FATMA BETÜL SAYAN KAYA NEDEN GÜNDEMDE?

Fatma Betül Sayan Kaya’nın yeniden gündeme gelmesinin merkezinde, YENİ Parti Sözcüsü Zeynel Emre tarafından dile getirilen borsa işlemlerine ilişkin iddialar bulunuyor. Emre, Kaya ile eşi İlyas Kaya’nın bazı şirket hisselerinde yaptıkları işlemler sonucunda kısa süre içerisinde yüksek tutarda gelir elde ettiklerini ileri sürdü.

Emre’nin iddiasına göre Kaya, 8 Nisan 2026 tarihinde Özata Denizcilik hisselerinde yaklaşık 63,3 milyon liralık alım yaptı ve daha sonra söz konusu hisselerin satışından yaklaşık 1,34 milyar lira çekti. Kaya’nın eşi İlyas Kaya hakkında da benzer işlemler gerçekleştirildiği iddiası gündeme getirildi.

Ancak kamuoyuna yansıyan bu rakamların Fatma Betül Sayan Kaya adına gerçekleştirilen bireysel işlemler olduğunu doğrulayan resmî bir SPK veya KAP kaydı şu aşamada kamuya açık kaynaklarda ortaya konmuş değil. Bu nedenle söz konusu tutarlar ve işlemler kesinleşmiş bilgi değil, siyasi aktörler tarafından dile getirilen iddialar niteliğinde.

FATMA BETÜL SAYAN KAYA GÖREVİNDEN NEDEN AYRILDI?

İddiaların kamuoyunda geniş yankı bulmasının ardından Fatma Betül Sayan Kaya, 26 Eylül gecesi yaptığı açıklamada Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’dan yürüttüğü görevlerden affını istediğini duyurdu.

Kaya, son günlerde kamuoyunu meşgul eden mesele nedeniyle şahsı hakkında çeşitli iddia ve değerlendirmelerin gündeme getirildiğini belirtti. İddiaların tüm yönleriyle araştırılması gerektiğini ifade eden Kaya, sürecin sağlıklı biçimde yürütülebilmesi amacıyla bu kararı aldığını açıkladı.

Kaya, ayrılık kararından önce AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Sosyal Politikalar Başkanı olarak görev yapıyordu. Partinin resmî internet sitesindeki biyografi sayfasında da Kaya bu görevlerle yer alıyordu.

FATMA BETÜL SAYAN KAYA KİMDİR?

Fatma Betül Sayan Kaya, 31 Ocak 1981 tarihinde İstanbul’da doğdu. 2026 yılı itibarıyla 45 yaşında olan Kaya, eğitim hayatında hem mühendislik hem de tıp alanında öğrenim gördü.

Bilkent Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü’nü tamamlayan Kaya, daha sonra İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nden mezun oldu ve tıp doktoru unvanını aldı.

Bir dönem İstanbul’da proje mühendisi olarak çalışan Kaya, ABD’de New York Üniversitesi’nde lisansüstü eğitim gördü.

FATMA BETÜL SAYAN KAYA'NIN SİYASİ KARİYERİ

Fatma Betül Sayan Kaya’nın AK Parti’deki siyasi kariyeri 2009 yılında İstanbul İl Yönetim Kurulu üyeliğiyle başladı. Daha sonraki dönemde İstanbul İl Tanıtım ve Medya Başkanlığı ile parti yönetimindeki çeşitli görevlerde bulundu.

Kaya, 2015 yılında AK Parti Merkez Karar ve Yönetim Kurulu üyeliğine seçildi. Aynı yıl önce AR-GE’den Sorumlu Genel Başkan Yardımcılığına, ardından Dış İlişkilerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcılığı görevine getirildi.

1 Kasım 2015 genel seçimlerinde AK Parti İstanbul Milletvekili seçilen Kaya, 65. Hükümet döneminde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı görevini üstlendi. 2018 seçimlerinde yeniden İstanbul Milletvekili olarak TBMM’ye girdi.

AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI YAPTI

Fatma Betül Sayan Kaya, 24 Mayıs 2016 tarihinde açıklanan 65. Hükümette Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı olarak görevlendirildi.

