BIST 100 haftayı ekside tamamladı

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, hafta boyunca 13.875,58 ile 14.228,02 puan arasında dalgalı bir seyir izledi. Endeks, önceki hafta kapanışına kıyasla yüzde 0,27 değer kaybederek haftayı 13.943,87 puandan tamamladı.

Altında yükseliş ivmesi sürüyor

Kapalıçarşı'da işlem gören altın türleri haftayı kazançla kapattı:

• Gram Altın: 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı yüzde 2,18 artarak 6 bin 185 liraya yükseldi.

• Çeyrek Altın: Geçen hafta sonu 9 bin 993 lira olan çeyrek altın, yüzde 1,77 primle 10 bin 170 liraya çıktı.

• Cumhuriyet Altını: Satış fiyatı yüzde 1,69 artışla 40 bin 492 lira seviyesine ulaştı.

Dolar ve euro haftayı primli kapattı

Döviz piyasasında yukarı yönlü seyir devam etti:

• ABD Doları: Haftalık bazda yüzde 0,76 değer kazanarak 47,3440 lira seviyesinden kapandı.

• Euro: Yüzde 0,31 yükselişle 53,8590 liraya tırmandı.

Fonlar arasında lider "kıymetli madenler"

Haftalık bazda yatırım fonları yüzde 0,45, emeklilik fonları ise yüzde 0,41 değer kazandı.

Yatırım fonları kategorilerine göre incelendiğinde, haftanın en fazla getiri sağlayan fon türü yüzde 1,78 yükselişle "Kıymetli Madenler Fonları" oldu.

Büyüme beklentisi yüzde 3,4; 2027’de mali teşviklerle hızlanacak

Moody's, Türkiye ekonomisinin reel büyümesinin zayıflayan dış talep ve yüksek akaryakıt fiyatlarının hanehalkı satın alma gücü üzerindeki baskısı nedeniyle, 2025 yılındaki yüzde 3,6 seviyesinden 2026'da yüzde 3,4'e hafif yavaşlamasını beklediğini açıkladı.

Kuruluş, büyümenin 2027 yılında ise ertesi yıl düzenlenecek cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimleri öncesinde ağırlıklı olarak uygulanacak mali teşviklerin etkisiyle yeniden hızlanacağını öngörüyor.

Enflasyon beklentisi yüzde 29

Dezenflasyon sürecine değinen Moody's, enflasyonun Ağustos 2025'ten bu yana yüzde 30-33 bandında yatay bir seyir izlediğini belirtti. Ortadoğu'daki çatışmalar nedeniyle küresel enerji fiyatlarında yaşanan sıçramanın dezenflasyon ivmesini zorladığı kaydedildi.

Açıklamada, akaryakıt vergilerindeki kayan ölçek mekanizmasının uluslararası fiyat artışlarını yönetilebilir bir maliyetle absorbe ettiği vurgulandı. Moody's, enflasyonun 2026 yılını önceki tahminlerin üzerinde yüzde 29 seviyesinde tamamlamasını, 2027 sonunda ise yüzde 24'e gerilemesini beklediğini bildirdi. Mart başından bu yana yüzde 40 seviyesinde bulunan etkin politika faizinin enflasyonun belirgin biçimde üzerinde seyrettiği kaydedilirken, yaklaşık yüzde 38 civarında sabit kalan dolarizasyon oranının yurt içi mevduat sahiplerinin TCMB'ye duyduğu güveni yansıttığı belirtildi. Para politikası tarafında ise enflasyon geriledikçe Merkez Bankası'nın kademeli faiz indirimlerine gitmesinin beklendiği, ancak lira cinsi varlıklar ile mevduata olan talebi korumak amacıyla sıkı duruşun sürdürüleceği değerlendirmesine yer verildi.

Cari açık genişleyecek, rezervlerde oynaklık sürüyor

Moody's, yüksek enerji ithalatı ve zayıflayan ihracatın etkisiyle cari işlemler açığının 2025'teki milli gelire oranla yüzde 1,9 seviyesinden 2026'da yüzde 3,5'e genişleyeceğini tahmin ediyor. Temel senaryodaki gibi petrol fiyatlarının gerilemesi halinde açığın 2027'de yeniden daralabileceği ifade edildi.

Mart-Nisan 2026 döneminde Ortadoğu'daki gerilimin tetiklediği kısa vadeli sermaye çıkışlarının rezerv azalışına yol açtığı hatırlatılırken; Temmuz ortası itibarıyla toplam rezervlerin 160 milyar dolar, swap hariç net rezervlerin ise yaklaşık 38 milyar dolar seviyesinde seyrettiği aktarıldı.

Mali görünüm en güçlü kredi unsuru

Türkiye’nin başlıca kredi gücünün sağlam mali görünüm olmayı sürdürdüğü belirtildi. Merkezi yönetim bütçe açığının 2024'teki yüzde 4,7 düzeyinden 2025'te milli gelirin yüzde 2,9'una gerilediği, genel yönetim borç yükünün ise yüzde 23,7 ile düşük kaldığı ifade edildi.

Akaryakıt vergilerindeki gelir kaybı nedeniyle bütçe açığının 2026'da yüzde 3,5'e yükseleceğini öngören kuruluş, seçim öncesi harcama baskılarıyla 2027 ve 2028 yıllarında açığın yüzde 4 seviyesine doğru yönelebileceğini bildirdi. Ancak Moody's, bu teşviklerin doğrudan harcama artışından ziyade harcama kalemleri arasında yeniden dağıtım yoluyla yönetilmesini bekliyor.

PES: "Türkiye'deki ilerici güçler için yeni bir sayfa"

PES, resmî sosyal medya hesabı üzerinden paylaştığı mesajda, YENİ Parti'nin kuruluşunu Türkiye'deki demokratik süreçler açısından değerlendirerek şu ifadelere yer verdi:

*"Demokrasi yasaklanamaz. Yalnızca sesini duyurmanın yeni yollarını bulur.

Yeni Parti’nin kuruluşu, Türkiye’deki ilerici ve demokratik güçler için yeni bir sayfanın başlangıcıdır. Demokrasinin, hukukun üstünlüğünün ve temel özgürlüklerin giderek daha fazla baskı altında olduğu bir dönemde, bu değerleri savunmaya devam edenler dayanışmamızı ve desteğimizi hak ediyor.

CHP, Türkiye’de demokrasi ve cumhuriyet değerlerinin önde gelen itici gücü olagelmiştir. Yeni Parti ile yeni bir sayfa açılırken; bu kararlılık özgürlüğü, hukukun üstünlüğünü ve sosyal adaleti savunmakta kararlı olan herkes aracılığıyla sürmektedir. PES; Özgür Özel’in, Yeni Parti’nin ve demokratik, özgür ile adil bir Türkiye için çalışan herkesin yanındadır. Demokrasi ve sosyal adalet için ortak mücadelemizi sürdürmeyi sabırsızlıkla bekliyoruz."*

Sosyalist Enternasyonel Başkan Pedro Sanchez imzasıyla kutladı

Öte yandan Sosyalist Enternasyonel de Sosyalist Enternasyonel Başkanı ve İspanya Başbakanı Pedro Sanchez imzasıyla Özgür Özel’e bir kutlama mesajı gönderdi.

Paylaşılan mesajda, yakın dönemde yaşanan hukuki ve siyasi gelişmelere değinilerek şu ifadeler kullanıldı:

"İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun hapsedilmesi, partinizin seçtiği diğer bir çok belediye başkanının tutuklanması ve son olarak geçmiş kongrelerin tüm demokratik kararlarını geçersiz kılan ‘mutlak butlan’la birlikte çok büyük zorluklarla karşı karşıya kaldınız. Tüm bu zorlu anlarla cesaretle yüzleşmeye çalışıp ortak çıkarı her zaman kişisel çıkarın üzerinde tuttunuz. Örgüt olarak daha önce kararlaştırdığımız üzere, bu yeni ve umut vadeden girişimde yakın iş birliği içinde çalışmaya devam edeceğiz."

"Nakiller dursun, can dostlarımız Kaş’ta kalsın!"

Dernek tarafından yapılan açıklamada, Change.org üzerinde başlatılan imza kampanyasının temel amacının nakil sürecini acilen durdurmak olduğu vurgulandı. Açıklamada, geçtiğimiz kış Antalya Büyükşehir Belediyesi Doğal Yaşam Alanı'na gönderilen 275 köpeğin ardından tesiste ciddi eksiklikler tespit edildiği, ancak yerel yönetimlere iletilen iyileştirme taleplerinin karşılık bulmadığı ifade edildi. Dernek, “Nakiller durdurulsun, can dostlarımız Kaş’a kalsın” talebiyle açtıkları imza kampanyasının duyurulmasını ve desteklenmesini bekliyor.

