Dragone: "Ankara Zirvesi kararlarını sahaya yansıtacağız"

Toplantının açılış konuşmasını yapan Amiral Giuseppe Cavo Dragone, Rusya-Ukrayna savaşının Avrupa-Atlantik güvenliği üzerindeki derin etkilerine işaret etti. Sabotaj girişimleri, siber saldırılar ve müttefik hava sahalarına yönelik ihlallerin arttığına dikkat çeken Dragone, İttifak'ın bu tehditlere birlik içinde karşılık verdiğini belirtti:

"Müttefikler, caydırıcılık ve savunmaya yönelik bütün araçlarını güçlendirerek uyum ve birlik içinde karşılık verdi. NATO, özellikle entegre hava ve füze savunmasını güçlendirmeye devam ediyor. Ukrayna egemenliği ve bağımsızlığı için mücadelesini sürdürürken desteğimiz de kararlılıkla sürecek."

Avrupalı müttefikler ve Kanada'nın savunma harcamalarında daha fazla sorumluluk üstlendiğini vurgulayan Dragone, toplantının 7-8 Temmuz'daki Ankara Zirvesi'nde alınan kararların askerî planlamasına odaklanacağını belirterek, "Bütçe taahhütlerinden kabiliyetlerin sahaya sürülmesine geçerken müttefik ülkelerin genelkurmay başkanları olarak gerekli çalışmaları yürüteceğiz" ifadelerini kullandı. Dragone ayrıca, toplantı kapsamında NATO Askerî Komitesinin bir sonraki başkanının da seçileceğini bildirdi.

Danimarka Savunma Bakanı Bruus: "Üretim, caydırıcılıktır"

Danimarka Savunma Bakanı Jeppe Bruus, güvenlik ortamının hızla bozulduğuna, Rusya'nın bir yandan askerî kapasitesini artırırken diğer yandan hibrit saldırılarına devam ettiğine işaret etti.

Müttefiklerin insansız hava araçları, yapay zekâ, tedarik zincirleri ve ortak eğitim alanlarında işbirliğini hızlandırması gerektiğini belirten Bruus, modern savaş dinamiklerine uyumda Ukrayna’nın saha tecrübelerinin hayati rol oynadığını kaydetti. Savunma sanayisi kapasitesinin artırılması çağrısında bulunan Bruus, "Üretim, caydırıcılıktır" vurgusu yaptı.

"Caydırıcılık bir takım disiplinidir"

Toplantıya ev sahipliği yapan Danimarka Genelkurmay Başkanı Orgeneral Michael Wiggers Hyldgaard ise caydırıcılığın üç temel sacayağının "kabiliyet, güvenilirlik ve iletişim" olduğunu ifade etti. Kullanılamayan bir gücün caydırıcılık yaratamayacağını hatırlatan Hyldgaard, hasım odakların NATO'nun gerektiğinde derhal harekete geçeceğine kesinlikle inanması gerektiğini belirterek şöyle konuştu:

"Caydırıcılık, nihayetinde bir takım disiplinidir. Bu odada yapılan çalışmalar, müttefiklerin analizlerini müttefiklerin ortak eylemine dönüştürüyor."

Komite yılda üç kez toplanıyor

Kuzey Atlantik Konseyi’ne askerî konularda konsensüse dayalı tavsiyeler sunan NATO Askerî Komitesi, genelkurmay başkanları seviyesinde yılda üç kez bir araya geliyor. Bu toplantılardan ikisi Brüksel’deki NATO karargâhında, üçüncüsü ise dönüşümlü olarak müttefik bir ülkenin ev sahipliğinde icra ediliyor. Kopenhag'daki oturumlarda Türkiye'yi Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu temsil ediyor.

78x41 milimetre ebatlarında hazırlanan pulun satış bedeli 45 lira olarak belirlendi. Pula eşlik eden özel ilk gün zarfı 90 lira bedelle satışa sunuldu. Ürünler, abone sayısı kadar PTT iş yerlerinde ve PTT AŞ'nin resmi filateli portalı olan "www.filateli.gov.tr" adresinde eş zamanlı olarak temin edilebilecek.

Filatelik ürünlerin tedavüle çıkışıyla birlikte özel gün damgası da kullanıma açıldı. Açıklamada; PTT 4. Bölge Müdürlüğü Ulus PTT Müdürlüğü / ANKARA adresinde, "2026 Yılı Türk Dünyası Turizm Başkenti Ankara 19.09.2026 ANKARA" ibareli ilk gün damgasının bugün itibarıyla basılmaya başlandığı bildirildi.

Türkiye'deki bankacılık ve finans sisteminin düzenlenmesi ile denetlenmesinden sorumlu BDDK, Bank Mellat Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi hakkında önemli bir yaptırım kararına imza attı. Kurulun aldığı karar doğrultusunda bankanın Türkiye'deki faaliyet yetkisi resmen sonlandırıldı.

Karar Resmî Gazete'de yayımlandı

BDDK tarafından alınan kurul kararı, Resmî Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlanarak kamuoyuna duyuruldu. Yayımlanan metinde şu ifadelere yer verildi:

"Kurulun 18 Eylül 2026 tarihli toplantısında, Bank Mellat Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesinin faaliyet izninin, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 71'inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi çerçevesinde kaldırılmasına karar verilmiştir."

Alınan kararın dayanağı olan 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 71. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi; bir bankanın faaliyetine devamının mali sistemin güven ve istikrarını tehlikeye düşürmesi veya bankanın yükümlülüklerini yerine getiremeyecek durumda bulunması gibi hallerde faaliyet izninin kaldırılmasını ya da ortaklık hakları ile yönetim ve denetiminin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na (TMSF) devredilmesini öngörüyor.

Bakanlığın NSosyal hesabından yapılan resmi açıklamada, Türkiye’nin dünya fındık ihracatındaki lider konumuna dikkat çekilerek, ürün fiyatlarının ve ticari uygulamaların özellikle hasat dönemlerinde kamuoyunun odağında yer aldığı hatırlatıldı.

Dört ticaret borsasına müfettiş görevlendirildi

Piyasa denetimlerinin; üreticilerin üretim maliyetlerinin karşılanması, üretimin sürdürülebilirliğinin temini ve tüketicilerin fındığa makul fiyatlarla erişiminin sağlanması hedefleriyle yürütüldüğü belirtilen açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Ticaret Bakanlığı, fındık üretimi ve ticaretinin yoğun olarak gerçekleştirildiği Ordu ve Giresun illerinde faaliyet gösteren Ordu, Giresun, Ünye ve Fatsa ticaret borsalarındaki işlemlerin incelenmesi amacıyla müfettiş görevlendirdi."

