Partinin adı "Yeni Parti" olacak

Edinilen bilgilere göre, kurulacak partinin adının “Yeni Parti” olacağı ve Kurucular Kurulu’nun ağırlıklı olarak milletvekillerinden oluşacağı öğrenildi. Yargıtay’ın adli tatil öncesinde mutlak butlan dosyasıyla ilgili bir görüşme gerçekleştirmemesi üzerine yeni partinin kuruluş süreci hız kazandı.

Özgür Özel yarın son kez CHP grubunda konuşacak

Kuruluş işlemleri öncesinde Özgür Özel’in, yarın düzenlenecek CHP Grup Toplantısı’nda son kez CHP Grup Başkanı sıfatıyla kürsüye çıkması bekleniyor. Özel’in konuşmasında yargı sürecini değerlendireceği ve yeni döneme ilişkin mesajlar vereceği öngörülüyor.

Haftalık grup toplantısının ardından 21 Temmuz'da CHP il başkanlarıyla toplantı, 22 Temmuz'da PM ve MYK toplantılarına başkanlık gafta boyunca milletvekilleriyle değerlendirme görüşmeleri gerçekleştirmesi bekleniyor.

En az 70 milletvekili katılacak

Yeni partinin resmiyet kazanmasının ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) geçiş sürecinin başlayacağı belirtildi. İlk etapta en az 70 milletvekilinin yeni partiye katılım sağlamasının beklendiği kaydedildi.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre Bakan Ersoy, Tahiroğlu ve Sağtürk'ü Bakanlık makamında kabul etti. Kabulde Kültür ve Turizm Bakanı Başdanışmanı Tayfun Topal ile Devlet Opera ve Balesi Genel Müdür Vekili Barış Salcan da hazır bulundu.

"Balede böyle bir performans gelecek nesillere örnek oldu"

Görüşme sırasında yaptığı konuşmada Bakan Ersoy, 35 ülkenin katılım sağladığı organizasyonda Nilay Tahiroğlu'nun önemli bir başarıya imza attığını belirterek, "Türkiye açısından balede böyle bir performansın sağlanması hem gelecek nesillere güzel bir örnek oldu hem de bizi gururlandırdın" ifadelerini kullandı.

Bakan Ersoy, kabule ilişkin sosyal medya hesabı üzerinden paylaştığı mesajda şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bolşoy Tiyatrosu'nda gerçekleştirilen, balenin olimpiyatları olarak anılan 15. Uluslararası Moskova Bale Yarışması'nda Türk bale tarihinde bir ilki gerçekleştirerek özel diploma ödülüne layık görülen ve dünyanın en iyi ilk beş bale dansçısı arasına giren Nilay Tahiroğlu, hepimize büyük bir gurur yaşattı.

Uluslararası Bale Birliği Genel Kurulunda oy birliğiyle Uluslararası Bale Federasyonu Başkan Yardımcılığı ve Avrupa Yarışmalar Başkanlığı görevlerine seçilen Tan Sağtürk'ün ise Türk balesini uluslararası alanda daha da ileri taşıyacağına inanıyor, yeni görevinde başarılar diliyorum. Her iki kıymetli sanatçımızı da gönülden tebrik ediyor, başarılarının artarak devam edeceğine yürekten inanıyorum."

Bakanlığın yayımladığı iç borç ihraç takvimine göre, işlemler kapsamında hem TL cinsi hem de dolar cinsi borçlanma araçları yatırımcılarla buluşturulacak.

Hazine bonosunun yeniden ihracı yapılacak

Yarın gerçekleştirilecek ilk işlemde, 7 ay vadeli hazine bonosunun yeniden ihracı yapılacak. Söz konusu bono için vade süresi 203 gün olarak belirlendi.

İkinci ihalede ise 2 yıl vadeli sabit kuponlu devlet tahvili yeniden piyasaya sunulacak. 602 gün vadeli olarak gerçekleştirilecek tahvil ihracında, yatırımcılara 6 ayda bir kupon ödemesi yapılacak.

Dolar cinsi tahvil ve kira sertifikası satılacak

Hazine ve Maliye Bakanlığı, aynı gün içerisinde dolar cinsi iki farklı finansal aracın doğrudan satışını da gerçekleştirecek.

Bu kapsamda 2 yıl vadeli ve 728 gün süreli dolar cinsi devlet tahvilinin doğrudan satışı yapılacak. Ayrıca yine 728 gün vadeli, 6 ayda bir kira ödemeli dolar cinsi kira sertifikası da yatırımcıların ilgisine sunulacak.

Bakanlığın gerçekleştireceği işlemler, iç borçlanma programı kapsamında planlanan ihraç takvimi doğrultusunda uygulanacak.

TÜİK tarafından açıklanan Tarım-GFE verilerine göre, 2026 yılı mayıs ayında tarımsal girdi fiyatları yükselişini sürdürdü. Endeks aylık bazda yüzde 0,44 artarken, yılın başına göre artış oranı yüzde 18,01 olarak kaydedildi. On iki aylık ortalamalara göre ise endekste yüzde 34,20 artış gerçekleşti.

Tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksi arttı

Ana gruplar incelendiğinde, bir önceki aya göre tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksi yüzde 0,35 yükseldi. Aynı dönemde tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksi ise yüzde 1,04 artış gösterdi.

Yıllık bazda değerlendirildiğinde, tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksi yüzde 39,29 artarken, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksi yüzde 21,52 yükseldi.

Gübre ve toprak geliştiriciler yıllık artışta ilk sırada yer aldı

Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi kapsamında alt gruplar incelendiğinde, yıllık bazda en yüksek artış yüzde 63,56 ile gübre ve toprak geliştiriciler grubunda gerçekleşti.

Aylık değişimde ise en dikkat çeken hareket enerji ve yağlayıcılar alt grubunda görüldü. Bu grupta aylık bazda yüzde 4,39 azalış kaydedildi.

İstanbul Sanayi Odası (İSO), 2025 yılına ilişkin "Türkiye'nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu" araştırmasının sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. İSO 500 listesinde yer almayan, daha küçük ve orta ölçekli sanayi kuruluşlarını kapsayan araştırmada ilk sırada Teksan Jeneratör yer aldı.

Listede Norm Salihli Vida ikinci, Biska Tekstil ise üçüncü sırada yer aldı.

İSO İkinci 500'de ilk sıralar belli oldu

2025 yılı araştırmasına göre listenin zirvesinde yer alan şirketler şöyle sıralandı:

Erdal Bahçıvan: Finansman maliyetleri en ağır yük oldu

İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, araştırma sonuçlarını değerlendirirken 2025 yılının sanayi açısından zorlu geçtiğini söyledi.

Bahçıvan, küresel talepteki zayıflık, finansmana erişimde yaşanan güçlükler ve yüksek faiz ortamının üretim üzerinde baskı oluşturduğunu belirterek, üretimden satışların son üç yıldaki reel gerilemenin ardından 2025'te yalnızca yüzde 0,2arttığını ifade etti.

İhracatta sınırlı gerileme yaşandı

İSO Başkanı Bahçıvan, İSO 500 şirketlerinde güçlü ihracat performansı görülmesine rağmen İSO İkinci 500'de ihracatın yüzde 0,3 gerilediğini söyledi.

Bu durumun, küresel talepteki zayıflığın ve sıkı finansman koşullarının sanayi üzerindeki etkisinin devam ettiğini gösterdiğini kaydetti.

"Faaliyet kârının yüzde 87'si finansman giderine gidiyor"

Sanayicinin en önemli sorununun finansman maliyetleri olduğunu vurgulayan Bahçıvan, finansman giderlerinin faaliyet kârına oranının yüzde 87'ye yükseldiğini belirtti.

Bahçıvan, sanayicilerin elde ettikleri kazancın önemli bölümünü finansman giderlerine ayırmak zorunda kaldığını ifade ederek, üretim, yatırım ve ihracatın sürdürülebilirliği için uygun finansman imkanlarının büyük önem taşıdığına dikkat çekti.

Üretim ve teknoloji yatırımlarına destek çağrısı

Erdal Bahçıvan, Türkiye'nin sürdürülebilir büyümesi, enflasyonla mücadele ve uluslararası rekabet gücünün artırılması için güçlü sanayi yapısının korunmasının kritik olduğunu söyledi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve ekonomi yönetiminin sanayinin finansman ihtiyacına yönelik attığı adımları olumlu değerlendirdiklerini belirten Bahçıvan, üretim kapasitesini artıracak, yatırımı ve teknolojik dönüşümü destekleyecek politikaların devam etmesi gerektiğini ifade etti.

Trump, modernizasyon sürecinin yaklaşık bir ay süreceğini söyledi.

"Kapasitesi en üst düzeye çıkarılacak"

New Jersey'de düzenlenen FIFA Dünya Kupası organizasyonunun ardından Washington DC'ye dönen Trump, Joint Base Andrews'ta gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Uçağın füze savunma sistemleriyle ilgili soruya yanıt veren Trump, "Uçağın çok sayıda kabiliyeti var ancak anladığım kadarıyla yaklaşık bir ay içinde kapasitesinin en üst düzeye çıkarılması için yenilemeye gönderilecek." ifadelerini kullandı.