"Ziyaretçi yasağı sahiplenmeyi engelliyor”

Dernek tarafından daha önce yapılan açıklamada da hayvanların nakledildiği tesise ziyaretçi kabul edilmediği hatırlatıldı. Kaş’ta gönüllülerin barınağı düzenli ziyaret ederek hayvanları sahiplendirdiği belirtilen açıklamada şu değerlendirme yapıldı:

"Antalya'daki tesise ziyaretçi kabul edilmemesi, oradaki köpeklerin sahiplenilme şansının elinden alınması, yani adeta müebbet hapse mahkûm edilmesi anlamına geliyor. Oysa Kaş'ta gönüllülerimiz sayesinde birçok canımız sıcak bir yuvaya kavuştu. Nakiller durdurulmalı ve hayvanlarımız alışkın oldukları Kaş'ta kalmalıdır."

Yaşlı ve engelli hayvanlar için hayati tehlike

“Farklı sağlık, yaş ve karakter yapısındaki yüzlerce köpeğin aynı alana kapatılmasının büyük bir kaos yaratacağı” uyarısı yapan Kaş Hayvan Dostları Derneği, özellikle yaşlı, engelli, kronik hasta ve çekingen hayvanların bu ortamda hayatta kalmasının çok zor olduğunun altını çizdi. Dernek açıklamasında, Change.org’daki imza kampanyasının daha fazla kişiye ulaşması için kamuoyundan destek bekledikleri yinelendi.

Fenerbahçe Spor Kulübü, son dönemde basında yer alan transfer haberlerine ilişkin yazılı bir açıklama yayımladı. Stuttgart forması giyen Ermedin Demirovic ve Milan'da oynayan Rafael Leao ile ilgili çıkan haberlerin gerçeği yansıtmadığını belirten sarı-lacivertli yönetim, gündemlerinde yalnızca UEFA Şampiyonlar Ligi mücadelesinin yer aldığını vurguladı.

SARI-LACİVERTLİ KULÜPTEN DEMİROVIC VE RAFAEL LEAO İDDİALARINA YALANLAMA

Transfer döneminin hareketlenmesiyle birlikte sarı-lacivertli ekip hakkında birçok iddia ortaya atılmaya başlandı. Basında çıkan haberlerde, Almanya Bundesliga ekiplerinden Stuttgart'ta mücadele eden Ermedin Demirovic ile Fenerbahçe'nin ilgilendiği öne sürüldü. Bunun yanı sıra, İtalya Serie A ekiplerinden Milan forması terleten Portekizli yıldız Rafael Leao için bonservis ve maaş dahil toplamda 100 milyon euro tutarında dev bir teklif yapıldığı iddiaları spor kamuoyunun gündemine oturdu.

Gelişmeler üzerine harekete geçen Fenerbahçe yönetimi, resmi internet sitesi ve sosyal medya hesapları üzerinden bir kamuoyu duyurusu paylaştı. Yapılan açıklamada, Ermedin Demirovic için herhangi bir transfer girişiminin bulunmadığı açıklandı. Aynı şekilde Rafael Leao transferi için telaffuz edilen 100 milyon euroluk teklif iddialarının da tamamen asılsız olduğu, ne oyuncuya ne de kulübüne bu yönde bir teklif iletilmediği kaydedildi.

ODAK SADECE UEFA ŞAMPİYONLAR LİGİ RÖVANŞ MAÇI

Yönetim tarafından paylaşılan metinde, takımın mevcut durumdaki tek hedefinin UEFA Şampiyonlar Ligi 2. Ön Eleme Turu olduğu ifade edildi. Sarı-lacivertli kulüp, Górnik Zabrze ile oynanacak rövanş karşılaşmasına odaklandıklarını ve tek amaçlarının bu turu geçerek yollarına devam etmek olduğunu belirtti. Saha içine ve kritik Avrupa mücadelesine odaklanıldığı bu dönemde, asılsız haberlerin gündemi meşgul etmemesi gerektiğine dikkat çekildi.

Sarı-lacivertli yöneticiler, taraftarlara da çağrıda bulunarak spekülatif haberlere karşı dikkatli olunmasını istedi. Gerçekleşmemiş girişimleri olmuş gibi gösteren ya da kulübün transfer gündeminde yer almayan isimler üzerinden yürütülen haberlerin taraftarların odağını dağıtmaya yönelik olduğu ifade edildi. Kulüp yetkilileri, camianın ve taraftarların yalnızca resmi kanallardan yapılan bilgilendirmelere itibar etmesi gerektiğini hatırlattı.

Sarı-lacivertli ekibin UEFA Şampiyonlar Ligi 2. Ön Eleme Turu'ndaki kritik Górnik Zabrze rövanş mücadelesi, S Sport ekranlarından canlı olarak yayınlanacak.

Yapay zeka platformu ChatGPT'ye erişmekte zorluk yaşayan binlerce kullanıcı, 25 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla sistemin genel durumunu ve OpenAI tarafından paylaşılan verileri araştırmayı sürdürüyor. Gün içinde platforma giriş yapmaya çalışan veya ilettikleri istemlere yanıt alamayan kullanıcılar, serviste genel bir çöküş olup olmadığını sorguluyor. Şirketin resmi durum takip ekranından elde edilen son 24 saatlik grafikler, belirli zaman aralıklarında bildirilen hata raporlarında belirgin bir artış yaşandığını gösteriyor. Sistem performansındaki bu anlık dalgalanmalar, yavaşlama ve yanıt sürelerinin uzaması gibi teknik aksaklıkları da beraberinde getiriyor.

OPENAI VERİLERİNDE 24 SAATLİK ERİŞİM DALGALANMASI

Kullanıcı forumlarında ve çeşitli sosyal medya ağlarında paylaşılan bildirimler, yapay zeka servisine erişim sağlarken bölgesel düzeyde pürüzler yaşandığına dikkat çekiyor. OpenAI platformunun durum takip sayfasındaki grafikler detaylıca incelendiğinde, son 24 saatlik zaman diliminde alınan hata raporlarının sabit kalmadığı ve belirli periyotlarla yükselişe geçtiği görülüyor. Sistem verilerindeki bu dikey yönlü hareketlilik, platformu aktif olarak kullanmaya çalışan kişilerin zaman zaman yanıtsız kaldığını ya da gecikmeli süreçlerle karşılaştığını doğruluyor.

Yaşanan teknik aksaklıkların gün boyunca kesintisiz bir şekilde devam etmediği, aksine günün belirli saatlerinde artıp sonrasında normale dönen dalgalı bir seyir izlediği kaydediliyor. Mevcut tablo, dünya çapında tüm sunucuların tamamen kapandığı radikal bir kesintiden ziyade, geçici altyapı yoğunlaşmalarının ve bölgesel sunucu yüklenmelerinin meydana geldiğini ortaya koyuyor. Sistemdeki yoğunluğun dağılmasıyla birlikte erişim kalitesinin kademeli olarak yeniden yükseldiği gözlemleniyor.

KESİNTİ RAPORLARI VE ANLIK YÜKSELİŞLERİN NEDENLERİ

Platform durum grafiğinde gözlemlenen anlık rapor artışları, doğrudan tüm altyapının devre dışı kaldığı anlamına gelmiyor. Kullanıcı geri bildirimleri ve teknik analizler doğrultusunda şekillenen bu verilerin arkasında farklı altyapısal etkenler yatıyor. Erişimde yaşanan bu kısa süreli dalgalanmaların temel nedenleri şu başlıklar altında toplanıyor:

• Küresel ölçekte meydana gelen anlık sunucu yoğunlukları

• Belirli coğrafi bölgeleri kapsayan altyapı ve bağlantı sorunları

• Sistem performansını artırmaya yönelik yapılan anlık güncelleme veya bakım çalışmaları

• API tarafında yaşanan kısa süreli veri iletim gecikmeleri

Söz konusu etkenler bir araya geldiğinde, kullanıcıların sisteme komut gönderirken bekleme süresinin uzaması veya geçici bağlantı hatalarıyla karşılaşması kaçınılmaz hale geliyor.

CHATGPT ÇÖKTÜ MÜ VE SON DURUM NEDİR?

Mevcut teknik verilere ve sistem raporlarına bakıldığında, ChatGPT’nin tamamen çöktüğünü ya da servislerinin tamamen durduğunu söylemek mümkün görünmüyor. Buna karşın OpenAI platformunun paylaştığı son 24 saatlik kesinti grafiği, standart günlere kıyasla belirli zaman dilimlerinde olağan seviyenin üzerinde sorun bildirimi yapıldığını net bir şekilde belgeliyor. Bu durum, kullanıcı deneyimini doğrudan etkileyen ve zaman zaman tekrarlayan kısa süreli erişim problemlerinin yaşandığını gösteriyor.

Sistem altyapısındaki anlık yük dengelemeleri devam ederken, platformun çalışma durumu ve olası servis güncellemeleri OpenAI’nin resmi durum sayfası üzerinden canlı olarak izlenebiliyor. Kullanıcıların bölgesel aksaklıklar esnasında oturumlarını yenilemeleri veya bir süre bekledikten sonra tekrar denemeleri öneriliyor.

Turnuva boyunca sergiledikleri üstün performansla voleybol dünyasının takdirini toplayan Brezilya ve İtalya, adlarını şampiyonluk kupasına bir adım daha yaklaştıracak olan kritik randevuda kozlarını paylaşıyor. Dünyanın en iyi oyuncularını kadrosunda barındıran iki ekibin parkeye yansıttığı yüksek tempo, sporseverlere seyir zevki tavan yapan bir voleybol şöleni sunuyor.

