktan onur duydum. Mütefekkir, bilgili, analitik düşünen, çözümleyici, vatanperver, ahlâklı ve bilgisiyle dış dünyada saygın olan bir isimdi. Birlikte olduğumuz dönemlerde en girift sorunları nasıl çözdüğünü yakinen biliyorum."

"AK Parti'de kalmalı; eleştiri ve öneri haklarımızı bu çatı altında sonuna kadar kullanmalıydınız"

Ahmet Davutoğlu'nun 2014 yılında AK Parti Genel Başkanı ve Başbakan olduğunu hatırlatan Arınç, kendisinin de Davutoğlu'nun kabinesinde Başbakan Yardımcısı ve Hükümet Sözcüsü olarak görev yaptığını belirtti.

Arınç, birlikte çalıştıkları dönemlere ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

"Kendilerine, ülkemize ve milletimize yaptığı başarılı hizmetler için teşekkür ederim. Bir teşekkür de kıymetli eşleri Sare Hanımefendi’ye. 42 yıllık hayat arkadaşı için hakkında yazdığı güzel ifadeler, bir siyasetçinin arkasından söylenebilecek en büyük şeref levhalarıdır. Mütevazı bir eş, anne ve her doğuma koşan bir hekim olarak bildiğimiz Sare Hanımefendi’ye eşimle birlikte teşekkür ediyorum. Sayın Davutoğlu’nun AK Parti'ye muhalif bir parti kurmasına etik olarak karşı çıkmıştım. AK Parti bizim evimiz. Orayı birlikte kurduk ve mükemmel hizmetler yaptık. Liderimize bağlı bir şekilde AK Parti'de kalmalı; eleştiri ve öneri haklarımızı bu çatı altında sonuna kadar kullanmalıydınız."

"En girift sorunları nasıl çözdüğünü yakinen biliyorum"

Arınç, Davutoğlu'nun siyasi ve devlet yönetimindeki yaklaşımına da vurgu yaparak, birlikte görev yaptıkları dönemde karşılaşılan sorunların çözümündeki rolüne dikkat çekti:

"Bu sürecin siyasî tarihimiz ve sizin için önemli bir tecrübe olduğu kanaatindeyim. Bizim çizgimizde iki hoca vardır. Merhum Erbakan Hocamız’dan sonra ikinci olarak da siz anılıyorsunuz. Ne mutlu sizlere. Ülkemize ve milletimize yaptığınız güzel hizmetler için teşekkür eder, eşiniz ve ailenizle birlikte sağlık ve mutluluklar dilerim."

Gürlek, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, orman yangınlarının çıkış nedenlerinin ve sorumlularının belirlenmesi amacıyla yürütülen çalışmaların sürdüğünü belirtti. Bakanlık bünyesinde kurulan Doğal Afet ve Kazalar Daire Başkanlığının da yangınlarla ilgili adli süreçleri yakından takip ettiğini aktardı.

16 ildeki 44 yangın için soruşturma yürütülüyor

Adalet Bakanı Gürlek, Cumhuriyet başsavcılıklarının ilgili kamu kurumlarıyla koordinasyon içinde hareket ederek yangınların nedenlerini araştırdığını ifade etti.

Gürlek, 1 Haziran 2026 tarihinden itibaren 16 ilde meydana gelen 44 orman yangınıyla ilgili adli soruşturmaların devam ettiğini bildirdi. Bu kapsamda 29 şüphelinin tespit edildiğini belirten Gürlek, 6 şüphelinin tutuklandığını, 9 şüpheli hakkında ise adli kontrol tedbiri uygulandığını açıkladı.

Ayrıca 6 şüphelinin gözaltında olduğunu ve bu kişilerle ilgili adli işlemlerin sürdüğünü kaydetti.

Yangınlarda deliller ayrıntılı şekilde inceleniyor

Gürlek, soruşturma süreçlerinde olay yeri inceleme bulguları, kamera kayıtları, iletişim verileri, tanık ifadeleri, bilirkişi raporları ve teknik verilerin değerlendirildiğini belirtti.

Yangınlarda kusur ve sorumluluk zincirinin tüm yönleriyle araştırıldığını ifade eden Gürlek, suç şüphesi bulunan olayların aydınlatılması için çalışmaların devam ettiğini aktardı.

Sorumluların tespiti için çalışmalar sürüyor

Adalet Bakanı Gürlek, orman yangınlarına neden olan kişilerin tespit edilmesi ve adalet önüne çıkarılması için başsavcılıklar ile kolluk birimleri arasındaki koordinasyonun sürdürüleceğini belirtti.

