Diyarbakır temsilcisi, yapılan transfer anlaşması gereği başarılı futbolcunun bonservisi için Alman kulübüne 3 milyon euro ödeme yükümlülüğüyle karşı karşıya kaldı. Kulüp başkanı Nahit Eren daha önce yaptığı açıklamalarda, Hoffenheim'a 500 bin euro kiralama bedeli ödendiğini, oyuncunun yıllık ücretinin 1 milyon euro olduğunu ve 10 gole ulaşılması durumunda 3 milyon euroluk satın alma opsiyonunun zorunlu hale geleceğini belirtmişti. Galatasaray maçında kaydedilen golle bu şart tamamen gerçekleşmiş oldu.

11 MAÇTA 15 GOLE DİREKT KATKI SAĞLADI

Amedspor formasıyla Süper Lig'de 11 karşılaşmada sahaya çıkan ve 839 dakika süre alan Gift Orban, takımının hücum hattındaki en büyük kozu olmayı başardı. Başakşehir karşısında kaydettiği hat-trick ile adından söz ettiren genç futbolcu, Galatasaray mücadelesinde de fileleri havalandırdı. Ligde toplam 10 gol ve 5 asiste imza atarak 15 gole direkt katkı sağlayan Orban, ortalama 84 dakikada bir gol atma istatistiği yakaladı.

GİFT ORBAN'IN FUTBOL KARİYERİ VE GEÇMİŞİ

17 Temmuz 2002 tarihinde Nijerya'nın Benue Eyaleti'nde dünyaya gelen Gift Emmanuel Orban, futbol kariyerine ülkesindeki Bison FC altyapısında başladı. Profesyonel adımlarını attıktan sonra Avrupa'ya açılan Nijeryalı santrfor, 2022 yılında Norveç'in Stabæk takımına transfer oldu. Bu kulüpte gösterdiği performansla 16 gol atarak gol kralı oldu ve takımının üst lige yükselmesine büyük katkı sağladı.

Ocak 2023'te Belçika Pro Lig ekiplerinden Gent'e transfer olan Orban, burada Avrupa kupalarında kaydettiği tarihi goller ve hat-trickler ile adını duyurdu. Gent formasıyla gösterdiği çıkışın ardından Ocak 2024'te Fransa Ligue 1 takımlarından Olympique Lyon'a 12 milyon euro bonservis bedeliyle imza attı. Lyon'daki dönemi sonrasında Ocak 2025'te Almanya'nın Hoffenheim kulübüne transfer olan golcü oyuncu, 2025-2026 sezonunu İtalya Serie A ekiplerinden Hellas Verona'da kiralık olarak geçirdi. Orban, 2026 yaz transfer döneminde ise Türkiye'ye gelerek Amedspor kadrosuna dahil oldu.

YDK'nin gerçekleştirdiği toplantıda toplam üç dosya gündeme alındı. Kurul, Alper Yeğin hakkındaki dosyanın değerlendirilmesini savunma sürecinin tamamlanması amacıyla ileri bir tarihe bıraktı.

Konak Belediye Meclis Üyesi Murat Yıldız'ın disiplin cezasına karşı yaptığı başvuru ise kurul tarafından kabul edildi. Bu kararla Yıldız'a verilen disiplin cezası iptal edildi.

"4 Cumhuriyet savcımız görevlendirilmiştir"

Bakan Gürlek, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi:

"İzmir'in Aliağa ilçesinde faaliyet gösteren bir demir çelik fabrikasında patlama meydana gelmiştir. Olayla ilgili Menemen Cumhuriyet Başsavcılığımızca ivedilikle soruşturma başlatılmış, 4 Cumhuriyet savcımız görevlendirilmiştir.

Cumhuriyet savcılarımız ve bilirkişi heyeti tarafından olay yerinde incelemeler yürütülürken enkaz altında bulunan işçilerimize ulaşılması için arama kurtarma çalışmaları devam etmektedir.

Hayatını kaybeden işçilerimize Yüce Allah'tan rahmet; ailelerine, yakınlarına ve çalışma arkadaşlarına başsağlığı, yaralı işçilerimize acil şifalar diliyorum. Enkaz altında bulunan işçilerimizin sağ salim kurtarılmasını temenni ediyorum."

İzmir’in Aliağa ilçesinde faaliyet gösteren bir demir çelik fabrikasında patlama meydana gelmiştir. Olayla ilgili Menemen Cumhuriyet Başsavcılığımızca ivedilikle soruşturma başlatılmış, 4 Cumhuriyet savcımız görevlendirilmiştir. Cumhuriyet savcılarımız ve bilirkişi heyeti tarafından olay yerinde incelemeler yürütülürken enkaz altında bulunan işçilerimize ulaşılması için arama kurtarma çalışmaları devam etmektedir. Hayatını kaybeden işçilerimize Yüce Allah’tan rahmet; ailelerine, yakınlarına ve çalışma arkadaşlarına başsağlığı, yaralı işçilerimize acil şifalar diliyorum. Enkaz altında bulunan işçilerimizin sağ salim kurtarılmasını temenni ediyorum.

— Akın Gürlek (@abakingurlek) November 9, 2026

Türkiye'nin sanal su ticaretinde son 10 yıllık bilançosu, ithalatın ihracatı geride bıraktığını ortaya koydu. 2015-2024 döneminde yıllık ortalama 20 milyar metreküp sanal su ihraç eden Türkiye, 35,6 milyar metreküp sanal su ithal etti.

2026 yılında yayımlanan ve 29 temel ürünü kapsayan güncel araştırmaya göre, yıllık ortalama 20 milyar metreküp olarak hesaplanan sanal su ihracatının yaklaşık yüzde 50'sini tek başına buğday unu ve ayçiçeği yağı ihracatı oluşturdu. İki ürünün yıllık toplam sanal su ihracat hacmi 10 milyar metreküp düzeyine ulaştı.

Su Politikaları Derneği Başkanı Dursun Yıldız, Türkiye'nin sanal su ticaretini, tarımsal üretim planlamasını ve su kaynaklarının korunmasına yönelik politikaları 24 Saat'e değerlendirdi. Su stresi yaşayan havzalarda üretim planlamasının önemine dikkat çeken Yıldız, tarım, dış ticaret ve su yönetimi politikalarının birlikte ele alınması gerektiğini belirtti.

TÜRKİYE'NİN SANAL SU TİCARETİNDE SON 10 YILIN BİLANÇOSU

Türkiye'nin tarımsal ve sınai ihracatı dikkate alındığında, ülkemiz ne ölçüde sanal su ihraç ediyor? Türkiye'nin yıllık sanal su ihracatı ve ithalatına ilişkin güncel veriler ne söylüyor?

Dursun Yıldız: Türkiye, tarım ve sanayi ürünleri dış ticareti yoluyla önemli miktarda sanal su ihraç eden ve aynı zamanda sanal su ithal eden bir ülke.

Buradaki temel mesele, Türkiye'nin yalnızca ne kadar sanal su ihraç ettiği değil, su stresi yaşayan havzalarda kullanılan suyun ne kadarının ihracata yönelik üretimde tüketildiği ve bu üretim karşılığında ne kadar ekonomik katma değer sağlandığı.

Türkiye'nin sanal su ticaretine ilişkin en güncel ve kapsamlı ürün grubu araştırmalarından biri, 2015-2024 döneminde yıllık ortalama 20 milyar metreküp sanal su ihracatı, 35,6 milyar metreküp sanal su ithalatı ve 15,6 milyar metreküp net sanal su ithalatı gerçekleştiğini ortaya koyuyor.

Farklı ürün gruplarına yönelik sanal su ticareti hesaplamaları bulunmakla birlikte, toplam ticareti kapsayan ve doğrulanmış bir sanal su bilançosu henüz mevcut değil.

Türkiye, dış ticaret politikasını yalnızca ihracat gelirleri üzerinden değil, ihracatın havza bazındaki su maliyeti ve sağladığı ekonomik katma değer üzerinden de değerlendirmeli.

Bu kapsamda, ulusal düzeyde bir Sanal Su Dış Ticaret Bilançosu hazırlanması ve tarımsal ürünler, işlenmiş gıdalar, tekstil ürünleri ile diğer sanayi ürünleri için ayrı hesaplamalar yapılması yararlı olacak.

SU TÜKETİMİ YÜKSEK ÜRÜNLERİN İHRACATINDA YENİ POLİTİKA İHTİYACI

Su tüketimi yüksek tarım ürünlerinin ihracatında, su kaynaklarının korunması ile dış ticaret gelirlerinin sürdürülmesi arasında nasıl bir politika dengesi kurulmalı?

Dursun Yıldız: Türkiye'nin su tüketimi yüksek tarım ürünlerinin ihracatında izlemesi gereken temel politika, tarımsal ihracatı azaltmak değil, ihracattan elde edilen ekonomik katma değeri korurken sınırlı su kaynakları üzerindeki baskıyı azaltmak olmalı.

Bu amaçla dış ticaret, tarım ve su yönetimi politikaları bütüncül bir yaklaşımla ele alınmalı. Türkiye, su stresi yaşayan bir ülke olup toplam su kullanımının yaklaşık yüzde 79'unu tarımsal sulama oluşturuyor. Bu durum göz önünde bulundurulduğunda, özellikle sulamaya bağımlı tarım ürünlerinin ihracatında yeni bir politika yaklaşımına ihtiyaç duyuluyor.

Türkiye'nin tarımsal ihracat politikasındaki temel hedef, daha fazla su tüketerek ihracatı artırmak yerine, su kaynaklarını sürdürülebilir biçimde kullanarak daha yüksek ekonomik değer yaratmak olmalı.

Bu doğrultuda Tarım ve Orman Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı ve ilgili kurumların iş birliğiyle ürün ve havza bazında bir Sanal Su Ticareti Stratejisi hazırlanmalı. Söz konusu strateji, Türkiye'nin tarımsal ihracat gelirlerini ve üretici refahını korurken özellikle su stresi yüksek havzalardaki kaynakların aşırı kullanımını önlemeyi hedeflemeli.

Türkiye, tarımsal ihracatta yalnızca elde ettiği döviz gelirini değil, bu gelirin karşılığında tüketilen su miktarını da hesaba katmalı. Çünkü su kaynaklarının sürdürülebilirliği, tarımsal ihracatın önünde bir engel değil, uzun vadeli rekabet gücünün temel koşullarından biri.

TARIMSAL ÜRETİM PLANLAMASINDA SANAL SU KRİTERİ ÖNERİSİ

Tarımsal üretim planlamasında hangi ürünlerin hangi havzada üretileceğine veya dışarıdan ithal edileceğine karar verilirken "sanal su ticareti" nasıl bir temel kriter olarak değerlendirilmelidir? Su kısıtı bulunan havzalarda ne tür kısıtlamalara gidilmelidir?

Dursun Yıldız: Türkiye'de tarımsal üretim planlamasında sanal su ticareti; ürünlerin hangi havzalarda yetiştirileceğine, hangi ürünlerin ihracatının destekleneceğine ve hangilerinin ithalat yoluyla karşılanabileceğine karar verilirken temel değerlendirme kriterlerinden biri olmalı, ancak tek başına belirleyici olmamalı.

Su kısıtı bulunan havzalarda, sulama suyu tüketimi yüksek ürünlerin üretimi mevcut su bütçeleriyle uyumlu olacak şekilde sınırlandırılmalı. Bunun yanı sıra su tüketimi daha düşük ve ekonomik katma değeri yüksek alternatif ürünlere geçiş teşvik edilmeli. Ancak bu dönüşüm, çiftçilerin gelir kaybı yaşamasını önleyecek destek mekanizmalarıyla birlikte yürütülmeli.

Türkiye'nin tarımsal üretim planlamasında sanal su ticareti, yalnızca bir dış ticaret istatistiği olarak değil; su kaynaklarının korunması, üretim deseninin belirlenmesi ve gıda arz güvenliğinin sağlanması amacıyla kullanılan stratejik bir karar destek aracı hâline getirilmeli.

Türkiye, hangi tarım ürününün nerede üretileceğine veya hangi ürünlerin ithalat yoluyla karşılanacağına karar verirken yalnızca üretim maliyetlerini ve piyasa talebini değil, kullanılan suyun kıtlığını ve fırsat maliyetini de hesaba katmalı. Su kısıtı bulunan havzalarda tarımsal üretim planlamasının temel sınırını sürdürülebilir su bütçesi oluşturmalı.

"TÜRKİYE SU ZENGİNİ BİR ÜLKE DEĞİL"

Türkiye'nin su kaynakları ve mevcut su stresi durumu nasıl değerlendirilmeli? Kişi başına düşen kullanılabilir su miktarı ülkemizin su potansiyeli hakkında ne gösteriyor?

Dursun Yıldız: Türkiye, sanılanın aksine su bakımından zengin bir ülke değil. Yarı kurak iklim özellikleri, yağışların mevsimsel ve bölgesel dağılımındaki düzensizlik, artan su talebi, tarımsal sulamanın toplam su tüketimindeki yüksek payı ve iklim değişikliğinin etkileri nedeniyle su stresi yaşayan bir ülke olarak değerlendiriliyor.

Türkiye'nin su güvenliği açısından temel sorunlarından biri, yalnızca toplam su kaynaklarının sınırlı olması değil. Ülkedeki su kaynaklarının coğrafi dağılımı ile nüfusun, tarımsal üretimin ve sanayi faaliyetlerinin dağılımı arasında önemli uyumsuzluklar bulunuyor.

Ülkemiz, kişi başına yıllık yaklaşık bin 300 metreküp kullanılabilir su potansiyeliyle su stresi yaşayan ve iklim değişikliğinin etkisiyle su güvenliği riskleri artan bir ülke. Bu gösterge, nüfus ile kullanılabilir su potansiyeli arasındaki yapısal baskıyı ortaya koyuyor.

