MILAN INTER MAÇI KAÇ KAÇ BİTTİ, GOLLERİ KİM ATTI?

Milan Inter maçı, ev sahibi Milan'ın 3-1'lik üstünlüğüyle sona erdi. Ruben Amorim yönetimindeki Milan, karşılaşmaya hızlı başlayarak ilk 10 dakikada iki gol buldu.

Dördüncü dakikada Diego Moreira'nın sağ kanattan yaptığı ortayı Christian Pulisic kafa vuruşuyla tamamladı ve Milan'ı 1-0 öne geçirdi. 10. dakikada Moreira'nın kullandığı kornerde topu ağlara gönderen Adrien Rabiot, farkı ikiye çıkardı.

Inter, 22. dakikada Alessandro Bastoni'nin golüyle skoru 2-1'e getirdi. Manuel Akanji'nin kornerde yaptığı kafa vuruşunun ardından Bastoni, yakın mesafeden topu ağlara gönderdi.

Milan, 43. dakikada Diego Moreira'nın serbest vuruştan attığı golle farkı yeniden ikiye çıkardı. İlk yarı ev sahibi ekibin 3-1'lik üstünlüğüyle tamamlandı.

MILAN INTER MAÇ ÖZETİ: MOREIRA DERBİYE DAMGA VURDU

Milan'ın galibiyetinde Diego Moreira önemli rol oynadı. Christian Pulisic ve Adrien Rabiot'nun gollerinde asist yapan Moreira, ilk yarının son bölümünde serbest vuruştan gol atarak takımının üçüncü golünü kaydetti.

Inter, ikinci yarıda topa daha fazla sahip olarak Milan kalesinde pozisyon aradı. Milan kalecisi Mike Maignan, özellikle ilk yarıda yaptığı kurtarışlarla takımının üstünlüğünü korumasında etkili oldu.

Karşılaşmanın 74. dakikasında Inter lehine verilen penaltı kararı da dikkat çekti. Mario Gila'nın topa eliyle müdahale ettiği gerekçesiyle verilen karar, VAR incelemesinin ardından iptal edildi. İncelemede topun oyuncunun karın bölgesine temas ettiği belirlendi.

Kalan bölümde iki takım da gol bulamadı. Milan, karşılaşmayı 3-1 kazanarak Milano derbisinden üç puanla ayrıldı.

MILAN INTER DERBİSİNDE DİKKAT ÇEKEN İSTATİSTİK

Milan, Inter karşısında bir Serie A maçının ilk yarısında 1960 yılından bu yana ilk kez en az üç gol kaydetti. Kırmızı-siyahlı ekip, bu performansıyla uzun yıllar sonra şehir derbisinde bir ilki gerçekleştirdi.

Karşılaşmaya Inter, 9 maçta topladığı 25 puanla lider olarak çıktı. Milan ise 18 puanla beşinci sırada bulunuyordu. Ev sahibi ekip, Bologna karşısında aldığı 4-2'lik mağlubiyetin ardından derbide galibiyete ulaştı.

Inter'de sakatlığı nedeniyle Lautaro Martinez forma giyemedi. Milli futbolcu Hakan Çalhanoğlu ise karşılaşmaya ilk 11'de başladı ve 72. dakikada yerini Piotr Zielinski'ye bıraktı.

MILAN INTER MAÇ SONRASI PUAN DURUMU

Milan, Inter karşısında aldığı galibiyetle puanını 21'e yükseltti. Karşılaşma öncesinde 25 puanla Lazio ile zirveyi paylaşan Inter ise derbi yenilgisinin ardından 25 puanda kaldı.

Bu sonucun ardından iki Milano temsilcisi arasındaki puan farkı yediden dörde indi. Milan, ligde üst sıralara yaklaşırken Inter sezonun ilk lig mağlubiyetini yaşadı.

MILAN INTER MAÇININ İLK 11'LERİ

Milan: Mike Maignan, Mario Gila, Koni De Winter, Strahinja Pavlovic, Sankhoun Diawara, Diego Moreira, Yunus Musah, Luka Modric, Christian Pulisic, Adrien Rabiot, Gonçalo Ramos.

Teknik direktör: Ruben Amorim.

Inter: Josep Martinez, Yann Bisseck, Manuel Akanji, Alessandro Bastoni, Djed Spence, Nicolo Barella, Hakan Çalhanoğlu, Petar Sucic, Carlos Augusto, Andy Diouf, Marcus Thuram.

Teknik direktör: Cristian Chivu.

MILAN INTER MAÇI SAAT KAÇTA BAŞLADI, HANGİ KANALDA YAYINLANDI?

Milan Inter maçı, 31 Ekim 2026 Cumartesi günü İtalya saatiyle 20.45, Türkiye saatiyle 22.45'te başladı. Serie A'nın 10. haftasında oynanan karşılaşmaya Milano'daki San Siro (Giuseppe Meazza) Stadyumu ev sahipliği yaptı. Mücadeleyi Marco Guida yönetti.

Milan Inter derbisi, Türkiye'de S Sport 2 ve S Sport Plus ekranlarından canlı olarak yayınlandı.

BARCELONA ALAVES MAÇI KAÇ KAÇ?

Barcelona Alaves maçında ev sahibi ekip, karşılaşmanın ilk dakikalarından itibaren skor üstünlüğünü ele geçirdi. Henüz 8. dakikada öne geçen Barcelona, 23. ve 41. dakikalarda bulduğu gollerle farkı üçe çıkardı.

İlk yarının uzatma dakikalarında bir gol daha bulan Katalan temsilcisi, soyunma odasına 4-0 üstünlükle girdi. İkinci yarıda gelen beşinci golün ardından skor 5-0'a yükseldi.

BARCELONA ALAVES MAÇINDA GOLLERİ KİM ATTI?

Barcelona'nın Alaves karşısında ilk yarıda kaydettiği dört golün üç farklı sahibi bulunuyor. Brezilyalı yıldız Raphinha iki kez fileleri havalandırırken Fermín López ve Lamine Yamal da gol sevinci yaşadı.

Doğrulanan gol dakikaları şöyle:

• 8. dakika: Raphinha (1-0)
• 23. dakika: Fermín López (2-0)
• 41. dakika: Raphinha (3-0)
• 45+1. dakika: Lamine Yamal (4-0)

Raphinha'nın iki golünde de asisti Fermín López yaptı. Fermín López'in golünü Lamine Yamal hazırlarken Yamal'ın golünde son pas João Cancelo'dan geldi. Skoru 5-0'a taşıyan golün oyuncu ve dakika bilgisi son kontrolde henüz doğrulanmamıştı.

BARCELONA ALAVES MAÇI SAAT KAÇTA BAŞLADI?

Barcelona ile Alaves arasındaki La Liga karşılaşması 31 Ekim 2026 Cumartesi günü Türkiye saatiyle 23.00'te başladı. İspanya yerel saatiyle 21.00'de başlayan mücadeleyi İspanyol hakem Adrián Cordero Vega yönetti.

Karşılaşmada VAR görevini Valentín Pizarro Gómez üstlendi.

BARCELONA'NIN İLK 11'İNDE KİMLER VARDI?

Barcelona Teknik Direktörü Hansi Flick, Alaves karşılaşmasına Joan García, Brian Fariñas, Pau Cubarsí, Frenkie de Jong, João Cancelo, Rodri, Pedri, Fermín López, Karim Adeyemi, Lamine Yamal ve Raphinha'dan oluşan ilk 11'le başladı.

Ev sahibi ekipte Raphinha ve Lamine Yamal hücum hattında görev alırken Fermín López orta sahadan hücuma destek verdi. Barcelona'nın özellikle ilk yarıda geliştirdiği ataklarda bu üç futbolcu skor katkısıyla öne çıktı.

BARCELONA ALAVES MAÇI PUAN DURUMUNU NASIL ETKİLEYECEK?

Barcelona, Alaves karşılaşması öncesinde La Liga'da oynadığı 10 maçta 9 galibiyet ve bir mağlubiyet alarak 27 puan toplamıştı. Katalan temsilcisi, bu mücadeleden galibiyetle ayrılması halinde puanını 30'a yükselterek zirve mücadelesindeki yerini koruyacak.

Alaves ise karşılaşma öncesinde 12 puanla yedinci sırada bulunuyordu. Bask ekibi, Barcelona karşısında puan alamaması halinde 11. haftayı 12 puanla tamamlayacak.

Barcelona, Alaves mücadelesine UEFA Şampiyonlar Ligi'nde Paris Saint-Germain'e 4-2, La Liga'da ise Real Madrid'e 2-1 yenildiği iki karşılaşmanın ardından çıktı. Hansi Flick'in öğrencileri, taraftarı önünde oynadığı mücadelede ilk yarıdan itibaren farklı bir skor elde etti.

BARCELONA ALAVES MAÇI BİTTİ Mİ, SON DURUM NE?

Barcelona Alaves karşılaşması için 1 Kasım 2026 saat 00.38 itibarıyla alınan canlı skor bilgisi 5-0 olarak kaydedildi. Ancak karşılaşmanın sona erdiği henüz doğrulanmadığından bu skor, kesin maç sonucu değil canlı skor olarak değerlendiriliyor.

MUHSİN ATCI SPK BAŞKANI OLDU: RESMÎ GAZETE'DE YAYIMLANDI

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzaladığı 2026/367 sayılı kararla Muhsin Atcı, Sermaye Piyasası Kurulunun yeni başkanı oldu. Atama, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 119. maddesi ve 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin ilgili hükümleri kapsamında gerçekleştirildi.

Muhsin Atcı, 7 Ekim 2023 tarihinde atandığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı görevini yaklaşık üç yıl yürüttü. Vergi denetimi ve kamu maliyesi alanında çeşitli yönetim kademelerinde görev yapan Atcı, yeni atamayla sermaye piyasalarının düzenlenmesi ve denetlenmesinden sorumlu kurumun başına geçti.

SPK Başkanlığı görevini daha önce yürüten Mahmut Sütcü ise 20 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete kararıyla görevden alınmıştı.

YENİ SPK BAŞKANI MUHSİN ATCI KİMDİR, KAÇ YAŞINDA, NERELİ?

Yeni SPK Başkanı Muhsin Atcı, 1979 yılında Konya'nın Ereğli ilçesinde dünyaya geldi. 2026 yılı itibarıyla 46 veya 47 yaşında olan Atcı, ortaokul ve lise öğrenimini İvriz Anadolu Öğretmen Lisesinde tamamladı.

İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümünden mezun olan Muhsin Atcı, 2014 yılında ABD'deki Duke Üniversitesinde Kalkınma Politikası alanında yüksek lisans yaptı.

Vergi Denetim Kurulu tarafından yayımlanan resmî öz geçmişinde, Atcı'nın Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Maliye Bölümünde doktora çalışmalarını sürdürdüğü belirtiliyor.

Evli ve üç çocuk babası olan Muhsin Atcı, iyi derecede İngilizce biliyor.

MUHSİN ATCI'NIN MESLEKİ KARİYERİ VE DAHA ÖNCEKİ GÖREVLERİ

Muhsin Atcı, kamu görevine 2003 yılında Vergi Denetmen Yardımcısı olarak başladı. 2005 yılında Stajyer Gelirler Kontrolörü, 2008 yılında Gelirler Kontrolörü unvanını aldı. 2010 yılında ise İdari ve Mali İşler Daire Başkan Yardımcılığı görevini üstlendi.

2011 yılında Vergi Denetim Kurulunun kurulmasıyla Vergi Müfettişi olarak atanan Atcı, 15 Eylül 2014 ile 7 Temmuz 2017 tarihleri arasında Ankara Büyük Ölçekli Mükellefler Grup Başkanı olarak çalıştı.