Bakanlık müfettişlerinin söz konusu borsalardaki alım-satım kayıtları, tescil işlemleri ve piyasa hareketlerine yönelik denetim ve inceleme süreçlerini fiilen başlattığı ve çalışmaların sahada sürdüğü bildirildi.

"Serbest rekabeti bozanlara idari yaptırım uygulanacak"

Bakanlık açıklamasında, piyasada darlık oluşturacak veya haksız kazanç sağlayacak eylemlere karşı taviz verilmeyeceği vurgulanarak şu uyarıda bulunuldu:

"Gerçekleştirilecek inceleme sonucunda piyasada darlık yaratıcı, piyasa dengesini ve serbest rekabeti bozucu veya tüketicilerin ürünlere ulaşmasını engelleyici faaliyetlerin tespit edilmesi halinde, ilgili mevzuat kapsamında gerekli idari yaptırımlar uygulanacak. Ticaret Bakanlığı, üreticilerin ve tüketicilerin haklarının korunması, piyasaların etkin ve sağlıklı şekilde işlemesi ve serbest rekabet ortamının sürdürülmesi amacıyla faaliyetlerini kararlılıkla sürdürecek."

Son dönemde yapay zekâ modellerinin taşıdığı potansiyel risklerin kamuoyunda tartışma yaratması üzerine harekete geçen California Valiliği, federal hükümetin düzenleme konusundaki gecikmesini eleştirerek inisiyatif aldı.

İki ay içinde güvenlik kılavuzu hazırlanacak

Valilikten yapılan resmi açıklamaya göre kararname, yapay zekâ üreten dev teknoloji firmalarının ürün geliştirme süreçlerinde bağımsız denetim mekanizmalarına açılmasını ve güvenlik açıklarına karşı koruyucu bariyerler getirilmesini şart koşuyor.

Kararname uyarınca, eyaletin yapay zekâ güvenliği mevzuatını tahkim etmek üzere alanında yetkin uzmanlardan oluşacak özel bir komite kurulacak. Bu kurul, iki ay içerisinde bağlayıcı nitelikteki güvenlik ve denetim kılavuzunu hazırlayarak yürürlüğe sokacak.

Newsom: "Federal hükümetin başarısızlığı herkesi endişelendirmeli"

Kararnameye imza attıktan sonra değerlendirmelerde bulunan Vali Gavin Newsom, Washington’daki karar vericileri hedef aldı:

"Yapay zekâ şirketlerinin yöneticileri düzenlemeler getirilmesi için yalvarırken, federal hükümetin yapay zekâ konusunda anlamlı bir denetim veya hesap verebilirlik mekanizması oluşturmadaki üst düzey başarısızlığı her Amerikalıyı derin bir endişeye sevk etmelidir. Karşı karşıya olduğumuz riskler harekete geçmeyi erteleyemeyeceğimiz kadar yüksek. Çok geç olmadan kapsamlı denetim mekanizmalarını devreye alacağız."

Sektörde "gelişimi yavaşlatalım" çağrısı gündemde

California’daki bu hamle, sektörün en üst kademelerindeki güvenlik tartışmalarının hemen ardından geldi.

Yapay zekâ şirketi Anthropic araştırmacılarından Jacob Coxon’ın, araştırma süreçlerinin sorumsuz yürütüldüğü gerekçesiyle istifa etmesi üzerine CEO Dario Amodei bir makale yayımlamıştı. Amodei, kontrol kabiliyetinin yitirilmemesi adına yapay zekâ geliştirme hızının denetime imkân tanıyacak ölçüde yavaşlatılmasını ve ortak güvenlik standartları belirlenmesini önermişti.

Amodei’nin bu temkinli yaklaşımına Elon Musk destek verirken, OpenAI CEO’su Sam Altman da öneriyi desteklediğini ve bağımsız denetim konusunda adım atacağını belirtmişti.

Güvenlik odaklı düzenleme adımlarına tepki gösteren ABD Başkanı Donald Trump ise yapay zekâ ve veri merkezlerine yönelik kısıtlamaların "hastalıklı bir komplo" olduğunu savunarak, bu durumdan yalnızca Çin’in kazançlı çıkacağını öne sürmüştü. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Ciakun ise Trump’ın ithamlarına yanıt vererek; yapay zekâ üzerinden korkuları körüklemenin, cepheleşmenin ve acımasız rekabetin küresel teknoloji yönetimine zarar verdiğini ve kimseye fayda sağlamayacağını dile getirmişti.

Savcılıktan "örgüt üyeliği" ve "kasten öldürme" suçlaması

Cumhuriyet savcısına ifade veren şüphelilerden; olay tarihinde Silivri Cumhuriyet Başsavcısı olarak görev yapan Ali İşgören ile cezaevi savcısı Necip Doğan, "suç örgütüne üye olma" suçlamasıyla tutuklanmaları talebiyle nöbetçi sulh ceza hakimliğine sevk edildi.

Kozinoğlu ile aynı koğuşu paylaşan emekli Deniz Yüzbaşı Hasan Ataman Yıldırım ve Jandarma Albay Hasan Atilla Uğur için ise savcılık, yaşları ve sağlık durumlarını göz önünde bulundurarak "kasten öldürme" suçundan "ev hapsi" şeklinde adli kontrol tedbiri uygulanmasını talep etti. Şüphelilerin hakimlikteki sorgu ve işlemleri sürüyor.

Takipsizlik kararı 14 yıl sonra kaldırıldı

Adalet Bakanı Akın Gürlek, soruşturmanın seyrine ilişkin daha önce yaptığı açıklamada, 2012 yılında verilen kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın, Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığı ile Silivri Cumhuriyet Başsavcılığı'nın incelemeleri sonucunda 26 Ağustos 2026'da Silivri Sulh Ceza Hakimliğince kaldırıldığını ve gizlilik kararı eşliğinde özel bir ekip kurulduğunu duyurmuştu.

Ceza infaz kurumunda görevli 11 şüpheliden 10'u gözaltına alınmış, 1 şüphelinin FETÖ firarisi olarak yurt dışında bulunduğu belirlenmişti. Mahkemeye çıkarılan şüphelilerden biri tutuklanırken 9'u (7'si adli kontrolle) serbest bırakılmıştı.

