New York Times gazetesinin İranlı ve Batılı yetkililere dayandırdığı haberinde, olası karşılık seçeneklerinin gündeme geldiği ancak yoğun diplomatik temaslarla durumun "şimdilik yatıştığı" aktarıldı.

Haberde yer alan bilgilere göre, 25 Temmuz'da Hazar Denizi'nde İran bağlantılı bir geminin Ukrayna tarafından hedef alınmasının ardından Tahran yönetimi, Ukrayna'ya yönelik bir saldırı seçeneğini değerlendirdi.

İran'ın karşılık verme ihtimali gündeme geldi

İranlı ve Batılı yetkililerin iddialarına göre, Ukrayna'nın saldırısının ardından İran, Ukrayna'daki bir limanı hedef alma ihtimalini ele aldı. Ancak yürütülen diplomatik girişimlerin ardından taraflar arasındaki gerilimin geçici olarak azaldığı belirtildi.

Söz konusu gelişmeler hakkında bilgi sahibi yetkililer, İran'ın "küçük savaş başlıklı" balistik bir füzeyle Ukrayna'da "nispeten az hasara yol açacak" bir saldırı düzenlemeyi değerlendirdiğini ileri sürdü.

İran'ın böyle bir adımla "sembolik bir mesaj" vermeyi amaçladığı iddiası da haberde yer aldı.

Ukrayna, Hazar Denizi'ndeki saldırıyı duyurmuştu

Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU), 25 Temmuz'da Hazar Denizi'nde Rusya'ya ait bir petrol platformu ile "İran ve Rusya arasında askeri kargo taşımacılığında kullanılan gemilere" insansız hava araçlarıyla saldırı düzenlendiğini açıklamıştı.

SBU tarafından yapılan açıklamada, saldırıların Rusya'nın askeri kapasitesine yönelik gerçekleştirildiği belirtilmişti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise saldırıya tepki göstererek, söz konusu eylemin cevapsız kalmayacağını ifade etmişti.

Ukrayna'dan İran açıklamalarına tepki

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, İran'ın olası tehditlerine ilişkin yaptığı açıklamada, "İran'ın tehditleri haksız ve asılsızdır. Tahran rejimi, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarının doğrudan suç ortağıdır ve Moskova'nın, 2022'den beri Ukraynalıları öldüren silahlarla yürüttüğü suç savaşını körüklüyor" ifadelerini kullanmıştı.

Taraflar arasında yaşanan gerilimin ardından diplomatik temasların sürdüğü ve bölgedeki gelişmelerin takip edildiği bildirildi.

15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve FSM Köprüsü için yatırımcı ilgisi

Bloomberg'in aktardığı bilgilere göre, Fransız altyapı yatırım şirketi Meridiam SAS, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve belirli otoyolların işletme haklarının devrine yönelik düzenlenecek ihaleye katılım seçeneğini değerlendiriyor.

Haberde, şirketin özelleştirme sürecine ilişkin çalışmalarını sürdürdüğü bilgisine yer verildi.

Özelleştirme ihalesi için ortaklık hazırlığı

Habere göre Meridiam SAS'ın ihaleye katılabilmek amacıyla Makyol İnşaat ile konsorsiyum oluşturmayı planladığı belirtildi.

Kaynakların aktardığı bilgilere göre, farklı Türk şirketlerinin de yabancı yatırımcılarla benzer iş birlikleri üzerinde çalıştığı ifade edildi.

Kaynaklara göre, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve otoyol ağının belirli bölümlerinin işletme haklarının devrine ilişkin resmi ihale sürecinin başlaması için son aşamaya gelindi.

Aynı bilgilerde, köprüler ile otoyolların dört ayrı paket halinde ihaleye çıkarılmasının planlandığı belirtilirken, özelleştirme sürecinin danışmanlığını Ernst & Young (EY)'nin yürüttüğü aktarıldı.

Boğaz köprülerinin özelleştirilmesi daha önce de gündeme gelmişti

Boğaz köprülerinin özelleştirilmesi 2012 yılında da kamuoyunun gündemine gelmişti.

O dönemde köprülerin, 2 bin kilometrelik otoyol ağıyla birlikte özelleştirilmesine yönelik süreçte 5,7 milyar dolarlık teklif kabul edilmişti. Ancak dönemin başbakanı olan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın "vatana ihanet" ifadesini kullanarak 7 milyar doların altındaki bir satışa karşı çıktığı belirtilmiş, bu nedenle satış süreci tamamlanmamıştı.

Ösen, Türkiye’nin adalar hariç 8 bin 592 kilometrelik kıyı şeridine sahip olmasına rağmen yat, kruvaziyer, marina ve tekne turizminde hak ettiği gelir seviyesine ulaşamadığını belirterek sektörün mevcut sorunlarına dikkat çekti.

"Türkiye Avrupa pazarından yalnızca yüzde 5 pay almaktadır"

Türkiye'nin kıyı uzunluğu ve turist sayısına kıyasla deniz turizminden aldığı payın düşük kaldığını vurgulayan Ösen, önergesinin gerekçesinde şu ifadelere yer verdi:

"8 bin 592 kilometre kıyısal uzunluğa sahip olan Türkiye, deniz turizmi alanında elindeki potansiyeli en verimli haliyle kullanamamaktadır. Muğla 1480, İzmir ise 629 kilometre kıyı uzunluğuna sahiptir. Yılda 60 milyondan fazla turisti ağırlayan Türkiye, deniz turizminde çok daha ileri seviyede olmalıdır. Yat, kruvaziyer, marina, gulet ve tekne turizminde Türkiye Avrupa pazarından yalnızca yüzde 5 pay almaktadır. Bu oran Yunanistan’da yüzde 30, Hırvatistan’da ise yüzde 15 seviyesindedir. Standart turist harcamasından daha yüksek gelir sağlayan deniz turizmi, pandemi sonrasında yakaladığı ivmeyi kaybetmek üzeredir."

Seda Kaya Ösen, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’dan şu soruların yanıtlanmasını talep etti:

• Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın deniz turizmine ilişkin genel bir stratejisi var mıdır?

• Kayıt dışı çalıştırma ve belgesiz yürütülen deniz turizmi faaliyetlerine yönelik güvenli turizm kapsamında denetim ve tespit çalışmaları yapılmakta mıdır?

• 2026 yılına ilişkin deniz turizmi öncü verileri önceki yıla göre yüzde kaçlık artış ya da azalış göstermektedir?

• Bakanlığın Türkiye’de deniz turizminin geleceğine ilişkin orta vadeli marina kapasitesi ve tekne bağlama hedefleri nelerdir?

• Muğla Göcek’te uygulanmaya başlanan tonoz sisteminin bölgedeki ekolojik ve ekonomik sonuçlarına ilişkin bakanlığın değerlendirmesi nedir?

46 sayfalık gerekçeli kararda, cinsel suçların çoğunlukla tanık veya kamera kaydının bulunmadığı kapalı ortamlarda işlendiğine dikkat çekildi. Bu nedenle mağdur anlatımlarının olayın oluş şekli ve diğer delillerle birlikte değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.

"Mağdur anlatımları birbirini doğruladı"

Mahkeme, farklı dönemlerde TBMM'de staj yapan ve birbirinden bağımsız olan mağdurların benzer davranış kalıplarını anlattıklarını kaydetti.

Kararda, mağdurların soruşturma ve kovuşturma aşamalarında verdikleri ifadelerin önemli ölçüde birbiriyle örtüştüğü ve olayların gelişim biçimi bakımından temel çelişkiler bulunmadığı belirtildi.

Mahkeme, mağdur anlatımlarının yalnızca birbirini doğrulamadığını; WhatsApp yazışmaları, tanık beyanları ve diğer maddi delillerin de bu anlatımları desteklediğini değerlendirdi.

Yargıtay ve AYM içtihatlarına atıf yapıldı

Gerekçeli kararda, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçların ispatına ilişkin Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi'nin yerleşik içtihatlarına da yer verildi.

Mahkeme, mağdur beyanlarının kendi içinde tutarlı olması, zaman içerisinde esaslı çelişkiler içermemesi ve dosyadaki diğer deliller tarafından desteklenmesi halinde mahkumiyet için yeterli delil niteliği taşıyabileceğini belirtti.

Çocuk mağdurların olayları yetişkinler gibi ayrıntılı ve kronolojik biçimde anlatmalarının her zaman beklenemeyeceği ifade edilen kararda, ifadelerdeki küçük farklılıkların tek başına beyanların güvenilirliğini ortadan kaldırmayacağı vurgulandı.

Mahkeme: Kamu görevinin sağladığı nüfuz kullanıldı

Mahkeme, sanıkların TBMM'de görev yapan kamu görevlileri olduğunu ve stajyer öğrenciler üzerinde doğal bir otoriteye sahip bulunduğunu belirtti.

Mağdurların yaşlarının küçük olması ve staj sürecinde sanıkların gözetim ve denetimi altında bulunmaları dikkate alınarak, sanıkların kamu görevinin sağladığı kolaylıktan yararlandıkları değerlendirmesine yer verildi.

Kararda, sanıkların görevlerinden kaynaklanan güven ve otoriteyi mağdurlar üzerinde kullandıkları, çocukların yaşları ve bulundukları konum nedeniyle kendilerini koruma imkanlarının sınırlı olduğu ifade edildi.