31 Temmuz 2017'de Vergi Denetim Kurulu Başkan Yardımcılığı görevine getirilen Atcı, bu görevini 18 Nisan 2019 tarihine kadar sürdürdü. Kamu yönetimindeki görevlerinin ardından özel sektörde de çalışan Atcı, 7 Ekim 2023 tarihinde yeniden Vergi Denetim Kurulu Başkanı olarak atandı.

Muhsin Atcı'nın meslek hayatında vergi incelemeleri, mali denetim, kamu yönetimi ve idari görevler öne çıkıyor.

SPK BAŞKAN VEKİLLİĞİNE ERSİN BAŞAR EKMEKÇİ ATANDI

Muhsin Atcı'nın SPK Başkanlığına atanmasıyla birlikte Sermaye Piyasası Kurulunun diğer yönetim kadrolarında da görevlendirmeler yapıldı.

2026/367 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararına göre SPK Başkan Vekilliğine Ersin Başar Ekmekçi, Kurul Üyeliğine ise Yasemin Girici atandı.

Böylece aynı karar kapsamında SPK'da başkanlık, başkan vekilliği ve kurul üyeliği için üç ayrı atama gerçekleştirildi.

RESMÎ GAZETE'DE DİĞER ATAMA KARARLARI: HANGİ KURUMLARA KİMLER ATANDI?

1 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de SPK dışında çeşitli bakanlıklar ve kamu kurumlarına yönelik atama kararları da yayımlandı.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı: Kırşehir İl Müdürlüğüne Abdurrahman Bilgiç, Sakarya İl Müdürlüğüne Cemal Keskin ve Bolu İl Müdürlüğüne Yavuz Korkmaz atandı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı: Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü görevine Rahmi Kopar getirildi.

Milli Eğitim Bakanlığı: Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdür Yardımcılığına Zeynep Üçgüder, Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdür Yardımcılığına Cihan Kıvanç atandı.

Milli Savunma Bakanlığı: Lojistik Genel Müdür Yardımcılığına Mahmut Güneş Öztürk getirildi.

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü: Orta Anadolu I. Bölge Müdürlüğüne Fatih Şahin, Güneydoğu Anadolu Bölge Müdürlüğüne Adnan Cengiz, Batı Karadeniz Bölge Müdürlüğüne Salih Erden ve Kuzeybatı Anadolu Bölge Müdürlüğüne Aytekin Türkel atandı.

Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü: Genel Müdür Yardımcılıklarına Ergül Terzioğlu, Paşa Enver Baysa ve Ahmet Usta getirildi. I. Hukuk Müşavirliğine Alperen Korkmaz, 3. Bölge Müdürlüğüne Mustafa Gözel, 7. Bölge Müdürlüğüne Abdullah Alioğlu ve 15. Bölge Müdürlüğüne Selçuk Öcal atandı.

RESMÎ GAZETE KARARIYLA ÜÇ İSİM GÖREVDEN ALINDI

Atama kararlarının yanı sıra üç üst düzey kamu görevlisinin görevden alınmasına ilişkin kararlar da yayımlandı.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Şehit Yakınları ve Gaziler Genel Müdür Yardımcısı Halit Çağdaş, 2026/363 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararıyla görevden alındı.

Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdür Yardımcısı Abdülkerim Taşar'ın görevine 2026/368 sayılı kararla son verildi.

Milli Savunma Bakanlığı Lojistik Genel Müdür Yardımcısı Muhammed Mahmud Ötegen de görevden alındı. Ötegen'in yerine Mahmut Güneş Öztürk atandı.

ANKARA 18. AİLE MAHKEMESİNDEN

ESAS NO : 2025/550 Esas

KARAR NO : 2026/674

Davacı DENİZ ÇOBAN ile davalı Mehmet Mehmet ÇOBAN arasında Mahkememizde görülen yabancı mahkeme ilamının tanınması davasına esas olmak üzere,
Davalı Mehmet ÇOBAN'ın yapılan tüm araştırmalara rağmen ikametgahı, meskeni veya işyeri tespit edilememesi nedeniyle, yapılan yargılama sonucunda verilen kararın ilanen tebliğine karar verilmiş olup,
DAVACI : Deniz ÇOBAN, 41329999118, Ratenaustrasse 8/10 Edingen-Nackarhausen / Almanya Federal Cumhuriyeti
VEKİLLERİ : Av. Hasan DOĞRU [16408-04745-70318] UETS
Av. Fatma DOĞRU [16111-11657-61052] UETS
DAVALI : Mehmet ÇOBAN, 41374997688
DAVA : Yabancı Mahkeme İlamının Tanınması
DAVA TARİHİ : 14/08/2025
KARAR TARİHİ : 20/10/2026
Mahkememizde görülmekte bulunan Yabancı Mahkeme İlamının Tanınması davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;
HÜKÜM :
Davaın 5718 Sayılı MÖHUK'un 50-58 maddeleri gereğince kabulüne,
1-41329999118 T.C. Kimlik nolu, Dursun ve Nazmiye'den olma, 30/03/1978 doğumlu davacı DENİZ ÇOBAN ile 41374997688 T.C. Kimlik nolu Muhammet ve Mesaret'ten olma, 15/09/1976 doğumlu Tokat ili Reşadiye ilçesi Demircili Mah. Cilt No: 38 Hane No: 15 BSN: 65'te kayıtlı davalı MEHMET ÇOBAN'ın Heilderberg Sulh Hukuk Makemseinin 34 F 9515 sayılı 10/01/2017 tarihinde kesinleşen ilamı ile boşandıklarının TANINMASINA,
2-Kesinleştiğinde kararın bir suretinin ilgili Nüfus Müdürlüğüne gönderilmesine,
3-Karar tarihi itibari ile alınması gereken 732 TL karar harcının başlangıçta peşin alınan 615,40 TL'den mahsubu ile noksan kalan 116,60 TL'nin davalı MEHMET ÇOBAN'dan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihi itibari ile yürürlükte bulunan AAÜT. gereğince hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalı MEHMET ÇOBAN'dan tahsili ile davacı DENİZ ÇOBAN'a ödenmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinden; 1.230,80 TL başvurma ve peşin harç ile 28.570,60 TL tebligat / posta / ilanen tebligat gideri olmak üzere toplamda 29.801,40 TL'nin davalı MEHMET ÇOBAN'dan tahsili ile davacı DENİZ ÇOBAN'a ödenmesine,
6-Davalı tarafça yapılan yargılama gideri bulunmadığından karar verilmesine yer olmadığına,
7-HMK. 333. madde uyarınca artan gider avansının karar kesinleştiğinde re'sen davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda verilen karar, gerekçeli kararın kendilerine tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinafı kabil olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı. 21/10/2026
Teblig yerine geçmek üzere ilanen tebliğ olunur.
7201 sayılı Tebligat Kanununun 31. maddesi gereğince ilanen tebliğ, son ilan tarihinden itibaren yedi gün sonra yapılmış sayılır.

Taraftarın çok daha fazlasını hak ettiğini aktaran Kuyt, "Taraftarlarımızdan özür diliyorum. Kazanmak için her şeyi denedik ve elimizden geleni yapmaya çalıştık. Gerek ben gerek teknik heyet hazırlanmak için elimizden gelenin en iyisini yaptık. Birkaç günü iyi geçirdiğimizi düşünüyorum. Öne geçmeyi hak ettik ama takımın kırılgan olduğunu görebiliyoruz. Takım üstündeki baskıyı görebiliyoruz. Biz oyunculara kendi oyununuzu oynamanızı istiyoruz dedik. Rakip ikinci yarıya iyi başladı. Oyun kontrolünü aldık sonrasında. Girdiğimiz 3 pozisyon vardı ama problem bu, bu anlarda şansın yanınızda olması gerekiyor. İkinci golü atmış olsaydık galibiyet bizim olacaktı. Goller gelince işler bizim için zora girdi. Büyük hayal kırıklığı yaşıyorum. Biz bundan çok daha iyisini yapabiliriz ve yapmalıyız, gelecekte bu şekilde olacak" ifadelerini kullandı.

Teknik direktör İsmail Kartal'ın ayrılığının ardından takımın enerjisini yükseltmeye çalıştıklarını aktaran Kuyt, şöyle devam etti:

"İsmail Kartal'ın gidişi kolay olmadı"

"İsmail hocayla 4 ay çalıştıktan sonra kendisi ve ekibiyle her günü beraber geçirdikten sonra tabi kolay olmadı onun gidişi. Kendisiyle yakın ilişkimiz var, kendisi iyi bir adam ve iyi bir teknik direktör. Guus Hiddink'ten öğrendiğim bir şey vardı. Bir teknik direktörün ardından takımı devraldığınızda en önemli şey o enerjiyi takıma geri getirmeye çalışmaktır. İlk başta takımı çok değiştirmemek gerekir. O enerjiyi yükseltmeye çalıştım. Bir 2 değişiklik vardı taktiksel. Onların canını yakabileceğimiz noktalardı. Özellikle Kerem ve Lukaku ile girdiğimiz pozisyon antrenmanda çalıştığımız pozisyonlardı. Küçük şeyleri değiştirmeye çalıştık. En önemli şey futbolda sonuç almaktır. Oyunculara bunu söylemeye çalıştım. Daha iyisini yapabilirdik ama futbol bu."

Kulübe yardım etmek için geldiğini ve geleceğinin ne olacağını bilmediğini dile getiren Kuyt, sözlerini şöyle tamamladı:

"Liverpool benim için büyük anlam ifade ediyor ama..."

"Ben kulübe yardım etmek için buradayım. Buraya İsmail hocanın yardımcısı olarak geldim. Kendisi maalesef istifa etti. Yönetim benden takıma yardım etmemi istedi. En önemlisi takıma yardım etmek. Yolumuza devam etmemiz gerekiyor, ilerde ne olacağını göreceğiz. Benim için bu kulübün anlamı çok büyük. Set hücumlarımız vardı, hatlar arasında Levent'i ve Semedo'yu topla buluşturabildik. Bizler şu an zor durum içindeyiz ve bu durumda şansa ihtiyacınız var. Galibiyetler bu süreçlerde ilacınız oluyor ama maalesef futbolda bu tarz şeyler olabiliyor. Özgüven tamamen galibiyetle alakalıdır. En önemli şey maçları kazanmaktır bunun için. Yolumuza devam edeceğiz, özgüveni kazanmaya çalışacağız. Bizler bahanelere sığınmıyoruz, çok iyi oyuncularımız var. Nasıl bir takım olduğumuzu gösterebiliriz. Ben bu oyunculara gerçekten inanıyorum. Mason dün akşam grip oldu. Bu maça yetiştirmeye çalıştık ama onu riske etmemenin daha doğru olacağını düşündük. Liverpool benim için büyük anlam ifade ediyor ama Fenerbahçe de aynı şekilde anlam ifade ediyor. Bu odadan çıkınca bir sonraki maçı düşünmeye başlayacağım. Bu takım uzun süredir Şampiyonlar Ligi'nde maç kazanamıyor, bu bizim için harika olur ama öncesinde buna inanmanız gerekiyor ve ben inanıyorum."

83. dakikaya kadar Fenerbahçe'nin neden tek oyuncu değişikliği yaptığına dair soruya cevap veren Kuyt, “İkinci yarıda bir değişiklik yaptık. Semedo'nun sarı kartı olduğu için 10 kişi kalma riskini almak istemedik. 83'e kadar değişiklik yapacaktık ama momentum bize dönmüştü. Biraz beklemek istedim. Golü yediğimiz anda değişiklik yapacaktık ama ardından gol geldi” sözlerini sarf etti.

Kuyt'a Oppong'un neden oyundan alındığı soruldu. Hollandalı teknik adam bu soruya “Bir ağrı hissetti ve çıkmak istediğine dair bir işaret yaptı bize” yanıtını verdi.