Trump, çalışmaların tamamlanmasının ardından uçağın gelişmiş güvenlik özellikleriyle yeniden hizmete alınacağını belirtti.

Güvenlik tartışmaları gündeme gelmişti

Yaklaşık 400 milyon dolar değerindeki Katar hediyesi uçak, Trump'ın bu ayın başında Türkiye'deki NATO Zirvesi dönüşünde beklenmedik şekilde bu uçağı kullanmaktan vazgeçmesiyle yeniden gündeme gelmişti.

Trump, o dönemde uçak değişikliğinin, üste görev yapan ABD askerlerine uçağı gezdirme amacı taşıdığını söylemişti.

CNN: Eski uçak daha güvenli bulundu

CNN'in haberine göre, iki ABD'li yetkili güvenlik ekiplerinin, Katar tarafından bağışlanan ve yeniden donatılan yeni uçak yerine, başkan için özel olarak sıfırdan inşa edilen eski Air Force One'ın daha güvenli olduğu değerlendirmesinde bulunduğunu aktardı.

Haberde, yeni uçağın uluslararası uçuşlarda eski başkanlık uçağıyla aynı güvenlik kabiliyetlerine tam olarak sahip olmadığı yönünde değerlendirmeler yer aldı. Buna karşın konuya yakın üçüncü bir kaynak ise yeni uçağın eski Air Force One'daki güvenlik sistemlerinin büyük bölümüne sahip olduğunu ifade etti.

Beyaz Saray'da sızıntı soruşturması

CNN'in aktardığına göre, yeni uçağın güvenlik özelliklerine ilişkin bilgilerin basına sızmasının ardından Beyaz Saray'da kapsamlı bir soruşturma başlatıldı.

İddiaya göre bazı yetkililerden soruşturma kapsamında telefonlarını inceleme için teslim etmeleri istendi. Soruşturmanın, Trump'ın güvenlik bilgilerinin basına yansımasına tepki göstermesinin ardından başlatıldığı öne sürüldü.

Havalimanının meydan otoritesi Havaalanı İşletme ve Havacılık Endüstrileri AŞ'den (HEAŞ) yapılan açıklamada, söz konusu tarihte 171 bin 460 yolcunun ağırlandığı ve toplam 915 uçuş gerçekleştirildiği belirtildi.

Sabiha Gökçen'de günlük yolcu sayısı zirveye ulaştı

HEAŞ tarafından paylaşılan verilere göre, Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı'nda 19 Temmuz'da ulaşılan yolcu sayısı ve uçuş hareketliliği, havalimanının tarihindeki en yüksek günlük seviyeye çıktı.

Gerçekleşen yoğunlukla birlikte havalimanında hem yolcu trafiğinde hem de uçuş sayısında yeni bir rekor elde edildi. Böylece Sabiha Gökçen, bir gün içerisinde ağırladığı yolcu sayısı ve gerçekleştirilen uçuş miktarı bakımından önemli bir seviyeye ulaştı.

Yoğun trafik koordinasyon çalışmalarıyla yönetildi

Havalimanındaki yoğun operasyon sürecinin, HEAŞ ve terminal işletmecisi İstanbul Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı İşletmeciliği AŞ'nin (İSG) koordinasyonu ile yürütüldüğü bildirildi.

Açıklamada, kapsamlı saha planlaması ve ilgili tüm kurumların uyumlu çalışması sayesinde yoğunluğun sorunsuz şekilde yönetildiği ifade edildi.

İstihdamı Koruma Destek Programı çerçevesinde imalat sektöründe çalışan 1 milyon 394 bin 651 sigortalı için nisan, mayıs, haziran ve temmuz aylarında yaklaşık 8,9 milyar lira destek sağlandığı açıklandı.

Bakan Işıkhan'dan imalat sektörüne 3 yıllık destek açıklaması

Işıkhan, paylaşımında destek programının kapsamına ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"Bu uygulamamızla istihdamını koruyan işletmelerimize yıl sonuna kadar toplam 51 milyar lira destek sağlayacağız. Attığımız yeni adımla birlikte programımızın süresini 3 yıla çıkarıyoruz. 2026-2028 arasında toplam 187,5 milyar lirayı imalat sektörümüzün kullanımına sunacağız. Emeği ve üretimi merkeze alan politikalarımızı uygulamaya devam edeceğiz."

Açıklamada, söz konusu tankerlerin ABD'nin baskısıyla İran tarafından belirlenen güvenli güzergahın dışına çıkarak ilerlediği öne sürüldü. Tankerlerde meydana gelen patlamaların nedenine ilişkin ise herhangi bir bilgi paylaşılmadı.

Hürmüz Boğazı'nda tanker geçişlerine ilişkin açıklama

Devrim Muhafızları Ordusu tarafından yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı'nda gemilerin kullandığı rotalara yönelik değerlendirmelerde bulunuldu. İran yönetimi tarafından belirlenen güzergahların dışındaki tüm geçiş noktalarının gemi trafiği açısından güvenli olmayacağı ifade edildi.

Açıklamada, yabancı müdahalelerin bölgedeki güvenlik koşullarını olumsuz etkilediği savunuldu. İran tarafı, deniz ulaşımında yaşanan risklerin dış müdahaleler nedeniyle arttığını belirtti.

Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinde önemli bir geçiş noktası olarak bilinirken, bölgede yaşanan gelişmeler uluslararası deniz taşımacılığı açısından yakından takip ediliyor.

İran donanması Hürmüz Boğazı'nın kapatıldığını duyurmuştu

İran Devrim Muhafızları Ordusu Donanması, daha önce yaptığı açıklamada yabancı müdahalelerin neden olduğu istikrarsız güvenlik ortamı nedeniyle Hürmüz Boğazı'nın kapatıldığını bildirmişti.

İran'ın bu kararı sonrası bölgede petrol tankerlerinin hareketleri ve deniz ulaşımının durumu gündeme gelmişti. Son açıklamada ise İran tarafından belirlenen rota dışında seyreden gemilerin güvenlik riski taşıdığı belirtildi.

Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler, enerji sevkiyatları ve bölgesel güvenlik açısından uluslararası kamuoyunun dikkatini çekmeye devam ediyor.

Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı görevinden uzaklaştırılan Mustafa Bozbey'in de aralarında bulunduğu 63 sanığın, Nilüfer Belediye Başkanlığı dönemine ilişkin yürütülen soruşturma kapsamında açılan davasının ilk duruşması Bursa 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nde başladı.

Sanıklar hakkında "suç işlemek amacıyla örgüt kurmak", "rüşvet" ve "imar kirliliğine neden olmak" suçlamaları yöneltiliyor.

Duruşmaya yoğun katılım

Duruşmaya tutuklu bulunan Mustafa Bozbey ile diğer sanıklar ve avukatları katıldı.

Mahkemeyi Bozbey'in eşi Seden Bozbey'in yanı sıra CHP Bursa Milletvekilleri Nurhayat Altaca Kayışoğlu ve Hasan Öztürk, CHP İstanbul Milletvekili Gökan Zeybek, Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın, Nilüfer Belediye Başkanı Şadi Özdemir, Mudanya Belediye Başkanı Deniz Dalgıç ile çok sayıda CHP'li takip etti.

Duruşma öncesi gerginlik yaşandı

Duruşma öncesinde görevliler, mahkeme heyetinin kararı doğrultusunda salona yalnızca her sanık için bir yakınının alınacağını bildirdi.

Salona girmek isteyen CHP'li milletvekilleri ve partililer polis bariyeriyle karşılaşınca kısa süreli tartışma yaşandı. CHP Bursa Milletvekili Nurhayat Altaca Kayışoğlu, uygulamaya tepki göstererek milletvekillerinin duruşma salonuna alınmamasını eleştirdi.

Yaşanan görüşmelerin ardından CHP heyetinin izleyici olarak salona girişine izin verildi.

Gazetecilerin bir bölümü salona alınmadı

Mahkeme heyetinin talimatı doğrultusunda duruşmayı takip etmek isteyen gazetecilerin önemli bir kısmı ise duruşma salonuna alınmadı.

Bozbey hakkında 402 yıla kadar hapis talebi

İddianamede, Mustafa Bozbey'e Nilüfer Belediye Başkanlığı dönemine ilişkin çeşitli suçlamalar yöneltilirken, hakkında 402 yıla kadar hapis cezası isteniyor.

Toplam 63 sanığın yargılandığı davada 37 sanık tutuklu bulunuyor. Mustafa Bozbey de tutuklanmasının ardından İçişleri Bakanlığı kararıyla Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı görevinden uzaklaştırılmıştı.

Dava kapsamında sanıklar hakkındaki suçlamalara ilişkin yargılama süreci devam ediyor; suçlamalar hakkında nihai karar ise mahkemenin değerlendirmesi sonucunda verilecek.

Cuma günü vizyona giren yapım, İthaka Kralı Odysseus’un Truva Savaşı’nın ardından evine dönmek için harcadığı 10 yıllık yolculuğu konu alıyor. Film, Nolan’ın 2023 yılında gösterime giren ve dünya çapında toplam 975 milyon dolar hasılat yapan bir önceki filmi Oppenheimer’ın açılış rakamlarını geride bıraktı.