ÇEYREK FİNALDE RAKİPLERİNİ ELEMEYİ BAŞARDILAR

Milletler Ligi genel klasmanında gösterdikleri istikrarlı çizgiyle çeyrek final etabına kadar sorunsuz gelen iki ekip, son sekiz turunda da rakiplerine şans tanımadı. Güney Amerika temsilcisi Brezilya, çeyrek final eşleşmesinde Asya’nın disiplinli ve hızlı oyunuyla öne çıkan ekibi Japonya ile karşı karşıya geldi. Mücadele boyunca hücumda ve blok üstünlüğünde rakibine büyük hakimiyet kuran Sambacılar, sahadan 3-1’lik galibiyetle ayrılarak adını son dört takım arasına yazdırmayı başardı.

Avrupa’nın en güçlü voleybol ekollerinden biri olarak gösterilen İtalya ise çeyrek final aşamasında Hollanda ile parkede kozlarını paylaştı. Oyuna ağırlığını ilk setten itibaren koyan İtalyanlar, savunmadaki direnci ve file üstündeki etkili hücum organizasyonlarıyla rakibine set şansı bile tanımadı. Hollanda karşısında 3-0 gibi net bir skorla galibiyete uzanan İtalya, yarı final vizesini alan bir diğer taraf oldu.

ŞAMPİYONLUK KUPASI İÇİN GERİ SAYIM BAŞLADI

VNL yarı final eşleşmesi, aynı zamanda son yıllarda kadın voleyboluna damga vuran iki farklı oyun ekolünün de büyük hesaplaşmasına sahne oluyor. Yüksek hücum yüzdesi ve güçlü blok organizasyonlarıyla bilinen İtalya ile hızlı pas dağıtımı, etkili manşet ve defans kurgusuyla fark yaratan Brezilya’nın mücadelesi, turnuvanın en unutulmaz karşılaşmalarından biri olarak tarihe geçmeye aday gösteriliyor. Yarı final engelini kayıpsız aşan ekip, 26 Temmuz Pazar günü düzenlenecek olan dev finalde 2026 VNL şampiyonluk kupasını müzesine götürmek için sahaya çıkma hakkı kazanacak. Kaybeden taraf ise turnuvayı üçüncülük kürsüsünde tamamlayabilmek adına teselli mücadelesi verecek.

2026 FIVB Kadınlar Milletler Ligi yarı finalindeki bu dev mücadele, TRT Spor Yıldız, S Sport ve S Sport Plus ekranlarından canlı olarak sporseverlerle buluşuyor.

Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, Anıtkabir Özel Defteri'ne şu ifadeleri kaydetti:

"Aziz Atatürk,

Bugün, en büyük eseriniz olan Cumhuriyetimizin sunduğu imkanlarla kuruluşunu tamamladığımız Yeni Partimizin Kurucular Kurulu üyeleriyle birlikte huzurunuzdayız.

Emanetiniz olan Cumhuriyetimiz, bugün ne yazık ki çoklu krizlerle karşı karşıyadır. İktidarda olan bir siyasi partinin; demokrasiyi baskılayan, hukuku zedeleyen, ekonomik ve sosyal adaleti bozan, devlet yönetimini şahsileştiren politikaları, ülkemizi ve milletimizi ağır sıkıntılarla sürüklemiştir.

Türkiye'mizi; bu çoklu kriz ortamından kurtarmak; örselenen, hürmetsizlik edilen ve hatta esir alınan tüm eserlerinize layıkıyla sahip çıkabilmek için Yeni Partimizi kurarak, yeni bir yürüyüşü başlattık.

Bu yolda pusulamız ve tek güvencemiz milletimizdir.

Hedefimiz; sizden ve Cumhuriyetimizin temel ilkelerinden aldığımız ilhamla; özgür, bağımsız, demokratik, adil ve müreffeh bir Türkiye'yi milletimizle birlikte inşa etmektir.

Kuşatılan mirasınızı koruma görevi, Yeni Parti'nin kadrolarına emanettir.

Size, silah arkadaşlarınıza, Cumhuriyetimizin kurucu kadrolarına şükranlarımızı sunuyor; şehitlerimizi saygı ve rahmetle anıyoruz.

Ruhunuz şad olsun."

Son dakika gelişmelerine göre, ekiplerin zamanında müdahalesiyle olay kontrol altına alındı.

Olay, İstanbul Kemerburgaz Cendere Yolu üzerinde yer alan ve 2 bin metrekare kapalı alana sahip bir fabrikada meydana geldi. Henüz belirlenemeyen bir nedenle tesis içerisindeki kimyasal maddeler aniden tepkimeye girdi.

Duman ve reaksiyon riskini fark eden yetkililerin ihbarı üzerine adrese çok sayıda emniyet, itfaiye ve AFAD KBRN (Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer) ekibi yönlendirildi.

İşçiler tahliye edildi, sızıntı engellendi

Olası bir zehirlenme veya patlama riskine karşı fabrikadaki tüm işçiler hızla tahliye edildi. Olay yerine ulaşan ekipler, kimyasal reaksiyonun yayılmasını ve çevreye sızıntı yapmasını önlemek adına yoğun bir çalışma yürüttü.

Uzman ekiplerin müdahalesi sonucunda kimyasal tepkime tamamen kontrol altına alındı. Bölgede soğutma ve havalandırma çalışmaları sürerken olayla ilgili inceleme başlatıldı.

"Mücadelemiz cumhuriyet, demokrasi ve adalet mücadelesidir"

Açıklamasında mevcut siyasi ve ekonomik tabloya değinen İmamoğlu, şu ifadeleri kullandı:

"Cumhuriyet millettir. Demokrasi; halkın bağımsızlığı, fikri hür, vicdanı hür iradesidir. Adalet; devletin temeli, ebedî varlığının teminatı, hukukun üstünlüğüdür. Mücadelemiz; cumhuriyet, demokrasi ve adalet mücadelesidir. Bilinmelidir ki... Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi siyasi çöküşün sebebidir. Erdoğan Hükümeti her alanda dibe vuruşun sorumlusudur. Cumhuriyet terk edilmiştir. 'Demokrasi Tramvayı'ndan inilmiştir. Güçlünün hukukuna, sarayın yargısına teslim olunmuştur."

"Bu ucube sistem ekonomide tükeniştir"

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin ekonomik ve sosyal sonuçlarına dikkat çeken İmamoğlu, değerlendirmelerini şöyle sürdürdü:

"Bu ucube sistemin sonucu: Ekonomide tükeniştir, yoksulluktur, iflastır. Düşürülemeyen enflasyondur. Her sabah bir operasyona uyanmak; sürekli kaos ve kriz hâlinde yaşamaktır. Tarımda ve gıdada dışa bağımlılıktır. Gıda enflasyonunda Avrupa'da ve dünyada zirve yapmaktır. Çalışanların ve emeklilerin yüzde 60'ının açlık sınırının altında maaş aldığı bir ülke olmaktır. Genç işsizlikte yüzde 35'i aşmak, üniversite mezunu işsizlikte Avrupa birincisi olmaktır. Yatırımcınızın yurt dışına kaçtığı, dış sermayenin selam vermediği bir duruma düşmektir. İkiyüzlü, aldatan, hesap vermeyen; yağmanın, rantın ve nepotizmin esiri, liyakatten uzak hükûmet kadrolarıdır."

"Muhalefet, sivil toplum, işçiler, gençler ve kadınlar ayağa kalkmalıdır"

Toplumsal muhalefete ve seçim güvenliğine çağrıda bulunan İmamoğlu, yeni dönemin hedeflerini ve Özgür Özel'e desteğini şu sözlerle dile getirdi:

*"Toplumun duygu durumu; öfke, kaygı, mutsuzluk ve umutsuzluktur. Yeni nesil siyaset, yeni bir başlangıçtır; tercih değil, zorunluluktur. Muhalefet, sivil toplum, işçiler, gençler ve kadınlar ayağa kalkmalıdır. Seçimi, sandığı, demokratik hak ve hürriyetleri teminat altına almak vatandaşın sorumluluğudur. 1 milyon Türkiye gönüllüsü; demokrasi mücadelesinde görev almayı, seçim güvenliği ve sandık gününe hazırlanmayı, bu mücadelenin bir neferi olmayı kutsal bir görev olarak görmelidir.

Yaş ortalaması 35 olan Türkiye; geleceği için, miadı dolmuş, enerjisi tükenmiş, bin 150 odalı saraya sıkışmış, halktan kopmuş ucube saray rejimine son vermeyi, sorumlularını göndermeyi ve demokratik mücadeleyi görev kabul etmelidir.