Kaya bu görevi 2018 yılına kadar sürdürdü. Bakanlığının ardından milletvekilliği ve AK Parti yönetimindeki görevlerine devam etti.

HOLLANDA KRİZİNDE GÜNDEME GELMİŞTİ

Fatma Betül Sayan Kaya’nın kamuoyunda geniş biçimde tanındığı olaylardan biri de 2017 yılında Türkiye ile Hollanda arasında yaşanan diplomatik kriz oldu.

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı olduğu dönemde Hollanda’ya giden Kaya’nın Rotterdam’daki Türk Başkonsolosluğu binasına ulaşmasına Hollanda makamları tarafından izin verilmemişti. Olay Türkiye-Hollanda ilişkilerinde ciddi diplomatik gerilime yol açmış ve Kaya’nın ismi uluslararası kamuoyunda da geniş şekilde gündeme gelmişti.

FATMA BETÜL SAYAN KAYA KAÇ YAŞINDA, NERELİ?

Fatma Betül Sayan Kaya, 31 Ocak 1981 doğumlu. İstanbul’da dünyaya gelen Kaya, 2026 yılı itibarıyla 45 yaşında.

İlkokul eğitimini Fatih İlkokulu’nda tamamlayan Kaya, ardından Beyoğlu Anadolu Lisesi’nde eğitim gördü. Bilkent Üniversitesi ve İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesindeki eğitimlerinin ardından mühendislik ve tıp alanlarında diploma aldı.

FATMA BETÜL SAYAN KAYA'NIN EŞİ KİM?

Fatma Betül Sayan Kaya, İlyas Kaya ile evli ve iki çocuk annesi. TBMM’nin yayımladığı özgeçmişte Kaya’nın çok iyi düzeyde İngilizce ve Almanca bildiği bilgisi de yer alıyor.

İlyas Kaya’nın adı da son günlerde Fatma Betül Sayan Kaya hakkında ortaya atılan borsa işlemi iddiaları kapsamında kamuoyuna yansıdı. Ancak çiftin işlem yaptığı ve belirtilen tutarlarda kazanç elde ettiği yönündeki iddiaların resmî makamlarca kesinleştirilmiş bir tespit olarak açıklanmadığını belirtmek gerekiyor.

FATMA BETÜL SAYAN KAYA'NIN ÜSTLENDİĞİ GÖREVLER

Fatma Betül Sayan Kaya siyasi kariyeri boyunca AK Parti İstanbul İl Yönetim Kurulu üyeliği, İstanbul İl Tanıtım ve Medya Başkan Yardımcılığı, AK Parti MKYK üyeliği, Genel Başkan Yardımcılığı, İstanbul Milletvekilliği ve Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı gibi görevler üstlendi.

Kaya son olarak AK Parti Genel Başkan Yardımcılığı ve Sosyal Politikalar Başkanlığı görevlerini yürütüyordu. 26 Eylül 2026’da yaptığı açıklamayla, hakkında gündeme gelen iddiaların araştırılması sürecinde yürüttüğü tüm görevlerden affını istediğini açıkladı. Böylece “Fatma Betül Sayan Kaya kimdir, neden gündemde ve neden istifa etti?” soruları 27 Eylül 2026 itibarıyla en çok araştırılan başlıklar arasına girdi.

2026-HMGS/2, 17 ilde gerçekleştirildi

2026-HMGS/2, 17 ilde bulunan 18 sınav merkezinde uygulandı. Sınavda 43 bina ve 677 salon kullanıldı.

2026-İYÖS ise 8 ildeki 9 sınav merkezinde gerçekleştirildi. Sınav için 11 bina ve 79 salon kullanıldı.

Saat 10.15'te başlayan sınavlara adayların saat 10.00'dan sonra sınav binalarına girişine izin verilmedi.

Sınavlarda 120 soru yöneltildi

2026-HMGS/2'ye 19 bin 276, 2026-İYÖS'e ise 1690 aday başvurdu. Her iki sınavda da adaylara test formatında 120 soru yöneltildi ve soruların cevaplanması için 155 dakika süre tanındı. 120 soruluk sınavlarda 100 puan üzerinden en az 70 puan alan adaylar başarılı kabul edilecek.