Beklenen hava koşulları nedeniyle Muğla turuncu kodla, İzmir ve Aydın ise sarı kodla uyarıldı. Meteoroloji, yağışlarla birlikte yaşanabilecek olumsuzluklara karşı vatandaşların tedbirli olması gerektiğini vurguladı.

Genel Müdürlük tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Yarın; Muğla ve İzmir'de şiddetli ve kuvvetli yağış bekleniyor, Muğla için turuncu; İzmir ve Aydın için ise sarı uyarı var. Sel, su baskını, heyelan, yıldırım, dolu ve hortum riskine karşı tedbirli olalım; güncel uyarıları takip edelim."

112 Acil Çağrı Sistemi'nde 15 bine yakın personelin yılda yaklaşık 100 milyon çağrıyı karşıladığını ve 31 milyonun üzerinde vakanın koordinasyonunu sağladığını belirten Çiftçi, “Biliyoruz ki acil durumlarda her saniye kıymetlidir. Hedefimiz, vatandaşlarımızın yardım çağrılarına daha hızlı karşılık vermek, devletimizin bütün imkânlarını ihtiyaç duyulan anda seferber etmektir” dedi.

Çiftçi'nin paylaştığı bilgi grafiğinde, yeni yapılanmayla acil çağrıların ardından ekiplerin daha hızlı yönlendirilmesi, kurumlar arası koordinasyonun ve ortak hizmet standartlarının güçlendirilmesi, yapay zekâ destekli karar sistemlerinin geliştirilmesinin hedeflendiği belirtildi.

Zeybek’in paylaştığı rakamlara göre, eylülde yatırım fonlarının toplam portföy değeri 1 trilyon 740 milyar lira, para piyasası fonlarının portföy değeri ise 570 milyar lira geriledi. Aynı ay borsada sanayi sektörünün portföy değeri yüzde 23,24, teknoloji sektörünün portföy değeri yüzde 27,78 azaldı. BIST 100 endeksinin eylülde yüzde 16,65, ekimde ise yüzde 9,94 değer kaybettiğini aktaran Zeybek, iki aylık düşüşün yüzde 24,94’e ulaştığını kaydetti.

Özel sektör tahvillerinde de ödeme güçlükleri yaşandığını belirten Zeybek, yabancı yatırımcıların 15 Eylül sonrasında bu tahvillerdeki net satışlarının 1,3 milyar doları aştığını bildirdi. Zeybek, yabancı yatırımcıların artan riskler karşısında varlıklarını satarak piyasadan çekildiğini ifade etti.

“BU ZİNCİRİN SONUNDA BİNLERCE ÇALIŞANIN GEÇİM KAYNAĞI BULUNUYOR”

Zeybek, eylülde faaliyetlerine son veren 2 bin 212 şirketin 449’unun imalat sektöründe üretim yaptığını belirtti. Aynı ay işsiz sayısının 198 bin kişi arttığını, istihdam edilenlerin sayısının ise bir önceki aya göre 49 bin kişi azaldığını aktaran Zeybek, şu değerlendirmede bulundu:

“Finansman daralırsa şirketler borçlarını çevirmekte zorlanır. Şirketler ödeme yapamazsa tedarikçiler sıkışır. Tedarik zinciri bozulursa üretim, fabrikalar ve istihdam baskı altına girer. Bu zincirin sonunda binlerce çalışanın geçim kaynağı bulunuyor.”

Zeybek, “Fon tokatçılığının faturası bu gidişle fabrikalara, işletmelere ve alın teriyle geçinen milyonlarca emekçiye kesilecek. İş işten geçmeden önlem alın” çağrısında bulundu.

Sürecin yeniden ilerleyebilmesi için ilgili kurulun İmralı’ya gitmesi gerektiğini ifade eden Sancar, Abdullah Öcalan ile birlikte çalışacak yapının Barış ve Siyasallaşma Kurulu olduğunu dile getirdi. Öcalan’ın süreci koordine etmesinin önemine işaret eden Sancar, gündeme getirilen yeni şartların müzakere ortamını etkilediğini kaydetti.

Devlet kanadının mevcut tutumunu değiştirmesi gerektiğini savunan Sancar, sürecin tek taraflı beklentiler üzerinden yürütülemeyeceğini belirtti. Tarafların birbirine güven duyması gerektiğine dikkat çeken Sancar, çözümün önündeki sorunların aşılmasının mümkün olduğunu ifade etti.

Sancar, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Son iki aydır süreçte bir duraklama var. Belli tarihler söz konusuydu, bunlar gerçekleşmedi. Kürt Hareketi’nin attığı adımlardan sonra kurulun İmralı’ya gitmesi gerekiyor. Sayın Öcalan’la çalışacak kurul, Barış ve Siyasallaşma Kurulu’dur. Yeni şartlar gündeme getiriyorlar. Bu yeni şartlar gündeme geldiğinde de bu sefer farklı bir ortam ve hava oluşuyor. Sürecin ilerlemesi için Sayın Öcalan’ın süreci koordine etmesi gerek. Bu çok önemli bir faktör. Süreç tek taraflı beklenti ve isteklerle yürümez. Esas düğümü çözecek hamleyi Sayın Öcalan yapar. Ben aşılamayacak bir mesele olduğu kanısında değilim ama aşılabilmesi için devlet kanadının ısrarcı ve katı tutumdan uzaklaşması gerek. Tarafların birbirini kandıracağını düşünmek yanlış bir yaklaşım. Süreç ciddi bir siyasal alan açtı. Sayın Öcalan’ın hedefi Kürtleri siyasi özne halinde birleştirmek. Sayın Öcalan İmralı’da yapılan yeni yere geçti. Sayın Öcalan’ın oraya geçmeyi kabul etmesi hızlanmayı gerektirir.”

Maça oldukça hızlı başlayan ev sahibi ekip, henüz 7. dakikada Halil Akbunar’ın kaydettiği golle 1-0 öne geçti. Baskısını sürdüren yeşil-beyazlılar, 12. dakikada Lewis Baker’ın golüyle farkı ikiye çıkardı.

Karşılaşmanın 23. dakikasında yeniden sahneye çıkan Lewis Baker, kendisinin ikinci, takımının ise üçüncü golünü kaydederek ilk yarının skorunu belirledi: 3-0.

İlk yarıyı üç farklı üstünlükle tamamlayan Bursaspor, ikinci devrede de skor avantajını korumayı başardı. Kalan dakikalarda başka gol olmayınca mücadele ev sahibi ekibin 3-0 üstünlüğüyle sona erdi.

Bu galibiyetle ligdeki çıkışını sürdüren Bursaspor, üst üste dördüncü kez üç puan sevinci yaşadı. Puanını 31'e yükselten yeşil-beyazlı ekip, Trendyol 1. Lig'deki liderlik koltuğunu korudu.

Konuk ekip Bandırmaspor ise Bursa deplasmanında aldığı yenilgiyle üst üste üçüncü mağlubiyetini yaşadı. 13 maç sonunda 14 puanda kalan Bandırmaspor, haftayı 13. sırada tamamladı.

Düzenlemenin en önemli başlıklarından biri olan e-Devlet yaş doğrulaması, yeni açılacak hesaplarda zorunlu olacak. Hâlihazırda sosyal medya hesabı bulunan kullanıcılara ise 31 Mart 2027 tarihine kadar geçiş süresi verilecek.

1 KASIM SOSYAL MEDYA YASAĞI KİMLERİ KAPSIYOR?

10 Ekim 2026 tarihli ve 33396 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik, Türkiye'den erişilebilen yerli ve yabancı sosyal ağ sağlayıcılarını kapsıyor.

Yönetmeliğin 5'inci maddesine göre sosyal medya şirketleri, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. Bu yaş grubundaki kullanıcıların yeni hesap açma talepleri reddedilecek. 15 yaşını tamamlayan ancak 18 yaşına ulaşmayan çocuklar ise belirlenen sınırlamalarla sosyal medya kullanabilecek.

Yeni sistemde yaş gruplarına göre uygulanacak kurallar şöyle:

• 0-14 yaş: Sosyal ağ hizmeti sunulamayacak, yeni hesap açılamayacak.
  
• 15-17 yaş: Yaş doğrulamasıyla çocuklara özel sınırlı hizmet sunulacak.
  
• 18 yaş ve üzeri: Yaş doğrulamasının ardından yetişkin hesabı kullanılabilecek.
  

Yaş sınırında doğum yılı değil, kişinin 15 yaşını fiilen tamamlayıp tamamlamadığı esas alınacak. Bu nedenle 15'inci doğum gününe henüz ulaşmamış kullanıcılar da yasak kapsamında bulunacak.

SOSYAL MEDYA KİMLİK DOĞRULAMA NASIL YAPILACAK?

Yeni uygulamada sosyal medya kullanıcılarının kimlik fotoğrafını doğrudan Instagram, TikTok veya diğer sosyal ağlara göndermesi gerekmeyecek. Yaş doğrulaması, e-Devlet üzerinden oluşturulacak dijital bir belirteç aracılığıyla yapılacak.

Yönetmeliğin 7'nci maddesi ve Siber Güvenlik Başkanlığının açıklamasına göre işlemin temel aşamaları şöyle:

1. e-Devlet sistemine giriş yapılacak

Kullanıcı, resmî e-Devlet internet adresine veya e-Devlet mobil uygulamasına giriş yapacak. Kimlik doğrulama işlemi sosyal medya platformunda değil, e-Devlet üzerinden gerçekleştirilecek.

2. Yaş doğrulama hizmetine erişilecek

Siber Güvenlik Başkanlığının e-Devlet üzerinden sunacağı yaş doğrulama belirteci oluşturma hizmeti kullanılacak.

3. Kimlik doğrulaması tamamlanacak

Kullanıcı, e-Devlet'in kimlik doğrulama sisteminden geçecek. Bu aşamada kişinin yaş bilgisi resmî kayıtlar üzerinden kontrol edilecek.

4. Dijital yaş doğrulama belirteci oluşturulacak

Sistem, kullanıcının 15 ve 18 yaş sınırlarını karşılayıp karşılamadığını gösteren dijital bir doğrulama aracı üretecek.

5. Belirteç sosyal medya platformuna yüklenecek

Kullanıcı, oluşturduğu belirteci ilgili sosyal ağın resmî uygulamasındaki doğrulama alanına yükleyecek.

6. Platform yaş grubunu kontrol edecek

Sosyal medya şirketi, belirtecin gerçekliğini denetleyecek ve kullanıcının yaş grubuna uygun hesap özelliklerini etkinleştirecek.

Siber Güvenlik Başkanlığı, 31 Ekim tarihli açıklamasında kullanıcıların izleyeceği teknik adımların ve platformlara özgü ekranların aşamalı olarak duyurulacağını bildirdi. Bu nedenle henüz resmen açıklanmamış menü isimlerini veya uygulama ekranlarını kesinleşmiş işlemler olarak değerlendirmemek gerekiyor.

E-DEVLET YAŞ DOĞRULAMA SİSTEMİ KİMLİK BİLGİLERİNİ PAYLAŞACAK MI?

Yeni düzenlemede kullanıcıların kişisel verilerinin korunması esas alınıyor. Yönetmeliğe göre sosyal ağlara aktarılacak dijital belirteç, kişinin adını, soyadını, T.C. kimlik numarasını veya açık doğum tarihini içermeyecek.

Sistem, kullanıcının hangi yaş grubunda olduğunu tespit etmek için yalnızca iki temel eşiği değerlendirecek. Bunlar kişinin 15 yaşını doldurup doldurmadığı ve 15 yaşını tamamlamışsa 18 yaşına ulaşıp ulaşmadığı olacak.