Hedefimiz; Cumhuriyet'in kurucu değerlerinden güç alan; milletin egemenliğini, demokratik Cumhuriyet'i, hukukun üstünlüğünü, bağımsız ve tarafsız yargıyı, sosyal adaleti, bilim ve teknolojiyi, güçlü yerel yönetimleri, eşit yurttaşlığı, özgürlüğü, hakça paylaşımı, müreffeh ve dünya ile rekabet edebilen Türkiye'yi büyük bir seferberlikle milletçe inşa etmek, milletin iktidarını kurmaktır. Bu sebeple bu davet hepimizedir. Doğusuna, batısına, güneyine, kuzeyine... Köyüne, ilçesine, şehrine... 86 milyonadır. Bu gür sesi duyalım! Geleceğimizin güçlü yürüyüşünü başlatalım. Hep birlikte... YENİ Parti Genel Başkanımız Özgür Özel ile yürüyelim arkadaşlar..."*

İzmir'in Kemalpaşa ilçesinde yaşayan L.İ., taahhüt süresi devam ederken bağlantı hızı düşüklüğü ve sık sık yaşanan internet kesintileri sebebiyle hizmetini feshetti. Servis sağlayıcı firmanın talep ettiği 4 bin 211 TL cayma bedelini ödeyen tüketici, kesintiler nedeniyle mağdur olduğunu ve ücretin haksız tahsil edildiğini belirterek İzmir İl Tüketici Hakem Heyetine başvurdu.

Firma suçu altyapı sağlayıcıya attı

Tüketici Hakem Heyeti tarafından savunması istenen internet firması ise hizmetin başka bir işletmeciye ait altyapı üzerinden sunulduğunu, altyapı arızalarına doğrudan müdahale yetkilerinin bulunmadığını belirtti. Firma, tüketicinin taahhüt süresi dolmadan aboneliğini sonlandırması gerekçesiyle tahakkuk ettirilen cayma bedelinin mevzuata uygun olduğunu savundu.

Hakem Heyeti: "Hizmet ayıplıdır, cayma bedeli istenemez"

Başvuruyu 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un "ayıplı hizmet" hükümleri kapsamında inceleyen İzmir İl Tüketici Hakem Heyeti, tüketicinin uzun süre internetten yararlanamadığını ve firmanın da hizmetin kesintisiz sunulduğuna dair somut ve teknik bir delil ortaya koyamadığını vurguladı.

Kararda şu ifadelere yer verildi:

"Ayıplı hizmet sunulması halinde tüketicinin sözleşmeyi haklı nedenle feshetme hakkı bulunduğu, bu durumda taahhüt kapsamında cayma bedeli talep edilemeyeceği açıktır. Bu itibarla, tüketicinin hizmetin gereği gibi sunulmaması nedeniyle aboneliğini haklı nedenle feshettiği, tahakkuk ettirilen 4 bin 211 lira tutarındaki cayma bedelinin hukuka uygun olmadığı ve tüketici talebinin haklı olduğu kanaatine varılmıştır."

"Başka firmadan kaynaklı bahane tüketiciyi ilgilendirmez"

Kararı değerlendiren tüketicinin avukatı Ege Görkem Ertürk, tüketicilerin altyapı sağlayıcının iç ilişkilerinden sorumlu tutulamayacağına dikkati çekerek şunları söyledi:

"Tüketici altyapıyı A firmasından mı B firmasından mı alıyor bilemez. Tüketiciye bu konuda yükümlülük yüklenemez. Ben sözleşmeyi A firmasıyla yaptım, dolayısıyla hizmetin başka bir firmadan alınıp alınmadığı tüketiciyi ilgilendirmez. Muhatap tamamen A firmasıdır ve başka bir firmadan kaynaklı bahane tüketiciye yansıtılamaz."

Tüketici Hakem Heyetine başvurmanın e-Devlet üzerinden son derece kolay ve tamamen ücretsiz olduğunu hatırlatan Ertürk, olumsuz bir sonuç çıksa dahi tüketicilere herhangi bir maddi yükümlülük getirilmediğini belirterek vatandaşların haklarını aramaktan çekinmemesi gerektiğini vurguladı.

Milli oyuncuların ve as kadronun büyük bölümünün dinlendirildiği GS Monza mücadelesinde genç isimlerin ve takıma yeni katılan oyuncuların performansı ön plana çıktı.

Okan Buruk: "Genç oyuncuları görmek için faydalı bir maç oldu"

Karşılaşma öncesinde sabah saatlerinde antrenman yaptıklarını ve yoğun bir yükleme döneminden geçtiklerini belirten Okan Buruk, fiziksel anlamda henüz en üst seviyede olmadıklarını ifade etti:

"Milli oyuncuları bugün değerlendirmedik. Yavaş yavaş onları da içeriye katmaya çalışıyoruz. Genç oyunculara yer verdik. 3 gün sonra bir maç daha oynayacağız. Genç oyuncular, bu maçlarda oynama fırsatı yakalıyor. Genç oyuncuları bu tür maçlarda görmek önemli oluyor."

Fiziksel açıdan güçlü bir rakibe karşı mücadele ettiklerini vurgulayan tecrübeli teknik adam, "Kazanabilseydik daha mutlu olacaktık. Maçta özellikle fiziksel olarak oyuncuların o gelişimini görmek ve genç oyunculara şans verme anlamında bizim için faydalı bir maç oldu. En önemli şey sakatlık olmadı." ifadelerini kullandı.

Sane ve Jakobs kampta, kiralıktan dönen Nelsson tam not aldı

Takıma katılan isimler ve kadro durumuna da değinen Buruk, Avusturya kampında yüklemelerin artarak devam edeceğini açıkladı:

"Bugün Ismail Jakobs ve Leroy Sane de bize katıldı. Katılmayan sadece Davinson Sanchez kaldı. Sanchez de döndüğümüzde bizimle birlikte olacak. Kadromuzu ve oyuncularımızı hazırlayacağız."

Kiralıktan dönen oyuncuların durumuna da değinen Okan Buruk, özellikle Victor Nelsson’un sahadaki mücadelesini övdü:

"Nelsson bence çok iyi bir maç çıkardı. Sahada ayakta kalan ve o mücadeleyi yapan oyunculardan biriydi. Jelert pozisyon olarak tabii ki öne doğru hem atağa gitmeye çalıştı hem de savunma yapmaya çalıştı. Kiralıktan gelen oyuncuları da görmeye çalışıyoruz. 3 gün sonra milli oyuncular geldikten sonra bir sonraki hazırlık maçında kadrolar iyice değişecek. Bugün oynayan birçok oyuncu belki süre almakta zorlanacak. O yüzden bu tür maçlar onlar için çok önemli oluyor."

Yeni transfer Lesley Ugochukwu onay aldı

Yeni transfer Lesley Ugochukwu’nun orta sahadaki performansını değerlendiren Okan Buruk, Fransız oyuncunun top saklama ve oyunu kurma becerisinden memnun kaldığını belirterek şunları söyledi:

"Top kaybı yaptı mı bilmiyorum. Topa genel olarak sahip oldu. Topu öne sürdü ve topun bizde kalmasını sağladı. Genel olarak performansından memnunum. Renato Nhaga ile beraber bugün oynadılar, ikisi de zaman zaman oyun kurucu gibi oldu. Ugochukwu'nun bugünkü performansından çok memnunum. Bu tür oyuncuları öne doğru oynama ve son pasları atma konusunda biraz daha geliştirirsek bizim için çok faydalı olur."

Bağımsız Maden İşçileri Sendikası, yürütülen müzakereler sonucunda birikmiş maaşların 6 Ağustos'ta, kıdem tazminatlarının ise üç taksit halinde ödeneceğini duyurdu.

İki ayrı müzakere sonunda mutabakat sağlandı

Eylemin yedinci gününde madenciler ve sendika avukatından oluşan heyet, Yıldızlar SSS Holding yönetimiyle iki ayrı görüşme gerçekleştirdi.

Müzakerelerin ardından açıklama yapan Sendika Avukatı Abdurrahim Demiryürek, direnişin uzlaşmayla sonuçlandığını belirterek şunları kaydetti:

"Elazığ’ın Maden ilçesinde Eti Gümüş Madencilik’te ödenmeyen maaşlar, zorunlu ücretsiz izin ve tazminat talepli direnişimiz 7 gündür devam ediyor. Madenciler ve sendika avukatımızın bulunduğu heyetimizin bugün Yıldızlar SSS Holding yönetimiyle yaptığı iki görüşme sonrasında mutabakata varıldığını kamuoyuna duyururuz."

Maaşlar 6 Ağustos’ta, tazminatlar 3 taksitte ödenecek

Buna göre birikmiş işçi alacakları ve maaşlar 6 Ağustos İşçilerin kıdem tazminatları, ilk taksiti 17 Ağustos 2026'da olmak üzere toplam üç taksitte hesaplara yatırılacak.

Zorunlu ücretsiz izin uygulaması, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişleri tarafından denetlenecek. Teftiş sonrası düzenlenecek rapora göre hukuki ve sendikal takip sürdürülecek.

"Sözler tutulmazsa bütün Ankara'yı eylem alanına çeviririz"

Anlaşmayı ve müzakere zeminini olumlu karşıladıklarını ancak verilen sözlerin takipçisi olacaklarını vurgulayan Avukat Abdurrahim Demiryürek, tutumlarını şu uyarıyla tamamladı:

*"Tüm süreci sendikamız ve Eti Gümüş madencileri olarak kamuoyuna şeffaflıkla ve ısrarla takip edeceğiz. İşveren Yıldızlar SSS Holding’in yapılan mutabakata uymaması sonucunda tüm gücümüzle Ankara’da olacağımızı şimdiden duyururuz. Yedi günlük direnişimiz boyunca madencilere ses olan, dayanışmayla mücadeleyi büyüten tüm dostlarımıza teşekkür ederiz.