Gürlek, ormanları kasıtlı olarak yakanların yanı sıra ihmal veya tedbirsizlik sonucu yangına sebep olanların da hukuki süreçlerle karşılaşacağını ifade etti. Yangınlara ilişkin delillerin eksiksiz şekilde toplanarak sorumlular hakkında gerekli işlemlerin yapılacağını kaydetti.

Faili meçhul olayların aydınlatılmasına yönelik hassasiyetimiz yalnızca vatandaşlarımızın canına, malına ve huzuruna karşı işlenen suçlarla sınırlı değildir. Aynı hassasiyeti ormanlarımız, doğal varlıklarımız ve Yeşil Vatan’ımız için de taşıyoruz.

Cumhurbaşkanımız Sayın Recep…

— Akın Gürlek (@abakingurlek) August 2, 2026

Yangının fark edilmesinin ardından yapılan ihbar üzerine bölgeye Orman Bölge Müdürlüğü ekipleri ile itfaiye ekipleri yönlendirildi. Ekipler, alevlerin çevredeki alanlara yayılmasını önlemek ve yangını kontrol altına almak için çalışmalarını sürdürüyor.

Yangına hava ve kara ekipleriyle müdahale ediliyor

Yangın bölgesine ulaşan ekipler, söndürme çalışmalarına kısa sürede başladı. Alevlere hem havadan hem de karadan müdahale edilirken, ekiplerin koordineli çalışması devam ediyor.

Orman ekipleri ve itfaiye personeli, yangının etkili olduğu bölgede kontrol çalışmalarını sürdürerek alevlerin büyümesini engellemeye çalışıyor.

Yangının çıkış nedeni araştırılacak

Altıeylül'deki arazi yangınının çıkış nedeni henüz belirlenemezken, yangının kontrol altına alınmasının ardından inceleme yapılması bekleniyor.

Ekiplerin bölgedeki müdahalesi devam ederken, yangının çevredeki alanlara sıçramaması için gerekli tedbirler alınıyor.

CHP İzmir'de 9 ilçede yeni başkanlar görevlendirildi

CHP İzmir İl Yönetim Kurulu toplantısında, 9 ilçe başkanlığı için yeni görevlendirme kararı alındı.

CHP İzmir İl Başkanı Utku Gümrükçü, parti örgütünün hiçbir kadrosunda ve yürütülen saha çalışmalarında boşluk oluşmasına izin vermeyeceklerini söyledi.

Gümrükçü, "Bugün aldığımız kararlar, İzmirlilere ve büyük örgütümüze verdiğimiz sözün arkasında durduğumuzun somut bir göstergesidir" dedi.

"Kişilere veya makam koltuklarına değil, CHP'ye bağlıyız"

Parti çalışmalarına örgütün içinden gelen, liyakatli ve parti bayrağını en yukarıda tutacak isimlerle devam ettiklerini belirten Gümrükçü, CHP'nin temel değerlerine bağlılık vurgusu yaptı.

Gümrükçü, "Bizler, kişilere veya makam koltuklarına değil, Altıok'a, CHP'ye, İzmirli hemşehrilerimizin sandıkta ortaya koyduğu iradeye, Kurucumuz ve Ebedi Liderimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün bizlere emanet ettiği tüm değerlere sadakatle bağlıyız" ifadelerini kullandı.

Gümrükçü'den parti içindeki ayrılıklara tepki

Gümrükçü, CHP'den ayrılan isimlere ve parti içindeki tartışmalara ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.

"Ben olmazsam CHP olmaz" diyenlerin ve kişisel ikballeri uğruna partisini terk edenlerin planlarının suya düştüğünü savunan Gümrükçü, şöyle konuştu:

"102 yıllık bir çınardan 1-2 dal kırdıkları için sevinenler, bu dev çınarın her gün yeni ve taze filizler verdiğini, köklerinin savaş meydanlarında, Cumhuriyetin kuruluş harcında olduğunu unutmuşlardır."