Aralarında bir muhabir, bir kameraman ve 7 sağlık çalışanının bulunduğu 9 kişilik ikinci grupta, muhabirin de aralarında olduğu 3 kişi tutuklanmış, kameramanın da bulunduğu 6 kişi hakkında adli kontrol kararı verilmişti. Dosyadaki toplam tutuklu sayısı 4'e, adli kontrollü şüpheli sayısı 13'e yükselmişti.

Kozinoğlu’nun kesin ölüm nedeninin tespiti ve üçüncü şahısların müdahalesi bulunup bulunmadığının aydınlatılması amacıyla mezarı açılarak fethi kabir işlemi yapıldı. Ayrıca soruşturma kapsamında Kurtlar Vadisi dizisinin senaristleri Raci Şaşmaz, Bahadır Özdener ve Cüneyt Aysan "bilgi sahibi" sıfatıyla ifadeye çağrılmış, Kurtlar Vadisi Pusu dizisi bölümlerinin incelenmesi kararlaştırılmıştı.

Hafta sonunu dışarıda geçirmek isteyen başkentliler için yağış riski bulunmazken, rüzgârın kuzeyli yönlerden hafif, zaman zaman orta kuvvette eseceği tahmin ediliyor. Gündüz ılık geçen saatlerin ardından akşam ve gece saatlerinde hissedilir bir serinlik yaşanacak.

İlçe ilçe Ankara hava durumu

Başkentin 25 ilçesinde beklenen günün en yüksek sıcaklık değerleri ve gökyüzü durumları:

• Altındağ: 24°C — Parçalı ve az bulutlu, güneşli

• Çankaya: 23°C — Az bulutlu, akşam saatlerinde serin

• Keçiören: 24°C — Parçalı bulutlu, açık

• Yenimahalle: 24°C — Az bulutlu ve güneşli

• Mamak: 23°C — Parçalı ve az bulutlu

• Etimesgut: 25°C — Az bulutlu, gün boyu güneşli

• Sincan: 25°C — Az bulutlu ve açık

• Pursaklar: 23°C — Parçalı bulutlu

• Gölbaşı: 22°C — Parçalı bulutlu, sabah saatlerinde hafif puslu

• Akyurt: 22°C — Parçalı ve az bulutlu

• Ayaş: 26°C — Az bulutlu ve ılık

• Bala: 21°C — Parçalı bulutlu, yüksek kesimlerde rüzgârlı

• Beypazarı: 27°C — Az bulutlu ve güneşli

• Çamlıdere: 20°C — Parçalı bulutlu, gece belirgin serinlik

• Çubuk: 23°C — Parçalı bulutlu, sabah puslu

• Elmadağ: 21°C — Parçalı ve az bulutlu

• Evren: 24°C — Az bulutlu ve açık

• Güdül: 25°C — Parçalı bulutlu

• Haymana: 21°C — Az bulutlu, sabah serin ve yerel puslu

• Kahramankazan: 24°C — Az bulutlu ve açık

• Kalecik: 26°C — Az bulutlu, gün içinde ılık

• Kızılcahamam: 21°C — Parçalı bulutlu, ormanlık alanlarda serin esintiler

• Nallıhan: 26°C — Parçalı ve az bulutlu

• Polatlı: 26°C — Az bulutlu ve güneşli

• Şereflikoçhisar: 25°C — Açık ve güneşli

Hafta sonu planı yapacak vatandaşlar ve seyahat edecekler için illerin beklenen gün içi en yüksek sıcaklıkları:

Marmara Bölgesi

Bölge genelinde parçalı ve az bulutlu bir hava bekleniyor. Sabah saatlerinde iç ve güney kesimlerde yer yer hafif sis ve pus hadisesi görülebilir. Rüzgâr kuzey ve kuzeydoğu yönlerden hafif, yer yer orta kuvvette esecek.

• İstanbul: 25°C — Parçalı ve az bulutlu

• Edirne: 27°C — Az bulutlu ve açık

• Kırklareli: 26°C — Parçalı ve az bulutlu

• Tekirdağ: 25°C — Az bulutlu

• Kocaeli (İzmit): 26°C — Parçalı bulutlu

• Sakarya (Adapazarı): 25°C — Parçalı bulutlu

• Bursa: 26°C — Parçalı ve az bulutlu

• Yalova: 24°C — Parçalı bulutlu

• Balıkesir: 27°C — Az bulutlu ve açık

• Çanakkale: 27°C — Az bulutlu, rüzgârlı

• Bilecik: 23°C — Parçalı ve az bulutlu

Ege Bölgesi

Ege genelinde az bulutlu ve güneşli bir gökyüzü hâkim. Kıyı kesimlerde sıcaklıklar yazdan kalma günleri aratmazken, iç kısımlarda gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkı dikkat çekiyor.

• İzmir: 29°C — Az bulutlu ve açık

• Aydın: 32°C — Açık ve güneşli

• Muğla: 30°C — Az bulutlu ve açık

• Manisa: 30°C — Açık

• Denizli: 29°C — Az bulutlu

• Uşak: 24°C — Parçalı ve az bulutlu

• Afyonkarahisar: 22°C — Parçalı bulutlu

• Kütahya: 22°C — Parçalı ve az bulutlu

Akdeniz Bölgesi

Bölge genelinde açık ve sıcak bir hava etkisini sürdürüyor. Toroslar mevkiinde öğleden sonra yerel bulutlanmalar görülse de kıyı şeridinde deniz mevsimine uygun koşullar devam ediyor.

• Antalya: 31°C — Açık ve güneşli

• Adana: 33°C — Az bulutlu ve sıcak

• Mersin: 31°C — Az bulutlu, nemli

• Hatay (Antakya): 31°C — Az bulutlu ve açık

• Osmaniye: 32°C — Güneşli

• Kahramanmaraş: 30°C — Az bulutlu

• Isparta: 26°C — Parçalı ve az bulutlu

• Burdur: 27°C — Az bulutlu

İç Anadolu Bölgesi

Bölgede parçalı ve az bulutlu bir sonbahar havası yaşanıyor. Gece saatlerinde sıcaklıklar tek haneli rakamlara yaklaşırken, gündüz saatlerinde ılıman bir hava hâkim. Sabah saatlerinde yerel pus bekleniyor.