Kimlik kartı bulunmayan veya kimlik kartında T.C. kimlik numarası ve fotoğrafı yer almayan adayların işlemlerini gerçekleştirebilmesi amacıyla il ve ilçe nüfus müdürlükleri sınav günü açık tutuldu.

Sonuçlar 22 Ekim'de açıklanacak

Her iki sınavın sonuçları 22 Ekim'de ilan edilecek. ÖSYM'nin internet sitesinde yayımlanan duyuruya göre, 2026-HMGS/2 ve 2026-İYÖS'e ait temel soru kitapçıkları ile cevap anahtarlarının yüzde 10'luk bölümü erişime sunuldu.

Sınava katılan adaylar, temel soru kitapçığındaki sıralamaya göre sınavda yöneltilen soruların tamamına ÖSYM'nin aday işlemleri sistemi üzerinden 10 gün boyunca ulaşabilecek.

Adaylar sorulara T.C. kimlik numaraları ve aday şifreleriyle erişim sağlayabilecek. Temel soru kitapçığının görüntülenebildiği süre 7 Ekim saat 23.59'da sona erecek.

Kurum, 27 Eylül 2017’de Emine Erdoğan’ın himayelerinde başlatılan Sıfır Atık Hareketi’nin kaynakların kullanımına ilişkin yaklaşımı değiştirmeyi hedefleyen bir dönüşüm başlattığını belirtti.

Kurum, paylaşımında Sıfır Atık Hareketi’nin “atma, dönüştür” çağrısıyla başladığını vurguladı.

Bakan Kurum: “Dünya ortak evimiz”

Kurum’un paylaştığı videoda, dünyanın sınırsız bir kaynak deposu olarak görülmemesi gerektiği ve doğal kaynakların korunmasının ortak bir sorumluluk olduğu mesajı verildi.

Videoda, “Dünya ortak evimiz” vurgusu yapılırken, bilinçsiz tüketim ve israfın iklim değişikliğinin etkilerini artırdığına dikkat çekildi.

İklim değişikliğinin etkilerinin yalnızca tek bir ülke veya bölgeyle sınırlı kalmadığı belirtilen videoda, kuraklık, sel ve yangınların küresel ölçekte ortak sorunlar haline geldiği ifade edildi.

“Doğayla ilişkimizi ölçü ve adalet üzerine kurmalıyız”

Videoda iklim değişikliğinin etkilerinin toplumlar arasında eşit dağılmadığına da dikkat çekildi.

Çevresel maliyetlerin, iklim krizinin ortaya çıkmasında daha az payı bulunan kırılgan toplumları ve coğrafyaları da etkilediği belirtilirken, doğayla kurulan ilişkinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği mesajı verildi.

Videoda, “Doğayla ilişkimizi yeniden ölçü ve adalet üzerine kurmalıyız” ifadeleri kullanıldı.

Bakan Kurum'dan sıfır atık ve COP31 vurgusu

Murat Kurum, Sıfır Atık anlayışının Türkiye’nin COP31 Başkanlığı kapsamında küresel iklim mücadelesine taşınacağını belirtti.

Kurum, küresel emisyon azaltım hedeflerinin merkezinde sıfır atık bilincinin de yer alması gerektiğini ifade etti.

Videoda, iklim krizinin gelecekte yaşanacak bir sorun olmadığı, bugün mücadele edilmesi gereken bir mesele olduğu vurgulandı.

“Alışkanlıklar değişirse sistem değişir”

Kurum’un paylaştığı videoda, iklim mücadelesinin yalnızca politikalarla değil, bireysel alışkanlıkların değişmesiyle de bağlantılı olduğu belirtildi.

“Alışkanlıklar değişirse sistem değişir. Zihniyet değişirse politikalar değişir” ifadelerinin yer aldığı videoda, tüketim alışkanlıklarının ve israfın azaltılması çağrısı yapıldı.

“Sıfır atıkla geleceğe bakışımızı dönüştürdük”

Videoda Türkiye’nin Sıfır Atık Hareketi kapsamında atık yönetiminin yanı sıra geleceğe yönelik yaklaşımını da dönüştürdüğü ifade edildi.

Sıfır Atık uygulamalarının çevre, enerji, sera gazı emisyonları ve ekonomi alanlarında tasarruf sağladığı belirtilerek doğal kaynakların korunmasına ve geleceğe yatırım yapılmasına dikkat çekildi.