WhatsApp yazışmaları delil olarak değerlendirildi

Mahkeme, dosyada yer alan WhatsApp yazışmalarını da tek tek inceledi.

Bazı sanıkların staj sürecinde ve sonrasında mağdurlara gönderdiği mesajların olayların gelişim süreciyle uyumlu olduğu belirtilen kararda, yazışmaların yalnızca arkadaşça iletişim olarak değerlendirilemeyeceği kaydedildi.

Mesajların içerikleri, gönderilme tarihleri, mağdur anlatımları ve sanıkların davranışları birlikte değerlendirildiğinde cinsel amaç taşıyan bir iletişim modeli ortaya çıktığı belirtildi.

"Mesaj tarihleri staj dönemleriyle uyuşuyor"

Mahkeme, mesajların gönderildiği tarihlere de dikkat çekti.

Kararda, yazışmaların mağdurların TBMM'de staj yaptığı dönemlerle örtüştüğü ve sanıklarla mağdurlar arasındaki görev ilişkisinin devam ettiği sırada gerçekleştiği belirtildi.

Sanıkların mesajların arkadaşça olduğu veya yanlış yorumlandığı yönündeki savunmalarının ise dosya kapsamındaki diğer delillerle örtüşmediği değerlendirmesine yer verildi.

Fiziksel temas iddiaları da değerlendirildi

Gerekçeli kararda, bazı mağdurların sanıkların kendilerini odalarına çağırdığı ve yalnız kaldıkları sırada bel, sırt, omuz, göğüs ve kalça bölgelerine yönelik istenmeyen temaslarda bulunduğu yönündeki anlatımları da incelendi.

Mahkeme, bu anlatımların soruşturma ve kovuşturma aşamalarında önemli ölçüde değişmediğini ve diğer delillerle birlikte değerlendirildiğinde güvenilir bulunduğunu belirtti.

Ancak mahkeme, her fiziksel temasın tek başına cinsel istismar suçunu oluşturmayacağını; temasın niteliğinin, gerçekleştiği ortamın, tarafların konumunun ve olayın gelişiminin diğer delillerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

"Mağdurların ifadeleri ezberlenmiş değil, doğal anlatımlar"

Mahkeme, mağdurların farklı zamanlarda verdikleri ifadelerde temel olay örgüsünün değişmediğini belirtti.

Kararda, ayrıntılardaki küçük farklılıkların yaşanan olayların gerçekliğini zedelemediği, aksine birebir ezberlenmiş ifadeler yerine doğal anlatımlar bulunmasının beyanların güvenilirliğini desteklediği ifade edildi.

Halil İlker Güner hakkında kısmi beraat kararı

Sanık Halil İlker Güner'in mağdur D'ye yönelik "sarkıntılık düzeyinde çocuğun cinsel istismarı" suçlamasını da değerlendiren mahkeme, mağdurun hem soruşturma aşamasında hem de duruşmada araç içerisinde fiziksel temas gerçekleşmediğini söylediğine dikkat çekti.

Mahkeme, fiziksel temasın gerçekleştiğini kesin biçimde ortaya koyan yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle bu suç yönünden beraat kararı verdi.

Buna karşın elektronik haberleşme içeriklerini mağdur anlatımıyla birlikte değerlendiren mahkeme, zincirleme şekilde çocuğa karşı nitelikli cinsel taciz suçunun oluştuğu kanaatine vardı.

HAGB ve ceza erteleme uygulanmadı

Mahkeme, mahkumiyet kararı verilen sanıklar yönünden hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), cezanın ertelenmesi ve seçenek yaptırımların uygulanıp uygulanamayacağını da değerlendirdi.

Gerekçeli kararda, sanıklar hakkında verilen hapis cezalarının niteliği ve süresi dikkate alınarak HAGB koşullarının oluşmadığı belirtildi. Bazı sanıklar yönünden cezanın ertelenmesine ilişkin hükümlerin uygulanmasına da yasal imkan bulunmadığı ifade edildi.

Sanıklara verilen cezalar

Davada sanıklar Durmuş Uğurlu'ya 6 yıl 16 ay 3 gün, İbrahim Beşlioğlu'na 1 yıl 15 ay, Recep Seven'e 6 yıl 3 ay, Halil İlker Güner'e 1 yıl 16 ay 3 gün hapis cezası verildi.

"Bursa için geleceğe yön verecek bir yol haritası"

Toplantının açılışında konuşan Bursa Büyükşehir Belediyesi Başkan Vekili Şahin Biba, elde edilen verilerin kentin gelecekteki kararlarına yön vereceğini ifade etti. Afet yönetiminde en kritik aşamanın deprem öncesi tedbirler olduğunu vurgulayan Biba, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Afetleri konuşurken çoğu zaman binaları konuşuyoruz. Fakat deprem yalnızca yapıları değil; ulaşımı, üretimi, eğitimi, sağlığı ve ekonomiyi de etkiliyor. Kısacası deprem, meydana geldiği bölgedeki tüm yaşamı etkiliyor. Projenin son koordinasyon toplantısını yalnızca bir kapanış olarak değerlendirmiyoruz. Paylaşılan veriler, Bursa için gelecek yıllarda alınacak kararların başlangıç noktası ve kentimizin geleceğine yön verecek önemli bir yol haritası niteliği taşıyor."

536 bin bına incelendi, 17 OSB çalışmaya dahil edildi

Dirençli bir kent oluşturmak amacıyla geniş kapsamlı bir veri altyapısı oluşturulduğunu aktaran Şahin Biba, yürütülen teknik çalışmaların detaylarını şu sözlerle açıkladı:

"Bursa’daki 536 bin binanın konumu, yapım yılı ve kat bilgileri tek tek eşleştirildi, yapı envanteri güncellendi. Binlerce sondaj ve jeofizik çalışma sayısallaştırıldı, zemin davranış haritaları yeniden oluşturuldu. Kentimizi etkileyebilecek 12 farklı deprem senaryosu hazırlandı. Yapı stokumuzun, altyapımızın ve kritik tesislerimizin nasıl etkileneceği bilimsel yöntemlerle analiz edildi. Şehrimizdeki yolların, köprülerin, hastanelerin, barajların risk analizleri yapıldı. Son olarak 17 organize sanayi bölgemizi de bu çalışmaya dahil ettik."

Biba, doğal afetlerin engellenemeyeceğini ancak felakete dönüşmesinin önüne geçilebileceğini belirterek, eldeki bilgi altyapısıyla kaynakların doğru alanlara yönlendirileceğini sözlerine ekledi.

Seminer kapsamında JICA Uzman Ekibi (JET) Takım Lideri Shinichi Fukasawa, projenin teknik ayrıntılarını ve kapsamını aktaran bir sunum gerçekleştirdi. Oturumun devamında düzenlenen Kentsel Dirençlilik Paneli’nde Kocaeli Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şerif Barış ile Bursa Teknik Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Beyhan Bayhan, afet risklerinin azaltılmasına ilişkin bilimsel değerlendirmelerde bulundu.

Programın ardından düzenlenen 7. Ortak Koordinasyon Komitesi Toplantısı'nda ise projeden elde edilen veriler ışığında uygulama aşamasında izlenecek yöntemler ve kurumlar arası iş birliği adımları ele alındı.

İlk 20 Dakikada İlk Değişimler Başlıyor

Sigaranın bırakılmasının ardından vücut, zarar gören sistemleri onarmaya yönelik doğal mekanizmalarını hızla devreye sokuyor.

İlk 20 dakika içerisinde kalp atım hızı ve tansiyon normal seviyelere yaklaşmaya başlarken, dolaşım sistemi de olumlu yönde etkileniyor. İlk saatlerde kandaki karbonmonoksit düzeyi azalırken oksijen miktarı artıyor. Yaklaşık 24 saat sonunda ise karbonmonoksit büyük ölçüde vücuttan uzaklaştırılıyor ve akciğerler biriken mukusu temizleme sürecine başlıyor.

Uzm. Dr. Sedat Bayrakçı, "Birçok kişi sigarayı bıraktığında vücudunda hiçbir değişiklik olmayacağını düşünüyor. Oysa iyileşme süreci, sigaranın bırakıldığı ilk dakikalarda başlıyor. Bu süreç zaman içinde kalp, damar ve akciğer sağlığı açısından önemli kazanımlara dönüşüyor." diyor.

Tat ve Koku Duyuları Yeniden Canlanabilir

Sigaranın bırakılmasından sonraki ilk iki gün içerisinde vücuttaki nikotin büyük ölçüde temizleniyor. Bu süreçte tat ve koku alma duyularında belirgin iyileşme görülebilir.

Ancak bu dönemde nikotin yoksunluğuna bağlı olarak sigara isteği, huzursuzluk, dikkat dağınıklığı veya iştah artışı gibi belirtiler de yaşanabiliyor. Uzmanlar, bu belirtilerin bırakma sürecinin doğal bir parçası olduğunu ve gerekli durumlarda profesyonel destek alınmasının süreci kolaylaştırabileceğini belirtiyor.

Akciğerler Kendini Temizlemeye başlar

Sigaranın solunum sistemi üzerindeki en önemli etkilerinden biri, hava yollarındaki doğal temizlik mekanizmasının bozulmasıdır. Akciğerlerde bulunan ve "silya" adı verilen mikroskobik tüycükler, sigara dumanına bağlı olarak görevlerini yerine getiremez hale gelebiliyor.