Türkiye, yarı kurak iklim kuşağında yer almakta ve iklim değişikliğinin etkilerine maruz kalıyor. Bu nedenle ülkenin gerçek su güvenliği değerlendirmesi, bölgesel ve havza bazında yapılmalı. Bu değerlendirmelerde su bütçesi, sektörel su tahsisleri, su kalitesi, ekolojik su ihtiyaçları ve kuraklık riskleri de dikkate alınmalı.

TÜRKİYE'NİN SANAL SU İHRACATININ YARISINI İKİ ÜRÜN OLUŞTURDU

Sanal su ihracatında hangi tarımsal ürünler öne çıkıyor ve bu ürünlerin üretiminde ne kadar su kullanılıyor?

Dursun Yıldız: Türkiye'nin tarımsal sanal su ihracatında özellikle buğday unu, ayçiçeği yağı, mercimek, fındık, pamuk, incir ve turunçgiller öne çıkıyor. Ancak bu ürünlerin sanal su ihracatındaki payları, ihracat miktarlarına ve üretim sırasında kullanılan suyun kaynağına göre değişiklik gösteriyor.

2024'te yayımlanan bir araştırmaya göre, Türkiye'de 15 temel tarım ürününün ihracatıyla ilişkili toplam su ayak izi yıllık yaklaşık 5,9 milyar metreküp olarak hesaplandı. Bu miktarın yaklaşık yüzde 19'u mavi sudan (nehir, baraj ve sulama suyu), geri kalan büyük bölümü ise yeşil sudan (yağmur suyu) oluşuyor.

2015-2024 dönemini kapsayan ve 2026'da yayımlanan 29 ürünlük başka bir araştırmada ise buğday unu ve ayçiçeği yağının, yıllık ortalama 20 milyar metreküp olarak hesaplanan sanal su ihracatının yaklaşık yüzde 50'sini oluşturduğu belirtiliyor. Buna göre iki ürünün toplam sanal su ihracatı yıllık yaklaşık 10 milyar metreküp düzeyinde.

Bir ürünün bir tonunun üretilmesi için gereken su miktarı, birim su ayak izi olarak tanımlanıyor. Bir ton pamuk üretiminin toplam su ayak izi yaklaşık 3 bin 314 metreküp. Bu miktarın 2 bin 407 metreküplük bölümü sulama kaynaklı sudan oluşuyor.

Ancak bütün tarım ürünleri için tek bir ulusal su tüketim katsayısının kullanılması yanıltıcı sonuçlara yol açabilir. Mercimek, fındık, buğday, ayçiçeği ve diğer tarım ürünlerinin birim su ayak izleri; yetiştirildikleri havzaya, iklim koşullarına, verim düzeyine ve sulama yöntemlerine göre farklılık gösteriyor.

Küresel referans değerlerine göre bir ton mercimek üretimi için yaklaşık 5 bin 900 metreküp, bir ton kabuklu fındık için 5 bin 250 metreküp, bir ton buğday için bin 850 metreküp ve bir ton ayçiçeği için 3 bin 400 metreküp su gerekiyor. Ancak bu değerler Türkiye'ye özgü güncel ortalamaları değil, dünya genelinde kullanılan referans miktarları ifade ediyor.

Pamuk üretiminde de diğer tarımsal ürünlerde olduğu gibi iller arasında önemli farklılıklar bulunuyor. Bir araştırmada pamuğun toplam su ayak izi Adana'da ton başına 2 bin 228 metreküp, Kilis'te ise 4 bin 545 metreküp olarak hesaplandı. Bu veriler, aynı tarım ürününün farklı bölgelerdeki üretim koşullarına bağlı olarak farklı miktarlarda su tüketebildiğini gösteriyor.

SU YÖNETİMİNDE 3K MODELİ YAKLAŞIMI

İklim değişikliği ve kuraklık baskısının arttığı bu dönemde; Türkiye'nin tarım, ihracat ve su yönetimi politikalarında acilen hayata geçirmesi gereken radikal değişiklikler ve yasal düzenlemeler nelerdir?

Dursun Yıldız: Türkiye'nin artan kuraklık riski, su kaynakları üzerindeki baskı ve iklim değişikliğinin etkileri karşısında, geleneksel su arzını artırmaya dayalı politikalardan uzaklaşması gerekiyor. Bunun yerine su talebini yöneten, havza bazında üretimi planlayan ve ekonomik faaliyetleri su kaynaklarının sürdürülebilirliğiyle uyumlu hâle getiren yeni bir yönetim modeline geçilmeli.

Bu dönüşümün yalnızca sulama sistemlerinin modernizasyonuyla gerçekleştirilmesi mümkün değil. Tarım politikaları, dış ticaret stratejisi, su tahsis sistemi, yeraltı suyu yönetimi ve yasal düzenlemeler bir bütün olarak ele alınmalı.

Su Politikaları Derneği olarak bu yaklaşımı 3K modeliyle tanımladık. Modelin temel unsurlarını koruma, kullanma ve kapasite geliştirme oluşturuyor. Öncelikle su kaynaklarını korumalı, ardından suyun bilinçli kullanılması konusunda farkındalık oluşturmalıyız. Son aşamada ise teknolojinin desteğiyle kapasitemizi katılımcı ve şeffaf bir yönetim anlayışı doğrultusunda geliştirmeliyiz.

Ülkemiz açısından gerçekleştirilmesi gereken en temel değişiklik, suyun sınırsız biçimde kullanılabilecek bir üretim girdisi olarak değil, ekonomik ve ekolojik değere sahip stratejik bir doğal kaynak olarak yönetilmesi.

Türkiye'de su yönetiminin temel yaklaşımı, su arzını sürekli artırmaya çalışmak yerine mevcut kaynakların sınırları içinde ekonomik ve sosyal kalkınmayı planlamak olmalı. Çünkü planlama yapılmadan ve uygulamaya geçirilmeden sürdürülebilir kalkınma sağlanamaz.

Türkiye, su kaynaklarını korumak için yalnızca daha az su tüketmeye odaklanmamalı; aynı zamanda suyun nerede, hangi amaçla ve ne ölçüde ekonomik değer yaratacak şekilde kullanıldığını da yeniden değerlendirmeli. Tarım, sanayi ve dış ticaret politikaları, sürdürülebilir havza su bütçeleriyle uyumlu hâle getirilmeli.

İklim değişikliğine karşı dirençli bir Türkiye için su güvenliği, ekonomik kalkınmanın temel planlama kriterlerinden biri olmalı.

20 Kasım'a kadar devam edecek organizasyon için hazırlıkların tamamlandığını belirten Çiftçi, konferans süresince kara, deniz ve hava unsurlarının koordinasyonuyla üç kademeli güvenlik planının uygulanacağını bildirdi.

COP31'e yaklaşık 100 devlet ve hükümet başkanı katılacak

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, yaptığı yazılı açıklamada Antalya'da başlayan COP31 ve Liderler Zirvesi için yürütülen hazırlıklara ilişkin bilgi verdi. Konferansın 20 Kasım'a kadar süreceğini belirten Çiftçi, organizasyon kapsamında güvenlik hazırlıklarının tamamlandığını kaydetti.

Çiftçi'nin paylaştığı bilgilere göre etkinliğe yaklaşık 100 devlet ve hükümet başkanı ile 200'ün üzerinde bakanın katılması bekleniyor. Organizasyonda ayrıca 20 bin delegenin yer alacağı, günlük ziyaretçi sayısının ise 100 bine ulaşacağı öngörülüyor.

Üç kademeli güvenlik planı uygulanacak

Bir milyon metrekarelik konferans alanını da içine alan güvenlik planı, üç kademeli olarak hazırlandı. Planın kara, deniz ve hava unsurlarının koordinasyonuyla yürütüleceğini aktaran Çiftçi, farklı birimlerden binlerce personelin görev alacağını belirtti.

Güvenlik kapsamında bin 400 özel harekat personeli, 3 bin 298 trafik personeli ve 160 istihbarat personeli görevlendirildi. Havacılık personeli de konferans boyunca 24 saat esasına göre çalışacak.

Konferans alanı ve ulaşım güzergahlarında tedbirler alınacak

Güvenlik uygulamaları yalnızca konferans alanıyla sınırlı tutulmayacak. Heyetlerin konaklayacağı noktalar, organizasyon çevresi ve ulaşım güzergahlarında da gerekli kontroller gerçekleştirilecek.

Çiftçi, havalimanındaki güvenlik uygulamalarının yanı sıra kara ve deniz yolu bağlantılarında da denetimlerin koordineli biçimde sürdürüleceğini bildirdi. Böylece organizasyona katılan heyetlerin hareket edeceği güzergahlarda ve konaklama alanlarında güvenlik tedbirleri uygulanacak.

Deniz güvenliğinde Sahil Güvenlik ekipleri görev alacak

Konferans süresince deniz güvenliğinin sağlanması amacıyla 215 Sahil Güvenlik personeli görevlendirildi. Çalışmalarda bir korvet, bir helikopter ve Sahil Güvenlik botları kullanılacak.

Deniz güvenliği faaliyetlerine Dalış, Emniyet, Güvenlik ve Arama Kurtarma (DEGAK) timleri de katılacak. Sahil Güvenlik Mobil Radar (MORAD) timleri de organizasyon boyunca görev yapacak birimler arasında bulunacak.

Acil durumlar için sağlık ve arama kurtarma ekipleri hazır bekleyecek

COP31 kapsamında olası afet ve acil durumlara karşı da hazırlık yapıldı. Bu doğrultuda 850 arama kurtarma personeli ile 110 ambulans görevlendirildi. Ayrıca 300 sağlık görevlisi ve 21 mobil Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi (UMKE) hazır bulundurulacak.

Kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer (KBRN) risklere karşı ise 365 cihazın kullanılacağı bildirildi. Böylece organizasyon sırasında meydana gelebilecek acil durumlara müdahale için arama kurtarma, sağlık ve teknik ekipman desteği sağlanacak.

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, güvenlik hazırlıklarının temel amacına ilişkin değerlendirmesinde, "Temel önceliğimiz, Antalya'da yaşayan vatandaşlarımızın günlük hayatını aksatmadan, misafirlerimizin güvenliğini en üst seviyede temin etmektir" dedi.

KARADA, DENİZDE VE HAVADA TAM KOORDİNASYONLA COP31’E HAZIRIZ! 🇹🇷 Bugün başlayan ve 20 Kasım’a kadar devam edecek olan, Antalya’mızın ev sahipliği yaptığı COP31 İklim Zirvesi ve 11-12 Kasım’daki Liderler Zirvesi’nin huzur ve güven ortamında gerçekleştirilmesi için tüm hazırlıklarımızı tamamladık. Yaklaşık 100 devlet ve hükûmet başkanı, 200’ün üzerinde bakan, 20 bin delege ve günlük 100 bin ziyaretçiyi ağırlayacağımız 1 milyon metrekarelik alanda; Antalya’dan sınır ve liman bölgelerimize uzanan 3 kademeli güvenlik planımızı uyguluyoruz: 🔹 7/24 Kesintisiz Görev: Bin 400 özel harekât, 3 Bin 298 trafik, 160 istihbarat ve havacılık personelimizin de aralarında bulunduğu toplam 26 bin personelimizle zirve alanı, konaklama yerleri ve ulaşım güzergâhlarında tam koordinasyon sağlıyoruz. 🔹 Denizden ve Havadan Güvenlik: Sahil Güvenlik Komutanlığımız bünyesindeki 215 personelimiz, korvet, helikopter, botlar ile DEGAK ve MORAD timlerimizle deniz güvenliğini kara ve hava unsurlarımızla entegre yürütüyoruz. 🔹 Afet ve Acil Durum Hazırlığı: AFAD ve sağlık birimlerimizle; 850 arama kurtarma personeli, 365 kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer (KBRN) cihazı, 110 ambulans, 300 sağlık görevlisi ve 21 mobil Ulusal Medikal Kurtarma Ekibimizi (UMKE) hazır bulunduruyoruz. Temel önceliğimiz; Antalya’da yaşayan vatandaşlarımızın günlük hayatını aksatmadan, misafirlerimizin güvenliğini en üst seviyede temin etmektir. Muhterem Cumhurbaşkanımız @RTErdogan’ın liderliğinde, ülkemizin uluslararası organizasyonlardaki güvenlik kabiliyetini ve kurumsal tecrübesini tüm imkânlarımızla sahaya yansıtacak olan mesai arkadaşlarıma kolaylıklar diliyorum. @TC_icisleri @EmniyetGM @jandarma @sahilguvkom @AFADBaskanlik

— Mustafa ÇİFTÇİ (@mustafaciftcitr) November 9, 2026

Gazeteci Tarık Devrim için Üsküdar'daki Şakirin Camisi'nde öğle namazının ardından cenaze namazı kılındı. Törene, Hürriyet gazetesinin eski Genel Yayın Yönetmeni ve CHP İstanbul Milletvekili Enis Berberoğlu'nun yanı sıra meslektaşları, ailesi ve yakınları katıldı. Cenaze namazının ardından Devrim'in naaşı, Karacaahmet Mezarlığı'nda defnedildi.

Gazeteci Tarık Devrim kimdir?

1957 yılında Şanlıurfa'nın Hilvan ilçesinde dünyaya gelen Tarık Devrim, Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü'nden mezun oldu. Gazetecilik kariyerine 1978 yılında Hürriyet gazetesinin Londra Bürosu'nda muhabir olarak adım attı.

Meslek hayatının yaklaşık 40 yılını Hürriyet gazetesinde geçiren Devrim, burada muhabirlik, istihbarat şefliği ve yazı işleri müdürlüğü görevlerini üstlendi. Evli ve bir çocuk babası olan Devrim, sürekli basın kartı sahibiydi.