250 Milyon Dolar Bütçe ve Batman Dışındaki En İyi Açılış

Yaklaşık 250 milyon dolar bütçeyle hayata geçirildiği bildirilen proje, Nolan’ın kariyerinde Batman üçlemesi dışındaki en yüksek açılış hasılatına sahip filmi oldu. Yönetmenin 2012 yapımı The Dark Knight Rises filmi, çıktığı dönemde dünya çapında 249 milyon dolarlık bir açılış gerçekleştirmişti. Yönetmen, söz konusu projeyi gerçekleştirme imkanını Oppenheimer filminin elde ettiği finansal ve eleştirel başarının ardından yakalayabildiğini ifade etti.

Film, yalnızca Kuzey Amerika pazarlarında 124,5 milyon dolar hasılat elde ederek bölgede yılın en büyük üçüncü açılışına imza attı. The Odyssey, bu alanda Toy Story 5 (159 milyon dolar) ve The Super Mario Galaxy Movie (131 milyon dolar) yapımlarının ardından yer aldı. Film için alınan "R" (17 yaş altı için ebeveyn refakati şartı) yaş sınıflandırmasına rağmen elde edilen bu sonuç, Universal Pictures’ın bölge için öngördüğü 100 milyon dolarlık başlangıç beklentisinin üzerine çıktı.

Kuzey Amerika’daki izleyici kitlesinin yüzde 56’sını erkekler oluşturdu. Bilet satın alanların yüzde 75’inden fazlası 25 yaş üstü kişilerden oluştu. Toplam izleyicinin yüzde 50’si 18 ila 34 yaş aralığında yer aldı.

Uluslararası pazarlarda ise en yüksek hasılat, 3 günde elde edilen 12,9 milyon sterlin (17,4 milyon dolar) ile Büyük Britanya ve İrlanda bölgesinden sağlandı.

IMAX teknolojisinde bir ilk

"The Odyssey", sinema tarihinde tamamen IMAX kameralarıyla çekilen ilk uzun metrajlı film olma özelliğini taşıyor. Yapım, hafta sonu boyunca 73 uluslararası pazarda, 440'ı IMAX salonu olmak üzere dünya çapında 12 bin 800'den fazla lokasyonda ve 26 bin ekranda gösterime girdi. Kuzey Amerika'daki toplam gişe gelirinin yüzde 53’lük bölümü, IMAX'i de içeren geniş formatlı özel salonlardan sağlandı.

Filmin kadrosunda ana oyuncuların yanı sıra Robert Pattinson, Lupita Nyong'o, Samantha Morton ve Charlize Theron da bulunuyor.

Nolan: "Yeni proje üç yıl sonra"

Yönetmen Christopher Nolan, Today programına verdiği demeçte filmin prodüksiyon süreçlerindeki teknik zorluklar nedeniyle yeni bir film projesine başlamasının "en az" üç yıl alacağını kaydetti.

Guardian gazetesine yaptığı açıklamada ise vizyon süreci sonrası dinlenme ihtiyacına değinen Nolan, şu ifadeleri kullandı:

"Hobi olarak bile hiçbir şey yapmayacağım bir dönemin gelmesini çok istiyorum. Böyle bir vakit geçirmeyeli o kadar uzun zaman oldu ki... Çabuk sıkıldığım doğru, işime geri dönmeyi sevmemin nedenlerinden biri de bu. Yerimde duramam. Şu an tek odaklandığım şey bu süreci atlatmak, filmi vizyona sokmak ve ardından biraz kafa dinlemek."

Resmi verilere göre, 2019 yılında Türkiye genelinde 3 bin 476 olan intihar kaynaklı can kaybı, her yıl artarak 2025 yılında 4 bin 599’a yükseldi. Yüz bin nüfus başına düşen intihar sayısını ifade eden kaba intihar hızı ise 2019’da 4,20 iken, 2023'te 4,79'a, 2024'te 5,27'ye ve 2025 yılında 5,35'e tırmandı.

Genel ölüm nedenleri incelendiğinde; %34,7 ile dolaşım sistemi hastalıkları ilk sırada yer alırken, intihar vakalarını da kapsayan "Dışsal yaralanma nedenleri ve zehirlenmeler" başlığı toplam ölümlerin %4,0'ünü oluşturdu. Toplam ölüm oranlarında binde 10,8 ile Sinop en yüksek, binde 2,3 ile Şırnak en düşük il olarak kayda geçti.

"Sadece pandemi etkisi demek sorunu geçiştirmektir"

İntihar sayılarındaki bu çarpıcı yükselişi değerlendiren TPD Genel Başkan Yardımcısı Doç. Dr. Gülin Özdamar Ünal, tablonun sadece "pandemi sonrası artçı etkiler" ile açıklanamayacak kadar çok katmanlı olduğunu vurguladı. Ünal, şu ifadeleri kullandı:

"İntiharı yalnızca bireysel ruhsal hastalıklarla açıklamak sorunun yapısını gözden kaçırmaktır. Türkiye'de gözlenen artış eğilimi; ekonomik belirsizlikler, gelir esitsizliği, genç nüfusta artan gelecek kaygısı, toplumsal destek mekanizmalarındaki zayıflama ve ruh sağlığı hizmetlerine erişim güçlüğüyle birlikte değerlendirilmeli. Özellikle genç erişkinlerdeki yüksek oranlar; umutsuzluk, yalnızlaşma ve toplumsal aidiyet duygusundaki zayıflamayı düşündürmektedir.. Bu durum, toplumsal dayanıklılığımızın kırılganlaştığını gösteren yapısal bir uyarı işareti."

"Bilinmeyen" ölümlerdeki artış ve damgalanma riskine dikkat çekti

TÜİK raporunda, "Bilinmeyen" ölüm nedenlerinin oranının bir yıl içinde yüzde 5,3'ten yüzde 8,0'e yükselmesi de dikkat çekti. Toplumdaki kültürel, dini ve ailevi baskılar sebebiyle bazı intihar vakalarının kayıtlara geçmeme olasılığına değinen Ünal, uluslararası literatürde bu durumun uzun yıllardır tartışıldığına dikkat çekti.

Ünal, "Mevcut verilerle kayda geçmeyen intiharların büyüklüğüne dair güvenilir bir niceliksel tahmin yapmak mümkün değil. Bilinmeyen ölümlerdeki artışın tamamını 'gizli intihar' saymak da bu olasılığı dışlamak da bilimsel açıdan doğru olmaz. Ancak ölüm nedenlerinde şeffaflığın artırılması, adli ve tıbbi kayıt sistemlerinin güçlendirilmesi hayati önem taşıyor. Önlemenin ilk adımı, sorunun gerçek boyutunu ortaya koyabilmektir" dedi.

Çözüm yalnızca tedavide değil, bütüncül kamu politikalarında

Türkiye'deki mevcut önleyici tedbirlerin ve ruh sağlığı politikalarının geliştirilmeye açık olduğunu belirten Ünal, kalıcı çözümün çok sektörlü bir halk sağlığı yaklaşımından geçtiğini belirtti. Ünal, başarılı ülke örneklerinden yola çıkarak yapılması gerekenleri şöyle sıraladı:

“İntiharın önlenmesi sadece psikiyatri hizmetlerine bırakılamaz; sağlık, eğitim, yerel yönetimler, sosyal hizmetler ve medyanın eşgüdümlü çalışması şart. Risk gruplarına yönelik erken müdahale programları yaygınlaştırılmalı, okul temelli hizmetler güçlendirilmeli ve medyada intihar haberleri sorumlu habercilik ilkelerine uygun verilmeli. Kalıcı başarı yalnızca tedavi hizmetlerinin artırılmasıyla değil; sosyal eşitsizlikleri azaltan, toplumsal dayanışmayı güçlendiren ve bireylerin geleceğe ilişkin umut duygusunu destekleyen bütüncül kamu politikalarıyla mümkün.”

“Son derece kaygı verici”

Ankara Barosu Genel Sekreteri Avukat Elçin Özge Şimşek Çağlayan, NATO Zirvesi öncesinde gerçekleştirilen operasyonlar kapsamında gözaltına alınan yurttaşlar hakkında verilen tutuklama kararlarının, ceza muhakemesinin temel ilkeleri bakımından ciddi soru işaretleri doğurduğunu söyledi. Tutuklama kararlarında “önleyici tutuklama” ibaresinin kullanılmasının hukukçular açısından “son derece kaygı verici” olduğunu belirten Çağlayan, şunları dile getirdi:

“Kişi özgürlüğünü sınırlandırmaya dönük tedbirler, somut olgulara dayanan kuvvetli suç şüphesi ile tutuklamayı zorunlu kılan nedenlerin varlığına bağlıdır. Dosyanın içeriği ve soruşturmanın geldiği aşama gözetildiğinde, özgürlüğü esas alan bir yaklaşım yerine tutuklamanın adeta ilk seçenek haline getirilmesi, adil yargılama hakkıyla bağdaşmamaktadır.”

