Kadınlar 60 kiloda ringe çıkan Gizem Özer, organizasyonu üçüncü sırada tamamlayarak büyükler kategorisinde Avrupa şampiyonalarındaki ilk madalyasına ulaştı. Özer, karşılaşmanın ardından yaptığı açıklamada mücadeleye ilişkin üzüntüsünü dile getirerek şunları söyledi:

“Rakibi yenmek yetmiyor, hakemleri de yenmem lazım. Üzgünüm, kazanacağıma çok inanmıştım. Hayırlısı buymuş. Önümde Dünya Şampiyonası ve olimpiyatlar var. Başta hocam Nazım Yiğit olmak üzere emeği geçenlere teşekkür ederim”

Semih Gümüş ise erkekler 55 kiloda bronz madalyanın sahibi oldu. Büyükler kategorisinde ilk Avrupa Şampiyonası deneyimini yaşayan milli boksör, turnuvada üç galibiyet alarak yarı finale kadar yükseldi.

Yarı final karşılaşmasının ardından değerlendirmelerde bulunan Gümüş, elde ettiği madalyanın kendisi açısından önemli bir deneyim olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Büyükler kategorisinde ilk kez Avrupa Şampiyonası’na çıktığını hatırlatan Semih de kendisine destek olan herkese teşekkür ederek, "Zorlu müsabakaları geçerek, 3 galibiyet alarak yarı finale çıktım. Yarı finalde çok üstündüm. Oyun benim elimdeydi ama büyük haksızlık edildi. Buradaki herkes gördü. Abimle (Samet) beraber burada üçüncü olduk. Abime de büyük haksızlık edildi. Üçüncü olduk ama mutluyum. Bu bizim için yenilgi değil, çok büyük kazanç. Çok zor bir organizasyon. Tabii ki mağlubiyetime üzüldüm ama ben bu organizasyonda güzel tecrübeler edindim. Nasip bu. Yapacak bir şey yok. Bir sonraki Avrupa ve dünya şampiyonasına, olimpiyatlara kadar inşallah çok güzel galibiyetler, çok güzel tecrübeler edinip bayrağımızı göndere çıkaracağız”

Emniyetteki işlemlerinin tamamlanmasının ardından bugün adliyeye sevk edilen şüphelilerin savcılık ifadeleri alındı. İfadelerin ardından 21 şüpheliden 13'ü, tutuklama talebiyle nöbetçi mahkemeye sevk edildi.

Tutuklama talebiyle mahkemeye gönderilen şüpheliler arasında Tera Portföy Yönetim Kurulu Üyesi Haldun Saffet İnal, Tera Holding Yönetim Kurulu Başkan Vekili ve CEO'su Erkan Kilimci ile Ali Rıza İncekaya'nın da bulunduğu belirtildi.

Tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edilen 13 şüphelinin isimleri şöyle:

· Ali Rıza İncekaya

· Haldun Saffet İnal

· Erkan Kilimci

· Ayşe Seher Aydın

· Enes Yazıcı

· Feryal Köker

· Müjdat Ede

· Nilgün Sarıçalı

· Oğuzhan Özerkaya

· Onur Göğebakan

· Orçun Berkay Kaya

· Sezai Bekgöz

· Ahmet Özcan

Yönetimin hazırladığı yatırım programı; spor tesislerinden stadyum projesine, eğitim yatırımlarından gayrimenkul çalışmalarına kadar geniş bir alanı kapsıyor. Söz konusu projelerle hem sportif başarıya katkı sağlanması hem de kulübün uzun vadede sürdürülebilir bir ekonomik yapıya kavuşması amaçlanıyor.

Can Bartu Tesisleri için genişleme hedefi

Projelerin önemli başlıklarından biri Can Bartu Tesisleri. Tesislerin kullanım alanının genişletilmesi amacıyla Hazine’ye ait bölümün kulübe kazandırılması için temasların sürdüğü belirtiliyor.

Bunun yanı sıra Maltepe’de bulunan futbol akademisinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar da devam ediyor. Yönetim, Kenan Evren Lisesi arazisindeki tarihi yapının ise Fenerbahçe’nin geçmişini ve kültürünü yansıtacak bir müzeye dönüştürülmesini planlıyor.

Stadyum kapasitesi 60 bine çıkarılacak

Yönetimin gündemindeki en dikkat çekici projelerden biri ise stadyum kapasitesinin artırılması. Hazırlanan projeye göre mevcut kapasitenin yaklaşık 10 bin kişi artırılarak 60 bin seviyesine çıkarılması hedefleniyor.

Stadyum yatırımının yanı sıra kulübün gelirlerini çeşitlendirmeye yönelik ekonomik projeler de genel kurulun gündemine taşınacak. Fenerbahçe’nin 120. kuruluş yılı kapsamında, gerekli izinlerin alınması halinde özel bir piyango organizasyonu düzenlenmesi de planlar arasında yer alıyor.

Eğitim yatırımları da gündemde

Yönetimin yatırım planında eğitim projeleri de önemli bir yer tutuyor. Fenerbahçe Üniversitesi’nin geleceğine ilişkin Medicana Grubu ile görüşmeler sürerken, kulüp bünyesinde kolej yapılanmasının yeniden hayata geçirilmesi de değerlendiriliyor.

Ayrıca Dereağzı’nda bulunan Lefter Küçükandonyadis Tesisleri içerisinde eğitim faaliyetlerinde kullanılmak üzere yeni bir yapı oluşturulması üzerinde çalışılıyor.

Genel kurulda alınacak yetkinin ardından projelerin izin ve planlama süreçlerinin ilerletilmesi ve Fenerbahçe’nin tesis, eğitim, stadyum ve ekonomik yapılanmasına yönelik yatırımların hayata geçirilmesi hedefleniyor.

21 şüphelinin adliyedeki işlemleri sürüyor

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Terörizmin Finansmanı ve Aklama Suçları Soruşturma Bürosunun sermaye piyasasında yapılan işlemlere ilişkin incelemesi devam ediyor.

Soruşturma çerçevesinde gözaltına alındıktan sonra Çağlayan'daki İstanbul Adliyesi'ne getirilen 21 şüpheliden 3'ünün savcılık aşamasındaki işlemleri tamamlandı.

Ali Rıza İncekaya, Haldun Saffet İnal ve Erhan Kilimci, tutuklama istemiyle sulh ceza hakimliğine sevk edildi. Diğer 18 şüphelinin ise savcılıktaki ifade süreçleri devam ediyor.

MASAK'tan mali verilerin incelenmesi istendi

Başsavcılığın 17 Eylül'de MASAK'a ilettiği yazıda, Pusula Finans Holding AŞ, Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ, Hedef Holding AŞ ve Bulls Yatırım Menkul Değerler AŞ ile bu şirketlere bağlı alt şirketlerin yöneticilerine ait mali bilgilerin temin edilmesi talep edildi.

