Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından, Musa Ş'nin elebaşılığında kurulduğu öne sürülen çıkar amaçlı suç örgütünün 2022-2024 yıllarında İstanbul'daki çeşitli adliyelerde devam eden yargı süreçlerine menfaat karşılığında müdahale ettiği iddiasıyla başlatılan soruşturma sürüyor.

5 şüpheli tutuklandı

Soruşturma kapsamında gözaltına alınan 2'si avukat 5 şüphelinin jandarmadaki işlemleri tamamlandı. Şüpheliler daha sonra Bakırköy Adliyesi'ne gönderildi.

Savcılıkta ifadeleri alınan şüpheliler, sulh ceza hakimliğine sevk edildi. Hakimlik, 5 şüphelinin tamamı hakkında tutuklama kararı verdi.

Operasyonda dijital materyaller ele geçirildi

Başsavcılığın daha önce yaptığı açıklamada, söz konusu suç örgütüne ilişkin mevcut deliller doğrultusunda 2'si avukat 6 şüpheli hakkında soruşturma başlatıldığı bildirilmişti.

Şüphelilerin yakalanması, ev ve iş yerlerinde arama gerçekleştirilmesi ile suç eşyası ve delillere el konulması amacıyla İstanbul İl Jandarma Komutanlığına talimat verildiği belirtilmişti.

Jandarma ekiplerinin operasyonunda, örgütün elebaşı olduğu öne sürülen Musa Ş. ile avukat B.N.T'nin de aralarında bulunduğu 5 şüpheli gözaltına alınmıştı. Şüphelilerin adreslerinde gerçekleştirilen aramalarda çok sayıda dijital materyal ile 2 ruhsatsız tabanca bulunmuştu.

Firari durumda bulunan bir şüphelinin yakalanmasına yönelik çalışmaların devam ettiği bildirildi.

Hakim ve savcılar için HSK'ye bildirim yapıldı

Başsavcılığın soruşturmayla ilgili yeni açıklamasında, ifadelerde isimleri geçen avukatlar hakkında adli işlemlerin başlatıldığı ve bu kişilerin gözaltına alındığı aktarıldı.

Açıklamada, ifadelerde adı geçen hakim ve Cumhuriyet savcıları yönünden ise bilgi ve gereğinin takdiri amacıyla Hakimler ve Savcılar Kuruluna (HSK) yazı gönderildiği belirtildi. Soruşturmanın tüm yönleriyle ve titizlikle sürdürüldüğü kaydedildi.

Işıkhan, 2025 yılı ve 2026'nın ilk 6 ayında Alzheimer hastalarına yönelik 42,3 milyar lirayı aşan sağlık giderinin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından karşılandığını bildirdi.

En yüksek ödeme hastane tedavilerine yapıldı

Bakan Işıkhan'ın verdiği bilgilere göre söz konusu dönemde Alzheimer hastalarının 35,3 milyar lirayı aşan hastane tedavi giderleri SGK tarafından karşılandı.

İlaç ödemelerinin tutarı ise 5,2 milyar lirayı aştı.

Medikal ödemeler 1,7 milyar lirayı geçti

Alzheimer hastalarının tedavisinde kullanılan medikal ürünlere yönelik SGK ödemeleri de aynı dönemde 1,7 milyar lirayı aştı.

Böylece hastane tedavisi, ilaç ve medikal ödemeler dahil Alzheimer hastalarına yönelik toplam sağlık gideri 42,3 milyar liranın üzerine çıktı.

“Emeklilik, maluliyet, tedavi ve ilaca erişim gibi konularda destek oluyoruz”

Bakan Işıkhan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Alzheimer hastalarına yönelik yalnızca sağlık harcamaları kapsamında değil, emeklilik, maluliyet, tedavi ve ilaca erişim gibi alanlarda da destek sağlandığını belirtti.

İzmir'in Balçova ilçesindeki evinde rahatsızlanan Özfatura, önceki gün Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi'ne kaldırıldı.

Burhan Özfatura hastanede yaşamını yitirdi

Kardiyovasküler cerrahi yoğun bakım servisinde tedavi gören Özfatura'nın, sağlık durumunun ağırlaşmasının ardından hayatını kaybettiği belirtildi.

83 yaşındaki Özfatura'nın ölüm haberi İzmir'de ve siyaset çevrelerinde üzüntüyle karşılandı.

İki dönem İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı yaptı

Burhan Özfatura, 1984 yerel seçimlerinde Anavatan Partisi'nin (ANAP) adayıolarak İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı seçildi.

1989 seçimlerinde belediye başkanlığını kaybeden Özfatura, 1994 yılında bu kez Doğru Yol Partisi (DYP) adayı olarak seçimlere girdi.

Özfatura, 1994 yerel seçimlerini kazanarak ikinci kez İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı oldu.

1999 yılına kadar görev yaptı

Burhan Özfatura, ikinci başkanlık döneminin ardından 1999 yılına kadar İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı görevini sürdürdü.

Siyaset yaşamının yanı sıra çeşitli gazetelerde köşe yazarlığı da yapan Özfatura, İzmir'in yakın siyasi tarihinde iki farklı dönemde belediye başkanlığı yapan isimler arasında yer aldı.

Meteoroloji'den kuvvetli sağanak uyarısı

Meteoroloji Genel Müdürlüğünün açıklamasında, kuzeybatı kesimlerde görülecek sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışların yarın sabahtan itibaren bölgenin batısından başlayacağı belirtildi.

Yağışların Marmara Bölgesi'nde Edirne'nin güneyi, Tekirdağ, Çanakkale'nin kuzey ve doğusu, Balıkesir'in kuzeyi, İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Bursa ve Yalova'da kuvvetli olması bekleniyor.

Kuvvetli sağanak beklenen iller

Meteoroloji verilerine göre, kuvvetli sağanak Marmara'nın ardından zamanla Batı Karadeniz'in batı kesimlerinde de etkili olacak.

Bu kapsamda Düzce ve Zonguldak'ta da sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışların kuvvetli olması öngörülüyor. Böylece uyarı kapsamında Edirne'nin güneyi, Tekirdağ, Çanakkale'nin kuzey ve doğusu, Balıkesir'in kuzeyi, İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Bursa, Yalova, Düzce ve Zonguldak bulunuyor.

Kuvvetli sağanak için vatandaşlara uyarı

Beklenen kuvvetli sağanak nedeniyle sel ve su baskını yaşanabileceği, yağış sırasında yıldırım ve kuvvetli rüzgar görülebileceği belirtildi.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü, yağışların ulaşımda aksamalara da neden olabileceğine dikkat çekerek, vatandaşların söz konusu olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olması gerektiğini bildirdi.

Kallas, AB adına yayımladığı açıklamada, Rusya'daki siyasi ortamın giderek daha "otoriter" bir yapıya büründüğünü savunarak Devlet Duması seçimlerinin demokrasideki "derinleşen erozyonu" ortaya koyduğunu ileri sürdü.

Kallas Rusya'daki seçim ortamını eleştirdi

Rus makamlarının muhalefeti seçim sürecinin dışında bırakmak amacıyla "sistematik iç ve dış baskıları" artırdığını iddia eden Kallas, mahkeme kararıyla "Elma" (Yabloko) Partisinin seçim kaydının iptal edilmesine de tepki gösterdi.

Kallas, söz konusu kararın savaş karşıtı tek partinin seçim yarışından çıkarılması anlamına geldiğini ve bunun seçmenlerin tercih imkanını sınırlandırdığını savundu.

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatının (AGİT) seçimleri gözlemlemek üzere Rusya tarafından davet edilmemesinden üzüntü duyduklarını belirten Kallas, bu durumun Moskova'nın AGİT kapsamındaki bağlayıcı taahhütleri "hiçe sayma eğilimini" gösterdiğini öne sürdü.

AB ilhak edilen bölgelerdeki seçimleri tanımıyor

Kallas, AB'nin Donetsk, Luhansk, Herson, Zaporijya bölgeleri ile Kırım'da düzenlenen seçimleri tanımadığını yineledi.

Bu seçimlerin, Rusya'nın Birleşmiş Milletler (BM) Şartı başta olmak üzere uluslararası hukuku ihlal eden ve Ukrayna'nın bağımsızlığı, egemenliği ile toprak bütünlüğünü hedef alan yeni bir adım olduğunu ifade etti.

Kallas, Moskova'ya Ukrayna'nın sınırlarına ve egemenliğine saygı göstermesi çağrısında bulundu.

Seçim sürecine ilişkin yaptırım mesajı verildi

İlhak edilen bölgelerde seçimlerin düzenlenmesinde görev alan veya aday olan kişilerin yanı sıra Rusya'da özgür ve adil seçimlerin gerçekleştirilmesine zarar verenlere yaptırım uygulanacağını bildiren Kallas, Moskova'nın savaşı sona erdirmesi, koşulsuz ateşkesi kabul etmesi ve askeri güçlerini Ukrayna topraklarından çekmesi gerektiğini kaydetti.

Kallas, AB ve üye ülkelerin Rus sivil toplum kuruluşları, insan hakları savunucuları ve bağımsız medya kuruluşlarının çalışmalarına destek vermeyi sürdüreceğini de belirtti. Rusya'daki seçimlerde Devlet Duması'ndaki 450 sandalye için 10 parti yarışmıştı.