“Koruma tedbirlerinin amacı yargılamayı güvence altına almaktır”

Son günlerde yargı eliyle Anayasal haklara dönük müdahalelerin bir iktidar pratiğine dönüştüğünü gördüklerini ifade eden Çağlayan, “Demokratik bir toplumda barışçıl toplantı ve gösteri hakkı ile ifade özgürlüğü, kamu düzeni gerekçesiyle ölçüsüz biçimde sınırlandırılamaz. Koruma tedbirlerinin amacı yargılamayı güvence altına almaktır; farklı düşünceleri veya demokratik tepkileri bastırmak değildir” değerlendirmesini yaptı.

“Hukukun üstünlüğü, kişi özgürlüğü ve adil yargılanma hakkına saygı gösterilen bir yargılama sürecinin, yalnızca tutuklanan yurttaşlar açısından değil, toplumun adalete olan güveni bakımından da vazgeçilmez” olduğunun altını çizen Ankara Barosu Genel Sekreteri Avukat Elçin Özge Şimşek Çağlayan şu ifadeleri kullandı:

“Tutuklu bulunan tüm yurttaşlar yönünden ölçüsüz ve orantısız şekilde uygulanan bu tutuklama tedbirinin bir an önce kaldırılması gerektiğini düşünüyoruz. Hukuk, olası ihtimallere göre değil; somut olgulara ve evrensel hukuk ilkelerine göre işletilmelidir. Aksi yaklaşım, kişi özgürlüğünü istisna değil kural olarak sınırlayan, hukuk devletini ise öngörülebilirlikten uzaklaştıran tehlikeli bir anlayışın yerleşmesine neden olacaktır.”

“Hiçbir hukuki temeli yok”

Çağdaş Hukukçular Derneği (ÇHD) Genel Başkanı Avukat Murat Yılmaz da NATO Zirvesi öncesi Ankara’nın adeta bir hapishaneye çevrildiğini söyledi. “Siyasi iktidarın aynı zamanda muhaliflere yönelik, hiçbir hukuki temeli olmayan, herhangi bir delile dayanmayan operasyonlar yaptığını, bu operasyonları yaparken de sabaha karşı apartmanların, evlerin kapılarının kırıldığını, yurttaşların elleri arkadan kelepçelenerek gözaltına alındığını” hatırlatan Yılmaz, “Bu gözaltı ve tutuklamaların temel amacı, sorulardan ve sevk yazılarından anlaşıldığı kadarıyla ortada bir suç veya suça teşebbüs olmadan, tamamen NATO’ya karşı ses çıkarma, hayır deme ihtimali olanların susturulmasıdır” diye konuştu.

“Tutuklamalar zulüm kâr ve keyfi”

ÇHD Genel Başkanı Murat Yılmaz şunları aktardı:

“Söylediğim gibi hiçbir diline dayanmayan, hukuki temeli olmayan bu soruşturmalar sonucunda öğrenciler, işçiler, emekliler, avukatlar tutuklandı, hapishanelere kapatıldı. Hem gözaltına alınmaları ve tutuklanmaları hem de hapishanedeki koşullar tamamen zulüm kâr olduğu gibi keyfiliği de barındırmaktadır.
Tutuklu olanların itirazlarının birçoğunun halen itirazı inceleyecek mahkemeye gönderilmediğini de aktaran Yılmaz, bunun da “keyfiliğin göstergesi” olduğunu söyledi.

“İtiraz dilekçeleri matbu cümlelerle reddediliyor”

Mahkemeye giden itirazların da matbu cümlelerle reddedildiğini hatırlatan Yılmaz, “Aslında yargı hukukumuzda yeri olmayan ve ancak yapılandan açıkça anlaşılacağı üzere önleyici gözaltı, önleyici tutuklama ve önleyici kapatma aşamasına geçilmiştir ki, bu son derece tehlikelidir. Niyet okumadır” değerlendirmesini yaptı.

“Ankara’daki bu keyfi tutuklamalar esnasında ÇHD üyesi iki arkadaşımız da tutuklandı” diyen Yılmaz, ÇHD olarak arkadaşlarını ve tutuklanan yurttaşları yalnız bırakmadıklarını da söyledi. Yılmaz, bu davanın sonunda tutuklananların beraat edeceklerini belirterek, “Çünkü söylediğim gibi hiçbir somut delile dayanmayan, hukuki olmayan gerekçelerle tutuklanmışlardır” dedi. Yılmaz tüm tutukluların itiraz dilekçelerine olumlu yanıt verilerek, serbest bırakılmalarını istedi.

Sözleşmeleri biten Salih Uçan ve Ersin Destanoğlu ile yolları ayıran; Cengiz Ünder, Devis Vasquez, Jota Silva, Kristjan Asllani ve El Bilal Toure'nin opsiyonlarını kullanmayan Beşiktaş'ta, Nijeryalı orta sahanın da ayrılığı an meselesi.

Midtjylland maçının ardından veda edecek

UEFA Avrupa Ligi 2. eleme turunda 23 Temmuz Perşembe günü Midtjylland ile kritik bir müsabakaya çıkacak olan siyah-beyazlılarda Wilfred Ndidi’nin, bu karşılaşmanın ardından takıma veda etmesi bekleniyor. 29 yaşındaki tecrübeli futbolcunun hafta içinde tesislerde takım arkadaşlarıyla helalleşeceği öğrenildi.

Arap Yarımadası'na 10 milyon euroluk transfer

Sözcü gazetesinde yer alan habere göre; geçen yaz Leicester City'den 8 milyon euroya transfer edilen Ndidi için Arap Yarımadası ekipleriyle büyük oranda anlaşma sağlandı. Beşiktaş yönetiminin bu transferden kasasına 10 milyon euro koymayı hedeflediği ve taraflar arasındaki son detayların görüşüldüğü aktarıldı.

Siyah-beyazlı formayı toplam 31 resmi maçta terleten Wilfred Ndidi, takımı adına 2 gol ve 1 asistlik katkı sağladı.

Tüketici hakem heyetleri milyonlarca uyuşmazlığı karara bağladı

Ticaret Bakanlığı açıklamasında, tüketici hakem heyetlerinin tüketiciler ile satıcı veya sağlayıcılar arasında yaşanan uyuşmazlıklarda yargı dışı çözüm mercii olarak görev yaptığı hatırlatıldı.

Açıklamada şunlar kaydedildi:

"Bugüne kadar yaklaşık 19,5 milyon tüketici uyuşmazlığı yargıya intikal etmeden tüketici hakem heyetleri tarafından karara bağlanmıştır. Tüketici hakem heyetleri, 2026'nın ilk 6 ayında da yoğun mesai yaparak tüketicilerimize hizmet vermiştir. Yılın ilk yarısında tüketici hakem heyetlerine 481 bin 613 başvuru yapılmış ve 455 bin 500 başvuru hakem heyetleri tarafından karara bağlanmıştır. Yapılan başvuruların toplam parasal değeri yaklaşık 8,5 milyar liradır."

e-Devlet üzerinden yapılan tüketici başvuruları öne çıktı

Açıklamada, tüketicilerin e-Devlet üzerinde yer alan Tüketici Bilgi Sistemi (TÜBİS) aracılığıyla başvurularını elektronik ortamda gerçekleştirebildiği belirtildi. İlk 6 aylık dönemde yapılan başvuruların yüzde 76,7'sinin e-Devlet üzerinden yapıldığı, elektronik başvuru yönteminin tüketiciler tarafından daha fazla tercih edildiği bildirildi.

Tüketici hakem heyetlerine en fazla başvuru İstanbul'dan geldi

Verilere göre tüketici hakem heyetlerine en fazla başvuru yapılan il 126 bin 319 başvuruyla İstanbul oldu. İstanbul'u 50 bin 353 başvuruyla Ankara, 32 bin 507 başvuruyla İzmir, 17 bin 399 başvuruyla Bursa ve 15 bin 893 başvuruyla Antalya izledi. En az başvurunun ise 305 dosyayla Ardahan'dan yapıldığı açıklandı.

İl tüketici hakem heyetleri arasında en fazla başvuru 12 bin 700 ile İstanbul İl Tüketici Hakem Heyeti Başkanlığına yapılırken, ilçe bazında en yüksek başvuru sayısı 8 bin 94 ile Ankara Çankaya İlçe Tüketici Hakem Heyeti Başkanlığına ulaştı.

Tüketici şikayetlerinde ayıplı mal ve ayıplı hizmet ilk sıralarda yer aldı

Ticaret Bakanlığı açıklamasına göre, tüketici şikayetleri içinde başvuruların yaklaşık yüzde 35'ini ayıplı mal, yüzde 29'unu ise ayıplı hizmet uyuşmazlıkları oluşturdu.

Ürün bazında değerlendirildiğinde ayakkabı, kıyafet ve tekstil ürünlerine yönelik başvurular toplam başvuruların yaklaşık yüzde 18'ini oluşturdu. Dayanıklı tüketim malları ve ev elektroniği ürünleri yüzde 15,13, iletişim aboneliği yüzde 6,26, kredi kartları yüzde 5,37 ve sağlık hizmetleri yüzde 3,92 oranıyla öne çıktı. e-Ticaret alışverişlerine ilişkin başvuruların oranı ise yüzde 5,38 olarak açıklandı.