Yapılan mutabakatı ve müzakere zeminini değerli buluyor ve saygıyla yaklaşıyoruz. Ancak sözler tutulmazsa tüm Ankara’yı eylem alanına çevirmesini biliriz. Tek kuruşumuzu bırakmayacağız."*

Erbaa Belediye Başkanı Ertuğrul Karagöl’ün ev sahipliğinde gerçekleşen organizasyon; gastronomi, kültür ve sanat etkinlikleriyle binlerce ziyaretçiyi Tokat’ın Erbaa ilçesinde buluşturdu. Belediye Havuzu önünden başlayan kortej yürüyüşü, Erbaa Hükümet Konağı önündeki festival alanında tamamlandı.

Sulu Sokak esnafını ziyaret etti

Etkinlik öncesinde Tarihi Taş ve Deveciler hanlarını ziyaret eden İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, Sulu Sokak'ta esnaf ve vatandaşlarla sohbet etti.

İzmir'de yaşayan Tokatlıların yoğun daveti üzerine festivale katıldığını belirten Tugay, konuşmasında şu ifadelere yer verdi:

"İzmir'de 80 bin Tokatlı yaşıyor. Anladığım kadarıyla bunların yarısı Erbaalı. Bana, 'Türkiye'nin pek çok yerine gittiniz ama Erbaa'ya gelmediniz. Hazır böyle bir festival de varken lütfen gelin' dediler. Bugün İzmir'den gelen Erbaalı hemşehrilerimizle birlikte aranızdayım. Burada bulunmaktan büyük mutluluk duyuyorum."

"Çocukluk anılarımı yeniden canlandırmak beni duygulandırdı"

Erbaa ile kişisel bağını da paylaşan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, Fransızca öğretmeni olan babasının 1971 yılında Erbaa Lisesi'ne atandığını aktardı.

O dönemde 4 yaşında olduğunu ve ömrünün bir bölümünün Erbaa'da geçtiğini ifade eden Tugay:

"Aradan geçen bunca yılın ardından Erbaa'nın havasını yeniden solumak ve çocukluk anılarımı yeniden canlandırmak beni gerçekten çok duygulandırdı. Kendimi Erbaa'nın hemşehrilerinden biri sayıyorum. Sizlere İzmir'den, İzmir'in güzel insanlarından ve 3 dönem İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı yapan Erbaalı Aziz Kocaoğlu'nun sevgi ve selamlarını getirdim. Aramızda kurulan bu köprü gelişsin, büyüsün." dedi.

Erbaa Belediye Başkanı Karagöl: "Amacımız Erbaa’yı marka şehir yapmak"

Erbaa Belediye Başkanı Ertuğrul Karagöl ise festivalin sadece bir eğlence olmadığını, kentin üretimini ve kültürünü dünya sahnesine taşıma gayreti taşıdığını vurguladı. Karagöl, "23’üncüsünü düzenlediğimiz Uluslararası Erbaa Yaprak Festivali; toprağın emeğe, emeğin değere, değerin ise bir marka şehre dönüştüğü büyük bir başarı hikayesidir" ifadelerini kullandı.

D-100 kara yolunda ulaşım yavaşladı

Sağanaktan özellikle Avrupa Yakası'ndaki ilçeler olumsuz etkilendi. Küçükçekmece, Bakırköy, Bahçelievler, Sultangazi ve Şişli çevrelerinde bastıran yoğun yağış nedeniyle D-100 kara yolunda görüş mesafesi düşerken, sürücüler araçlarıyla ilerlemekte güçlük çekti.

Anadolu Yakası'nda da bölgesel olarak etkisini gösteren sağanak yağış, yollarda su birikintilerine yol açtı. Oluşan göllenmeler hem sürücülere hem de yayalara zor anlar yaşattı.

Hazırlıksız yakalananlar duraklara sığındı

Sabah işe ve okula gitmek üzere yola çıkan İstanbullulardan yağmura hazırlıksız yakalananlar, ıslanmamak için bina altlarına, kapalı alanlara ve otobüs duraklarına sığındı.

Bakanlığın "İdare Mahkemelerinin Kurulmasına ve Yargı Çevresinin Belirlenmesine İlişkin Kararı", Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre 3 ve 4'üncü idare mahkemeleri kurularak, bu mahkemelerin yargı çevreleri Kayseri’nin mülki sınırları olarak belirlendi.

2 ve 3'üncü idare mahkemeleri kurularak, yargı çevreleri Edirne’nin mülki sınırları olarak kararlaştırıldı.

İstanbul Emniyet Müdürlüğü Asayiş Şube Müdürlüğü Dolandırıcılık Büro Amirliği ekipleri, 22 Temmuz'da döviz bürosunda yaşanan elektrik kesintisi esnasında 300 tam altının kaybolması üzerine çalışma başlattı.

Saha araştırmaları ve teknik takip neticesinde, iş yerinde bankocu olarak çalışan İ.K.'nin elektrik kesintisinden faydalanarak hırsızlığı gerçekleştirdiği tespit edildi.

282 tam altın ve 90 bin TL ele geçirildi

Şüpheli İ.K., düzenlenen operasyonla gözaltına alındı. Adreste yapılan aramalarda çalınan altınlardan 282 adedi ile bozdurulan altınlardan elde edildiği değerlendirilen 90 bin lira ele geçirildi.

Soruşturmayı derinleştiren polis ekipleri, şüphelinin geçmişe dönük eylemlerini de ortaya çıkardı. İ.K.'nin daha önce de aynı iş yerinden 100 gram altın çaldığı, son olayda çalınan altınların 18 adedini kuyumcuda bozdurup 100 gram altına çevirdikten sonra, daha önce çaldığı gram altınların yerine iş yerine geri bıraktığı belirlendi.

Kameraya yansıyan hırsızlık sonrası adliyeye sevk edildi

Şüphelinin çaldığı altınları kuyumcuda bozdurması ve önceden çaldığı altınları iş yerindeki yerine koyduğu anlar güvenlik kameralarınca anbean kaydedildi.

Emniyetteki sorgusu ve işlemleri tamamlanan şüpheli İ.K., adli makamlara sevk edildi.

Alt geçit göle Döndü, Ulaşım Çift Yönlü Aksadı

Kentin önemli ana arterlerinden biri olan Turgut Özal Bulvarı'nda biriken sağanak suları, alt geçidin kısa sürede suyla dolmasına neden oldu. Yağışın şiddetini artırmasıyla birlikte su seviyesinin yükseldiği alt geçide giren bir sürücü, aracının stop etmesi sonucu mahsur kaldı.

İhbar üzerine olay yerine emniyet, itfaiye ve belediye ekipleri sevk edildi. Sağanak nedeniyle ulaşıma kapatılan alt geçitteki suyun tahliyesi ve mahsur kalan aracın çıkarılması için ekipler tarafından çalışma başlatıldı.

Meteoroloji yetkilileri, kent genelinde sağanağın aralıklarla devam edeceğini belirterek sürücüleri ve vatandaşları alt geçitler, su birikintileri ve olası taşkınlara karşı dikkatli olmaları konusunda uyardı.

Başkent Bogota'daki Bolivar Müzesi'nde düzenlenen törende konuşan Petro, Espriella'nın yemin törenini askeri bir garnizonda gerçekleştirme ısrarını sert sözlerle eleştirdi.

"Bolivar'ın kılıcı faşizmin değil, cumhuriyetin hizmetindedir"

Konuşması öncesinde Cumhurbaşkanlığı Sarayı Casa de Narino'dan Bolivar Müzesi'ne kadar düzenlenen sembolik yürüyüşe katılan Petro, Özgürlük Kahramanı Simon Bolivar'ın kılıcını askeri törenle müzeye teslim etti.

Görevi devredene kadar Silahlı Kuvvetlerin başkomutanı olduğunu vurgulayan Petro, şu ifadeleri kullandı:

"Bolivar'ın kılıcı faşizmin değil, Cumhuriyetin, özgürlüklerin ve hakların hizmetinde olmalıdır. Bolivar'ın kılıcı cumhuriyeti korumak üzere burada sergilenmeli. Kolombiya'da hiçbir sivil makamın göreve başlama töreni için herhangi bir askeri garnizon veya tesis hazırlamasına izin vermiyorum. Ne Ordu, ne Deniz Kuvvetleri ne de Ulusal Polis, sivillerin göreve başlama törenleri için askeri tesislerde tek bir sandalye bile hazırlamamalı, tek bir alan dahi tahsis etmemelidir."

Espriella töreni Cauca'daki askeri garnizona taşımak istiyor

Seçimleri sol görüşlü rakibi Ivan Cepeda'nın önünde az farkla kazanan sağcı lider Abelardo de la Espriella, 7 Ağustos'taki yemin töreninin silahlı çatışmaların yoğun yaşandığı Cauca yönetim bölgesindeki Popayan kentinde bulunan bir askeri garnizonda yapılmasını talep etmişti. Hükümetin tüm itirazlarına rağmen Espriella, bu kararından vazgeçmeyeceğini yinelemişti.