Seçimler, 2014 yılında Rusya tarafından ilhak edilen Kırım'ın yanı sıra ilk kez Donetsk, Luhansk, Herson ve Zaporijya bölgelerinde de düzenlenmişti.

Devlet Duması milletvekili seçimine ilişkin kesin olmayan ilk sonuçlara göre Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in partisi Birleşik Rusya yüzde 57,82 oyla ilk sırada yer almıştı.

Günaydın, başvurunun ardından yaptığı açıklamada; nükleer alanda faaliyet gösteren şirketlere yönelik vergi düzenlemeleri, PTT çalışanlarının statüsü, yargıda mülakat, İşsizlik Sigortası Fonu, belediyelerin genel aydınlatma giderlerine katkısı ve Siber Güvenlik Başkanlığı’nın yetkileriyle ilgili düzenlemelere itiraz ettiklerini söyledi.

Nükleer şirketlere vergi düzenlemesi için iptal talebi

Günaydın, 7590 sayılı Kanun ile nükleer alanda faaliyet gösteren şirketlere 2050 yılına kadar KDV iadesi imkanı tanındığını belirterek düzenlemeyi eleştirdi.

Günaydın, söz konusu düzenlemeyle nükleer şirketlere sağlanan vergi avantajıyla alt segment araçlarda ÖTV'yi artırma yetkisinin aynı kanunda yer almasını eleştirdi.

YENİ Parti Grup Başkanvekili, düzenlemelerin ekonomik yükünün yurttaşlar açısından değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

“İşsizlik Sigortası Fonu işsize değil patrona hizmet edecek”

Günaydın, kanunda İşsizlik Sigortası Fonu'nun kullanımına ilişkin düzenlemelere de itiraz etti.

Özellikle imalat ve turizm sektörlerinde fonun kullanım alanının genişletildiğini belirten Günaydın, bunun fonun amacı dışında kullanılmasına yol açacağını ileri sürdü.

Günaydın ayrıca işsizlik sigortası primlerinde devlet katkısının kaldırılmasına ilişkin düzenlemeyi de eleştirdi.

PTT çalışanlarının statüsü de AYM başvurusunda

YENİ Parti'nin AYM başvurusunda PTT çalışanlarının çalışma statüsüne ilişkin düzenlemeler de yer aldı.

Günaydın, PTT çalışanlarının farklı kanun ve kanun hükmünde kararnamelere tabi olarak çalıştığını, yeni düzenlemeyle çalışanların genel idari hizmetler sınıfına alınmasının çalışma ve emeklilik hakları açısından sonuçlar doğuracağını savundu.

Günaydın ayrıca PTT çalışanlarının bir bölümünün başka kamu kurumlarına aktarılmasına ilişkin düzenlemeye de itiraz etti.

Yargıda mülakat düzenlemesi yeniden gündemde

Günaydın'ın eleştirdiği başlıklardan biri de hakim ve savcı yardımcılığı için mülakat uygulaması oldu.

YENİ Parti Grup Başkanvekili, daha önce Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen bir düzenlemenin yeniden yasaya konulduğunu ve böylece mülakat sisteminin yeniden getirildiğini ileri sürdü.

Günaydın, yazılı sınavın ardından yapılan mülakatların yargı mensuplarının belirlenmesinde etkili olmasına itiraz ettiklerini belirtti.

Siber Güvenlik Başkanlığı'nın yetkileri için de iptal talebi

Günaydın, Siber Güvenlik Başkanlığı'na verilen yetkileri de eleştirdi.

İçeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi gibi kararların yargı tarafından verilmesi gerektiğini savunan Günaydın, bazı yetkilerin Siber Güvenlik Başkanlığı'na verilmesinin hukuki açıdan sorun oluşturduğunu ileri sürdü.

Günaydın, Siber Güvenlik Başkanlığı'nın Cumhurbaşkanlığı'na bağlı olmasına da dikkat çekerek düzenlemenin iptal edilmesini istediklerini belirtti.

Belediyelerin aydınlatma giderlerine katkısı artırılıyor

AYM başvurusunda belediyelerin genel aydınlatma giderlerine yaptığı katkının artırılmasına ilişkin düzenleme de yer aldı.

Günaydın, büyükşehir belediyelerinin katkı oranının yüzde 15'ten yüzde 30'a, diğer belediyelerin katkısının ise yüzde 10'dan yaklaşık yüzde 15 seviyesine çıkarıldığını belirtti.

Bu düzenlemenin belediyelerin mali yükünü artıracağını savunan Günaydın, değişikliğe itiraz etti.

Yerli şirketlere ilişkin kamu ihalesi düzenlemesi de eleştirildi

Günaydın ayrıca kamu ihalelerinde yerli kişilere veya yerli malı teklif edenlere tanınan bazı avantajlardan Avrupa Birliği üyesi ülkelerin vatandaşları ve şirketlerinin de yararlanabilmesine imkan veren düzenlemeyi eleştirdi.

Söz konusu düzenlemenin kamu ihalelerinde yerli şirketlere sağlanan avantajların kapsamını değiştirdiğini belirten Günaydın, bu hükmün de AYM tarafından incelenmesini istedi.

“Anayasa Mahkemesi yürütmeyi durdurma kararlarını versin”

YENİ Parti'nin başvurusunun ardından açıklamalarda bulunan Günaydın, Anayasa Mahkemesi'ne de çağrıda bulundu.

Günaydın, iptal başvurusunun yanı sıra yürürlüğün durdurulması taleplerinin de bulunduğunu belirterek, Anayasa'ya aykırı olduğunu düşündükleri düzenlemelerin yürürlüğe girmesinin engellenmesini istedi.

ANKA Haber Ajansı'nın aktardığı kulis bilgilerine göre, Cumhurbaşkanı kararıyla 31 Aralık 2031 tarihine kadar tamamlanması hedeflenen özelleştirme takviminde portföyün bölünmesi formülü ağırlık kazandı. Karayolları ağının ekonomik bütünlük gözetilerek tek paket yerine üç ya da dört ayrı grup halinde ihaleye çıkarılması masadaki en güçlü opsiyonlardan biri olarak değerlendiriliyor.

Egis'in Ankara Çıkarması

Fransız altyapı şirketi Egis, küresel ölçekte her gün 1,2 milyon aracın kullandığı yaklaşık 4 bin 400 kilometrelik yol ağı ile 81 kilometrelik tünel portföyüne sahip. Şirket halihazırda Türkiye'deki mega ulaşım projelerinde de etkin rol üstleniyor.

Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve Kuzey Çevre Otoyolu, Osmangazi Köprüsü (İstanbul-İzmir Otoyolu) ile Avrasya Tüneli'nde işletme, periyodik bakım ve elektronik ücret toplama (ETC) hizmetlerini yürüten Fransız grubun, kamu elindeki köprü ve otoyol şebekesini devralma konusunda oldukça istekli olduğu kaydedildi.

Asya ve Avrupa sermayesi takipte: Konsorsiyum seçenekleri masada

Özelleştirme sürecini yalnızca Fransızlar değil; Japonya, Güney Kore ve İspanya merkezli küresel altyapı fonları ile işletmeci firmalar da yakından izliyor.

Yurt içindeki potansiyel talipliler arasında ise Türkiye'nin önde gelen taahhüt ve altyapı devleri yer alıyor. Kaynaklar; IC İçtaş, Limak, Kalyon ve Cengiz Holding'in yabancı ortaklarla bir araya gelerek ortak girişim (konsorsiyum) modelleriyle ihaleye girmelerinin güçlü bir beklenti olduğunu vurguladı.

Mülkiyet Devredilmeyecek, Model Netleşiyor

Yayımlanan Cumhurbaşkanı kararı uyarınca; köprüler, otoyollar ve bunlara bağlı çevre otoyolları için kesinlikle mülkiyet devri yapılmayacak.

Süreç işletme hakkı devri,uzun süreli kiralama, mülkiyetin gayri ayni haklarının tesisi, gelir ortaklığı modeli veya bunların karma uygulanması yöntemleriyle hayata geçirilecek.

Yetkililer, projelerin tek elde toplanması yerine 3 veya 4 ayrı bölge/hat paketi halinde ihale edilmesinin rekabeti ve kamu gelirini artırabileceği seçeneği üzerinde durulduğunu, ancak henüz nihai modelin ilan edilmediğini belirtti.

Sanat yönetmenliğini klasik gitarın usta virtüözü Ahmet Kanneci’nin üstlendiği festival, üç gün boyunca Türkiye, Fransa ve İspanya’dan alanında yetkin üç önemli ismi Antalya sahnesinde ağırlayacak.

Açılış Eren Süalp ile yapılacak

Festivalin 24 Eylül Perşembe günkü açılış konserinde, müzik eğitimine Ahmet Kanneci’nin öğrencisi olarak başlayan ve kariyerini uluslararası yarışmalarda kazandığı birinciliklerle taçlandıran klasik gitarist ve akademisyen Eren Süalp sahne alacak.