• Ankara: 24°C — Parçalı bulutlu ve güneşli

• Konya: 25°C — Az bulutlu

• Eskişehir: 23°C — Parçalı ve az bulutlu

• Kayseri: 23°C — Parçalı bulutlu

• Sivas: 21°C — Parçalı ve az bulutlu

• Yozgat: 20°C — Parçalı bulutlu

• Aksaray: 24°C — Az bulutlu

• Niğde: 23°C — Parçalı ve az bulutlu

• Nevşehir: 22°C — Az bulutlu

• Kırşehir: 23°C — Parçalı bulutlu

• Kırıkkale: 25°C — Parçalı ve az bulutlu

• Karaman: 25°C — Az bulutlu

• Çankırı: 24°C — Parçalı bulutlu

Karadeniz Bölgesi

Karadeniz kıyı hattı boyunca yer yer kuvvetlenen bulutlanma ve yerel sağanak yağışlar bekleniyor. Özellikle Orta ve Doğu Karadeniz kıyılarında aralıklı yağmur geçişleri görülecek; Batı Karadeniz ise parçalı bulutlu.

• Bolu: 22°C — Parçalı bulutlu

• Düzce: 24°C — Parçalı bulutlu

• Zonguldak: 22°C — Parçalı bulutlu

• Bartın: 23°C — Parçalı bulutlu

• Kastamonu: 21°C — Parçalı bulutlu

• Sinop: 23°C — Parçalı ve çok bulutlu

• Samsun: 23°C — Parçalı ve çok bulutlu, kıyıları yerel sağanak yağışlı

• Ordu: 22°C — Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı

• Giresun: 22°C — Yerel sağanak yağışlı

• Trabzon: 22°C — Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı

• Rize: 21°C — Aralıklı sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

• Artvin: 20°C — Parçalı bulutlu, kıyıları yağışlı

• Amasya: 24°C — Parçalı bulutlu

• Tokat: 22°C — Parçalı bulutlu

• Çorum: 23°C — Parçalı bulutlu

• Karabük: 24°C — Parçalı bulutlu

Doğu Anadolu Bölgesi

Bölgenin kuzey ve doğu kesimlerinde öğleden sonra yerel sağanak geçişleri tahmin ediliyor. Yüksek rakımlı kentlerde serin hava etkisini sürdürürken, güney kesimlerde parçalı az bulutlu bir gün yaşanacak.

• Erzurum: 19°C — Parçalı bulutlu, öğleden sonra yer yer hafif sağanak yağışlı

• Kars: 18°C — Parçalı ve çok bulutlu, yerel sağanak yağışlı

• Ardahan: 17°C — Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı

• Ağrı: 20°C — Parçalı bulutlu

• Iğdır: 26°C — Parçalı ve az bulutlu

• Van: 21°C — Parçalı ve az bulutlu

• Muş: 23°C — Parçalı bulutlu

• Bitlis: 21°C — Az bulutlu

• Hakkâri: 24°C — Parçalı ve az bulutlu

• Malatya: 27°C — Az bulutlu ve açık

• Elazığ: 27°C — Az bulutlu

• Erzincan: 23°C — Parçalı bulutlu

• Tunceli: 26°C — Parçalı ve az bulutlu

• Bingöl: 25°C — Az bulutlu

Güneydoğu Anadolu Bölgesi

Bölge genelinde açık, güneşli ve sıcak hava etkisini sürdürüyor. Yağış ihtimali bulunmazken, rüzgârın güney yönlerden hafif esintiler şeklinde hissedilmesi bekleniyor.

• Diyarbakır: 32°C — Açık ve güneşli

• Gaziantep: 30°C — Az bulutlu ve açık

• Şanlıurfa: 34°C — Açık ve sıcak

• Mardin: 29°C — Açık ve güneşli

• Batman: 33°C — Güneşli

• Siirt: 30°C — Az bulutlu

• Adıyaman: 31°C — Açık ve güneşli

• Şırnak: 27°C — Az bulutlu

• Kilis: 31°C — Güneşli

Resmî Gazete’de yayımlanan genelgede, şehirlerin dijital dönüşüm yolculuğuna bütüncül bir yaklaşım kazandırmak, mükerrer kamu yatırımlarının önüne geçmek ve kaynak kullanımında azami verimlilik sağlamak amacıyla hazırlanan "2020-2023 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı"nın uygulama döneminin tamamlandığı hatırlatıldı.

"İleri toplum, ileri teknoloji, sürdürülebilir ve dirençli dünya" hedefi

Bilgi ve iletişim teknolojilerinin kentsel yaşamı, kent kültürünü ve toplumsal alışkanlıkları dönüştürmeyi sürdürdüğü vurgulanan genelgede, yeni dönemin yol haritası şu vizyonla tanımlandı:

"İleri toplum, ileri teknoloji, sürdürülebilir ve dirençli dünya vizyonuyla şehirlerde yeni teknoloji ve uygulamaların benimsenmesi ve vatandaşlara sunulan hizmetlerde bütünlüğün sağlanması amacıyla '2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı' hazırlanmıştır."

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda; yerel yönetimler, üniversiteler, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla hazırlanan planın detaylarının "akillisehirler.csb.gov.tr" internet adresinden kamuoyu ile paylaşılacağı kaydedildi.

Yapay zekâ ve veri yönetimi ön planda olacak

Genelgede, yeni nesil akıllı şehir mimarisinde dijital güvenlik altyapısının korunması gerektiği vurgulanarak şu ifadelere yer verildi:

"Mezkur strateji ve Eylem Planı kapsamında, şehirlerimizden kırsal kesimlere kadar tüm alanlarda dijital güvenlik tedbirlerinin en üst düzeyde tutularak başta akıllı şehir dönüşümü, veri yönetimi ve yapay zeka destekli karar alma mekanizmaları olmak üzere akıllı şehir hizmetlerinin entegrasyonuna ve dijital şehir yönetimi konularına öncelik verilecektir. Bu çerçevede ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşları ile yerel yönetimlerin gerekli güvenlik tedbirlerini alarak yenilikçi, çevreci ve kapsayıcı projeleri hayata geçirmeleri büyük önem taşımaktadır."

Maçın ardından düzenlenen basın toplantısında konuşan Andrews; Sunderland ve Tottenham maçlarındaki grafiğe atıfta bulunarak gelişim sürecine vurgu yaptı:

"Son maçta Sunderland'e karşı ilk yarıda gerçekten üstün oynadık. Tottenham'a karşı ilk maçta heyecan vericiydik. Bu gece maç içinde farklı özellikler göstermek zorunda kaldık. İçinde bulunduğumuz bu yolculuktan herkesin keyif aldığını düşünüyorum. Gelen takımlar için buranın çok zor bir yer olmasını istiyoruz. Nasıl oynadığımızı sürekli geliştirmeye çalışıyoruz."