En fazla tüketici başvurusu perakende ticaret sektöründe gerçekleşti

Sektörel dağılımda en fazla başvuru 249 bin 240 dosya ve yüzde 51,75 oranıyla perakende ticaret sektörüne yönelik oldu. Finansal hizmetler sektörü 49 bin 501 başvuru ve yüzde 10,27 oranıyla ikinci sırada yer alırken, abonelik hizmetleri sektörü ise 43 bin 311 başvuru ve yüzde 9 oranıyla üçüncü sırada bulundu.

Açıklamada ayrıca şu ifadelere yer verildi:

"Ardından, 49 bin 501 başvuru ve yüzde 10,27 oranıyla finansal hizmetler sektörü, 43 bin 311 başvuru ve yüzde 9 oranıyla abonelik hizmetleri sektörü uyuşmazlıkları geldi. Bakanlığımız ve tüketici hakem heyetlerimiz, tüketicilerin ekonomik çıkarlarının korunması için çalışmalarına kararlılıkla devam etmektedir. Vatandaşlarımız, yasal hakları ve şikayetlerine ilişkin çözüm yollarıyla ilgili olarak 'https://tuketici.ticaret.gov.tr/yayinlar/tuketici-bilgi-rehberi' adresinde yer alan tüketici rehberinin ilgili bölümlerinden detaylı bilgilere ulaşabilir."

Üretici fiyatlarındaki yıllık yükseliş, piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti. Ekonomistler, haziranda üretici fiyatlarının yıllık bazda yüzde 1,9 artmasını bekliyordu. Ülkede ÜFE, mayıs ayında yüzde 2,2 yükselerek 2023 Mayıs ayından bu yana en hızlı artışını göstermişti.

Almanya'da üretici fiyatlarında haziran verileri açıklandı

Haziran ayında üretici fiyatları aylık bazda ise yüzde 0,3 düşüş gösterdi.

Üretici fiyatlarındaki yıllık artışta özellikle ara mallarındaki yükseliş etkili oldu. Ara malı fiyatları haziranda yıllık bazda yüzde 5,1 artarken, enerji fiyatlarında da yıllık bazda yüzde 0,4 yükseliş görüldü.

Enerji fiyatlarında aylık düşüş yaşandı

Enerji fiyatları yıllık bazda sınırlı bir artış gösterirken, aylık bazda yüzde 1,8 geriledi. Enerji maliyetlerindeki değişim, Almanya'daki üretici fiyatlarının seyrinde önemli başlıklardan biri oldu.

Orta Doğu'daki savaş nedeniyle enerji piyasalarında yaşanan hareketlilik sonrasında fiyatlarda yükseliş görülmüş, ABD ile İran arasında haziran ayında sağlandığı belirtilen mutabakatın ardından enerji fiyatlarında düşüş yaşanmıştı.

Enerji hariç üretici fiyatları da arttı

Almanya'da enerji fiyatları hesaplama dışında bırakıldığında üretici fiyatlarındaki artışın daha yüksek seviyede olduğu görüldü. Buna göre enerji hariç üretici fiyatları yıllık bazda yüzde 2,4, aylık bazda ise yüzde 0,2 yükseldi.

Waters, özellikle 2023 turnesi sırasında ciddi zorluklar yaşadığını iddia etti.

"Birçok şehirde otel bulamadım"

Tucker Carlson Show'a konuk olan Roger Waters, Güney Amerika turnesi sırasında Buenos Aires, Kolombiya ve Ekvador'da konaklayacak otel bulmakta güçlük çektiğini söyledi.

Waters, "Buenos Aires'te, Kolombiya'da veya Ekvador'da kalacak bir otel bulamadım" ifadelerini kullandı.

"Bunun nedeni İsrail'e yönelik eleştirilerimdi"

Carlson'ın, yaşadığı sorunların İsrail'e yönelik eleştirileriyle bağlantılı olup olmadığı sorusuna Waters, "Evet" yanıtını verdi.

Ünlü müzisyen, Uruguay'ın Montevideo kentinde de konaklayamadığını belirterek, Ekvador'un başkenti Quito'da bulunduğu sırada organizatörlerin "orada yokmuşum gibi davranmak zorunda kaldıklarını" iddia etti.

"Çok organize bir İsrail lobisi var" iddiası

Yaşadığı olayların İsrail'den uzak ülkelerde de yaşanmasının nedeninin sorulması üzerine Waters, Arjantin, Uruguay, Ekvador ve Almanya dahil birçok ülkede "çok organize bir İsrail lobisi" bulunduğunu öne sürdü.

Avrupa'daki konserlerinin de engellenmeye çalışıldığını söyledi

Roger Waters, Avrupa'daki konserlerinin de çeşitli girişimlerle engellenmeye çalışıldığını iddia etti.

Waters, Almanya'nın Frankfurt kentindeki konserinin iptal edilmesinin istendiğini, Polonya'nın Krakow kentinde planlanan konserinin ise 2023 yılında iptal edildiğini belirtti.

Yargı mensuplarının toplu izin dönemi olarak uygulanan adli tatil bugün başladı. Adli tatil süresince mahkemelerde olağan duruşmalara büyük ölçüde ara verilecek ancak nöbetçi mahkemeler, gecikmesinde sakınca bulunan işlemler ile tutuklu dosyalarını değerlendirmeyi sürdürecek.

Yeni adli yıl ise 1 Eylül Salı günü başlayacak.

Adli tatilde hangi davalar görülmeye devam edecek?

Adli tatil boyunca yargı hizmetlerinin aksamaması amacıyla nöbetçi mahkemeler görev yapacak.

Bu kapsamda; tutuklu sanıklarla ilgili işlemler, tutukluluk incelemeleri, gecikmesinde sakınca bulunan başvurular, kanunlarda acil olduğu belirtilen dava ve işlemler, nöbetçi mahkemeler tarafından karara bağlanacak. Diğer dava ve yargılamalar ise yeni adli yılın başlamasıyla birlikte kaldığı yerden devam edecek.

Danıştay'da nöbetçi heyet görev yapacak

Adli tatil süresince Danıştay'da da nöbetçi heyet görev alacak. Nöbetçi heyet, davaların esasına ilişkin karar vermeyecek ancak yürütmenin durdurulması talepleri ile aciliyet taşıyan başvuruları değerlendirebilecek.

Yargıtay'da iki nöbetçi daire görevde olacak

Yargıtay'da ise adli tatil boyunca biri hukuk, diğeri ceza alanında olmak üzere iki nöbetçi daire çalışmalarını sürdürecek.

Ceza dairesi tutuklu sanıklara ilişkin dosyaları incelerken, hukuk dairesi ise acil nitelik taşıyan hukuki işlemleri karara bağlayacak.

AYM çalışmalarını sürdürecek

Anayasa Mahkemesi (AYM), adli tatil uygulaması kapsamında bulunmadığı için çalışmalarına kesintisiz devam edecek.

Adli tatil ne zaman bitecek?

2026 yılı adli tatili 31 Ağustos tarihinde sona erecek. Yeni adli yıl ise 1 Eylül 2026 Salı günü başlayacak. Böylece mahkemelerde normal yargılama takvimi yeniden işleyecek.

Başkan Serdal Adalı'dan tepki: "Yüzde 35 kabul edilemez"

Gelişmelerin ardından Beşiktaş Başkanı Serdal Adalı, temsilci Ramy Abbas'ın komisyon talebini inanılmaz seviyelere çıkardığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Medyada Salah'la anlaştığımız haberi çıkar çıkmaz oyuncunun menajeri, mali taleplerini gündeme getirdi ve komisyonunu inanılmaz rakamlara çıkardı. Bu oran yaklaşık yüzde 35'e ulaştı. Bizim açımızdan böyle bir yüzde hiçbir şekilde kabul edilemez. Salah'ın bu rakamlardan haberi olduğunu zannetmiyoruz."

5-6 milyon euroluk ek maliyet: Salah ile yüz yüze görüşülecek

Menajer Ramy Abbas'ın talepleri doğrultusunda ortaya çıkan 5-6 milyon euro civarındaki ek maliyet artışını reddeden Beşiktaş yönetimi, yeni bir strateji belirledi.

Siyah-beyazlı idareciler, menajerin yüksek taleplerinden haberdar olmadığı düşünülen Mohamed Salah ile bire bir görüşme gerçekleştirerek krizi doğrudan oyuncuyla çözmeyi hedefliyor. Beşiktaş camiasında şimdi gözler Mısırlı yıldızdan gelecek yanıta çevrilmiş durumda.

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi güne ekside başladı

BIST 100 endeksi, açılışta yüzde 0,32 değer kaybederek 13.936,16 puana geriledi. Bankacılık endeksi yatay seyrini korurken, holding endeksi yüzde 0,14 artış gösterdi. Böylece Borsa İstanbul haftanın ilk işlem gününe düşüşle başlamış oldu.

Borsa İstanbul'da sektör endekslerinde son durum

Sektör endeksleri incelendiğinde en yüksek yükseliş yüzde 1,58 ile tekstil deri sektöründe görüldü. Günün açılışında en fazla değer kaybeden sektör ise yüzde 9,04 düşüşle finansal kiralama faktoring oldu.

Küresel piyasalarda ABD ile İran arasında devam eden karşılıklı askeri müdahaleler risk algısını etkilemeye devam etti. Japonya piyasalarının kapalı olması nedeniyle uluslararası piyasalarda işlem hacmi düşük seviyelerde seyretti.