CHP İzmir'de görevlendirilen yeni ilçe başkanları

CHP İzmir İl Yönetim Kurulu'nun aldığı karar doğrultusunda 9 ilçede görevlendirilen yeni ilçe başkanları şöyle:

• Aliağa: Engin Gündüz
• Kiraz: Musa Yigen
• Torbalı: Bekir Özel
• Kınık: Salim Yılmaz
• Narlıdere: Serkan Çağlar
• Urla: Bülent Köklü
• Kemalpaşa: Ozan Yalçın
• Karaburun: Bülent Çumçum
• Konak: Emrah Kazımoğlu

Turhan Çömez, eylem yapan madencileri ziyaret etti

İYİ Parti Grup Başkanvekili Turhan Çömez, Yıldızlar SSS Holding bünyesinde Eskişehir'de faaliyet gösteren Doruk Madencilik'te çalışan Türkiye Maden İşçileri Sendikası (Türk Maden-İş) üyesi işçileri ziyaret etti.

Ulus Atatürk Heykeli önünde eylemlerini sürdüren madencilerin sorunlarını dinleyen Çömez, işçilerin alacaklarının ödenmemesine tepki gösterdi.

Madencilerin yaşadığı sorunları daha önce Meclis gündemine taşıdıklarını hatırlatan Çömez, yetkililerin konuya ilişkin açıklama yapması gerektiğini belirterek, "Bir kere olsun ağzınızı açıp da doğrudur, yanlıştır demiyorsunuz. Kim bu adam Allah'ınızı severseniz ya" ifadelerini kullandı.

"1,5 milyon lira alacağım var diyor"

Çömez, ilgili bakanlıkların madencilere ödeme yapılacağı yönünde söz verdiğini belirterek, Enerji Bakanı'nın da söz konusu şirketin daha önce de sorun çıkardığını söylediğini aktardı.

İktidara seslenen Çömez, "Siz ne biçim devlet yönetiyorsunuz Allah aşkına? Bu ülke böyle yönetilir mi? Bu insanların hakkı hukuku ne olacak? 1,5 milyon alacağım var diyor kardeşim. 1,5 milyon faiziyle 3-4 milyonu bulmuş. Niye vermiyorsunuz bunu" diye konuştu.

Madenci: Kızımı üniversiteye gönderemiyorum

Ziyaret sırasında bir madenci, kızının üniversiteyi kazanmasına rağmen yaşadığı maddi sıkıntılar nedeniyle eğitimine devam etmesini sağlayamadığını anlattı.

Bunun üzerine Çömez, işçilerin çocuklarının eğitim masraflarını dahi karşılayamadığını belirterek tepki gösterdi.

Çömez, "Çünkü çocuğunu okutacak imkanı yok. Hepinizin çoluğu çocuğu Avrupalarda okuyor. Çaldığınız, çırptığınız paraları götürdünüz, Londra'nın en lüks muhitlerine gömdünüz. Emek harcayan, alın teri döken işçinin hakkını niye vermiyorsunuz? Neden vermiyorsunuz?" dedi.

"Elin mültecisine fıstık gibi bakıyor, bize gelince yok"

Madencilerden biri ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a seslenerek yaşadığı ekonomik sıkıntıları anlattı. AK Parti üyesi olduğunu belirten işçi, yaşadığı sorunlar nedeniyle partisinden duyduğu hayal kırıklığını dile getirdi.

Madenci, "Elin mültecisine fıstık gibi bakıyor, bize gelince yok" sözleriyle tepki gösterdi.

Çömez'den iktidara: "Bu emek soygununa son verin"

Madencilerin kredi kartı ve ek hesap borçları bulunduğunu belirten Çömez, işçilerin alacaklarının ödenmemesi nedeniyle her gün faiz yüküyle karşı karşıya kaldıklarını söyledi.

Çömez, şöyle konuştu:

"Burada işçilerimizin borçları var. Her birinin ek hesap borcu var. Kredi kartı borcu var. Her Allah'ın günü faiz ödüyor. Niye vermiyorsunuz bu işçinin hakkını ya? Niye vermiyorsunuz? Bu işçinin alın teriyle, emeğiyle, göz nuruyla, gayretiyle, gece gündüz çalışmasıyla para kazandınız ya."

"Bu hafta konuyu Meclis gündemine getireceğim"

Yaşananların yalnızca muhalif kesimleri değil, iktidara oy veren vatandaşları da etkilediğini savunan Çömez, madencilerin haklarının takipçisi olacağını söyledi.

Çömez, "Bu hafta tekrar Meclis gündemine getireceğim. Bu kepazeliğe, bu soyguna, bu ranta, bu talana, bu emek soygununa, bu alın teri soygununa Allah aşkına son verin. Ülkeyi de olması gerektiği gibi yönetin" dedi.

Madencilere destek sözü veren Çömez, "Önümüzdeki hafta bu konuyu Meclis gündemine getireceğim. Söz veriyorum. Sizin hakkınızı, hukukunuzu savunacağım. Hiç merak etmeyin" ifadelerini kullandı.