Duran top golünün perde arkası: "Fark yaratacağını biliyorduk"

Mücadelede açılış golünün ardından duran top antrenörüne sarılmasına değinen İrlandalı teknik adam, planlı çalışmanın karşılığını aldıklarını belirtti:

"Her duran top üzerinde titizlikle çalışılıyor. Bu, açıkça dikkat ettiğimiz bir detay ve bu gece fark yaratacak bir fırsat olduğunu hissetmiştik. Duran topların belirleyici olabileceği böylesi bir maçta bu avantajın bizim tarafımızda kalmasını istedik."

"Kevin Schade bir baskı makinesi"

Karşılaşmada sergilediği yüksek tempo ile öne çıkan Kevin Schade’e ayrı bir parantez açan Andrews, hücum hattındaki mücadele gücünden övgüyle söz etti:

"O adeta bir baskı makinesi; çalışma temposu olağanüstü. Bence bu, forvet oyuncularımız dahil takımın tamamında bulunması gereken temel bir karakter. Sert çalışma ve zorlu mücadele isteğini korumalıyız. Kevin bunu sahada sürekli yapıyor. Hak ettiği değeri gördüğünü düşünmüyorum ama şu an ritmi gerçekten çok iyi. Oynama şekli, savunmaya yardıma gelmesi ve savunma arkasına yaptığı koşular bu gece gördüğünüz gibi muazzamdı."

Jannik Schuster'e tam not: "Korkusuz ve yürekten oynuyor"

Avusturyalı savunma oyuncusu Jannik Schuster’in performansını ve transfer sürecini de değerlendiren Andrews, genç stoperin hırsına dikkat çekti:

"Onun hakkında ilk andan itibaren en sevdiğim şey korkusuzluğuydu. Kliplerini izlerken bile o karakteri görebiliyordunuz. Bir maçtaki hatalara nasıl tepki verdiğini, tamamen yürekten oynadığını, agresifliğini ve ceza sahasını savunma şeklini çok beğeniyorum. Bu transferdeki katkılarından dolayı kendisinden de oyuncu izleme (scout) ekibimizden de son derece memnunum."

Karşılaşmada skorun kırılma anlarına değinen İspanyol çalıştırıcı, Premier Lig temposunun 95 dakikalık kesintisiz bir odaklanma gerektirdiğini belirterek şu değerlendirmelerde bulundu:

"Küçük detaylar belirleyicidir. İkinci yarıda ihtiyacımız olan istikrarı ve rekabetçi zihniyeti kaybettiğimizi söyleyebilirim. Bu tarz maçlarda rakibe avantaj vermemeniz gerekir. Bu, 95 dakikalık bir süreç ve biz, sezonun ilk birkaç maçında o seviyeyi koruyamadık. Bu, kesinlikle daha iyi yapmamız gereken bir şey."

"Saha içi düzeninizi kaybettiğinizde kontrolü yitirirsiniz"

Premier Lig’de henüz beş haftanın geride kaldığını hatırlatan Alonso, takım olarak gelişmeleri gereken pek çok alan bulunduğunu vurguladı:

"Rekabetçi bir Premier Lig'de işimizin zor olacağını zaten biliyorduk, bu yeni bir durum değil. Sadece duran toplarda değil; savunmada, ikili mücadelelerde, geriden oyun kurmada ve maçı kontrol etmede kendimizi geliştirmemiz gerekiyor. İlk golü yeseniz bile hâlâ oyunun içindesinizdir. Ancak saha içi düzeninizi kaybettiğinizde kontrolü bütünüyle yitirirsiniz. Dolayısıyla oyunu anlayabilmek ve son ana kadar mücadele etmek için ne gerektiğini kavramak bir süreç gerektiriyor."

Genç yetenek yTercihleri: "İyi antrenman yapan formayı alır"

Mücadelenin 87. dakikasında süre bulan 16 yaşındaki Mahdi Nicoll-Jazuli ile kadrodaki diğer genç yetenekler Geovany Quenda ve Estevao’nun durumuna ilişkin yöneltilen soruyu da yanıtlayan Alonso, forma dağıtımında performansı esas aldığını belirtti:

"Harika bir enerjiye sahip olan Nicoll-Jazuli'yi oyuna soktuk çünkü o an orta alanda sayıca eksiktik. Geovany Quenda ve Estevao gibi diğer genç oyuncularımız da formayı hak ediyor çünkü iyi antrenman yapıyorlar. Bu kadronun parçası olan herkes sahaya çıkabilir. Gençlerin girişinden önce yaklaşık 75 dakika boyunca tecrübeli bir kadroyla oynuyorduk. Doğru yaptığımız şeyler vardı ancak olumlu bir sonuç alabilmek adına bu mücadeleyi 90 dakikanın tamamına yayamadık."

Görüşmede Çay, Basın İlan Kurumu'nun mevcut faaliyetleri, basın kuruluşlarına sağlanan destekler ve önümüzdeki dönemde hayata geçirilmesi planlanan çalışmalar hakkında Duran'a bilgi verdi.

Basının geleceğine yönelik çalışmalar değerlendirildi

Toplantıda ayrıca basın kuruluşlarının gelir kaynaklarının çeşitlendirilmesi, kurumlar arası iş birliklerinin geliştirilmesi, sektörün nitelikli personel ihtiyacının karşılanması ve dijital dönüşüme uyum süreci değerlendirildi.

Görüşmede, değişen medya yapısı çerçevesinde Türk basınının geleceğine yönelik atılabilecek adımlar konusunda da görüş alışverişinde bulunuldu.

Ziyaret, karşılıklı hediye takdimi ve hatıra fotoğrafı çekiminin ardından sona erdi. Basın İlan Kurumu Genel Müdürü Abdulkadir Çay, ziyaretinden ve Kurumun çalışmalarına verdiği destekten dolayı İletişim Başkanı Burhanettin Duran'a teşekkür etti.

YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ

YÖNETMELİKLER

–– Abant İzzet Baysal Üniversitesi Yaz Öğretimi Yönetmeliğinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Yönetmelik

–– Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği

GENELGE

–– 2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı ile İlgili 2026/11 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi

KURUL KARARLARI

–– Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 17/09/2026 Tarihli ve 14880 Sayılı Kararı

–– Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun 18/09/2026 Tarihli ve 11572 Sayılı Kararı

İLÂN BÖLÜMÜ

a - Yargı İlânları

b - Artırma, Eksiltme ve İhale İlânları

c - Çeşitli İlânlar

– T.C. Merkez Bankasınca Belirlenen Döviz Kurları ve Devlet İç Borçlanma Senetlerinin Günlük Değerleri

Türkiye’nin 81 ilinden Ankara’ya gelen er şehit aileleri ve er gazilerin, rütbe ayrımı yapılmaksızın eşit özlük haklarına sahip olma talebiyle Kurtuluş Parkı’nda sürdürdüğü 47 günlük oturma eylemi, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral’ın verdiği sözlerin ardından sonlandırıldı. Eylemin ardından 19 Eylül Gaziler Günü dolayısıyla 24 Saat’e konuşan Gazi Yazar Dr. Savaş Yücel, mücadelelerinin kazanımlarını, karşılanmayan taleplerini ve bundan sonraki süreçte atılması gereken adımları anlattı.