BIST 100 endeksinde destek ve direnç seviyeleri takip ediliyor

Analistler, gün içerisinde BIST 100 endeksi açısından yurt içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) piyasa katılımcıları anketi, uluslararası yatırım pozisyonu ve yurt dışı ÜFE verilerinin izleneceğini belirtti. Yurt dışında ise ABD'de açıklanacak öncü endeks verisinin takip edileceği ifade edildi.

Teknik açıdan değerlendirmelerde bulunan analistler, BIST 100 endeksi için 13.900 puanın destek, 14.200 ve 14.300 puan seviyelerinin ise direnç konumunda bulunduğunu kaydetti.

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Horlama boşanma sebebi olarak kabul edilebiliyor

Horlamanın sanıldığından çok daha ciddi sonuçları olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Gerek, “Horlama çevreyi rahatsız eden, kişinin çoğunlukla farkında olmadığı çok ciddi bir sosyal problem. Erkeklerde daha sık, kadınlarda daha az görülüyor ama menopoz sonrası kadınlarda da horlama problemi artıyor. Yargıtay horlamayı boşanma sebebi olarak kabul ediyor” dedi.

Horlamanın yaşam kalitesini bozan, sağlığı olumsuz etkileyen önemli sorunların ve hastalıkların habercisi olabileceğini vurgulayan Gerek, bu nedenle horlamanın hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Horlamanın özellikle yumuşak damak başta olmak üzere ağız ve burundan birlikte nefes alma sırasında yumuşak damağın dalgalanmasıyla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Ama sadece yumuşak damak değil, ses teli seviyesine kadar hava yolundaki her türlü darlık ve problem gürültülü uyumaya yani horlamaya sebep olabilir” diye konuştu.

Uyku apnesinin hava yolunun tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıktığını belirten Gerek, “Uyku apnesi solunum çabasına rağmen 10 saniye ya da daha fazla süreyle nefes alamama durumudur. Burada özellikle yumuşak damak ve dil çok önemli rol oynar” dedi.

Prof. Dr. Gerek, hastalığın oluşum mekanizmasını şöyle anlattı:

“Eğer uyku apnesi 20-25 saniye civarında sürerse kandaki oksijen düzeyi düşmeye başlar. Karbondioksit düzeyi artmaya başladığında vücut kendini uyandırır, uyku yüzeysel hale gelir, kas gücü tekrar yerine gelir ve hava yolu açılarak solunum devam eder. Bu durum gece boyunca defalarca tekrarlanabilir. Eğer bu durum bir saat içinde 5’ten fazla tekrarlıyorsa buna uyku apnesi diyoruz.”

Cep telefonuyla bile tespit edilebiliyor

Uyku laboratuvarlarının uyku apnesini en ideal biçimde değerlendiren merkezler olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, “Günümüzde cep telefonlarına yüklenen basit programlar bile uyku sırasında horlamayı, nefes alışverişini ve uykuda solunum durmasıyla ilgili kabaca bilgi verebiliyor. Ancak ideal olan, uyku laboratuvarlarında 50-60 parametreyi aynı anda değerlendirerek uyku bozukluklarına tanı konulmasıdır” dedi.

Uyku apnesinin uyku bozuklukları içerisinde yer alan önemli bir sorun olduğunu belirten Gerek, bir saat içindeki solunum durmalarının sayısı ve süresine göre hastalığın derecelendirildiğini söyledi.

Uyku insan yaşamında vücudun yenilendiği çok önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, kaliteli uykunun sağlığı olumlu etkilediğini, uyku bozukluklarının ise çok farklı hastalıklara yol açabileceğini ifade etti.

“Uyku apnesi belirli bir düzeye geldiğinde sabahları baş ağrısıyla uyanma, yorgun uyanma, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve hafızayla ilgili çok önemli sorunlar ortaya çıkabiliyor” diyen Gerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uyku apnesi sorunu olanlar iş hayatında öğleden sonra uyuklamaya başlayıp verimsiz hale gelebiliyor. Araç kullananlarda gündüz ortaya çıkan trafik kazalarının çok önemli sebeplerinden birisi uyku apnesi. Bu hastalar dinlenemediği için dikkatleri dağılıyor. Trafik ışıklarında beklerken bile uyuyan hastalar var.”

”Uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi”

Yaşam biçiminin de uyku apnesi üzerinde etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, alkol kullanımı, sigara ve tok karnına uyumanın uyku sağlığını bozduğunu söyleyerek, “Bu faktörler uyku apnesi ile bir araya geldiğinde çok daha şiddetli sonuçlar ortaya çıkabiliyor” dedi.

Uyku apnesinin kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi süreleri uzunsa kalpte yavaşlama meydana geliyor. Bazı uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi” dedi.

Uyku apnesinin son yıllarda kardiyoloji kliniklerinin de özel olarak üzerinde durduğu bir konu haline geldiğini belirten Gerek, kalp hastalıklarının önemli bir bölümünün altında uyku apnesinin bulunabildiğini ifade etti.

Uyku apnesinin önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi kader değil. Uyku apnesi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum” dedi.

“Uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar”

Çocukluk dönemindeki problemlerin ilerleyen yaşlarda uyku apnesine zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Gerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çocuğunuzun ileride uyku apnesi olmasını istemiyorsanız çocuk yaş grubunda uykusunda tıkanması, horlaması, gece terlemesi varsa, geniz eti ve bademcik büyüklüğü gibi problemler varsa lütfen bunu en erken yaşta tedavi ettirin. İleri yaştaki uyku apnesi çocukluk dönemindeki sorunların tedavisiyle engellenebilir. Hatta benim bir aforizmam var; uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar.”

Çocukların uyku sırasında nefes alıp verdiğinin duyulmaması gerektiğini belirten Gerek, “Bebek gibi uyuyor benzetmesi sağlıklı bir havayolunun en önemli göstergesidir” dedi.

Erişkin yaşlarda günlük yorgunluklar ve farklı nedenlerle uyku kalitesinde bozulmalar meydana gelebildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, eşlerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

“Eğer eşiniz uykuda terliyorsa, üstünü çok açıyorsa, nefesi duruyorsa mutlaka bir kulak burun boğaz hekimine ya da uyku bozukluklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurun. En azından uyku apnesi var mı yok mu diye test yaptırmaları ve muayene olmaları çok önemli” diyen Gerek, tedavinin son derece yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtti.

Uyku apnesi ve horlama tedavisinde öncelikle laboratuvar ortamında tanı konulmasının hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Gerek, bunun mümkün olmadığı durumlarda eşlerden video kaydı istediklerini söyleyerek, “Horlayan eşin videosunu izleyerek uyku sırasındaki tıkanmalar ya da nefes alışveriş biçimi değerlendirilebiliyor ve uyku apnesi olup olmadığı konusunda önemli fikir veriyor” dedi.

Prof. Dr. Gerek, detaylı muayenenin ardından hastaya özel tedavi planlaması yapılması gerektiğini söyledi.

Horlama tedavisinde çoğu zaman cerrahinin ön plana çıktığını belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, burun tıkanıklığı, damak sarkıklığı gibi problemlerin cerrahi yöntemlerle giderilebildiğini söyledi.

Ancak horlamanın tamamen ortadan kalkacağının garanti edilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, yorgunluk, alkol, antidepresanlar, kas gevşeticiler ve yatış pozisyonunun da horlamayı etkileyebildiğini ifade ederek “Uyku hijyenine uygun düzenlemeler horlamayı yüzde 85 oranında azaltabilir” dedi.

“Damat adayları evlilik öncesi tedavi arıyor”

Horlamanın sosyal hayatı da etkilediğini belirten Prof. Dr. Gerek, “Evlenecek çiftlerden özellikle damat adayları evlilik öncesi horlama sorununu gidermek için tedavi arayışına gidebiliyor” dedi.

Uyku apnesi tedavisinde PAP adı verilen pozitif basınçlı cihazların önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu cihazların ayarlarının uyku laboratuvarlarında hastaya özel olarak yapıldığını söyleyerek şunları kaydetti:

“Bu cihazların ayarları uyku laboratuvarında hastaya uygun biçimde düzenlenir. Cihazla birlikte uyku apnesinin kaybolup kaybolmadığına bakılır ve hastaya uygun biçimde yeniden düzenlenir. Hasta uyum gösterdiği takdirde uyku apnesi tedavisindeki öncelikli tercih bu cihazların kullanılmasıdır”

Burunlarında ciddi kemik eğriliği bulunmayan, damaklarında aşırı sarkma olmayan ve bademcikleri çok büyük olmayan hastaların bu cihazlarla rahatlıkla uyuyabildiğini belirten Gerek, tedavide en önemli unsurun hastanın cihaza uyum sağlaması olduğunu söyleyerek, “Bu cihazlar eskiden çok daha büyük ve taşınması daha zor cihazlardı. Günümüzde ise neredeyse bir gözlük kabı büyüklüğünde, nemlendirme özelliği olan yeni nesil cihazlar kullanılıyor” diye konuştu.