Özgür Özel'den Aliyev'e Zafer Günü tebriği

Telefon görüşmesinde Azerbaycan'ın Zafer Günü'nü kutlayan Özgür Özel, Karabağ'ın özgürlüğü için mücadele ederken yaşamını yitiren şehitleri rahmetle andı.

Türkiye ile Azerbaycan arasındaki tarihsel bağlara değinen Özel, iki ülke arasındaki kardeşlik ilişkilerinin ve karşılıklı dayanışmanın önemine işaret etti. İkili ilişkilerin daha ileriye taşınması için katkı sunmaya hazır olduklarını belirten Özel, "Azerbaycan’ın kederi kederimiz, sevinci sevincimizdir" ifadesini kullandı.

Aliyev'den Özgür Özel'e teşekkür mesajı

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de telefon görüşmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Zafer Günü dolayısıyla iletilen tebrik için Özel'e teşekkür eden Aliyev, YENİ Parti'nin kuruluşunu da kutladı.

Aliyev, görüşmede Özgür Özel'e ve YENİ Parti'ye yeni dönemde başarı dileklerini iletti.

Zirve başkanlığının resmi açılışta altını çizdiği "Uygulama COP'u" (Implementation COP) sloganı, salondaki atmosferin de ana omurgasını oluşturuyor. Zira delegasyonların önündeki dosyalar arasında, yeni vaatler üretmekten ziyade; Bakü’deki COP29 ve Belém’deki COP30’da alınan kararların neden sahaya yansımadığının muhasebesini yapmak da yer alıyor.

Önceki zirvelerde sera gazı hedefi kağıtta kaldı

Antalya’daki müzakere masası, son iki yılın çözümsüz kalan üç ana başlığını devraldı. COP29’da gelişmekte olan ülkelere 2035 yılına kadar yıllık asgari 300 milyar dolar (uzun vadede 1,3 trilyon dolar kaldıraçlı) finansman aktarılması kararlaştırıldı. Paris Anlaşması’nın 10. yılı vesilesiyle ülkelerin 2035 yılına kadar olan sera gazı azaltım hedeflerini 1,5°C eşiğine uyumlu hale getirmesi zorunlu kılınmıştı.

Belém’de Brezilya liderliğinde Tropikal Ormanları Sonsuza Kadar Koruma Fonu (TFFF) kurulması ve küresel iklim etkilerini ölçecek ortak uyum metrikleri üzerinde mutabakata varılmıştı.

Bürokraside ilerleme var, sahada kaynak yok

Zirve kulislerinden yansıyan teknik raporlar ve delegasyon verileri, geride kalan bir yıllık süreçte iki farklı tablonun ortaya çıktığını belgeliyor.

Belém’de temelleri atılan TFFF, Dünya Bankası nezdinde operasyonel hale getirilerek taahhüt edilen 9 milyar doları aşkın başlangıç sermayesini hesaplara geçirdi Amazon, Endonezya ve Kongo havzaları için koruma kriterleri ilan edildi. Eş zamanlı olarak Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmes teknik heyetleri; su stresi, kuraklık ve tarımsal direnç başlıklarında ülkelerin iklim kırılganlığını ölçecek ortak uyum göstergelerini resmi sisteme entegre etti.

Buna karşın, iklim mücadelesinin itici gücü olan finansman akışı ve fosil yakıtlardan çıkış başlıklarında tıkanma yaşanıyor. Küresel yüksek faiz ortamı, jeopolitik gerilimler ve gelişmiş ülkelerin bütçe kısıtları nedeniyle vaat edilen 300 milyar dolarlık akış hedefin çok gerisinde kaldı. Özellikle güney ülkeleri, masaya sürülen kaynakların doğrudan hibe yerine yeni borç yükü getiren krediler formatında sunulmasına Antalya'da tepki gösteriyor.

1,5 derece hedefinden sapma ve fosil yakıt çıkmazı

Zirvenin en kırılgan gündemini ise emisyon kesintileri oluşturuyor. Ülkeler NDC 3.0 (Ulusal Olarak Belirlenmiş Katkı Beyanı) belgelerini BM sekretaryasına iletmiş olsa da, bağımsız izleme ağlarının ve BM Çevre Programı’nın (UNEP) son konsolide verileri, taahhütlerin dünyayı hâlâ 2,4°C ila 2,6°C aralığında tehlikeli bir ısınma patikasında tuttuğunu gösteriyor.

Belém’de fosil yakıtların kademeli terk edilmesine ilişkin bağlayıcı bir takvimin metne girmemesi ve konunun gönüllü inisiyatiflere bırakılması, sahada yeni kömür, petrol ve gaz ruhsatlarının verilmeye devam etmesiyle sonuçlandı. Enerji güvenliği kaygıları, emisyon kesintilerinin önüne set çekmiş durumda.

Dünya Bankası Kayıp ve Zarar Fonu işlevsiz kaldı

Bakü (COP29) ve Belém’de (COP30) kabul edilen ama şimdi diplomatların "kâğıt üzerinde kalan başarılar" olarak andığı dosyanın başında, iklim felaketleriyle boğuşan ada ve Afrika ülkeleri için kurulan 'Kayıp ve Zarar Fonu' geliyor. Dünya Bankası nezdinde kurumsal tabelası asılan ve kasasında yaklaşık 800 milyon dolarlık sembolik kaynağı biriken fon, ağır akreditasyon kuralları ve bürokratik engeller nedeniyle yıkıcı kasırga ve kuraklıklarla yüzleşen tek bir kırılgan ülkeye dahi doğrudan hibe aktaramadı.

Şeffaflık endişesiyle karbon ticareti başlamadan kilitlendi

Benzer bir durum, Bakü’de gündeme gelen Paris Anlaşması 6. Madde kapsamındaki küresel karbon piyasalarında da yaşandı. BM denetim mekanizmalarının sahte karbon kredilerini ve mükerrer sayımı önleyecek şeffaf çerçeveyi sahada kuramaması, özel sektörün sisteme olan güvenini sarsarak karbon ticaretini başlamadan kilitledi.

Fosil yakıt sahalarındaki metan sızıntısı arttı

Masadaki hesaplaşma enerji dönüşümüne uzandığında ise çifte standart daha da belirginleşiyor; küresel yenilenebilir enerji kapasitesini 2030’a kadar üç katına çıkarma vaadi, gelişmekte olan ülkelerin şebeke ve iletim altyapısı için ihtiyaç duyduğu ucuz finansmandan mahrum kalması yüzünden yalnızca Çin ve zengin ekonomilerin sınırları içine sıkışarak küresel hedefin yüzde 30 gerisinde kaldı. Fosil yakıt altyapılarındaki kaçakları frenlemeyi amaçlayan Küresel Metan Taahhüdü ise uydu gözlem ağlarının petrol, gaz ve kömür sahalarındaki sızıntıların azalmak yerine rekor hızla arttığını belgelemesiyle, bu gündem maddesi de Antalya'ya taşındı.

COP toplantılarında sadece iklim değil diplomasi masası da kuruluyor

Aralarında gelişmekte olan ve yükselen ekonomilerin bulunduğu en kalabalık müzakere bloğu olan G77 ve Çin grubu, masaya net bir "tarihsel sorumluluk" teziyle oturuyor. Sanayileşmiş ülkelerin atmosferi iki yüzyıldır karbonla doldurduğunu vurgulayan blok, yıllık 300 milyar dolarlık finansman vaadinin çok taraflı kalkınma bankaları eliyle yeni faizli kredi paketlerine dönüştürülmesini doğrudan "borç tuzağı" olarak nitelendiriyor. Grubun ortak kırmızı çizgisi; aktarılacak kaynakların doğrudan kamu bütçelerinden karşılanan, karşılıksız hibe niteliğinde olması ve iklim zararlarının birer "tazminat" kalemi olarak tanınması olarak öne çıkıyor.

Çin'in tarihsel sorumluluk baskısına Batı'dan "yeni ekonomik model" yanıtı

ABD, Avustralya, Japonya ve Kanada gibi ülkelerin yer aldığı Şemsiye Grubu ile Avrupa Birliği heyeti ise küresel ekonomik konjonktürü ve bütçe açıklarını gerekçe göstererek kamu kaynaklarının sınırına gelindiğini savunuyor. Batılı blok, 300 milyar dolarlık eşiğin ancak özel sektör yatırımları, yeşil tahviller ve karma finansman modelleriyle aşılabileceğini dile getiriyor. Dahası, 1992 tarihli BM sınıflandırmasının günümüz ekonomik gerçekliğini yansıtmadığını belirten bu ülkeler, Çin ve zengin Körfez monarşilerinin de artık "yararlanıcı" değil, finansman havuzuna para yatıran resmi "donör" statüsüne geçirilmesini ön şart olarak öne sürüyor.

1,5 derece artıştan en çok etkilenecek ülkeler söz değil, icraat istiyor

Deniz seviyesinin yükselmesi ve aşırı hava olaylarıyla doğrudan fiziki varlıkları tehdit altında olan Küçük Ada Devletleri İttifakı (AOSIS) ile En Az Gelişmiş Ülkeler (LDC), 1,5°C hedefinden verilen her tavizi "ölüm fermanı" olarak tanımlıyor. Zirvenin en radikal muhalefetini yürüten bu blok, COP28 ve COP29’da kurulan Kayıp ve Zarar Fonu’nun Dünya Bankası bürokrasisine hapsedilmesini ve felaket yaşayan ülkelere fiilen ulaşmamasını sert bir dille eleştiriyor. Ada temsilcileri, fonların serbest bırakılması için karmaşık fizibilite raporları yerine "acil müdahale mekanizması" kurulmasında diretiyor.

Petrol ve kömür üreticisi ülkeler üretim kesintisine karşı

Fosil yakıt ihracatçısı ülkelerin oluşturduğu grup, Belém’deki COP30’da olduğu gibi Antalya’da da nihai bildiriye "fosil yakıtların kademeli terk edilmesi" ifadesinin girmesine karşı set çekiyor. Enerji arz güvenliğinin altını çizen blok, sorunun kömür, petrol veya gazın kendisinde değil ortaya çıkan karbonda olduğunu iddia ederek; çözümü üretim kesintisinde değil, karbon yakalama, kullanma ve depolama teknolojilerine sağlanacak teşviklerde arıyor.

Türkiye'nin gündeminde AB Sınırda Karbon Düzenlemesi ve İklim Kanunu var

Antalya’daki müzakereler küresel iklim politikasının yanında, Mavi ve Yeşil Bölge panellerinde Türk iş dünyası ile ekonomi bürokrasisinin takvimi de yoğun. Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ve Meclis gündemindeki İklim Kanunu'na dair düzenlemeler Türkiye'deki sanayicilerin gündeminde. Türkiye’nin en büyük ticaret ortağı olan AB pazarında geçiş döneminin sonuna yaklaşılırken, Antalya’daki karbon kredilendirme ve piyasa kuralları (Paris Anlaşması 6. Madde) müzakereleri Türk imalat sanayisi için doğrudan maliyet ve rekabetçilik anlamına geliyor.

Demir-çelik ve çimentoda yıllık milyar avroluk vergi tehdidi

Mekanizmanın tam mali yükümlülükle devreye gireceği takvim yaklaştıkça; demir-çelik, çimento, alüminyum ve gübre gibi Türkiye’nin ihracat omurgasını oluşturan karbon-yoğun sektörler ciddi bir vergi baskısıyla karşı karşıya. İklim ve ekonomi uzmanlarının zirve koridorlarında paylaştığı modellemelere göre; Türkiye’nin kendi iç karbon fiyatlama mekanizmasını kuramaması halinde, Türk ihracatçısının her yıl yüz milyonlarca avroyu doğrudan Brüksel kasasına sınır vergisi olarak ödeme riski bulunuyor. Sanayi çevreleri, bu kaynağın yurt dışına vergi olarak aktarılması yerine, yerli sanayinin yeşil dönüşümünde kullanılacak teşvik fonlarına dönüştürülmesi gerektiğini dile getiriyor.

Ulusal Emisyon Ticaret Sistemi ve İklim Kanunu Türkiye'de sanayinin gündeminde

Türkiye’nin Brüksel merkezli vergi yükünden muaf tutulması ya da bu maliyetin iç piyasada mahsuplaşabilmesi için yasal omurga niteliğindeki İklim Kanunu ve buna entegre çalışacak Ulusal Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) hayati önem taşıyor. Pilot aşaması ve hukuki altyapısı tartışılan İklim Kanunu, sanayi tesislerine tahsis edilecek karbon kotalarını ve piyasa tabanlı emisyon ticaretini kurala bağlamayı hedefliyor. Türk delegasyonu ve iş dünyası temsilcileri, Antalya Mavi Bölge’deki karbon piyasası müzakerelerinde Türkiye’de kurulacak ETS’nin AB sistemiyle uyumlu sayılması ve yerli üreticinin çifte karbon maliyetine maruz kalmaması için diplomatik temaslarını yoğunlaştırıyor.

Sanayici yeşil dönüşüm için uygun kredi ve hibe bekliyor

Öte yandan, sanayide fırınların hidrojenle veya elektrikle çalıştırılması, enerji verimliliği yatırımları ve çatı GES entegrasyonu gibi dekarbonizasyon adımları yüksek sermaye gerektiriyor. Antalya’daki yeni iklim finansmanı tartışmalarını izleyen imalatçılar, uluslararası finans kuruluşlarının sunduğu yeşil kredilerin yüksek faiz ve ağır bürokrasiyle gelmesini eleştiriyor. Sanayiciler, COP31’in resmi sonuç bildirgesinde sadece kamu projelerine değil, dönüşüm sancısı çeken sanayi tesislerine de erişilebilir, uzun vadeli ve düşük faizli yeşil finansman kanallarının açılmasını talep ediyor.