Yazıda ayrıca şirket yöneticilerinin açık kimlik bilgilerinin belirlenmesi, 2024 yılından bugüne kadar yurt dışına yaptıkları para ve kripto varlık transferleri ile tüm para giriş ve çıkışlarına ilişkin ham verilerin Başsavcılığa ulaştırılması istendi.

Soruşturmada 26 kişi tutuklandı

Terörizmin Finansmanı ve Aklama Suçları Soruşturma Bürosunun yürüttüğü soruşturma kapsamında daha önce Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen, Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Üyesi Emre Alkin, Tera Yatırım Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi Kerem Alkin, Tera Portföy Genel Müdürü Alper Öztürk, Pusula Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Turhan, Pusula Portföy Yönetimi AŞ Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız, Namık Kemal Gökalp, Altunç Kumova ve İbrahim Bekçi hakkında tutuklama kararı verilmişti.

Gözaltına alınan Enver Çevik ve Kemal Akkaya ise savcılık ifadelerinin ardından serbest bırakılmıştı.

Doğa Sigorta Yönetim Kurulu Başkanı Nihat Kırmızı ile Tera Yatırım Yönetim Kurulu üyeleri Bülent Uygun ve Abdulkadir Özkan da dün adliyeye gönderilmiş, ardından tutuklanmıştı.

Dün adliyeye sevk edilen Furkan Baki, Murat Keçeci, Ramazan Erbey, İlhan Aygül, Salih Can Bülbül, Selçuk Kahya, Uğur Akkafa, Samet Çetinel, Celal Yarız, İsmail Ege, Mehmet Yıldırım, Lütfi Çetinel, Berkan Gülen ve Mehmet Erbey hakkında da tutuklama kararı verilmişti. Üç şüpheli için ise adli kontrol tedbiri uygulanması kararlaştırılmıştı.

Bu kararlarla birlikte soruşturma kapsamında tutuklanan şüphelilerin toplam sayısı 26'ya yükselmişti.

ABDULLAH AVCI ÇORUM FK İLE GÖRÜŞECEK

Çorum FK, teknik direktör Uğur Uçar ile karşılıklı anlaşarak yollarını ayırdığını 24 Eylül'de resmen duyurdu. Ayrılığın ardından yeni teknik direktör için çalışmalara başlayan yönetimin ilk adaylarından biri Abdullah Avcı oldu.

Tarafların kısa süre içerisinde bir araya gelerek şartları değerlendirmesi bekleniyor. Görüşmelerde anlaşma sağlanması halinde Abdullah Avcı, yeniden Süper Lig'de teknik direktörlük görevine dönecek. Henüz kulüp veya Avcı cephesinden anlaşmanın tamamlandığına ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

ÇORUM FK 6 MAÇTA 7 PUAN TOPLADI

Tarihinde ilk kez Süper Lig'de mücadele eden Çorum FK, sezonun ilk 6 haftasında 2 galibiyet, 1 beraberlik ve 3 mağlubiyet aldı. Kırmızı-siyahlı ekip bu sonuçlarla 7 puana ulaştı.

Çorum temsilcisi, 2025-2026 sezonunda Trendyol 1. Lig play-off finalinde Esenler Erokspor'u 2-0 mağlup ederek tarihinde ilk kez Süper Lig'e yükselmişti. Kulüp, yeni sezon öncesinde kadrosunda da önemli değişikliklere gitmişti.

ABDULLAH AVCI SON OLARAK TRABZONSPOR'U ÇALIŞTIRDI

Abdullah Avcı son olarak Trabzonspor'da görev yaptı. Bordo-mavili kulüp ile deneyimli teknik adamın yolları Ağustos 2024'te karşılıklı anlaşmayla ayrılmıştı. Avcı, Trabzonspor'daki görev süresinde Süper Lig şampiyonluğu da yaşadı.

Tecrübeli çalıştırıcı, Trabzonspor'un yanı sıra kariyerinde Başakşehir ve Beşiktaş gibi takımlarda da görev aldı. Çorum FK ile yapılacak görüşmelerin olumlu sonuçlanması durumunda Avcı'nın yeniden teknik direktörlük koltuğuna oturması gündeme gelecek.

ABDULLAH AVCI ÇORUM FK'NIN YENİ TEKNİK DİREKTÖRÜ OLACAK MI?

Şu aşamada Abdullah Avcı ile Çorum FK arasında imzalanmış resmi bir sözleşme bulunmuyor. Aktarılan bilgilere göre taraflar teknik direktörlük görevi için görüşme gerçekleştirecek. Görüşmelerin olumlu sonuçlanması halinde Çorum FK'nin yeni teknik direktörünün Abdullah Avcı olması gündeme gelecek.

Altının kilogram fiyatı gün sonunda geriledi

KMKTP'de işlem gören standart altının kilogram fiyatında gün sonunda düşüş kaydedildi. Fiyat, bir önceki güne kıyasla yüzde 0,8 azalarak 6 milyon 694 bin liraya indi.

Standart altının kilogram fiyatı, önceki işlem gününü 6 milyon 748 bin lira seviyesinde tamamlamıştı.

Gün içinde standart altının kilogram fiyatı en düşük 6 milyon 668 bin lira, en yüksek ise 6 milyon 740 bin lira olarak kaydedildi.

Altın piyasasında işlem hacmi 2,6 milyar lirayı aştı

KMKTP'de altın işlemlerinin toplam hacmi 2 milyar 602 milyon 901 bin 428,87 liraya ulaştı.

Altın piyasasında gün boyunca gerçekleştirilen işlemlerin toplam miktarı ise 389,35 kilogram olarak gerçekleşti.

Tüm metallerin dahil edildiği işlemlerde toplam hacim 2 milyar 815 milyon 272 bin 204,94 lira oldu.

Altın borsasında en fazla işlem yapan kurumlar

Altın borsasında günün en fazla işlem gerçekleştiren kurumları da belli oldu.

KMKTP'de en yüksek işlem hacmine ulaşan kurumlar Altınbaş Kıymetli Madenler, Vakıf Katılım Bankası, Çakmakçı Kıymetli Madenler, Uğuras Kıymetli Madenler ve NMGlobal Kıymetli Madenler olarak sıralandı.

İngiltere - Kolombiya maçı öncesinde karşılaşmanın saat kaçta başlayacağı, nerede oynanacağı ve hangi kanaldan canlı yayınlanacağı merak edilen başlıklar arasında yer alıyor.

İNGİLTERE - KOLOMBİYA MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

İngiltere U18 ile Kolombiya U18 arasındaki UEFA Dostluk Kupası karşılaşması 24 Eylül 2026 Perşembe günü oynanacak.

Nyon’da gerçekleştirilecek mücadelede ilk düdük Türkiye saatiyle 19.00’da çalacak.

İNGİLTERE - KOLOMBİYA MAÇI NEREDE OYNANACAK?