Uyku apnesi tedavisinde ağız içinde kullanılan ve kişiye özel ölçülerle hazırlanan apareylerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu sistemlerin dili öne doğru çekerek hava yolunu açık tutmayı amaçladığını söyledi.

Ancak bu apareylere uyumun her zaman kolay olmadığını belirten Gerek, “Özellikle öğürme refleksi güçlü olan kişilerde kullanımı zor olabiliyor. Ayrıca çene ekleminde ağrılara da yol açabiliyor” dedi.

Uyku apnesinde cerrahi tedavi hastaya göre planlanıyor

Uyku apnesi tedavisindeki bir diğer seçeneğin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, her hastanın ihtiyacına göre farklı yöntemlerin uygulanabildiğini söyledi.

Burunda sorun varsa buruna yönelik, damakta sarkma varsa damağa yönelik, bademcik büyüklüğü varsa bademciklere yönelik cerrahilerin uygulanabildiğini belirten Gerek, dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerin de uyku apnesine yol açabildiğini ifade ederek “Çocukluk döneminde bademcik ameliyatı olmuş kişilerde bile dil kökündeki lenfoid dokular büyüyerek hava yolunda darlığa neden olabilir. Bazen de epiglot kapağında deformasyonlar görülebilir. Bunların her biri için farklı cerrahi seçenekler bulunuyor” dedi.

Robotik cerrahi ve dil kökü implantları dikkat çekiyor

Robotik cerrahinin özellikle dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerde kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, dil kökündeki yağ fazlalığını azaltan ve dokuları temizleyen yöntemlerin başarılı sonuçlar verdiğini söyledi.

Ayrıca damak seviyesinde klasik ameliyatların yanı sıra sütürlerle damağı asma tekniklerinin de uygulanabildiğini belirten Gerek, yeni geliştirilen implant teknolojilerine de dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ülkemizde henüz deneysel seviyede uygulanan yöntemlerle dil köküne yerleştirilen implantlar bulunuyor. Uyku sırasında nefes durduğunda bu implantlar ilgili kası uyararak hava yolunun açılmasını ve yeniden nefes alınmasını sağlayabiliyor.”

Bu tedavilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde üç farklı firma tarafından uygulandığını belirten Gerek, Türkiye’de de deneysel çalışmaların sürdüğünü ancak maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti.

Uyku apnesi tedavisinde zayıflama iğneleri de kullanılıyor

Uyku apnesinde kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Avrupa’da obezite sıralamasında Türkiye ilk sırada yer alıyor. Bu nedenle hastalarımızın öncelikle kilo vermesini istiyoruz” dedi.

Uyku apnesinin tıbbi tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin FDA onayı aldığını belirten Gerek, “Hastalar yüzde 10 kilo kaybederse uyku apnesinde belirgin düzelmeler görülebiliyor” diye konuştu.

Ancak bu ilaçların mutlaka endokrinoloji uzmanı kontrolünde kullanılması gerektiğini vurgulayan Gerek, “Hiç kimse gidip eczaneden bu ilaçları doğrudan alıp kullanmamalı” uyarısında bulundu.

Zayıflar da horluyor

Horlamanın yalnızca kilolu kişilerde görüldüğü düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Zayıf kişilerde de horlama görülebilir” dedi.

Bu kişilerde horlamanın en sık nedenlerinin burun kemiği eğriliği, damak sarkması ve bademcik büyüklüğü olduğunu belirten Gerek, uygun ameliyatlarla bu sorunların giderilebildiğini söyledi.

Bazı meslek gruplarında uyku testi zorunlu

Özellikle şoförler ve teknik cihaz kullanan kişiler için kaliteli uykunun hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gerek, uyku apnesi tanısı alan bazı kişilerin ehliyet yenileme sürecinde tedavi olduklarını belgelemek zorunda kaldıklarını söyleyerek “Özellikle kritik işler yapanların kaliteli uyuması çok önemli” dedi.

Uzmanından uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Gerek programın sonunda horlama ve uyku apnesiyle ilgili şu uyarılarda bulundu:

• Uyku kalitenize dikkat edin.
• Uyuduğunuz ortamın sıcaklığına, karanlığına ve sessizliğine önem verin.
• Horluyorsanız bu gerçeği kabul edin ve tedavi olun.
• Eşiniz sizi horladığınız için uyarıyorsa mutlaka çözüm arayın.

Uyku apnesinin tedavi edilmediğinde yaşam süresini kısaltabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, sözlerini şöyle tamamladı:

”Uyku apnesi kader değildir. Tedavi edilebilir, kontrol edilebilir bir rahatsızlıktır ve tedavisi hayat kurtarır. Uyku apnesi ile yaşamaya devam edilirse kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Son dönemde kardiyoloji klinikleri de uyku apnesine çok önem veriyor. Çünkü kalp hastalıklarının pek çoğu uyku apnesi sebebiyle ortaya çıkabiliyor.”

”Uyku insan sağlığı açısından çok önemli. Uyku apnesi hayatımızı doğrudan etkiler çünkü ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor. Hayatımızda uykunun çok özel bir yeri var.”

Prof. Dr. Sönmezer ülkemizdeki nüfus artış hızının endişe verici biçimde azaldığını söyledi.

Türkiye’de nüfus artış hızındaki düşüş alarm veriyor

Toplum nüfusunun kendini yenileyebilmesi için doğurganlığın aile başına 2,1 çocuk olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, Türkiye’de bu oranın son yıllarda yaklaşık 1,5’e kadar gerilediğine dikkat çekti.

Nüfus artış hızındaki düşüşün temel nedenleri arasında ekonomik kaygılar, kariyer planlamaları ve çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesinin bulunduğunu ifade eden Sönmezer, modern toplumlarda ilk anne olma yaşının giderek yükseldiğini söyleyerek şunları kaydetti:

”Çocuk yapmak isteyenler de daha geç yaşlarda çocuk sahibi olmak istiyor. İlk çocuk doğurma yaşı modern dünyada, batı dünyasında sosyo ekonomik düzey yükseldikçe çok ileri yaşlara geliyor, sonra da insanlar tek çocukla kalıyorlar. İlk anne olma yaşı 20’lerden 35 e kadar çıktı.”

Doğurganlığın korunması her geçen gün daha önemli hale geliyor

Geç yaşta yapılan evlilikler, çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesi ve genç yaşlarda görülen kanser vakalarındaki artış nedeniyle doğurganlığın korunmasının günümüzde her zamankinden daha önemli hale geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, kanser başta olmak üzere doğurganlığı olumsuz etkileyebilecek tedavilere başlamadan önce yumurta, sperm ve yumurtalık dokusunun dondurulması sayesinde hastaların ilerleyen yıllarda çocuk sahibi olabildiğini söyledi.

Kadınların belirli bir yumurta rezervi ile dünyaya geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, yaş ilerledikçe hem yumurta sayısının hem de yumurta kalitesinin azaldığını ifade etti. Sönmezer, “Kadın gebe kaldığında ya da doğum kontrol hapı kullandığında adet görmese bile yumurta rezervi azalmaya devam eder. Yaş ilerledikçe gebelik elde etmek zorlaşırken anormal gebelik riski de artar” diye konuştu.

Yumurta, sperm ve yumurtalık dokusu dondurulabiliyor

Kanser tedavilerindeki gelişmeler sayesinde hastaların yaşam sürelerinin uzadığını ancak uygulanan tedavilerin doğurganlığı olumsuz etkileyebildiğini belirten Sönmezer, bu nedenle doğurganlığın korunmasının tedavi sürecinin önemli bir parçası haline geldiğini söyledi.

Yumurta hücresi, sperm ve yumurtalık dokusunun eksi 196 derecede sıvı nitrojen içerisinde uzun yıllar saklanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, “Dondurma işlemi yapıldığında adeta zamanı durdurmuş oluyoruz. Örneğin 20 yaşında yumurtalarını donduran bir kadın, yıllar sonra anne olmaya karar verdiğinde 20 yaşındaki yumurtalarının kalitesiyle gebelik elde edebiliyor” dedi.

Prof. Dr. Sönmezer çocuk ve genç hastalarda karından yapılan işlemle doğurganlığı koruyarak Türkiye’de bir ilke imza attı.

Doğurganlığı koruyucu yöntemlerin yalnızca yetişkinlerde değil çocuk hastalarda da uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, özellikle lösemi nedeniyle kök hücre nakli planlanan çocuklarda yumurtalık dokusunun dondurulmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

Kanser dışında talasemi, bazı böbrek hastalıkları, sistemik lupus eritematozus, bazı kan hastalıkları ve genetik hastalıklarda da doğurganlığın korunabildiğini ifade eden Sönmezer, “Kanser ya da kanser dışı herhangi bir nedenle doğurganlığını kaybetme riski bulunan hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini koruyabiliyoruz” dedi.

Prof. Dr. Murat Sönmezer, yumurta toplama işleminin standart olarak vajinal yoldan gerçekleştirildiğini belirterek, özellikle çocuk hastalar ve genç kızlarda bu yöntemin aileler ve hastalar tarafından her zaman tercih edilmediğini, bazı hastaların ise işlem nedeniyle çekinceler yaşayabildiğini belirtti.