İkinci gecede Fransız Yıldız Edith Pageaud sahnede

Etkinliğin ikinci gününde (25 Eylül Cuma), klasik gitara henüz 7 yaşında adım atan ve 14 yaşında profesyonel eğitim sürecini tamamlayarak küresel yarışmalarda peş peşe ödüller kazanan Fransız klasik gitarist Edith Pageaud Antalyalı sanatseverlerin karşısına çıkacak.

Kapanış İspanyol Virtüöz David Martinez Garcia'dan

Festivalin 26 Eylül Cumartesi günkü kapanış gecesinde ise İspanyol klasik gitar ekolünün seçkin temsilcilerinden David Martinez Garcia resital verecek. 7 yaşında gitara başlayan, 12 yaşından bu yana verdiği uluslararası konserlerle tanınan Garcia; Andres Segovia, Ciudad de Coria ve Francisco Tarrega gibi dünyanın en prestijli gitar yarışmalarındaki birincilikleriyle tanınıyor.

Türkan Şoray Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilecek festival konserleri, üç gün boyunca her akşam saat 20.00’de başlayacak.

Gecenin ilk turunda şeflerin verdiği tabağı hazırlayan yarışmacılar arasından dört isim eleme potasından çıkmayı başardı. İkinci turda ise Ayşe, Faruk, Kübra ve Tolğa mücadele etti.

İkinci turun ardından Ayşe ve Tolğa yarışmaya devam etme hakkı kazanırken son ikiye Faruk ile Kübra kaldı. Mehmet Şef'in hazırladığı ördek pastilla tabağının değerlendirildiği final aşamasında ise şeflerin kararıyla yarışmaya veda eden isim Faruk Garip oldu.

MasterChef'te kim elendi?

20 Eylül 2026 tarihli MasterChef Türkiye bölümünde yarışmaya veda eden isim Faruk Garip oldu.

Eleme gecesinin son aşamasında Faruk ve Kübra, ördek pastilla tabağını hazırlamak için tezgah başına geçti. Mehmet Şef'in tabağının ardından hazırlanan yemekler Mehmet, Danilo ve Somer şefler tarafından değerlendirildi.

Değerlendirme sonucunda Kübra yeni haftaya devam ederken Faruk Garip'in MasterChef Türkiye macerası sona erdi.

MasterChef eleme potasında kimler vardı?

20 Eylül'deki eleme gecesinde sekiz yarışmacı potada yer aldı. Haftanın eleme adayları şunlardı:

• Şiringül

• Tolgahan

• Faruk

• Şadi

• Tolğa

• Kübra

• Nurten

• Ayşe

Yarışmacılar ilk turda şeflerin verdiği tabağı hazırladı. Bu aşamanın ardından dört yarışmacı eleme mücadelesinden çıkarak yeni haftaya kaldı.

İlk turda kimler çıktı?

Eleme gecesinin ilk aşamasında şeflerin verdiği tabağı hazırlayan yarışmacılar arasından Şiringül, Nurten, Şadi ve Tolgahan başarılı oldu.

Bu dört yarışmacının yeni haftaya kalmasının ardından ikinci turda Ayşe, Faruk, Kübra ve Tolğa mücadeleye devam etti.

İkinci turda hangi yemek yapıldı?

Elemenin ikinci aşamasında yarışmacılardan ördek pastilla hazırlamaları istendi.

Ayşe, Faruk, Kübra ve Tolğa'nın hazırladığı tabaklar şefler tarafından değerlendirildi. Bu turun sonucunda ilk olarak Ayşe, ardından Tolğa eleme potasından çıktı.

Böylece gecenin sonunda Faruk ve Kübra son iki yarışmacı olarak kaldı.

Faruk neden elendi?

Faruk Garip'in hazırladığı ördek pastilla tabağıyla ilgili değerlendirmede hamur açma performansının başarılı olduğu belirtildi. Ancak tabağın diğer unsurlarında yapılan hataların sonuca etki ettiği ifade edildi.

Değerlendirmelerde tabağındaki pırasa miktarının az olması ve yemeğin ters yerleştirilmesi nedeniyle hamurun yeterince pişmediği, beklenen çıtırlığa ulaşamadığı belirtildi.

Şeflerin son değerlendirmesinin ardından Faruk'un tabağı Kübra'nın gerisinde kaldı. Böylece Faruk Garip, 20 Eylül 2026 tarihli bölümde MasterChef Türkiye'ye veda etti.

MasterChef'te 13 Eylül'de kim elenmişti?

MasterChef Türkiye'de bir önceki haftanın eleme gecesinde yarışmaya veda eden isim Cansu olmuştu.

20 Eylül'deki elemenin ardından ise Faruk Garip'in ayrılmasıyla sezonun eleme süreci devam etti. Yeni haftada yarışmaya devam eden isimler dokunulmazlık oyunlarında mücadele edecek ve gelecek eleme adayları bu oyunların sonuçlarına göre belirlenecek.

20 Eylül MasterChef eleme sonucu

20 Eylül 2026 Pazar akşamındaki eleme gecesinin sonucu şöyle oldu:

• Elenen yarışmacı: Faruk Garip

• Son ikiye kalanlar: Faruk ve Kübra

• İlk turda çıkanlar: Şiringül, Nurten, Şadi ve Tolgahan

• İkinci turda devam edenler: Ayşe ve Tolğa

• Eleme yemeği: Ördek pastilla

Faruk Garip'in elenmesiyle birlikte Kübra, Ayşe, Tolğa, Şiringül, Nurten, Şadi ve Tolgahan yeni haftada MasterChef Türkiye'deki mücadelesini sürdürecek.

Zelenskiy, sosyal medya hesabından yaptığı yazılı açıklamada, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik hava saldırılarını sürdürdüğünü belirtti.

Zaporijya'da 5 kişi yaralandı

Rus ordusunun dün akşamdan bu yana Zaporijya kentine saldırılar düzenlediğini aktaran Zelenskiy, 9 katlı konut binaları, bir üniversite binası, alışveriş merkezi ve kazan dairesinin zarar gördüğünü açıkladı.

Saldırılarda şu ana kadar 5 kişinin yaralandığını belirten Zelenskiy, bazı kent sakinlerinin de tahliye edildiğini kaydetti.

Lozova'daki tren istasyonu saldırıya uğradı

Harkiv bölgesine bağlı Lozova kentindeki tren istasyonunun da gece saatlerinde hedef alındığını ifade eden Zelenskiy, saldırıda 1 kişinin hayatını kaybettiğini, 3 kişinin yaralandığını bildirdi.

Zelenskiy, gece boyunca Ukrayna'nın toplam 10 ayrı bölgesinin saldırılardan etkilendiğini belirterek Rusya'nın gerilimi düşürmeye yönelik bir adım atmadığını ve savaşı genişletmeye hazır olduğuna ilişkin birçok işaret bulunduğunu savundu.

Zelenskiy diplomasi çağrısı yaptı

Rusya-Ukrayna savaşının sona erdirilmesi için Moskova üzerindeki baskının artırılması gerektiğini savunan Zelenskiy, bunun yanında diplomatik girişimlerin de sürdürülmesi gerektiğini ifade etti.

Zelenskiy, BM Genel Kurulu'nda ortak çabalarla barışa nasıl ulaşılabileceğinin görüşüleceğini belirterek bu konunun tüm liderlerin gündemindeki en önemli başlık olması gerektiğini kaydetti.

Göktaş, aile kurumunu güçlendirmek ve gençleri sosyal risklere karşı korumak amacıyla uygulanan Aile ve Gençlik Fonu'nun, Türkiye'nin yer altı zenginliklerinden elde edilen gelirlerle finanse edildiğini belirtti.

Aile ve Gençlik Fonu başvuruları 308 bin 767'ye ulaştı

Bakan Göktaş, 81 ilde yürütülen Aile ve Gençlik Fonu ile aile birliğinin güçlendirilmesinin hedeflendiğini ifade etti. Gençlerin fona başvurularını "ailegenclikfonu.aile.gov.tr" internet adresi veya e-Devlet üzerinden gerçekleştirebildiğini hatırlattı.

Fonun 2024 yılında pilot illerde uygulanmaya başlandığını aktaran Göktaş, projenin 2025'te Türkiye genelinde yaygınlaştırıldığını belirtti. Aile ve Gençlik Fonu'na bugüne kadar yapılan başvuruların 308 bin 767'ye ulaştığını kaydetti.

Aile ve Gençlik Fonu kredi tutarları güncellendi

Göktaş, daha fazla genç çiftin fondan yararlanabilmesi amacıyla ocak ayında kredi miktarlarında güncelleme yapıldığını bildirdi.

Buna göre, başvuran çiftlerin her ikisinin de 18-25 yaş aralığında olması halinde 250 bin lira, 26-29 yaş aralığında bulunmaları durumunda ise 200 bin lira destek sağlanıyor.

Bakan Göktaş, başvurusu onaylanan çiftlere verilen kredilerin 48 ay vadeli olduğunu ve ilk 2 yıl için geri ödeme alınmadığını belirtti.

Fon kapsamında yararlanmak için aranan gelir şartında da değişikliğe gidildiğini aktaran Göktaş, son 6 aylık gelire ilişkin başvuru kriterinin asgari ücretin 2,3 katından 2,5 katına yükseltildiğini ifade etti.