Madencilerle birlikte baretlerini yere vurdu

Turhan Çömez, açıklamasının ardından eylemlerini sürdüren madencilerle birlikte baretlerini yere vurarak işçilere destek verdi.

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Horlama boşanma sebebi olarak kabul edilebiliyor

Horlamanın sanıldığından çok daha ciddi sonuçları olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Gerek, “Horlama çevreyi rahatsız eden, kişinin çoğunlukla farkında olmadığı çok ciddi bir sosyal problem. Erkeklerde daha sık, kadınlarda daha az görülüyor ama menopoz sonrası kadınlarda da horlama problemi artıyor. Yargıtay horlamayı boşanma sebebi olarak kabul ediyor” dedi.

Horlamanın yaşam kalitesini bozan, sağlığı olumsuz etkileyen önemli sorunların ve hastalıkların habercisi olabileceğini vurgulayan Gerek, bu nedenle horlamanın hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Horlamanın özellikle yumuşak damak başta olmak üzere ağız ve burundan birlikte nefes alma sırasında yumuşak damağın dalgalanmasıyla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Ama sadece yumuşak damak değil, ses teli seviyesine kadar hava yolundaki her türlü darlık ve problem gürültülü uyumaya yani horlamaya sebep olabilir” diye konuştu.

Uyku apnesinin hava yolunun tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıktığını belirten Gerek, “Uyku apnesi solunum çabasına rağmen 10 saniye ya da daha fazla süreyle nefes alamama durumudur. Burada özellikle yumuşak damak ve dil çok önemli rol oynar” dedi.

Prof. Dr. Gerek, hastalığın oluşum mekanizmasını şöyle anlattı:

“Eğer uyku apnesi 20-25 saniye civarında sürerse kandaki oksijen düzeyi düşmeye başlar. Karbondioksit düzeyi artmaya başladığında vücut kendini uyandırır, uyku yüzeysel hale gelir, kas gücü tekrar yerine gelir ve hava yolu açılarak solunum devam eder. Bu durum gece boyunca defalarca tekrarlanabilir. Eğer bu durum bir saat içinde 5’ten fazla tekrarlıyorsa buna uyku apnesi diyoruz.”

Cep telefonuyla bile tespit edilebiliyor

Uyku laboratuvarlarının uyku apnesini en ideal biçimde değerlendiren merkezler olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, “Günümüzde cep telefonlarına yüklenen basit programlar bile uyku sırasında horlamayı, nefes alışverişini ve uykuda solunum durmasıyla ilgili kabaca bilgi verebiliyor. Ancak ideal olan, uyku laboratuvarlarında 50-60 parametreyi aynı anda değerlendirerek uyku bozukluklarına tanı konulmasıdır” dedi.

Uyku apnesinin uyku bozuklukları içerisinde yer alan önemli bir sorun olduğunu belirten Gerek, bir saat içindeki solunum durmalarının sayısı ve süresine göre hastalığın derecelendirildiğini söyledi.

Uyku insan yaşamında vücudun yenilendiği çok önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, kaliteli uykunun sağlığı olumlu etkilediğini, uyku bozukluklarının ise çok farklı hastalıklara yol açabileceğini ifade etti.

“Uyku apnesi belirli bir düzeye geldiğinde sabahları baş ağrısıyla uyanma, yorgun uyanma, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve hafızayla ilgili çok önemli sorunlar ortaya çıkabiliyor” diyen Gerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uyku apnesi sorunu olanlar iş hayatında öğleden sonra uyuklamaya başlayıp verimsiz hale gelebiliyor. Araç kullananlarda gündüz ortaya çıkan trafik kazalarının çok önemli sebeplerinden birisi uyku apnesi. Bu hastalar dinlenemediği için dikkatleri dağılıyor. Trafik ışıklarında beklerken bile uyuyan hastalar var.”

”Uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi”

Yaşam biçiminin de uyku apnesi üzerinde etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, alkol kullanımı, sigara ve tok karnına uyumanın uyku sağlığını bozduğunu söyleyerek, “Bu faktörler uyku apnesi ile bir araya geldiğinde çok daha şiddetli sonuçlar ortaya çıkabiliyor” dedi.

Uyku apnesinin kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi süreleri uzunsa kalpte yavaşlama meydana geliyor. Bazı uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi” dedi.