8 yıl vadeli devlet tahvili yeniden ihraç edilecek

Bakanlığın yayımladığı iç borç ihraç takvimine göre, yarın 8 yıl (2877 gün) vadeli sabit kuponlu devlet tahvilinin yeniden ihracı gerçekleştirilecek. Tahvilin kupon ödemeleri 6 ayda bir yapılacak. Böylece daha önce ihraç edilen 8 yıl vadeli tahvil için yeniden ihraç işlemi tamamlanacak.

5 yıl vadeli kira sertifikası doğrudan satışa sunulacak

Hazine ve Maliye Bakanlığı, aynı gün 5 yıl (1820 gün) vadeli kira sertifikasının doğrudan satışını da gerçekleştirecek. Kira sertifikasının ödemeleri 6 ayda bir yapılacak. Söz konusu işlem, devlet tahvilinin yeniden ihracıyla aynı gün düzenlenecek.

İki işlem aynı gün gerçekleştirilecek

Bakanlığın iç borç ihraç takviminde yer alan iki işlem de yarın yapılacak. Bu kapsamda 8 yıl vadeli sabit kuponlu devlet tahvili yeniden ihraç edilirken, 5 yıl vadeli kira sertifikası doğrudan satış yöntemiyle sunulacak. Tahvil ve kira sertifikasının vade süreleri ile ödeme aralıkları ise birbirinden farklı olacak.

Antalya COP31 Alanı'nda gerçekleştirilen açılış törenine 196 ülke ve Avrupa Birliği'nin temsilcileri ile çok sayıda uluslararası kuruluşun yetkilisi katıldı. COP31 kapsamında Antalya'da 12 gün boyunca iklim değişikliğiyle mücadele, iklim finansmanı, enerji dönüşümü ve küresel iş birliği konuları ele alınacak.

COP31 Başkanlık tokmağı Murat Kurum’a geçti

Mavi Alan'daki Anadolu Salonu'nda düzenlenen Genel Kurul açılışı, COP30 Başkanı Andre Correa do Lago'nun konuşmasıyla başladı. Programda COP31 Başkanı Murat Kurum, başkanlık tokmağını do Lago'dan devraldı.

Açılışa ayrıca COP31 Müzakereler Başkanı ve Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen, Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) Başkanı Jim Skea ve BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi İcra Sekreteri Simon Stiell katıldı.

Devir teslim töreniyle birlikte Türkiye'nin COP31 başkanlığı resmen başlamış oldu.

Murat Kurum’dan dünyaya ortak sorumluluk çağrısı

Genel Kurul açılışında konuşan Bakan Murat Kurum, dünyanın savaşlar, ekonomik krizler, jeopolitik gerilimler ve iklim değişikliği gibi çok yönlü sorunlarla karşı karşıya olduğunu söyledi.

Küresel ölçekte yaşanan gelişmelerin birbirini etkilediğine dikkat çeken Kurum, iklim krizinin artık yalnızca çevresel bir mesele olarak değerlendirilemeyeceğini belirtti. İklim değişikliğinin gıda güvenliğinden enerji politikalarına, şehirlerin geleceğinden insan sağlığına kadar pek çok alanı doğrudan etkilediğini ifade etti.

Kurum, iklim politikalarının aynı zamanda kalkınma, enerji, gıda ve şehir politikası olduğunu vurgulayarak, uluslararası toplumun ortak hareket etmesi gerektiğini dile getirdi.

“Bugünün dünyasında artık söz tükendi”

İklim krizinin sınır tanımadığına işaret eden Kurum, bir bölgede yaşanan kuraklığın başka ülkelerde gıda güvenliğini, ekonomiyi ve göç hareketlerini etkileyebildiğini söyledi. Aşırı sıcaklıkların şehirleri, tarımı ve insan sağlığını aynı anda tehdit ettiğini belirten Kurum, iklim değişikliğiyle mücadelede artık somut adımların atılması gerektiğini kaydetti.

Antalya'nın farklı coğrafyaları ortak çözümler etrafında buluşturacak bir platform olmasını hedeflediklerini belirten Kurum, COP31'in bir uygulama zirvesi olarak şekillenmesini istediklerini ifade etti:

"Bir yerde başlayan kuraklığın tarihi, başka bir yerde sofraya yazılıyor. Bir bölgede taşan nehir, binlerce kilometre ötede fabrikaların üretim takvimini değiştiriyor. Bir ülkede azalan su, başka toplumların ekonomisine, göç hareketlerine ve güvenliğine kadar sonuçlar doğuruyor. Aşırı sıcaklar şehirleri, tarımı ve insan sağlığını aynı anda zorluyor. Dünya bize açık bir şey söylüyor: Sıfır noktasındayız. Bu yüzden bugünün dünyasında artık söz tükendi. Bu bilinçle hareket etmek zorundayız. Çünkü iklim politikası aynı zamanda kalkınma politikasıdır. Gıda politikasıdır. Enerji politikasıdır. Şehir politikasıdır ve her şeyden önce, insanın geleceğini koruma politikasıdır.

Tam da bu nedenle Antalya’dayız. Krizlerin birbirini büyüttüğü bir çağda, çözümleri birbirini güçlendirecek şekilde kurmak için buradayız. Coğrafyalarımız farklı olabilir. Şartlarımız, imkanlarımız ve önceliklerimiz farklı olabilir. Fakat dünyanın iklim takvimi ortaklaşıyor. Ortak bir takvim, ortak bir sorumluluk getiriyor. İşte Antalya’nın çağrısı budur, ayrışmanın arttığı bir dönemde diyaloğu büyütmek, güvenin sınandığı bir dönemde güveni yeniden kurmak, ihtiyacın büyüdüğü bir dönemde imkanları harekete geçirmek, verilen sözlerle insanların hayatı arasındaki mesafeyi kapatmak. COP31’i bunun için Uygulama COP’u yapmak istiyoruz."

Türkiye’den iklim diplomasisinde köprü rolü mesajı

COP31 Başkanlığı döneminde iklim finansmanına erişimin kolaylaştırılmasının öncelikli hedeflerden biri olacağını belirten Bakan Kurum, ülkeler arasındaki finansman, teknoloji ve direnç kapasitesi farklılıklarına dikkat çekti.

İklim diplomasisinin temel görevlerinden birinin bu eşitsizlikleri azaltmak olduğunu söyleyen Kurum, Türkiye'nin gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasında ortak bir zemin oluşturmak için sorumluluk üstlenmeye hazır olduğunu vurguladı:

"Bakan Kurum, COP31 Başkanlığı’nın, finansa erişimi kolaylaştırmayı hedeflediğini belirterek, finansmana erişenlerle erişemeyenler arasında, teknolojiye sahip olanlarla ona ihtiyaç duyanlar arasında, direnç kapasitesi güçlü ülkelerle kırılgan toplumlar arasında bir mesafe bulunduğunu vurguladı. Kurum, "İklim diplomasisinin büyük görevi, bu mesafeleri azaltmaktır. Türkiye, tarih boyunca bir köprü olmuştur. Şimdi de Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde, Kuzey ile Güney’in, gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkelerin beklentilerini ortak zeminde buluşturmak için sorumluluk üstlenmeye hazırdır. Avustralya ile birlikte; Pasifik’in sesini duymaya, kırılgan ülkelerin derdine çözüm bulmaya hazırdır"

İklim krizinde gecikmenin maliyeti büyüyor

İklim değişikliğiyle mücadelede alınan kararların ve verilen taahhütlerin uygulamaya geçirilmesi gerektiğini söyleyen Kurum, geciken yatırımların gelecekte daha büyük afet maliyetlerine yol açabileceğini ifade etti. Özellikle iklim değişikliğine uyum finansmanının zamanında sağlanmasının önemine değinen Kurum, 1,5 derece hedefinin küresel iklim politikalarının temel referanslarından biri olmaya devam ettiğini belirtti.

Antalya'da alınacak kararların yalnızca zirve salonlarında kalmaması gerektiğini vurgulayan Kurum, iklim eyleminin şehirlerin altyapısında, tarımsal üretimde, sanayide ve vatandaşların günlük yaşamında karşılık bulması gerektiğini söyledi:

"Biliyoruz ki, iklim eyleminin en pahalı faturalarından biri gecikmedir. Bugün ertelenen dirençlilik yatırımı, yarının afet maliyetine dönüşebilir. Bugün ulaşmayan uyum finansmanı yarın o insani krizi büyütebilir. Bu yüzden geleceğin maliyetini bugünün kararlarına taşımak zorundayız. 1,5 derece hedefi, yolumuzu göstermeye devam ediyor. Bilimin ortaya koyduğu gerçekleri açıkça konuşacağız. En kırılgan ülkelerin ve toplulukların sesini gündemimizin merkezine taşıyacağız ve Antalya’da aldığımız kararların gerçek ömrü, bu salonlardan çıktıktan sonra başlayacak. Buradan bütün ülkelere, halklara ve gençlere çağrıda bulunuyorum: Gelin, tarihi bir iş birliğini Antalya’da birlikte kuralım. Sözleri sonuçlara dönüştürelim. Kararları yatırıma dönüştürelim. Bilgiyi harekete geçirelim. Bir karar bir şehrin altyapısında yaşamalı. Bir çiftçinin toprağında yaşamalı. Bir fabrikanın üretim hattında yaşamalı. Bir ailenin enerji faturasındaki iyileşmede yaşamalı. Çünkü bir kararın gerçek değeri, insan hayatına dokunduğu anda ortaya çıkar."

COP31’in yol haritası: Diyalog, uzlaşı ve aksiyon

Murat Kurum, Türkiye'nin COP31 başkanlığı yaklaşımının üç temel kavram üzerine kurulacağını açıkladı: Diyalog, uzlaşı ve aksiyon.

Bu yaklaşım kapsamında öncelikle ülkelerin birbirini dinlemesi, ardından ortak bir zeminde buluşması ve son olarak alınan kararların sahada uygulanması hedefleniyor.

Kurum, COP31'in yalnızca yeni kararların alındığı bir organizasyon olmasını değil, mevcut taahhütlerin hayata geçirildiği bir dönüm noktası haline gelmesini istediklerini belirtti.

Sıfır Atık ve yenilenebilir enerji COP31 gündeminde

COP31 Eylem Gündemi'nin önemli başlıklarından birinin Sıfır Atık yaklaşımı olduğunu belirten Bakan Kurum, enerji dönüşümüne yönelik hedefleri de paylaştı. Bu kapsamda 35'e 35 Küresel Elektrifikasyon Taahhüdü ile 2035 yılına kadar nihai enerji tüketiminde elektriğin payının yüzde 35'e çıkarılmasının hedeflendiğini açıkladı.

Yenilenebilir enerji kaynaklarının yaygınlaştırılması, elektrik şebekelerinin güçlendirilmesi, enerji depolama kapasitesinin artırılması, enerji verimliliği, temiz ulaşım ve yeşil sanayi dönüşümün temel unsurları arasında gösterildi:

"Yenilenebilir enerji, güçlü şebekeler, depolama kapasitesi, enerji verimliliği, temiz ulaşım ve yeşil sanayi bu dönüşümün birbirini tamamlayan parçaları olarak görüyoruz. İklim görüşmelerinin sonucunu, insanların günlük hayatında yeni iş imkanlarında görmek istiyoruz. Tabii bütün bunlar güçlü bir finansman mimarisi gerektiriyor. Finansmanın yanında başka bir altyapıya daha ihtiyacımız var, güven. Çünkü güven de bir iklim altyapısıdır. Bir ülkenin verdiği sözün karşılığını görmesi, ihtiyaç duyduğu kaynağa erişmesi, taahhüt edilen finansmanın zamanında ulaşması ve alınan kararların hayata geçeceğine inanması. Küresel iş birliğinin görünmeyen altyapısı budur. Bakü’de gelişmekte olan ülkeler için 2035 yılına kadar yıllık en az 300 milyar dolarlık iklim finansmanı hedefi üzerinde uzlaşıldı. Kamu ve özel sektör kaynakların yıllık en az 1,3 trilyon dolara çıkarılması için çağrı yapıldı."

İklim finansmanı için “İklim Uygulama Köprüsü” kurulacak

COP31 kapsamında finansman ihtiyacı bulunan projelerle yatırımcıları, teknolojiye ihtiyaç duyan ülkelerle çözüm geliştiren kurumları bir araya getirmeyi amaçladıklarını belirten Kurum, bu girişimi “İklim Uygulama Köprüsü” olarak adlandırdı.

Küresel ölçekte sermaye, teknoloji, bilgi ve uzmanlığın ihtiyaç duyulan alanlara yönlendirilmesinin önemine dikkat çeken Kurum, iklim finansmanının somut yatırımlara dönüşmesi gerektiğini söyledi:

"Şimdi sözün sermayeye, sermayenin yatırıma, yatırımın sonuca dönüşme zamanıdır. Bugün dünyanın ihtiyaç haritasına baktığımızda bir tablo görüyoruz. Sermaye, teknoloji, bilgi ve uzmanlık haritasına baktığımızda başka bir tablo görüyoruz. Biz bu iki haritayı üst üste getirmek istiyoruz. Finansman arayan projeyle yatırımcıyı, teknolojiye ihtiyaç duyan ülkeyle çözüm sahibini, yerel ihtiyaçla küresel kapasiteyi buluşturacağız. Bunun adı İklim Uygulama Köprüsü. Amacı, ihtiyacın olduğu yere imkanı, imkanın olduğu yere sorumluluğu taşıyacağız."

Antalya’dan kalıcı bir iş birliği kültürü hedefleniyor

Antalya'dan yalnızca kararlar listesi değil, ülkeler arasında kalıcı bir çalışma kültürü bırakmak istediklerini belirten Kurum, farklı ülkelerin bilgi, deneyim ve kaynaklarının ortak amaç doğrultusunda birleştirilmesi gerektiğini söyledi. Brezilya'da anlatılan “muçiaro” ruhunun Türk kültüründeki karşılığının imece olduğunu ifade eden Kurum, iklim kriziyle mücadelenin de ortak sorumluluk ve dayanışma anlayışıyla yürütülmesi gerektiğini vurguladı.