İngiltere - Kolombiya karşılaşması İsviçre’nin Nyon kentindeki Centre sportif de Colovray tesislerinde oynanacak.

UEFA merkezinin yakınında bulunan tesis, 24 Eylül-3 Ekim tarihleri arasında gerçekleştirilecek UEFA Dostluk Kupası karşılaşmalarına ev sahipliği yapacak.

UEFA DOSTLUK KUPASI 2026'DA HANGİ TAKIMLAR VAR?

UEFA Dostluk Kupası’nın erkekler kategorisinde beş farklı konfederasyondan sekiz U18 milli takımı mücadele ediyor.

Turnuvada İngiltere, İspanya, Kolombiya, Brezilya, Kanada, Fildişi Sahili, Mısır ve Güney Kore yer alıyor.

İngiltere ve İspanya Avrupa’yı temsil ederken Kolombiya ile Brezilya Güney Amerika’dan organizasyona katılıyor. Kanada Kuzey ve Orta Amerika’yı, Mısır ile Fildişi Sahili Afrika’yı, Güney Kore ise Asya’yı temsil ediyor.

UEFA DOSTLUK KUPASI NEDİR?

UEFA Dostluk Kupası, farklı kıtalardan 18 yaş altı milli takımları bir araya getiren uluslararası gençlik turnuvası olarak düzenleniyor.

İlk kez 2024 yılında gerçekleştirilen organizasyon, genç oyuncuların farklı futbol kültürleriyle karşılaşmasını ve uluslararası turnuva deneyimi kazanmasını amaçlıyor.

Turnuva, saha içindeki karşılaşmaların yanı sıra genç oyuncuların gelişimine yönelik eğitim ve kültürel etkinlikleri de kapsıyor.

İNGİLTERE - KOLOMBİYA MAÇININ ÖNEMİ

İngiltere ile Kolombiya arasındaki mücadele, UEFA Dostluk Kupası’nın ilk maç gününde oynanacak karşılaşmalar arasında yer alıyor.

Avrupa futbolunun önemli altyapı sistemlerinden birine sahip İngiltere ile Güney Amerika temsilcisi Kolombiya, genç milli takım seviyesinde karşı karşıya gelecek.

İki ekip de turnuvadaki ilk karşılaşmasında başarılı bir sonuç elde ederek organizasyona iyi bir başlangıç yapmayı hedefleyecek.

İNGİLTERE - KOLOMBİYA MAÇI HANGİ KANALDA?

İngiltere U18 - Kolombiya U18 UEFA Dostluk Kupası maçı 24 Eylül Perşembe günü saat 19.00’da UEFA.tv üzerinden canlı olarak yayınlanacak. Karşılaşma UEFA’nın resmi YouTube kanalı üzerinden de takip edilebilecek.

Üç medya kuruluşunun akreditasyonları yeniden sağlanacak

Washington'daki federal mahkemede görülen davada yargıç Kelly, CNN, MS NOW ve Politico'nun Beyaz Saray'a erişimini sağlayan basın kartlarının yeniden geçerli hale getirilmesini istedi. Karar, geçici tedbir kapsamında 14 gün süreyle uygulanacak.

Politico muhabiri Beyaz Saray'a alınmadı

Mahkemenin kararının ardından Politico cephesinde yeni bir gelişme yaşandı. Politico, yerel saatle sabah saatlerinde bir muhabirinin Beyaz Saray'a girmeyi denediğini ancak içeri alınmadığını bildirdi.

Haberde, söz konusu muhabirin Beyaz Saray'a sürekli giriş sağlayan kartının da geri alındığı aktarıldı. Daha önce CNN, MS NOW ve Politico çalışanlarının Beyaz Saray'a girişlerinin engellendiği ve basın kartlarının alındığı bildirilmişti.

Trump yasağın gerekçesini açıkladı

Donald Trump, 18 Eylül'de sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda CNN, MS NOW ve Politico'nun Beyaz Saray'dan yasaklandığını duyurdu. Trump, kararına gerekçe olarak söz konusu kuruluşların sürekli “yalan haber” yaptığını öne sürdü.

CNN, MS NOW ve Politico ise Beyaz Saray muhabirlerinin girişlerinin engellenmesine karşı federal mahkemeye başvurdu. Yargıç Kelly'nin 24 Eylül'deki kararıyla yönetimin söz konusu kuruluşların erişimini geçici olarak yeniden sağlaması istendi.

Gelişmelerin ardından ABC, CBS, Fox News, NBC ve CNN'in de aralarında bulunduğu önde gelen televizyon haber kuruluşları, ortak havuz yayınlarını askıya aldı.

"Haberler kasıtlı ve tümüyle yalan"

Sarı-kırmızılı kulüpten yapılan açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Futbol A takım oyuncularımızdan Wilfried Singo'nun sakatlığı ile ilgili yazılı ve görsel medyada ortaya atılan iddialar gerçeği yansıtmamaktadır. Oyuncumuzun sakatlandığı ilk gün resmi kanallarımızda ilan ettigimiz üzere, sağ üst arka adale grubunda tip Bamic 3C Strain (ileri-orta düzey kas-fasya-tendon içeren zorlanma, hasar ve kanama) tespit edilmiştir. Oyuncumuzun tedavisi planlandığı şekilde devam etmektedir. Oyuncunun aşil tendonunun koptuğuna veya Galatasaray'a transfer sürecinde kronik bir sakatlığı olduğuna dair haberler kasıtlı ve tümüyle yalandır. Taraftarlarımızın bu tür yalan haberler ve bu haberlerin sahiplerine karşı dikkatli olmalarını ve Galatasaray'ın resmi mecralarını takip etmelerini onemle rica ederiz."

Zorunlu Açıklama pic.twitter.com/RKU7SZpbsq

— Galatasaray SK (@GalatasaraySK) September 24, 2026

CHP milletvekilleri Bolu’da bir araya gelecek

CHP Grubu’nun TBMM’nin yeni yasama yılı öncesinde gerçekleştireceği milletvekili kampı, Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu başkanlığında yapılacak.

25, 26 ve 27 Eylül tarihlerinde Bolu Abant’taki bir otelde düzenlenecek değerlendirme toplantısında CHP milletvekilleri yeni yasama yılına ilişkin gündemi değerlendirecek.

Kamp, Grup Yönetim Kurulu Toplantısı ile başlayacak.

Kılıçdaroğlu kampın ikinci gününde konuşacak

Programın ikinci günü olan 26 Eylül Cumartesi günü, Kılıçdaroğlu’nun açılış konuşması gerçekleştirilecek. Kılıçdaroğlu, basına kapalı oturumda CHP milletvekillerine de hitap edecek.

Cumartesi günü yapılacak oturumlarda CHP’nin yasama dönemi hazırlıkları ve gündemdeki siyasi ve ekonomik konular ele alınacak.

Siyasi ahlak kanunu teklifi görüşülecek

Kampın dikkat çeken gündem başlıkları arasında Siyasi Ahlak Kanun Teklifi yer alacak.