Uyku apnesinin son yıllarda kardiyoloji kliniklerinin de özel olarak üzerinde durduğu bir konu haline geldiğini belirten Gerek, kalp hastalıklarının önemli bir bölümünün altında uyku apnesinin bulunabildiğini ifade etti.

Uyku apnesinin önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi kader değil. Uyku apnesi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum” dedi.

“Uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar”

Çocukluk dönemindeki problemlerin ilerleyen yaşlarda uyku apnesine zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Gerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çocuğunuzun ileride uyku apnesi olmasını istemiyorsanız çocuk yaş grubunda uykusunda tıkanması, horlaması, gece terlemesi varsa, geniz eti ve bademcik büyüklüğü gibi problemler varsa lütfen bunu en erken yaşta tedavi ettirin. İleri yaştaki uyku apnesi çocukluk dönemindeki sorunların tedavisiyle engellenebilir. Hatta benim bir aforizmam var; uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar.”

Çocukların uyku sırasında nefes alıp verdiğinin duyulmaması gerektiğini belirten Gerek, “Bebek gibi uyuyor benzetmesi sağlıklı bir havayolunun en önemli göstergesidir” dedi.

Erişkin yaşlarda günlük yorgunluklar ve farklı nedenlerle uyku kalitesinde bozulmalar meydana gelebildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, eşlerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

“Eğer eşiniz uykuda terliyorsa, üstünü çok açıyorsa, nefesi duruyorsa mutlaka bir kulak burun boğaz hekimine ya da uyku bozukluklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurun. En azından uyku apnesi var mı yok mu diye test yaptırmaları ve muayene olmaları çok önemli” diyen Gerek, tedavinin son derece yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtti.

Uyku apnesi ve horlama tedavisinde öncelikle laboratuvar ortamında tanı konulmasının hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Gerek, bunun mümkün olmadığı durumlarda eşlerden video kaydı istediklerini söyleyerek, “Horlayan eşin videosunu izleyerek uyku sırasındaki tıkanmalar ya da nefes alışveriş biçimi değerlendirilebiliyor ve uyku apnesi olup olmadığı konusunda önemli fikir veriyor” dedi.

Prof. Dr. Gerek, detaylı muayenenin ardından hastaya özel tedavi planlaması yapılması gerektiğini söyledi.

Horlama tedavisinde çoğu zaman cerrahinin ön plana çıktığını belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, burun tıkanıklığı, damak sarkıklığı gibi problemlerin cerrahi yöntemlerle giderilebildiğini söyledi.

Ancak horlamanın tamamen ortadan kalkacağının garanti edilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, yorgunluk, alkol, antidepresanlar, kas gevşeticiler ve yatış pozisyonunun da horlamayı etkileyebildiğini ifade ederek “Uyku hijyenine uygun düzenlemeler horlamayı yüzde 85 oranında azaltabilir” dedi.

“Damat adayları evlilik öncesi tedavi arıyor”

Horlamanın sosyal hayatı da etkilediğini belirten Prof. Dr. Gerek, “Evlenecek çiftlerden özellikle damat adayları evlilik öncesi horlama sorununu gidermek için tedavi arayışına gidebiliyor” dedi.

Uyku apnesi tedavisinde PAP adı verilen pozitif basınçlı cihazların önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu cihazların ayarlarının uyku laboratuvarlarında hastaya özel olarak yapıldığını söyleyerek şunları kaydetti:

“Bu cihazların ayarları uyku laboratuvarında hastaya uygun biçimde düzenlenir. Cihazla birlikte uyku apnesinin kaybolup kaybolmadığına bakılır ve hastaya uygun biçimde yeniden düzenlenir. Hasta uyum gösterdiği takdirde uyku apnesi tedavisindeki öncelikli tercih bu cihazların kullanılmasıdır”

Burunlarında ciddi kemik eğriliği bulunmayan, damaklarında aşırı sarkma olmayan ve bademcikleri çok büyük olmayan hastaların bu cihazlarla rahatlıkla uyuyabildiğini belirten Gerek, tedavide en önemli unsurun hastanın cihaza uyum sağlaması olduğunu söyleyerek, “Bu cihazlar eskiden çok daha büyük ve taşınması daha zor cihazlardı. Günümüzde ise neredeyse bir gözlük kabı büyüklüğünde, nemlendirme özelliği olan yeni nesil cihazlar kullanılıyor” diye konuştu.

Uyku apnesi tedavisinde ağız içinde kullanılan ve kişiye özel ölçülerle hazırlanan apareylerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu sistemlerin dili öne doğru çekerek hava yolunu açık tutmayı amaçladığını söyledi.