Antalya'nın gelecekte hangi konuşmaların yapıldığıyla değil, hangi yatırımların başladığı, hangi teknolojilerin hayata geçirildiği ve hangi şehirlerin iklim değişikliğine karşı daha dirençli hale geldiğiyle hatırlanmasını istediklerini belirtti.

Kurum, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Antalya’dan bir kararlar listesi bırakmak istemiyoruz. Bir çalışma kültürü bırakmak istiyoruz. Birbirini dinleyen ülkeler, birbirine güvenen kurumlar, bilgisini paylaşan bilim insanları, çözüm geliştiren girişimciler, sorumluluk üstlenen şirketler, kaynaklarını harekete geçiren finans kuruluşları. Belém’de Brezilya bize ‘muçiaro’ ruhunu anlattı. Bizim kültürümüzde bunun yüzyıllardır yaşayan güçlü bir karşılığı var: İmece. İmece, bir insanın gücünün yetmediği yerde herkesin elini taşın altına koymasıdır. İmece, yükü paylaşmak kadar umudu da paylaşmaktır. Bugün dünyanın ihtiyacı tam olarak budur. Her ülkenin bilgisine, her toplumun deneyimine, her kuşağın enerjisine, her kurumun kapasitesine ihtiyacımız var. Ve istiyoruz ki yıllar sonra Antalya hatırlandığında burada hangi cümlelerin kurulduğundan önce hangi işlerin başladığı konuşulsun. Hangi yatırımların harekete geçtiği, hangi teknolojilerin sınırları aştığı, hangi şehirlerin direnç kazandığı, hangi çocuğun geleceğe daha güvenle baktığı hatırlansın. Antalya’nın mirası sözlerimizden büyük olsun. Görünmeyen mesafeleri azaltan bir Antalya, ihtiyaçla imkanı buluşturan bir Antalya, gecikmenin yerine harekete geçmeyi koyan bir Antalya, iklim eylemini insanın hayatına ulaştıran bir Antalya. İmece ruhuyla; diyalogdan uzlaşıya, aksiyondan uygulamaya, uygulamadan insanın hayatına dokunan yolu hep birlikte açalım. Çünkü bugün burada vereceğimiz en güçlü mesaj şudur: Dünya ortak bir geleceği paylaşacaksa, o geleceğin sorumluluğunu da birlikte taşıyacaktır."

COP31 açılışına sanat ve spor dünyasından da katılım

Antalya'daki COP31 açılış programında siyaset ve diplomasi temsilcilerinin yanı sıra sanat ve spor dünyasından tanınmış isimler de yer aldı.

Açılışa oyuncular Ozan Akbaba, Sinem Özenç Ünsal, Dilin Döğer, Atakan Özkaya, Şükrü Özyıldız, Zuhal Topal Saygıner, Süreyya Akın Akınözü, Selim Bayraktar, Taner Ölmez, Cengiz Bozkurt ve Burak Yörük katıldı.

İçerik üreticisi Ali Abdüsselam Yılmaz ile serbest dalış dünya rekortmeni milli sporcu Şahika Ercümen de açılışta bulunan isimler arasında yer aldı.

KYK burs ve kredi ödemelerinde ilk kez hak kazanan öğrencilere, öğretim yılının başlangıcı olan ekim ayından itibaren ödeme yapılması esas alınıyor. Bu nedenle 2026-2027 döneminde hak kazanan öğrencilerin ilk ödemesinde ekim ayı da hesaplamaya dahil edilecek. Ödemenin hangi tarihte yapılacağı ve geçmiş aylara ait tutarların tek seferde yatırılıp yatırılmayacağı ise GSB'nin açıklayacağı takvimle netleşecek.

KYK bursu ne zaman yatacak 2026?

GSB, 2026-2027 eğitim öğretim dönemi burs ve öğrenim kredisi sonuçlarını 6 Kasım 2026'da duyurdu. Sonuçların açıklanmasının ardından ödeme sürecinin başlayabilmesi için öğrencilerin e-Devlet üzerinden taahhütname onayını tamamlaması gerekiyor.

İlk kez burs veya öğrenim kredisi alacak öğrencilere, öğretim yılının başlangıcı olan ekim ayından itibaren ödeme yapılıyor. Normal aylık ödemeler ise öğrencilerin T.C. kimlik numaralarının son rakamına göre her ayın 6'sı ile 10'u arasında gerçekleştiriliyor.

Ancak 2026-2027 döneminin ilk ödemesi için henüz özel bir tarih açıklanmadı. GSB'nin duyuracağı ödeme takviminde ilk ödemenin günü ve kapsamı belli olacak.

KYK 3 aylık toplu ödeme mi yapılacak?

Burs ve kredi sonuçlarının kasım ayında açıklanması nedeniyle ekim, kasım ve aralık aylarına ait ödemelerin nasıl yapılacağı önem taşıyor. GSB, 9 Kasım 2026 itibarıyla üç aylık toplu ödeme yapılacağına ilişkin bir açıklama yayımlamadı.

Geçen yılki ödeme takvimi, ilk ödemenin nasıl yapılabileceğine ilişkin bir örnek oluşturuyor. 2025-2026 eğitim öğretim döneminde ilk burs ve kredi ödemeleri 18-20 Kasım 2025 tarihlerinde yapılmış, öğrencilere ekim ve kasım aylarını kapsayan iki aylık tutar yatırılmıştı.

2026-2027 döneminde de ilk ödemenin geçmiş aylara ait tutarları kapsayıp kapsamayacağı henüz açıklanmadı. Bu nedenle ekim, kasım ve aralık aylarına ait üç aylık ödemenin birlikte yatırılacağına ilişkin kesin bir bilgi bulunmuyor.

KYK bursu 2026'da ne kadar?

2026 yılı için geçerli KYK burs ve öğrenim kredisi tutarları eğitim seviyesine göre değişiyor. Mevcut aylık ödeme miktarları şöyle:

• Ön lisans ve lisans: 4 bin TL

• Yüksek lisans: 8 bin TL

• Doktora: 12 bin TL

Bu tutarlar 2026 yılı boyunca geçerli aylık burs ve kredi miktarlarını gösteriyor. 2027 yılında uygulanacak yeni tutarlara ilişkin henüz açıklama yapılmadı.

Üç aylık ödeme yapılması halinde mevcut tutarlar üzerinden ön lisans ve lisans öğrencilerine 12 bin TL, yüksek lisans öğrencilerine 24 bin TL, doktora öğrencilerine ise 36 bin TL yatırılması gerekir. Ancak GSB, ilk ödemenin üç aylık tutarı kapsayacağını duyurmadı.

KYK taahhütname onayı için son gün ne zaman?

Burs veya öğrenim kredisi almaya hak kazanan öğrencilerin ödeme alabilmesi için taahhütname onayını tamamlaması gerekiyor. GSB'nin duyurusuna göre yurt içinde öğrenim gören öğrenciler, e-Devlet üzerinden taahhütname onayını 11 Kasım 2026 Çarşamba günü saat 23.59'a kadar yapabilecek.

Taahhütname onayını belirtilen süre içinde tamamlamayan öğrenciler burs veya kredi hakkından yararlanamayacak. Bu nedenle sonuç ekranında burs veya kredi almaya hak kazandığını gören öğrencilerin onay işlemini de süresi içinde tamamlaması gerekiyor.

18 yaşından küçük öğrenciler için önce anne veya babanın kendi e-Devlet hesabından veli onayı vermesi, ardından öğrencinin kendi hesabından taahhütname işlemini tamamlaması gerekiyor. 15 yaşından küçük veya anne-babası bulunmayan öğrencilerin işlemleri ise kanuni vasileriyle birlikte ilgili gençlik ve spor il müdürlüğü ya da yurt müdürlüğünde yürütülüyor.

Yurt dışında öğrenim gören öğrenciler için taahhütname onayı ve kefaletname işlemlerinin son tarihi 5 Aralık 2026 olarak açıklandı. Bu öğrencilerin e-Devlet onayının ardından Türkiye'de ikamet eden bir kefil aracılığıyla noter üzerinden kefaletname işlemini de tamamlaması gerekiyor.

KYK burs ödemeleri hangi gün yatıyor?

Düzenli KYK burs ve öğrenim kredisi ödemeleri, öğrencilerin T.C. kimlik numarasının son rakamına göre her ayın 6'sı ile 10'u arasında yapılıyor. Ödemeler Ziraat Bankası hesapları üzerinden gerçekleştiriliyor.

Normal ödeme takvimine göre burs ve kredi ödeme günleri şöyle:

• T.C. kimlik numarasının son hanesi 0 olanlar: Ayın 6'sı

• Son hanesi 2 olanlar: Ayın 7'si

• Son hanesi 4 olanlar: Ayın 8'i

• Son hanesi 6 olanlar: Ayın 9'u

• Son hanesi 8 olanlar: Ayın 10'u

İlk kez burs veya kredi alacak öğrencilerin ilk ödeme tarihi ise GSB'nin açıklayacağı takvimle belirlenecek.

KYK bursu yaz tatilinde de yatıyor mu?

KYK burs ve öğrenim kredisi ödemeleri yalnızca ders döneminde yapılmıyor. Hak sahipliği devam eden öğrencilere normal öğrenim süreleri boyunca yaz tatilinde de ödeme yapılıyor. Bu kapsamda burs veya kredi almaya devam eden öğrenciler haziran, temmuz ve ağustos aylarında da aylık ödemelerini alabiliyor.

Öğrencinin mezun olması, kaydını sildirmesi veya öğrenim durumunda ödeme hakkını etkileyen bir değişiklik yaşanması halinde burs ya da kredi ödemesi durdurulabiliyor. Bu nedenle ödeme hakkının devamı için öğrencilerin kayıt ve öğrenim durumlarının güncel olması gerekiyor.

2026-2027 KYK burs ve kredi ödemelerinin ilk tarihi ile toplu ödeme tutarı konusunda GSB'nin açıklayacağı takvim esas alınacak. Öğrenciler taahhütname onayını e-Devlet üzerinden, ödeme duyurularını ise Gençlik ve Spor Bakanlığının resmî internet sitesinden takip edebilecek.

Tatbikat kapsamında hava araçları, SAT timleri, Amfibi Hücum Timi ve 1. sınıf Dalgıç Timlerinin katılımıyla farklı harekât senaryoları uygulandı. Seçkin gözlemci günü faaliyetlerinde TCG Anadolu, TCG Gaziantep fırkateyni, TCG Meltem hücumbotu, iki SH-70 helikopteri, üç AH-1W taarruz helikopteri ve üç Bayraktar TB3 insansız hava aracı görev aldı.

Mısır Deniz Kuvvetleri ise tatbikata çok maksatlı amfibi gemisi Gamal Abdel Nasser'in yanı sıra M. Fahmy, El Fateh, Fouad Zekry, El Farouk ve Al-Arish gemileriyle katılım sağladı.

Tatbikatın seçkin gözlemci günü programını, Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu ve Mısır Deniz Kuvvetleri Komutanı Koramiral Mahmud Adel Fawzy, beraberlerindeki heyetlerle birlikte takip etti.

Programın devamında Tatlıoğlu ve Fawzy, gemide yer alan yerli ve millî silah sistemleri ile araçların tanıtıldığı bölümü ziyaret ederek yetkililerden bilgi aldı.

Burada konuşan Tatlıoğlu, "Türkiye ve Mısır'ın, ortak ve köklü bir tarihe sahip, Doğu Akdeniz'in ve içinde bulunulan geniş coğrafyanın en önemli iki ülkesi olduğunu" belirtti.

Tatlıoğlu, şöyle konuştu:

"Doğu Akdeniz, sahip olduğu jeostratejik konum, enerji kaynakları, kritik deniz ulaştırma hatları ve bölgesel gelişmeler nedeniyle, uluslararası güvenlik ortamında, giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu stratejik coğrafyada, güvenlik ve istikrarın sağlanmasında iki temel aktör, Türk Deniz Kuvvetleri ile Mısır Deniz Kuvvetleridir. Bu anlayışla icra ettiğimiz Dostluk Denizi Tatbikatı, Türkiye ile Mısır arasında Doğu Akdeniz'de gelişen işbirliğinin somut bir göstergesidir."

Karşılaştırmada en yüksek net kazanç 29 bin 206 TL ile Anadolubank'ın Renkli Hesap teklifinde hesaplandı. Yeni müşterilere yönelik hoş geldin faizi kapsamında sunulan günlük getirili hesapta yıllık faiz oranı yüzde 43 olarak belirtiliyor. Türk Ticaret Bankası'nın Salkım Hesap ürünü ise yüzde 44'e ulaşan oranıyla 29 bin 88 TL net getiri sağlıyor. Böylece en yüksek ilan edilen faiz oranına sahip teklif, net kazanç sıralamasında ilk sırada yer almıyor.

1 milyon TL'nin 32 günlük faiz getirisi ne kadar?

9 Kasım 2026 tarihli karşılaştırmada bankaların kendi internet sitelerinde yayımladığı oranlar, 1 milyon TL ve 32 günlük süre esas alınarak değerlendirildi. Günlük getirili hesaplarda faiz işletilmeyen vadesiz bakiye ve stopaj kesintisi de net kazanç hesabına dahil edildi.

Öne çıkan hesapların 32 günlük net getiri tutarları şöyle:

• Anadolubank – Renkli Hesap: Yüzde 43 faiz oranıyla 29 bin 206 TL net getiri. Vade sonunda toplam bakiye 1 milyon 29 bin 206 TL.

• Türk Ticaret Bankası – Salkım Hesap: Yüzde 44 faiz oranıyla 29 bin 88 TL net getiri. Vade sonunda toplam bakiye 1 milyon 29 bin 88 TL.