Anayasa gereği cumhurbaşkanının Kongre huzurunda göreve başlaması ve törenin Bogota'daki geleneksel mekanının dışına taşınabilmesi için Senato onayı gerekiyor.

Senato, 22 Temmuz'daki oylamada törenin Cauca bölgesinde yapılmasını 32'ye karşı 55 oyla kabul etmiş, ancak oturumun yeterli çoğunluk sağlanamadığı gerekçesiyle kapatılması nedeniyle süreç hukuki ve idari bir belirsizliğe girmişti. Tören yerinin netleşmesi için Meclis prosedürlerinin tamamlanması bekleniyor.

TCMB’nin konuya ilişkin kararı, Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yayımlanarak yürürlüğe girdi.

İptal kararı Kanun'un 16. maddesine dayandırıldı

Resmi Gazete'de yer alan karara göre, Vezne24 Tahsilat Sistemleri ve Ödeme Hizmetleri AŞ'ye 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun kapsamında verilen faaliyet izni sonlandırıldı.

Söz konusu kuruluşa 13 Eylül 2018 tarihli ve 7964 sayılı TCMB kararıyla elektronik para kuruluşu olarak faaliyette bulunma izni tanınmıştı. Alınan yeni kararla birlikte, bu izin 6493 sayılı Kanun'un 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca resmen iptal edilmiş oldu.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Horlama boşanma sebebi olarak kabul edilebiliyor

Horlamanın sanıldığından çok daha ciddi sonuçları olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Gerek, “Horlama çevreyi rahatsız eden, kişinin çoğunlukla farkında olmadığı çok ciddi bir sosyal problem. Erkeklerde daha sık, kadınlarda daha az görülüyor ama menopoz sonrası kadınlarda da horlama problemi artıyor. Yargıtay horlamayı boşanma sebebi olarak kabul ediyor” dedi.

Horlamanın yaşam kalitesini bozan, sağlığı olumsuz etkileyen önemli sorunların ve hastalıkların habercisi olabileceğini vurgulayan Gerek, bu nedenle horlamanın hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Horlamanın özellikle yumuşak damak başta olmak üzere ağız ve burundan birlikte nefes alma sırasında yumuşak damağın dalgalanmasıyla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Ama sadece yumuşak damak değil, ses teli seviyesine kadar hava yolundaki her türlü darlık ve problem gürültülü uyumaya yani horlamaya sebep olabilir” diye konuştu.

Uyku apnesinin hava yolunun tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıktığını belirten Gerek, “Uyku apnesi solunum çabasına rağmen 10 saniye ya da daha fazla süreyle nefes alamama durumudur. Burada özellikle yumuşak damak ve dil çok önemli rol oynar” dedi.

Prof. Dr. Gerek, hastalığın oluşum mekanizmasını şöyle anlattı:

“Eğer uyku apnesi 20-25 saniye civarında sürerse kandaki oksijen düzeyi düşmeye başlar. Karbondioksit düzeyi artmaya başladığında vücut kendini uyandırır, uyku yüzeysel hale gelir, kas gücü tekrar yerine gelir ve hava yolu açılarak solunum devam eder. Bu durum gece boyunca defalarca tekrarlanabilir. Eğer bu durum bir saat içinde 5’ten fazla tekrarlıyorsa buna uyku apnesi diyoruz.”

Cep telefonuyla bile tespit edilebiliyor

Uyku laboratuvarlarının uyku apnesini en ideal biçimde değerlendiren merkezler olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, “Günümüzde cep telefonlarına yüklenen basit programlar bile uyku sırasında horlamayı, nefes alışverişini ve uykuda solunum durmasıyla ilgili kabaca bilgi verebiliyor. Ancak ideal olan, uyku laboratuvarlarında 50-60 parametreyi aynı anda değerlendirerek uyku bozukluklarına tanı konulmasıdır” dedi.

Uyku apnesinin uyku bozuklukları içerisinde yer alan önemli bir sorun olduğunu belirten Gerek, bir saat içindeki solunum durmalarının sayısı ve süresine göre hastalığın derecelendirildiğini söyledi.

Uyku insan yaşamında vücudun yenilendiği çok önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, kaliteli uykunun sağlığı olumlu etkilediğini, uyku bozukluklarının ise çok farklı hastalıklara yol açabileceğini ifade etti.

“Uyku apnesi belirli bir düzeye geldiğinde sabahları baş ağrısıyla uyanma, yorgun uyanma, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve hafızayla ilgili çok önemli sorunlar ortaya çıkabiliyor” diyen Gerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uyku apnesi sorunu olanlar iş hayatında öğleden sonra uyuklamaya başlayıp verimsiz hale gelebiliyor. Araç kullananlarda gündüz ortaya çıkan trafik kazalarının çok önemli sebeplerinden birisi uyku apnesi. Bu hastalar dinlenemediği için dikkatleri dağılıyor. Trafik ışıklarında beklerken bile uyuyan hastalar var.”

”Uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi”

Yaşam biçiminin de uyku apnesi üzerinde etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, alkol kullanımı, sigara ve tok karnına uyumanın uyku sağlığını bozduğunu söyleyerek, “Bu faktörler uyku apnesi ile bir araya geldiğinde çok daha şiddetli sonuçlar ortaya çıkabiliyor” dedi.

Uyku apnesinin kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi süreleri uzunsa kalpte yavaşlama meydana geliyor. Bazı uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi” dedi.

Uyku apnesinin son yıllarda kardiyoloji kliniklerinin de özel olarak üzerinde durduğu bir konu haline geldiğini belirten Gerek, kalp hastalıklarının önemli bir bölümünün altında uyku apnesinin bulunabildiğini ifade etti.

Uyku apnesinin önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi kader değil. Uyku apnesi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum” dedi.

“Uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar”

Çocukluk dönemindeki problemlerin ilerleyen yaşlarda uyku apnesine zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Gerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çocuğunuzun ileride uyku apnesi olmasını istemiyorsanız çocuk yaş grubunda uykusunda tıkanması, horlaması, gece terlemesi varsa, geniz eti ve bademcik büyüklüğü gibi problemler varsa lütfen bunu en erken yaşta tedavi ettirin. İleri yaştaki uyku apnesi çocukluk dönemindeki sorunların tedavisiyle engellenebilir. Hatta benim bir aforizmam var; uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar.”

Çocukların uyku sırasında nefes alıp verdiğinin duyulmaması gerektiğini belirten Gerek, “Bebek gibi uyuyor benzetmesi sağlıklı bir havayolunun en önemli göstergesidir” dedi.

Erişkin yaşlarda günlük yorgunluklar ve farklı nedenlerle uyku kalitesinde bozulmalar meydana gelebildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, eşlerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

“Eğer eşiniz uykuda terliyorsa, üstünü çok açıyorsa, nefesi duruyorsa mutlaka bir kulak burun boğaz hekimine ya da uyku bozukluklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurun. En azından uyku apnesi var mı yok mu diye test yaptırmaları ve muayene olmaları çok önemli” diyen Gerek, tedavinin son derece yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtti.

Uyku apnesi ve horlama tedavisinde öncelikle laboratuvar ortamında tanı konulmasının hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Gerek, bunun mümkün olmadığı durumlarda eşlerden video kaydı istediklerini söyleyerek, “Horlayan eşin videosunu izleyerek uyku sırasındaki tıkanmalar ya da nefes alışveriş biçimi değerlendirilebiliyor ve uyku apnesi olup olmadığı konusunda önemli fikir veriyor” dedi.

Prof. Dr. Gerek, detaylı muayenenin ardından hastaya özel tedavi planlaması yapılması gerektiğini söyledi.

Horlama tedavisinde çoğu zaman cerrahinin ön plana çıktığını belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, burun tıkanıklığı, damak sarkıklığı gibi problemlerin cerrahi yöntemlerle giderilebildiğini söyledi.

Ancak horlamanın tamamen ortadan kalkacağının garanti edilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, yorgunluk, alkol, antidepresanlar, kas gevşeticiler ve yatış pozisyonunun da horlamayı etkileyebildiğini ifade ederek “Uyku hijyenine uygun düzenlemeler horlamayı yüzde 85 oranında azaltabilir” dedi.

“Damat adayları evlilik öncesi tedavi arıyor”

Horlamanın sosyal hayatı da etkilediğini belirten Prof. Dr. Gerek, “Evlenecek çiftlerden özellikle damat adayları evlilik öncesi horlama sorununu gidermek için tedavi arayışına gidebiliyor” dedi.