Ancak bu apareylere uyumun her zaman kolay olmadığını belirten Gerek, “Özellikle öğürme refleksi güçlü olan kişilerde kullanımı zor olabiliyor. Ayrıca çene ekleminde ağrılara da yol açabiliyor” dedi.

Uyku apnesinde cerrahi tedavi hastaya göre planlanıyor

Uyku apnesi tedavisindeki bir diğer seçeneğin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, her hastanın ihtiyacına göre farklı yöntemlerin uygulanabildiğini söyledi.

Burunda sorun varsa buruna yönelik, damakta sarkma varsa damağa yönelik, bademcik büyüklüğü varsa bademciklere yönelik cerrahilerin uygulanabildiğini belirten Gerek, dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerin de uyku apnesine yol açabildiğini ifade ederek “Çocukluk döneminde bademcik ameliyatı olmuş kişilerde bile dil kökündeki lenfoid dokular büyüyerek hava yolunda darlığa neden olabilir. Bazen de epiglot kapağında deformasyonlar görülebilir. Bunların her biri için farklı cerrahi seçenekler bulunuyor” dedi.

Robotik cerrahi ve dil kökü implantları dikkat çekiyor

Robotik cerrahinin özellikle dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerde kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, dil kökündeki yağ fazlalığını azaltan ve dokuları temizleyen yöntemlerin başarılı sonuçlar verdiğini söyledi.

Ayrıca damak seviyesinde klasik ameliyatların yanı sıra sütürlerle damağı asma tekniklerinin de uygulanabildiğini belirten Gerek, yeni geliştirilen implant teknolojilerine de dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ülkemizde henüz deneysel seviyede uygulanan yöntemlerle dil köküne yerleştirilen implantlar bulunuyor. Uyku sırasında nefes durduğunda bu implantlar ilgili kası uyararak hava yolunun açılmasını ve yeniden nefes alınmasını sağlayabiliyor.”

Bu tedavilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde üç farklı firma tarafından uygulandığını belirten Gerek, Türkiye’de de deneysel çalışmaların sürdüğünü ancak maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti.

Uyku apnesi tedavisinde zayıflama iğneleri de kullanılıyor

Uyku apnesinde kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Avrupa’da obezite sıralamasında Türkiye ilk sırada yer alıyor. Bu nedenle hastalarımızın öncelikle kilo vermesini istiyoruz” dedi.

Uyku apnesinin tıbbi tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin FDA onayı aldığını belirten Gerek, “Hastalar yüzde 10 kilo kaybederse uyku apnesinde belirgin düzelmeler görülebiliyor” diye konuştu.

Ancak bu ilaçların mutlaka endokrinoloji uzmanı kontrolünde kullanılması gerektiğini vurgulayan Gerek, “Hiç kimse gidip eczaneden bu ilaçları doğrudan alıp kullanmamalı” uyarısında bulundu.

Zayıflar da horluyor

Horlamanın yalnızca kilolu kişilerde görüldüğü düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Zayıf kişilerde de horlama görülebilir” dedi.

Bu kişilerde horlamanın en sık nedenlerinin burun kemiği eğriliği, damak sarkması ve bademcik büyüklüğü olduğunu belirten Gerek, uygun ameliyatlarla bu sorunların giderilebildiğini söyledi.

Bazı meslek gruplarında uyku testi zorunlu

Özellikle şoförler ve teknik cihaz kullanan kişiler için kaliteli uykunun hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gerek, uyku apnesi tanısı alan bazı kişilerin ehliyet yenileme sürecinde tedavi olduklarını belgelemek zorunda kaldıklarını söyleyerek “Özellikle kritik işler yapanların kaliteli uyuması çok önemli” dedi.

Uzmanından uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Gerek programın sonunda horlama ve uyku apnesiyle ilgili şu uyarılarda bulundu:

• Uyku kalitenize dikkat edin.
• Uyuduğunuz ortamın sıcaklığına, karanlığına ve sessizliğine önem verin.
• Horluyorsanız bu gerçeği kabul edin ve tedavi olun.
• Eşiniz sizi horladığınız için uyarıyorsa mutlaka çözüm arayın.

Uyku apnesinin tedavi edilmediğinde yaşam süresini kısaltabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, sözlerini şöyle tamamladı:

”Uyku apnesi kader değildir. Tedavi edilebilir, kontrol edilebilir bir rahatsızlıktır ve tedavisi hayat kurtarır. Uyku apnesi ile yaşamaya devam edilirse kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Son dönemde kardiyoloji klinikleri de uyku apnesine çok önem veriyor. Çünkü kalp hastalıklarının pek çoğu uyku apnesi sebebiyle ortaya çıkabiliyor.”