Yücel, 47 günlük eylemin en büyük kazanımının er gazilerin yaşadığı sorunların kamuoyunda görünür hale gelmesi olduğunu belirterek, “Bu mücadelenin en büyük kazancı Türk Milletinin er gazilerin maddi ve manevi sorunlarını öğrenmesi ve yaşadıkları ekonomik sıkıntıların bilinmesi, ulusal ve uluslararası camiada seslerinin ve feryatlarının duyulması oldu” dedi.

“Kazanım gibi görünenler 3 kalemden ibaret”

Eylem sürecinde bazı düzenlemeler yapıldığını ancak bunların temel taleplerini karşılamadığını ifade eden Yücel, yapılan düzenlemeleri şöyle sıraladı:

“Er terör şehit ailelerine 2’şer bin TL artış verildi, anne baba toplamı 28 bin TL’ye yükselerek asgari ücrete tamamlandı. (Muvazzaflarda maaşın tamamı paylaştırılıyor.) 1’nci dereceye düşen gazilere 11 bin 400 TL, 3600 ek gösterge farkı yansıdı. Bu sayı da 2 bin 500 civarında olan er terör gazilerinin yaklaşık 3’te birine denk geliyor. Daha önce terör er gazilerinin sakatlıkları ilerlemesine rağmen 41 yaşına kadar olan yaş dönemi sakatlık derecesine giriyor, bu yaştan sonra sakatlık derecesi artışı ilerlemiyordu. Er gazilerde bu yaş 55 yaş sınırına çıkarıldı.”

Yücel, buna karşın temel sorunlarının devam ettiğini belirterek, “Kazanım gibi gözüken ve hükümetin ballandıra ballandıra anlattığı gerçekler sadece basit 3 kalemden ibaret” ifadelerini kullandı.

Er Gazi Dr. Savaş Yücel

“Temel talebimiz emsal statü”

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral’ın, Meclis açıldığında haklarının takipçisi olacağını söylemesinin ardından eylemlerini sonlandırdıklarını belirten Yücel, çözüm beklentilerinin doğrudan Cumhurbaşkanı ile görüşmek olduğunu ifade etti.

Yücel, “Sayın Oktay Saral’ın bize yapacağı en büyük iyilik bizi doğrudan ve aracısız, arada MSB ve Aile Bakanlığı personeli olmadan birebir ağızdan, Sayın Cumhurbaşkanı ile görüştürmek ve gerçekleri açıkça anlatmak olmalıdır. Zira Sayın Cumhurbaşkanımıza gerçeklerin iletilmediği, saklandığını düşünüyoruz” dedi.

Yücel, “Yasal düzenleme Resmi Gazete’de yayınlandığı için Sayın Saral’ın, bizi Cumhurbaşkanımız ile baş başa görüşmek dışında, bize yapacağı bir şey yoktur. Bizim temel talebimiz ve tek talebimiz; MSB A Sınıfı Kariyer Uzman Memur statüsü ve haklarına emsal olarak nasıplandirilmadır” diye konuştu.

“Er gazilere yapılan üvey evlat muamelesi, ölümden sonra da geride kalan eşe ve aileye yansımaktadır”

Yücel, er gazilerin taleplerinin yalnızca maaş düzenlemesinden ibaret olmadığını belirterek altı temel başlık sıraladı. Bunların başında emsal statü ve eşit maaş talebinin geldiğini söyleyen Yücel, er gazilerin en düşük olarak MSB A Sınıfı Kariyer Uzman Memur statüsüne ve emsal haklarına nasıplandırılmasını istedi.

Yücel’in sıraladığı diğer talepler ise; Cumhurbaşkanlığına bağlı bağımsız bir Şehit ve Gaziler Başkanlığı oluşturulması, maaşların yoksulluk sınırının üzerine çıkarılması, kira yardımı, ikinci istihdam ve aile haklarının güvence altına alınması, gaziliğe özgü ÖTV ve KDV muafiyeti sağlanması, şehit ve gazi çocuklarının tamamına kamuda istihdam önceliği ve askerlik muafiyeti verilmesi ile er gazilerin dul eşlerine vefat eden gazinin maaşının yüzde 100’ünün bağlanması oldu.

Dul eşlerin maaşlarında da farklılık bulunduğunu belirten Yücel, “Muvazzaf personelin eşine, çalışıp çalışmadığına bakılmaksızın, vefat eden rütbeli gazinin maaşının yüzde 100’ü dul aylığı olarak bağlanırken, er gazinin dul eşine yüzde 75’i, er gazinin eşi kamu görevlisi olması hâlinde ise yüzde 50’si bağlanmaktadır” dedi.

Yücel, “Görüldüğü üzere, er gazilere yapılan üvey evlat muamelesi, ne yazık ki ölümden sonra da geride kalan eşe ve aileye yansımaktadır” ifadelerini kullandı.

“Şehit şehit, gazi gazidir, görevdeyken yapılan ayrım yaralanma ve şahadet sonrası yapılamaz”

Er gaziler ile muvazzaf personel arasında farklılıkların bulunduğunu savunan Yücel, “Bizim düsturumuzda ve toplumun gözünde şehit şehit, gazi gazidir. Şehit ve gaziler arasında kışla ve emir komuta merkezi dışında rütbe ayrımı yapılamaz. Görevdeyken yapılan bu ayrım yaralanma ve şahadet sonrası yapılamaz” dedi.

Yücel, tedavi ve protez hizmetleri, istihdam, maaş, dul eşlerin hakları ve kira yardımı gibi alanlarda farklılıklar bulunduğunu belirterek, “Bu ayrım kaldırılarak tüm terör gazilerine yapılmalıdır” çağrısında bulundu.