Aile ve Gençlik Fonu kapsamında çocuk sahibi olan çiftlere destek

Göktaş, 48 ay içerisinde çocuk sahibi olan genç çiftlerin kredi geri ödemelerine yönelik düzenlemeye ilişkin de bilgi verdi. İlk çocukta 12 aylık ödemenin hibe edildiğini, kalan borcun ise 12 ay süreyle ertelendiğini belirtti.

Bakan Göktaş, şu ifadeleri kullandı:

"Erteleme süreci ile birlikte 60 aya uzayan vade süresi içerisinde ikinci çocuk sahibi olunması halinde kalan borcun tamamını hibe ediyoruz. Fon kapsamında bugüne kadar tek çocuk sahibi olan 20 bin 162 çift, borcunun 12 aylık taksidinin hibe edilmesi, 12 aylık taksidinin ertelenmesi hakkından yararlandı. İki ve üzeri çocuk sahibi olan 409 çift ise borcunun tamamının hibe edilmesi hakkından yararlandı. Fon kapsamında desteklediğimiz 20 bin 571 çiftimizin, 20 bin 988 çocuğu dünyaya geldi. Bu, desteğimizin en güzel sonucudur."

Bu kapsamda tek çocuk sahibi olan 20 bin 162 çift, 12 aylık taksit hibesinden ve 12 aylık taksit ertelemesinden yararlandı. İki veya daha fazla çocuğu olan 409 çiftin ise kalan borcunun tamamı hibe edildi.

Aile ve Gençlik Fonu ile 222 bin 988 gence kredi desteği

Aile ve Gençlik Fonu kapsamında bu ay yapılan 2 milyar 76 milyon liralık ödeme ile birlikte, evlilik hazırlığındaki gençlere sağlanan toplam sıfır faizli kredi desteğinin 21 milyar 48 milyon liraya ulaştığı bildirildi.

Bakan Göktaş, bugüne kadar 222 bin 988 gence sıfır faizli kredi desteği sağlandığını açıkladı.

TRT 1'in Teşkilat dizisi AB ve ABC1 gruplarında ikinci sırada bulunurken, Total kategorisinde üçüncü sırada yer aldı. TV8'in MasterChef Türkiye programı ise AB ve ABC1 listelerinde dördüncü sırada kendisine yer buldu.

Reyting sonuçlarında programların sıralaması Total, AB ve ABC1 kategorilerine göre farklılık gösterirken, 20 Eylül gecesinin ilk 10'unda diziler, yarışma programları ve haber bültenleri yer aldı.

Dün akşam reytinglerde kim zirvede?

20 Eylül 2026 Pazar günü açıklanan reyting sonuçlarında Daha 17 üç kategoride de birinci sırada yer aldı.

Kanal D'de yayınlanan dizinin yeni bölümü Total, AB ve ABC1 listelerinin tamamında zirvede bulunurken, Teşkilat iki kategoride ikinci sırada yer aldı.

Total grubunda Daha 17'nin ardından dizinin özeti ikinci, Teşkilat ise üçüncü sırada yer aldı. AB ve ABC1 gruplarında ise Daha 17'nin ardından Teşkilat geldi.

20 Eylül Total reyting sonuçları

Genel izleyici kitlesini temsil eden Total kategorisinde ilk 10 sıralama şöyle oluştu:

1. Daha 17 — Kanal D

2. Daha 17 (Özet) — Kanal D

3. Teşkilat — TRT 1

4. Teşkilat (Özet) — TRT 1

5. Deniz Uras ile NOW Ana Haber Hafta Sonu — NOW

6. MasterChef Türkiye — TV8

7. Çirkin — Star TV

8. Show Ana Haber — Show TV

9. Kanal D Ana Haber — Kanal D

10. Beşiktaş Başkanı Serdal Adalı Açıklama Yapıyor — TRT Spor

Total sıralamasında Daha 17'nin yeni bölümü ilk sırada bulunurken, aynı dizinin özeti de ikinci sırada yer aldı. Teşkilat'ın yeni bölümü üçüncü, özeti ise dördüncü sırayı aldı.

MasterChef Türkiye ise Total grubunda altıncı sırada yer aldı.

20 Eylül AB reyting sıralaması

AB kategorisinde de gecenin ilk sırasında Daha 17 yer aldı. Teşkilat ikinci, Daha 17'nin özeti ise üçüncü sıraya yerleşti.

AB grubundaki ilk 10 şöyle:

1. Daha 17 — Kanal D

2. Teşkilat — TRT 1

3. Daha 17 (Özet) — Kanal D

4. MasterChef Türkiye — TV8

5. Deniz Uras ile NOW Ana Haber Hafta Sonu — NOW

6. Teşkilat (Özet) — TRT 1

7. Çirkin — Star TV

8. Çirkin (Özet) — Star TV

9. Kanal D Ana Haber — Kanal D

10. Show Ana Haber — Show TV

AB sıralamasında MasterChef Türkiye dördüncü sırada yer alırken, Teşkilat'ın özeti altıncı sırada bulundu.

Çirkin dizisi ise yeni bölümüyle yedinci, özetiyle sekizinci sırada yer aldı.

20 Eylül ABC1 reyting sonuçları

ABC1 kategorisinde de zirvenin sahibi değişmedi. Daha 17 ilk sırada yer alırken, Teşkilat ikinci sırayı aldı.

ABC1 ilk 10 sıralaması şu şekilde:

1. Daha 17 — Kanal D

2. Teşkilat — TRT 1

3. Daha 17 (Özet) — Kanal D

4. MasterChef Türkiye — TV8

5. Deniz Uras ile NOW Ana Haber Hafta Sonu — NOW

6. Çirkin — Star TV

7. Teşkilat (Özet) — TRT 1

8. Show Ana Haber — Show TV

9. Beşiktaş Başkanı Serdal Adalı Açıklama Yapıyor — TRT Spor

10. Çirkin (Özet) — Star TV

ABC1 listesinde de Daha 17 ilk sıradaki yerini korurken, Teşkilat ikinci sırada yer aldı. MasterChef Türkiye ise dördüncü sıraya yerleşti.

Daha 17, Teşkilat ve MasterChef'in reyting sıralaması

20 Eylül Pazar akşamında öne çıkan üç yapımın kategorilere göre sıralaması şöyle oldu:

• Daha 17: Total 1., AB 1., ABC1 1.

• Teşkilat: Total 3., AB 2., ABC1 2.

• MasterChef Türkiye: Total 6., AB 4., ABC1 4.

• Çirkin: Total 7., AB 7., ABC1 6.

Böylece Daha 17, 20 Eylül'deki üç ana reyting kategorisinin tamamında ilk sırada yer aldı.

Reyting sonuçları nasıl değerlendiriliyor?

Televizyon programlarının izlenme performansı farklı hedef kitleleri temsil eden reyting kategorileri üzerinden takip ediliyor. Total genel izleyici kitlesini temsil ederken AB ve ABC1 kategorileri farklı sosyoekonomik ve demografik gruplara ilişkin ölçümleri ortaya koyuyor.

Bu nedenle bir yapımın üç kategorideki sıralaması aynı olmayabiliyor. 20 Eylül sonuçlarında ise Daha 17'nin üç kategoride de ilk sırada bulunması dikkat çekti.

Reyting sonuçları, televizyon kanallarının program performansını takip etmesinin yanı sıra dizilerin, yarışma programlarının ve haber yayınlarının izleyici karşılığını değerlendirmek için kullanılan ölçümler arasında yer alıyor.

AÖL 1. dönem kayıt işlemleri belirlenen takvim doğrultusunda yürütülüyor. Öğrencilerin kayıt durumlarına göre doğrudan AÖL sistemi üzerinden işlem yapması veya halk eğitimi merkezlerine başvurması gerekiyor.

AÖL kayıtları ne zaman bitiyor?

2026-2027 eğitim öğretim yılı AÖL 1. dönem yeni kayıt ve kayıt yenileme işlemleri 12 Ekim 2026 Pazartesi günü mesai bitiminde sona erecek.

Kayıt yenileme işlemi yapacak öğrencilerin ödeme ve sistem üzerindeki gerekli işlemlerini belirtilen süre içinde tamamlaması gerekiyor. Yalnızca ücretin yatırılması, gerekli durumlarda kayıt sürecinin bütün aşamalarının tamamlandığı anlamına gelmeyebileceğinden öğrencilerin AÖL sistemindeki kayıt durumlarını kontrol etmesi önem taşıyor.

Yeni kayıt yaptıracak adaylar açısından ise kayıt için gerekli şartların ve başvuru yönteminin ayrıca değerlendirilmesi gerekiyor.

2026-2027 AÖL kayıt yenileme ücreti ne kadar?

2026-2027 eğitim öğretim yılı için Açık Öğretim Lisesi ilk kayıt ve kayıt yenileme ücreti 750 TL olarak uygulanıyor.

Ödeme işlemleri MEB'in ödeme sistemi üzerinden banka veya kredi kartıyla yapılabiliyor. Bunun yanında Ziraat Bankası, VakıfBank ve Halkbank'ın ATM, internet şubesi ve mobil bankacılık kanalları da ödeme seçenekleri arasında bulunuyor.

Ücret ödemesinin 12 Ekim 2026 saat 23.59'a kadar yapılabileceği belirtiliyor.