Milletvekillerinin teklif hakkında görüş ve önerileri değerlendirilecek. Bunun yanı sıra CHP Grubu’nun bilişim altyapısına ilişkin bilgilendirme sunumu da gerçekleştirilecek.

Mali piyasalar ve ekonomi gündemde

Toplantılarda mali piyasalarda yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri de ele alınacak.

CHP milletvekilleri, ekonomik gelişmelere ilişkin değerlendirmelerini paylaşacak ve çözüm önerileri üzerinde görüş alışverişinde bulunacak.

Yerel yönetimler için sunum yapılacak

Kamp programında yerel yönetimler de önemli gündem başlıklarından biri olacak.

Yerel yönetimlere ilişkin sunumun ardından milletvekillerinin görüşleri alınacak. Ayrıca değişen dünyada Türkiye ve CHP’nin çözüm önerilerinin ele alınacağı bir sunum gerçekleştirilecek.

Son gün strateji ve örgütlenme gündemi

CHP’nin Bolu kampının son günü olan 27 Eylül Pazar günü ise parti politikaları ve örgütlenme stratejileriüzerine sunum yapılacak.

Kılıçdaroğlu’nun basına kapalı kapanış konuşmasının ardından kampın sonuçlarını içeren Kapanış Bildirgesi hazırlanacak.

CHP kampı basın toplantısıyla sona erecek

CHP’nin Bolu Abant’taki Değerlendirme Toplantısı, CHP Grup Başkanı Faik Öztrak’ın saat 13.00’te düzenleyeceği basın toplantısıyla sona erecek.

ABD tarafından yapılan daveti önemsediklerini belirten Peskov, Putin’in zirveye katılıp katılmayacağı konusunda henüz karar verilmediğini söyledi.

“Putin’in katılımına daha sonra karar verilecek”

Kremlin Sözcüsü Peskov, düzenlediği basın toplantısında G20 Zirvesi’nin yanı sıra Ukrayna’daki savaş, barış müzakereleri ve dondurulan Rus varlıklarının gelirlerinin Ukrayna’ya aktarılması konularını değerlendirdi.

Rusya’nın G20 çalışmalarına katılmaya devam edeceğini belirten Peskov, Putin’in Miami’deki zirveye katılımı konusunda kararın daha sonra verileceğini ifade etti.

Peskov ayrıca Putin ile ABD Başkanı Donald Trump arasında bir görüşme yapılıp yapılmayacağı konusunda şimdiden konuşmanın erken olduğunu söyledi.

Rus varlıklarının gelirlerinin Ukrayna’ya aktarılmasına tepki

Peskov, Avrupa Birliği’nin dondurulan Rus varlıklarından elde edilen yaklaşık 8 milyar avroluk geliri Ukrayna’ya aktarmasına da tepki gösterdi.

Uygulamanın yasa dışı olduğunu savunan Peskov, Rusya’nın bu konudaki tutumunun değişmediğini belirtti.

Peskov, “Bunu hırsızlık olarak değerlendiriyoruz ve buna göre hareket ediyoruz. Pozisyonumuzda hiçbir değişiklik olmadı” ifadelerini kullandı.

Kremlin: “Hedef geçici ateşkes değil, kalıcı barış”

Rusya’nın Ukrayna’daki savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakere sürecindeki tutumunun değişmediğini belirten Peskov, hedefin geçici bir ateşkes değil, kalıcı barış olması gerektiğini söyledi.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin Moskova’ya müzakere için gitme davetini reddettiğine ilişkin kendisine ulaşan bir bilgi bulunmadığını belirten Peskov, Zelenskiy’nin New York’ta BM Genel Kurulu kapsamında çok sayıda açıklama yaptığını aktardı.

Paşinyan’ın Moskova ziyareti gündemde

Peskov, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın yakın zamanda Moskova’yı ziyaret edebileceğini, ancak ziyaret tarihinin henüz kesinleşmediğini bildirdi.

Rusya’nın Ermenistan’ın egemenlik haklarına saygı duyduğunu belirten Peskov, Erivan’ın Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) ile Avrupa Birliği arasında tercih yapmasının önem taşıdığını savundu.

Ermenistan’ın AEB entegrasyon sürecinin bir parçası olduğunu ifade eden Peskov, ülkenin farklı standartlara doğru kademeli yöneliminin AEB kurallarıyla birçok alanda uyumlu olmayacağını ileri sürdü.

Kremlin’den Kuzey Koreli savaş esirleri açıklaması

Peskov, Ukrayna’nın iki Kuzey Koreli savaş esirini Güney Kore’ye teslim ettiğine ilişkin haberlerin de sorulması üzerine, Kremlin’in bu konuda bilgi sahibi olmadığını söyledi.

Savaş esirleriyle ilgili konuların Rusya Savunma Bakanlığı ve özel servislerin yetki alanında bulunduğunu belirten Peskov, özel servisler arasındaki temasların sürdüğünü kaydetti.

Trump-Şi görüşmesinde yapay zeka gündemi

Trump, Beyaz Saray'da ağırlayacağı Şi Cinping ile gerçekleştireceği görüşmeye ilişkin sosyal medya hesabından paylaşım yaptı.

Günün "büyük bir gün" olacağını belirten Trump, yapay zekanın Şi ile görüşmesinde "büyük" gündem maddelerinden biri olacağını bildirdi. Trump, söz konusu teknoloji için "süper zeka" ifadesinin kullanılmasını önerdi.

Trump, yapay zekaya ilişkin, "Ben şu anki haliyle aynen devam etmesini istiyorum. Çin'in tutumu da bu şekilde. Bizim koruma tedbirleri mekanizmamız Adalet Bakanlığıdır." değerlendirmesinde bulundu.

ABD Başkanı'ndan Şi Cinping ve eşiyle ilgili paylaşım

Trump, bir diğer sosyal medya paylaşımında ise Şi Cinping ve eşi Pıng Liyüen'i Maryland eyaletindeki Andrews Hava Üssü'nde karşıladığı ana ilişkin değerlendirmede bulundu.

Trump, "Devlet Başkanı Şi, güçlü, zinde, formda ve her zamankinden iyi görünüyordu" ifadelerini kullanırken, Şi'nin eşine ilişkin de "Tabii Bayan Şi de güzeldi." dedi.

Şi Cinping, 2015 yılındaki ziyaretinin ardından 11 yıl sonra resmi ziyaret kapsamında yeniden ABD'ye geldi. Çin Devlet Başkanı'nın ABD'deki programı 3 gün sürecek.

Trump-Şi görüşmesinde ticaret ve teknoloji başlıkları

İki liderin yapacağı görüşmede ABD ile Çin arasındaki ticari anlaşmazlıkların da ele alınması bekleniyor.