“Bir gün değil, her gün vefa”

19 Eylül Gaziler Günü'nde yetkililere mesajını da paylaşan Yücel, gazilerin yalnızca belirli günlerde hatırlanmaması gerektiğini vurgulayarak şunları kaydetti:

“Şehitlerimizin ve gazilerimizin değerini yalnızca takvimlere; 18 Mart Şehitler Günü ve 19 Eylül Gaziler Günü gibi anlamlı günlere sığdırmak, onların fedakârlıklarının büyüklüğünü dar bir zaman dilimine hapsetmektir. Şehitlerimiz ve gazilerimiz, yılda bir gün hatırlanacak değil, yılın her günü saygı, itibar ve vefayla anılacak bir emanettir. Bizler görevimizi onurumuzla yaptık. Canımızı, kanımızı ve sağlığımızı bu milletin bağımsızlığı, vatanımızın bütünlüğü ve bayrağımızın özgürce dalgalanması uğruna ortaya koyduk. Hiçbir makamı, maaşı veya ayrıcalığı bu fedakârlığın karşılığı olarak talep etmedik.

‘Beklentiniz nedir?’ diye sorarsanız, cevabımız açıktır: Gaziliğimizin insan onuruna yakışır biçimde tanınmasını, haklarımızın eşitlik ve adalet temelinde korunmasını ve toplumda hak ettiğimiz saygıyı görmeyi istiyoruz.”

“Ben kırgın ama başı dik bir neslin sessiz haykırışıyım”

Kendisini “terör gazisi” olarak tanımlayan Yücel, mücadelesinin temelinde eşitlik, adalet ve saygı talebinin bulunduğunu söyleyerek şöyle devam etti:

“Ben, bir terör gazisi olarak, yalnızca eşitlik, adalet ve saygı bekleyen; kırgın ama başı dik bir neslin sessiz haykırışıyım. Biz görevimizi yaptık. Şimdi sıra, şehitlerimizin ve gazilerimizin değerini bilmekte; onları bir gün değil, her gün yaşatmakta ve vefa borcunu insan onuruna yakışır biçimde yerine getirmektedir.

Çünkü şehide ve gaziye vefa, takvimde işaretli bir günün değil, milletçe taşınan bir vicdanın sorumluluğudur.

Çünkü şehit ve gazilere saygı, yalnızca bir tören görevi değil; devletin sorumluluğu, milletin vicdanı ve insanlığın ortak borcudur. Çünkü şehit ve gaziler; vurulduğu zaman değil, unutulduğu zaman ölürler.”

“Talepler karşılanmazsa daha güçlü bir toplulukla sokakta olacağız”

Ekim ayında Meclis’in açılmasıyla birlikte taleplerinin karşılanmasını beklediklerini, aksi durumda ise yeniden eylem sürecine gireceklerini açıklayan Yücel, “Ekim ayında talepler karşılanmaz ise; daha büyük ve güçlü bir topluluk olarak bir araya gelerek, ağırlık Ankara olmak üzere, İzmir ve İstanbul başta olmak üzere birçok ilde oturma eylemleri yapma kararı alındı. Türk halkı her ilde bu tür eylemleri görecek" ifadelerini kullandı.

Yücel, çözüm için ise doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından dinlenmek istediklerini belirterek, “Benim en büyük dileğim; Sayın Cumhurbaşkanımızın sağduyusuyla vereceği bir talimatla, yalnızca başkomutanımız değil, aynı zamanda gazilerinin sesine kulak veren bir devlet başkanı iradesini göstermesidir. Bizleri aracısız dinlemesi, sorunlarımızı doğrudan öğrenmesi ve çözüm için sahiplenmesi, yıllardır beklediğimiz devlet vefasının en anlamlı göstergesi olacaktır” dedi.

“Talebimiz bir lütuf değil, adalet”

Yücel, şehit aileleri ve gazilere ilişkin hizmetlerin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinden çıkarılarak doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı, güçlü ve yetkili bir Şehit ve Gaziler Başkanlığı çatısı altında toplanmasını önerdi.

Terör gazileri arasındaki eşitliğin sağlanması ve er gazilere MSB A Sınıfı Kariyer Uzman Memur emsali esas alınarak hak ve statü verilmesi taleplerinin Anayasa’nın eşitlik ilkesi ve sosyal devlet anlayışı çerçevesinde değerlendirilmesini isteyen Yücel, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bizim talebimiz bir lütuf değil, adalet; bir ayrıcalık değil, eşitlik; bir makam değil, devletin şehidine ve gazisine karşı sorumluluğunun gereğidir.

Sayın Cumhurbaşkanımızın doğrudan himayesi ve kararlı iradesiyle, yıllardır çözülemeyen sorunlarımızın hakkaniyet temelinde ele alınmasını ve kalıcı çözümlere kavuşturulmasını diliyoruz.”

Mahkeme, Yılmaz ve Duman’ın tahliyesine karar verdi. Kararın ardından Cem Duman cezaevinden serbest bırakıldı.

Selahattin Yılmaz'ın ise başka bir dosya kapsamında hükümlü olması nedeniyle cezaevinde kalmaya devam edeceği öğrenildi.

Soruşturmanın, 1029 çiftçinin verdiği beyanlar doğrultusunda başlatıldığı öğrenildi. Operasyon kapsamında gözaltına alınan şüphelilerin, üreticilerden satın aldıkları ürünlerin fiyatlarını gerçekte olduğundan daha yüksek göstererek maliyetleri şişirdikleri öne sürüldü.

Usulsüz işlemler gerçekleştirdikleri ve bu yöntemle fahiş fiyat uyguladıkları iddia edilen 40 şüpheli, emniyetteki işlemlerinin ardından adliyeye sevk edildi. Mahkemeye çıkarılan şüphelilerin tamamı tutuklanarak cezaevine gönderildi.

Soruşturma kapsamında, yaş meyve ve sebze ticaretindeki fiyatlandırma ve satış işlemlerine ilişkin incelemelerin sürdüğü bildirildi.

Edinilen bilgilere göre Tekirdağ Cumhuriyet Başsavcılığı, Uçuk hakkında “kamu görevlisine hakaret” suçlamasıyla resen soruşturma açtı. Soruşturma kapsamında yürütülen işlemler çerçevesinde kolluk birimlerine, Uçuk’un gözaltına alınması yönünde talimat verildiği öğrenildi.

Uçuk, daha önce şarkıcı Gülşen’in tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilmesi sürecinde görev alan savcı olarak kamuoyunun gündemine gelmişti.

Savcı Uçuk, meslektaşlarına yönelik küfürlü ifadelerinin bulunduğu videonun kamuoyuna yansımasının ardından HSK 2. Dairesi’nin olağanüstü toplantısında geçici olarak görevden uzaklaştırılmıştı. HSK, söz konusu kararda idari soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi ve yargıya duyulan güvenin korunmasını gerekçe göstermişti.