Uyku apnesi tedavisinde PAP adı verilen pozitif basınçlı cihazların önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu cihazların ayarlarının uyku laboratuvarlarında hastaya özel olarak yapıldığını söyleyerek şunları kaydetti:

“Bu cihazların ayarları uyku laboratuvarında hastaya uygun biçimde düzenlenir. Cihazla birlikte uyku apnesinin kaybolup kaybolmadığına bakılır ve hastaya uygun biçimde yeniden düzenlenir. Hasta uyum gösterdiği takdirde uyku apnesi tedavisindeki öncelikli tercih bu cihazların kullanılmasıdır”

Burunlarında ciddi kemik eğriliği bulunmayan, damaklarında aşırı sarkma olmayan ve bademcikleri çok büyük olmayan hastaların bu cihazlarla rahatlıkla uyuyabildiğini belirten Gerek, tedavide en önemli unsurun hastanın cihaza uyum sağlaması olduğunu söyleyerek, “Bu cihazlar eskiden çok daha büyük ve taşınması daha zor cihazlardı. Günümüzde ise neredeyse bir gözlük kabı büyüklüğünde, nemlendirme özelliği olan yeni nesil cihazlar kullanılıyor” diye konuştu.

Uyku apnesi tedavisinde ağız içinde kullanılan ve kişiye özel ölçülerle hazırlanan apareylerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu sistemlerin dili öne doğru çekerek hava yolunu açık tutmayı amaçladığını söyledi.

Ancak bu apareylere uyumun her zaman kolay olmadığını belirten Gerek, “Özellikle öğürme refleksi güçlü olan kişilerde kullanımı zor olabiliyor. Ayrıca çene ekleminde ağrılara da yol açabiliyor” dedi.

Uyku apnesinde cerrahi tedavi hastaya göre planlanıyor

Uyku apnesi tedavisindeki bir diğer seçeneğin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, her hastanın ihtiyacına göre farklı yöntemlerin uygulanabildiğini söyledi.

Burunda sorun varsa buruna yönelik, damakta sarkma varsa damağa yönelik, bademcik büyüklüğü varsa bademciklere yönelik cerrahilerin uygulanabildiğini belirten Gerek, dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerin de uyku apnesine yol açabildiğini ifade ederek “Çocukluk döneminde bademcik ameliyatı olmuş kişilerde bile dil kökündeki lenfoid dokular büyüyerek hava yolunda darlığa neden olabilir. Bazen de epiglot kapağında deformasyonlar görülebilir. Bunların her biri için farklı cerrahi seçenekler bulunuyor” dedi.

Robotik cerrahi ve dil kökü implantları dikkat çekiyor

Robotik cerrahinin özellikle dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerde kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, dil kökündeki yağ fazlalığını azaltan ve dokuları temizleyen yöntemlerin başarılı sonuçlar verdiğini söyledi.

Ayrıca damak seviyesinde klasik ameliyatların yanı sıra sütürlerle damağı asma tekniklerinin de uygulanabildiğini belirten Gerek, yeni geliştirilen implant teknolojilerine de dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ülkemizde henüz deneysel seviyede uygulanan yöntemlerle dil köküne yerleştirilen implantlar bulunuyor. Uyku sırasında nefes durduğunda bu implantlar ilgili kası uyararak hava yolunun açılmasını ve yeniden nefes alınmasını sağlayabiliyor.”

Bu tedavilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde üç farklı firma tarafından uygulandığını belirten Gerek, Türkiye’de de deneysel çalışmaların sürdüğünü ancak maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti.

Uyku apnesi tedavisinde zayıflama iğneleri de kullanılıyor

Uyku apnesinde kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Avrupa’da obezite sıralamasında Türkiye ilk sırada yer alıyor. Bu nedenle hastalarımızın öncelikle kilo vermesini istiyoruz” dedi.

Uyku apnesinin tıbbi tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin FDA onayı aldığını belirten Gerek, “Hastalar yüzde 10 kilo kaybederse uyku apnesinde belirgin düzelmeler görülebiliyor” diye konuştu.

Ancak bu ilaçların mutlaka endokrinoloji uzmanı kontrolünde kullanılması gerektiğini vurgulayan Gerek, “Hiç kimse gidip eczaneden bu ilaçları doğrudan alıp kullanmamalı” uyarısında bulundu.

Zayıflar da horluyor

Horlamanın yalnızca kilolu kişilerde görüldüğü düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Zayıf kişilerde de horlama görülebilir” dedi.

Bu kişilerde horlamanın en sık nedenlerinin burun kemiği eğriliği, damak sarkması ve bademcik büyüklüğü olduğunu belirten Gerek, uygun ameliyatlarla bu sorunların giderilebildiğini söyledi.

Bazı meslek gruplarında uyku testi zorunlu

Özellikle şoförler ve teknik cihaz kullanan kişiler için kaliteli uykunun hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gerek, uyku apnesi tanısı alan bazı kişilerin ehliyet yenileme sürecinde tedavi olduklarını belgelemek zorunda kaldıklarını söyleyerek “Özellikle kritik işler yapanların kaliteli uyuması çok önemli” dedi.

Uzmanından uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Gerek programın sonunda horlama ve uyku apnesiyle ilgili şu uyarılarda bulundu:

• Uyku kalitenize dikkat edin.
• Uyuduğunuz ortamın sıcaklığına, karanlığına ve sessizliğine önem verin.
• Horluyorsanız bu gerçeği kabul edin ve tedavi olun.
• Eşiniz sizi horladığınız için uyarıyorsa mutlaka çözüm arayın.

Uyku apnesinin tedavi edilmediğinde yaşam süresini kısaltabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, sözlerini şöyle tamamladı:

”Uyku apnesi kader değildir. Tedavi edilebilir, kontrol edilebilir bir rahatsızlıktır ve tedavisi hayat kurtarır. Uyku apnesi ile yaşamaya devam edilirse kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Son dönemde kardiyoloji klinikleri de uyku apnesine çok önem veriyor. Çünkü kalp hastalıklarının pek çoğu uyku apnesi sebebiyle ortaya çıkabiliyor.”

”Uyku insan sağlığı açısından çok önemli. Uyku apnesi hayatımızı doğrudan etkiler çünkü ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor. Hayatımızda uykunun çok özel bir yeri var.”

Prof. Dr. Sönmezer ülkemizdeki nüfus artış hızının endişe verici biçimde azaldığını söyledi.

Türkiye’de nüfus artış hızındaki düşüş alarm veriyor

Toplum nüfusunun kendini yenileyebilmesi için doğurganlığın aile başına 2,1 çocuk olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, Türkiye’de bu oranın son yıllarda yaklaşık 1,5’e kadar gerilediğine dikkat çekti.

Nüfus artış hızındaki düşüşün temel nedenleri arasında ekonomik kaygılar, kariyer planlamaları ve çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesinin bulunduğunu ifade eden Sönmezer, modern toplumlarda ilk anne olma yaşının giderek yükseldiğini söyleyerek şunları kaydetti:

”Çocuk yapmak isteyenler de daha geç yaşlarda çocuk sahibi olmak istiyor. İlk çocuk doğurma yaşı modern dünyada, batı dünyasında sosyo ekonomik düzey yükseldikçe çok ileri yaşlara geliyor, sonra da insanlar tek çocukla kalıyorlar. İlk anne olma yaşı 20’lerden 35 e kadar çıktı.”

Doğurganlığın korunması her geçen gün daha önemli hale geliyor

Geç yaşta yapılan evlilikler, çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesi ve genç yaşlarda görülen kanser vakalarındaki artış nedeniyle doğurganlığın korunmasının günümüzde her zamankinden daha önemli hale geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, kanser başta olmak üzere doğurganlığı olumsuz etkileyebilecek tedavilere başlamadan önce yumurta, sperm ve yumurtalık dokusunun dondurulması sayesinde hastaların ilerleyen yıllarda çocuk sahibi olabildiğini söyledi.

Kadınların belirli bir yumurta rezervi ile dünyaya geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, yaş ilerledikçe hem yumurta sayısının hem de yumurta kalitesinin azaldığını ifade etti. Sönmezer, “Kadın gebe kaldığında ya da doğum kontrol hapı kullandığında adet görmese bile yumurta rezervi azalmaya devam eder. Yaş ilerledikçe gebelik elde etmek zorlaşırken anormal gebelik riski de artar” diye konuştu.

Yumurta, sperm ve yumurtalık dokusu dondurulabiliyor

Kanser tedavilerindeki gelişmeler sayesinde hastaların yaşam sürelerinin uzadığını ancak uygulanan tedavilerin doğurganlığı olumsuz etkileyebildiğini belirten Sönmezer, bu nedenle doğurganlığın korunmasının tedavi sürecinin önemli bir parçası haline geldiğini söyledi.

Yumurta hücresi, sperm ve yumurtalık dokusunun eksi 196 derecede sıvı nitrojen içerisinde uzun yıllar saklanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, “Dondurma işlemi yapıldığında adeta zamanı durdurmuş oluyoruz. Örneğin 20 yaşında yumurtalarını donduran bir kadın, yıllar sonra anne olmaya karar verdiğinde 20 yaşındaki yumurtalarının kalitesiyle gebelik elde edebiliyor” dedi.

Prof. Dr. Sönmezer çocuk ve genç hastalarda karından yapılan işlemle doğurganlığı koruyarak Türkiye’de bir ilke imza attı.

Doğurganlığı koruyucu yöntemlerin yalnızca yetişkinlerde değil çocuk hastalarda da uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, özellikle lösemi nedeniyle kök hücre nakli planlanan çocuklarda yumurtalık dokusunun dondurulmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

Kanser dışında talasemi, bazı böbrek hastalıkları, sistemik lupus eritematozus, bazı kan hastalıkları ve genetik hastalıklarda da doğurganlığın korunabildiğini ifade eden Sönmezer, “Kanser ya da kanser dışı herhangi bir nedenle doğurganlığını kaybetme riski bulunan hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini koruyabiliyoruz” dedi.