• Alternatif Bank – VOV Hesap: Yüzde 42 faiz oranıyla 28 bin 517 TL net getiri. Vade sonunda toplam bakiye 1 milyon 28 bin 517 TL.

• Colendi Bank – Kazandıran Hesap: Yüzde 43 faiz oranıyla 28 bin 374 TL net getiri. Vade sonunda toplam bakiye 1 milyon 28 bin 374 TL.

• Odeabank – Oksijen Hesap: Yüzde 43 faiz oranıyla 27 bin 628 TL net getiri. Vade sonunda toplam bakiye 1 milyon 27 bin 628 TL.

• Akbank – E-Mevduat Tanışma Kampanyası: Yüzde 38 faiz oranıyla yaklaşık 27 bin 485 TL net getiri. Vade sonunda toplam bakiye yaklaşık 1 milyon 27 bin 485 TL.

• DenizBank – Hoş Geldin Vadeli Mevduat: Yüzde 38 faiz oranıyla yaklaşık 27 bin 485 TL net getiri. Vade sonunda toplam bakiye yaklaşık 1 milyon 27 bin 485 TL.

• Şekerbank – Hoş Geldin Mevduat Hesabı: Yüzde 38 faiz oranıyla yaklaşık 27 bin 485 TL net getiri. Vade sonunda toplam bakiye yaklaşık 1 milyon 27 bin 485 TL.

• Türkiye Finans – Günlük Hesap: Yüzde 41 kâr payı oranıyla yaklaşık 27 bin 76 TL net getiri. Vade sonunda toplam bakiye yaklaşık 1 milyon 27 bin 76 TL.

• Alternatif Bank – E-Mevduat: Yüzde 37 faiz oranıyla yaklaşık 26 bin 762 TL net getiri. Vade sonunda toplam bakiye yaklaşık 1 milyon 26 bin 762 TL.

• Anadolubank – e-Vadeli Hesap: Yüzde 37 faiz oranıyla yaklaşık 26 bin 762 TL net getiri. Vade sonunda toplam bakiye yaklaşık 1 milyon 26 bin 762 TL.

• VakıfBank – Tanışma Faizi Kampanyası Hesabı: Yüzde 37 faiz oranıyla yaklaşık 26 bin 762 TL net getiri. Vade sonunda toplam bakiye yaklaşık 1 milyon 26 bin 762 TL.

• Hayat Finans – Katılma Hesabı: Yüzde 36,80 kâr payı oranıyla yaklaşık 26 bin 617 TL net getiri. Vade sonunda toplam bakiye yaklaşık 1 milyon 26 bin 617 TL.

• Enpara – Vadeli Mevduat: Yüzde 35,50 faiz oranıyla yaklaşık 25 bin 677 TL net getiri. Vade sonunda toplam bakiye yaklaşık 1 milyon 25 bin 677 TL.

• Halkbank – Vadeli TL Mevduat: Yüzde 34 faiz oranıyla yaklaşık 24 bin 592 TL net getiri. Vade sonunda toplam bakiye yaklaşık 1 milyon 24 bin 592 TL.

Bu tutarlar, belirtilen hesap türleri ve karşılaştırmada kullanılan koşullar üzerinden yapılan hesaplamaları gösteriyor. Bankaların farklı tutar dilimleri, müşteri grupları ve kampanyalar için başka oranlar uygulayabilmesi nedeniyle her müşterinin elde edeceği net kazanç aynı olmayabilir.

En yüksek faiz oranı en yüksek kazancı sağlamıyor

Banka karşılaştırmasında öne çıkan ayrıntı, ilan edilen yıllık faiz oranı ile vade sonunda elde edilen net kazancın aynı sıralamayı oluşturmaması. Türk Ticaret Bankası'nın Salkım Hesap ürünü yüzde 44'e ulaşan faiz oranıyla listede en yüksek oranlardan birini sunarken, 1 milyon TL için hesaplanan net getiri 29 bin 88 TL seviyesinde kalıyor. Anadolubank'ın yüzde 43 faizli Renkli Hesap ürünü ise 29 bin 206 TL net kazançla ilk sıraya yerleşiyor.

Bu farkın nedenlerinden biri, günlük getirili hesaplarda bakiyenin tamamına faiz işletilmemesi. Bazı ürünlerde belirli bir tutarın vadesiz hesapta tutulması gerekiyor. Bu bölüm faiz kazanmadığı için ilan edilen yüksek oran, yatırılan toplam paranın tamamına uygulanmıyor.

Örneğin Anadolubank'ın Renkli Hesap ürününde 1 milyon TL'nin 925 bin TL'lik bölümü faiz getirisi hesabına dahil ediliyor. Türk Ticaret Bankası'nın Salkım Hesap ürününde ise karşılaştırmada faiz işleyen tutar 900 bin TL olarak hesaplanıyor. Bu nedenle yalnızca yıllık faiz oranına bakmak, 32 gün sonunda elde edilecek kazancı doğru değerlendirmek için yeterli olmuyor.

Hoş geldin faizi ve yeni müşteri koşullarına dikkat

Karşılaştırmada üst sıralarda bulunan hesapların önemli bir bölümü yeni müşterilere veya belirli koşulları sağlayan mevcut müşterilere yönelik kampanyalar içeriyor. Anadolubank'ın Renkli Hesap ürünü, görüntülü görüşmeyle müşteri olanlara sunulan hoş geldin faizinden yararlanabiliyor. Bankanın internet sitesinde bu ürün için yüzde 43'e varan faiz oranı açıklanırken, dijital başvurularda farklı bir oran uygulanabildiği de belirtiliyor.

Türk Ticaret Bankası'nın Salkım Hesap ürününde ise yüzde 44'e ulaşan hoş geldin oranı 90 gün süreyle sunuluyor. Hesapta bakiyenin belirli bir bölümü faiz kazanmayan vadesiz tutar olarak kalıyor. Alternatif Bank'ın VOV Hesap ürününde de tanışma faizi ve faiz işletilmeyen bakiye koşulları bulunuyor.

Bu nedenle 32 günlük en yüksek faiz veren banka araştırılırken kampanyanın kimleri kapsadığı, hoş geldin faizinin ne kadar süre geçerli olduğu ve hesapta faiz işletilmeyen bir alt limit bulunup bulunmadığı kontrol edilmeli. Kampanya sona erdikten sonra uygulanacak standart oran da karar aşamasında dikkate alınmalı.

Mevduat faizinde stopaj kesintisi nasıl hesaplanıyor?

Vadeli mevduat hesaplarında elde edilen faiz gelirinden stopaj kesintisi yapılıyor. Katılım bankalarının kâr payı hesaplarında da ilgili vergi kesintileri uygulanıyor. Net getiri, brüt kazanç üzerinden bu kesintiler düşüldükten sonra belirleniyor.

Bu yüzden bankaların açıkladığı yıllık brüt faiz veya kâr payı oranları doğrudan müşterinin hesabına geçecek tutarı göstermiyor. Anapara, vade süresi, faiz işletilen bakiye ve vergi kesintisi birlikte değerlendirildiğinde gerçek kazanç ortaya çıkıyor.

9 Kasım 2026 tarihli karşılaştırmada 1 milyon TL'nin 32 günlük net getirisi, incelenen teklifler arasında yaklaşık 24 bin 592 TL ile 29 bin 206 TL arasında değişiyor. Hesap açmadan önce bankanın kendi internet sitesi veya mobil uygulaması üzerinden güncel oranı, kampanya şartlarını ve vade sonunda ödenecek net tutarı kontrol etmek gerekiyor.

Bakanlığın paylaşımında, iklim değişikliğiyle mücadelede eğitimin önemine işaret edildi. Çevre bilincinin ve sürdürülebilir yaşam kültürünün eğitim süreçlerinin temel unsurları arasında yer aldığı vurgulandı.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde çevre bilinci öne çıktı

MEB, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli aracılığıyla çevre bilincini, sürdürülebilir yaşam kültürünü ve yeşil dönüşüm için gerekli becerileri eğitim süreçlerine dahil ettiğini bildirdi.

Paylaşımda; yenilenebilir enerji, sürdürülebilir tarım, çevre dostu teknolojiler ve döngüsel ekonomi alanlarında yaşanan dönüşüme dikkat çekildi. Gençlerin yalnızca geleceğe hazırlanmadığı, aynı zamanda geleceğin çözüm süreçlerinde ortak olarak görüldüğü kaydedildi.

MEB'den iklim değişikliğiyle mücadele mesajı

Bakanlığın açıklamasında, iklim değişikliğiyle mücadelede eğitim yoluyla atılacak adımların önemine vurgu yapıldı. Her fikrin bir tohum, her çözümün ise dünyaya bir nefes olduğu ifadesiyle çevreye duyarlı yaklaşımın önemi aktarıldı.

Paylaşım, "Köklerden Geleceğe, Diyalogdan Uzlaşıya, Uzlaşıdan Aksiyona" mesajıyla tamamlandı.

MEB'in sosyal medya paylaşımında şu ifadelere yer verildi:

“Köklerden Geleceğe, Eğitimden Yeşil Dönüşüme!

İklim değişikliğiyle mücadelede geleceği şekillendirecek en güçlü adımlardan biri, eğitimle atılıyor.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile çevre bilincini, sürdürülebilir yaşam kültürünü ve yeşil dönüşümün gerektirdiği becerileri eğitim süreçlerimizin ayrılmaz bir parçası hâline getiriyoruz.

Yenilenebilir enerjiden sürdürülebilir tarıma, çevre dostu teknolojilerden döngüsel ekonomiye uzanan bu dönüşümde gençlerimizi yalnızca geleceğe hazırlamıyor, geleceğin çözüm ortağı olarak görüyoruz.

Biliyoruz ki her fikir bir tohum, her çözüm dünyamıza bir nefes…

Köklerden Geleceğe, Diyalogdan Uzlaşıya, Uzlaşıdan Aksiyona.”

🌍 Köklerden Geleceğe, Eğitimden Yeşil Dönüşüme! ♻️ 🌞 İklim değişikliğiyle mücadelede geleceği şekillendirecek en güçlü adımlardan biri, eğitimle atılıyor. 🌱 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile çevre bilincini, sürdürülebilir yaşam kültürünü ve yeşil dönüşümün gerektirdiği becerileri eğitim süreçlerimizin ayrılmaz bir parçası hâline getiriyoruz. 🚜 Yenilenebilir enerjiden sürdürülebilir tarıma, çevre dostu teknolojilerden döngüsel ekonomiye uzanan bu dönüşümde gençlerimizi yalnızca geleceğe hazırlamıyor, geleceğin çözüm ortağı olarak görüyoruz. 🌍 Biliyoruz ki her fikir bir tohum, her çözüm dünyamıza bir nefes… 🌱 Köklerden Geleceğe, Diyalogdan Uzlaşıya, Uzlaşıdan Aksiyona #COP31Türkiye

— T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (@tcmeb) November 9, 2026

Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi'nin (ÖSYM) yayımladığı 2026 sınav takvimine göre KPSS Ortaöğretim sonuçları 19 Kasım 2026 Perşembe günü açıklanacak. 9 Kasım itibarıyla henüz erişime açılmayan sonuçlar, ilan edildiğinde ÖSYM'nin sonuç sistemi üzerinden T.C. kimlik numarası ve aday şifresiyle sorgulanabilecek.

KPSS Ortaöğretim sonuçları açıklandı mı?

2026 KPSS Ortaöğretim sonuçları 9 Kasım 2026 itibarıyla açıklanmadı. ÖSYM'nin sınav takviminde yer alan bilgiye göre adaylar, sınav puanlarını 19 Kasım Perşembe günü öğrenebilecek.

25 Ekim'de yapılan sınavda adaylara Genel Yetenek ve Genel Kültür testlerinden toplam 120 soru yöneltildi. Sınavın ardından temel soru kitapçığı ve cevap anahtarının yüzde 10'luk bölümü ÖSYM tarafından yayımlandı. Sonuçların açıklanmasıyla birlikte adaylar kendi puan bilgilerine erişebilecek.

2026 KPSS Ortaöğretim sonuçları ne zaman açıklanacak?

ÖSYM'nin 2026 sınav takviminde KPSS Ortaöğretim sonuç tarihi 19 Kasım 2026 olarak duyuruldu. Buna göre sınava giren adaylar, belirtilen tarihte sonuçlarını kontrol edebilecek.

Sonuç açıklama saatine ilişkin ÖSYM tarafından ayrıca bir saat bilgisi paylaşılmadı. Adayların sonuç günü ÖSYM'nin resmî duyurularını ve sonuç açıklama sistemini takip etmesi gerekiyor.

KPSS Ortaöğretim sonuçları nereden ve nasıl sorgulanır?

KPSS Ortaöğretim sınav sonuçları, ÖSYM'nin Sonuç Açıklama Sistemi üzerinden ilan edilecek. Adaylar sonuçlarını internet üzerinden şu adımlarla görüntüleyebilecek:

1. ÖSYM'nin Sonuç Açıklama Sistemi adresine girin.

2. T.C. kimlik numaranızı ve aday şifrenizi ilgili alanlara yazın.

3. Sisteme giriş yaptıktan sonra 2026-KPSS Ortaöğretim sonuç ekranını açın.

4. Sınav puanınızı ve sonuç bilgilerinizi görüntüleyin.

Adaylar, sonuç belgelerini sistem üzerinden inceleyebilecek. Sonuçların açıklanmasının ardından ÖSYM'nin mobil uygulamaları üzerinden de puan bilgilerine ulaşılabilecek.

KPSS Ortaöğretim puanı kaç yıl geçerli?

KPSS Ortaöğretim puanları, sınav sonuçlarının açıklanmasından itibaren iki yıl süreyle geçerli olacak. Yeni bir sınav yapılamaması durumunda ise sonuçların geçerliliği, bir sonraki sınav sonuçlarının açıklanmasına kadar devam edecek.