”Uyku insan sağlığı açısından çok önemli. Uyku apnesi hayatımızı doğrudan etkiler çünkü ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor. Hayatımızda uykunun çok özel bir yeri var.”

Prof. Dr. Sönmezer ülkemizdeki nüfus artış hızının endişe verici biçimde azaldığını söyledi.

Türkiye’de nüfus artış hızındaki düşüş alarm veriyor

Toplum nüfusunun kendini yenileyebilmesi için doğurganlığın aile başına 2,1 çocuk olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, Türkiye’de bu oranın son yıllarda yaklaşık 1,5’e kadar gerilediğine dikkat çekti.

Nüfus artış hızındaki düşüşün temel nedenleri arasında ekonomik kaygılar, kariyer planlamaları ve çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesinin bulunduğunu ifade eden Sönmezer, modern toplumlarda ilk anne olma yaşının giderek yükseldiğini söyleyerek şunları kaydetti:

”Çocuk yapmak isteyenler de daha geç yaşlarda çocuk sahibi olmak istiyor. İlk çocuk doğurma yaşı modern dünyada, batı dünyasında sosyo ekonomik düzey yükseldikçe çok ileri yaşlara geliyor, sonra da insanlar tek çocukla kalıyorlar. İlk anne olma yaşı 20’lerden 35 e kadar çıktı.”

Doğurganlığın korunması her geçen gün daha önemli hale geliyor

Geç yaşta yapılan evlilikler, çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesi ve genç yaşlarda görülen kanser vakalarındaki artış nedeniyle doğurganlığın korunmasının günümüzde her zamankinden daha önemli hale geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, kanser başta olmak üzere doğurganlığı olumsuz etkileyebilecek tedavilere başlamadan önce yumurta, sperm ve yumurtalık dokusunun dondurulması sayesinde hastaların ilerleyen yıllarda çocuk sahibi olabildiğini söyledi.

Kadınların belirli bir yumurta rezervi ile dünyaya geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, yaş ilerledikçe hem yumurta sayısının hem de yumurta kalitesinin azaldığını ifade etti. Sönmezer, “Kadın gebe kaldığında ya da doğum kontrol hapı kullandığında adet görmese bile yumurta rezervi azalmaya devam eder. Yaş ilerledikçe gebelik elde etmek zorlaşırken anormal gebelik riski de artar” diye konuştu.

Yumurta, sperm ve yumurtalık dokusu dondurulabiliyor

Kanser tedavilerindeki gelişmeler sayesinde hastaların yaşam sürelerinin uzadığını ancak uygulanan tedavilerin doğurganlığı olumsuz etkileyebildiğini belirten Sönmezer, bu nedenle doğurganlığın korunmasının tedavi sürecinin önemli bir parçası haline geldiğini söyledi.

Yumurta hücresi, sperm ve yumurtalık dokusunun eksi 196 derecede sıvı nitrojen içerisinde uzun yıllar saklanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, “Dondurma işlemi yapıldığında adeta zamanı durdurmuş oluyoruz. Örneğin 20 yaşında yumurtalarını donduran bir kadın, yıllar sonra anne olmaya karar verdiğinde 20 yaşındaki yumurtalarının kalitesiyle gebelik elde edebiliyor” dedi.

Prof. Dr. Sönmezer çocuk ve genç hastalarda karından yapılan işlemle doğurganlığı koruyarak Türkiye’de bir ilke imza attı.

Doğurganlığı koruyucu yöntemlerin yalnızca yetişkinlerde değil çocuk hastalarda da uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, özellikle lösemi nedeniyle kök hücre nakli planlanan çocuklarda yumurtalık dokusunun dondurulmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

Kanser dışında talasemi, bazı böbrek hastalıkları, sistemik lupus eritematozus, bazı kan hastalıkları ve genetik hastalıklarda da doğurganlığın korunabildiğini ifade eden Sönmezer, “Kanser ya da kanser dışı herhangi bir nedenle doğurganlığını kaybetme riski bulunan hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini koruyabiliyoruz” dedi.

Prof. Dr. Murat Sönmezer, yumurta toplama işleminin standart olarak vajinal yoldan gerçekleştirildiğini belirterek, özellikle çocuk hastalar ve genç kızlarda bu yöntemin aileler ve hastalar tarafından her zaman tercih edilmediğini, bazı hastaların ise işlem nedeniyle çekinceler yaşayabildiğini belirtti.