Böylece kişinin yaşı e-Devlet üzerinden doğrulanırken sosyal medya şirketi doğrudan kimlik bilgilerine erişmeden ilgili hesabın hangi yaş kategorisinde bulunduğunu belirleyebilecek.

Yönetmelik ayrıca sosyal ağ şirketlerinin bu belirteci yaş doğrulaması dışında başka bir amaçla kullanmasını yasaklıyor.

1 KASIM'DA SOSYAL MEDYA HESAPLARI KAPANACAK MI?

Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle bütün sosyal medya hesaplarının 1 Kasım'da kapatılacağı yönündeki iddialar gerçeği yansıtmıyor. Mevcut hesapların doğrulanması için 31 Mart 2027 tarihine kadar geçiş süresi bulunuyor.

Bu tarihe kadar kullanıcıların yaş doğrulama işlemlerini tamamlamaları gerekecek. Yaş doğrulaması sonucunda 15 yaşından küçük olduğu belirlenen kişilerin mevcut hesapları, kullanıcıya bilgi verilerek kapatılacak.

15 yaşını tamamlamış ancak 18 yaşından küçük kullanıcıların hesapları ise tamamen kapatılmayacak. Bu hesaplar çocuklara özel hazırlanan gizlilik, iletişim ve içerik sınırlamalarına tabi olacak.

Yönetmelikte ayrıca bir hesabın beyan edilen yaş grubuna aykırı kullanıldığına ilişkin makul şüphe oluşması halinde hesabın askıya alınabileceği belirtiliyor. Böyle bir durumda hesabın yeniden kullanılabilmesi için e-Devlet üzerinden tekrar yaş doğrulaması yapılması gerekecek.

INSTAGRAM, TIKTOK, X VE FACEBOOK İÇİN YAŞ DOĞRULAMA ZORUNLU MU?

Sosyal medya yaş doğrulama düzenlemesi yalnızca tek bir uygulamayla sınırlı değil. Yönetmelik, Türkiye'den erişilebilen yerli ve yabancı sosyal ağ sağlayıcılarını kapsıyor.

Instagram, TikTok, X ve Facebook gibi sosyal etkileşim ve içerik paylaşımı sağlayan platformlar, yönetmelikteki sosyal ağ sağlayıcı tanımı bakımından düzenlemenin kapsamına girebilecek başlıca uygulamalar arasında yer alıyor.

Ancak her platformun yaş doğrulama ekranını nasıl tasarlayacağına, belirtecin hangi menüden yükleneceğine ve kullanıcılara nasıl bildirim yapılacağına ilişkin bütün teknik ayrıntılar henüz açıklanmadı.

Siber Güvenlik Başkanlığı, platformların yükümlülükleri ile kullanıcıların izleyeceği adımlar hakkındaki bilgilendirmelerin resmî kanallardan paylaşılacağını duyurdu.

15-18 YAŞ ARASI SOSYAL MEDYA KULLANIMINDA HANGİ ÖZELLİKLER YASAKLANACAK?

Yeni yönetmelik, 15 yaşını tamamlayan çocukların sosyal medyayı yetişkinlerle aynı koşullarda kullanmasına izin vermiyor. Bu yaş grubundaki hesaplarda daha yüksek gizlilik standartları ve içerik sınırlamaları uygulanacak.

Yönetmeliğin 8'inci maddesinde yer alan başlıca kurallar şöyle:

• Gizli hesap zorunluluğu: Çocuk hesapları varsayılan olarak gizli olacak ve herkese açık hesaba dönüştürülemeyecek.
  
• Canlı yayın yasağı: 15-17 yaş grubundaki kullanıcılar canlı yayın açamayacak.
  
• Mesajlaşma sınırlaması: Çocuklara yalnızca takip ettikleri hesaplardan mesaj gönderilebilecek. Mesajlarda görüldü bilgisi bulunmayacak.
  
• Takipçi gizliliği: Takipçi ve takip edilen hesapların listeleri başkalarına gösterilemeyecek.
  
• Hesap önerileri: Çocuk hesapları diğer kullanıcılara önerilemeyecek. Diğer hesaplar da çocuklara takip amacıyla önerilmeyecek.
  
• Reklam kısıtlaması: Çocukların kişisel verileri davranışsal profilleme ve kişiselleştirilmiş ticari reklam amacıyla kullanılamayacak.
  
• Rehber eşleştirme yasağı: Telefon rehberi, e-posta adres defteri ve diğer platformlardaki kişi listeleriyle eşleştirme yapılamayacak.
  
• Sonsuz kaydırma sınırlaması: Görsellerin aralıksız şekilde sunulmasını sağlayan kaydırma ve benzeri işlevler çocuk hesaplarında kullanılamayacak.
  
• Ekran görüntüsü önlemleri: Platformlar çocukların profil, paylaşım ve görsellerinin ekran görüntülerinin alınmasını önlemeye yönelik teknik tedbirler uygulayacak.
  

Sosyal medya şirketleri ayrıca çocukların gelişimine zarar verebilecek içerikleri azaltmaya yönelik filtreleme ve öneri sistemi ayarlarını devreye almakla yükümlü olacak.

ANNE VE BABALAR ÇOCUKLARININ SOSYAL MEDYA HESAPLARINI KONTROL EDEBİLECEK Mİ?

Yönetmelikle sosyal medya şirketlerine ebeveyn kontrol araçları sunma zorunluluğu getiriliyor. Anne, baba veya çocuğun yasal temsilcisi, sunulacak araçlar aracılığıyla belirli hesap ayarlarını ve kullanım koşullarını yönetebilecek.

Ebeveyn kontrol sistemlerinde hesap ve özellik ayarlarını yönetme, ekran süresini izleme ve sınırlandırma, ücretli işlemleri onaya bağlama ve harcama limiti belirleme gibi seçenekler bulunacak.

Bu araçların Türkçe sunulması ve farklı cihazlarda kullanılabilmesi gerekecek. Ayrıca ebeveyn denetimi etkinleştirildiğinde çocuk kullanıcı bilgilendirilecek.

Çocukların, ebeveynin bilgisi ve gerekli güvenlik doğrulaması olmadan kontrol ayarlarını devre dışı bırakmasını önleyecek güvenlik tedbirleri de uygulanacak.

Ebeveyn izni, 15 yaşından küçük çocuklara yönelik sosyal ağ yasağını ortadan kaldırmayacak. Dolayısıyla anne veya babanın onay vermesi, bu yaş grubundaki çocukların yeni düzenleme kapsamında hesap açabilmesi için yeterli olmayacak.

SOSYAL MEDYA YAŞ DOĞRULAMASI YAPILMAZSA NE OLACAK?

1 Kasım 2026'dan itibaren yeni sosyal medya hesabı açmak isteyen kullanıcıların yaş durumunun dijital belirteçle doğrulanması zorunlu olacak. Doğrulama işlemi tamamlanmadan hesap oluşturulmasına ilişkin şart yerine getirilmiş sayılmayacak.

Mevcut hesaplarda ise 31 Mart 2027 tarihine kadar uyum süreci uygulanacak. Kullanıcıların bu dönemde platformların sağlayacağı doğrulama yöntemini kullanmaları gerekecek.

Mevcut hesapların son tarihe kadar doğrulanamaması durumunda platformların hangi uygulama adımlarını hangi sırayla gerçekleştireceğine ilişkin bütün teknik ayrıntılar henüz duyurulmuş değil. Bununla birlikte yönetmelik, mevcut hesapların en az bir kez yaş belirteciyle doğrulanmasını zorunlu tutuyor.

Yaşının 15'in altında olduğu belirlenen kullanıcıların hesapları kapatılacak. Hesap kapatma işleminin hatalı olduğu düşünülüyorsa başvuru ve itiraz hakkı kullanılabilecek.

SOSYAL MEDYA HESABI KAPATILIRSA İTİRAZ EDİLEBİLECEK Mİ?

Yeni düzenleme, yaş doğrulama sonucuna veya hesabın kapatılmasına itiraz edilmesine de imkân tanıyor. Yönetmeliğin 10'uncu maddesine göre sosyal ağ sağlayıcıları ücretsiz, Türkçe dil seçeneği bulunan ve erişilebilir bir başvuru sistemi kurmak zorunda olacak.

Başvurular yalnızca otomatik sistemlerle değerlendirilemeyecek. İtirazların anlamlı bir insan incelemesine tabi tutulması gerekecek.

İtiraz süreci devam ederken hesap içeriği ve kişisel veriler silinmeyecek. Kullanıcılar ayrıca itiraz sonucuna karşı Siber Güvenlik Başkanlığına şikâyette bulunabilecek ve yargı yoluna başvurabilecek.

SOSYAL MEDYA YASAĞINA UYMAYAN PLATFORMLARA CEZA VERİLECEK Mİ?

Düzenlemenin yasal dayanağını 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun oluşturuyor.

Yönetmeliğin 11'inci maddesine göre yükümlülüklerini yerine getirmeyen sosyal ağ sağlayıcılarına, 5651 sayılı Kanun'un ek 4'üncü maddesindeki ilgili yaptırım hükümleri uygulanabilecek.

Yaptırım uygulanmadan önce şirkete aykırılık bildirilecek ve ihlalin niteliğine göre giderilmesi için makul süre tanınacak. Yaptırım belirlenirken ihlalin ağırlığı, devam ettiği süre, etkilenen çocuk sayısı ve şirketin uyum çalışmaları dikkate alınacak.

Dolayısıyla düzenlemenin yaptırım mekanizması öncelikle sosyal ağ sağlayıcılarının yasal sorumluluklarına dayanıyor.

YURT DIŞINDAN TÜRKİYE'YE GELENLER YAŞ DOĞRULAMASI YAPACAK MI?

Yönetmelikte Türkiye'de sürekli ikamet etmeyen ve geçici olarak bulunan kullanıcılar için ayrı bir düzenleme yer alıyor.

Bu kişiler, yönetmelikte belirtilen yaş doğrulama kontrol mekanizmalarından muaf tutuluyor. Ancak Türkiye'deki sosyal ağ hizmetlerinden yararlanmak amacıyla başvurduklarında pasaport bilgileriyle oluşturulan istisnai bir belirteç kullanmaları öngörülüyor.

Bu belirteç de Siber Güvenlik Başkanlığının e-Devlet üzerinden sunacağı çevrim içi hizmet aracılığıyla oluşturulacak. İlgili süreçte standart e-Devlet kimlik doğrulaması yerine pasaport bilgileri esas alınacak.

E-DEVLET YAŞ DOĞRULAMA MESAJLARINA DİKKAT: DOLANDIRICILIK UYARISI

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, 23 Ekim'de yayımladığı açıklamada sosyal medya yaş doğrulama düzenlemesinin dolandırıcılar tarafından kullanılabileceği konusunda vatandaşları uyardı.

Merkez, hesapların hemen kapatılacağı yönündeki sahte SMS, e-posta ve sosyal medya mesajlarıyla kullanıcıların kişisel ve finansal bilgilerinin hedef alınabileceğini bildirdi.

Yaş doğrulama işlemleri sırasında şu güvenlik kurallarına dikkat edilmesi gerekiyor:

• İşlemler yalnızca resmî e-Devlet internet sitesi veya mobil uygulamasından yapılmalı.
  
• SMS, e-posta veya sosyal medyadan gönderilen şüpheli doğrulama bağlantıları açılmamalı.
  
• e-Devlet şifresi ve SMS doğrulama kodu kimseyle paylaşılmamalı.
  
• Yaş doğrulaması bahanesiyle kredi kartı bilgisi veya ücret talep eden kişi ve sitelere itibar edilmemeli.
  
• Platformların resmî uygulamaları ve kamu kurumlarının duyuruları takip edilmeli.
  

Siber Güvenlik Başkanlığının açıklamasına göre kamu kurumlarının isimlerini ve logolarını taklit eden şüpheli internet siteleri, kurumun resmî ihbar kanalları aracılığıyla bildirilebilecek.