Yalnızca “doğru” şartlar sağlandığında bir anlaşmaya varabileceğini ve aksi durumda masaya oturmayacağını belirten Trump, “Onlar bir anlaşma yapmak istiyor. İran şu anda her açıdan kaybediyor, bu yüzden bir anlaşma yapmak istiyorlar” dedi.

İran’a yönelik yeni bir askeri saldırı düzenlenip düzenlenmeyeceği konusunda kararların değerlendirildiğini yineleyen Trump, “Neler olacağını göreceğiz” ifadesini kullanarak tüm seçeneklerin masada olduğuna işaret etti.

Öte yandan ABD’nin Husilerle de temas hâlinde olduğunu aktaran Trump, “Onlar bir anlaşma yapıp yapamayacağımızı görmek istiyor”değerlendirmesinde bulundu.

35 Kalem Mekanik Kısmı Yedek Parça mal alımı 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 19 uncu maddesine göre açık ihale usulü ile ihale edilecektir.
İhaleye ilişkin ayrıntılı bilgiler aşağıda yer almaktadır:

2- İhalenin

3- İhale konusu mal alımının

4- Katılım ve yeterlik kriterleri:
4.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgeler ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgi ve belgelere aşağıda yer verilmiştir:
4.1.1. Teklif mektubu.
4.1.2. Teklif vermeye yetkili olunduğunu gösteren bilgi ve belgeler:
4.1.2.1. Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.2.2. Vekâleten ihaleye katılma halinde vekile ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.3. Geçici teminat.
4.1.4 İsteklinin iş ortaklığı olması halinde iş ortaklığı beyannamesi.
4.1.5. Yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajından yararlanmak isteyen istekliler tarafından sunulacak yerli malı belgesi

5- Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sadece fiyat esasına göre belirlenecektir.
6- İhale yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olup yerli malı teklif eden istekliye ihalenin tamamında % 15 (yüzde on beş) oranında fiyat avantajı uygulanacaktır.
7- İhaleye teklif verecek olanların, EKAP hesabına giriş yaparak ihale dokümanını indirmeleri zorunludur.
8-Teklifler, EKAP üzerinden teklif mektubu ile ihaleye katılım belgesi ve diğer ekler kullanılarak hazırlanacak ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden gönderilecektir.
9- İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucunda, üzerine ihale yapılan istekliyle birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.
10- Bu ihalede, kısmı teklif verilebilir.
11- İstekliler teklif ettikleri bedelin %3’ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir.
12- Bu ihalede elektronik eksiltme yapılmayacaktır.
13- Verilen tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 90 (Doksan) takvim günüdür.
14- Konsorsiyum olarak ihaleye teklif verilemez.
15- Diğer hususlar:

Teklif fiyatı ihale komisyonu tarafından aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir.

Suudi petrol altyapısına yapılan saldırıların askeri bir çözümle sonlandırılmasının mümkün olmadığını belirten Kurul, durumun Yemen’deki bölünmüşlük ve Husilerin Körfez ülkeleriyle ilişkileri kapsamında ele alınması gerektiğini bildirdi. Kurul, bu kapsamda arka kapı diplomasisi ağırlıklı politik girişimlerin desteklenmesinin Türkiye açısından tek seçenek olduğu değerlendirmesinde bulundu.

Ege’deki Adaların Statüsü

Kurul, Lozan ve Paris anlaşmalarıyla gayriaskeri statüye getirilmek şartıyla egemenlikleri Yunanistan’a bırakılan 23 adanın 16’sının askerileştirildiğini ve bu nedenle egemenliklerinin tartışılır bir duruma geldiğini belirtti.

Türkiye’nin Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi nezdinde 13 Temmuz 2021’de yaptığı girişimin konuyu kayıt altına aldığını belirten Kurul, bu statüdeki adalardan Meis’e ilişkin Türkiye’nin geçen hafta yaptığı “demarché”ı destekledi. Kurul, uygulanabilir haklı politikaların sürekli, sürdürülebilir ve “haksız egemenliğin marjinalleşmesine yönelik” olması gerektiğini ifade etti.

Türkiye’nin İsrail’le Ticari İlişkilerini Askıya Alması Çağrısı

Kurul, İngiltere öncülüğündeki 12 Avrupa devletinin İsrail’e karşı çeşitli ticari yaptırımlarla Gazze konusunda “gecikmiş de olsa doğru ve gerekli pozisyon almak yolunda” olduğunu belirtti. Türkiye’nin de İsrail’le ticari ilişkilerini tam anlamıyla askıya almasının başlatılan adımların sonuç vermesi açısından önemli olduğu ifade edildi.

Karadeniz’deki Türkiye Ticari Gemileri İçin Diplomasi Çağrısı

Rusya-Ukrayna cephesinde saldırıların ve savunmanın sürdüğünü belirten Kurul, çatışmaların Karadeniz’de faaliyet gösteren tarafsız Türkiye ticari gemilerine zarar vermesini önlemek amacıyla Ukrayna ve İstekliler Koalisyonu üyeleri nezdinde gereken “enerjik diplomatik girişimler"in yapılması gerektiğini bildirdi.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Eylül ayının başlamasıyla birlikte bankaların emekli müşterilere yönelik promosyon kampanyaları yakından takip ediliyor. ING, Akbank, İş Bankası, QNB, Vakıf Katılım, Garanti BBVA ve kamu bankalarının açıkladığı fırsatlarda maaş miktarına göre farklı ödeme seçenekleri bulunuyor. Bazı kampanyalarda doğrudan nakit promosyonun yanı sıra kart harcaması, otomatik ödeme talimatı ve çeşitli bankacılık ürünlerinin kullanılması karşılığında ek avantajlar da sunuluyor. İşte Eylül 2026 itibarıyla bankaların açıkladığı emekli promosyonları...

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Süper Lig'de yeni sezon hazırlıkları tüm hızıyla sürerken, şampiyonluk parolasıyla yola çıkan Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Trabzonspor, kadrolarını dünya yıldızlarıyla güçlendirmeye devam ediyor. Milyonlarca taraftarın gözü kulağı son dakika transfer gelişmelerine çevrilmiş durumdayken, Avrupa devlerinden Süper Lig'e uzanan transfer trafiği de hız kazandı. Nathan Ake'den Mason Greenwood'a, Leandro Trossard'dan Vedat Muriç'e kadar yeşil sahalarda fırtına gibi esecek birçok önemli yetenek, yeni sezonda formalarını giymeye hazırlanıyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!