Bu ihtiyaçtan yola çıkarak yıllar önce yumurtalıklardaki yapışıklık nedeniyle karından yumurta toplamak zorunda kaldığı bir hastasına uyguladığı yöntemi geliştirdiğini anlatan Sönmezer, daha sonra bu tekniği doğurganlığını korumak isteyen genç hastalarda kullanmaya başladığını söyledi. Türkiye’de ilk kez karından yumurta toplama işlemini gerçekleştiren Prof. Dr. Murat Sönmezer, bugüne kadar yaklaşık 800 çocuk ve genç hastada bu yöntemi başarıyla uyguladığını belirterek, bu alanda dünyadaki ilk bilimsel yayınlardan birine de imza attığını ifade etti.

Sönmezer, karından yumurta toplama yönteminin özellikle doğurganlığını kaybetme riski bulunan çocuklar ve genç kadınlar için önemli bir alternatif olduğuna dikkat çekti.

Çiftler evlenir evlenmez test yaptırmalı

Çocuk sahibi olmayı hemen düşünmeseler bile evlenen çiftlerin doğurganlık durumlarını değerlendirmesi gerektiğini vurgulayan Sönmezer, kadınların AMH testiyle yumurtalık rezervlerini, erkeklerin ise sperm analiziyle üreme potansiyellerini öğrenebileceğini söyleyerek “Bugün düşük yumurtalık rezervine sahip bir kadın doğal yollarla gebe kalabilir. Ancak birkaç yıl sonra bu şansını tamamen kaybedebilir. Bu nedenle çiftlerin durumlarını erken dönemde bilmeleri çok önemli” diye konuştu.

Kadında basit bir AMH testi, erkekte ise sperm analizi ile olası sorunların önceden tespit edilebildiğini belirten Sönmezer, çocuk sahibi olmayı ileriki yıllara bırakmayı planlayan çiftlerin de bu testleri yaptırmasının önemli olduğunu söyledi.

Sigara, kilo ve stres doğurganlığı etkiliyor

Yaşam tarzının doğurganlık üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirten Sönmezer, sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, fazla kilo ve stresin hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini olumsuz etkilediğini söyledi.

Bir adet döneminde doğal yolla gebelik elde etme ihtimalinin yaklaşık yüzde 20 olduğunu belirten Sönmezer, düzenli adet gören kadınlarda yumurtlama döneminin doğru hesaplanmasının gebelik şansını artırabileceğini ifade etti.

Düzenli adet görmenin tek başına doğurganlığın normal olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Sönmezer, kadınların belirli aralıklarla yumurtalık rezervlerini kontrol ettirmeleri gerektiğini söyledi.

Yardımcı üreme tekniklerinde başarı oranları yükseldi

Yumurta dondurma işlemlerinde kullanılan vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yönteminin başarı oranlarını önemli ölçüde artırdığını belirten Sönmezer, günümüzde dondurulmuş ve çözülmüş yumurtalarla elde edilen gebelik oranlarının taze yumurtalarla elde edilen sonuçlara oldukça yaklaştığını söyledi.

Polikistik over sendromu gibi düzensiz adet gören kadınlarda yumurtlama takibi, zamanlanmış ilişki ve aşılama yöntemlerinin uygulanabildiğini belirten Sönmezer, aşılama tedavisinin genellikle üç denemeye kadar sürdürüldüğünü, sonuç alınamaması halinde tüp bebek tedavisine geçildiğini ifade etti.

Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftlerin umutsuzluğa kapılmaması gerektiğini belirten Sönmezer, “Bugün yardımcı üreme tekniklerinde elde edilen başarı oranları geçmişe göre çok daha yüksek. Zamanlanmış ilişki, aşılama ve tüp bebek uygulamaları sayesinde çok sayıda çift çocuk sahibi olabiliyor” dedi.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

Yüksek riskli kadinlarda meme taramasına erken başlanmalı

Meme kanseri taramasında mamografinin altın standart yöntem olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, bu yöntemin dünyada en fazla bilimsel çalışmaya konu olmuş görüntüleme sistemi olduğunu ifade etti.

Kadınların 40 yaşından sonra yılda bir kez mamografi yaptırması gerektiğini belirten Taşkın, çekilen görüntülerin mutlaka saklanmasını ve sonraki yıllardaki tetkiklerle karşılaştırılmasını önerdi. Taşkın, böylece memedeki çok küçük değişikliklerin daha erken fark edilebildiğini söyledi.

BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu taşıyan ya da ailesinde yoğun meme ve yumurtalık kanseri öyküsü bulunan kadınların yüksek risk grubunda yer aldığını belirten Taşkın, bu kişilerde mamografinin yanı sıra meme ultrasonografisinin de takip programına eklenmesi gerektiğini ifade etti.

Yüksek riskli kadınlarda taramaların ailede görülen ilk meme kanseri vakasından 10 yıl önce başlatıldığını belirten Taşkın, “Ailede 35 yaşında meme kanseri görüldüyse, takiplerin 25 yaşında başlaması gerekir” dedi.

Meme kanseri her zaman kitle olarak ortaya çıkmıyor

Meme kanserinin her zaman ele gelen bir kitle şeklinde ortaya çıkmadığını belirten Prof. Dr. Taşkın, özellikle erken evrede mikron düzeyindeki değişikliklerin görüntüleme yöntemleriyle saptanabildiğini söyledi.

Bu nedenle hiçbir şikâyeti olmayan kadınların da düzenli kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurgulayan Taşkın, genç yaşta ve yoğun meme dokusuna sahip kadınlarda mamografinin tek başına yeterli olmayabileceğini, bu durumlarda ultrasonografinin önemli katkı sağladığını kaydetti.

15 dakikalık biyopsi tedavinin yol haritasını çiziyor

Görüntüleme sırasında şüpheli bir bulgu tespit edildiğinde biyopsinin büyük önem taşıdığını belirten Taşkın, ultrason eşliğinde yapılan meme biyopsilerinin hazırlık süreciyle birlikte yaklaşık 15 dakikada tamamlanabildiğini söyledi.

Doğru yapılan biyopsinin cerrahi planlamaya rehberlik ettiğini vurgulayan Taşkın, birçok hastada tek cerrahi girişimle başarılı sonuçlar alınabildiğini ifade etti.

Yeni nesil görüntüleme yöntemleri erken tanıyı güçlendiriyor

Son 10 yılda radyolojide çok önemli gelişmeler yaşandığını belirten Prof. Dr. Füsun Taşkın, gelişen ultrason teknolojileri sayesinde iyi ve kötü huylu oluşumların daha hızlı ve güvenilir biçimde ayırt edilebildiğini söyledi.

Dijital mamografiyle birlikte kullanılan tomosentez teknolojisinin memeden kesitsel görüntüler alınmasını sağladığını belirten Taşkın, özellikle yoğun meme dokusunda gizlenebilen oluşumların daha kolay tespit edilebildiğini ifade etti.

Kontrastlı mamografi MR’a alternatif olabiliyor

Kontrastlı mamografinin son yılların en önemli gelişmelerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, damardan verilen kontrast madde sayesinde şüpheli bölgelerin çok daha ayrıntılı değerlendirilebildiğini söyledi.

Bu yöntemin özellikle meme başı akıntısı olan, eline kitle gelen, muayenede şüpheli bulgu saptanan veya yüksek risk grubunda bulunan kadınlarda kullanıldığını belirten Taşkın, bazı hastalarda meme MR’ına olan ihtiyacı da ortadan kaldırabildiğini ifade etti.

Ameliyat olamayan hastalarda yeni tedavi seçeneği

Meme kanseri tespit edildiğinde tümörün yanı sıra karşı meme ve koltuk altı lenf bezlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Taşkın, doğru evrelemenin tedavi başarısında kritik rol oynadığını söyledi.

Yaş veya ek hastalıklar nedeniyle ameliyat edilemeyen bazı hastalarda tümörün dondurularak tedavi edilmesine olanak sağlayan yöntemlerin uygulanabildiğini belirten Taşkın, bu yaklaşımın uygun hastalarda hem hızlı iyileşme hem de kozmetik avantajlar sunduğunu kaydetti.

Programda kadınlara çağrıda bulunan radyoloji uzmanı Prof. Dr. Füsun Taşkın, “Memede çözümsüz kalan bir sorun yok. Meme kanseri erken tanındığında en başarılı şekilde yönetilebilen ve tedavi edilebilen kanser türlerinden biridir. Bu nedenle düzenli kontroller ihmal edilmemelidir” dedi.

Kent genelinde özellikle kırsal bölgelerde bulunan tarım arazilerinde ekimi yapılan ayçiçekleri, güneşle birlikte yön değiştiren yapıları ve canlı renkleriyle dikkat çekiyor. Sarı ve yeşilin uyumuyla oluşan manzara, bölgeyi adeta açık hava stüdyosuna dönüştürdü.

Sarıçam ormanlarıyla çevrili Sarıkamış, bozayı, kurt, tilki, yeşilbaş ördek ve angut gibi birçok yaban hayvanı türü için hem üreme hem de barınma alanı sunuyor. Bölgede yağmurların ardından oluşan Hamamlı Düzü’ndeki sulak alanlar, özellikle su kuşları için önemli bir yaşam merkezi haline geliyor.

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!