1 KASIM SOSYAL MEDYA YASAĞI HAKKINDA MERAK EDİLEN SORULAR

Sosyal medya yasağı ne zaman başlayacak?

Yeni düzenleme 1 Kasım 2026 Pazar günü yürürlüğe girecek.

Sosyal medya yasağı kaç yaş altına uygulanacak?

15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ hizmeti sunulamayacak. 15-17 yaş grubundaki kullanıcılar ise belirli kısıtlamalarla sosyal medyayı kullanabilecek.

1 Kasım'da Instagram hesapları kapanacak mı?

Bütün mevcut hesaplar 1 Kasım'da kapatılmayacak. Mevcut hesapların doğrulanması için 31 Mart 2027'ye kadar geçiş süresi tanındı.

e-Devlet yaş doğrulama zorunlu mu?

Evet. Yönetmelik kapsamındaki yeni hesaplarda yaş doğrulama belirteci zorunlu olacak. Mevcut hesaplar da geçiş süresi içinde doğrulanacak.

Yaş doğrulaması için kimlik fotoğrafı yüklemek gerekiyor mu?

Yönetmelik, sosyal medya platformlarına doğrudan kimlik fotoğrafı gönderilmesini değil, e-Devlet üzerinden yaş doğrulama belirteci oluşturulmasını öngörüyor.

18 yaşından büyükler de doğrulama yapacak mı?

Evet. Düzenleme yalnızca çocukların yaşının kontrol edilmesini değil, kullanıcıların hangi yaş kategorisinde yer aldığının doğrulanmasını da içeriyor.

15 yaşından küçük çocuklar aile izniyle Instagram kullanabilecek mi?

Hayır. Yönetmelikte bu yaş grubu için ebeveyn onayıyla hesap açılmasına ilişkin bir istisna bulunmuyor.

Yaş doğrulama belirteci nereden alınacak?

Siber Güvenlik Başkanlığının e-Devlet Kapısı üzerinden sunacağı çevrim içi hizmet kullanılarak oluşturulacak. Hizmetin uygulamadaki ayrıntılı kullanım ekranları resmî duyurularla açıklanacak.

Sosyal medya yaş doğrulaması ücretli mi?

Resmî açıklamalarda yaş doğrulaması için herhangi bir ücret duyurulmadı. Yetkililer, ücret veya banka kartı bilgisi talep eden şüpheli mesajlara karşı uyarıda bulundu.

1 KASIM SOSYAL MEDYA YASAĞI İÇİN SON TARİH 31 MART 2027

Türkiye'de sosyal medya kullanımına ilişkin yeni dönem 1 Kasım 2026'da başlayacak. Düzenleme kapsamında 15 yaşından küçük çocukların sosyal ağ hizmetlerine erişimi engellenecek, 15-17 yaş grubundaki kullanıcıların hesaplarına ise yeni güvenlik ve gizlilik kuralları uygulanacak.

Mevcut sosyal medya hesapları için belirlenen yaş doğrulama süresi 31 Mart 2027 tarihinde sona erecek. Kullanıcılar, e-Devlet üzerinden oluşturulacak dijital yaş doğrulama belirtecini kullanarak hesaplarını doğrulayabilecek. İşlemin platformlara özgü teknik ayrıntıları ise Siber Güvenlik Başkanlığı ve sosyal ağ şirketleri tarafından duyurulacak.

GÜLLER VE GÜNAHLAR YENİ BÖLÜM NEDEN YOK?

Güller ve Günahlar dizisinin 31 Ekim Cumartesi akşamı yayınlanması beklenen yeni bölümü ertelendi. Kanal D, dizinin normal yayın saatinde tekrar bölümüne yer verdi.

Bu hafta 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı nedeniyle televizyon kanallarının yayın programlarında değişiklikler yaşandı. Bazı dizilerin yeni bölümleri ertelenirken Güller ve Günahlar da bu yapımlar arasında yer aldı.

Öte yandan televizyon sektöründeki reklam gelirleriyle ilgili sorunların bazı dizilerin yayın takvimini etkilediği öne sürüldü. Ancak Kanal D veya yapım şirketinden Güller ve Günahlar'ın yeni bölümünün ertelenme nedenine ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

GÜLLER VE GÜNAHLAR BU AKŞAM VAR MI, 31 EKİM'DE NEDEN TEKRAR YAYINLANDI?

Güller ve Günahlar, 31 Ekim Cumartesi günü Kanal D yayın akışında yer aldı ancak yeni bölümüyle ekrana gelmedi. Dizinin saat 20.00'de başlayan yayınında tekrar bölümü gösterildi.

Kanal D'nin akşam programında saat 18.30'da Kanal D Haber Hafta Sonu, 20.00'de Güller ve Günahlar, 23.15'te ise Daha 17 yer aldı. Böylece dizinin normal yayın saati korunurken yeni bölüm yerine önceki bölümlerinden biri izleyiciyle buluştu.

GÜLLER VE GÜNAHLAR FİNAL Mİ YAPTI, BİTTİ Mİ?

Güller ve Günahlar dizisinin final yaptığına ilişkin resmi bir açıklama bulunmuyor. Kanal D veya yapım şirketi tarafından dizinin sona erdiğini duyuran bir karar paylaşılmadı.

Bu nedenle 31 Ekim'de yeni bölümün yayınlanmaması, dizinin final yaptığı anlamına gelmiyor. Yapımın yayın takvimine kısa bir ara verildiği ve yeni bölümleriyle ekran yolculuğunu sürdürmesinin beklendiği belirtiliyor.

GÜLLER VE GÜNAHLAR YENİ BÖLÜM NE ZAMAN YAYINLANACAK?

Güller ve Günahlar'ın yeni bölümünün 7 Kasım 2026 Cumartesi günü saat 20.00'de yayınlanması bekleniyor. Dizinin bir haftalık aranın ardından normal yayın düzenine dönmesi öngörülüyor.

Ancak 7 Kasım tarihi için Kanal D tarafından ayrıca doğrulanmış kesin bir yeni bölüm duyurusu henüz bulunmuyor. Yayın tarihi, kanalın güncel programı ve yeni bölüm tanıtımıyla netlik kazanacak.

GÜLLER VE GÜNAHLAR DİZİSİNİN OYUNCULARI KİMLER?

Güller ve Günahlar dizisinin başrollerinde Murat Yıldırım ile Cemre Baysel bulunuyor. Murat Yıldırım'ın Serhat, Cemre Baysel'in ise Zeynep karakterini canlandırdığı yapım, aile ilişkileri, geçmişte saklanan sırlar ve karakterler arasındaki çatışmalar etrafında şekilleniyor.

Serhat'ın ailesine ilişkin öğrendiği gerçekler ve Zeynep ile gelişen ilişkisi, dizinin hikâyesinin merkezinde yer alıyor. İzleyiciler, ertelenen yeni bölümde yaşanacak gelişmeleri takip etmek için dizinin yayın tarihine odaklandı.

GÜLLER VE GÜNAHLAR HANGİ KANALDA, SAAT KAÇTA YAYINLANACAK?

Güller ve Günahlar dizisi, normal yayın düzeninde her cumartesi saat 20.00'de Kanal D ekranlarında izleyiciyle buluşuyor. 31 Ekim'de tekrar bölümü yayınlanan dizinin yeni bölümünün ise 7 Kasım Cumartesi akşamı aynı saatte ekrana gelmesi bekleniyor. Kesin yayın bilgisi Kanal D'nin güncel yayın akışı üzerinden takip edilebilecek.

“PAYLAŞIMDA ADALET OLMADIĞI İÇİN HALKIN YÜZDE 80'İ YOKSULLUK SINIRININ ALTINDA”

Türkiye'de asgari ücretlilerin ve emeklilerin geçim sıkıntısı yaşadığını belirten Erbakan, “Türkiye'de kaynaklar var, imkan var, nimetler Cenabı Allah tarafından veriliyor ama paylaşımda adalet olmadığı için halkın yüzde 80'i yoksulluk sınırının altında, yüzde 45'i açlık sınırının altında. 8 milyondan fazla asgari ücretli, 16 milyondan fazla emekli maalesef açlık sınırının altında maaşlarla hayatta kalma mücadelesi veriyor” diye konuştu.

“2026'NIN İLK 8 AYINDA 82 BİN ESNAF DÜKKANINI KAPATMAK MECBURİYETİNDE KALIYOR”

Mazot fiyatları ve diğer girdi maliyetlerindeki artış nedeniyle çiftçilerin üretim yaptıkça zarar ettiğini söyleyen Erbakan, küçük esnafın durumuna ilişkin şunları kaydetti:

“Küçük esnafımız ağır vergiler yüzünden, yüksek faiz oranları yüzünden, astronomik iş yeri kiraları yüzünden ve alım gücünün sıfıra düştüğü piyasa yüzünden her geçen gün dükkanını kapatıyor, siftah etmeden kepenk indiriyor. 2026'nın ilk 8 ayında 82 bin esnaf dükkanını kapatmak mecburiyetinde kalıyor.”

“BU SENE DEVLET BÜTÇESİNDEN FAİZE 2,7 TRİLYON LİRA ÖDENDİ”

Erbakan, “Küçük esnafa, KOBİ'ye, çiftçiye, köylüye, işçiye, memura, emekliye niye kaynak kalmıyor? Çünkü imkanlar canavarlara gidiyor. Bu canavarları biz, Yeniden Refah Partisi olarak yıllardan beri anlatıyoruz. Birincisi faiz canavarı. Bu sene devlet bütçesinden faize 2,7 trilyon lira ödendi” dedi.

Kamu-özel iş birliği projeleri, özelleştirmeler ve vergi muafiyetleri yoluyla bu yıl sekiz holdinge 1,5 trilyon lira aktarıldığını öne süren Erbakan, makam uçakları ve konvoyları, protokol giderleri, saraylar, yurt dışı gezileri ve birden fazla yerden maaş alan bürokratları örnek göstererek kamudaki israfın 2 trilyon lirayı bulduğunu savundu. Erbakan, “Onun için de millete, emekliye, emekçiye, çiftçiye, köylüye kaynak kalmıyor. Borç, faiz, zam, vergi ekonomisi uygulanıyor” ifadelerini kullandı.

“İMTİYAZLI HOLDİNGLERE HAKSIZ KAYNAK AKTARAN MUSLUKLARI KAPATACAĞIZ”

İktidara gelmeleri halinde denk bütçe uygulayacaklarını belirten Erbakan, “Biz gelir gelmez imtiyazlı holdinglere haksız kaynak aktaran muslukları kapatacağız. Hortumları birer birer keseceğiz ve kamudaki israfı da inşallah Allah'ın izni ile Milli Görüş ruhuyla önleyeceğiz ve böylece denk bütçeyi gerçekleştireceğiz” dedi. Erbakan, 54. Hükümet dönemini örnek göstererek bu yolla bütçedeki faiz yükünü azaltacaklarını söyledi.

Başsavcılık tarafından yapılan açıklamada, Ergun'un hangi suçlamalar kapsamında gözaltına alındığına ilişkin bilgi paylaşıldı. Açıklamada soruşturma işlemlerinin sürdüğü belirtildi.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın konuya ilişkin açıklamasında şu ifadelere yer verildi:

"Cumhuriyet Başsavcılığımızca yürütülmekte olan “Fon Soruşturması” kapsamında; Borsa İstanbul A.Ş. Genel Müdürü Korkmaz Enes Ergun, “suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ve rüşvet” suçlarından gözaltına alınmış olup soruşturma işlemleri devam etmektedir."

Karşılaşmanın ilk yarısında üstün bir oyun ortaya koyan Fenerbahçe, 45+1. dakikada Guendouzi’nin kaydettiği golle 1-0 öne geçti. Bu golde asist Lukaku’dan geldi. Sarı-lacivertliler, soyunma odasına avantajlı skorla gitti.

