Ankara Eczacı Odası Yönetim Kurulu Üyesi Eczacı Berna Yücel Mintaş, ilaç fiyatlandırma politikasından depolardaki tedarik zinciri kırılmalarına kadar pek çok sorunu 24 Saat'e aktardı. Mintaş ayrıca muadil ilaç stoklarının tükenmesini, kanser ve epilepsi hastalarının yaşadığı kritik ilaç eksikliklerini ve eczacıların bu krizi yönetmek için geliştirdiği formülleri paylaştı.

İlaç fiyatları ve sabit euro kuru tedarik sürecini zorlaştırıyor

İlaç fiyatlandırmasında kullanılan kurun reel piyasanın çok gerisinde kaldığını belirten Mintaş, uzun süredir bu alanda kapsayıcı bir düzenleme yapılmadığını ifade etti. 1 Nisan 2026 tarihinde ilaç için euro kurunun 29,11 TL olarak güncellendiğini hatırlatan Mintaş, serbest piyasada euronun 51 TL sınırını aştığına dikkat çekti.

Bu ekonomik tablonun ithal ilaç firmalarının Türkiye pazarındaki kararlarını olumsuz etkilediğini aktaran Mintaş, birtakım ilaçların piyasadan tamamen çekildiğini, bazılarının ise çok sınırlı miktarda piyasaya sürüldüğünü dile getirdi.

Mintaş, şu ifadeleri kullandı:

"Bu yıl ilaca gelen toplam zam yüzde 14,92 oldu. Oysa giderler bu rakamların çok çok üzerinde. Giderler dediğimiz; ilacın ham maddesi, kutusu, içindeki kullanım prospektüsleri ve işçilik maliyetleri gibi tüm kalemlerde ciddi artışlar yaşandı. Firmalar bu zam oranından memnun değil. Eczanelerin de personel giderleri, kira giderleri gibi maliyetleri arttı. Maalesef istediğimiz zam oranını elde edemiyoruz. Bunların hepsi ilaçların raflara ulaşmasını olumsuz etkiliyor. Önce depoları, ardından rafları etkiliyor."

SGK katılım payı artışı hastaların ödemelerini yükseltiyor

SGK tarafından 1 Temmuz itibarıyla geri ödeme listesinde yapılan değişikliğin "bir ilaç zammı olmadığının" altını çizen Mintaş, bu düzenlemenin doğrudan muayene katılım paylarını artırdığını ifade etti.

Yapılan güncelleme ile devlet hastanelerindeki katılım payının 26 liradan 90 liraya ulaştığını söyleyen Mintaş, eşdeğer ilaç gruplarındaki düzenlemelerin de hastaların ödediği fiyat farkını artırdığını belirtti.

Pek çok vatandaşın "eczanede ödediği ücretin tamamını ilacın kendi bedeli sandığını" aktaran Mintaş, şunları kaydetti:

"Hasta, ödediği paranın tamamını ilaca verdiğini düşünüyor. Oysa bunun içinde katılım payı da bulunuyor. Bazen ilaçların tamamını alamıyor. Zorunlu olanları seçmek zorunda kalıyor. Bu durumlarla sık sık karşılaşıyoruz. Katılım payı çok biriken hastalar bazen reçetesini hiç karşılamıyor. Hatta ilacı ücretli almanın daha ucuz olduğu durumlarda o yolu tercih etmek isteyenler bile oluyor.

Hastalar hastaneden sonra eczaneye geliyor. Çoğunun birikmiş muayene katılım payı oluyor. Bildiğiniz gibi bunları eczaneler üzerinden, devlet adına tahsil ediyoruz. Zaten hastanın ilaca ödemesi gereken bir katkı payı var. Bir de üç farklı bölüme girdiğini düşünün. Her biri için 90 lira katılım payı oluşuyor. Bunun üzerine ilaç katkı payı da eklenince hastanın cebinden çok fazla para çıkıyor."

İlaç tedarik zincirinde en büyük tıkanıklık depolarda

Sürecin en sorunlu kısmının ana dağıtım depolarının eczanelere mal gönderememesi olduğunu ifade eden Mintaş, eczanelerin lojistik kaynağının depolar olduğunu hatırlattı.

Depo stoklarında yer almayan bir ilacın hastaya ulaştırılmasının imkansız olduğunu söyleyen Mintaş, tedarik zincirinin en uç noktasında bulunan eczacıların vatandaşla doğrudan karşı karşıya geldiğine dikkat çekti.

Öte yandan, Ankara genelinde son günlerde erişimi en güç ürün grubunun yaygın kullanılan bir epilepsi ilacı olduğunu ekleyen Mintaş, durumu şu sözlerle özetledi:

"İlaç ismini kullanmayalım ama şu anda her yerde konuşulan bir ilaç ve çok sayıda hasta tarafından kullanılıyor. Epilepsi ilaçlarına ara verilmemesi gerekiyor. Hasta ilacını bir doz bile aksatsa epileptik nöbet geçirebiliyor. Çok önemli bir hastalık. Hatta bu ilaçları değiştirmemeye özen gösteriyoruz. Buna rağmen sıkıntılar yaşanıyor. İlacın Türkiye'den çekilmesi nedeniyle hastalara eşdeğerini vermek zorunda kalıyoruz.

Eşdeğer ilaçlar konusunda da sıkıntılar yaşanıyor. Bir ilaç piyasadan kaybolunca hastalar mecburen eşdeğerlerine yöneliyor. Ancak bu kez de üretim yeterli olmadığı ve talep arttığı için eşdeğer ilaçlar da tükeniyor. Örneğin bu ilacın eşdeğeri geçen haftaya kadar bulunabiliyordu. Şu an o da depolarda yok. Çok zor bulunuyor."

"Kanser ilaçlarında yeni nesil tedavilere erişim sağlanamıyor"

Onkoloji alanında da ciddi tıkanmalar yaşandığına değinen Mintaş, dünyada tıp dünyasına sunulan yeni nesil tedavi yöntemlerinin Türkiye'deki hastalarla buluşamadığını söyledi. Mintaş, Avrupa'da aktif şekilde reçete edilen modern moleküllerin sabit euro kuru engeli yüzünden Türkiye pazarına giriş yapmadığını vurguladı.

Mevcut ilaç listelerini bile korumakta güçlük çekildiğini belirten Mintaş, şu ifadeleri kullandı:

"Kanser ilaçlarında ve epilepsi ilaçlarında sorunlar yaşanıyor. KOAH ilaçlarında ise muadil seçenekleri daha fazla olduğu için şu an bir şekilde çözüm üretilebiliyor. Kanser ilaçlarındaki en büyük sıkıntı ise yeni nesil tedavilere ulaşamıyor olmamız. Avrupa'da çok daha farklı tedaviler uygulanıyor. Ancak bu moleküller henüz Türkiye'ye hiç gelmedi. Bunun en önemli nedenlerinden biri yine sabit euro kuru ve firmaların Türkiye pazarına girmek istememesi. Bu aslında çok daha büyük bir sorun. Avrupa'da kullanılan yeni nesil tedavilere biz henüz ulaşamadık. Şu anda elimizdeki mevcut ilaçları bile korumaya çalışıyoruz."

"Muadil ilaçlarda talep artışı firmaların kapasitesini zorluyor"

Öte yandan, orijinal ilaçların yokluğunda muadil ilaçlara olan talebin hızla tırmandığını ifade eden Mintaş, bu ani yönelimin yerli üreticilerin kapasitelerini zorladığını söyledi.

"En büyük sıkıntıyı yine biz yaşıyoruz" diyen Mintaş, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Boş kalan raflar bunun en somut örneği. Özellikle nöbetlerde bunu daha yoğun hissediyoruz. Gece bir baba geliyor. Çocuğu hastanede tedavisini olmuş, son aşamada ilacını almak için eczaneye geliyor. Ancak ilaç yok. Doğal olarak sinirleniyor. Biz de durumu anlatmaya çalışıyoruz. Muadile yönlendiriyoruz. Fakat bizim de çözüm üretemediğimiz ilaçlar oluyor.

Bu sistem içinde çok fazla yıpranıyoruz. Zaman zaman sağlıkta şiddet olaylarıyla karşılaşıyoruz. Eczacılara ve eczane çalışanlarına yönelik saldırılar yaşanabiliyor. Bu olayların önemli bir kısmının altında hastaların ilaca ulaşamaması yatıyor."

Eczaneler ilaç krizini aşmak için kendi aralarında ağ kurdu

Rafların boş kalmasının özellikle gece nöbetlerinde büyük sorun yarattığını ekleyen Mintaş, ilaç bulamayan hasta yakınları ile eczacılar arasında gerginlikler yaşandığına dikkat çekti.

Bu durumun bazen sağlıkta şiddet olaylarına evrildiğini belirten Mintaş, şunları kaydetti:

"Böyle bir durumda krizi yönetmeye çalışıyoruz. Sistemin aksamaması için gün boyunca farklı depoları arıyoruz. Hangi depoda ilaç varsa onu araştırıyoruz. Gerektiğinde doktorla iletişime geçiyoruz. Hastanın kullanabileceği alternatif bir tedavi olup olmadığını soruyoruz. Bu süreç nöbetlerde de aynı şekilde devam ediyor.

Ayrıca kendi aramızda geniş bir iletişim ağımız var. Ankara özelinde konuşacak olursak, Ankara Eczacı Odası yönetimi tarafından oluşturulan sosyal medya gruplarını kullanıyoruz. Bir hasta ilacı bulamazsa eczacı kendi bölgesindeki gruba "Bu ilaç kimde var? Hastayı yönlendireceğim" şeklinde mesaj gönderiyor. Örneğin Çankaya grubunda ilacın hangi eczanede bulunduğu belirtiliyor ve hasta o eczaneye yönlendiriliyor. Gerekirse başka ilçelere de yönlendirme yapıyoruz. Ancak mevzuat gereği Ankara dışına takas yapamıyoruz. Bu sistem yalnızca Ankara içinde işliyor."

"İlaç tedarikinde kış aylarında daha büyük riskler bekleniyor"

Mevcut ekonomik modelin değişmemesi halinde önümüzdeki kış döneminde piyasadaki ilaç kıtlığının daha da derinleşebileceği uyarısında bulunan Mintaş, sözlerini şöyle tamamladı:

"Eğer bu kriz devam ederse kış aylarında daha büyük sorunlar yaşanabilir. Zaten her yıl sonunda firmaların satış kotaları dolduğu için üretimlerini yavaşlattıklarını veya durdurduklarını görüyoruz. Fiyatlandırma sorunlarının yanında bir de bu sıkıntılar yaşanıyor. Kış aylarında hastalıkların artması ve olası salgınlar nedeniyle belirli ilaçlara talep daha da yükselebilir. Bu durumda üretim yetersiz kalabilir ve tedarik zinciri daha da zayıflayabilir.