“Artık dünyanın ateşini düşürme zamanı”

Bakan Murat Kurum, sosyal medya paylaşımında Sıfır Atık Hareketi’nin 9 yıl önce başlattığı dönüşümün küresel ölçekte devam edeceği mesajını verdi.

Kurum, paylaşımını şu ifadelerle tamamladı:

“9 yıl önce atılan adım bugün dünyaya yön veriyor! 27 Eylül 2017’de Saygıdeğer Emine Erdoğan Hanımefendi’nin himayelerinde başlayan Sıfır Atık Hareketi, ‘atma, dönüştür’ çağrısıyla kaynaklara bakışımızı değiştiren büyük bir dönüşüm başlattı. Şimdi bu anlayış, Türkiye’nin COP31 Başkanlığı ile küresel iklim mücadelesine taşınıyor. Ortak evimiz için, ortak geleceğimiz için, dünya için sıfırdan COP31’e.”

9 yıl önce atılan adım bugün dünyaya yön veriyor!

27 Eylül 2017’de Saygıdeğer @EmineErdogan Hanımefendi’nin himayelerinde başlayan Sıfır Atık Hareketi, “atma, dönüştür” çağrısıyla kaynaklara bakışımızı değiştiren büyük bir dönüşüm başlattı.

Şimdi bu anlayış, Türkiye’nin COP31… pic.twitter.com/tmeeeDsrmN

— Murat KURUM (@murat_kurum) September 27, 2026

Gençlik Kolları üyeleri, Milli Eğitim Bakanlığı önünde bir araya gelerek öğrencilerin güvenli eğitim ortamına sahip olması gerektiği mesajını verdi.

CHP’li gençlerden “güvenli okul” mesajı

Eyleme CHP Gençlik Kolları Genel Sekreteri Diyar Kesebir, Gençlik Kolları Genel Başkan Yardımcısı Yiğithan Bulat, Ankara İl Gençlik Kolları Başkanı Ozan Kul ve Ankara İl Örgütü üyeleri katıldı.

CHP Gençlik Kolları tarafından yapılan açıklamada, okullarda yaşanan silahlı saldırılara dikkat çekilerek öğrencilerin eğitim ortamında kendilerini güvende hissetmesi gerektiği belirtildi.

“Okullarda silah değil, gelecek umudu olmalı”

CHP Gençlik Kolları’nın sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, “Okullarda silah değil, gelecek umudu olmalı” ifadelerine yer verildi.

Açıklamada, öğrencilerin okula giderken korku yaşamaması gerektiği vurgulanarak, güvenli ve huzurlu eğitim ortamı çağrısı yapıldı.

“Sıra arkadaşlarımız okula korkuyla değil, umutla gitmeli”

CHP Gençlik Kolları açıklamasında, öğrencilerin okullara korku içinde değil, geleceğe ilişkin umutla gitmesi gerektiği ifade edildi. Açıklamada şu ifadeler kullanıldı:

“Okullarda silah değil, gelecek umudu olmalı. Gençlik Kolları Genel Sekreterimiz Diyar Kesebir, Gençlik Kolları Genel Başkan Yardımcımız Yiğithan Bulat, Ankara İl Gençlik Kolları Başkanımız Ozan Kul ve Ankara İl Örgütümüzle birlikte Millî Eğitim Bakanlığı önünde sesimizi yükselttik. Sıra arkadaşlarımız okula korkuyla değil, umutla gitmeli!”

Türkiye 3 milyon 713 bin Rus turisti ağırladı

Rusya Federal İstatistik Kurumu (Rosstat), Dünya Turizm Günü kapsamında Rus vatandaşlarının turistik ziyaretlerine ilişkin verileri paylaştı.

Verilere göre, 2025'te Rus tur şirketleri aracılığıyla Türkiye'ye 3 milyon 713 bin kişi geldi. Türkiye, bu rakamla Rusların turistik ziyaretlerinde ilk sırada bulundu.

Türkiye'nin ardından 1 milyon 960 bin ziyaretçiyle Mısır, yaklaşık 1 milyon 160 bin ziyaretçiyle Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) geldi.