Sigara bırakıldıktan sonraki ilk haftalar ve aylarda bu yapıların yeniden çalışmaya başlamasıyla birlikte geçici olarak öksürükte artış görülebiliyor. Uzmanlara göre bu durum çoğu zaman akciğerlerin temizlenme sürecinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Yaklaşık 2 hafta ile 3 ay arasında ise akciğer fonksiyonlarında iyileşme görülmeye başlanırken nefes darlığında azalma yaşanabiliyor. Fiziksel aktiviteler daha rahat yapılabilir hale gelir.

Riskler Azalıyor Ancak Düzenli Takip Önemini Korur

Sigaranın bırakılmasıyla birlikte uzun vadede kalp ve damar hastalıkları ile bazı kanser türlerinin görülme riski de giderek azalıyor.

Yaklaşık bir yıl sonunda koroner kalp hastalığı riski önemli ölçüde düşerken, takip eden yıllarda felç ve bazı kanser türlerine ilişkin risklerde de azalma görülebilir. Onuncu yılın sonunda akciğer kanserinden yaşam kaybı riski, sigara içmeye devam eden bireylere göre belirgin şekilde azalabiliyor.

Uzun yıllar yoğun sigara kullanan kişilerde oluşan bazı yapısal akciğer hasarlarının tamamen düzelmeyebileceğini vurgulayan Uzm. Dr. Sedat Bayrakçı, bu nedenle özellikle risk grubundaki bireylerin düzenli hekim kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini belirtiyor.

Elektronik Sigara Güvenli Bir Alternatif Değil

Son yıllarda sigarayı bırakmak isteyen kişiler arasında elektronik sigara kullanımının yaygınlaştığını belirten Uzm. Dr. Sedat Bayrakçı, bu ürünlerin zararsız olduğu düşüncesinin doğru olmadığını ifade ediyor.

Sigaranın bırakılması sürecinde amaç, akciğerleri yeni kimyasal maddelere maruz bırakmak değil; solunum sisteminin doğal iyileşme sürecini desteklemektir. Bu nedenle bırakma sürecinin hekim önerileri doğrultusunda planlanması önem taşıyor.

Sağlıklı Yaşam Alışkanlıkları İyileşmeyi Destekliyor

Sigaranın bırakılması sonrasında düzenli egzersiz yapılması, dengeli beslenilmesi, yeterli su tüketilmesi ve pasif sigara dumanından uzak durulması iyileşme sürecine katkı sağlayabiliyor.

Uzun yıllar sigara kullanmış kişilerde üç haftadan uzun süren öksürük, geçmeyen nefes darlığı, kanlı balgam veya açıklanamayan kilo kaybı gibi belirtilerin görülmesi halinde gecikmeden göğüs hastalıkları uzmanına başvurulması önerilir.

Batıgöz Sağlık Grubu Balçova Cerrahi Tıp Merkezi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Sedat Bayrakçı, "Sigarayı bırakmak için hiçbir zaman geç değildir. Vücudumuz sigaranın bırakılmasıyla birlikte kendini onarmaya başlar ve bu süreç yıllar boyunca devam eder. Her geçen gün kalp, damar ve akciğer sağlığı açısından yeni kazanımlar elde edilir. Sigarayı bırakmakta zorlanan kişilerin profesyonel destek almaktan çekinmemeleri, başarı şansını artıran önemli bir adımdır." ifadelerini kullanıyor.

Mahkeme tarafından yayımlanan yazılı açıklamada, Osman Kavala'nın 2024 yılında yaptığı ikinci başvuru üzerine açılan 2170/24 sayılı dosyaya ilişkin kararın 25 Ağustos'ta yapılacak açık oturumda açıklanacağı bildirildi. Açıklamada, davanın taraflarının 25 Mart'ta düzenlenen duruşmada dinlendiği de hatırlatıldı.

Gezi Parkı Davası kapsamında 18 Ekim 2017'de tutuklanan Kavala, ilk bireysel başvurusunu 8 Haziran 2018 tarihinde AİHM'e sunmuştu. Mahkemenin açıklamasında, 10 Aralık 2019 tarihli kararında Kavala'nın ilk ve devam eden tutukluluğuna ilişkin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 5. maddesinin 1. fıkrası ile 4. fıkrasının ihlal edildiğine, ayrıca 18. maddenin de 5. maddenin 1. fıkrasıyla bağlantılı olarak ihlal edildiğine hükmettiği hatırlatıldı. Aynı kararda, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 46. maddesi kapsamında Türkiye'nin Kavala'nın tutukluluğunu sona erdirerek derhal serbest bırakılmasını sağlaması gerektiği yönünde değerlendirme yapıldığı belirtildi.

Kavala'nın tahliye edilmemesinin ardından Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, Şubat 2022'de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 46. maddesinin 4. fıkrası kapsamında işletilen ihlal prosedürü doğrultusunda dosyayı yeniden AİHM'e taşıdı. Mahkeme ise 11 Temmuz 2022 tarihli kararında, Türkiye'nin 10 Aralık 2019 tarihli kararın gereklerini yerine getirmediğine hükmetti.

AİHM açıklamasında, Kavala'nın 18 Ocak 2024 tarihli ikinci başvurusunun, 10 Aralık 2019 tarihli karar sonrasında yaşanan süreci kapsadığı belirtildi. Başvurunun özellikle tutukluluk durumu ile hakkında yürütülen ceza yargılamalarına ilişkin şikâyetleri içerdiği ifade edilirken, "Başvurucu, Sözleşme'nin 3. maddesi (işkence ile insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağı), 5. maddesi (özgürlük ve güvenlik hakkı), 6. maddesi (adil yargılanma hakkı), 7. maddesi (kanunsuz ceza olmaz ilkesi), 10. maddesi (ifade özgürlüğü), 11. maddesi (toplantı ve dernek kurma özgürlüğü) ve 18. maddesinin (haklara getirilecek kısıtlamaların kullanımına ilişkin sınırlamalar) ihlal edildiğini ileri sürmektedir" ifadelerine yer verildi.

Karşılaşmanın ilk setinden itibaren oyunda üstünlüğü ele geçiren Slovenya, ilk seti 25-21 kazanarak öne geçti.

Mücadelenin ikinci ve üçüncü setleri ise voleybolseverlere büyük bir heyecan fırtınası yaşattı. Karşılıklı sayılarla uzatmalara taşınan son derece çekişmeli ikinci seti 35-33 kazanan Slovenya, skoru 2-0'a getirdi.

Son sette de pes etmeyen ve rakibini zorlayan Filenin Efeleri, uzatma puanlarına giden seti 39-37 kaybedince sahadan 3-0'lık skorla mağlup ayrıldı.

Slovenya yarı final biletini aldı

Bu sonuçla birlikte zorlu çeyrek final eşleşmesini galibiyetle tamamlayan Slovenya, 2026 VNL Final Etabı'nda adını yarı finale yazdıran taraf oldu. A Milli Erkek Voleybol Takımımız ise gösterdiği yüksek mücadeleye rağmen turnuva maratonunu çeyrek final derecesiyle tamamladı.

Uşak Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında yasa dışı bahis faaliyetleriyle bağlantılı olduğu değerlendirilen 6 şüpheli hakkında gözaltı kararı verildi.

7 ilde eş zamanlı yasa dışı bahis operasyonu düzenlendi

İl Jandarma Komutanlığı ekipleri tarafından soruşturma kapsamında Uşak, Denizli, Eskişehir, Kütahya, Gaziantep, Samsun ve Hatay'da eş zamanlı operasyon düzenlendi.

Operasyonlarda 5 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı. Hakkında yakalama kararı bulunan diğer şüphelinin yakalanması için çalışmaların sürdüğü bildirildi.

Şüpheli hesaplarında 385 milyon liralık işlem belirlendi

Soruşturma kapsamında yapılan incelemelerde, gözaltına alınan şüphelilere ait hesaplarda toplam 385 milyon liralık işlem hareketi tespit edildi.

Jandarmadaki işlemleri tamamlanan 5 şüpheli, daha sonra adliyeye sevk edildi. Cumhuriyet savcılığındaki işlemlerinin ardından hakimliğe çıkarılan şüpheliler hakkında tutuklama kararı verildi.

Bayırköy Mahallesi yakınlarında henüz belirlenemeyen bir nedenle başlayan yangına, hava ve kara ekiplerinin yoğun müdahalesi aralıksız devam ediyor.

Hastalar Fethiye'deki hastanelere sevk edildi

Alevlerin yerleşim bölgelerini ve kamu binalarını tehdit etmesi üzerine yetkililer tarafından bazı evler ile birlikte Seydikemer Devlet Hastanesi için tahliye kararı alındı. Hastanede tedavi gören hastaların güvenli bir şekilde Fethiye’deki çeşitli hastanelere sevk edildiği öğrenildi.

Antalya kara yolu ulaşıma kapatıldı

Yangın nedeniyle Fethiye - Seydikemer - Antalya kara yolu geçici süreyle sivil araç trafiğine kapatıldı. Yetkililer, sürücülerin alternatif güzergâhları tercih etmelerini, yangın söndürme ekiplerinin geçiş güzergâhları ile emniyet şeritlerini kesinlikle boş bırakmalarını

hatırlattı.