Bütün bu sorunların çözümü aslında belli. Öncelikle ilaç fiyatlandırma sisteminin yeniden düzenlenmesi gerekiyor. Fiyat güncellemelerinin daha sık yapılması ve euro kurunun gerçekçi seviyelerde belirlenmesi önemli. Aksi halde yabancı ilaç firmaları Türkiye pazarından çekilmeye devam ediyor. Bunun yanında en önemli konulardan biri de yerli ilaç üretiminin güçlendirilmesi. Dışa bağımlılığın azaltılması gerekiyor. Bunlar uzun vadeli çözümler olsa da eczacılar olarak her platformda dile getirdiğimiz temel sorunlar bunlar."

İstanbul Üniversitesi mezunu coğrafya öğretmeni Damla Topuz, Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nden 2022 yılında mezun olan ancak ataması yapılmayan öğretmen Şeyda Tefrul, Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası çatısı altında verdikleri mücadeleyi ve neler istediklerini; emekli tarih öğretmeni İsmail Boyraz da sorunun tarihsel arka planını, ücret verilerini ve 2014'te taban maaşın kaldırılmasının sonuçlarını örnekleriyle 24 Saat’e anlattı.

MEB önünde bir kez daha haklarını istediler

Öğretmenlerle, Mithatpaşa Caddesi’ndeki Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası (Öğretmen Sendikası) önünden MEB önüne yürüyüş ve buradaki basın açıklamalarından sonra konuştuk. Yıllardır çözüm bekleyen sorunların görmezden gelindiğini belirterek Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'e seslenen ve farklı mağduriyetler yaşamalarına rağmen ortak talepler etrafında birleşen öğretmenler, kamuda liyakati tartışmalı hale getiren mülakat sisteminin kaldırılmasını, özel sektörde ise patronların insafına bırakılan çalışma düzenine son verilmesini istedi.

"Yusuf Tekin döneminde kaldırılan taban maaş bizi yoksulluğa itti"

Sekiz yıldır özel sektörde coğrafya öğretmeni olarak çalışan Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası üyesi Damla Topuz, bugün yaşanan sorunların temelinde 2014 yılında, Yusuf Tekin'in Milli Eğitim Bakanlığı Müsteşarı olduğu dönemde, özel sektör öğretmenlerinin taban maaş güvencesinin kaldırılmasının bulunduğunu söyledi.

Topuz, bu düzenlemenin ardından binlerce öğretmenin asgari ücret ve hatta bunun altında çalışmaya mahkûm edildiğini belirterek, Bakanlığın yıllardır süren hak ihlallerine müdahale etmediğini şöyle ifade etti:

"Bakanlık, öğretmenlerin asgari ücretin altında çalıştırıldığını biliyor. Ancak 'Şikâyet gelirse değerlendiririz' diyerek sorumluluk almıyor. Oysa herkes biliyor ki bir öğretmen patronunu şikâyet ettiği gün işini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalıyor."

Haziran ayında okullar ve kurslar kapandığında işsiz kaldıklarını çünkü, kendilerine 10 aylık sözleşme dayatıldığını aktaran Topuz, “Eğer canları isterse Eylül'de tekrar girişimizi yapıyorlar. Bakanlık bunu da görüyor. 2 ay boyunca sigortası ödenmemiş, Haziran ayında çıkışı yapılmış, Eylül'de tekrar işe alınmış öğretmenin bulunduğunu görüyor ama yine ‘şikâyet yoksa biz bir şey yapamayız’ diyor. Eğer bakanlık bunu denetleyemezse sendika olarak biz denetleriz, buna hazırız” diye konuştu.

“Bakanlık denetlemiyor, hiçbir yaptırım uygulamıyor”

Bakanlığın denetlemediği gibi patronların kârını koruduğunu, onlara karşı hiçbir yaptırım uygulamadığını da aktaran Topuz, özel sektör öğretmenlerinin de 12 aylık sözleşmelerin yasal olmasını, belli süreli sözleşmelerin kaldırılmasını, süresiz sözleşme istediklerini söyledi. “Kamudaki özlük hakları bize de tanınsın istiyoruz. Kamudaki öğretmenlerle eşitlik istiyoruz. Çünkü aynı emeği veriyoruz, aynı derse gidiyoruz, aynı müfredatı anlatıyoruz ama biz asgari ücret alıyoruz. Taleplerimizin hiçbiri uygulanamayacak talepler değil. Sadece patronların kârı düşmesin diye yıllarca buralarda süründürüyorlar bizi” diyen Topuz, haklarını almadan gitmeyeceklerinin altını çizdi.

"Üç soruya doğru cevap verdim, mülakatla elendim"

Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi mezunu mülakat mağduru öğretmen Şeyda Tefrul ise mülakat sisteminin binlerce öğretmenin emeğini yok saydığını söyledi.

2023 KPSS'de derece yaptığını belirten Tefrul, mülakatta üç sorunun tamamını doğru cevaplamasına rağmen atama sıralamasında yüzlerce basamak geriye düştüğünü şöyle anlattı:

"Ben Van'da mülakata girdim. Aynı puanı alan adaylar farklı illerde çok daha yüksek mülakat puanları aldı. Ortak bir standart yoktu. Aynı sınava giren insanlar hangi komisyonda değerlendirildiğine göre kader yaşadı."

Yaklaşık üç buçuk yıldır sınav, mülakat, dava ve siyasi çözüm vaatleri arasında bekletildiklerini söyleyen Tefrul, her defasında umutlandırıldıklarını ancak hiçbir sözün tutulmadığını belirterek, “Nereden baksanız çok büyük bir eziyet bu. Bunun için biz de Ankara’ya geliyoruz. Farklı illerden, farklı bölgelerden buraya akın akın geliyoruz, hakkımızı arıyoruz” diye konuştu.

Tefrul şunları söyledi:

"Bize defalarca 'Haklarınız verilecek' denildi. Son olarak kanun teklifiyle sorunun çözüleceği söylendi. Artık atanacağımıza inanmıştık. Ama son anda, ‘önceki elenenlere emsal olmasın’ diye hakkımız tekliften çıkarıldı."

"Hak aradık, gözaltıyla karşılaştık"

Hak mücadelesi nedeniyle defalarca Ankara'ya geldiklerini anlatan Tefrul, 14 Haziran'da gerçekleştirdikleri 13 günlük açlık grevini ve son eylemlerde yaşanan polis müdahalelerini hatırlattı:

"Açlık grevindeyken, o aç vücudumuza biber gazları, portakal gazları sıkıldı. Geçen gün de 50 kişiden fazla gözaltı oldu bizde. Bu şekilde polis müdahalesine ve şiddetine maruz kalıyoruz. Bunların hepsi tamamen haklı olduğumuz için. Biz, bu güneşin, 50 derecelerde sıcakların altında memleketlerimizden kalkıp geliyoruz. Keyfimizden gelmiyoruz, hakkımız için buradayız, hakkımız için mücadele ediyoruz. Biz sadece haklarımızı istiyoruz, başka bir şey istemiyoruz.”

2024 yılında bir süre ücretli öğretmenlik yaptığını, aldığı ücretin 23-24 bin lira kadar olduğunu, hatta bazı durumlarda 9 bin liraya kadar düştüğünü aktaran Tefrul, kadrolu öğretmenlerle aynı işi yapmalarına rağmen çok daha düşük ücretlere mahkûm edildiklerini söyledi.

"Farklı mağduriyetler, ortak talep: Hakkımızı verin"

Özel sektörde çalışan öğretmenlerin insanca yaşayacak ücret ve güvenceli çalışma istediğini, mülakat mağdurlarının ise hak ettikleri atamaların yapılmasını talep ettiğini belirten Tefrul, her iki grubun da ortak bir adalet mücadelesi verdiğini söyledi.

Tefrul taleplerini şöyle özetledi: "Devletten lütuf istemiyoruz. Bize ait olan hakların geri verilmesini istiyoruz. Bugün özel sektör öğretmenleriyle aynı safta olmamızın nedeni de bu. Aynı yaranın etrafında buluştuk; hakkımızı istiyoruz."

"Bir zamanlar özel sektör öğretmenliği kamuya göre daha avantajlıydı"

Emekli tarih öğretmeni ve Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası üyesi İsmail Boyraz, bugün yaşanan tablonun yıllar içinde alınan siyasi kararların sonucu olduğunu söyledi. 1990 yılında öğretmenliğe başladığını anlatan Boyraz, o dönem özel dershanelerde çalışan öğretmenlerin kamu öğretmenlerinden daha iyi ücret aldığını belirterek, bugün gelinen noktayı "büyük bir hak kaybı" olarak değerlendirdi.

İlk görev yıllarında hem dershanede hem de Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okulda çalışma deneyimi yaşadığını anlatan Boyraz, "1991 yılında dershanede aldığım maaş, Milli Eğitim'de aldığım maaşın yaklaşık bir buçuk katıydı. Bugün ise tablo tamamen tersine döndü. En deneyimli özel sektör öğretmeni bile çoğu zaman kamudaki meslektaşı kadar ücret alamıyor. Yeni mezun öğretmenlere ise asgari ücretin yarısı düzeyinde teklifler yapılabiliyor" dedi.

Geçen yıl Ankara'da yaklaşık 900 sendika üyesi arasında ücretlere ilişkin bir anket yaptıklarını aktaran Boyraz, sonuçların öğretmenlerin yaşadığı ekonomik tabloyu ortaya koyduğunu şöyle ifade etti:

"Anketimize katılan öğretmenlerin yüzde 30'u asgari ücretin altında, yüzde 30'u asgari ücret düzeyinde, yüzde 40'ı ise bunun biraz üzerinde ücret aldığını belirtti. Buna rağmen Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'in 'Patronlarla görüştüm, öğretmenlerin çalışma koşulları düzelecek' yönündeki açıklamalarının sahada hiçbir karşılığı olmadı."

Boyraz, özel sektör öğretmenlerinin yaşadığı hak kayıplarının en önemli nedenlerinden birinin, Yusuf Tekin'in Milli Eğitim Bakanlığı Müsteşarı olduğu dönemde 2014 yılında taban maaş uygulamasının kaldırılması olduğunu söyledi.

“Özel sektörde çalışma koşulları da ağır”

Özel sektörde çalışan öğretmenlerin yalnızca düşük ücretlerle değil, ağır çalışma yüküyle de karşı karşıya kaldığını belirten Boyraz, kamu öğretmenlerinin haftalık zorunlu ders yükünün branşa göre 15 ila 20 saat arasında değiştiğini, özel okul ve kurslarda ise öğretmenlerin fiilen haftada yaklaşık 40 saat derse girdiğini ifade ederek şöyle konuştu:

"Özel okul öğretmenleri, kamudaki meslektaşlarının yaklaşık iki katı ders yüküyle çalışıyor ancak çoğu zaman onların yarısı kadar ücret alıyor. Bu tablo sürdürülebilir değil."

“Çözüm sendikal mücadele”

Çözümün örgütlü mücadeleden geçtiğini vurgulayan Boyraz, öğretmenlerin sendikalı olması gerektiğini belirterek, "Öğretmenler tek tek işverenin karşısına çıktığında haklarını alamıyor. Ama birlikte hareket ettiklerinde çalışma koşullarını da ücretlerini de değiştirebiliyorlar. Bugün ihtiyaç duyulan şey, öğretmenlerin ortak mücadeleyi büyütmesidir" dedi.