Tayland ve Çin de listede yer aldı

Geçen yıl Rus tur şirketleri üzerinden Tayland'ı 914 bin 200, Çin'i 509 bin, Abhazya'yı 419 bin ve Vietnam'ı 380 bin 800 Rus vatandaşı ziyaret etti.

Aynı dönemde Maldivler'e 196 bin 600, Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkelerine 150 bin 100 ve Sri Lanka'ya 120 bin 500 kişi turistik ziyaret gerçekleştirdi.

Türkiye 2024'te de ilk sıradaydı

Türkiye, Rus vatandaşlarının 2024 yılında turistik amaçla en fazla ziyaret ettiği ülkeler arasında da ilk sırada bulunuyordu.

SADETTİN SARAN VE YÖNETİMİ İBRA EDİLDİ

Chobani Stadı'nda düzenlenen Fenerbahçe Olağanüstü Seçimli Genel Kurulu'nda ilk olarak Genel Kurul Başkanlık Divanı oluşturuldu. Şekip Mosturoğlu'nun divan başkanlığına seçilmesinin ardından yönetim ve denetim kurulu raporları genel kurul üyelerine sunuldu.

Sadettin Saran'ın başkanlık dönemini kapsayan 22 Eylül 2025 ile 28 Şubat 2026 arasındaki faaliyet raporları, Fenerbahçe Genel Sekreteri Orhan Demirel tarafından okundu.

Raporların görüşülmesinin ardından yapılan oylamada Sadettin Saran ve yönetimi, kulüp üyelerinin oy çokluğuyla idari ve mali açıdan ibra edildi.

ALİ KOÇ DÖNEMİ DE OYLANDI

Genel kurulda eski Fenerbahçe Başkanı Ali Koç dönemine ait faaliyetler de ayrı bir başlık altında ele alındı.

1 Haziran 2025 ile 21 Eylül 2025 arasındaki dönemi kapsayan faaliyet raporlarını eski yönetici Burak Kızılhan genel kurul üyelerine aktardı.

Ali Koç başkanlığındaki yönetimin söz konusu dönemdeki idari ve mali faaliyetleri de yapılan oylama sonucunda oy çokluğuyla ibra edildi.

FENERBAHÇE GENEL KURULUNDA İKİ DÖNEM İÇİN AYRI OYLAMA

Fenerbahçe Genel Kurulu'nda Ali Koç ve Sadettin Saran dönemleri birbirinden ayrı olarak üyelerin oyuna sunuldu.

İbra kararıyla birlikte her iki yönetim dönemine ilişkin genel kurul gündeminde yer alan idari ve mali faaliyet raporları üyeler tarafından kabul edilmiş oldu.

Olağanüstü seçimli genel kurulun devamında ise kulübün yönetim yapısı ve başkanlık sürecine ilişkin diğer gündem maddeleri görüşülmeye devam etti.

SADETTİN SARAN'IN FENERBAHÇE DÖNEMİ

Sadettin Saran, Fenerbahçe'deki başkanlık dönemine ilişkin genel kurul konuşmasında göreve zor bir süreçte geldiklerini belirtirken, yönetim olarak sorumluluk almaktan kaçınmadıklarını ifade etmişti.

Saran, olağanüstü seçimli genel kurulda yeniden aday olmazken başkanlık dönemindeki çalışmalarına ilişkin değerlendirmelerde bulunarak Fenerbahçe camiasına veda etti.

SADETTİN SARAN NEDEN İBRA EDİLDİ?

Fenerbahçe üyelerinin önüne getirilen oylamada Sadettin Saran yönetiminin 22 Eylül 2025-28 Şubat 2026 dönemindeki idari ve mali faaliyetleri değerlendirildi.

Genel kurul üyelerinin oy çokluğuyla aldığı karar sonucunda Sadettin Saran ve yönetimi idari ve mali yönden ibra edildi. Aynı genel kurulda Ali Koç yönetiminin 1 Haziran 2025-21 Eylül 2025 dönemine ilişkin faaliyetleri de oy çokluğuyla kabul edildi.

MSB'den Deniz Kuvvetleri Günü mesajı

Bakanlığın sosyal medya hesabındaki paylaşımda, Preveze Deniz Zaferi'nin Türk denizciliği açısından taşıdığı öneme vurgu yapılarak Deniz Kuvvetleri Günü kutlandı.