Kılavuzda yer alan şartları taşıyan ve kayıt bedeli muafiyeti bulunan öğrencilerden ise ücret alınmıyor. Tutuklu ve hükümlü öğrenciler için ise kılavuzdaki özel hükümler uygulanıyor.

Ücret muafiyeti kapsamında olup olmadığından emin olmayan öğrencilerin durumlarını MEBİM veya halk eğitimi merkezleri üzerinden teyit etmesi gerekiyor.

AÖL kayıt yenileme nasıl yapılır?

Açık Öğretim Lisesinde aktif, beklemeli veya donuk durumda bulunan öğrencilerin kayıt yenileme işlemleri AÖL Bilgi Yönetim Sistemi üzerinden yürütülebiliyor.

Öğrencilerin öncelikle sistemdeki kayıt durumlarını kontrol etmesi ve gerekli ödeme işlemini tamamlaması gerekiyor. Başvurunun ardından öğrencinin ders seçimi ve sınav durumuyla ilgili bilgilerini de sistem üzerinden takip etmesi gerekiyor.

Bazı öğrenciler için ise doğrudan halk eğitimi merkezi müdürlüklerine başvuru şartı bulunuyor.

Kimler halk eğitimi merkezine başvuracak?

MEB'in ortaöğretim mevzuatı kapsamında belirli durumdaki öğrencilerin kayıt işlemlerinde halk eğitimi merkezi müdürlüklerine müracaat etmesi gerekiyor.

Örgün eğitim hakkını kaybedenler, şartları taşıyan sınıf tekrarındaki öğrenciler, liseye yerleşememiş ortaokul mezunları ve 9. sınıfta devamsızlık hakkını dolduran öğrenciler doğrudan halk eğitimi merkezlerine başvurabiliyor.

Bunun dışındaki bazı özel durumlarda ise öğrencilerin öncelikle il veya ilçe nakil komisyonlarından ön onay alması gerekebiliyor.

Bu nedenle yeni kayıt yaptıracak öğrencilerin kendi eğitim durumlarına göre hangi başvuru yönteminin geçerli olduğunu kontrol etmesi gerekiyor.

AÖL öğrencileri e-Sınava mı girecek?

2026-2027 eğitim öğretim yılı 1. döneminde öğrencilerin sınav yöntemi seçtikleri ders sayısı ve özel durumlarına göre değişiyor.

10 veya daha az ders seçen öğrenciler e-Sınav merkezlerinde sınava giriyor. 11 ve daha fazla ders seçen öğrenciler ise basılı evrakla gerçekleştirilen yazılı sınavlara katılıyor.

Bazı öğrenci grupları için ise ders sayısından bağımsız özel uygulamalar bulunuyor.

KKTC, Cidde ve cezaevi öğrencileri ders sayısına bakılmaksızın e-Sınav uygulamasına alınırken, KKTC ve Cidde dışındaki yurt dışı öğrencileri ile engelli ve sevgi evlerinde kalan öğrenciler okullarda gerçekleştirilen yazılı sınavlara katılabiliyor.

Bu nedenle öğrencilerin sınav türünü yalnızca ders sayısına göre değil, özel durumlarına göre de kontrol etmesi gerekiyor.

AÖL 1. dönem sınavları ne zaman?

Açık Öğretim Lisesi 2026-2027 eğitim öğretim yılı 1. dönem sınavları iki farklı yöntemle gerçekleştirilecek.

e-Sınavlar, randevu alan öğrenciler için 28 Kasım 2026 ile 18 Ocak 2027 tarihleri arasında yapılacak.

Basılı evrakla okullarda gerçekleştirilecek yüz yüze sınav ise 20 Aralık 2026 Pazar günü uygulanacak.

Sınav türü öğrencinin durumuna göre belirlendiği için öğrencilerin sınav tarihini ve sınav giriş bilgilerini AÖL sisteminden takip etmesi gerekiyor.

AÖL 1. dönem sınav takvimi

• e-Sınavlar: 28 Kasım 2026 – 18 Ocak 2027

• Okullarda yazılı sınav: 20 Aralık 2026 Pazar

• AÖL ilk kayıt ve kayıt yenileme son günü: 12 Ekim 2026

• Kayıt ücreti: 750 TL

AÖL kayıt işlemlerinde nelere dikkat edilmeli?

Öğrencilerin kayıt sürecinde yalnızca ücret ödeme işlemini değil, sistemdeki kayıt durumlarını da kontrol etmesi gerekiyor. Özellikle ilk kez kayıt yaptıracak adayların eğitim durumlarına göre halk eğitimi merkezi veya ilgili komisyon üzerinden yürütülmesi gereken işlemleri tamamlaması gerekiyor.

Kayıt yenileme süresinin sona ermesinin ardından öğrencilerin ders seçimi ve sınav işlemleri açısından yeni bir dönem başlayacak. Bu nedenle 12 Ekim tarihine kadar kayıt işlemlerinin tamamlanması, ardından sınav türü ve sınav tarihinin kontrol edilmesi gerekiyor.

"Yatırımlarımızı hız kesmeden sürdüreceğiz"

Bayraktar, 21 Eylül Dünya Sıfır Emisyon Günü'nü şu sözlerle kutladı:

"2053 Net Sıfır Emisyon ve enerjide tam bağımsız Türkiye hedeflerimiz doğrultusunda yenilenebilir kaynaklarımızı en üst düzeyde değerlendiriyor, milletimizin yarınlarını güvence altına almaya devam ediyoruz. 2015-2025 yılları arasında rüzgâr ve güneşten ürettiğimiz 442,2 TWh elektrik sayesinde 354 milyon tona varan karbon emisyonunun önüne geçtik. Çevremizi korurken aynı zamanda on milyarlarca dolarlık fosil yakıt ithalatını da engellemiş olduk. Bugün yatırımlarıyla yenilenebilir enerjide Avrupa'da 5'inci, dünyada ise 11'inci sıraya yükselen bir Türkiye var. Bu eşsiz potansiyelimizi, 2035 yılına kadar 120 bin megavat kurulu güce ulaştırarak Türkiye Yüzyılı'nı enerjinin ve sürdürülebilirliğin de yüzyılı yapacağız. Bu vesileyle 21 Eylül Dünya Sıfır Emisyon Günü'nü kutluyor; daha yeşil, doğayla uyumlu ve enerjide tam bağımsız bir Türkiye için gece gündüz demeden, yerli ve millî teknolojilerimizle yatırımlarımıza hız kesmeden devam edeceğimizi ifade ediyorum."

2053 Net Sıfır Emisyon ve enerjide tam bağımsız Türkiye hedeflerimiz doğrultusunda yenilenebilir kaynaklarımızı en üst düzeyde değerlendiriyor, milletimizin yarınlarını güvence altına almaya devam ediyoruz.

2015-2025 yılları arasında rüzgâr ve güneşten ürettiğimiz 442,2 TWh… pic.twitter.com/IR4vYzSg7O

— Alparslan Bayraktar (@aBayraktar1) September 21, 2026

Yeni bölümün yayın tarihi belli olurken, 185. bölüm fragmanı henüz TRT 1 tarafından paylaşılmadı. Dizinin önceki yayın dönemindeki fragman yayınlama düzeni dikkate alındığında yeni tanıtımın bölümden sonraki günlerde ekrana gelmesi bekleniyor.

Teşkilat 185. bölüm fragmanı yayınlandı mı?

Teşkilat 185. bölüm fragmanı henüz yayınlanmadı. 21 Eylül 2026 itibarıyla TRT 1’in resmi kanallarında 185. bölüme ilişkin yeni bölüm fragmanı bulunmuyor.

Dizinin önceki sezonlarında yeni bölüm tanıtımları, bölüm yayınlandıktan sonraki günlerde paylaşılmıştı. Bu nedenle 185. bölüm fragmanının da yayın takvimine bağlı olarak ilerleyen günlerde yayınlanması bekleniyor.

Fragman yayınlandığında bölümde yaşanacak gelişmelere ilişkin yeni ayrıntılar da ortaya çıkacak. Bu nedenle şu aşamada fragmanda yer almayan olaylar üzerinden kesin bir bölüm içeriği aktarmak mümkün değil.

Teşkilat 185. bölüm ne zaman yayınlanacak?

Teşkilat’ın 185. bölümü 27 Eylül 2026 Pazar günü saat 20.00’de TRT 1 ekranlarında yayınlanacak.

Dizinin yeni sezonda da pazar akşamları yayınlanması planlanıyor. 185. bölüm, 20 Eylül’de yayınlanan sezonun ilk bölümünün ardından yeni hikâyenin devamını ekrana getirecek.

Teşkilat 185. bölüm yayın bilgileri

• Dizi: Teşkilat

• Bölüm: 185

• Tarih: 27 Eylül 2026, Pazar

• Saat: 20.00

• Kanal: TRT 1

• Fragman: Henüz yayınlanmadı

Teşkilat yeni sezonunda kimler var?

Teşkilat’ın yeni sezonunda mevcut oyuncu kadrosunun yanı sıra yeni isimler de hikâyeye dahil oldu.

Dizinin başrollerinde Tolga Sarıtaş, Yunus Emre Yıldırımer, Buçe Buse Kahraman, Murat Han, Melisa Akman ve Serdar Yeğin yer alıyor.