İkinci yarıda beraberlik için baskısını artıran Göztepe, aradığı golü 76. dakikada Armstrong ile buldu ve skoru 1-1'e getirdi.

Bu golden yalnızca üç dakika sonra sahneye çıkan Henrique, 79. dakikada attığı golle Göztepe'yi 2-1 öne geçirdi. Kalan dakikalarda başka gol olmayınca İzmir temsilcisi, Kadıköy'den üç puanla ayrıldı.

Bu mağlubiyetle ligde üst üste ikinci kez sahadan puansız ayrılan Fenerbahçe, 16 puanda kaldı. Sarı-lacivertliler, liderle arasındaki puan farkının 9'a yükselmesine engel olamadı.

Deplasmanda önemli bir galibiyet elde eden Göztepe ise puanını 15'e çıkararak üst sıralar için iddiasını sürdürdü.

Süper Lig'in 11. haftasında Fenerbahçe, deplasmanda Çorum FK ile karşı karşıya gelecek. Göztepe ise sahasında Başakşehir'i konuk edecek.

Ağırel, nezarethanede verilen yemeğin çiğ ve kötü kokulu olması üzerine tabldot üstündeki etiketi sökerek yemekten numune aldığını ve şirketi araştırdığını aktarmıştı. 8 milyon TL ile "İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü bünyesinde bulunan nezarethaneler için kahvaltılık, öğlen ve akşam kumanyası" ihalesini alan şirketin Oktay Unlu Mamuller olduğunu belirten Ağırel, firmayla ilgili haberleri taradığında bir okuldaki zehirlenme vakasıyla karşılaştığını belirtti. Ağırel, "Bundan sonra eğer bir zehirlenme olayı yaşanırsa bilin ki bu iş ile ilgilenenler bundan sorumludur. Sorumluların bu durumu denetleyeceklerini umuyorum. Ancak unutulmaması gereken nezaretteki herkes bu devlete emanet" demişti.

Müdürlük'ten yapılan açıklamada, nezarethanelerde sunulan yemek hizmetlerine ilişkin sosyal medyada gündeme getirilen iddialar üzerine kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi için açıklama ihtiyacı duyulduğu ifade edildi.

Nezarethanelerde sunulan yemek hizmetine ilişkin ihalenin 28 Nisan'da "4734 sayılı Kamu İhale Kanunu" kapsamında açık ihale usulüyle ve şeffaflık ile rekabet ilkeleri gözetilerek yapıldığı belirtilen açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Gözaltındaki şahıslara sunulan kumanyalar, ilgili gıda mevzuatı ve teknik şartname hükümlerine uygunluk açısından gerekli kontrol, muayene ve kabul işlemlerinden geçirilerek teslim alınmaktadır. Teslim alınan tüm kumanyalardan şahit numuneler alınmakta ve bu numuneler belirlenen süre boyunca uygun koşullarda muhafaza edilmektedir. Ayrıca gözaltındaki şahısların sağlık durumları düzenli olarak takip edilmekte olup, yapılan sağlık kontrollerinde herhangi bir gıda zehirlenmesi vakasına rastlanmamıştır."

Cumhurbaşkanı Erdoğan, davetine icabetle Türkiye'ye çalışma ziyareti yapan Zelenski'i Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Ofisi'nde resmi törenle karşıladı.

Birbirlerine heyetlerini tanıtan Erdoğan ve Zelenski, daha sonra baş başa ve heyetler arası görüşmelere geçti.

Görüşmede, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın ile Ukrayna Dış İstihbarat Servisi Başkanı Rüstem Umerov da hazır bulundu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan:

"Barışa giden yolu açmak için elimizden gelen her türlü gayreti göstermeye hazır olduğumuzu vurgulamak isterim"

"Savaşın yol açtığı kayıplar ve yıkım maalesef her geçen gün artıyor. Savaşta hayatını kaybedenler için Sayın Zelenski'ye ve dost Ukrayna halkına taziyelerimi tekrar iletiyorum. Kendisiyle bugünkü görüşmelerimizde Ukrayna'da barışın sağlanmasına yönelik son dönemde artan çabaları ve Karadeniz'deki güvenlik durumunu etraflıca ele aldık.

Savaşın, özellikle Amerikan Başkanı Sayın Trump'ın da çabalarıyla diplomatik yollarla sona erdirilmesine yönelik girişimlerin yeniden hız kazanmış olmasından memnuniyet duyuyoruz. Esasen Ukrayna ve Rusya arasında ev sahipliği yaptığımız müzakereler, diplomasi yoluyla somut sonuçlar alınabileceğini göstermişti. Bugün geldiğimiz noktada da adil bir barışın kaybedeni olmaz diyoruz. Barışa giden yolu açmak için elimizden gelen her türlü gayreti göstermeye hazır olduğumuzu vurgulamak isterim.

Sayın Zelenski ile görüşmemizde Karadeniz'de seyrüsefer emniyetinin sağlanmasına yönelik fikir teatisinde bulunduk. Savaşın başından bu yana Karadeniz'de güvenlik ve istikrarın muhafazası için aktif çaba gösteriyoruz. Ancak son dönemde yaşanan tırmanmaya paralel olarak çatışmaların Karadeniz'e sıçradığına şahit oluyoruz.

Sivil gemilere yönelik saldırıların ve Karadeniz'de tırmanmayı artıracak adımların hiç kimseye fayda sağlamayacağı açıktır. Bu saldırıları kimden gelirse gelsin ve gerekçesi ne olursa olsun hiçbir şekilde kabul etmemiz mümkün değildir. Bu konuda tüm tarafları sorumlu davranmaya ve bu şekilde de hareket etmeye davet ediyoruz. Karadeniz'de seyrüsefer emniyetini yeniden tesis etmek amacıyla taraflarla görüşmelerimizi sürdüreceğiz. Mutabakata varılmasının Ukrayna'da kalıcı barış sağlanması yönündeki çabalara da ivme kazandıracağına inanıyorum. Bu konuyu Rusya ile de görüşerek süreci ilerletmeyi amaçlıyoruz.

Stratejik ortağımız Ukrayna'nın toprak bütünlüğü, egemenliği ve bağımsızlığına olan bağlılığımızı bir kez daha teyit ettik. Ülkelerimiz arasında 2022 yılında imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması'nın 1 Ekim itibarıyla yürürlüğe girmesi, ikili ekonomik ve ticari ilişkilerimiz açısından önemli bir adım teşkil etmiştir. Bu anlaşma bizi 10 milyar dolar ticaret hacmi hedefimize bir adım daha yaklaştırmıştır.

Son olarak, zorlu savaş koşullarına rağmen Ukrayna'yı terk etmeyen şirketlerimizin Ukrayna'nın yeniden imarına da inşallah önemli katkılar sağlayacağına inanıyorum."

Üreticinin düşük alım fiyatları, yüksek maliyetler ve pazarlama sorunlarıyla karşı karşıya olduğunu söyleyen Özel, Tariş’in piyasadaki belirleyici rolünü kaybettiğini savundu. İktidara gelmeleri halinde üretici kooperatiflerini destekleyeceklerini, zeytin ve zeytinyağını stratejik ürün olarak ele alacaklarını, taban fiyat uygulamasıyla üreticinin zarar etmesini önleyeceklerini ve ürünlerin dünya pazarlarında tanıtımına destek vereceklerini kaydetti.

Kadın ve erkek üreticilere farklı yevmiye ödenmesine de tepki gösteren Özel, kadınların aynı işi yapmalarına rağmen daha düşük ücret almasını kabul etmeyeceklerini söyledi. Özel, "Kadın olduğu için kadına az yevmiye veren kimse, karşısında bizi bulur kardeşim. Böyle bir sistem olmaz" dedi.

"YENİ Parti iktidar olunca, zenginlere geçiş garantisi değil, zeytinciye geçim garantisi olacak. Nasıl Erdoğan kendisine yakın iş adamlarını toplayıp toplayıp götürüyor ve onlara pazar arıyorsa biz zeytinci için, üzüm üreticisi için, fındık üreticisi için, Gaziantep’teki fıstık üreticisi için, sebze ve meyve üreticilerimiz için, narenciye üreticileri için çalışacağız" diyen Özel, şunları kaydetti:

"OLMAZ OLSUN ÖYLE DOSTLUK"

"Sizin arkanızda köylü çocuğu, bahçıvan torunu, YENİ Parti ve Genel Başkanı Özgür Özel var. Hiç korkmasın kimse. Herkes dostunu kayırır. Erdoğan’la Trump dost. Erdoğan’la Trump dost, kârlı olan Amerika Birleşik Devletleri. Trump, zeytinyağımıza yüzde 12 ilave gümrük vergisi koydu. Trump’la anlaşıp menfaati Amerika’ya sağlayıp, Balıkesirlinin zeytinyağına ilave vergi koydurtan Trump’a söz geçiremeyenlere yazıklar olsun. Olmaz olsun öyle dostluk, olmaz olsun. Ondan böyle tek taraflı çıkar ilişkileri ile Amerika’ya kazandıran ama burada sadece kendisine kazandıran, millete faydası olmayan dostlukların hiçbir kıymeti yok.

"ANKETLERDE EMEKLİYİ GÖRDÜLER"

Ülkenin her tarafından yeni bir feryat yükseliyor. 2018’den beri bitmeyen bir krizin içindeyiz. Açlık sınırı 38 bin lira, yoksulluk sınırı 124 bin lira. Beş emekli bir araya gelse bir yoksulluğu geçemiyorlar. Emekli maaşları açlık sınırının çok altında. Bu iktidar geldiğinde sekiz çeyrek altın alırken en düşük emekli maaşı, şimdi iki çeyrek altın alamaz duruma gelmiş. Öyle bir noktaya geldi ki memur emeklisi, İntibak Yasası sorunları yüzünden 3 bin 600 ek gösterge o emekli olmadan verilmediği için ya da onun alanına verilmediği için büyük haksızlıklar, büyük sıkıntılar yaşıyor. Emekliyi perişan etti 23 bin 500 lirayla. Şimdi diyor ki ‘Ben bu sene emekliye enflasyonu vereceğim, belki biraz da refah payı vereceğim.’ Neden? Çünkü emeklide tepkinin ne kadar büyük olduğu artık anketlere yansıdı. Şunu söyleyeyim. AK Parti’nin emeklilerde oy oranı yüzde 20’den de aşağıda, yüzde 15’lere gitti. Bu felaketi gördüler, ‘Şimdi bir şey yapacağız’ diyorlar.

"HANİ PARA YOKTU?’ DİYORLAR"

"Neden biliyor musunuz? Bugüne kadar hep ‘Emekliye para yok’ diyordu. ‘Para yok, kaynak yok, imkan yok, sık dişini.’ Fon krizi bir çıktı; milyarlarca dolarlar havada uçmuş. Milletvekilleri, eski Bakanlar, Genel Başkan Yardımcıları milyarlarca dolarları… ‘Emekliye zam ver.’ ‘Veremem, maliyeti 9 milyar dolar.’ O paraları havuduyla götürmüşler, yurtdışına kaçırmışlar. O fonları yönetenleri atayan Erdoğan. Fonun yöneticilerinin tamamı AK Partili, çalanlar AK Partili, atayanlar AK Partili, soyulanların önemli bir kısmı AK Partili. Şimdi Erdoğan şu soruyla karşı karşıya. Emekli, Erdoğan’a ‘Hani para yoktu?’ diyor. Türkiye’yi bu hale getiren AK Parti’nin kara düzenidir. Bu kara düzen zeytinciyi, çiftçiyi, emekliyi düşünmez. Bu kara düzen sadece kendisini düşünür. Bunlar milletin cebini değil, kendi yandaşlarının kasalarını düşünürler. Ben buradan hepinize söz veriyorum. Hem bu fon vurguncularından son kuruşa kadar yurtdışına da gitse bu paralar getirilecek. Artık bakan evlatlarının devri bitecek ve bu meydandaki vatan evlatlarının devri başlayacak.