Ekiplerin havadan ve karadan söndürme çalışmaları sürüyor.

Yaklaşık 1 saat 15 dakika süren görüşmenin ardından açıklamalarda bulunan Guterres, yeni bir 5+1 formatındaki gayriresmi toplantının ancak esasa ve metodolojiye dair yeterli hazırlıklar tamamlandıktan sonra düzenlenebileceğini bildirdi.

"Çözüme zemin hazırlayacak başarılı bir toplantı istiyorum"

Basın mensuplarına açıklamalarda bulunan Guterres, amaçlarının taraflar arasındaki güveni yeniden inşa etmek ve somut ilerleme sağlamak olduğunu ifade etti. Yeni bir 5+1 toplantısının takvimine ve şartlarına değinen Genel Sekreter, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Geleceğe yönelik yol haritası üzerindeki tartışmalarımıza dayanarak; güven artırma, metodoloji ve içerik konularında yeterli hazırlıklar yapıldıktan ve halihazırda elde edilen uzlaşılar dikkate alındıktan sonra başka bir 5+1 toplantısı düzenlemeye karar verdim. Toplantının başarısı için gerekli koşulları oluşturmak adına iki taraf ve garantörlerle istişare içinde çalışacağız. Sonuçsuz kalacak daha fazla 5+1 toplantısı yapmak istemiyorum. Çözüme ulaşılmasına zemin hazırlayacak başarılı bir 5+1 toplantısı istiyorum."

Eylül ayı için takvimlendirilmiş bir toplantı yok

Gazetecilerin sorularını yanıtlayan Guterres, süreç için herhangi bir son tarih koymadıklarını, çalışmaların hızlı ve etkili bir şekilde sürdürüleceğini belirtti.

Eylül ayında yapılacak BM Genel Kurulu marjında Kıbrıs'a özel bir toplantı planlanıp planlanmadığı yönündeki soruya ise "Eylül ayındaki BM Genel Kurul toplantısı için takvime alınmış bir Kıbrıs toplantısı yok. Şu anda çabalarımızı, bir çözüme doğru kararlı adımlarla ilerleyebilmek adına Kıbrıs'taki iki taraf ve garantörlerle yürüttüğümüz ortak çalışmaya yoğunlaştırıyoruz" yanıtını verdi.

Garantör ülkelere çağrı ve bölgesel istikrar vurgusu

Süreçte üç garantör ülke olan Türkiye, Yunanistan ve Birleşik Krallık’ın desteğinin kritik önem taşıdığını kaydeden Guterres, Orta Doğu ve Doğu Akdeniz’deki mevcut jeopolitik gerilimlere de dikkat çekti.

Kıbrıs’ta elde edilecek bir çözümün tüm bölge için denge unsuru olacağını belirten Guterres, olası bir çözümsüzlük halinde adanın bölgedeki çatışma risklerine karşı daha kırılgan hale geleceği uyarısında bulundu.

Ayrıca adadaki BM Barış Gücü’nün (UNFICYP) görev alanına ve ateşkes hatlarına saygı duyulması gerektiğini hatırlatan Guterres, BM Kişisel Temsilcisi María Angela Holguin’in taraflarla temaslarını sürdüreceğini aktardı.

"Sayın Özgür Özel İle yeni bir yolculuğa çıkıyoruz"

Açıklamasında gençlik yıllarından itibaren CHP çatısı altında yetiştiğini belirten Ulaş Tepe, Türkiye'nin içinde bulunduğu siyasi konjonktür nedeniyle bu kararı aldıklarını ifade etti.

Tepe, açıklamasında şu değerlendirmelere yer verdi:

"Siyasi yaşamıma başladığım ve onurla hizmet ettiğim CHP, benim için her zaman büyük bir okul olmuştur. Ancak bugün ülkemizin içinde bulunduğu tarihsel eşik, bizlere değişim cesaretini gösterme ve milletimizin sesine kulak verme sorumluluğunu yüklemektedir. Sayın Genel Başkanımız Özgür Özel’in ifade ettiği yeni yol açma vizyonu, bizim de yürekten katıldığımız ortak bir duruşun göstergesidir. Bugün, belediye meclis üyesi arkadaşlarımla birlikte yeni bir yolculuğa çıkıyoruz ve bu yolda Sayın Özgür Özel ile birlikte yürümekten onur duyuyoruz."

"Halkçı belediyecilik anlayışımız sürdürülecek"

Partisinden ayrılmasının yerel yönetim ilke ve değerlerinde bir değişikliğe yol açmayacağını vurgulayan Altınordu Belediye Başkanı Ulaş Tepe, sözlerini şöyle tamamladı:

"Büyük bir emek verdiğim CHP'den, meclis üyelerimizle birlikte vicdanımız rahat bir şekilde ayrılıyoruz. Aldığımız bu karar yerel yönetim anlayışımızda, Cumhuriyetçi ve Atatürkçü çizgimizde en ufak bir sapmaya neden olmayacaktır. Altınordu'da bugüne kadar olduğu gibi bundan sonra da kimseyi ayırmadan, ötekileştirmeden, adil ve halkçı belediyecilik anlayışımızı aynı kararlılıkla sürdüreceğiz."

Ukrayna ordusu tarafından yapılan yazılı açıklamada, Rusya topraklarındaki hedeflere yönelik operasyonların sürdüğü ifade edildi.

Ryazan petrol rafinerisi hedef alındı

Açıklamada, Rusya'nın Ryazan bölgesinde bulunan Petrol Rafinerisi'nin gece saatlerinde hedef alındığı ve saldırının ardından tesis çevresinde yangın çıktığı aktarıldı.

Söz konusu rafinerinin yıllık yaklaşık 17 milyon ton petrol işleme kapasitesiyle Rusya'nın önemli enerji tesislerinden biri olduğu belirtildi.

Ukrayna ordusu ayrıca Ryazan bölgesindeki bir radar istasyonunun da saldırı kapsamında hedef alındığını bildirdi.

Kırım'daki Karadeniz Filosu üssüne saldırı açıklaması

Ukrayna tarafından yapılan açıklamada, Rusya'nın yasa dışı olarak ilhak ettiği Kırım'da Rus Karadeniz Filosu'na ait yüksek süratli deniz araçları üssüne de saldırı düzenlendiği ifade edildi.

Açıklamada, Rus ordusuna ait farklı lojistik merkezlerin de hedefler arasında yer aldığı kaydedildi.

Zelenskiy'den uzun menzilli saldırı açıklaması

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de yaptığı açıklamada, Rusya'nın Perm bölgesindeki bir petrol rafinerisi, Rostov bölgesindeki ihracat terminali ve bir askeri işletmenin uzun menzilli saldırılarla hedef alındığını belirtti. Zelenskiy, saldırılara ilişkin olduğu belirtilen görüntüleri sosyal medya hesabından paylaştı.

Suç duyurusu dilekçesinde, Ankara'da şebekeye verilen içme suyunun Sağlık Bakanlığı Ankara İl Sağlık Müdürlüğü'nün denetimleri ile ASKİ laboratuvarlarında 7 gün 24 saat esasına göre düzenli olarak analiz edildiği belirtildi.

"İçme suyunda halk sağlığını tehdit edecek olumsuzluk bulunmadı"

ASKİ'nin başvurusunda, içme suyuna ilişkin analiz sonuçlarının her ay kamuoyuyla paylaşıldığı ifade edildi.

Temmuz ayına ilişkin en güncel analiz sonuçlarının da ilgili mevzuatta belirlenen tüm kalite kriterlerini karşıladığı belirtilen dilekçede, analizlerde halk sağlığını tehdit edecek herhangi bir olumsuz bulguya rastlanmadığı kaydedildi.

ASKİ'den "yanlış bilgi" tepkisi

Dilekçede, Turgut Altınok'un sosyal medya hesabından yaptığı "Ankara'da musluklardan zehir akıyor" ifadelerini içeren paylaşımın bilimsel veriler ve resmi analiz sonuçlarıyla bağdaşmadığı ve kamuoyunu yanıltıcı nitelik taşıdığı savunuldu.

ASKİ, söz konusu paylaşım nedeniyle Altınok hakkında halkı korku, panik ve endişeye sevk etmek, alenen yanlış bilgi yaymak ve dezenformasyona ilişkin maddeler kapsamında suç duyurusunda bulunduğunu bildirdi.

Sıcak ve kurak hava koşullarının etkisiyle orman yangını riskinin en üst seviyeye ulaştığı belirtilen açıklamada, olası yangınların önüne geçilmesi amacıyla vatandaşların ormanlık alanlara giriş yapmaması istendi.

Kumluca'da yangın riskine karşı giriş yasağı kararı

Kumluca Kaymakamlığı açıklamasında, ormanların korunması ve yangınların önlenmesi amacıyla alınan tedbir kapsamında ormanlık alanlara girişlerin geçici süreyle sınırlandırıldığı ifade edildi.

Vatandaşlardan ormanlık alanlarda ve çevresinde ateş yakmamaları, sigara izmariti, cam şişe ve yangın riskini artırabilecek atıkları doğaya bırakmamaları istendi.

Açıklamada, küçük ihmallerin dahi büyük yangınlara neden olabileceği belirtilerek, vatandaşların alınan tedbirlere uymalarının önemine dikkat çekildi.