Yeni sezonda kadroya dahil olan oyuncular arasında ise Bensu Soral, Selim Bayraktar, Ali Seçkiner Alıcı, Duygu Sarışın, Savaş Özdemir, Damla Colbay, Gökberk Demirci, Ahmet Yıldırım, Ayşen Gürler, Ferhan Vural ve Uğur Yücel bulunuyor.

Yeni oyuncuların hikâyedeki rolleri ve karakterleri, sezonun ilerleyen bölümleriyle birlikte daha fazla ayrıntı kazanacak.

Teşkilat 7. sezonda ne anlatıyor?

Teşkilat’ın 7. sezonuyla birlikte hikâyede yeni karakterler ve yeni çatışma başlıkları öne çıkıyor. 20 Eylül’de yayınlanan sezon açılışında aksiyon ağırlıklı anlatımın sürdüğü görüldü.

Yeni sezonun ilk bölümünün ardından özellikle yeni karakterlerin hikâyeye nasıl dahil olacağı ve mevcut karakterlerle ilişkilerinin nasıl şekilleneceği 185. bölüm öncesinde öne çıkan konular arasında bulunuyor.

Ancak 185. bölüm fragmanı henüz yayınlanmadığı için yeni bölümde yaşanacak gelişmelerin tamamına ilişkin resmi bir içerik paylaşılmış değil.

Teşkilat 185. bölüm fragmanı nereden izlenir?

185. bölüm fragmanı yayınlandığında TRT 1’in resmi kanalları üzerinden izlenebilecek. Fragmanın yayınlanmasıyla birlikte yeni bölümde yer alacak sahneler ve karakterlerin karşılaşacağı gelişmeler daha net görülebilecek.

Şu an için kesinleşen bilgi, 185. bölümün 27 Eylül Pazar günü saat 20.00’de yayınlanacağı yönünde. Fragmanın yayınlanma tarihi ise henüz resmi olarak açıklanmış değil.

3 vilayette yangın riski çok yüksek

Fransız meteoroloji kurumu Meteo-France, Gard, Aude ve Pyrenees-Orientales vilayetlerinde yangın tehlikesinin yüksek seviyeye ulaştığını duyurdu.

Kurum, bölgede beklenen yüksek sıcaklıklar ile kuvvetli rüzgarların yangın riskini "çok yüksek" seviyeye taşıdığını belirterek söz konusu 3 vilayet için kırmızı alarm verdi.

4 vilayette turuncu alarm uygulanıyor

Ardeche, Herault, Vaucluse ve Bouches-du-Rhone vilayetlerinde ise yangın alarm seviyesi turuncu olarak belirlendi. Bu bölgelerdeki risk seviyesi "yüksek" olarak açıklandı.

Yangınlarda 117 bin hektardan fazla alan yandı

Fransa, bu yıl tarihinin en büyük yangın sezonlarından birini yaşarken ülke genelinde 117 bin hektardan fazla alan yangınlar nedeniyle kül oldu. Yangınlarda 4 itfaiyeci de hayatını kaybetti.

Yangınların en fazla görüldüğü vilayetlerden Gironde'de ise haftalar boyunca kontrol altına alınamayan yangında 42 bin hektarlık alan alevlerden etkilendi.

ÖSYM’nin incelemesi sonucunda Osmanbey Kampüsü’nde bulunan 150 sınav salonunun 22’sinde, toplam 392 adaya yönelik sınav uygulamalarında mevzuata aykırılık tespit edildi. Bu adaylar için yeni bir eş değer sınav uygulanacak.

2026 KPSS iptal mi edildi?

2026-KPSS Lisans Genel Yetenek-Genel Kültür oturumu Türkiye genelinde iptal edilmedi. ÖSYM’nin açıklamasında, 6 Eylül’de gerçekleştirilen sınavın 145 sınav merkezinde, 4 bin 724 sınav binası ve 86 bin 646 sınav salonunda 1 milyon 708 bin 329 aday için uygulandığı belirtildi.

Şanlıurfa’da yapılan inceleme sonucunda alınan karar, sınava giren bütün adayları kapsayan yeni bir sınav anlamına gelmiyor. ÖSYM, yalnızca inceleme kapsamında mevzuata aykırı uygulama tespit edilen 22 salondaki 392 aday için eş değer sınav yapılmasına karar verdi.

Dolayısıyla Ankara, İstanbul, İzmir ve diğer illerde aynı oturuma giren adaylar açısından 6 Eylül’de yapılan sınavın yeniden uygulanacağına ilişkin bir karar bulunmuyor.

ÖSYM’nin resmi sınav takviminde de 2026-KPSS Lisans Genel Yetenek-Genel Kültür oturumunun sınav tarihi 6 Eylül 2026, sonuç tarihi ise 7 Ekim 2026 olarak yer alıyor.

Şanlıurfa’da KPSS sınavında ne olmuştu?

6 Eylül’de yapılan KPSS Lisans Genel Yetenek-Genel Kültür oturumu öncesinde Şanlıurfa şehir merkezi ile Harran Üniversitesi Osmanbey Kampüsü arasındaki bağlantı yolunda ulaşım sorunu yaşandı.

ÖSYM’nin açıklamasına göre bağlantı yolunun tek şeride düşürülmesi ve bölgede meydana gelen trafik kazası nedeniyle sınav binalarına ulaşım zorlaştı. Şanlıurfa ÖSYM İl Koordinatörlüğü, çok sayıda adayın sınava yetişemeyebileceğini tespit ederek durumu ÖSYM Sınav Günü Masası'na iletti.

Bunun üzerine Osmanbey Kampüsü’ndeki sınav binalarına giriş süresi 30 dakika uzatıldı ve sınavın başlangıç saati 10.45 olarak uygulandı.

ÖSYM, bu uygulamanın ardından olayın ayrıntılarının belirlenmesi amacıyla inceleme başlattı.

ÖSYM 392 adayı nasıl belirledi?

İnceleme kapsamında sınav merkezi yöneticileri ve görevlilerinin görüşlerine başvuruldu. Bunun yanında sınav binaları ve salonlarına ilişkin tutanaklar ile kamera kayıtları da incelendi.

ÖSYM, sınav binası girişlerindeki kamera görüntülerinin yanı sıra sınav salonlarındaki kayıtların da aday bazında değerlendirildiğini açıkladı. Yapılan inceleme ve değerlendirmelerin sonucunda Osmanbey Kampüsü'ndeki 150 salonun 22’sinde sınava giren 392 adaya yönelik uygulamaların mevzuata aykırı olduğu tespit edildi.

Bu tespit sonrasında ÖSYM Yönetim Kurulu tarafından 15 Eylül 2026 tarihli ve 2026/38.10 sayılı karar alındı.

KPSS telafi sınavı kimleri kapsıyor?

Eş değer sınav, Osmanbey Kampüsü'nde mevzuata aykırı uygulamanın tespit edildiği 22 salonda sınava giren 392 adayı kapsıyor.

Karar, Şanlıurfa'daki tüm KPSS adayları için de geçerli değil. Aynı kampüste bulunan ancak inceleme kapsamında söz konusu uygulamaların tespit edilmediği diğer salonlarda sınava giren adayların sınavları da bu karar nedeniyle yeniden yapılmayacak.

Benzer şekilde Türkiye'nin diğer illerinde 6 Eylül'de KPSS Lisans Genel Yetenek-Genel Kültür oturumuna katılan adaylar için de toplu bir telafi sınavı kararı bulunmuyor. ÖSYM’nin açıkladığı karar, belirlenen 392 adayla sınırlı.

Eş değer KPSS sınavı ne zaman yapılacak?

ÖSYM, 392 aday için eş değer sınav yapılmasına karar verdi ancak 16 Eylül tarihli açıklamada sınavın uygulanacağı tarih ayrıca belirtilmedi.

Bu nedenle şu aşamada 392 adayın gireceği telafi sınavının kesin tarihi konusunda ÖSYM tarafından yeni bir tarih açıklanmış değil. Sınav tarihi ve ilgili uygulama ayrıntılarının ÖSYM tarafından ayrıca duyurulması gerekiyor.

Adayların sınava ilişkin yeni duyuruları ÖSYM’nin resmi internet sitesi ve Aday İşlemleri Sistemi üzerinden takip etmesi önem taşıyor. ÖSYM’nin mevcut sınav takviminde 2026-KPSS Lisans Genel Yetenek-Genel Kültür sonuç tarihi 7 Ekim 2026 olarak gösteriliyor.

KPSS sonuçları ne zaman açıklanacak?

Türkiye genelinde gerçekleştirilen 2026-KPSS Lisans Genel Yetenek-Genel Kültür oturumu için ÖSYM sınav takvimindeki sonuç tarihi 7 Ekim 2026.

Ancak Şanlıurfa Osmanbey Kampüsü'nde eş değer sınava girecek 392 aday açısından sonuç sürecinin nasıl işletileceği, telafi sınavının tarihi ve bu adayların sonuçlarının açıklanmasına ilişkin ayrıntıların ÖSYM tarafından yapılacak ek duyurularla netleşmesi bekleniyor.