Sezonun iddialı eleme turlarından biri olan ikinci tur müsabakalarında İsveç, Malta ve Lüksemburg sahaları kritik mücadelelere sahne oldu.

Saha ve depilasyon avantajları skorlara yansıdı

Günün dikkat çeken müsabakasında Macaristan temsilcisi Györi ETO, deplasmanda Lüksemburg ekibi Atert Bissen'i 6-2 mağlup ederek rövanş öncesi turun kapısını büyük ölçüde araladı.

Estonya ekibi Levadia Tallinn ise zorlu İsveç deplasmanında Göteborg'u 2-1 mağlup ederek önemli bir avantaja imza attı. Malta'da oynanan Floriana - Drita mücadelesi ise 1-1'lik eşitlikle tamamlandı.

UEFA Konferans Ligi 2. eleme turunda bugün alınan toplu sonuçlar şu şekilde:

• Göteborg (İsveç) 1 - 2 Levadia Tallinn (Estonya)

• Floriana (Malta) 1 - 1 Drita (Kosova)

• Atert Bissen (Lüksemburg) 2 - 6 Györi ETO (Macaristan)

İkinci eleme turunda rövanş karşılaşmaları önümüzdeki hafta içi oynanacak ve tur atlayan takımlar bir üst tura adını yazdıracak.

Açılışa özel eserler seslendirildi

Festivalin açılış gecesinde sahne alan dünyaca ünlü tenor Murat Karahan'a Bursa Bölge Devlet Senfoni Orkestrası eşlik etti. Sanatseverlerin yoğun ilgi gösterdiği konserde Karahan, geniş repertuvarıyla dinleyicilerden alkış aldı.

"Sanatın evrensel diliyle kuşakları buluşturuyoruz"

Açılışta konuşan Bursa Kültür Sanat ve Turizm Vakfı (BKSTV) Başkanı Zekeriya Birkan, festivalin Bursa'nın en köklü değerlerinden biri olduğuna vurgu yaptı. Birkan, kuşakları sanatın evrensel diliyle buluşturan bu organizasyonun kentin kültür ve sanat vizyonunun en güçlü yansıması olduğunu belirtti.

Bursa Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Şahin Biba ise gençleri ve aileleri organizasyonda görmekten duyduğu memnuniyeti dile getirerek, sanatla ve müzikle büyüyen nesillerin barışın ve köklü mirasın taşıyıcısı olacağını ifade etti.

Törenin ardından BKSTV Başkanı Zekeriya Birkan, festivalin ana sponsoru olan Uludağ Gazoz'un Yönetim Kurulu Başkanı Ömer Kızıl'a desteklerinden dolayı teşekkür ederek çiçek takdim etti.

Havadan ve karadan müdahale edildi

Alevlerin kontrol altına alınması için ekiplerin hava ve kara destekli söndürme çalışmaları devam etti

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada can kaybının bulunmadığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Can kaybımız bulunmamaktadır. Ekiplerin yangını kontrol altına alma çalışmaları sürmektedir. Üzücü hadiseye dair gelişmeler kamuoyu ile paylaşılacak olup resmi açıklamalar dışındaki bilgilere itibar edilmemelidir. TEI ve savunma sanayii ailemize geçmiş olsun."

Müsabakanın ardından düzenlenen basın toplantısında açıklamalarda bulunan Fenerbahçe Teknik Direktörü İsmail Kartal, oynanan üstün futboldan duyduğu memnuniyeti dile getirirken transferler, sakatlıklar ve yabancı kuralı hakkında dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

"Üstün bir oyun oynadık, daha farklı kazanabilirdik"

Rakip takımın disiplinli ve savunma ağırlıklı bir yapıda olduğunu vurgulayan İsmail Kartal, maçı domine ettiklerini belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Gornik Zabrze disiplinli, ikinci bölgede bekleyen, iyi savunma yapan ve geçiş oyunu oynayan bir takım. Oyunu domine ettik. Daha farklı kazanabilirdik. Kazanmayı hak ettik. Çok üstün bir oyun oynadık. Rakip takım, maçta 2 şut attı, 1'i kaleyi tuttu. Yüzde 80 topla oynamamıza rağmen ikinci ve üçüncü golü bulup maçı rahat bir şekilde bitirmeyi umuyordum. Oyuncularımı iyi futbol oynadıkları için tebrik ediyorum."

Nathan Ake’nin sakatlığı ve yeni transferlerin performansı

Devre arasında oyundan alınan yeni transfer Nathan Ake’nin sağlık durumu hakkında bilgi veren deneyimli çalıştırıcı, risk almadıklarını söyledi:

"Hafta içi Ake'nin kasığına PRP yapıldı. Orada ufak bir ağrı hissetti. Riske etmedik ve oyundan çıkardık."

Kadroda yer alan ve ilk 11’de şans bulan diğer futbolcuları da değerlendiren Kartal; Jayden Oosterwolde, Bartuğ Elmaz, Fred, Vedat Muric, Talisca ve yeni transfer Nelson Semedo ile ilgili şu görüşleri aktardı:

"Oosterwolde, uzun zaman sonra sol bek oynadı. Çok fazla hücuma katkısı olmadı, savunmada iyi oynadı. İkinci yarı stopere aldım. Bu tercihlerimiz, sezon içerisinde rakibe göre değişecek. Bartuğ Elmaz, genç bir oyuncu. Kampta çok çalıştı ve hak etti. Ben de oynatarak ona karşılığını verdim. O bölgede tatlı bir rekabet olacak. Bartuğ şu an diğer oyuncuların önünde olduğu için onunla başladım.

Fred, karakterli ve her türlü rolü üstlenecek bir oyuncu. Bizimle olacak. Vedat Muric güçlü bir santrfor; bağlantıları yapan, baskı yapan ve kafa toplarında etkili bir isim. Vedat olmadığı için o bölgede Talisca'yı kullanıyoruz, o da bugün elinden geleni yaptı. Semedo geleli 4 gün oluyor. Kendisini maça hazırladığını söyledi ve antrenmanlardaki performansı pozitif geldi, güzel bir performans ortaya koydu."

"1-0'lık skor bizi endişelendirmiyor, turu geçmek istiyoruz"

Rövanş mücadelesi öncesinde oyuncularına tam güven duyduğunu ifade eden Kartal, "1-0'lık skor beni çok fazla endişelendirmiyor. İkinci maça 8 gün zamanımız var. Onların lig maçını da izleyeceğiz. Asensio gibi oyuncuların da daha iyi duruma gelebileceklerini düşünüyorum. Güzel bir avantajımız var. Kalite olarak rakipten iyiyiz. Onları ciddiye alacağız. İkinci maça da en iyi şekilde hazırlanıp turu geçmek istiyoruz" açıklamasında bulundu.

İsmail Kartal'dan TFF'ye çağrı: "Yabancı kuralının değişmesi lazım"

Trendyol Süper Lig’de uygulanan yabancı futbolcu kuralına da değinen deneyimli teknik adam, kulüplerin bu konuda zorlandığını belirterek kuralın esnetilmesi gerektiğini savundu:

"Belki kural değişebilir, 12+2 olabilir. 14-15 kulüp kuralın değişmesini istiyoruz. Bu normal bir şey değil, değişmesi lazım. Hesap ve kitap yapıyoruz, bizim için de çok zor kararlar olacak. İnşallah bu kural değişir de herkes rahatlar."

Hugging face ajanı tespit edip etkisiz hale getirdi

OpenAI tarafından yapılan açıklamada, Hugging Face'in geçtiğimiz hafta sistemlerini tehlikeye atan bir yapay zeka ajanını tespit ederek etkisiz hale getirdiği ve "yeni türde" bir siber güvenlik olayını kamuoyu ile paylaştığı hatırlatıldı.

Olayın ardından başlatılan teknik incelemenin detaylarını paylaşan OpenAI; güvenlik ihlalinin kendi modellerinin bir kombinasyonundan kaynaklandığını, bu modeller arasında GPT-5.6 Sol ile henüz yayınlanmamış daha gelişmiş bir ön sürüm modelinin bulunduğunu doğruladı.

"Benzeri görülmemiş bir siber olay"

İhlalin, modellerin siber güvenlik yetkinliklerini ve sınırlarını ölçmek amacıyla yürütülen dahili testler esnasında meydana geldiğini belirten şirket yetkilileri, duruma ilişkin "Bu olayı, en ileri düzey siber kabiliyetleri içeren benzeri görülmemiş bir siber olay olarak değerlendiriyor ve buna uygun şekilde müdahale ediyoruz" değerlendirmesinde bulundu.

"Zam oranı açlık sınırının altında kalıyor"

Yeni Yol Partisi Grup Başkanvekili Selçuk Özdağ teklifin 22 kanun ve 2 kanun hükmünde kararnameyi kapsayan bir torba yasa olduğunu belirterek; etki analizi, kamuya maliyet hesabı ve inceleme süresi eksikliği bulunduğunu savundu. En düşük emekli aylığına yapılan artışın yetersiz olduğunu söyleyen Özdağ, prim gün sayısı ve ödenen prime dayalı adaletli bir aylık bağlama sisteminin bulunmadığını ifade etti. İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta en düşük emekli maaşının 23 bin 552 liraya çıkarılmasının açlık sınırının altında kaldığını ve çalışanlar ile emekliler arasındaki makasın açıldığını dile getirdi. PTT personelinin güvence kaybına uğramaması gerektiğini kaydeden Usta, özellikle enerji alanındaki maddeler nedeniyle teklife "hayır" oyu vereceklerini açıkladı. DEM Parti Antalya Milletvekili Hakkı Saruhan Oluç teklifin emeklileri sefalet koşullarında tutmaya devam ettiğini savundu. Yüksek prim ödeyenler ile düşük prim ödeyenler arasındaki farkın kapandığını ve bunun adalet duygusunu zedelediğini belirten Oluç, yaşam maliyetleri karşısında yapılan maaş artışının yetersiz kaldığını söyledi. CHP Rize Milletvekili Tahsin Ocaklı düzenlemelerin ihtisas komisyonlarında görüşülmesi gerektiğini vurgulayarak torba yasa yöntemini eleştirdi. Belediyelerin sokak aydınlatma giderlerine yönelik yapılan düzenlemeye dikkat çeken Ocaklı, Ankara ve İstanbul büyükşehir belediyelerinin aydınlatma maliyetlerinin artacağını ve bu durumun belediyelerin sosyal hizmetlerini engelleyecek bir yük oluşturduğunu ifade etti.