Vatandaşlara 112 çağrısı yapıldı

Yetkililer, ormanlık alanlarda şüpheli duman veya yangın belirtisi görülmesi halinde vakit kaybedilmeden 112 Acil Çağrı Merkezi'ne ihbarda bulunulması gerektiğini bildirdi.

Ormanların korunmasının toplumun ortak sorumluluğu olduğu vurgulanırken, yangın riskine karşı duyarlı olunması çağrısı yapıldı.

İlçede anonslarla uyarılar yapılıyor

Öte yandan Kumluca'da vatandaşlara yönelik bilgilendirme çalışmaları da sürdürülüyor. Camilerden yapılan anonslar ve belediye hoparlörleri aracılığıyla vatandaşlardan ormanlık alanlara girmemeleri ve yangına neden olabilecek faaliyetlerden kaçınmaları istendi.

Gıda fiyatları temmuz ayında yüzde 0,93 arttı

Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı'nın yayımladığı TEPAV Gıda Fiyat Endeksi bültenine göre, 1-25 Temmuz döneminde gıda fiyatları aylık bazda yüzde 0,93 artış gösterdi.

Açıklanan verilere göre, önceki aya kıyasla gıda fiyatlarında yeniden yükseliş kaydedilirken, yıllık gıda enflasyonu yüzde 32,8 olarak hesaplandı.

Gıda fiyatlarında en fazla düşüş karpuzda görüldü

Temmuz ayında taze meyve ve sebze grubunda fiyatı en fazla gerileyen ürünler karpuz, taze fasulye ve salatalık oldu.

Aynı dönemde bu ürünler, fiyatı düşen taze meyve ve sebzeler arasında ilk sıralarda yer aldı.

Gıda fiyatları verilerine göre, taze meyve ve sebze grubunda en yüksek fiyat artışları çarliston biber, diğer taze biber çeşitleri ve kuru soğanda kaydedildi.

Temmuz ayı verilerinde söz konusu ürünler, fiyat artışının en belirgin olduğu kalemler olarak öne çıktı.

Diğer gıda ürünlerinde fiyat değişimleri açıklandı

Taze meyve ve sebze dışındaki ürünlerde ise en dikkat çeken fiyat artışları diğer pastane ürünleri, maden suyu ve soda ile turşuda gerçekleşti.

Buna karşılık tavuk eti, yumurta ve sakatat fiyatlarında gerileme kaydedildi.

KKTC'de gıda enflasyonu yüzde 1,01 olarak hesaplandı

TEPAV tarafından Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti için hazırlanan KKTC-TEGE verileri de yayımlandı.

Buna göre, 1-25 Temmuz döneminde KKTC'de gıda enflasyonu aylık bazda yüzde 1,01 olarak hesaplandı.

Jandarma Genel Komutanlığı Narkotik Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı ile Cumhuriyet Başsavcılıkları koordinesinde gerçekleştirilen çalışmalar, İl Jandarma Komutanlıklarının katılımıyla yürütüldü.

Operasyonlarda uyuşturucu madde ve kenevir ele geçirildi

Operasyonlar kapsamında 408 kilogram uyuşturucu madde, 159 bin 788 adet uyuşturucu hap ele geçirildi. Ayrıca yasa dışı ekildiği belirlenen 3 milyon 325 bin kök kenevir ve skunk bitkisi imha edildi.

Çalışmalara 1008 narkotik ve asayiş ekibi, 6 bin 48 personel ile Narkotik Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı Analiz ve Takip Timleri katıldı.

138 şüpheli yakalandı

Operasyonlarda yakalanan 138 şüpheliden 80'i tutuklanırken, 58 kişi hakkında adli kontrol hükümleri uygulandı.

Yapılan incelemelerde şüphelilerin yasa dışı kenevir ve skunk ekimi yaptığı, sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden uyuşturucu madde satışı gerçekleştirdiği ve uyuşturucu ticaretini organize şekilde yürüttüğü belirlendi.

Uyuşturucu ile mücadele çalışmaları sürüyor

Jandarma ekiplerinin sokak satıcıları, uyuşturucu imalatçıları ve yasa dışı uyuşturucu ekim faaliyetlerine yönelik çalışmalarını sürdürdüğü bildirildi.

Operasyonlara katılan jandarma ekipleri ile ilgili birimlerin çalışmalarından dolayı teşekkür edildi.

24 İlde “Uyuşturucu Madde Satıcılarına ve Yasa Dışı Kenevir Ekimine” yönelik Jandarmamız tarafından düzenlenen operasyonlarda;
-408 kg uyuşturucu madde ile
-159 bin 788 adet uyuşturucu hap ele geçirildi.
-3 milyon 325 bin adet kök kenevir ve skunk bitkisi imha edildi.… pic.twitter.com/AxFU3N1Ebq

— T.C. İçişleri Bakanlığı (@TC_icisleri) July 29, 2026

Batı medyasına konuşan Batılı ve Körfez ülkelerinden kaynaklar, Umman'ın Hürmüz Boğazı'nda yaşanan krizin çözümü amacıyla İran'a, Körfez ülkelerinin de desteklediği bir ortak yönetim planı sunduğunu aktardı.

Plana göre, stratejik boğazın gemilerden gönüllü katkı payı alınmasını da içeren ortak bir yönetim modeliyle işletilmesi ve İran'ın bölgede tek başına kontrol sahibi olmaması öngörülüyordu.

Modelin, Endonezya, Malezya ve Singapur tarafından Malakka Boğazı'nda uygulanan seyir güvenliği ve arama-kurtarma faaliyetlerini finanse eden sisteme benzetildiği belirtildi.

İran, Hürmüz Boğazı'ndaki kontrolünü paylaşmak istemiyor

Batı medyasına konuşan üst düzey bir İranlı yetkili ise Tahran yönetiminin söz konusu öneriyi reddettiğini açıkladı.

İranlı yetkili, ABD ve İsrail'in şubat ayında İran'a yönelik saldırılarından önce küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın bölgesel ortak yönetimini öngören planın başarı şansı bulunmadığını savundu.

Yetkili, ABD ve Suudi Arabistan'ın Umman'a Hürmüz Boğazı konusunda "gerçekçi olmayan planlarını" ilerletmesi yönünde baskı yaptığını öne sürdü.

Tahran'dan ortak kontrol modeline itiraz

İranlı yetkili, İran'ın boğaza giriş güzergahının tamamı ile çıkış güzergahının bir bölümünün kontrolünü elinde tutması gerektiğini belirtti.

Umman ile yüzde 50-50 ortak kontrol modelinin İran'ın çıkarlarına hizmet etmeyeceğini savunan yetkili, buna karşın Tahran'ın Umman'ı "değerli bir komşu" olarak gördüğünü ifade etti.

İran'ın öneriyi reddetmesinin, aylardır Körfez'deki deniz ticaretini aksatan krizin çözümüne yönelik diplomatik umutları zayıflattığı değerlendiriliyor.

Hürmüz Boğazı'nda gerilim yeniden tırmandı

İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı'nda "güvensiz ve yasa dışı rota" kullandıkları gerekçesiyle uyarıları dikkate almayan üç petrol tankerinin vurularak durdurulduğunu açıkladı.

Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, stratejik su yolunda tam kontrolü sürdürdüklerini bildirirken, ABD'nin bölgedeki askeri faaliyetleri ile gemilere verilen talimatların karşılıksız bırakılmayacağı uyarısında bulundu.

Petrol fiyatları yükseldi

Hürmüz Boğazı'nda gerilimin yeniden yükselmesi uluslararası petrol piyasalarını da etkiledi. Petrol fiyatları çarşamba günü varil başına 3 doların üzerinde artış gösterdi.

Petrol fiyatları stok verileri sonrası yükseldi

ABD'nin ham petrol stoklarına ilişkin veriler, petrol fiyatları üzerinde etkili oldu. Çarşamba gününün ilk işlemlerinde petrol fiyatları varil başına 2 doların üzerinde artış gösterdi ve önceki seansta yaşanan kayıpların bir kısmını geri aldı.

İşlemlerde Brent petrol yüzde 3,2 yükselişle 86,80 dolara ulaşırken, ABD ham petrolü ise yüzde 3,4 artışla 81,95 dolardan işlem gördü.

ABD ham petrol stoklarında 3,3 milyon varillik düşüş

Amerikan Petrol Enstitüsü (API) verilerine dayandırılan piyasa kaynaklarının aktardığı bilgilere göre, 24 Temmuz'da sona eren haftada ABD'nin ham petrol stokları yaklaşık 3,3 milyon varil azaldı.

Aynı dönemde benzin stoklarının 918 bin varil, distilat stoklarının ise 355 bin varil arttığı bildirildi. ABD Enerji Enformasyon İdaresi'nin (EIA) resmî stok verilerinin ise günün ilerleyen saatlerinde açıklanmasının beklendiği belirtildi.

OPEC+ üretim planına ilişkin beklentiler fiyatları destekledi

OPEC+ grubuna yönelik üretim beklentileri de petrol fiyatları üzerinde etkili olan gelişmeler arasında yer aldı.