Görüşmenin gündeminde tarifeler, teknoloji kısıtlamaları ve nadir toprak elementlerinin ihracatı gibi başlıkların yanı sıra ABD/İsrail-İran Savaşı ile yapay zeka güvenliğinin de bulunması bekleniyor.

Trump yapay zeka için "süper" ifadesini önermişti

Trump, 22 Eylül'de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada yapay zeka kavramındaki "yapay" kelimesine ilişkin değerlendirmede bulunmuştu.

"Yapay" kelimesinin teknolojiyi "sahte" gibi gösterdiğini belirten Trump, şöyle demişti:

"Şu andan itibaren tüm ABD belgeleri ve umarım tüm dünya belgeleri 'yapay' yerine çok daha doğru olan 'süper' terimini kullanacak şekilde değiştirilecek."

İFÖD tarafından yapılan açıklamada, kararın 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesikapsamında alındığı belirtildi.

Erişim engelinin gerekçesi “millî güvenlik ve kamu düzeni”

İFÖD, Akdeniz’in X hesabının Türkiye’de “millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması”gerekçesiyle görünmez kılındığını duyurdu.

Dernek, hesabın X tarafından Türkiye'de erişilemez hale getirildiğini açıkladı.

İFÖD, EngelliWeb sitesini yönetiyor

İfade Özgürlüğü Derneği, Türkiye’de internet sansürü ve erişim engellerine ilişkin çalışmalarıyla bilinen EngelliWeb adlı internet sitesini yönetiyor.

EngelliWeb’de Türkiye’den erişime engellenen sosyal medya hesapları, internet siteleri, haber içerikleri ve diğer dijital içeriklere yönelik erişim engelleri kayıt altına alınarak kamuoyuyla paylaşılıyor.

Yaman Akdeniz kimdir?

Prof. Dr. Yaman Akdeniz, İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde öğretim üyesi olarak görev yapıyor.

Akdeniz’in çalışma alanları arasında internet hukuku, ifade özgürlüğü ve dijital haklarbulunuyor. Akdeniz, İfade Özgürlüğü Derneği’nin kurucuları arasında da yer alıyor.

Beşiktaş EuroLeague'e özel davetle katılacak

Beşiktaş Basketbol Takımı, yeni sezonda EuroLeague'de bir sezon geçerli olacak "wild card" (özel davet) hakkıyla mücadele edecek.

Siyah-beyazlı ekibin EuroLeague'e dahil edilmesi, Fransız temsilcisi Cosea JL Bourg'un Avrupa Ligi'nin beraberinde getireceği mali ve organizasyonel yükler nedeniyle BKT Avrupa Kupası'nda devam etme kararı almasının ardından gerçekleşti.

Beşiktaş, geçen sezon BKT Avrupa Kupası finalinde Cosea JL Bourg ile karşı karşıya geldi. Final serisini 2-0 kaybeden siyah-beyazlılar, organizasyonu ikinci sırada tamamladı.

Beşiktaş'ın EuroLeague kadrosunda değişiklik

Beşiktaş, EuroLeague'de mücadele edeceği yeni sezon öncesinde oyuncu kadrosunda kapsamlı bir değişikliğe gitti.

Siyah-beyazlı takımda geçen sezondan Ante Zizic, Conor Morgan, Anthony Brown, Berk Uğurlu, Devon Dotson ve Yağız Aksu kadroda yer almaya devam etti.

Beşiktaş, Brynton Lemar, Ismael Kamagate, Jonah Mathews, Matt Thomas, Sertaç Şanlı, Vitto Brown, Yiğit Arslan, Canberk Kuş, Emir Adıgüzel ve Ahmet Ata Özbek ile ise yollarını ayırdı.

Yeni sezon yapılanması kapsamında Eugene Omoruyi, David Dejulius, Jaylen Nowell, Scottie Wilbekin, Metecan Birsen, Furkan Korkmaz ve Wenyen Gabriel kadroya dahil edildi.

Malili oyuncu Mady Sissoko'nun sözleşmesi ise yaşadığı sakatlık nedeniyle donduruldu.

Beşiktaş ikinci kez EuroLeague'de yer alacak

Siyah-beyazlılar, kulüp tarihinde ikinci defa EuroLeague organizasyonunda mücadele edecek.

Beşiktaş'ın ilk EuroLeague deneyimi 2012-2013 sezonunda gerçekleşti. O dönemde 6'şar takımdan oluşan 4 grupta oynanan organizasyonda siyah-beyazlı ekip, grup aşamasında 5, Top 16 turunda ise 2 galibiyet aldı.

Toplamda 17 mağlubiyet yaşayan Beşiktaş, EuroLeague serüvenini Top 16 turunda noktaladı.

Formatı yıllar içerisinde değişen EuroLeague'e bu sezon yeniden katılan siyah-beyazlı ekip, 20 takımın yer aldığı lig aşamasında mücadele edecek.

Beşiktaş'ta Alimpijevic ile dördüncü sezon

Beşiktaş'ın başantrenörü Dusan Alimpijevic, siyah-beyazlı takımla dördüncü sezonuna başladı.

2023-2024 sezonunun başında Beşiktaş'ın başına geçen Sırp çalıştırıcı, geride kalan üç sezonda takımı zirve mücadelesinin içerisinde tuttu.

Alimpijevic yönetimindeki Beşiktaş, yeni sezonda EuroLeague'de mücadele edecek.

Alimpijevic 8 sezon sonra EuroLeague'e dönüyor

Beşiktaş'ın 40 yaşındaki başantrenörü Dusan Alimpijevic, 8 sezonluk aranın ardından yeniden EuroLeague'de görev yapacak.

Sırp çalıştırıcı, kariyerinde ilk kez Avrupa Ligi'nde Kızılyıldız'ı çalıştırdığı dönemde mücadele etti. Alimpijevic, 2017-2018 sezonunda Sırp ekibiyle EuroLeague'de 11 galibiyet ve 19 mağlubiyet elde etti.

Alimpijevic, Beşiktaş'ın başında yeniden EuroLeague arenasında yer alacak.

Beşiktaş EuroLeague maçlarını BGM'de oynayacak

Beşiktaş, 2026-2027 sezonunda Basketbol Süper Ligi ve EuroLeague karşılaşmalarının tamamını Turkcell Basketbol Gelişim Merkezi'nde (BGM) oynayacak.

Akatlar'daki Beşiktaş Akatlar Spor Kompleksi'ni bu sezon kullanmayacak olan siyah-beyazlı takım, iç saha maçlarını BGM'nin 10 bin seyirci kapasiteli salonunda gerçekleştirecek.

Cumhurbaşkanı Erdoğan Atatürk Havalimanı'na geldi

Cumhurbaşkanı Erdoğan, New York'taki programının ardından İstanbul'a ulaştı. Erdoğan'ı taşıyan "TUR" uçağı, saat 15.00'te Atatürk Havalimanı'na indi.