MHP İstanbul Milletvekili İsmail Faruk Aksu teklifin kamu menfaatlerini ve vatandaş beklentilerini dikkate aldığını belirtti. İmalat sanayisindeki istihdam desteği süresinin 2028 sonuna kadar uzatıldığını ve turizm sektörünün de bu kapsama alındığını kaydeden Aksu, SGK nakit açığının karşılanmasına yönelik devlet katkısı ve açık finansman kalemlerinin teke indirilerek bütçenin izlenebilirliğinin artırılacağını aktardı. AK Parti Samsun Milletvekili Ersan Aksu teklifle BTK bünyesindeki siber güvenlik teknik altyapısının 2025'te kurulan Siber Güvenlik Başkanlığına devredileceğini, böylece 30 milyar liralık mükerrer yatırımdan tasarruf sağlanacağını ifade etti. Emekli aylığı düzenlemesine ilişkin bilgi veren Aksu, şu ifadeleri kullandı: "Emeklilerimizi ve hak sahiplerini ilgilendiren düzenlemeyle mevcut 20 bin lira olan en düşük emekli aylığı tutarı 2026 yılının ilk 6 ayı için TÜİK tarafından açıklanan yüzde 17,76'lık enflasyon oranı dikkate alınarak 23 bin 552 liraya yükseltilmektedir... Yeterli olmamakla beraber küresel ekonomik zorluklara rağmen devletimizin tüm imkanlarını seferber ederek emeklimizi enflasyona ezdirmeme çabamızı sürdürmekteyiz."

Birleşim bugüne ertelendi

Teklifin tümü üzerindeki görüşmelerin tamamlanmasının ardından TBMM Başkanvekili Celal Adan birleşime ara verdi. Aranın ardından komisyonun yerini almaması üzerine Adan, birleşimi saat 14.00'te toplanmak üzere kapattı.

1 Ağustos itibarıyla iki yıllık geçiş süreci başlıyor

Sosyal medya hesabı üzerinden karara ilişkin açıklamalarda bulunan Donald Trump, 1 Ağustos itibarıyla ABD'ye getirilen tüm jenerik ilaçlarda gümrük vergisinin iki yıl süreyle yüzde 0 olarak uygulanacağını bildirdi.

Geçiş sürecinin ardından vergi oranlarında sert bir artışa gidileceğini kaydeden Trump, iki yıllık sürenin tamamlanmasıyla birlikte gümrük vergisinin ilk yıl yüzde 100'e, sonraki süreçte ise yüzde 200'e yükseltileceğini aktardı.

Hedef ilaç üretimini ABD'ye geri taşımak

Atılan adımların temel amacının jenerik ilaç üretimini yeniden ABD topraklarına çekmek ve "ABD halkını korumak" olduğunu savunan Trump, belirlenen takvim içerisinde ülke içinde fabrika ve ekipman yatırımı yapmayan şirketlere yaptırım uygulanacağını ifade etti.

Söz konusu politikanın yalnızca jenerik ilaçları kapsadığına dikkati çeken Trump; patentli, markalı veya inovatif ilaçlara yönelik mevcut uygulamaların aynen devam edeceğini belirtti. ABD genelinde yatırımların hız kazandığını iddia eden Trump, "ABD'nin dört bir yanında, daha önce hiç görülmemiş düzeyde ilaç üretim tesisleri inşa ediliyor" ifadelerini kullandı.

Peki bugün Ankara’da hava nasıl olacak? Çankaya, Keçiören, Yenimahalle, Mamak ve diğer tüm ilçelerde hava kaç derece? İşte 22 Temmuz 2026 Ankara ilçe ilçe hava durumu tahminleri ve detaylar...

Ankara’da sıcaklıklar 33 dereceye ulaşıyor

Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden alınan son bilgilere göre, Ankara merkezinde günün en düşük sıcaklığı 18°C, en yüksek sıcaklığı ise 33°C olarak ölçülecek. Kent genelinde yağış beklenmezken, havanın parçalı ve az bulutlu geçeceği tahmin ediliyor.

Günün özellikle 11.00 ile 16.00 saatleri arasında güneş ışınlarının dik açıyla gelmesi ve hissedilen sıcaklığın yüksek olması nedeniyle yaşlılar, çocuklar ve kronik rahatsızlığı olan vatandaşların tedbirli olmaları öneriliyor.

Ankara 22 Temmuz 2026 ilçe ilçe hava durumu

Ankara genelindeki tüm ilçelerin güncel hava durumu ve beklenen en yüksek sıcaklık değerleri şu şekildedir:

• Akyurt: Parçalı ve az bulutlu | 31°C

• Altındağ: Parçalı ve az bulutlu | 33°C

• Ayaş: Az bulutlu ve sıcak | 34°C

• Bala: Parçalı ve az bulutlu | 30°C

• Beypazarı: Az bulutlu ve sıcak | 35°C

• Çamlıdere: Parçalı bulutlu | 29°C

• Çankaya: Parçalı ve az bulutlu | 33°C

• Çubuk: Parçalı ve az bulutlu | 32°C

• Elmadağ: Parçalı bulutlu | 31°C

• Etimesgut: Parçalı ve az bulutlu | 34°C

• Evren: Az bulutlu | 33°C

• Gölbaşı: Parçalı ve az bulutlu | 32°C

• Güdül: Az bulutlu ve açık | 34°C

• Haymana: Parçalı bulutlu | 30°C

• Kahramankazan: Parçalı ve az bulutlu | 33°C

• Kalecik: Sıcak ve az bulutlu | 36°C

• Keçiören: Parçalı ve az bulutlu | 33°C

• Kızılcahamam: Parçalı bulutlu | 30°C

• Mamak: Parçalı ve az bulutlu | 33°C

• Nallıhan: Az bulutlu ve açık | 35°C

• Polatlı: Az bulutlu ve sıcak | 35°C

• Pursaklar: Parçalı ve az bulutlu | 32°C

• Sincan: Parçalı ve az bulutlu | 34°C

• Şereflikoçhisar: Sıcak ve az bulutlu | 36°C

• Yenimahalle: Parçalı ve az bulutlu | 33°C

Özellikle Trakya kesimi başta olmak üzere Marmara'nın iç bölgeleri, Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu'nun kuzeydoğusunda ani sel, su baskını, yıldırım ve heyelan gibi olumsuzluklara karşı vatandaşların tedbirli olmaları istendi.

Trakya ve doğu bölgesinde sağanak alarmı

Meteoroloji’nin değerlendirmelerine göre, yurdun kuzey ve doğu kesimlerinin parçalı, yer yer çok bulutlu; Trakya, Doğu Karadeniz kıyıları ile Artvin, Ordu, Ardahan, Kars ve Ağrı çevreleri ile Erzurum'un kuzeydoğusunun sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı geçeceği tahmin ediliyor.

Yağışların; Edirne ve Kırklareli çevreleri ile Tekirdağ'ın iç kesimlerinde yerel olarak kuvvetli olması bekleniyor. Yağış anında oluşabilecek kuvvetli rüzgar, heyelan ve yerel dolu yağışına karşı sarı alarm düzeyinde dikkat çağrısı yapıldı.

İstanbul, Ankara ve İzmir hava durumu

• İstanbul Hava Durumu: İstanbulluların merakla beklediği "Yağmur yağacak mı?" sorusu yanıt buldu. İstanbul'da gün boyunca parçalı, zamanla çok bulutlu bir hava hakim olacak. Termometrelerin 22°C ila 34°C arasında seyretmesi beklenirken yerel yağışların kentin batı ve Trakya sınırlarında yoğunlaşacağı tahmin ediliyor.

• Ankara Hava Durumu: Başkentte parçalı ve az bulutlu bir gökyüzü hakim olacak. Günün en yüksek sıcaklığının 33°C, en düşük sıcaklığının ise 18°C olacağı öngörülüyor.

• İzmir Hava Durumu: Ege'nin incisi İzmir'de kavurucu sıcaklar etkisini sürdürüyor. Az bulutlu ve açık geçecek günde sıcaklıkların 25°C ile 38°C arasında seyretmesi bekleniyor.

22 Temmuz il il hava durumu

Marmara Bölgesi

Parçalı ve çok bulutlu, Trakya kesiminin yerel kuvvetli sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı geçeceği tahmin ediliyor.

• BURSA: 21°C, 36°C (Parçalı, zamanla çok bulutlu)

• ÇANAKKALE: 24°C, 36°C (Parçalı, zamanla çok bulutlu)

• İSTANBUL: 22°C, 34°C (Parçalı, zamanla çok bulutlu)

• KIRKLARELİ: 19°C, 34°C (Parçalı zamanla çok bulutlu, yerel kuvvetli sağanak yağışlı)

Ege Bölgesi

Kıyı kesimleri az bulutlu ve açık, iç kesimleri ise parçalı ve az bulutlu.

• DENİZLİ: 25°C, 38°C (Parçalı ve az bulutlu)

• İZMİR: 25°C, 38°C (Az bulutlu ve açık)

• MANİSA: 24°C, 40°C (Parçalı ve az bulutlu)

• MUĞLA: 23°C, 38°C (Az bulutlu ve açık)

Akdeniz Bölgesi

Batısı parçalı ve az bulutlu, doğusu ile iç kesimleri yer yer parçalı bulutlu.

• ADANA: 26°C, 37°C (Parçalı ve az bulutlu)

• ANTALYA: 27°C, 44°C (Az bulutlu ve açık)

• BURDUR: 19°C, 36°C (Parçalı ve az bulutlu)

• HATAY: 25°C, 33°C (Parçalı ve az bulutlu)

İç Anadolu Bölgesi

Parçalı ve az bulutlu, kuzey kesimlerinin yer yer parçalı bulutlu geçeceği tahmin ediliyor.

• ANKARA: 18°C, 33°C (Parçalı ve az bulutlu)

• ÇANKIRI: 17°C, 34°C (Parçalı ve az bulutlu)

• ESKİŞEHİR: 18°C, 33°C (Parçalı ve az bulutlu)

• KONYA: 21°C, 34°C (Parçalı ve az bulutlu)

Batı Karadeniz Bölgesi

Parçalı ve az bulutlu bir hava bekleniyor.

• BOLU: 15°C, 31°C (Parçalı ve az bulutlu)

• DÜZCE: 18°C, 34°C (Parçalı ve az bulutlu)

• KASTAMONU: 12°C, 33°C (Parçalı ve az bulutlu)

• ZONGULDAK: 18°C, 28°C (Parçalı ve az bulutlu)

Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi

Parçalı zamanla çok bulutlu, Doğu Karadeniz kıyı kesimi ile Ordu ve Artvin çevrelerinin yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı.

• AMASYA: 17°C, 33°C (Parçalı ve az bulutlu)

• RİZE: 23°C, 28°C (Parçalı ve çok bulutlu, yerel sağanak yağışlı)

• SAMSUN: 21°C, 30°C (Parçalı bulutlu)

• TRABZON: 23°C, 27°C (Parçalı ve çok bulutlu, yerel sağanak yağışlı)

Doğu Anadolu Bölgesi

Kuzey ve doğu kesimleri parçalı ve çok bulutlu, Ardahan, Kars ve Ağrı çevreleri ile Erzurum'un kuzeydoğusu yerel sağanak yağışlı.