Reuters'a konuşan kaynakların aktardığı bilgilere göre, grubun gönüllü üretim kesintileri kapsamında yeniden piyasaya sunduğu varillere ilişkin sürecin tamamlanmasının ardından, ekim ayından itibaren üretim artışlarını üç ay süreyle durdurma seçeneğini değerlendirdiği ifade edildi.

Brent petrol önceki seansta sert gerilemişti

Brent petrol, önceki işlem gününde yaklaşık yüzde 5 değer kaybederek son iki haftanın en düşük seviyesine gerilemişti.

Fiyatlardaki bu düşüşte, ABD ile İran arasında yaşanan gerilimin sona erdirilmesine yönelik girişimlerin yeniden başlayabileceğine ilişkin beklentiler etkili oldu.

ABD ve İran açıklamaları piyasaların gündeminde

ABD Başkanı Donald Trump, iki haftadır devam eden ABD hava saldırılarını hafta sonu durdurmasının ardından Fox News'e yaptığı açıklamada İran ile "olumlu görüşmeler" yürütüldüğünü söyledi. Trump, müzakerelerin sonuç vermemesi halinde yeni saldırılar düzenlenebileceği yönünde açıklamada bulundu.

İran ise ABD ile yeniden görüşmelere başlanacağı yönündeki iddiaları reddetti. Bu gelişmeler, petrol fiyatları üzerinde etkili olan başlıklar arasında yer almaya devam etti.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Horlama boşanma sebebi olarak kabul edilebiliyor

Horlamanın sanıldığından çok daha ciddi sonuçları olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Gerek, “Horlama çevreyi rahatsız eden, kişinin çoğunlukla farkında olmadığı çok ciddi bir sosyal problem. Erkeklerde daha sık, kadınlarda daha az görülüyor ama menopoz sonrası kadınlarda da horlama problemi artıyor. Yargıtay horlamayı boşanma sebebi olarak kabul ediyor” dedi.

Horlamanın yaşam kalitesini bozan, sağlığı olumsuz etkileyen önemli sorunların ve hastalıkların habercisi olabileceğini vurgulayan Gerek, bu nedenle horlamanın hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Horlamanın özellikle yumuşak damak başta olmak üzere ağız ve burundan birlikte nefes alma sırasında yumuşak damağın dalgalanmasıyla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Ama sadece yumuşak damak değil, ses teli seviyesine kadar hava yolundaki her türlü darlık ve problem gürültülü uyumaya yani horlamaya sebep olabilir” diye konuştu.

Uyku apnesinin hava yolunun tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıktığını belirten Gerek, “Uyku apnesi solunum çabasına rağmen 10 saniye ya da daha fazla süreyle nefes alamama durumudur. Burada özellikle yumuşak damak ve dil çok önemli rol oynar” dedi.

Prof. Dr. Gerek, hastalığın oluşum mekanizmasını şöyle anlattı:

“Eğer uyku apnesi 20-25 saniye civarında sürerse kandaki oksijen düzeyi düşmeye başlar. Karbondioksit düzeyi artmaya başladığında vücut kendini uyandırır, uyku yüzeysel hale gelir, kas gücü tekrar yerine gelir ve hava yolu açılarak solunum devam eder. Bu durum gece boyunca defalarca tekrarlanabilir. Eğer bu durum bir saat içinde 5’ten fazla tekrarlıyorsa buna uyku apnesi diyoruz.”

Cep telefonuyla bile tespit edilebiliyor

Uyku laboratuvarlarının uyku apnesini en ideal biçimde değerlendiren merkezler olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, “Günümüzde cep telefonlarına yüklenen basit programlar bile uyku sırasında horlamayı, nefes alışverişini ve uykuda solunum durmasıyla ilgili kabaca bilgi verebiliyor. Ancak ideal olan, uyku laboratuvarlarında 50-60 parametreyi aynı anda değerlendirerek uyku bozukluklarına tanı konulmasıdır” dedi.

Uyku apnesinin uyku bozuklukları içerisinde yer alan önemli bir sorun olduğunu belirten Gerek, bir saat içindeki solunum durmalarının sayısı ve süresine göre hastalığın derecelendirildiğini söyledi.

Uyku insan yaşamında vücudun yenilendiği çok önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, kaliteli uykunun sağlığı olumlu etkilediğini, uyku bozukluklarının ise çok farklı hastalıklara yol açabileceğini ifade etti.

“Uyku apnesi belirli bir düzeye geldiğinde sabahları baş ağrısıyla uyanma, yorgun uyanma, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve hafızayla ilgili çok önemli sorunlar ortaya çıkabiliyor” diyen Gerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uyku apnesi sorunu olanlar iş hayatında öğleden sonra uyuklamaya başlayıp verimsiz hale gelebiliyor. Araç kullananlarda gündüz ortaya çıkan trafik kazalarının çok önemli sebeplerinden birisi uyku apnesi. Bu hastalar dinlenemediği için dikkatleri dağılıyor. Trafik ışıklarında beklerken bile uyuyan hastalar var.”

”Uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi”

Yaşam biçiminin de uyku apnesi üzerinde etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, alkol kullanımı, sigara ve tok karnına uyumanın uyku sağlığını bozduğunu söyleyerek, “Bu faktörler uyku apnesi ile bir araya geldiğinde çok daha şiddetli sonuçlar ortaya çıkabiliyor” dedi.

Uyku apnesinin kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi süreleri uzunsa kalpte yavaşlama meydana geliyor. Bazı uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi” dedi.

Uyku apnesinin son yıllarda kardiyoloji kliniklerinin de özel olarak üzerinde durduğu bir konu haline geldiğini belirten Gerek, kalp hastalıklarının önemli bir bölümünün altında uyku apnesinin bulunabildiğini ifade etti.

Uyku apnesinin önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi kader değil. Uyku apnesi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum” dedi.

“Uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar”

Çocukluk dönemindeki problemlerin ilerleyen yaşlarda uyku apnesine zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Gerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çocuğunuzun ileride uyku apnesi olmasını istemiyorsanız çocuk yaş grubunda uykusunda tıkanması, horlaması, gece terlemesi varsa, geniz eti ve bademcik büyüklüğü gibi problemler varsa lütfen bunu en erken yaşta tedavi ettirin. İleri yaştaki uyku apnesi çocukluk dönemindeki sorunların tedavisiyle engellenebilir. Hatta benim bir aforizmam var; uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar.”

Çocukların uyku sırasında nefes alıp verdiğinin duyulmaması gerektiğini belirten Gerek, “Bebek gibi uyuyor benzetmesi sağlıklı bir havayolunun en önemli göstergesidir” dedi.

Erişkin yaşlarda günlük yorgunluklar ve farklı nedenlerle uyku kalitesinde bozulmalar meydana gelebildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, eşlerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

“Eğer eşiniz uykuda terliyorsa, üstünü çok açıyorsa, nefesi duruyorsa mutlaka bir kulak burun boğaz hekimine ya da uyku bozukluklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurun. En azından uyku apnesi var mı yok mu diye test yaptırmaları ve muayene olmaları çok önemli” diyen Gerek, tedavinin son derece yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtti.

Uyku apnesi ve horlama tedavisinde öncelikle laboratuvar ortamında tanı konulmasının hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Gerek, bunun mümkün olmadığı durumlarda eşlerden video kaydı istediklerini söyleyerek, “Horlayan eşin videosunu izleyerek uyku sırasındaki tıkanmalar ya da nefes alışveriş biçimi değerlendirilebiliyor ve uyku apnesi olup olmadığı konusunda önemli fikir veriyor” dedi.

Prof. Dr. Gerek, detaylı muayenenin ardından hastaya özel tedavi planlaması yapılması gerektiğini söyledi.

Horlama tedavisinde çoğu zaman cerrahinin ön plana çıktığını belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, burun tıkanıklığı, damak sarkıklığı gibi problemlerin cerrahi yöntemlerle giderilebildiğini söyledi.

Ancak horlamanın tamamen ortadan kalkacağının garanti edilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, yorgunluk, alkol, antidepresanlar, kas gevşeticiler ve yatış pozisyonunun da horlamayı etkileyebildiğini ifade ederek “Uyku hijyenine uygun düzenlemeler horlamayı yüzde 85 oranında azaltabilir” dedi.

“Damat adayları evlilik öncesi tedavi arıyor”

Horlamanın sosyal hayatı da etkilediğini belirten Prof. Dr. Gerek, “Evlenecek çiftlerden özellikle damat adayları evlilik öncesi horlama sorununu gidermek için tedavi arayışına gidebiliyor” dedi.

Uyku apnesi tedavisinde PAP adı verilen pozitif basınçlı cihazların önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu cihazların ayarlarının uyku laboratuvarlarında hastaya özel olarak yapıldığını söyleyerek şunları kaydetti:

“Bu cihazların ayarları uyku laboratuvarında hastaya uygun biçimde düzenlenir. Cihazla birlikte uyku apnesinin kaybolup kaybolmadığına bakılır ve hastaya uygun biçimde yeniden düzenlenir. Hasta uyum gösterdiği takdirde uyku apnesi tedavisindeki öncelikli tercih bu cihazların kullanılmasıdır”

Burunlarında ciddi kemik eğriliği bulunmayan, damaklarında aşırı sarkma olmayan ve bademcikleri çok büyük olmayan hastaların bu cihazlarla rahatlıkla uyuyabildiğini belirten Gerek, tedavide en önemli unsurun hastanın cihaza uyum sağlaması olduğunu söyleyerek, “Bu cihazlar eskiden çok daha büyük ve taşınması daha zor cihazlardı. Günümüzde ise neredeyse bir gözlük kabı büyüklüğünde, nemlendirme özelliği olan yeni nesil cihazlar kullanılıyor” diye konuştu.