"BU HIRSIZLARIN BİR SAHİBİ VAR"

Fon vurgununda ilk günler dediler ki ‘Doğrudan maliyet 20 milyar dolar. 90 oldu, 110 oldu, şimdi 130 milyar dolara çıktı. Çalınan para depremin yıktığı 10 şehirdeki toplam hasardan fazla. Söylüyorduk da dinlemiyorlardı. Meğerse emekliye lazım para misliyle varmış. Zeytinciye lazım para misliyle varmış. Çiftçiye lazım para misliyle varmış. Her türlü ihtiyaca varmış. Ama bunlar çatır çatır kendilerine bu parayı çalmış. Şimdi kanun çıkardılar, tövbe hesabı açmışlar. Ya biri aç kalıp, ekmek çalarken yakalanıyor ve 15 yıl veriyorlar. Tövbesi yok, bir şeyi yok. Ama bunların önceki dönem milletvekilleri, şimdiki milletvekilleri, Bakanları, üst düzey bürokratları 130 milyar dolar maliyet yarattılar bu memlekete. Bir hesap açmışlar; tövbe hesabı. ‘Çaktırmadan parayı oraya koy, aradan çekil. Gözüm seni görmesin’ diyor Erdoğan. Niye? Çünkü orada baklavayı alan adam gibi sahipsiz değil. Bu hırsızların bir sahibi var. O da bu kara düzenin ta kendisi. Biz ilk günden beri çözüm önerilerimizi söyledik. Kanun teklifimizi verdik. Bundan sonra dikkatli bir şekilde bu konuyu takip etmeye devam edeceğiz.

"SANDIKTA BİRLEŞECEĞİZ"

Gariban nefsine uyar, hapis yatar. Fatma Betül Sayan Kaya Hanım Erdoğan’ın kızıdır; nefsine uymuş, o tövbe hesabına koyar ve adliyede arka kapıdan kaçırırlar, gider. O yüzden bugüne kadar AK Parti’yi desteklese de bizim kapımız, YENİ Parti’nin kapısı ardına kadar açık bütün demokratlara. Muhafazakar demokratlar, milliyetçi demokratlar bütün kapılar açık. Kürt’üne-Türk’üne, Laz’ına-Çerkes’ine, Alevi’sine-Sünni’sine. Bu milletin evladı değil misiniz? Hepinize açık kapılar. Bugüne kadar birleşemediklerimizle sandıkta birleşeceğiz. Bu iktidarı değiştireceğiz. Bu ülkenin bütün muhalefeti, soldakiler-sağdakiler ama yeter ki bu vatanı, bu milleti, bu ülkeyi, bu bayrağı, Atatürk’ü sevsin ve bunlarla sorunu olmasın. Hep birlikte olacağız. Bu seçim otokratlara karşı demokratların birleşeceği seçim olacak. Tek adamlar gidecek ve milletin kendisi gelecek.

"ÖZ ELEŞTİRİ VE DEĞİŞİM ZAMANIYDI"

Atatürk’ün kurduğu parti 47 yıl boyunca başarıyı kazanamıyordu, başarı kalesinin kapıları üzerimize kilitliydi. Siyasetin başarı kalesinin kapısından giremiyorduk. Maalesef üst üste kayıplara rağmen çok kazanmamız gereken bir Cumhurbaşkanlığı seçimini de kaybettikten sonra biz dedik ki ‘Artık öz eleştirinin, değişimin zamanıdır.’ Dediler, ‘Olmaz.’ Çok uğraştık, çok çabaladık ve bir kurultay sonucunda partimizde Cumhuriyet tarihinde ilk kez seçimle bir değişimi gerçekleştirdik. Milletimiz bu değişimi kuvvetli bir öz eleştiri saydı. 14 seçim üst üste kaybetmiştik ama bu sefer bize bir şans verdi. Siz arkamızda durdunuz. Ege arkamızda durdu. Ege’nin bir evladı olarak Ege’de bulunan yedi ilin yedisinde, toprağı bulunan dokuz ilin dokuzunu da kazandık. Türkiye’nin yüzde 65’ini kazandık, ekonominin yüzde 84’ünü kazandık. 411 belediye kazandık. Rekorlar kırdık, yüzde altı oy aldığımız şehirlerde yüzde 60 oylar aldık. 47 yıl sonra partimizi birinci parti yaptık.

"KURULDUKTAN SONRA İLK KEZ YENİLDİ"

Adalet ve Kalkınma Partisi kurulduğundan beri ilk kez yenildi. O günden itibaren bir hazımsızlık, bir saldırganlık başladı. Ayvalıklılar MHP’ye oy verdi mi iyi, AK Parti‘ye oy verdi mi iyi. Ama bize verince bunu içine sindiremedi. Kurulduğu günden beri ilk kez ikinci oldu. 47 yıldan beri biz de ilk kez birinci olduk. Ama saldırılara başladı. Atatürk’ün partisini adaysızlaştırmak için cumhurbaşkanı adayımızı içeri attı. Lidersizleştirmek için bana yapmadığını bırakmadı. Kurumsuzlaştırmak için partinin son dört seçimini aile mahkemesine, medeni hukuk mahkemesine iptal ettirdi, YSK’nın verdiği mazbatalara rağmen. Kendisini yeneni, 47 yıl sonra birinci gelenleri götürüp, her zaman yendiğini başımıza getirdi. Biz büyük bir mücadeleyle önce partimizde mücadele ettik, çünkü siz dediniz ki ‘dik dur, eğilme.’ Sonra dediniz ki ‘Ya bir yol bulacak partiyi geri alacaksın ya da yeni bir yol açacaksın.’ Baktık ki mahkeme kararını bir günde yollayacaklar, adli tatile kadar yollamazlar. 40 gün içinde kongre yapması lazım, ‘yapacağım, yapacağım’ dediler. Yapmadılar, hala yapmıyorlar, yapmayacaklar. Baktık bir yolu yok, yeni bir yol açacağız. Sizden aldığımız kuvvetle dedik ki ‘Arkamızda düşman gibi bir deniz, önümüzde deniz gibi bir düşman var.’ Gemileri yaktık, karaya çıktık, o yolu hep birlikte biz açtık.

"PARTİMİZİ MİLLETİMİZ KURDU"

YENİ Parti’yi siz kurdunuz, adını sokakta siz koydunuz, bütçesini siz oluşturdunuz. Müzesine saklıyorum partinin, 950 lira yollamış, ‘Hayvanlarımın bir günlük süt parasıdır’ diyor. Para yollamış, ‘Bir römork buğday sattım o da sizin olsun’ diyor. 23 bin 500 lira maaş almış, 500 lirasını yollamış teyze. Ama böyle böyle iktidar olma umudunu, iktidarı değiştirme umudunu kimseye vermedi millet. Çünkü ‘Yenilmeye alışmışlar kalsın, yenenler gitsin, yenilenler gelsin’ diyenlere karşı ‘Hayır, teslim olmayacağız, geri adım atmayacağız, arkadaşlarımızı satmayacağız, bu yoldan dönmeyeceğiz’ diyenler var. Ayvalık çok iyi biliyor. Biz YENİ Parti’yi keyiften kurmadık, zaruretten kurduk. Ama biz YENİ Parti’yi muhalefet etsin diye değil, iktidar olsun diye kurduk. Onun için inançla, güvenle iktidara doğru yürüyoruz. YENİ Parti, zeytin toplayan, ekmeğini zeytinden çıkaranların YENİ Parti’sidir. Bu parti, çiftçilerin YENİ Parti’sidir. Emeklilerin YENİ Parti’sidir. Emekçilerin YENİ Parti’sidir. Esnafın YENİ Parti’sidir. Kadınların YENİ Parti’sidir. Gençlerin YENİ Parti’sidir. Hepinizin YENİ Parti’si, Türkiye’nin yeni umududur.

Asla kimse şundan endişe etmesin. ‘Efendim bunlar gitmez’ Gidecekler. ‘Bunlar yenilmez.’ Yendik, yine yeneceğiz. ‘Yenilse de bırakmaz.’ Öyle bir şey yok. O umutsuzluğa oynuyorlar, senin umudunu kırmak istiyorlar. Sandıktan umudunu kırmak istiyorlar. Asla, asla öyle bir şey yok. Size söz veriyorum, sandığa varacağız, o seçimi alacağız."

Sloganlara "Birlikte bu ülkeyi ahlaki temelleri üzerinde yeniden inşa edeceğiz" yanıtını veren Kılıçdaroğlu, "Siyaseti kirlilikten arındıracağız. Ahlaki temelleri güçlü olan bir siyaseti yeniden inşa edeceğiz. Yine söylüyorum: Siyasi Ahlak Kanunu vazgeçilmezimizdir. Siyaset kirlilikten arınmadığı sürece Türkiye huzur bulamaz. Kaynaklar yerli yerinde harcanamaz. Bir avuç kişi zenginleşirken milyonlar fakirleşir. O nedenle unutmamanız gereken temel nokta, bu ülkenin kesinlikle bir Siyasi Ahlak Kanunu’na ihtiyacı var. Siyasetin ahlaki temellerini inşallah Cumhuriyet Halk Partisi'nin önderliğinde bu ülkeye kazandıracağız. Bu temeller olmadan siyaset yürümez, Türkiye aydınlığa kavuşmaz. O nedenle beraber, birlikte yapacağız" ifadelerini kullandı.

Daha sonra savunma sanayideki gelişmelerden söz eden Kılıçdaroğlu, CHP’lilerin tarihi iyi bilmesi gerektiğini söyledi. Osmanlı’nın 18’inci yüzyıldaki Sanayi Devrimi'ni kaçırdığını anımsatan Kılıçdaroğlu, Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılmasının ardınından kurulan Cumhuriyet’in önceliğinin ekonomik bağımsızlık olduğunu vurgulayarak, "1923'te İzmir İktisat Kongresi toplandı. Ekonomik bağımsızlığı olmayanın tam bağımsızlığı olmayacağını Gazi Mustafa Kemal biliyordu. Eğer ekonomik olarak birilerine muhtaçsanız o zaman sizin bağımsızlığınız su götürür diyordu" diye konuştu.

Cumhuriyet’in kurucularının savunma sanayine verdiği önemi anlatan Kılıçdaroğlu, bu konuda açılan fabrikaları sıraladıktan sonra, "O fakir ülke, 1920'lerden 1930'lara, 1940'lara kadar gelen süreç içinde ne büyük başarılara imza atıldığını bilmeniz açısından bunu söylüyorum" dedi.

1937 yılında dünyaya uçak ihraç eden beş ülkeden birisinin Türkiye olduğunu vurgulayan Kılıçdaroğlu, Türkiye'nin NATO'ya üye olduğu 1945'ten itibaren uçak üretimini engellemeye çalıştığını anlatarak, "Türkiye, NATO'ya girer. Kıbrıs Barış Harekâtı'na kadar el bebek, gül bebek... Bir sorun yoktur. 5 Haziran 1964. Kıbrıs'ta olaylar olur. Soydaşlarımız katledilir. İnönü müdahale etmek ister ama Amerikan Başkanı Johnson çok ağır bir mektup yazar dönemin Başbakanı İsmet İnönü'ye. Benzer olay 20 Temmuz 1974'te olur. Kıbrıs'ta olaylar oluyor. Soydaşlarımız öldürülüyor. Bütün dünya seyirci ama seyirci olmayan bir kişi var: Rahmetli Bülent Ecevit. Ve Kıbrıs'a müdahale eder. Eğer bugün Doğu Akdeniz'de Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin bir hakkı varsa, Bülent Ecevit'i rahmetle anmak ve onu asla unutmamak gerekiyor. Türkiye'nin Akdeniz Bölgesi'nde söz sahibi olmasının temel taşlarını döşeyen lider, Bülent Ecevit'tir" ifadelerini kullandı.