• ERZURUM: 14°C, 29°C (Parçalı bulutlu, kuzeydoğusu yerel sağanak yağışlı)

• KARS: 13°C, 28°C (Parçalı bulutlu, yerel sağanak yağışlı)

• MALATYA: 20°C, 36°C (Az bulutlu)

• VAN: 16°C, 30°C (Parçalı bulutlu)

Güneydoğu Anadolu Bölgesi

Bölge genelinde az bulutlu ve açık bir hava hakim olacak.

• DİYARBAKIR: 23°C, 41°C (Az bulutlu ve açık)

• MARDİN: 29°C, 39°C (Az bulutlu ve açık)

• SİİRT: 25°C, 39°C (Az bulutlu ve açık)

• ŞANLIURFA: 30°C, 42°C (Az bulutlu ve açık)

YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ

YÖNETMELİKLER

–– Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

–– Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Veteriner Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği

YARGI BÖLÜMÜ

YARGITAY KARARI

–– Yargıtay 3. Hukuk Dairesine Ait Karar

İLÂN BÖLÜMÜ

a - Yargı İlânları

b - Artırma, Eksiltme ve İhale İlânları

c - Çeşitli İlânlar

– T.C. Merkez Bankasınca Belirlenen Döviz Kurları ve Devlet İç Borçlanma Senetlerinin Günlük Değerleri

Afganistan, Irak, Vietnam, Kore ve İran savaşındaki ölü sayılarını karşılaştıran Trump, "İran Askeri Çatışması: 4 ay, 18 ölü." ifadesini kullandı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın 17 Temmuz'da Ürdün'deki ABD üssünü hedef alan saldırısında 2 askerin hayatını kaybettiğini, 1 askerin ise kayıp olduğunu duyurmuştu.

Pentagon, 2 askerin kimliğinin belirlendiğini ve olaya ilişkin soruşturmanın sürdüğünü kaydetmişti.

CENTCOM, Irak'ta da 18 Temmuz'da İran'ın insansız hava aracına (İHA) ait patlamamış mühimmatın kontrollü imhası sırasında 1 askerin hayatını kaybettiğini açıklamıştı.

Irak'taki olayla birlikte ABD ve İsrail'in şubatta İran'a saldırılarıyla başlayan savaşta öldüğü açıklanan ABD askerlerinin sayısı 17'ye çıkmıştı.

Açıklamada, Rojin Kabaiş'in üzerinden çıkarıldığı belirtilen kıyafetler üzerinde biyolojik incelemeler ile DNA analizlerinin eksiksiz şekilde gerçekleştirildiği ifade edildi. Kıyafetlerin ilk olarak Van Jandarma Kriminal Laboratuvarı'na gönderildiği ve burada biyolojik inceleme raporunun hazırlandığı, ardından Adli Tıp Kurumu Biyoloji İhtisas Dairesi'nde ayrıntılı incelemeye tabi tutulduğu aktarıldı.

Bakanlığın açıklamasında, "Adli Tıp Kurumu Biyoloji İhtisas Dairesince iç çamaşırı, eşofman üstü ve eşofman altının farklı bölgelerinden çok sayıda leke ve sürüntü örneği alınmıştır" denilerek, bu örnekler üzerinde görsel leke incelemesi, kan ve insan kanı araştırması, menstrüasyon kaynaklı kan incelemesi, otozomal STR DNA analizi ile Y-STR DNA analizlerinin yapıldığı belirtildi.

Açıklamada ayrıca, "Bu örnekler üzerinde görsel leke incelemesi, kan ve insan kanı araştırması, menstrüasyon kaynaklı kan incelemesi, otozomal STR DNA analizi ile Y-STR DNA analizleri gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla “Rojin Kabaiş’in kıyafetlerinden DNA örneği alınmadığı” iddiası açıkça gerçeğe aykırıdır. Kıyafetler hem Van Jandarma Kriminal Laboratuvarında hem de Adli Tıp Kurumu Biyoloji İhtisas Dairesinde incelenmiş; kıyafetlerin farklı bölgelerinden çok sayıda biyolojik örnek alınarak gerekli DNA analizleri yapılmıştır. Kamuoyunun, devam eden soruşturmaya ilişkin doğruluğu teyit edilmemiş, yanıltıcı ve dezenformasyon niteliğindeki içeriklere itibar etmemesi önemle rica olunur." ifadelerine yer verildi.

“Gazeteciler Üzerindeki Baskı Olağan Hale Geldi”

Basın Konseyi, Alican Uludağ’ın yeniden gözaltına alınmasına ilişkin yaptığı açıklamada, gazetecilerin mesleklerini yapmaları nedeniyle baskı altında tutulduğunu belirtti.

Açıklamada, Uludağ’ın daha önce de gözaltına alındığı ve tutuklandığı hatırlatılarak, gazetecilerin yakın takibe alınmasının ve mesleklerini yapmalarının engellenmeye çalışılmasının kabul edilemez olduğu ifade edildi.

Basın Konseyi, “Gerçekleri bulup yazmaya çalışan bazı gazetecilerin yakın takibe alınması ve mesleklerini yapmamaları için baskı altında tutulmaları olağan hale geldi” ifadelerini kullanarak uygulamayı kınadı.

“Gözaltıyı Kabul Etmiyoruz”

Çağdaş Gazeteciler Derneği (ÇGD), Uludağ’ın sosyal medya paylaşımları nedeniyle gözaltına alındığını belirterek, gazetecilerin ifadeye çağrıldıklarında gideceğini, gözaltı uygulamasının kabul edilemez olduğunu vurguladı.

ÇGD açıklamasında, “Alican Uludağ serbest bırakılmalıdır” çağrısı yapıldı.

“İfade Ve Basın Özgürlüğüne Müdahale”

DİSK Basın-İş, Uludağ’ın daha önce sosyal medya paylaşımları nedeniyle tutuklandığını ve ilk duruşmada tahliye edildiğini hatırlattı.

Sendika açıklamasında, gazetecilerin haberleri ve sosyal medya paylaşımları nedeniyle gözaltı ve tutuklama tehdidiyle karşı karşıya kalmasının ifade ve basın özgürlüğüne yönelik açık bir müdahale olduğu belirtildi.

“Gazetecilik Faaliyeti Yergı Konusu Yapılamaz”

Türkiye Gazeteciler Sendikası (TGS), gazeteciliğin yalnızca haber yapmakla sınırlı olmadığını, araştırma yapmak, bilgi ve belgeleri kamuoyuyla paylaşmak ve eleştirel değerlendirmelerde bulunmanın da mesleğin bir parçası olduğunu vurguladı.

TGS açıklamasında, gazetecileri haberleri, yorumları ve mesleki faaliyetleri nedeniyle hedef alan işlemlerin halkın haber alma hakkına yönelik bir müdahale olduğu ifade edilerek, Uludağ’ın derhal serbest bırakılması istendi.

Yapılan inceleme sonucunda, TEMA Vakfı üyesi 7 kişi ile Umut-Sen Sözcüsü Burcu Arıkan'ın tahliyesine karar verildi. Tahliye edilen isimler arasında Doç. Dr. Emel Memiş'in de bulunduğu öğrenildi.

Öte yandan, ilerleyen süreçte tahliye edilen kişi sayısının artabileceği belirtiliyor.

2- İhalenin

3- İhale konusu yapım işinin

4- Katılım ve yeterlik kriterleri:
4.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgeler ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgi ve belgelere aşağıda yer verilmiştir:
4.1.1. Teklif mektubu.
4.1.2. Teklif vermeye yetkili olunduğunu gösteren bilgi ve belgeler:
4.1.2.1. Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.2.2. Vekâleten ihaleye katılma halinde vekile ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.3. Geçici teminat.
4.1.4 İsteklinin iş ortaklığı olması halinde iş ortaklığı beyannamesi.

5- Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sadece fiyat esasına göre belirlenecektir.

6- İhaleye sadece yerli istekliler katılabilecektir.

7- İhaleye teklif verecek olanların, EKAP hesabına giriş yaparak ihale dokümanını indirmeleri zorunludur.

8-Teklifler, EKAP üzerinden teklif mektubu ile ihaleye katılım belgesi ve diğer ekler kullanılarak hazırlanacak ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden gönderilecektir.

9- İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir. İhale sonucunda, üzerine ihale yapılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.

10- Bu ihalede, işin tamamı için teklif verilecektir.

11- İstekliler teklif ettikleri bedelin %3’ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir.

12- Bu ihalede elektronik eksiltme yapılmayacaktır.

13- Verilen tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 90 (Doksan) takvim günüdür.

14- Konsorsiyum olarak ihaleye teklif verilemez.

15- Diğer hususlar:

İhalede Uygulanacak Sınır Değer Katsayısı (N) : 1

BÜFE TAŞINMAZ KİRALANMASI
İLAN METNİ

Madde 1. Genel Şartlar:

1.1. BUGSAŞ (Başkent Ulaşım ve Doğalgaz Hizmetleri Proje Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi), AŞTİ (Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesi) Kompleksi bünyesinde bulunan aşağıda niteliği, konumu, özellikleri ve kiralanma şartları belirtilen taşınmaz komisyon huzurunda kapalı teklif ve akabinde açık arttırma usulü ile kiraya verilecektir.

Madde 2. Kiraya Verilecek Taşınmaz:

2.1. Kiraya verilecek taşınmaz, Beştepe Mahallesi Mevlana Bulvarı No:82 AŞTİ (Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesi) Kompleksi İçi Söğütözü Yenimahalle Ankara adresinde bulunmaktadır;

Madde 3. İhale Tarih, Yer ve Saati:

3.1. Kiralama ihalesi 06/08/2026 Perşembe Günü saat 14:00’da AŞTİ Kompleksi 1.Kat Konferans salonunda İdaremiz tarafından oluşturulan komisyon huzurunda yapılacaktır.

Madde 5. İhaleye Katılım İçin Gerekli Belge ve Şartlar:

5.1. Tebligat İçin Adres Beyanı,

5.2. Tebligata Esas E-Posta Adresi,

5.3. Telefon Numarası ve ayrıca;

Şirketler İçin:

a) Vergi Levhası Fotokopisi

b) Ticaret Sicil Gazetesi Örneği

c) Ticaret Sicil Tasdiknamesi (2026 Tarihli)

d) Faaliyet Belgesi (2026 Tarihli)

e) Oda Kayıt Sicil Sureti (2026 Tarihli)

f) İmza Sirküsü

g) Geçici Teminat Makbuzu

h) Vekalet ile işlem yapacaklar temsile tam yetkili olduklarını gösterir noter tasdikli Vekaletname ile vekilin noter tasdikli İmza Beyannamesi

i) Noter Tasdikli Ortak Girişim Beyannamesinin sunulması zorunludur (Ortak Girişim ile Sözleşme Yapacaklar için)

j) BUGSAŞ (Başkent Ulaşım ve Doğalgaz Hizmetleri Proje Taahhüt Sanayi ve Ticaret

Anonim Şirketi) Muhasebe ve Finansman Müdürlüğü’nden alınacak Borcu Yoktur yazısı

Gerçek Kişi (Şahış) İçin:

a) İkametgah Belgesi

b) Nüfus Cüzdanı Fotokopisi

c) Vergi Levhası Fotokopisi

d) Noter Tasdikli İmza Beyannamesi

e) Ticaret Sicil Gazetesi Örneği

f) Ticaret Sicil Tasdiknamesi (2026 Tarihli)

g) Geçici Teminat Makbuzu

h) Kayıtlı bulunduğu Ticaret veya Sanayi Odasından yahut benzeri mesleki kuruluştan alınmış sicil kayıt belgesi (2026 Tarihli)

i) Vekaleten katılım halinde noter tasdikli vekaletname ile vekilin noter tasdikli imza beyannamesi (2026 Tarihli)

j) BUGSAŞ (Başkent Ulaşım ve Doğalgaz Hizmetleri Proje Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi) Muhasebe ve Finansman Müdürlüğü’nden alınacak Borcu Yoktur yazısı

Madde 15. ÖZEL ŞARTLAR:

15.1. Kullanılacak olan elektrik, vergiler vb. ödemeler İdarenin sözleşmede belirlediği şekilde ödenecektir.

15.2. Şerefiye bedeli 1 (Bir) sefer olmak üzere İdare tarafından alınır ve nakit irad kaydedilir sözleşme sonunda iade edilmez. Kiralayan bu konuda herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

15.3. İhale saatinde hazır bulunmayan istekliler, İhalenin herhangi bir sürecine itirazda bulunamazlar.