Uyku apnesi tedavisinde ağız içinde kullanılan ve kişiye özel ölçülerle hazırlanan apareylerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu sistemlerin dili öne doğru çekerek hava yolunu açık tutmayı amaçladığını söyledi.

Ancak bu apareylere uyumun her zaman kolay olmadığını belirten Gerek, “Özellikle öğürme refleksi güçlü olan kişilerde kullanımı zor olabiliyor. Ayrıca çene ekleminde ağrılara da yol açabiliyor” dedi.

Uyku apnesinde cerrahi tedavi hastaya göre planlanıyor

Uyku apnesi tedavisindeki bir diğer seçeneğin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, her hastanın ihtiyacına göre farklı yöntemlerin uygulanabildiğini söyledi.

Burunda sorun varsa buruna yönelik, damakta sarkma varsa damağa yönelik, bademcik büyüklüğü varsa bademciklere yönelik cerrahilerin uygulanabildiğini belirten Gerek, dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerin de uyku apnesine yol açabildiğini ifade ederek “Çocukluk döneminde bademcik ameliyatı olmuş kişilerde bile dil kökündeki lenfoid dokular büyüyerek hava yolunda darlığa neden olabilir. Bazen de epiglot kapağında deformasyonlar görülebilir. Bunların her biri için farklı cerrahi seçenekler bulunuyor” dedi.

Robotik cerrahi ve dil kökü implantları dikkat çekiyor

Robotik cerrahinin özellikle dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerde kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, dil kökündeki yağ fazlalığını azaltan ve dokuları temizleyen yöntemlerin başarılı sonuçlar verdiğini söyledi.

Ayrıca damak seviyesinde klasik ameliyatların yanı sıra sütürlerle damağı asma tekniklerinin de uygulanabildiğini belirten Gerek, yeni geliştirilen implant teknolojilerine de dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ülkemizde henüz deneysel seviyede uygulanan yöntemlerle dil köküne yerleştirilen implantlar bulunuyor. Uyku sırasında nefes durduğunda bu implantlar ilgili kası uyararak hava yolunun açılmasını ve yeniden nefes alınmasını sağlayabiliyor.”

Bu tedavilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde üç farklı firma tarafından uygulandığını belirten Gerek, Türkiye’de de deneysel çalışmaların sürdüğünü ancak maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti.

Uyku apnesi tedavisinde zayıflama iğneleri de kullanılıyor

Uyku apnesinde kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Avrupa’da obezite sıralamasında Türkiye ilk sırada yer alıyor. Bu nedenle hastalarımızın öncelikle kilo vermesini istiyoruz” dedi.

Uyku apnesinin tıbbi tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin FDA onayı aldığını belirten Gerek, “Hastalar yüzde 10 kilo kaybederse uyku apnesinde belirgin düzelmeler görülebiliyor” diye konuştu.

Ancak bu ilaçların mutlaka endokrinoloji uzmanı kontrolünde kullanılması gerektiğini vurgulayan Gerek, “Hiç kimse gidip eczaneden bu ilaçları doğrudan alıp kullanmamalı” uyarısında bulundu.

Zayıflar da horluyor

Horlamanın yalnızca kilolu kişilerde görüldüğü düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Zayıf kişilerde de horlama görülebilir” dedi.

Bu kişilerde horlamanın en sık nedenlerinin burun kemiği eğriliği, damak sarkması ve bademcik büyüklüğü olduğunu belirten Gerek, uygun ameliyatlarla bu sorunların giderilebildiğini söyledi.

Bazı meslek gruplarında uyku testi zorunlu

Özellikle şoförler ve teknik cihaz kullanan kişiler için kaliteli uykunun hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gerek, uyku apnesi tanısı alan bazı kişilerin ehliyet yenileme sürecinde tedavi olduklarını belgelemek zorunda kaldıklarını söyleyerek “Özellikle kritik işler yapanların kaliteli uyuması çok önemli” dedi.

Uzmanından uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Gerek programın sonunda horlama ve uyku apnesiyle ilgili şu uyarılarda bulundu:

• Uyku kalitenize dikkat edin.
• Uyuduğunuz ortamın sıcaklığına, karanlığına ve sessizliğine önem verin.
• Horluyorsanız bu gerçeği kabul edin ve tedavi olun.
• Eşiniz sizi horladığınız için uyarıyorsa mutlaka çözüm arayın.

Uyku apnesinin tedavi edilmediğinde yaşam süresini kısaltabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, sözlerini şöyle tamamladı:

”Uyku apnesi kader değildir. Tedavi edilebilir, kontrol edilebilir bir rahatsızlıktır ve tedavisi hayat kurtarır. Uyku apnesi ile yaşamaya devam edilirse kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Son dönemde kardiyoloji klinikleri de uyku apnesine çok önem veriyor. Çünkü kalp hastalıklarının pek çoğu uyku apnesi sebebiyle ortaya çıkabiliyor.”

”Uyku insan sağlığı açısından çok önemli. Uyku apnesi hayatımızı doğrudan etkiler çünkü ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor. Hayatımızda uykunun çok özel bir yeri var.”

Prof. Dr. Sönmezer ülkemizdeki nüfus artış hızının endişe verici biçimde azaldığını söyledi.

Türkiye’de nüfus artış hızındaki düşüş alarm veriyor

Toplum nüfusunun kendini yenileyebilmesi için doğurganlığın aile başına 2,1 çocuk olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, Türkiye’de bu oranın son yıllarda yaklaşık 1,5’e kadar gerilediğine dikkat çekti.

Nüfus artış hızındaki düşüşün temel nedenleri arasında ekonomik kaygılar, kariyer planlamaları ve çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesinin bulunduğunu ifade eden Sönmezer, modern toplumlarda ilk anne olma yaşının giderek yükseldiğini söyleyerek şunları kaydetti:

”Çocuk yapmak isteyenler de daha geç yaşlarda çocuk sahibi olmak istiyor. İlk çocuk doğurma yaşı modern dünyada, batı dünyasında sosyo ekonomik düzey yükseldikçe çok ileri yaşlara geliyor, sonra da insanlar tek çocukla kalıyorlar. İlk anne olma yaşı 20’lerden 35 e kadar çıktı.”

Doğurganlığın korunması her geçen gün daha önemli hale geliyor

Geç yaşta yapılan evlilikler, çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesi ve genç yaşlarda görülen kanser vakalarındaki artış nedeniyle doğurganlığın korunmasının günümüzde her zamankinden daha önemli hale geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, kanser başta olmak üzere doğurganlığı olumsuz etkileyebilecek tedavilere başlamadan önce yumurta, sperm ve yumurtalık dokusunun dondurulması sayesinde hastaların ilerleyen yıllarda çocuk sahibi olabildiğini söyledi.

Kadınların belirli bir yumurta rezervi ile dünyaya geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, yaş ilerledikçe hem yumurta sayısının hem de yumurta kalitesinin azaldığını ifade etti. Sönmezer, “Kadın gebe kaldığında ya da doğum kontrol hapı kullandığında adet görmese bile yumurta rezervi azalmaya devam eder. Yaş ilerledikçe gebelik elde etmek zorlaşırken anormal gebelik riski de artar” diye konuştu.

Yumurta, sperm ve yumurtalık dokusu dondurulabiliyor

Kanser tedavilerindeki gelişmeler sayesinde hastaların yaşam sürelerinin uzadığını ancak uygulanan tedavilerin doğurganlığı olumsuz etkileyebildiğini belirten Sönmezer, bu nedenle doğurganlığın korunmasının tedavi sürecinin önemli bir parçası haline geldiğini söyledi.

Yumurta hücresi, sperm ve yumurtalık dokusunun eksi 196 derecede sıvı nitrojen içerisinde uzun yıllar saklanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, “Dondurma işlemi yapıldığında adeta zamanı durdurmuş oluyoruz. Örneğin 20 yaşında yumurtalarını donduran bir kadın, yıllar sonra anne olmaya karar verdiğinde 20 yaşındaki yumurtalarının kalitesiyle gebelik elde edebiliyor” dedi.

Prof. Dr. Sönmezer çocuk ve genç hastalarda karından yapılan işlemle doğurganlığı koruyarak Türkiye’de bir ilke imza attı.

Doğurganlığı koruyucu yöntemlerin yalnızca yetişkinlerde değil çocuk hastalarda da uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, özellikle lösemi nedeniyle kök hücre nakli planlanan çocuklarda yumurtalık dokusunun dondurulmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

Kanser dışında talasemi, bazı böbrek hastalıkları, sistemik lupus eritematozus, bazı kan hastalıkları ve genetik hastalıklarda da doğurganlığın korunabildiğini ifade eden Sönmezer, “Kanser ya da kanser dışı herhangi bir nedenle doğurganlığını kaybetme riski bulunan hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini koruyabiliyoruz” dedi.