Adayların sonraki KPSS sınavlarına katılması da puan geçerliliğini etkileyebiliyor. ÖSYM'nin sınav kurallarına göre KPSS Ön Lisans veya KPSS B Grubu Lisans sınavına giren adayların ortaöğretim düzeyindeki KPSS sonuçlarının geçerliliği, ilgili sınav sonuçlarının açıklanmasıyla sona eriyor. KPSS A Grubu sınavına katılmak ise ortaöğretim puanının geçerliliğini etkilemiyor.

KPSS Ortaöğretim puanları nerede kullanılacak?

KPSS Ortaöğretim sınav puanı, lise ve dengi okul mezunu adayların kamu kurum ve kuruluşlarındaki uygun kadrolara yerleştirilmesinde kullanılacak. Adaylar, ÖSYM tarafından yayımlanacak tercih kılavuzlarında yer alan kadroları ve başvuru koşullarını inceleyerek tercih yapabilecek.

Yerleştirme sürecinde adayların mezuniyet durumu, puan türü ve kadrolar için belirlenen özel şartlar dikkate alınacak. Tercih tarihleri, kontenjanlar ve kadro nitelikleri ise ÖSYM'nin yayımlayacağı yerleştirme kılavuzuyla duyurulacak.

Bu nedenle adayların yalnızca KPSS Ortaöğretim sonuç tarihini değil, sonuçların ardından yayımlanacak tercih duyurularını da takip etmesi gerekiyor.

DEÜ İŞKUR kura sonuçlarını bekleyen öğrenciler, asil ve yedek aday listelerine ilişkin duyuruları üniversitenin resmî internet sitesi ile Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığının (SKS) sayfasından takip edebilecek. Üniversitenin önceden yayımladığı duyuruda kura için tarih ve saat belirtilirken, sonuç listelerinin ilan edileceği kesin saat ayrıca açıklanmadı.

DEÜ İŞKUR kura sonuçları nereden sorgulanır?

Dokuz Eylül Üniversitesi İŞKUR Gençlik Programı kura sonuçları için öğrencilerin öncelikle üniversitenin resmî duyuru kanallarını kontrol etmesi gerekiyor. Asil ve yedek aday listeleri yayımlandığında öğrenciler, başvuru yaptıkları birime göre sonuçlarını ilgili duyurular üzerinden takip edebilecek.

DEÜ İŞKUR kura sonuçları ve belge teslim süreci için kullanılabilecek resmî adresler şöyle:

• Dokuz Eylül Üniversitesi: https://www.deu.edu.tr/

• DEÜ Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı: https://sks.deu.edu.tr/

• İŞKUR Gençlik Programı: https://guc.iskur.gov.tr/

Öğrencilerin yalnızca üniversitenin ana sayfasını değil, başvuru yaptıkları fakülte, yüksekokul, enstitü veya idari birimin duyurularını da incelemesi gerekiyor. Belge teslim adresi ve ilgili birimlerin iletişim bilgileri bu duyurularda yer alıyor.

DEÜ İŞKUR Gençlik Programı kontenjanı kaç kişi?

Dokuz Eylül Üniversitesi, 2026-2027 eğitim-öğretim dönemi İŞKUR Gençlik Programı için toplam 3 bin 816 kişilik kontenjan açıkladı. Kontenjan, üniversitenin 38 akademik ve idari birimine dağıtıldı.

Üniversitenin 6 Kasım 2026 tarihli resmî duyurusuna göre 34 birimde başvuru sayısı kontenjanı aştığı için noter kurası düzenlendi. Kalan dört birimde ise başvuru sayısının ayrılan kontenjanın altında olması nedeniyle kura yapılmadı. Bu birimlere başvuran öğrenciler, doğrudan belge teslim sürecine geçebilecek.

DEÜ İŞKUR asil adaylar belgelerini ne zaman teslim edecek?

Noter kurasında asil olarak hak kazanan öğrencilerin, başvuru yaptıkları ve yerleştirildikleri birime belgelerini teslim etmesi gerekiyor. Dokuz Eylül Üniversitesi tarafından açıklanan takvime göre evrak teslimi 12, 13 ve 16 Kasım 2026 tarihlerinde yapılacak.

Belgelerin teslimi için son tarih 16 Kasım 2026 Pazartesi günü saat 17.00 olarak belirlendi. Öğrencilerin evraklarını kazandıkları birime teslim etmesi gerekiyor. Akademik birimlere yerleşen adaylar ilgili fakülte dekanlığına, yüksekokula veya enstitüye başvuracak. Daire başkanlıklarına yerleşen öğrenciler ise ilgili birimin belirlediği teslim adresini kullanacak.

Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı kontenjanına yerleşen öğrenciler için belge teslim yeri Merkez Yerleşke Spor Salonu olarak açıklandı.

İŞKUR Gençlik Programı için hangi belgeler isteniyor?

DEÜ İŞKUR Gençlik Programı kapsamında asil olarak hak kazanan öğrencilerin, katılım şartlarını taşıdıklarını gösteren belgeleri eksiksiz hazırlaması gerekiyor. Üniversitenin resmî duyurusunda istenen belgeler şöyle sıralandı:

• T.C. kimlik kartı fotokopisi

• Öğrenci belgesi

• Adli sicil belgesi

• Tarihçeli yerleşim yeri ve diğer adres belgesi

• Aynı hanede ikamet eden kişileri gösteren belge

• SGK hizmet dökümü

• Sosyal Güvenlik Kayıt Sorgulama Belgesi

• 4A İşe Giriş Çıkış Bildirgesi

• Aynı hanede ikamet eden 18 yaş üstü kişilere ait SGK hizmet dökümleri

• Aynı hanede çalışan kişilerin Ekim 2026 tarihli maaş bordroları

• 2026-2027 eğitim-öğretim yılı güz dönemi ders programı

• Öğrenci adına açılmış Halkbank hesabına ait IBAN belgesi

e-Devlet üzerinden alınacak belgelerin barkodlu belge oluşturma seçeneği kullanılarak hazırlanması gerekiyor. Üniversite, teslim edilen evraklar üzerinden öğrencilerin programa katılım koşullarını taşıyıp taşımadığını kontrol edecek.

Programa katılacak öğrencilerin Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olması, 18 yaşını tamamlaması ve Dokuz Eylül Üniversitesi öğrencisi olması gerekiyor. Açık öğretim veya uzaktan öğretim öğrencileri, kaydı dondurulmuş ya da pasif durumda olanlar programa katılamıyor. Hane geliri ve sosyal güvenlik durumuna ilişkin koşullar da üniversitenin duyurusunda belirtilen şartlar arasında bulunuyor.

DEÜ İŞKUR yedek adaylar programa katılabilecek mi?

Kura sonucunda yedek listede yer alan öğrenciler için de programa yerleşme ihtimali bulunuyor. Asil adaylardan belgelerini teslim etmeyen veya yapılan kontrollerde programa katılım şartlarını taşımadığı belirlenenlerin yerine, asil liste dışında kalan adaylardan belge istenebilecek.

Dokuz Eylül Üniversitesi, resmî duyurusunda gerekli koşulları taşımadığı tespit edilen öğrencilerin ilan edileceğini ve bu öğrencilerin yerine diğer adaylardan belge talep edileceğini bildirdi. Bu nedenle yedek listede bulunan öğrencilerin de üniversitenin ve başvuru yaptıkları birimin duyurularını takip etmesi gerekiyor.

DEÜ İŞKUR Gençlik Programı ne zaman başlayacak?

Dokuz Eylül Üniversitesi İŞKUR Gençlik Programı'nın 2026-2027 uygulama dönemi 23 Kasım 2026 tarihinde başlayacak ve 28 Mayıs 2027 tarihinde sona erecek.

Program kapsamında öğrenciler, eğitimlerini aksatmayacak şekilde üniversitenin belirlediği faaliyet alanlarında görev alacak. Haftalık çalışma günleri öğrencilerin ders programları dikkate alınarak düzenlenecek.

Programa yerleşen öğrencilerin, belge teslim tarihlerini kaçırmaması ve başvuru yaptıkları birimin ilan ettiği koşulları yerine getirmesi gerekiyor. Evrak teslimi sonrasında yapılacak kontrollerde katılım şartlarını taşımadığı belirlenen adayların yerine yedek listedeki öğrenciler çağrılabilecek.

Uçakta açıklamalarda bulunan Erdoğan, Türkiye-Azerbaycan ilişkileri, Terörsüz Türkiye süreci, Kıbrıs meselesi, İran-ABD gerilimi ve Rusya-Ukrayna Savaşı'na ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Erdoğan, Terörsüz Türkiye süreci için "Bundan geriye dönüş olmayacaktır" ifadesini kullanırken, İran konusunda diplomasi çağrısı yaptı.

"0yunlara karşı dikkatli olmalı, uyanık davranmalıyız"

İşte Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıklamalarından satır başları:

*Türkiye ve Azerbaycan olarak sevinçte, kederde tek yürek olan, her türlü zorluğa birlikte göğüs geren iki kardeş devletiz. Aramızdaki muhabbete, dayanışmaya ve kardeşliğe kimse gölge düşüremez.

*İlham Aliyev kardeşimle samimi bir şekilde kucaklaştık, hasret giderdik. Türkiye ile Azerbaycan arasında ayrılık arayanlar beyhude bir çabanın içerisindedir.

*(Türkiye-Azerbaycan) Aramıza mesafe koymaya çalışanlar milletlerimizin birbirine olan muhabbetini, tarihi bağlarını ve sarsılmaz iradesini hesaba katmıyor.

*(Türkiye-Azerbaycan) Bizi yıkamayacaklarını anlayanlar, birliğimizi ve beraberliğimizi zedelemeye çalışabilir. Özellikle bu tür oyunlara karşı dikkatli olmalı, uyanık davranmalıyız.

*(Terörsüz Türkiye) Milletimiz ve devletimiz yarım asrına mal olan terör meselesini çözmek için kararını vermiş, yol haritasını belirlemiş ve harekete geçmiştir. Bundan geriye dönüş olmayacaktır.

*(Terörsüz Türkiye) Saha boş değildir. Her adım, her hamle devletimizin ilgili kurumlarınca ve hükümetimizce yakından takip ediliyor. Mağaralar belli bir plan dahilinde boşaltılıyor. Bu aynen devam edecek.

*(Terörsüz Türkiye) Temennimiz çok uzak olmayan bir vadede teyit ve tespit aşamalarının tamamlanarak Milli Güvenlik kararı aşamasına ulaşılmasıdır.

“Kıbrıs Türk halkını asla yalnız ve çaresiz bırakmayız. Bunu bütün dünya böyle bilmeli ve ezberlemelidir. Kıbrıs davası bizim için yalnızca bir dış politika meselesi değildir.

*Kıbrıs konusundaki duruşumuz son derece açık ve net. Artık Ada'da iki ayrı halkın, iki ayrı devletin bulunduğu gerçeğinin kabul edilmesi gerekiyor.

*Başta dost ve kardeşlerimiz, tüm devletleri Kıbrıs Adası'nda kalıcı barışa destek olmak için KKTC'yi tanımaya, onlarla siyasi, diplomatik ve ekonomik ilişkiler tesis etmeye davet ediyorum.

*İran'a yönelik yeni bir saldırı dalgasının başlatılmasını, bölgemizin daha fazla istikrarsızlığa sürüklenmesini istemiyoruz.

*(İran) ABD Başkanı Trump'a çekincelerimizi anlattım. Barış ve diplomasi kapısını açmak için devreye girmeye hazır olduğumuzu ilettik. Umarız sağduyu hakim olur, bölge olarak uçurumun kenarından döneriz.

*(Rusya-Ukrayna Savaşı) Biz bu savaşın bütünüyle sona ermesi için yoğun çaba sarf ediyoruz. Sayın Trump'ın da gayretlerini takdirle takip ediyor ve destekliyoruz.

*(Rusya-Ukrayna Savaşı) Türkiye olarak gerektiğinde yeniden İstanbul'u müzakerelerin merkezi yapmaya, insan odaklı diplomasiyi tüm enstrümanlarıyla kullanmaya hazırız. Umutluyuz, barış için çok daha ümitvarız.

*(COP-31) dünya bizim evimiz ve onu kirletmeye hakkımız yok. Antalya'da insanlığın ortak geleceğini güvence altına alacak en somut adımları konuşacağız.

*(COP-31) 'İklim adaleti' dediğimiz meseleye önem veriyoruz. Her alanda farkındalığı artırmaktan yeşil sanayileşmeye, dirençli şehirlerden iklim uygulamalarına birçok başlık gündemimizde yer alacak.

Bakanlığın açıklamasına göre operasyonlar, Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) ve Cumhuriyet Başsavcılıklarının koordinasyonunda gerçekleştirildi. İl emniyet müdürlüklerinin siber suçlarla mücadele şube müdürlükleri tarafından yürütülen çalışmalarda nitelikli dolandırıcılık, yasa dışı bahis, çevrim içi çocuk müstehcenliği ve tacizi suçları hedef alındı.

Operasyonlarda 521 şüpheli yakalandı

Son 5 günde 23 il merkezli düzenlenen operasyonlarda toplam 521 şüpheli gözaltına alındı. Adli işlemler sonucunda şüphelilerden 367'si tutuklandı. 114 kişi hakkında adli kontrol hükümleri uygulanırken, diğer şüphelilerin işlemlerinin devam ettiği aktarıldı.

Çalışmaların, Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı, MASAK ve Cumhuriyet Başsavcılıklarının koordinasyonuyla yürütüldüğü belirtildi.