Prof. Dr. Murat Sönmezer, yumurta toplama işleminin standart olarak vajinal yoldan gerçekleştirildiğini belirterek, özellikle çocuk hastalar ve genç kızlarda bu yöntemin aileler ve hastalar tarafından her zaman tercih edilmediğini, bazı hastaların ise işlem nedeniyle çekinceler yaşayabildiğini belirtti.

Bu ihtiyaçtan yola çıkarak yıllar önce yumurtalıklardaki yapışıklık nedeniyle karından yumurta toplamak zorunda kaldığı bir hastasına uyguladığı yöntemi geliştirdiğini anlatan Sönmezer, daha sonra bu tekniği doğurganlığını korumak isteyen genç hastalarda kullanmaya başladığını söyledi. Türkiye’de ilk kez karından yumurta toplama işlemini gerçekleştiren Prof. Dr. Murat Sönmezer, bugüne kadar yaklaşık 800 çocuk ve genç hastada bu yöntemi başarıyla uyguladığını belirterek, bu alanda dünyadaki ilk bilimsel yayınlardan birine de imza attığını ifade etti.

Sönmezer, karından yumurta toplama yönteminin özellikle doğurganlığını kaybetme riski bulunan çocuklar ve genç kadınlar için önemli bir alternatif olduğuna dikkat çekti.

Çiftler evlenir evlenmez test yaptırmalı

Çocuk sahibi olmayı hemen düşünmeseler bile evlenen çiftlerin doğurganlık durumlarını değerlendirmesi gerektiğini vurgulayan Sönmezer, kadınların AMH testiyle yumurtalık rezervlerini, erkeklerin ise sperm analiziyle üreme potansiyellerini öğrenebileceğini söyleyerek “Bugün düşük yumurtalık rezervine sahip bir kadın doğal yollarla gebe kalabilir. Ancak birkaç yıl sonra bu şansını tamamen kaybedebilir. Bu nedenle çiftlerin durumlarını erken dönemde bilmeleri çok önemli” diye konuştu.

Kadında basit bir AMH testi, erkekte ise sperm analizi ile olası sorunların önceden tespit edilebildiğini belirten Sönmezer, çocuk sahibi olmayı ileriki yıllara bırakmayı planlayan çiftlerin de bu testleri yaptırmasının önemli olduğunu söyledi.

Sigara, kilo ve stres doğurganlığı etkiliyor

Yaşam tarzının doğurganlık üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirten Sönmezer, sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, fazla kilo ve stresin hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini olumsuz etkilediğini söyledi.

Bir adet döneminde doğal yolla gebelik elde etme ihtimalinin yaklaşık yüzde 20 olduğunu belirten Sönmezer, düzenli adet gören kadınlarda yumurtlama döneminin doğru hesaplanmasının gebelik şansını artırabileceğini ifade etti.

Düzenli adet görmenin tek başına doğurganlığın normal olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Sönmezer, kadınların belirli aralıklarla yumurtalık rezervlerini kontrol ettirmeleri gerektiğini söyledi.

Yardımcı üreme tekniklerinde başarı oranları yükseldi

Yumurta dondurma işlemlerinde kullanılan vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yönteminin başarı oranlarını önemli ölçüde artırdığını belirten Sönmezer, günümüzde dondurulmuş ve çözülmüş yumurtalarla elde edilen gebelik oranlarının taze yumurtalarla elde edilen sonuçlara oldukça yaklaştığını söyledi.

Polikistik over sendromu gibi düzensiz adet gören kadınlarda yumurtlama takibi, zamanlanmış ilişki ve aşılama yöntemlerinin uygulanabildiğini belirten Sönmezer, aşılama tedavisinin genellikle üç denemeye kadar sürdürüldüğünü, sonuç alınamaması halinde tüp bebek tedavisine geçildiğini ifade etti.

Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftlerin umutsuzluğa kapılmaması gerektiğini belirten Sönmezer, “Bugün yardımcı üreme tekniklerinde elde edilen başarı oranları geçmişe göre çok daha yüksek. Zamanlanmış ilişki, aşılama ve tüp bebek uygulamaları sayesinde çok sayıda çift çocuk sahibi olabiliyor” dedi.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

Yüksek riskli kadinlarda meme taramasına erken başlanmalı

Meme kanseri taramasında mamografinin altın standart yöntem olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, bu yöntemin dünyada en fazla bilimsel çalışmaya konu olmuş görüntüleme sistemi olduğunu ifade etti.

Kadınların 40 yaşından sonra yılda bir kez mamografi yaptırması gerektiğini belirten Taşkın, çekilen görüntülerin mutlaka saklanmasını ve sonraki yıllardaki tetkiklerle karşılaştırılmasını önerdi. Taşkın, böylece memedeki çok küçük değişikliklerin daha erken fark edilebildiğini söyledi.

BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu taşıyan ya da ailesinde yoğun meme ve yumurtalık kanseri öyküsü bulunan kadınların yüksek risk grubunda yer aldığını belirten Taşkın, bu kişilerde mamografinin yanı sıra meme ultrasonografisinin de takip programına eklenmesi gerektiğini ifade etti.

Yüksek riskli kadınlarda taramaların ailede görülen ilk meme kanseri vakasından 10 yıl önce başlatıldığını belirten Taşkın, “Ailede 35 yaşında meme kanseri görüldüyse, takiplerin 25 yaşında başlaması gerekir” dedi.

Meme kanseri her zaman kitle olarak ortaya çıkmıyor

Meme kanserinin her zaman ele gelen bir kitle şeklinde ortaya çıkmadığını belirten Prof. Dr. Taşkın, özellikle erken evrede mikron düzeyindeki değişikliklerin görüntüleme yöntemleriyle saptanabildiğini söyledi.

Bu nedenle hiçbir şikâyeti olmayan kadınların da düzenli kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurgulayan Taşkın, genç yaşta ve yoğun meme dokusuna sahip kadınlarda mamografinin tek başına yeterli olmayabileceğini, bu durumlarda ultrasonografinin önemli katkı sağladığını kaydetti.

15 dakikalık biyopsi tedavinin yol haritasını çiziyor

Görüntüleme sırasında şüpheli bir bulgu tespit edildiğinde biyopsinin büyük önem taşıdığını belirten Taşkın, ultrason eşliğinde yapılan meme biyopsilerinin hazırlık süreciyle birlikte yaklaşık 15 dakikada tamamlanabildiğini söyledi.

Doğru yapılan biyopsinin cerrahi planlamaya rehberlik ettiğini vurgulayan Taşkın, birçok hastada tek cerrahi girişimle başarılı sonuçlar alınabildiğini ifade etti.

Yeni nesil görüntüleme yöntemleri erken tanıyı güçlendiriyor

Son 10 yılda radyolojide çok önemli gelişmeler yaşandığını belirten Prof. Dr. Füsun Taşkın, gelişen ultrason teknolojileri sayesinde iyi ve kötü huylu oluşumların daha hızlı ve güvenilir biçimde ayırt edilebildiğini söyledi.

Dijital mamografiyle birlikte kullanılan tomosentez teknolojisinin memeden kesitsel görüntüler alınmasını sağladığını belirten Taşkın, özellikle yoğun meme dokusunda gizlenebilen oluşumların daha kolay tespit edilebildiğini ifade etti.

Kontrastlı mamografi MR’a alternatif olabiliyor

Kontrastlı mamografinin son yılların en önemli gelişmelerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, damardan verilen kontrast madde sayesinde şüpheli bölgelerin çok daha ayrıntılı değerlendirilebildiğini söyledi.

Bu yöntemin özellikle meme başı akıntısı olan, eline kitle gelen, muayenede şüpheli bulgu saptanan veya yüksek risk grubunda bulunan kadınlarda kullanıldığını belirten Taşkın, bazı hastalarda meme MR’ına olan ihtiyacı da ortadan kaldırabildiğini ifade etti.

Ameliyat olamayan hastalarda yeni tedavi seçeneği

Meme kanseri tespit edildiğinde tümörün yanı sıra karşı meme ve koltuk altı lenf bezlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Taşkın, doğru evrelemenin tedavi başarısında kritik rol oynadığını söyledi.

Yaş veya ek hastalıklar nedeniyle ameliyat edilemeyen bazı hastalarda tümörün dondurularak tedavi edilmesine olanak sağlayan yöntemlerin uygulanabildiğini belirten Taşkın, bu yaklaşımın uygun hastalarda hem hızlı iyileşme hem de kozmetik avantajlar sunduğunu kaydetti.

Programda kadınlara çağrıda bulunan radyoloji uzmanı Prof. Dr. Füsun Taşkın, “Memede çözümsüz kalan bir sorun yok. Meme kanseri erken tanındığında en başarılı şekilde yönetilebilen ve tedavi edilebilen kanser türlerinden biridir. Bu nedenle düzenli kontroller ihmal edilmemelidir” dedi.

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!