Prof. Dr. Murat Sönmezer, yumurta toplama işleminin standart olarak vajinal yoldan gerçekleştirildiğini belirterek, özellikle çocuk hastalar ve genç kızlarda bu yöntemin aileler ve hastalar tarafından her zaman tercih edilmediğini, bazı hastaların ise işlem nedeniyle çekinceler yaşayabildiğini belirtti.

Bu ihtiyaçtan yola çıkarak yıllar önce yumurtalıklardaki yapışıklık nedeniyle karından yumurta toplamak zorunda kaldığı bir hastasına uyguladığı yöntemi geliştirdiğini anlatan Sönmezer, daha sonra bu tekniği doğurganlığını korumak isteyen genç hastalarda kullanmaya başladığını söyledi. Türkiye’de ilk kez karından yumurta toplama işlemini gerçekleştiren Prof. Dr. Murat Sönmezer, bugüne kadar yaklaşık 800 çocuk ve genç hastada bu yöntemi başarıyla uyguladığını belirterek, bu alanda dünyadaki ilk bilimsel yayınlardan birine de imza attığını ifade etti.

Sönmezer, karından yumurta toplama yönteminin özellikle doğurganlığını kaybetme riski bulunan çocuklar ve genç kadınlar için önemli bir alternatif olduğuna dikkat çekti.

Çiftler evlenir evlenmez test yaptırmalı

Çocuk sahibi olmayı hemen düşünmeseler bile evlenen çiftlerin doğurganlık durumlarını değerlendirmesi gerektiğini vurgulayan Sönmezer, kadınların AMH testiyle yumurtalık rezervlerini, erkeklerin ise sperm analiziyle üreme potansiyellerini öğrenebileceğini söyleyerek “Bugün düşük yumurtalık rezervine sahip bir kadın doğal yollarla gebe kalabilir. Ancak birkaç yıl sonra bu şansını tamamen kaybedebilir. Bu nedenle çiftlerin durumlarını erken dönemde bilmeleri çok önemli” diye konuştu.

Kadında basit bir AMH testi, erkekte ise sperm analizi ile olası sorunların önceden tespit edilebildiğini belirten Sönmezer, çocuk sahibi olmayı ileriki yıllara bırakmayı planlayan çiftlerin de bu testleri yaptırmasının önemli olduğunu söyledi.

Sigara, kilo ve stres doğurganlığı etkiliyor

Yaşam tarzının doğurganlık üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirten Sönmezer, sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, fazla kilo ve stresin hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini olumsuz etkilediğini söyledi.

Bir adet döneminde doğal yolla gebelik elde etme ihtimalinin yaklaşık yüzde 20 olduğunu belirten Sönmezer, düzenli adet gören kadınlarda yumurtlama döneminin doğru hesaplanmasının gebelik şansını artırabileceğini ifade etti.

Düzenli adet görmenin tek başına doğurganlığın normal olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Sönmezer, kadınların belirli aralıklarla yumurtalık rezervlerini kontrol ettirmeleri gerektiğini söyledi.

Yardımcı üreme tekniklerinde başarı oranları yükseldi

Yumurta dondurma işlemlerinde kullanılan vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yönteminin başarı oranlarını önemli ölçüde artırdığını belirten Sönmezer, günümüzde dondurulmuş ve çözülmüş yumurtalarla elde edilen gebelik oranlarının taze yumurtalarla elde edilen sonuçlara oldukça yaklaştığını söyledi.

Polikistik over sendromu gibi düzensiz adet gören kadınlarda yumurtlama takibi, zamanlanmış ilişki ve aşılama yöntemlerinin uygulanabildiğini belirten Sönmezer, aşılama tedavisinin genellikle üç denemeye kadar sürdürüldüğünü, sonuç alınamaması halinde tüp bebek tedavisine geçildiğini ifade etti.

Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftlerin umutsuzluğa kapılmaması gerektiğini belirten Sönmezer, “Bugün yardımcı üreme tekniklerinde elde edilen başarı oranları geçmişe göre çok daha yüksek. Zamanlanmış ilişki, aşılama ve tüp bebek uygulamaları sayesinde çok sayıda çift çocuk sahibi olabiliyor” dedi.

Yüksek riskli kadinlarda meme taramasına erken başlanmalı

Meme kanseri taramasında mamografinin altın standart yöntem olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, bu yöntemin dünyada en fazla bilimsel çalışmaya konu olmuş görüntüleme sistemi olduğunu ifade etti.

Kadınların 40 yaşından sonra yılda bir kez mamografi yaptırması gerektiğini belirten Taşkın, çekilen görüntülerin mutlaka saklanmasını ve sonraki yıllardaki tetkiklerle karşılaştırılmasını önerdi. Taşkın, böylece memedeki çok küçük değişikliklerin daha erken fark edilebildiğini söyledi.

BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu taşıyan ya da ailesinde yoğun meme ve yumurtalık kanseri öyküsü bulunan kadınların yüksek risk grubunda yer aldığını belirten Taşkın, bu kişilerde mamografinin yanı sıra meme ultrasonografisinin de takip programına eklenmesi gerektiğini ifade etti.

Yüksek riskli kadınlarda taramaların ailede görülen ilk meme kanseri vakasından 10 yıl önce başlatıldığını belirten Taşkın, “Ailede 35 yaşında meme kanseri görüldüyse, takiplerin 25 yaşında başlaması gerekir” dedi.

Meme kanseri her zaman kitle olarak ortaya çıkmıyor

Meme kanserinin her zaman ele gelen bir kitle şeklinde ortaya çıkmadığını belirten Prof. Dr. Taşkın, özellikle erken evrede mikron düzeyindeki değişikliklerin görüntüleme yöntemleriyle saptanabildiğini söyledi.

Bu nedenle hiçbir şikâyeti olmayan kadınların da düzenli kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurgulayan Taşkın, genç yaşta ve yoğun meme dokusuna sahip kadınlarda mamografinin tek başına yeterli olmayabileceğini, bu durumlarda ultrasonografinin önemli katkı sağladığını kaydetti.

15 dakikalık biyopsi tedavinin yol haritasını çiziyor

Görüntüleme sırasında şüpheli bir bulgu tespit edildiğinde biyopsinin büyük önem taşıdığını belirten Taşkın, ultrason eşliğinde yapılan meme biyopsilerinin hazırlık süreciyle birlikte yaklaşık 15 dakikada tamamlanabildiğini söyledi.

Doğru yapılan biyopsinin cerrahi planlamaya rehberlik ettiğini vurgulayan Taşkın, birçok hastada tek cerrahi girişimle başarılı sonuçlar alınabildiğini ifade etti.

Yeni nesil görüntüleme yöntemleri erken tanıyı güçlendiriyor

Son 10 yılda radyolojide çok önemli gelişmeler yaşandığını belirten Prof. Dr. Füsun Taşkın, gelişen ultrason teknolojileri sayesinde iyi ve kötü huylu oluşumların daha hızlı ve güvenilir biçimde ayırt edilebildiğini söyledi.

Dijital mamografiyle birlikte kullanılan tomosentez teknolojisinin memeden kesitsel görüntüler alınmasını sağladığını belirten Taşkın, özellikle yoğun meme dokusunda gizlenebilen oluşumların daha kolay tespit edilebildiğini ifade etti.

Kontrastlı mamografi MR’a alternatif olabiliyor

Kontrastlı mamografinin son yılların en önemli gelişmelerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, damardan verilen kontrast madde sayesinde şüpheli bölgelerin çok daha ayrıntılı değerlendirilebildiğini söyledi.

Bu yöntemin özellikle meme başı akıntısı olan, eline kitle gelen, muayenede şüpheli bulgu saptanan veya yüksek risk grubunda bulunan kadınlarda kullanıldığını belirten Taşkın, bazı hastalarda meme MR’ına olan ihtiyacı da ortadan kaldırabildiğini ifade etti.

Ameliyat olamayan hastalarda yeni tedavi seçeneği

Meme kanseri tespit edildiğinde tümörün yanı sıra karşı meme ve koltuk altı lenf bezlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Taşkın, doğru evrelemenin tedavi başarısında kritik rol oynadığını söyledi.

Yaş veya ek hastalıklar nedeniyle ameliyat edilemeyen bazı hastalarda tümörün dondurularak tedavi edilmesine olanak sağlayan yöntemlerin uygulanabildiğini belirten Taşkın, bu yaklaşımın uygun hastalarda hem hızlı iyileşme hem de kozmetik avantajlar sunduğunu kaydetti.

Programda kadınlara çağrıda bulunan radyoloji uzmanı Prof. Dr. Füsun Taşkın, “Memede çözümsüz kalan bir sorun yok. Meme kanseri erken tanındığında en başarılı şekilde yönetilebilen ve tedavi edilebilen kanser türlerinden biridir. Bu nedenle düzenli kontroller ihmal edilmemelidir” dedi.

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!

Milyonlarca SSK ve Bağ-Kur emeklisi, Ramazan Bayramı öncesi ödenecek ikramiyenin 2026’da ne kadar olacağını merak ediyor. Son olarak 4 bin TL’ye yükseltilen bayram ikramiyesinde yeni bir artış yapılıp yapılmayacağı ve olası zam oranı, emeklilerin gündeminde ilk sırada yer alıyor. Özellikle maaş zamlarının ardından gözler, açıklanacak yeni ikramiye tutarına çevrildi.