ÖSYM’nin sınav takviminde 2026-KPSS Lisans Alan Bilgisi oturumlarının da 12 ve 13 Eylül 2026 tarihlerinde gerçekleştirildiği ve bu oturumların sonuç tarihinin de 7 Ekim olarak belirlendiği görülüyor.

Kararın özeti

ÖSYM’nin Şanlıurfa kararıyla ilgili adayların bilmesi gereken temel noktalar şöyle:

• 2026 KPSS Lisans GY-GK oturumu Türkiye genelinde iptal edilmedi.

• Tüm adaylar için yeniden KPSS yapılmayacak.

• Şanlıurfa Harran Üniversitesi Osmanbey Kampüsü'ndeki 150 salonun 22’sinde mevzuata aykırı uygulama tespit edildi.

• Bu salonlarda sınava giren 392 aday için eş değer sınav yapılacak.

• Karar, ÖSYM Yönetim Kurulu’nun 15 Eylül 2026 tarihli 2026/38.10 sayılı kararına dayanıyor.

• Eş değer sınavın kesin tarihi henüz açıklanmadı.

• Diğer salonlarda ve Türkiye'nin diğer illerinde sınava giren adayların 6 Eylül’deki sınavları bu karar kapsamında yeniden yapılmayacak.

• 2026-KPSS Lisans GY-GK için ÖSYM’nin mevcut takviminde sonuç tarihi 7 Ekim 2026 olarak yer alıyor.

ÖSYM’nin açıklamasında eş değer sınav kararının, belirlenen adayların hak kaybı yaşamaması ve sınavda fırsat eşitliğinin korunması amacıyla alındığı belirtildi. Yeni sınavın tarihi ve adayların izleyeceği süreç ise ÖSYM’nin yapacağı duyuruyla kesinleşecek.

Yaşam süresinin uzamasıyla birlikte Alzheimer hastalığının görülme sıklığı da artıyor. Uzmanlar, hastalığın yalnızca ileri yaşlarda ortaya çıkan bir sorun olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor. Alzheimer'a ilişkin araştırmalar, hastalığın klinik belirtilerinden çok daha önce beyinde biyolojik değişikliklerin başlayabildiğini ortaya koyuyor.

Acıbadem Ataşehir Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Neşe Tuncer, Alzheimer hastalığında ilk belirtilerin ortaya çıkmasından yaklaşık 20 yıl önce beyinde bazı değişikliklerin başlayabildiğini belirtiyor. Tuncer'e göre bu durum, özellikle orta yaş döneminde alınan sağlık kararlarının ilerleyen yaşlardaki beyin sağlığı açısından önemini ortaya koyuyor.

“Yaklaşık 700 bin Alzheimer hastası var”

Uzmanlar, Türkiye'de yaklaşık 700 bin kişinin Alzheimer hastalığıyla yaşadığını, mevcut eğilimlerin sürmesi halinde bu sayının 2050'ye kadar önemli ölçüde artabileceğini söylüyor. Beyin hücrelerinin ilerleyici biçimde hasar görmesi ve kaybedilmesiyle ortaya çıkan Alzheimer’ın, hastanın yanı sıra ailesini ve bakım veren yakınlarını da etkilediği biliniyor.

Prof. Dr. Tuncer’e göre hastalığın erken döneminde yakın zamanda yaşanan olayları unutma, aynı soruları tekrarlama ve tanıdık kelimeleri hatırlamakta güçlük çekme gibi belirtiler görülebiliyor. İlerleyen dönemlerde ise planlama ve günlük işleri yerine getirme becerilerinde bozulma, zaman ve mekan algısında değişiklikler ve kişilik değişiklikleri ortaya çıkabiliyor.

Prof. Dr. Tuncer, hastalığın ilerleyici özelliğinin zamanla kişinin bağımsızlığını kaybetmesine, bakım verenlerin ise fiziksel, psikolojik ve ekonomik açıdan ciddi yüklerle karşılaşmasına yol açabildiğini belirtiyor.

Hangi faktörler riski artırabiliyor?

Tuncer’in değerlendirmesine göre, Alzheimer açısından değiştirilebilir risk faktörleri arasında fiziksel hareketsizlik, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, diyabet ve insülin direnci, obezite, sigara ve aşırı alkol kullanımı, sosyal izolasyon, yetersiz veya kalitesiz uyku, sağlıksız beslenme ve işlenmiş gıdaların yoğun tüketimi bulunuyor.

İşitme kaybı, depresyon, kafa travmaları ve hava kirliliğine maruziyet de bilişsel sağlık açısından üzerinde durulan diğer faktörler arasında yer alıyor.

Bu faktörlerin tamamının Alzheimer'a doğrudan neden olduğu anlamına gelmediğine dikkat çeken Prof. Dr. Neşe Tuncer, özellikle değiştirilebilir risklerin kontrol edilmesinin genel beyin ve damar sağlığı açısından önem taşıdığını vurguluyor. Tuncer, Alzheimer konusunda şu uyarılarda bulunuyor:

Hareketli bir yaşam

Düzenli fiziksel aktivite, beyin sağlığının korunmasında önemli unsurlardan biri olarak gösteriliyor. Yetişkinler için haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktiviteyi; tempolu yürüyüş, yüzme veya bisiklete binme gibi egzersizleri öneriliyor.

Dengeli beslenme

Sebze ve meyveler, tam tahıllar, zeytinyağı, balık ve kuruyemişleri öne çıkaran Akdeniz tipi beslenme, hem damar hem de beyin sağlığı açısından önerilen beslenme modelleri arasında bulunuyor. Buna karşılık aşırı şeker, trans yağ ve yoğun işlenmiş gıda tüketiminin sınırlandırılması öneriliyor.

Uykuyu ihmal etmemek

Yeterli ve kaliteli uyku da bilişsel sağlık açısından önem taşıyor. Özellikle uyku apnesi gibi uyku bozukluklarının fark edilmesi ve tedavi edilmesi gerektiği belirtiliyor.

Beyni aktif tutmak

Okumak, yeni bir dil veya beceri öğrenmek, müzikle ilgilenmek ve zihinsel olarak aktif kalmak bilişsel rezervin korunmasına katkı sağlayabiliyor. Ancak bu tür aktivitelerin Alzheimer'ı kesin olarak önlediği değil, bilişsel dayanıklılığa katkı sağlayabileceği belirtiliyor.

Sosyal yaşamdan kopmamak

Aile ve arkadaşlarla düzenli iletişim kurmak, sosyal etkinliklere katılmak ve toplumsal yaşamın içinde olmak da bilişsel sağlık açısından önem taşıyor. Sosyal izolasyon ve düşük sosyal bağlantı, üzerinde durulan değiştirilebilir risk faktörleri arasında yer alıyor.

Tansiyon, kolesterol ve kan şekerini takip etmek

Hipertansiyon, yüksek kolesterol ve diyabet gibi kardiyometabolik sorunların kontrol altında tutulması hem damar hem de beyin sağlığı açısından önem taşıyor. Düzenli doktor kontrolleri ve gerekli tedavilerin aksatılmaması, ilerleyen yaşlarda bilişsel sağlığın korunmasına katkı sağlayabiliyor.

Sağlıklı kiloyu korumak

Fazla kilo ve obezite; tansiyon, kan şekeri ve kolesterol gibi başka risk faktörleriyle de ilişkili olabildiğinden, sağlıklı kilonun korunması genel sağlık açısından önem taşıyor.

Sigaradan uzak durmak

Sigara kullanımı damar sağlığı başta olmak üzere birçok sağlık sorunuyla ilişkilendiriliyor. Uzmanlar, beyin sağlığını korumak açısından sigaradan uzak durulmasını öneriyor.

İşitme kaybını ihmal etmemek

İşitme kaybının erken fark edilmesi ve gerekli durumlarda işitme cihazı gibi desteklerin kullanılması da bilişsel sağlık açısından önem taşıyor. İşitme kaybının tedavi edilmesinin bilişsel gerileme riski üzerindeki etkisi ise araştırılmaya devam ediyor.

Kafa travması ve hava kirliliğine dikkat

Kafa travmalarından korunmak ve hava kirliliğine mümkün olduğunca daha az maruz kalmak da koruyucu yaklaşımın parçaları arasında değerlendiriliyor.

Erken tanıda yeni yöntemler

Alzheimer araştırmalarında son yıllarda tanı yöntemleri ve hastalığın biyolojik özelliklerinin daha erken dönemde belirlenmesine yönelik önemli gelişmeler yaşanıyor.

Prof. Dr. Neşe Tuncer, özellikle biyobelirteçlerin kullanımının ve hastalığın seyrini yavaşlatmaya yönelik yeni tedavilerin Alzheimer araştırmalarında önemli bir alan oluşturduğunu belirtiyor.

Bu gelişmeler, hastalık belirtileri belirginleşmeden önce Alzheimer'a ilişkin biyolojik bulguların ortaya konulması ve uygun hastalarda tedavi seçeneklerinin daha erken değerlendirilmesi açısından önem taşıyor.

Tuncer’e göre Alzheimer riskini tamamen ortadan kaldıran tek bir yöntem bulunmuyor. Ancak fiziksel aktivitenin artırılması, dengeli beslenme, kaliteli uyku, sosyal ve zihinsel olarak aktif bir yaşam ile tansiyon, kan şekeri ve kolesterol gibi risklerin kontrol altında tutulması, yalnızca Alzheimer açısından değil, genel beyin ve damar sağlığı açısından da önem taşıyor.