Şüphelilerin dolandırıcılık ve yasa dışı bahis faaliyetleri belirlendi

Bakanlığın açıklamasında, şüphelilerin sosyal medya platformları ve oltalama siteleri üzerinden çeşitli yöntemlerle vatandaşları hedef aldığı kaydedildi. Zanlıların, satılık araç, düşük faizli kredi, araç kiralama ve kapora bedeli gibi başlıkları kullanarak dolandırıcılık yaptığı tespit edildi.

Şüphelilerin ayrıca yasa dışı bahis sitelerinin reklamını yaptığı, yasa dışı bahis ve kumar oynattığı belirlendi. Bu faaliyetlerin yanı sıra vatandaşların mobil bankacılık hesaplarına ve oyun hesaplarına yetkisiz erişim sağlandığı da tespitler arasında yer aldı.

Çevrim içi çocuk müstehcenliği suçuna yönelik tespitler yapıldı

Operasyonlar kapsamında şüphelilerin çocuklara ait müstehcen görüntüler bulundurduğu da belirlendi. Bakanlık, nitelikli dolandırıcılık ve yasa dışı bahis suçlarının yanı sıra çevrim içi çocuk müstehcenliği ve tacizine yönelik işlemlerin de yürütüldüğünü bildirdi.

Açıklamada, siber suçlarla mücadelenin ülke genelinde sürdürüleceği belirtilerek şu ifadelere yer verildi:

"Devletimizin gücü, güvenlik güçlerimizin kararlı mücadelesi ve aziz milletimizin desteğiyle siber suçlarla mücadelemizi ülkemizin dört bir yanında tavizsiz şekilde sürdürüyoruz. Kahraman polislerimizi, Daire Başkanlığımızı, MASAK'ımızı, Cumhuriyet Başsavcılıklarımızı ve emeği geçenleri tebrik ediyoruz."

“Siber Suçlarla Mücadele kapsamında son 5 günde Polisimiz tarafından düzenlenen operasyonlarda 521 şüpheli yakalandı.” 23 il merkezli “Nitelikli Dolandırıcılık, Yasa Dışı Bahis, Çevrim İçi Çocuk Müstehcenliği ve Tacizi, Suçtan Kaynaklanan Mal Varlığı Değerlerini Aklama, Bilişim Sistemine Girme ve Nitelikli Hırsızlık” suçlarına yönelik düzenlenen operasyonlarda yakalanan şüphelilerin; -367'si tutuklandı. -114'ü hakkında adli kontrol hükümleri uygulandı. Diğerlerinin işlemleri devam ediyor. Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı, MASAK ve Cumhuriyet Başsavcılıkları koordinesinde; İl Emniyet Müdürlükleri Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüklerince yapılan çalışmalar sonucu 23 il merkezli düzenlenen operasyonlarda yakalanan şüphelilerin; -Sosyal medya platformları ve oltalama (phishing) siteleri üzerinden “satılık araç, düşük faizli kredi, araç kiralama ve kapora bedeli” gibi temaları kullanarak vatandaşlarımızı dolandırdıkları, -Müstehcen çocuk görüntüsü barındırdıkları, -Yasa dışı bahis ve kumar oynattıkları, -Yasa dışı bahis ve kumar sitelerinin reklamını yaptıkları, -Vatandaşlarımızın mobil bankacılık ve oyun hesaplarına yetkisiz erişim sağladıkları tespit edildi. Devletimizin gücü, güvenlik güçlerimizin kararlı mücadelesi ve aziz milletimizin desteğiyle; siber suçlarla mücadelemizi ülkemizin dört bir yanında tavizsiz şekilde sürdürüyoruz. Kahraman Polislerimizi, Daire Başkanlığımızı, MASAK'ımızı, Cumhuriyet Başsavcılıklarımızı ve emeği geçenleri tebrik ediyoruz.

— T.C. İçişleri Bakanlığı (@TC_icisleri) November 9, 2026

Manisa, Ankara, Batman, Aydın ve İstanbul'daki 5 "faili meçhul" cinayetin yeniden ele alındığını belirten Gürlek, şüphelilerinin tutuklandığını veya gözaltına alındığını duyurdu.

"Çalışmalarımızı titizlikle sürdürüyoruz"

Gürlek'in açıklamasında şunlar kaydedildi:

"Bir insanın kaybolmasının üzerinden yıllar geçmesi, ailesinin cevap beklediği gerçeğini değiştirmez. Yeniden incelenen bir delil, yeni bir tanık ifadesi ya da ortaya çıkan bir bulgu, karanlıkta kalan olayların aydınlatılmasında belirleyici olabilir. Gelişen teknolojik imkânlardan yararlanarak DNA analizlerini, kriminal inceleme raporlarını, HTS ve baz istasyonu kayıtlarını, Plaka Tanıma Sistemi verilerini ve tanık beyanlarını birlikte değerlendiriyoruz. Geçmiş yıllara ait dosyalarda ortaya çıkan yeni bağlantıların ve hiçbir ayrıntının göz ardı edilmemesi için çalışmalarımızı titizlikle sürdürüyoruz."

Gürlek, Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığı'nın koordinasyonunda, Cumhuriyet başsavcılıkları ve kolluk kuvvetlerinin ortak çalışmasıyla Manisa, Ankara, Batman, Aydın ve İstanbul'da bulunan beş ayrı dosyanın yeniden incelemeye alındığını açıkladı.

Adalet Bakanı, Manisa'da Cennet Aslan'ın akıbetine ilişkin cinayet şüphesiyle ilgili yürütülen soruşturmaya da değindi.

"Soruşturmalar titizlikle yürütülüyor"

Gürlek, şöyle dedi:

"Alaşehir Cumhuriyet Başsavcılığımızın çalışmalarında, HTS ve baz kayıtlarının kriminal analiziyle şüphelilerin aynı veya yakın bölgelerde bulunduğuna işaret eden veriler elde edildi. Bu tespitler üzerine beş şüpheli gözaltına alındı, dördü tutuklandı.

Soruşturmaları titizlikle yürüten Alaşehir, Ankara Batı, Kozluk, Söke ve İstanbul Cumhuriyet Başsavcılıklarımıza; emniyet ve jandarma teşkilatlarımıza, AFAD ekiplerine ve emeği geçen tüm kamu görevlilerimize teşekkür ediyorum. Aradan geçen süre ne olursa olsun, kayıp vatandaşlarımızın akıbetini belirlemek, sorumluların tespitini sağlamak ve adalet bekleyen ailelerimizin yanında olmak için bütün imkânlarımızı seferber etmeye devam edeceğiz."

YILLARIN ARKASINA SAKLANAN FAİLLERİ ADALETİN ÖNÜNE ÇIKARACAĞIZ: 73 DOSYADA 80 CİNAYETİ FAİLİ MEÇHUL OLMAKTAN ÇIKARDIK! Bir insanın kaybolmasının üzerinden yıllar geçmesi, ailesinin cevap beklediği gerçeğini değiştirmez. Yeniden incelenen bir delil, yeni bir tanık ifadesi ya da ortaya çıkan bir bulgu, karanlıkta kalan olayların aydınlatılmasında belirleyici olabilir. Gelişen teknolojik imkânlardan yararlanarak DNA analizlerini, kriminal inceleme raporlarını, HTS ve baz istasyonu kayıtlarını, Plaka Tanıma Sistemi verilerini ve tanık beyanlarını birlikte değerlendiriyoruz. Geçmiş yıllara ait dosyalarda ortaya çıkan yeni bağlantıların ve hiçbir ayrıntının göz ardı edilmemesi için çalışmalarımızı titizlikle sürdürüyoruz. Bakanlığımız bünyesindeki Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığımızın koordinasyonunda, Cumhuriyet Başsavcılıklarımız ve kolluk birimlerimizin iş birliğiyle Manisa, Ankara, Batman, Aydın ve İstanbul'daki 5 ayrı dosya yeniden ele alındı. 📍 MANİSA / ALAŞEHİR | CENNET ARIKAN – 11 YILLIK FAİLİ MEÇHUL 2015 yılından bu yana kayıp olan Cennet Arıkan’ın akıbetine ilişkin cinayet şüphesiyle yürütülen soruşturmada, şüphelilerin olay tarihindeki iletişim ve hareketleri yeniden incelendi. Alaşehir Cumhuriyet Başsavcılığımızın çalışmalarında, HTS ve baz kayıtlarının kriminal analiziyle şüphelilerin aynı veya yakın bölgelerde bulunduğuna işaret eden veriler elde edildi. Bu tespitler üzerine 5 şüpheli gözaltına alındı, 4’ü tutuklandı. 📍 ANKARA / GÖLBAŞI | UĞUR ŞİMŞEK – 6 YILLIK FAİLİ MEÇHUL 2020 yılında Sivas’tan Ankara’ya geldikten sonra kaybolan Uğur Şimşek’in dosyasında, 2021 yılında Gölbaşı’nda bulunan insan kafatasının DNA incelemesi sonucunda kendisine ait olduğu belirlendi. Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığımızca yürütülen soruşturmada telefon kayıtları ve Plaka Tanıma Sistemi verileri değerlendirildi. Elde edilen deliller doğrultusunda 1 şüpheli tutuklandı. 📍 BATMAN / KOZLUK | EKREM BAKAR – 12 YILLIK FAİLİ MEÇHUL 2014 yılında kaybolan ve hakkında gaiplik kararı verilen Ekrem Bakar’ın dosyasında, öldürülerek kırsal bir alana gömülmüş olabileceğine ilişkin bilgilere ulaşıldı. Kozluk Cumhuriyet Başsavcılığımızın talimatıyla tanık ifadeleri ve iletişim kayıtları incelendi. Batman ve Antalya’da düzenlenen eş zamanlı operasyonlarda 10 şüpheli gözaltına alındı. Şüphelilerden 1’i tutuklandı. 📍 AYDIN / SÖKE | ELİFE DOĞRUL – 23 YILLIK FAİLİ MEÇHUL 2003 yılından bu yana kendisinden haber alınamayan Elife Doğrul’un dosyasında, kaybolmasına ilişkin geçmiş yıllara ait ifadeler ve cinayet ihtimalini gündeme getiren yeni bilgiler değerlendirildi. Söke Cumhuriyet Başsavcılığımızın yürüttüğü soruşturmada elde edilen bulgular doğrultusunda 7 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı. 📍 İSTANBUL | SEFA SOYALP – 7 YILLIK FAİLİ MEÇHUL 2019 yılında Kırıkkale’den İstanbul’a geldikten sonra kaybolan Sefa Soyalp’in dosyasında, son görüldüğü dönemde birlikte yaşadığı ve irtibat kurduğu kişiler araştırıldı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımızın talimatları doğrultusunda telefon ve HTS kayıtları incelendi. Elde edilen bulgular üzerine düzenlenen operasyonda 6 şüpheli gözaltına alındı. Soruşturmaları titizlikle yürüten Alaşehir, Ankara Batı, Kozluk, Söke ve İstanbul Cumhuriyet Başsavcılıklarımıza; emniyet ve jandarma teşkilatlarımıza, AFAD ekiplerine ve emeği geçen tüm kamu görevlilerimize teşekkür ediyorum. Aradan geçen süre ne olursa olsun, kayıp vatandaşlarımızın akıbetini belirlemek, sorumluların tespitini sağlamak ve adalet bekleyen ailelerimizin yanında olmak için bütün imkânlarımızı seferber etmeye devam edeceğiz.

— Akın Gürlek (@abakingurlek) November 9, 2026

Sarı-kırmızılı yönetim ise genç oyuncuyu takımda tutmak ve olası transfer tekliflerine karşı önlem almak için harekete geçmeye hazırlanıyor.

Şampiyonlar Ligi'nde dikkat çeken performans

21 yaşındaki Aleksey Batrakov, bu sezon ortaya koyduğu istatistiklerle Avrupa kulüplerinin ilgisini çekti. 13 maçta 6 gol ve 4 asistlik performans sergileyen genç futbolcu, özellikle Şampiyonlar Ligi'ndeki başarısıyla öne çıktı.

Avrupa'nın en prestijli futbol organizasyonunda 4 karşılaşmada forma giyen Rus 10 numara, 4 kez rakip fileleri havalandırarak kalitesini gösterdi.

Arsenal, Liverpool ve Barcelona devrede!

Batrakov'un yükselen performansı Avrupa'nın dev kulüplerini de harekete geçirdi. Arsenal ve Liverpool'un yanı sıra İspanyol devi Barcelona'nın da genç futbolcuyu yakından takip ettiği öne sürülüyor.

Avrupa kulüplerinin ilgisinin artması, Batrakov'un geleceğiyle ilgili transfer iddialarını da beraberinde getirdi.

Galatasaray'dan 100 milyon euroluk hamle!

Galatasaray yönetiminin, genç yıldızın sözleşmesinde bulunan 55 milyon euroluk serbest kalma maddesini 100 milyon euroya yükseltmeyi hedeflediği iddia edildi.

Sarı-kırmızılılar, Avrupa devlerinin ilgisini çeken Batrakov'u uzun vadeli kadro planlamasının önemli parçalarından biri olarak görüyor.

Menajeri İstanbul'a geliyor!

Transfer gündemindeki gelişmeler sürerken Aleksey Batrakov'un menajeri Vladimir Kuzmichev'den de dikkat çeken bir açıklama geldi.

Kuzmichev, İstanbul'a gelerek Galatasaray yönetimiyle bir görüşme gerçekleştireceğini duyurdu. Bu ziyaretin, genç futbolcunun geleceği ve sözleşme şartları açısından önemli bir gelişme olması bekleniyor.

Avrupa'nın Arsenal, Liverpool ve Barcelona gibi kulüplerinin radarına giren Batrakov'un Galatasaray'daki geleceği merak konusu. Sarı-kırmızılı yönetimin 100 milyon euroluk yeni serbest kalma bedeli hedefinin nasıl sonuçlanacağı ise önümüzdeki süreçte netlik kazanacak.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!