"REKABET OLMAZSA SAVUNMA SANAYİSİNDE GELİŞME SAĞLANMAZ"

Kıbrıs Barış Harekatı'nın ardından Amerika ambargosunun başladığını söyleyen Kılıçdaroğlu, bu ambargonun ardından savunma sanayi alanında yeniden önemli adımlar atıldığını anlattı. Bugün de savunma sanayi alanında pek çok şey yapıldığını belirten Kılıçdaroğlu, şunları kaydetti:

"Yapanlardan, sanayicilerimizden, mühendislerimizden gurur duyuyoruz. Kimsenin unutmaması gereken iki temel nokta var: İnönü'ye Johnson'ın yazdığı mektup ve Bülent Ecevit'in Kıbrıs'a yaptığı harekat. Bütün bunların çıkış noktası, tetikleyicisi bu iki olaydır. Türkiye kendi özüne dönmüştür, kendi sanayine dönmüştür. 'Ben üretmezsem başarılı olamam, ben üretemezsem kendimi savunamam.' Üstelik ateş çemberi içinde olan bir bölgede Türkiye kendi varlığını, kendi güvenliğini korumak zorundadır; el aleme avuç açmadan. Ve Türkiye bugün bu noktadadır.

Evet, bugün uçaklar yapıyoruz, helikopterler yapıyoruz. tank konusunda belki hatırlarsınız, iktidarı çok sert eleştirmiştim. Aynı eleştirilerim bugün için de geçerlidir, onu da belirtmek isterim. Bugün savunma sanayimizin önemli bir sorunu var: Rekabete açık değil. Rekabet olmazsa savunma sanayisinde beklediğimiz gelişmeleri sağlayamazsınız. Savunma sanayi bir kişiye veya bir şirkete teslim edilemez. Rekabet olmalı. En iyisini, en güzelini, en ihtiyaç duyulanı kim yapıyorsa onun öne çıkması lazım. Dolayısıyla rekabete açık bir yapının olması gerekiyor. Savunma sanayinin, yüksek teknolojiye ihtiyaç duyulan bir alandır."

"SAVUNMADA GÜÇLÜ OLMAK İSTİYORUZ"

CHP’nin dört temel felsefesi olduğunu anlatan Kılıçdaroğlu, şunları kaydetti:

"Birincisi: Hukukun üstünlüğü. Eğer bunu sağladığımız andan itibaren bu olayların tamamını tartışabiliriz. Biz bugün yapılanları küçümsemiyoruz ama geçmişi unutturmayacağız. Geçmişin temelinde Cumhuriyet Halk Partililerin emeği vardır. En ağır bedelleri ödeyen parti Cumhuriyet Halk Partisi'dir ama bu yolu açan partinin de Cumhuriyet Halk Partisi olduğunu hiç kimsenin unutmaması gerekir. Biz ülkemizi seviyoruz. Savunmada güçlü olmak istiyoruz. Cumhuriyeti kurduk ama ülkemizde henüz arzu ettiğimiz demokrasi yok. Cumhuriyeti demokrasiyle taçlandırmak inşallah bize nasip olacaktır. Kirlilikten arınmış, herkesin düşüncesini özgürce ifade edebildiği gerçek anlamda bir demokrasi özlemimiz var.

İkincisi: Üreten Türkiye. Türkiye'nin üretmesi lazım ama ne üretecek Türkiye? Katma değeri yüksek ürün üretmek zorundadır Türkiye. Katma değeri yüksek ürün ürettiğinizde dünyada söz sahibi olursunuz.

Üçüncüsü: Sosyal devlet. Tamam, demokrasiyi getirdik. Ama biri aç, biri yoksulsa olmaz. Herkesin huzur içinde yaşadığı, herkesin ekmeğini özgürce bölüştüğü, yolsuzluğun hırsızlığın olmadığı, hiçbir çocuğun yatağa aç girmediği bir devlet.

Anne çocuğunu iyi besleyemediği için çocuk okula aç gidiyor. Ya bir tas çorbayı 21. yüzyılın Türkiye'sinde bir çocuğa veremez misiniz siz ya? Su veremez misiniz bu çocuğa? Tuvaletine kağıt koyamaz mısınız bu çocuğun? Milyarları götürenlere bir şey demiyorlar.

"FON VURGUNCULARINI ÖRGÜTLÜ SUÇLAR ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRMENİZ GEREKİR"

Fon vurguncuları aldı malı götürdü. Herkes parayı dışarıya götürdü. Efendim, 'tutuklarım sizi, içeri atarım.' E, 5 milyar gitti, 10 milyar gitti, 100 milyar dolar gitti zaten. Ne olacak? 'Üç beş gün kalırız, üç beş yıl kalırız, on on beş yıl kalırız, gider yurt dışında krallar gibi yaşarız' diyorlar. Fon vurguncularını örgütlü suçlar çerçevesinde değerlendirmeniz ve dava açmanız gerekir. Böyle olabilirse belki Türkiye o paraları yeniden getirebilir.

Dolayısıyla hakkı, hukuku ve adaleti savunuyorsak sadece kendimiz için değil; bu ülkede kim yaşıyorsa hepsi için eşit kuralları getireceğiz ve onları savunacağız.

Dördüncüsü: Sürdürülebilirlik. Hayat, dünya hızla değişiyor. Değişime ayak uyduramayanlar geride kalırlar. Değişime, dünyadaki gelişmelere, bilime, kültüre, sanata ayak uyduramayan toplumlar bir süre sonra tarih sahnesinden çekiliyorlar. Biz değişimi her dönem yakalamak, akılcı politikalarla üretmek ve dünyada söz sahibi olmak istiyoruz."

"AKDENİZ'DE HAKLARIMIZ VAR"

Türkiye'nin kendi bölgesinde güçlü bir ülke olması gerektiğini söyleyen Kılıçdaroğlu, "Doğu Akdeniz'de haklarımız vardır. Petrolde, doğal gazda bizim haklarımız vardır. Akdeniz'de haklarımız vardır. Güçlü olursanız söz sahibi olursunuz, güçlü olmazsanız söz sahibi olamazsınız. Libya'yla yapılan anlaşma çok önemlidir. Ege'de sorunlarımız var, çözülmesi lazım. Orta Doğu'da terörün bitmesi, barışın gelmesi, Türkiye'nin o bölgeye çok daha fazla ekonomik ve kültürel ilgi göstermesi gerekir. Orta Doğu halklarıyla kardeşiz, akrabayız onlarla. Orta Doğu'nun dominant ülkesi, üreten ülkesi, saygın ülkesi olmak durumundayız" dedi.

Kılıçdaroğlu, "Atatürkçülük güne takılıp kalma değildir; Atatürkçülük geleceği inşa etmektir. O nedenle statik değildir Mustafa Kemal Atatürk dediğimiz o ideoloji, o felsefe. Geleceği inşa edeceksin. Bilgiyle, birikimle, saygıyla inşa edeceksiniz, kavgasız inşa edeceksiniz. Yeri geldiğinde gücünüzü test edenlere ders vermekten kaçınmayacaksınız; Kıbrıs'ta olduğu gibi. Türkiye Cumhuriyeti tarihinde en önemli adımları atan partinin, uzun yıllardır iktidar olmamasına rağmen en önemli adımları atan partinin Cumhuriyet Halk Partisi olduğunu sakın unutmayın. Cumhuriyeti kuran da, Kıbrıs'a giden de, uluslararası sözleşmelere imza atan partinin de Cumhuriyet Halk Partisi olduğunu kimse unutmasın" diye konuştu.

"CHP'NİN KURULTAYLARINDA PARA PUL DÖNMEZ"

CHP'nin ahlaki değeri yüksek bir parti olduğunu, oy vermeyen yurttaşların bile CHP'liler için "düzgün insanlar" diye söz ettiğini vurgulayan Kılıçdaroğlu, konuşmasına şu sözlerle sonlandırdı:

"CHP, diğer partilere benzemez. CHP'nin kurultaylarında para pul dönmez. Bir kişiyi ikna etmek ayrı, o kişinin iradesini satın almak ayrı. Ben gelirim, siz beni ikna edersiniz, ben buna eyvallah derim; ben sizi ikna ederim, eyvallah derim. Ama hiç sizi dinlemeden cebinize parayı koyup 'Şuna gidin oy verin' derseniz onlar gerçek CHP'li değildir. İçimize sızdılar ve Türkiye bir arınma dönemi yaşadı, CHP bir arınma dönemi yaşadı. Sadece bizi değil, Türkiye'yi kirlilikten arındıracağız. AK Parti'yi de, diğer partileri de arındıracağız. Artık bu milletin soyulmasını istemiyoruz, vatandaşın alın terine değer verilmesini istiyoruz. Kirliliği asla kabul etmiyoruz. Tartışmaya, iknaya, oturup konuşmaya evet; ama rüşvetle irade satın almaya hayır diyoruz ve bu büyük bir ahlaksızlıktır, bunu kabul etmiyorum.

Hiçbir belediye başkanı, halka hizmet etmekten, beldeye hizmet etmekten çekinmemeli. Ama parayı kendisi için, yakınları için harcıyorsa ve hâlâ 'Ben CHP'liyim' diyorsa sakın CHP'de kalmasın. Derhal ama derhal istifa edip başka bir yere... Yolsuzluk yapanların adresi bellidir. Bakın, buraya da yakın: AK Parti Genel Merkezi. İstiyorlarsa hep beraber AK Parti Genel Merkezi'ne gitsinler."

"Sağlık Bakanlığı tarafından ilan edilen atama kurasında, 381’i uzman diş hekimi olmak üzere, sadece 816 diş hekimliği kadrosu açılmıştır. Kamuda ağız ve diş sağlığı hizmetlerine çok büyük ihtiyaç olmasına rağmen, sayısı 20 bine yaklaşan işsiz diş hekimleri için bir planlama ve istihdam politikası düzenlenmemekte, açılan kadro sayıları ihtiyacı karşılamamaktadır. Üstelik sisteme her yıl, kontrolsüzce binlerce yeni mezun katılmaktadır.

Sorunları konuştuğumuz her mecrada, yetkililerin yeni diş hekimliği fakültesi açılmayacağını söylemesine rağmen, bugün yayınlanan Resmi Gazete’de Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi’ne bağlı bir Diş Hekimliği Fakültesi kurulacağını öğreniyoruz. Ağız Diş Sağlığı hizmetleri sağlık hizmetinin önemli bir parçasıdır. Kişi başı hekime müracaatın 13,2 kez olduğu bir ortamda, kişi başı diş hekimine müracaat sayısı yılda 1 bile değildir (0,73). Üstelik en son yayınlanan 2025 yılı Sağlık İstatistikleri Yıllığı Haber Bülteni’nde, diş hekimliğine müracaat sayısının ilk kez bildirimi bile yapılmamıştır. Diş hekimine ihtiyaç vardır, sorun kamuda diş hekimliği sisteminin kurulmaması, sistemin özelde döndürülmesidir. Türkiye’de 100 bin kişiye düşen Diş Hekimi sayısı 59 iken, Avrupa Birliği’nde 85 Diş Hekimi düşmektedir. Bu açık, kamu tesislerine ve koruyucu diş hekimliğine yatırım yapılarak düzenlenebilecek bir durumdur. Acilen, yeni mezun vermeden mevcut Sağlık İnsan Gücü’nün planlamasına ihtiyaç vardır."

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!