Keşfi 21 Eylül Dünya Barış Günü'nde kamuoyuyla paylaşan Bakan Ersoy, bulunan yeni parçanın iki devlet arasında sığınmacılara yönelik muameleyi ve konut dokunulmazlığını düzenleyen kritik hükümler içerdiğini bildirdi.

"Barışın binlerce yıllık izini Anadolu toprağında bulduk"

Bakan Ersoy, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada Anadolu'nun diplomasi tarihindeki öncü rolüne dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:

"Barışın binlerce yıllık izini Anadolu'nun toprağında bulduk. Çorum Hattuşa'daki Büyükkale kazılarında bulunan çivi yazılı tablet parçasının, Kadeş Barış Antlaşması'nın nüshalarından birine ait olduğu bilimsel incelemelerle belirlendi. Yeni parça, antlaşmanın bir ülkeden diğerine sığınan insanlara yönelik muameleyi düzenleyen hükümlerine ait satırlar içeriyor. İnsanların evlerinin tahrip edilmemesine ilişkin ifadeler, binlerce yıl öncesinden bugünümüze güçlü bir mesaj taşıyor. 21 Eylül Dünya Barış Günü'nde kamuoyuyla paylaştığımız bu kıymetli keşif, Anadolu'nun barış ve diplomasi tarihindeki köklü yerini bir kez daha ortaya koyuyor."

Paylaşımında Orta Doğu ve Filistin'deki insani krizlere de değinen Ersoy, "Binlerce yıl öncesinden günümüze ulaşan bu miras, insan hayatını ve onurunu koruma sorumluluğumuzu hatırlatıyor. Filistinli kardeşlerimiz başta olmak üzere, tüm insanların güven içinde, barış ve huzurla yaşayacağı bir gelecek diliyoruz" diyerek kazı heyetini tebrik etti.

Kültür ve Turizm Bakanlığından paylaşılan bilgilere göre tablet parçası, Hattuşa Antik Kenti'nin merkez yönetim kompleksi olan Büyükkale'deki "E" binası çevresinde gün yüzüne çıkarıldı.

Yalnızca tek yüzü korunmuş olan çivi yazılı parça, yaklaşık bir yıl boyunca epigraflar ve arkeologlar tarafından ayrıntılı laboratuvar incelemelerine tabi tutuldu. Deşifre çalışmaları neticesinde parçanın, Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Firavunu II. Ramses arasında imzalanan Kadeş Barış Antlaşması'nın Akadça nüshasına ait olduğu tescillendi.

Yeni buluntu, antlaşmanın 12 ile 20. maddeleri arasında yer alan diplomatik düzenlemeleri kapsıyor. Mısır veya Hatti topraklarından diğer tarafa kaçan/sığınan kişilerin hukuki statüsü ve bu kişilere uygulanacak insani muameleler.

Kırık ve eksik satırların okunabilen bölümlerinde, sığınan kişilerin geride kalan aileleri veya hanelerine dönük "evlerin tahrip edilmemesi" yönündeki koruyucu hükümler.

Hattuşa'nın dağılan mirası tamamlanıyor

M.Ö. 13. yüzyılda akdedilen Kadeş Barış Antlaşması'nın hiyeroglifle yazılmış kopyaları Mısır'daki tapınak duvarlarında yer alırken; Akadça dilinde çivi yazısıyla hazırlanan kil tablet nüshaları ilk olarak 1906-1912 yılları arasındaki Hattuşa kazılarında ortaya çıkarılmıştı.

Bu ilk kazılarda bulunan tablet parçaları günümüzde İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi koleksiyonlarında korunuyor. Büyükkale'de bulunan son parça, eksik kalan diplomatik metinlerin tamamlanması sürecine doğrudan katkı sunarken, kazı heyeti alandaki çalışmalarını metnin diğer kayıp satırlarını bulma hedefiyle sürdürüyor.

T24'ten Sibel Yükler'in haberine göre, İnanır'ın, ölümünden yaklaşık iki yıl önce Beyoğlu 48. Noterliği'nde düzenlediği vasiyetnameyle tüm maddi ve manevi haklarını uzun yıllardır hayat arkadaşı olan sanatçı Jülide Kural'a bıraktığı belirtildi. İnanır'ın avukatı Bişar Abdi Alınak, vasiyetnamenin doktor raporu ve iki tanık huzurunda, hukuki şekil şartlarına uygun olarak hazırlandığını açıkladı.

Kadir İnanır vasiyetini 2022'de değiştirdi

İnanır'ın daha önce 2015 yılında hazırladığı vasiyetnameyi iptal ederek 9 Mayıs 2022'de yeni bir vasiyetname düzenlediği belirtildi.

Beyoğlu 48. Noterliği'nde hazırlanan vasiyetnamede İnanır'ın, sahip olduğu maddi ve manevi değerdeki varlıkları ile telif haklarına ilişkin iradesini ortaya koyduğu aktarıldı.

Vasiyetnamenin, gerekli sağlık raporu alınarak ve iki tanığın huzurunda düzenlendiği bildirildi.

Tüm mal varlığını ve telif haklarını Jülide Kural'a bıraktı

Vasiyetnameye göre Kadir İnanır üç otomobilini, gayrimenkullerindeki tüm hak ve hisselerini, banka ve yatırım hesaplarındaki paralarını ve faizlerini, koleksiyonlarını, maddi ve manevi değeri bulunan eşyalarını, sanat eserlerini, tüm alacak haklarını ve telif haklarını Jülide Kural'a bıraktı.

İnanır'ın ayrıca hayatının belgeselinin yapılması ile adına kurulacak dernek, vakıf, park veya sanat merkezi gibi girişimlere ilişkin izin ve telif haklarını da Kural'a bıraktığı belirtildi.

Jülide Kural hayatta olmazsa miras üç kuruma bırakılacak

Vasiyetnamede Jülide Kural'ın, mirasın açıldığı tarihte hayatta olmaması durumunda İnanır'ın mirasının İnsan Hakları Derneği, Türkiye İnsan Hakları Vakfı ve Nesin Vakfı'na eşit olarak dağıtılmasını istediği aktarıldı.

Kadir İnanır'ın vasiyetnamesini, “Mirasçılarımdan son istek ve arzum vasiyetime uymalarıdır”ifadesiyle sonlandırdığı belirtildi.

Vasiyetnamenin mahkemede açılması ertelendi

Kadir İnanır'ın 27 Haziran'da hayatını kaybetmesinin ardından vasiyetnamenin yasal sürecin tamamlanmasıyla açıklanması bekleniyordu.

Ancak Beykoz 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nde görülen dava, bazı taraflara tebligatların ulaşmaması nedeniyle ertelendi.

İnanır'ın 2022 tarihli vasiyetnamesinin tüm mirasçıların incelemesine açık olduğu belirtildi.

Avukatından vasiyetname açıklaması

Kadir İnanır ve Jülide Kural'ın avukatı Bişar Abdi Alınak, vasiyetnameyle ilgili kamuoyuna yansıyan bazı haberlerin gerçeği yansıtmadığını belirtti.

Alınak, İnanır'ın insan hakları, barış ve eşitlik mücadelesinin Türkiye halklarına bıraktığı en önemli miraslardan biri olduğunu ifade etti.

Avukat, vasiyetnamenin içeriğine ilişkin spekülatif değerlendirmelerin İnanır'ın mirası ve yaşamına ilişkin tartışmaların önüne geçmemesi gerektiğini vurguladı.

“Vasiyetnamenin eksiksiz uygulanması son ricasıydı”

Alınak, Kadir İnanır'ın vasiyetnamesinin iradesine uygun biçimde yerine getirilmesinin sanatçının vefatından önce kendisine ilettiği son ricalarından biri olduğunu belirtti.

Vasiyetnamenin usulüne uygun şekilde hazırlandığını ifade eden Alınak, belgenin mahkeme huzurunda açılmasının bazı usuli işlemler nedeniyle ertelendiğini aktardı.

“Spekülatif ve dezenformasyon içerikli haberlere itibar edilmesin”

Alınak, vasiyetnameyle ilgili haber ve yorumların hukuk çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirterek kamuoyuna çağrıda bulundu.

İnanır ve Jülide Kural'ın beyanlarına dayanmayan, doğrulanmamış ve spekülatif içerikteki haberlerin dikkate alınmaması gerektiğini söyleyen Alınak, hukuki değerlendirmelerin Türk Medeni Kanunu'nun vasiyete ilişkin hükümleri çerçevesinde yapılması gerektiğini ifade etti.

Gerçeğe aykırı haberler için suç duyurusu yapılacak

Kadir İnanır'ın vasiyetnamesinde ortaya koyduğu iradenin yerine getirilmesi için hukuki sürecin takip edildiğini belirten Alınak, gerçeğe aykırı haberlerle ilgili savcılığa başvuruda bulunacaklarını açıkladı.

Alınak, yeni bir açıklama yapılıncaya kadar taraflarınca doğrulanmayan vasiyetname haberleri ve yorumlarına itibar edilmemesi çağrısında bulundu.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!