15.4. İhale şartnamesi, BUGSAŞ Genel Müdürlüğü Ticaret Müdürlüğü’nden veya www.bugsas.com.tr internet sitesinden temin edilebilir.

15.5. İdare’ye, herhangi bir borcu bulunan şahıs veya tüzel kişiler bu ihaleye katılamazlar.

15.6. Ortak Girişimler ihaleye katılım sağlayabilir ancak taraflardan herhangi birinin Madde 15.5. de belirtilen hallerde olması durumda katılım ortaklık olarak kabul edilmeyecek ve ihaleye katılım sağlanmayacaktır.

15.7. Damga vergisi kiralama bedeli üzerinden peşin olarak kiracı tarafından ödenecektir.

15.8. Bu şartname imzalanarak istenilen diğer belgelerle birlikte kapalı zarf olarak İhale tarih ve saatinden önce ekte verilen teklif mektubu da dahil olmak üzere BUGSAŞ İdari Kat 17 Numara Evrak Servisine Tutanak karşılığı teslim edilecektir.

15.9. Zarflar ihale saatinde komisyon ve katılımcılar huzurunda açılacak, istenilen tüm belge ve evraklar kontrol edilerek eksik evrak ve/veya belge tespit edilmesi durumunda, eksik evrak, belge ve/veya evraklar için istekliye ek süre verilmeyecek ve teklifi geçersiz sayılacaktır. Bu husus teknik şartnamede belirtilip istekli tarafından kabul edildiği için bu hususta ki itirazlar kabul edilmeyecektir.

15.10. Zarfların üzerine madde 2.1. de belirtilen bilgi, hangi taşınmaz için teklif zarfı olduğu (82/2336 BF-5) yazılacaktır.

KARAR NO : 2026/345
SANIK :CHAHRI OTHMAN, Ferit ve Fatma oğlu, 01/01/1992 FAS doğumlu, nüfusunda kayıtlı. Yeşilkent Mah. 1860 Sok. B No:12-14/5 Esenyurt/ İstanbul adresinde oturur. Yabancı Kimlik No:99030647064
SUÇ: Hükümlü veya Tutuklunun Kaçması
SUÇ TARİHİ: 08/01/2026
KANUN
MADDESİ : 5237 sayılı TCK'nın 292/1, 62/1, 251/3, 50/1-a, 52/2, 52/3, 52/4
CEZASI : 11.200,00 TL Adli Para Cezası
Yukarıda açıklanan hüküm sanığın adresinin tespit edilememesi sebebiyle gerekçeli karar tebliğ edilememiş olmakla, 7201 sayılı Tebligat Kanununun 28. Maddesi gereğince hüküm özetinin gazetede ilanen tebliğine,
Hükmün ilan tarihinden itibaren yedi gün sonra tebliğ edilmiş sayılacağı ve tebliğden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize veya bulunduğu yer Asliye Ceza Mahkemesi'ne verilecek bir dilekçe ile veya bu konuda tutanak tutmaya yetkili kâtibe yapılacak başvurunun tutanağa geçirilmesi suretiyle Ankara Batı 1. Asliye Ceza Mahkemesine itiraz yoluna müracaat edilebileceği, bu şekilde süresi içerisinde itiraz yoluna müracaat edilmediği taktirde hükmün kesinleşeceği tebliğ olunur.

Tasarının oylandığı oturumda söz alan milletvekilleri, bu düzenlemenin Fransız çocuklarını korumak için bir gereklilik olduğunu vurguladı.

Aylardır süren müzakerelerin ardından nihai halini alan tasarı, 81'e karşı 279 milletvekilinin desteğiyle kabul edildi. Böylece Fransa, "sosyal medya kullanımına yaş düzenlemesi getiren ilk Avrupa Birliği (AB) ülkesi" oldu.

Macron, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, "söz verdiği gibi" 15 yaş altına sosyal medyanın yasaklandığını duyurdu.

Tasarıya destek veren parlamenterlere teşekkür eden Macron, çocukları çevrim içi ortamda korumak için yasanın hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.

1 Eylül'den itibaren sosyal medya hesabı açılmasına izin verilmeyecek

Tasarıya göre, sosyal medya platformlarına yaş doğrulama sistemi kurma zorunluluğu getirilecek ve 15 yaşından küçük çocukların 1 Eylül'den itibaren sosyal medya hesabı açmasına izin verilmeyecek.

Sosyal medya platformlarından, halihazırda açık olan 15 yaş altı hesapları 4 ay içinde kapatmaları istenecek.

Fransa'da 15 yaş altının sosyal medya kullanımına yönelik düzenlemeye ilişkin tasarı metni, ocakta Ulusal Mecliste, nisanda Senatoda onaylanmıştı ancak tasarılar arasında farklar bulunuyordu. Ulusal Meclis ve Senato, dün, aynı tasarı metni üzerinde uzlaşmıştı.

Son dönemlerde reşit olmayanların sosyal medya kullanımı ülkelerin gündemindeyken, dünya genelinde 20 civarında ülke, çocukların sosyal medyaya erişimine yönelik düzenlemeler yaptı veya yapacağını duyurdu.

Avustralya, Çin, Brezilya, Endonezya ve Malezya, sosyal medya kullanımına yaş sınırı düzenlemesi getiren ülkeler arasında yer alırken, AB de bu yönde adımlar atacağı taahhüdünde bulundu.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Horlama boşanma sebebi olarak kabul edilebiliyor

Horlamanın sanıldığından çok daha ciddi sonuçları olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Gerek, “Horlama çevreyi rahatsız eden, kişinin çoğunlukla farkında olmadığı çok ciddi bir sosyal problem. Erkeklerde daha sık, kadınlarda daha az görülüyor ama menopoz sonrası kadınlarda da horlama problemi artıyor. Yargıtay horlamayı boşanma sebebi olarak kabul ediyor” dedi.

Horlamanın yaşam kalitesini bozan, sağlığı olumsuz etkileyen önemli sorunların ve hastalıkların habercisi olabileceğini vurgulayan Gerek, bu nedenle horlamanın hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Horlamanın özellikle yumuşak damak başta olmak üzere ağız ve burundan birlikte nefes alma sırasında yumuşak damağın dalgalanmasıyla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Ama sadece yumuşak damak değil, ses teli seviyesine kadar hava yolundaki her türlü darlık ve problem gürültülü uyumaya yani horlamaya sebep olabilir” diye konuştu.

Uyku apnesinin hava yolunun tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıktığını belirten Gerek, “Uyku apnesi solunum çabasına rağmen 10 saniye ya da daha fazla süreyle nefes alamama durumudur. Burada özellikle yumuşak damak ve dil çok önemli rol oynar” dedi.

Prof. Dr. Gerek, hastalığın oluşum mekanizmasını şöyle anlattı:

“Eğer uyku apnesi 20-25 saniye civarında sürerse kandaki oksijen düzeyi düşmeye başlar. Karbondioksit düzeyi artmaya başladığında vücut kendini uyandırır, uyku yüzeysel hale gelir, kas gücü tekrar yerine gelir ve hava yolu açılarak solunum devam eder. Bu durum gece boyunca defalarca tekrarlanabilir. Eğer bu durum bir saat içinde 5’ten fazla tekrarlıyorsa buna uyku apnesi diyoruz.”

Cep telefonuyla bile tespit edilebiliyor

Uyku laboratuvarlarının uyku apnesini en ideal biçimde değerlendiren merkezler olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, “Günümüzde cep telefonlarına yüklenen basit programlar bile uyku sırasında horlamayı, nefes alışverişini ve uykuda solunum durmasıyla ilgili kabaca bilgi verebiliyor. Ancak ideal olan, uyku laboratuvarlarında 50-60 parametreyi aynı anda değerlendirerek uyku bozukluklarına tanı konulmasıdır” dedi.

Uyku apnesinin uyku bozuklukları içerisinde yer alan önemli bir sorun olduğunu belirten Gerek, bir saat içindeki solunum durmalarının sayısı ve süresine göre hastalığın derecelendirildiğini söyledi.

Uyku insan yaşamında vücudun yenilendiği çok önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, kaliteli uykunun sağlığı olumlu etkilediğini, uyku bozukluklarının ise çok farklı hastalıklara yol açabileceğini ifade etti.

“Uyku apnesi belirli bir düzeye geldiğinde sabahları baş ağrısıyla uyanma, yorgun uyanma, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve hafızayla ilgili çok önemli sorunlar ortaya çıkabiliyor” diyen Gerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uyku apnesi sorunu olanlar iş hayatında öğleden sonra uyuklamaya başlayıp verimsiz hale gelebiliyor. Araç kullananlarda gündüz ortaya çıkan trafik kazalarının çok önemli sebeplerinden birisi uyku apnesi. Bu hastalar dinlenemediği için dikkatleri dağılıyor. Trafik ışıklarında beklerken bile uyuyan hastalar var.”

”Uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi”

Yaşam biçiminin de uyku apnesi üzerinde etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, alkol kullanımı, sigara ve tok karnına uyumanın uyku sağlığını bozduğunu söyleyerek, “Bu faktörler uyku apnesi ile bir araya geldiğinde çok daha şiddetli sonuçlar ortaya çıkabiliyor” dedi.

Uyku apnesinin kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi süreleri uzunsa kalpte yavaşlama meydana geliyor. Bazı uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi” dedi.

Uyku apnesinin son yıllarda kardiyoloji kliniklerinin de özel olarak üzerinde durduğu bir konu haline geldiğini belirten Gerek, kalp hastalıklarının önemli bir bölümünün altında uyku apnesinin bulunabildiğini ifade etti.

Uyku apnesinin önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi kader değil. Uyku apnesi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum” dedi.

“Uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar”

Çocukluk dönemindeki problemlerin ilerleyen yaşlarda uyku apnesine zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Gerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çocuğunuzun ileride uyku apnesi olmasını istemiyorsanız çocuk yaş grubunda uykusunda tıkanması, horlaması, gece terlemesi varsa, geniz eti ve bademcik büyüklüğü gibi problemler varsa lütfen bunu en erken yaşta tedavi ettirin. İleri yaştaki uyku apnesi çocukluk dönemindeki sorunların tedavisiyle engellenebilir. Hatta benim bir aforizmam var; uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar.”

Çocukların uyku sırasında nefes alıp verdiğinin duyulmaması gerektiğini belirten Gerek, “Bebek gibi uyuyor benzetmesi sağlıklı bir havayolunun en önemli göstergesidir” dedi.

Erişkin yaşlarda günlük yorgunluklar ve farklı nedenlerle uyku kalitesinde bozulmalar meydana gelebildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, eşlerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

“Eğer eşiniz uykuda terliyorsa, üstünü çok açıyorsa, nefesi duruyorsa mutlaka bir kulak burun boğaz hekimine ya da uyku bozukluklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurun. En azından uyku apnesi var mı yok mu diye test yaptırmaları ve muayene olmaları çok önemli” diyen Gerek, tedavinin son derece yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtti.

Uyku apnesi ve horlama tedavisinde öncelikle laboratuvar ortamında tanı konulmasının hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Gerek, bunun mümkün olmadığı durumlarda eşlerden video kaydı istediklerini söyleyerek, “Horlayan eşin videosunu izleyerek uyku sırasındaki tıkanmalar ya da nefes alışveriş biçimi değerlendirilebiliyor ve uyku apnesi olup olmadığı konusunda önemli fikir veriyor” dedi.

Prof. Dr. Gerek, detaylı muayenenin ardından hastaya özel tedavi planlaması yapılması gerektiğini söyledi.

Horlama tedavisinde çoğu zaman cerrahinin ön plana çıktığını belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, burun tıkanıklığı, damak sarkıklığı gibi problemlerin cerrahi yöntemlerle giderilebildiğini söyledi.

Ancak horlamanın tamamen ortadan kalkacağının garanti edilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, yorgunluk, alkol, antidepresanlar, kas gevşeticiler ve yatış pozisyonunun da horlamayı etkileyebildiğini ifade ederek “Uyku hijyenine uygun düzenlemeler horlamayı yüzde 85 oranında azaltabilir” dedi.

“Damat adayları evlilik öncesi tedavi arıyor”

Horlamanın sosyal hayatı da etkilediğini belirten Prof. Dr. Gerek, “Evlenecek çiftlerden özellikle damat adayları evlilik öncesi horlama sorununu gidermek için tedavi arayışına gidebiliyor” dedi.

Uyku apnesi tedavisinde PAP adı verilen pozitif basınçlı cihazların önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu cihazların ayarlarının uyku laboratuvarlarında hastaya özel olarak yapıldığını söyleyerek şunları kaydetti:

“Bu cihazların ayarları uyku laboratuvarında hastaya uygun biçimde düzenlenir. Cihazla birlikte uyku apnesinin kaybolup kaybolmadığına bakılır ve hastaya uygun biçimde yeniden düzenlenir. Hasta uyum gösterdiği takdirde uyku apnesi tedavisindeki öncelikli tercih bu cihazların kullanılmasıdır”

Burunlarında ciddi kemik eğriliği bulunmayan, damaklarında aşırı sarkma olmayan ve bademcikleri çok büyük olmayan hastaların bu cihazlarla rahatlıkla uyuyabildiğini belirten Gerek, tedavide en önemli unsurun hastanın cihaza uyum sağlaması olduğunu söyleyerek, “Bu cihazlar eskiden çok daha büyük ve taşınması daha zor cihazlardı. Günümüzde ise neredeyse bir gözlük kabı büyüklüğünde, nemlendirme özelliği olan yeni nesil cihazlar kullanılıyor” diye konuştu.

Uyku apnesi tedavisinde ağız içinde kullanılan ve kişiye özel ölçülerle hazırlanan apareylerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu sistemlerin dili öne doğru çekerek hava yolunu açık tutmayı amaçladığını söyledi.

Ancak bu apareylere uyumun her zaman kolay olmadığını belirten Gerek, “Özellikle öğürme refleksi güçlü olan kişilerde kullanımı zor olabiliyor. Ayrıca çene ekleminde ağrılara da yol açabiliyor” dedi.

Uyku apnesinde cerrahi tedavi hastaya göre planlanıyor

Uyku apnesi tedavisindeki bir diğer seçeneğin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, her hastanın ihtiyacına göre farklı yöntemlerin uygulanabildiğini söyledi.

Burunda sorun varsa buruna yönelik, damakta sarkma varsa damağa yönelik, bademcik büyüklüğü varsa bademciklere yönelik cerrahilerin uygulanabildiğini belirten Gerek, dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerin de uyku apnesine yol açabildiğini ifade ederek “Çocukluk döneminde bademcik ameliyatı olmuş kişilerde bile dil kökündeki lenfoid dokular büyüyerek hava yolunda darlığa neden olabilir. Bazen de epiglot kapağında deformasyonlar görülebilir. Bunların her biri için farklı cerrahi seçenekler bulunuyor” dedi.

Robotik cerrahi ve dil kökü implantları dikkat çekiyor

Robotik cerrahinin özellikle dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerde kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, dil kökündeki yağ fazlalığını azaltan ve dokuları temizleyen yöntemlerin başarılı sonuçlar verdiğini söyledi.

Ayrıca damak seviyesinde klasik ameliyatların yanı sıra sütürlerle damağı asma tekniklerinin de uygulanabildiğini belirten Gerek, yeni geliştirilen implant teknolojilerine de dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ülkemizde henüz deneysel seviyede uygulanan yöntemlerle dil köküne yerleştirilen implantlar bulunuyor. Uyku sırasında nefes durduğunda bu implantlar ilgili kası uyararak hava yolunun açılmasını ve yeniden nefes alınmasını sağlayabiliyor.”

Bu tedavilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde üç farklı firma tarafından uygulandığını belirten Gerek, Türkiye’de de deneysel çalışmaların sürdüğünü ancak maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti.

Uyku apnesi tedavisinde zayıflama iğneleri de kullanılıyor

Uyku apnesinde kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Avrupa’da obezite sıralamasında Türkiye ilk sırada yer alıyor. Bu nedenle hastalarımızın öncelikle kilo vermesini istiyoruz” dedi.

Uyku apnesinin tıbbi tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin FDA onayı aldığını belirten Gerek, “Hastalar yüzde 10 kilo kaybederse uyku apnesinde belirgin düzelmeler görülebiliyor” diye konuştu.

Ancak bu ilaçların mutlaka endokrinoloji uzmanı kontrolünde kullanılması gerektiğini vurgulayan Gerek, “Hiç kimse gidip eczaneden bu ilaçları doğrudan alıp kullanmamalı” uyarısında bulundu.

Zayıflar da horluyor

Horlamanın yalnızca kilolu kişilerde görüldüğü düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Zayıf kişilerde de horlama görülebilir” dedi.

Bu kişilerde horlamanın en sık nedenlerinin burun kemiği eğriliği, damak sarkması ve bademcik büyüklüğü olduğunu belirten Gerek, uygun ameliyatlarla bu sorunların giderilebildiğini söyledi.

Bazı meslek gruplarında uyku testi zorunlu

Özellikle şoförler ve teknik cihaz kullanan kişiler için kaliteli uykunun hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gerek, uyku apnesi tanısı alan bazı kişilerin ehliyet yenileme sürecinde tedavi olduklarını belgelemek zorunda kaldıklarını söyleyerek “Özellikle kritik işler yapanların kaliteli uyuması çok önemli” dedi.

Uzmanından uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Gerek programın sonunda horlama ve uyku apnesiyle ilgili şu uyarılarda bulundu:

• Uyku kalitenize dikkat edin.
• Uyuduğunuz ortamın sıcaklığına, karanlığına ve sessizliğine önem verin.
• Horluyorsanız bu gerçeği kabul edin ve tedavi olun.
• Eşiniz sizi horladığınız için uyarıyorsa mutlaka çözüm arayın.

Uyku apnesinin tedavi edilmediğinde yaşam süresini kısaltabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, sözlerini şöyle tamamladı:

”Uyku apnesi kader değildir. Tedavi edilebilir, kontrol edilebilir bir rahatsızlıktır ve tedavisi hayat kurtarır. Uyku apnesi ile yaşamaya devam edilirse kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Son dönemde kardiyoloji klinikleri de uyku apnesine çok önem veriyor. Çünkü kalp hastalıklarının pek çoğu uyku apnesi sebebiyle ortaya çıkabiliyor.”

”Uyku insan sağlığı açısından çok önemli. Uyku apnesi hayatımızı doğrudan etkiler çünkü ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor. Hayatımızda uykunun çok özel bir yeri var.”

Prof. Dr. Sönmezer ülkemizdeki nüfus artış hızının endişe verici biçimde azaldığını söyledi.

Türkiye’de nüfus artış hızındaki düşüş alarm veriyor

Toplum nüfusunun kendini yenileyebilmesi için doğurganlığın aile başına 2,1 çocuk olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, Türkiye’de bu oranın son yıllarda yaklaşık 1,5’e kadar gerilediğine dikkat çekti.

Nüfus artış hızındaki düşüşün temel nedenleri arasında ekonomik kaygılar, kariyer planlamaları ve çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesinin bulunduğunu ifade eden Sönmezer, modern toplumlarda ilk anne olma yaşının giderek yükseldiğini söyleyerek şunları kaydetti:

”Çocuk yapmak isteyenler de daha geç yaşlarda çocuk sahibi olmak istiyor. İlk çocuk doğurma yaşı modern dünyada, batı dünyasında sosyo ekonomik düzey yükseldikçe çok ileri yaşlara geliyor, sonra da insanlar tek çocukla kalıyorlar. İlk anne olma yaşı 20’lerden 35 e kadar çıktı.”

Doğurganlığın korunması her geçen gün daha önemli hale geliyor

Geç yaşta yapılan evlilikler, çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesi ve genç yaşlarda görülen kanser vakalarındaki artış nedeniyle doğurganlığın korunmasının günümüzde her zamankinden daha önemli hale geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, kanser başta olmak üzere doğurganlığı olumsuz etkileyebilecek tedavilere başlamadan önce yumurta, sperm ve yumurtalık dokusunun dondurulması sayesinde hastaların ilerleyen yıllarda çocuk sahibi olabildiğini söyledi.

Kadınların belirli bir yumurta rezervi ile dünyaya geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, yaş ilerledikçe hem yumurta sayısının hem de yumurta kalitesinin azaldığını ifade etti. Sönmezer, “Kadın gebe kaldığında ya da doğum kontrol hapı kullandığında adet görmese bile yumurta rezervi azalmaya devam eder. Yaş ilerledikçe gebelik elde etmek zorlaşırken anormal gebelik riski de artar” diye konuştu.