Erdoğan, Atatürk Havalimanı Devlet Konukevi'nde Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, İstanbul Valisi Davut Gül ve AK Parti İstanbul İl Başkanı Abdullah Özdemir tarafından karşılandı.

Erdoğan havalimanından ayrıldı

Karşılamanın ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan, Atatürk Havalimanı'ndan ayrıldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'a eşi Emine Erdoğan'ın yanı sıra heyette yer alan bazı bakanlar ve katılımcılar da eşlik ederek yurda döndü.

AYM’nin resmi gündeminde dosya, E.2026/9 (Değişik İşler) numarasıyla ilk sırada yer aldı. Talepte, YENİ Parti’nin isminin hükümsüzlüğüne ve siyasi partiler sicilinden terkinine karar verilmesi isteniyor.

YENİ Parti ile Yenilik Partisi arasında isim tartışması

Süreç, Yenilik Partisi’nin YENİ Parti ile arasındaki isim benzerliğine yönelik yaptığı başvuruyla başladı.

Başvurunun ardından Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, YENİ Parti’ye isim değişikliği yapması yönünde süre verdi. Bu sürenin 18 Eylül’de sona ermesinin ardından konu Anayasa Mahkemesi’ne taşındı.

AYM de söz konusu talebi 29 Eylül tarihli Genel Kurul gündemine aldı.

AYM’nin gündemindeki talep ne?

Anayasa Mahkemesi’nin resmi gündeminde yer alan başvuruda, YENİ Parti’nin isim ve rumuzunun Siyasi Partiler Kanunu’nun 96. maddesine aykırı olduğu ileri sürülüyor.

Talep kapsamında, kanunun 104. maddesi uyarınca partinin isminin hükümsüzlüğüne ve siyasi partiler sicilinden terkinine karar verilmesi isteniyor.

Bundan sonra ne olacak?

Anayasa Mahkemesi’nin değerlendirme sürecinde YENİ Parti’nin savunmasının alınması bekleniyor.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yazısı, Yenilik Partisi’nin görüşü ve YENİ Parti’nin savunmasının ardından dosya raportör tarafından değerlendirilecek ve hazırlanan rapor Genel Kurul’un incelemesine sunulacak.

Mahkemenin yapacağı değerlendirme sonucunda, isim ve rumuzun ilgili mevzuata aykırı olduğu kanaatine varılması halinde, YENİ Parti hakkında aykırılığın giderilmesine yönelik ihtar kararı verilmesi de gündeme gelebilecek.

İhtar kararı verilirse ne olacak?

AYM’nin ihtar kararı vermesi halinde YENİ Parti’nin söz konusu aykırılığı gidermesi gerekecek. Bu kapsamda partinin isim değişikliğine gitmesi gündeme gelebilecek.

Ancak AYM’nin 29 Eylül’deki görüşmesinden önce nihai sonucun ne olacağı konusunda bir karar bulunmuyor. Resmi gündemde dosyanın inceleme evresi ve sonucu henüz boş durumda.

YENİ Parti isim değişikliğini bekletiyor

YENİ Parti yönetimi, Anayasa Mahkemesi konuyla ilgili kararını verene kadar isim değişikliği yapmama yönünde karar almıştı.

29 Eylül’deki Genel Kurul toplantısıyla birlikte partinin isim ve rumuzuna ilişkin hukuki süreçte önemli bir aşamaya geçilecek.

Araç alım satımı üzerinden dolandırıcılık ağı ortaya çıkarıldı

Çorum Emniyet Müdürlüğü Asayiş Şube Müdürlüğü Dolandırıcılık Büro Amirliği ekipleri, internet üzerinden araç satın almak veya aracını satmak isteyen bazı kişilerin dolandırıldığı yönündeki ihbarların ardından inceleme başlattı.

Ekiplerin yürüttüğü soruşturmada, araç almak isteyen kişilerden kapora gerekçesiyle para talep edildiği tespit edildi. Aracını satmak isteyen kişilerin ise kendilerini noter görevlisi olarak tanıtan şüpheliler tarafından dolandırıldığı ortaya çıkarıldı.

Şüphelilerin 55 ilde faaliyet gösterdiği belirlendi

Soruşturma kapsamında yapılan incelemelerde şüphelilerin “nitelikli dolandırıcılık” suçunu 55 farklı ilde gerçekleştirdikleri tespit edildi.

Çorum'un yanı sıra Mersin, İzmir ve Adana'da eş zamanlı operasyon gerçekleştirildi. Çalışma sonucunda 18 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı.

Sahte noter görünümü verilen villada arama yapıldı

Şüphelilerin noter izlenimi oluşturdukları villada gerçekleştirilen aramada çeşitli materyallere ulaşıldı. Aramada sıramatik zili, ruhsatsız tabanca, çok sayıda fişek, cep telefonları, SIM kartlar ve bir miktar para bulundu.

Gözaltına alınan şüphelilerin emniyetteki işlemleri tamamlandı. Şüpheliler daha sonra adli işlemler için adliyeye sevk edildi.

Dijital suçlarla mücadelede adli kapasite güçlendirilecek

Gürlek, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, siber alanda işlenen suçlara karşı yürütülen mücadelenin daha etkin bir yapıya kavuşturulacağını ifade etti.

Çocukları ve gençleri suç, şiddet ve istismara yöneltebilecek dijital içeriklerin yanı sıra vatandaşların özel yaşamını, kişilik haklarını, can ve mal güvenliğini tehdit eden içeriklere karşı adli kapasitenin artırılacağını aktaran Gürlek, bu kapsamda yeni bir yapılanmaya gidileceğini bildirdi.

175 ağır ceza merkezinde yeni bürolar oluşturulacak

Adalet Bakanlığının 175 ağır ceza merkezi Cumhuriyet başsavcılığına gönderdiği yazıyla söz konusu büroların adliyelerde kurulacağı belirtildi.

Yeni sistem kapsamında dijital platformlarda yer alan suç unsurlu içerikler ile kişileri suça yönlendiren faaliyetlerin uzmanlaşmış cumhuriyet savcılarının takibine alınacağı ifade edildi. Şüphelilerin belirlenmesi, gerekli adli süreçlerin başlatılması ve hukuka aykırı içeriklere yönelik müdahalelerin daha hızlı gerçekleştirilmesi amaçlanıyor.

Dezenformasyonla mücadelede kurumlar arası koordinasyon artırılacak

Yeni yapılanmayla kamuoyunu bilinçli biçimde yanıltan ve toplum huzuru ile kamu düzenini bozmayı amaçlayan suç niteliğindeki dezenformasyon faaliyetlerine karşı kurumlar arasındaki iş birliğinin de güçlendirilmesi planlanıyor.

Gürlek, çalışmaların çocukların korunması, vatandaşların haklarının güvence altına alınması, kamu düzeninin sağlanması ve hukukun üstünlüğünün dijital ortamda da korunması anlayışıyla sürdürüleceğini belirtti.