Bu ihtiyaçtan yola çıkarak yıllar önce yumurtalıklardaki yapışıklık nedeniyle karından yumurta toplamak zorunda kaldığı bir hastasına uyguladığı yöntemi geliştirdiğini anlatan Sönmezer, daha sonra bu tekniği doğurganlığını korumak isteyen genç hastalarda kullanmaya başladığını söyledi. Türkiye’de ilk kez karından yumurta toplama işlemini gerçekleştiren Prof. Dr. Murat Sönmezer, bugüne kadar yaklaşık 800 çocuk ve genç hastada bu yöntemi başarıyla uyguladığını belirterek, bu alanda dünyadaki ilk bilimsel yayınlardan birine de imza attığını ifade etti.

Sönmezer, karından yumurta toplama yönteminin özellikle doğurganlığını kaybetme riski bulunan çocuklar ve genç kadınlar için önemli bir alternatif olduğuna dikkat çekti.

Çiftler evlenir evlenmez test yaptırmalı

Çocuk sahibi olmayı hemen düşünmeseler bile evlenen çiftlerin doğurganlık durumlarını değerlendirmesi gerektiğini vurgulayan Sönmezer, kadınların AMH testiyle yumurtalık rezervlerini, erkeklerin ise sperm analiziyle üreme potansiyellerini öğrenebileceğini söyleyerek “Bugün düşük yumurtalık rezervine sahip bir kadın doğal yollarla gebe kalabilir. Ancak birkaç yıl sonra bu şansını tamamen kaybedebilir. Bu nedenle çiftlerin durumlarını erken dönemde bilmeleri çok önemli” diye konuştu.

Kadında basit bir AMH testi, erkekte ise sperm analizi ile olası sorunların önceden tespit edilebildiğini belirten Sönmezer, çocuk sahibi olmayı ileriki yıllara bırakmayı planlayan çiftlerin de bu testleri yaptırmasının önemli olduğunu söyledi.

Sigara, kilo ve stres doğurganlığı etkiliyor

Yaşam tarzının doğurganlık üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirten Sönmezer, sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, fazla kilo ve stresin hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini olumsuz etkilediğini söyledi.

Bir adet döneminde doğal yolla gebelik elde etme ihtimalinin yaklaşık yüzde 20 olduğunu belirten Sönmezer, düzenli adet gören kadınlarda yumurtlama döneminin doğru hesaplanmasının gebelik şansını artırabileceğini ifade etti.

Düzenli adet görmenin tek başına doğurganlığın normal olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Sönmezer, kadınların belirli aralıklarla yumurtalık rezervlerini kontrol ettirmeleri gerektiğini söyledi.

Yardımcı üreme tekniklerinde başarı oranları yükseldi

Yumurta dondurma işlemlerinde kullanılan vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yönteminin başarı oranlarını önemli ölçüde artırdığını belirten Sönmezer, günümüzde dondurulmuş ve çözülmüş yumurtalarla elde edilen gebelik oranlarının taze yumurtalarla elde edilen sonuçlara oldukça yaklaştığını söyledi.

Polikistik over sendromu gibi düzensiz adet gören kadınlarda yumurtlama takibi, zamanlanmış ilişki ve aşılama yöntemlerinin uygulanabildiğini belirten Sönmezer, aşılama tedavisinin genellikle üç denemeye kadar sürdürüldüğünü, sonuç alınamaması halinde tüp bebek tedavisine geçildiğini ifade etti.

Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftlerin umutsuzluğa kapılmaması gerektiğini belirten Sönmezer, “Bugün yardımcı üreme tekniklerinde elde edilen başarı oranları geçmişe göre çok daha yüksek. Zamanlanmış ilişki, aşılama ve tüp bebek uygulamaları sayesinde çok sayıda çift çocuk sahibi olabiliyor” dedi.

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!

Milyonlarca SSK ve Bağ-Kur emeklisi, Ramazan Bayramı öncesi ödenecek ikramiyenin 2026’da ne kadar olacağını merak ediyor. Son olarak 4 bin TL’ye yükseltilen bayram ikramiyesinde yeni bir artış yapılıp yapılmayacağı ve olası zam oranı, emeklilerin gündeminde ilk sırada yer alıyor. Özellikle maaş zamlarının ardından gözler, açıklanacak yeni ikramiye tutarına çevrildi.