Yumurta, sperm ve yumurtalık dokusu dondurulabiliyor

Kanser tedavilerindeki gelişmeler sayesinde hastaların yaşam sürelerinin uzadığını ancak uygulanan tedavilerin doğurganlığı olumsuz etkileyebildiğini belirten Sönmezer, bu nedenle doğurganlığın korunmasının tedavi sürecinin önemli bir parçası haline geldiğini söyledi.

Yumurta hücresi, sperm ve yumurtalık dokusunun eksi 196 derecede sıvı nitrojen içerisinde uzun yıllar saklanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, “Dondurma işlemi yapıldığında adeta zamanı durdurmuş oluyoruz. Örneğin 20 yaşında yumurtalarını donduran bir kadın, yıllar sonra anne olmaya karar verdiğinde 20 yaşındaki yumurtalarının kalitesiyle gebelik elde edebiliyor” dedi.

Prof. Dr. Sönmezer çocuk ve genç hastalarda karından yapılan işlemle doğurganlığı koruyarak Türkiye’de bir ilke imza attı.

Doğurganlığı koruyucu yöntemlerin yalnızca yetişkinlerde değil çocuk hastalarda da uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, özellikle lösemi nedeniyle kök hücre nakli planlanan çocuklarda yumurtalık dokusunun dondurulmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

Kanser dışında talasemi, bazı böbrek hastalıkları, sistemik lupus eritematozus, bazı kan hastalıkları ve genetik hastalıklarda da doğurganlığın korunabildiğini ifade eden Sönmezer, “Kanser ya da kanser dışı herhangi bir nedenle doğurganlığını kaybetme riski bulunan hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini koruyabiliyoruz” dedi.

Prof. Dr. Murat Sönmezer, yumurta toplama işleminin standart olarak vajinal yoldan gerçekleştirildiğini belirterek, özellikle çocuk hastalar ve genç kızlarda bu yöntemin aileler ve hastalar tarafından her zaman tercih edilmediğini, bazı hastaların ise işlem nedeniyle çekinceler yaşayabildiğini belirtti.

Bu ihtiyaçtan yola çıkarak yıllar önce yumurtalıklardaki yapışıklık nedeniyle karından yumurta toplamak zorunda kaldığı bir hastasına uyguladığı yöntemi geliştirdiğini anlatan Sönmezer, daha sonra bu tekniği doğurganlığını korumak isteyen genç hastalarda kullanmaya başladığını söyledi. Türkiye’de ilk kez karından yumurta toplama işlemini gerçekleştiren Prof. Dr. Murat Sönmezer, bugüne kadar yaklaşık 800 çocuk ve genç hastada bu yöntemi başarıyla uyguladığını belirterek, bu alanda dünyadaki ilk bilimsel yayınlardan birine de imza attığını ifade etti.

Sönmezer, karından yumurta toplama yönteminin özellikle doğurganlığını kaybetme riski bulunan çocuklar ve genç kadınlar için önemli bir alternatif olduğuna dikkat çekti.

Çiftler evlenir evlenmez test yaptırmalı

Çocuk sahibi olmayı hemen düşünmeseler bile evlenen çiftlerin doğurganlık durumlarını değerlendirmesi gerektiğini vurgulayan Sönmezer, kadınların AMH testiyle yumurtalık rezervlerini, erkeklerin ise sperm analiziyle üreme potansiyellerini öğrenebileceğini söyleyerek “Bugün düşük yumurtalık rezervine sahip bir kadın doğal yollarla gebe kalabilir. Ancak birkaç yıl sonra bu şansını tamamen kaybedebilir. Bu nedenle çiftlerin durumlarını erken dönemde bilmeleri çok önemli” diye konuştu.

Kadında basit bir AMH testi, erkekte ise sperm analizi ile olası sorunların önceden tespit edilebildiğini belirten Sönmezer, çocuk sahibi olmayı ileriki yıllara bırakmayı planlayan çiftlerin de bu testleri yaptırmasının önemli olduğunu söyledi.

Sigara, kilo ve stres doğurganlığı etkiliyor

Yaşam tarzının doğurganlık üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirten Sönmezer, sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, fazla kilo ve stresin hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini olumsuz etkilediğini söyledi.

Bir adet döneminde doğal yolla gebelik elde etme ihtimalinin yaklaşık yüzde 20 olduğunu belirten Sönmezer, düzenli adet gören kadınlarda yumurtlama döneminin doğru hesaplanmasının gebelik şansını artırabileceğini ifade etti.

Düzenli adet görmenin tek başına doğurganlığın normal olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Sönmezer, kadınların belirli aralıklarla yumurtalık rezervlerini kontrol ettirmeleri gerektiğini söyledi.

Yardımcı üreme tekniklerinde başarı oranları yükseldi

Yumurta dondurma işlemlerinde kullanılan vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yönteminin başarı oranlarını önemli ölçüde artırdığını belirten Sönmezer, günümüzde dondurulmuş ve çözülmüş yumurtalarla elde edilen gebelik oranlarının taze yumurtalarla elde edilen sonuçlara oldukça yaklaştığını söyledi.

Polikistik over sendromu gibi düzensiz adet gören kadınlarda yumurtlama takibi, zamanlanmış ilişki ve aşılama yöntemlerinin uygulanabildiğini belirten Sönmezer, aşılama tedavisinin genellikle üç denemeye kadar sürdürüldüğünü, sonuç alınamaması halinde tüp bebek tedavisine geçildiğini ifade etti.

Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftlerin umutsuzluğa kapılmaması gerektiğini belirten Sönmezer, “Bugün yardımcı üreme tekniklerinde elde edilen başarı oranları geçmişe göre çok daha yüksek. Zamanlanmış ilişki, aşılama ve tüp bebek uygulamaları sayesinde çok sayıda çift çocuk sahibi olabiliyor” dedi.

Yüksek riskli kadinlarda meme taramasına erken başlanmalı

Meme kanseri taramasında mamografinin altın standart yöntem olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, bu yöntemin dünyada en fazla bilimsel çalışmaya konu olmuş görüntüleme sistemi olduğunu ifade etti.

Kadınların 40 yaşından sonra yılda bir kez mamografi yaptırması gerektiğini belirten Taşkın, çekilen görüntülerin mutlaka saklanmasını ve sonraki yıllardaki tetkiklerle karşılaştırılmasını önerdi. Taşkın, böylece memedeki çok küçük değişikliklerin daha erken fark edilebildiğini söyledi.

BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu taşıyan ya da ailesinde yoğun meme ve yumurtalık kanseri öyküsü bulunan kadınların yüksek risk grubunda yer aldığını belirten Taşkın, bu kişilerde mamografinin yanı sıra meme ultrasonografisinin de takip programına eklenmesi gerektiğini ifade etti.

Yüksek riskli kadınlarda taramaların ailede görülen ilk meme kanseri vakasından 10 yıl önce başlatıldığını belirten Taşkın, “Ailede 35 yaşında meme kanseri görüldüyse, takiplerin 25 yaşında başlaması gerekir” dedi.

Meme kanseri her zaman kitle olarak ortaya çıkmıyor

Meme kanserinin her zaman ele gelen bir kitle şeklinde ortaya çıkmadığını belirten Prof. Dr. Taşkın, özellikle erken evrede mikron düzeyindeki değişikliklerin görüntüleme yöntemleriyle saptanabildiğini söyledi.

Bu nedenle hiçbir şikâyeti olmayan kadınların da düzenli kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurgulayan Taşkın, genç yaşta ve yoğun meme dokusuna sahip kadınlarda mamografinin tek başına yeterli olmayabileceğini, bu durumlarda ultrasonografinin önemli katkı sağladığını kaydetti.

15 dakikalık biyopsi tedavinin yol haritasını çiziyor

Görüntüleme sırasında şüpheli bir bulgu tespit edildiğinde biyopsinin büyük önem taşıdığını belirten Taşkın, ultrason eşliğinde yapılan meme biyopsilerinin hazırlık süreciyle birlikte yaklaşık 15 dakikada tamamlanabildiğini söyledi.

Doğru yapılan biyopsinin cerrahi planlamaya rehberlik ettiğini vurgulayan Taşkın, birçok hastada tek cerrahi girişimle başarılı sonuçlar alınabildiğini ifade etti.

Yeni nesil görüntüleme yöntemleri erken tanıyı güçlendiriyor

Son 10 yılda radyolojide çok önemli gelişmeler yaşandığını belirten Prof. Dr. Füsun Taşkın, gelişen ultrason teknolojileri sayesinde iyi ve kötü huylu oluşumların daha hızlı ve güvenilir biçimde ayırt edilebildiğini söyledi.

Dijital mamografiyle birlikte kullanılan tomosentez teknolojisinin memeden kesitsel görüntüler alınmasını sağladığını belirten Taşkın, özellikle yoğun meme dokusunda gizlenebilen oluşumların daha kolay tespit edilebildiğini ifade etti.

Kontrastlı mamografi MR’a alternatif olabiliyor

Kontrastlı mamografinin son yılların en önemli gelişmelerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, damardan verilen kontrast madde sayesinde şüpheli bölgelerin çok daha ayrıntılı değerlendirilebildiğini söyledi.

Bu yöntemin özellikle meme başı akıntısı olan, eline kitle gelen, muayenede şüpheli bulgu saptanan veya yüksek risk grubunda bulunan kadınlarda kullanıldığını belirten Taşkın, bazı hastalarda meme MR’ına olan ihtiyacı da ortadan kaldırabildiğini ifade etti.

Ameliyat olamayan hastalarda yeni tedavi seçeneği

Meme kanseri tespit edildiğinde tümörün yanı sıra karşı meme ve koltuk altı lenf bezlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Taşkın, doğru evrelemenin tedavi başarısında kritik rol oynadığını söyledi.

Yaş veya ek hastalıklar nedeniyle ameliyat edilemeyen bazı hastalarda tümörün dondurularak tedavi edilmesine olanak sağlayan yöntemlerin uygulanabildiğini belirten Taşkın, bu yaklaşımın uygun hastalarda hem hızlı iyileşme hem de kozmetik avantajlar sunduğunu kaydetti.

Programda kadınlara çağrıda bulunan radyoloji uzmanı Prof. Dr. Füsun Taşkın, “Memede çözümsüz kalan bir sorun yok. Meme kanseri erken tanındığında en başarılı şekilde yönetilebilen ve tedavi edilebilen kanser türlerinden biridir. Bu nedenle düzenli kontroller ihmal edilmemelidir” dedi.

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!

Transfer dönemleri, Süper Lig’de sadece kadroları değil gündemi de değiştiriyor. Kulüplerin milyonlarca euro ödeyerek kadrosuna kattığı yıldızlar; hem rekabetin seviyesini yükseltiyor hem de tartışmaları beraberinde getiriyor. Bu dosyada, en pahalı transferler Süper Lig tarihine geçen isimleri tek listede topladık. İşte Süper Lig en pahalı transferler sıralaması ve her bir hamlenin kısa hikâyesi…