ADLİYELERDE DİJİTAL ORTAM GÜVENLİĞİ VE DEZENFORMASYONLA MÜCADELE BÜROLARI KURUYORUZ!

Siber vatanda suçla mücadeleyi daha hızlı, daha etkin ve daha koordineli hâle getiriyoruz.

Çocuklarımızı ve gençlerimizi suça, şiddete ve istismara yönlendiren; vatandaşlarımızın özel hayatını,…

— Akın Gürlek (@abakingurlek) September 24, 2026

ÖZYES tercih sürecinde adayların en çok merak ettiği konular arasında tercihlerin başlangıç ve bitiş tarihi, ÖSYM AİS tercih ekranına nasıl ulaşılacağı ve 2026-ÖZYES tercih kılavuzunun yayımlanıp yayımlanmadığı bulunuyor.

ÖZYES tercihleri başladı mı, saat kaçta açıldı?

ÖSYM’nin açıkladığı takvime göre 2026-ÖZYES tercih işlemleri 24 Eylül 2026 Perşembe günü saat 15.00’te başlayacak.

Adaylar, tercih süresi boyunca üniversite ve program seçimlerini elektronik ortamda kendi hesapları üzerinden yapabilecek.

Tercih işlemleri için adayların ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi’ne giriş yapması gerekiyor.

ÖZYES tercihleri ne zaman bitecek?

2026 ÖZYES tercih işlemleri için adaylara yaklaşık bir haftalık süre verilecek.

ÖSYM takvimine göre tercih süreci 30 Eylül 2026 Çarşamba günü saat 23.59’da sona erecek.

2026 ÖZYES tercih tarihleri

• Tercih başlangıcı: 24 Eylül 2026 Perşembe, saat 15.00

• Tercih bitişi: 30 Eylül 2026 Çarşamba, saat 23.59

Son başvuru saatinin ardından sistem üzerinden yeni tercih yapılması veya mevcut tercihlerin değiştirilmesi mümkün olmayacak. Bu nedenle adayların tercih listelerini son saate bırakmadan kontrol etmeleri gerekiyor.

2026 ÖZYES tercih kılavuzu yayımlandı mı?

ÖSYM tarafından 2026-ÖZYES Tercih Kılavuzu (Ön Bilgi) erişime açıldı.

Kılavuzda adayların tercih sürecinde ihtiyaç duyacağı program ve yerleştirme bilgileri ile ilgili açıklamalar bulunuyor. Üniversitelerin programları, kontenjanlar ve yerleştirmeye ilişkin koşullar tercih sürecinde dikkate alınacak.

Adayların tercih listelerini oluşturmadan önce kılavuzda yer alan açıklamaları ve program koşullarını incelemesi gerekiyor.

ÖZYES yerleştirmelerinde ÖSYM’nin yayımladığı başvuru ve tercih kılavuzlarında belirtilen kurallar esas alınacak.

ÖZYES tercihi nasıl yapılır?

ÖZYES tercihleri ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi üzerinden elektronik olarak gerçekleştirilecek. Posta yoluyla veya elden teslim edilen tercih listeleri geçerli olmayacak.

Adayların tercih işlemi için ÖSYM’nin AİS platformuna giriş yapması gerekiyor.

Tercih sürecinin genel adımları şöyle:

1. ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi’ne giriş yapılır.

2. T.C. kimlik numarası ve ÖSYM şifresiyle veya sistemde sunulan giriş seçenekleriyle hesaba erişilir.

3. Tercih işlemleri bölümünden 2026-ÖZYES tercih ekranı açılır.

4. Kılavuzdaki program ve kodlar incelenerek tercih listesi oluşturulur.

5. Programlar adayın öncelik sırasına göre sisteme girilir.

6. Tercihler kontrol edildikten sonra sistem üzerinden onaylanarak bildirilir.

Tercih işlemi tamamlandıktan sonra adayların tercih listesinin sisteme doğru şekilde kaydedildiğini kontrol etmesi önem taşıyor.

BESYO tercihi ÖZYES üzerinden mi yapılacak?

BESYO olarak bilinen spor bilimleri alanındaki lisans programlarına yerleşmek isteyen adayların tercih sürecinde ÖZYES kapsamında belirlenen kuralları takip etmesi gerekiyor.

Spor Bilimleri İçin Özel Yetenek Sınavı, spor bilimleri alanındaki özel yetenekle öğrenci kabul eden programlara yönelik merkezi süreç kapsamında uygulanıyor.

Bu nedenle adayların yalnızca bölüm adına bakarak tercih yapması yerine, 2026-ÖZYES tercih kılavuzundaki program, kontenjan ve yerleştirme koşullarını kontrol etmesi gerekiyor.

ÖZYES tercih ekranına nereden girilir?

Adaylar tercih işlemlerini ÖSYM’nin Aday İşlemleri Sistemi (AİS) üzerinden yapabilecek.

Tercih döneminde sisteme giriş yapan adayların karşısına ilgili ÖZYES tercih işlemi açılacak. Tercihlerin elektronik ortamda adayın kendi hesabı üzerinden tamamlanması gerekiyor.

Adayların tercih sırasında program kodlarını doğru girmesi ve tercih sıralamasını bildirimden önce dikkatli şekilde kontrol etmesi önem taşıyor.

ÖZYES tercihinde nelere dikkat edilmeli?

Tercih listesi oluşturulurken yalnızca bölümün adı değil, ilgili programın kılavuzda yer alan koşulları da incelenmeli.

Özellikle programın kontenjanı, yerleştirme koşulları ve adayın tercih edebileceği programlara ilişkin açıklamalar kontrol edilmeli.

Tercih sıralaması tamamlandıktan sonra adayların işlemi sistem üzerinden onaylaması gerekiyor. Son gün ve saat geçtikten sonra sistemin tercih işlemlerine kapanması nedeniyle adayların süreci 30 Eylül saat 23.59’dan öncetamamlaması gerekiyor.

2026 ÖZYES tercih sürecinde son durum

2026 ÖZYES tercih işlemleri 24 Eylül saat 15.00’te başlayacak ve 30 Eylül saat 23.59’da sona erecek.

Tercih sürecinin başlamasıyla birlikte BESYO ve diğer spor bilimleri programlarında eğitim almak isteyen adaylar, ÖSYM AİS üzerinden tercih listelerini oluşturabilecek.

ÖSYM tarafından yayımlanan 2026-ÖZYES tercih kılavuzu ise adayların program ve yerleştirme koşullarını kontrol edebileceği temel kaynak olacak. Tek bir tercih listesinin oluşturulması yerine adayların kılavuzdaki tüm açıklamaları inceleyerek tercihlerini buna göre tamamlaması gerekiyor.

Hazırlanan kanun teklifinde dikkat çeken başlıklardan biri, 1 Ocak 2015 ve sonrasında doğan kişilere hayatları boyunca tütün ürünü satılmaması yönündeki planlama oldu. Bunun yanı sıra restoranların açık alanları, parklar ve kamuya açık bazı bölgelerde sigara kullanımına ilişkin yeni sınırlamalar getirilmesi değerlendiriliyor.

Ancak söz konusu düzenlemelerin şu an için yürürlükte olmadığına dikkat çekiliyor. Hazırlanan teklifin ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulması planlanırken, Meclis sürecinde maddelerde değişiklik yapılması mümkün.

2015 sonrası doğanlara ömür boyu sigara yasağı mı geliyor?

Yeni çalışmanın en dikkat çekici maddelerinden biri belirli bir doğum tarihinden sonra dünyaya gelen kişilere yönelik tütün ürünü satışının kalıcı olarak engellenmesi.

Planlamaya göre 1 Ocak 2015 ve sonrasında doğan kişilere tütün ürünlerinin satışı hayat boyu yasaklanabilecek.Böylece bu yaş grubunun ilerleyen yıllarda reşit olmasının ardından da tütün ürünlerine yasal yollardan erişememesi hedefleniyor.

Düzenlemenin temel yaklaşımı, belirli bir yaş grubuna sonradan yasak getirmekten ziyade yeni neslin tütün ürünlerine hiç başlamamasını sağlamaya yönelik bir model oluşturmak.

Burada önemli olan nokta ise bunun henüz kesinleşmiş bir yasa olmaması. Teklifin TBMM’ye sunulması, komisyonlarda görüşülmesi ve Genel Kurul aşamalarından geçmesi gerekiyor.

Dolayısıyla “2015 sonrası doğanlara sigara yasağı başladı” şeklindeki bir ifade mevcut durumda gerçeği yansıtmıyor. Şu aşamada gündemde olan konu, bu kişilere yönelik ömür boyu tütün ürünü satış yasağı içeren bir düzenleme hazırlığı.

Restoranlarda açık alanda sigara içmek yasaklanacak mı?

Hazırlıkların yalnızca tütün ürünlerinin satışına yönelik olmadığı belirtiliyor. Kullanım alanlarına ilişkin yeni kurallar da teklif kapsamında değerlendiriliyor.

Buna göre restoran, lokanta ve benzeri işletmelerin açık alanlarında sigara kullanımına yönelik yeni yasakların getirilmesi planlanıyor.

Park ve bahçeler ile kamu binalarının açık alanları için de farklı kurallar üzerinde çalışılıyor. Tütün kullanımına tamamen izin verilmesi yerine, belirli alanlarda ve dışarıdan görünürlüğü sınırlandıracak şekilde özel bölümlerin oluşturulması seçenekler arasında bulunuyor.

Bu düzenlemelerin özellikle çocukların tütün dumanına maruz kalmasını ve sigara kullanımının kamusal alanlardaki görünürlüğünü azaltmayı amaçladığı belirtiliyor.

Slim sigaraların satışı sona erecek mi?

Teklif hazırlığında tütün ürünlerinin özelliklerine ilişkin değişiklikler de yer alıyor.

Piyasada slim veya ince sigara olarak bilinen ürünlerin satışının sonlandırılması planlanan düzenlemeler arasında bulunuyor. Ayrıca standart paket uygulamasının kapsamının genişletilmesi de değerlendiriliyor.

Ürünlerin tasarımı ve pazarlanma biçimine yönelik bu tür değişikliklerle özellikle gençlerin ve kadınların hedeflendiği belirtilen ürün stratejilerinin sınırlandırılması amaçlanıyor.

Ancak bu başlıkların da henüz kesinleşmiş yasal düzenlemeler olmadığı unutulmamalı. Nihai kapsam, teklifin TBMM’ye sunulmasının ardından ortaya çıkacak.

Sigara satışında elektronik yaş kontrolü gündemde

Yeni düzenleme hazırlığında tütün ürünlerinin satış noktalarındaki yaş kontrolünün daha sıkı hale getirilmesine yönelik teknolojik bir sistem de bulunuyor.

Planlanan model kapsamında satış sırasında müşterinin yaşının elektronik yöntemlerle doğrulanması hedefleniyor. Kimlik bilgilerinin ödeme sistemiyle ilişkilendirilmesine yönelik seçeneklerin de değerlendirildiği belirtiliyor.

Bu uygulamayla özellikle 18 yaşından küçüklerin tütün ürünlerine erişiminin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Sigara yasağı ne zaman başlayacak?

Yeni sigara düzenlemesinin ne zaman yürürlüğe gireceği şu aşamada belli değil. Bunun temel nedeni, hazırlanan çalışmanın henüz yürürlüğe girmiş bir kanun olmaması.

Sağlık Bakanlığı öncülüğünde hazırlanan kanun teklifinin ekim ayında TBMM’ye sunulması planlanıyor. Teklifin Meclis’e ulaşmasının ardından ilgili komisyonlarda görüşülmesi ve yasama sürecinden geçmesi gerekiyor.

Bu süreçte teklif maddelerinde değişiklik yapılabileceği için 2015 sonrası doğanlara yönelik satış yasağının kapsamı, açık alanlardaki sigara kuralları, slim sigaralara ilişkin düzenleme ve elektronik yaş doğrulama sisteminin nasıl uygulanacağı henüz kesinleşmiş değil.

Yeni sigara düzenlemesinde hangi başlıklar var?

Hazırlık kapsamında öne çıkan başlıklar şöyle:

• 1 Ocak 2015 ve sonrasında doğanlara hayat boyu tütün ürünü satışının yasaklanması

• Restoran, lokanta ve benzeri işletmelerin açık alanlarında sigara kullanımına yeni sınırlamalar getirilmesi

• Park, bahçe ve kamu binalarının açık alanlarında tütün kullanımına ilişkin özel alanlar oluşturulması

• Slim veya ince sigaraların satışının sonlandırılması

• Standart paket uygulamasının kapsamının genişletilmesi

• Sigara satış noktalarında elektronik kimlik ve yaş doğrulama sisteminin uygulanması

• Çocuk ve gençlerin tütün ürünlerine erişiminin daha sıkı şekilde kontrol edilmesi

Düzenleme ne zaman kesinleşecek?

Hazırlanan maddelerin kesinleşmesi için öncelikle kanun teklifinin TBMM’ye sunulması gerekiyor. Ardından teklifin Meclis komisyonlarında ve Genel Kurul’da görüşülmesi bekleniyor.

Bu nedenle bugün itibarıyla 2015 sonrası doğanlara ömür boyu sigara satış yasağı, restoranların açık alanlarına ilişkin yeni kurallar veya slim sigaraların satışının kaldırılması kesinleşmiş uygulamalar olarak değerlendirilemez.

Teklifin Meclis’e sunulması ve yasama sürecinin tamamlanmasıyla birlikte hangi maddelerin kabul edildiği, hangi düzenlemelerin değiştirildiği ve uygulamanın ne zaman başlayacağı netlik kazanacak.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!