Paylaşımda, Türk denizcisinin 488 yıl önce kazanılan Preveze Deniz Zaferi ile gücünü dünyaya gösterdiği, bugün de denizlerdeki hak, alaka ve menfaatlerin korunması amacıyla görevini sürdürdüğü belirtildi.

Türk Deniz Kuvvetlerine ve kahramanlara selam gönderildi

Mesajda, milletin emrinde ve görevinin başında bulunan Türk Deniz Kuvvetlerinin Deniz Kuvvetleri Günü kutlanırken, Kaptanıderya Barbaros Hayrettin Paşa, şanlı ecdat, Başkomutan Gazi Mustafa Kemal Atatürk ile tüm şehit ve gaziler rahmet, minnet ve saygıyla anıldı.

Deniz Kuvvetlerinin unsurları videoda yer aldı

Bakanlığın paylaşımında ayrıca Deniz Kuvvetleri Komutanlığının envanterinde bulunan unsurların görüntülerinin yer aldığı bir video klip yayımlandı.

Klipte insansız hava araçları, fırkateynler, savaş gemileri, hücumbotlar, denizaltılar, zırhlı amfibi hücum araçları, helikopterler ve diğer unsurlara ait görüntüler paylaşıldı.

Preveze Deniz Zaferi’nin 488’inci yıl dönümü ve Deniz Kuvvetleri Günü kutlu olsun. 🇹🇷

Türk Denizcisi 488 yıl önce Preveze Deniz Zaferi ile gücünü tüm dünyaya ilan ederken bugün de deniz hak, alaka ve menfaatlerimiz için kahramanca ve korkusuzca görev yapmaya devam ediyor.

Her… pic.twitter.com/fd2xRfxc9m

— T.C. Millî Savunma Bakanlığı (@tcsavunma) September 27, 2026

Kılıçdaroğlu, vatandaşların yıllarca biriktirdiği paraların akıbetinin ortaya çıkarılması gerektiğini belirterek, sorumluluğu bulunan kurumların ve kişilerin hesap vermesi gerektiğini savundu.

“Vatandaşın alın terinin hesabı sorulmalıdır”

Kılıçdaroğlu, açıklamasında fon krizinin yalnızca siyasi görev değişiklikleriyle geçiştirilemeyeceğini ifade etti. Vatandaşların yıllarca biriktirdiği alın terinin hesabının sorulması gerektiğini belirten Kılıçdaroğlu, sürecin tüm yönleriyle aydınlatılması çağrısında bulunarak, “Bu milletin bir kuruşu bile sahipsiz değildir” ifadelerini kullandı.

"SPK, hangi tedbiri aldığını açıklamalıdır"

CHP lideri, fon krizindeki denetim süreci nedeniyle Sermaye Piyasası Kurulu’na (SPK) da çağrıda bulundu.

Kılıçdaroğlu, SPK’nın denetim sorumluluğunu nasıl yerine getirdiğini açıklaması gerektiğini belirterek şu soruların yanıtlanmasını istedi:

"Vatandaşın yıllarca biriktirdiği alın terinin hesabı sorulmalıdır. SPK, denetim sorumluluğunu nasıl yerine getirdiğini, hangi riski ne zaman gördüğünü ve hangi tedbiri aldığını açıklamalıdır."

“Görevden ayrılmak, hesap vermenin yerine geçmez”

Kılıçdaroğlu, fon krizi kapsamında gündeme gelen istifa ve görev değişikliklerine ilişkin de değerlendirmede bulundu. “İstifa bir açıklama değildir” diyen Kılıçdaroğlu, görevden ayrılmanın hesap verme sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını söyledi.

Kılıçdaroğlu, hiçbir makamın, soyadının veya siyasi yakınlığın kişilere dokunulmazlık sağlamaması gerektiğini belirtti.

“Hiçbir siyasi yakınlık dokunulmazlık sağlamaz”

Kılıçdaroğlu, açıklamasında siyasi ilişkilerin ve makamların hesap verme yükümlülüğünün önüne geçmemesi gerektiğini vurguladı. CHP lideri, “Hiçbir makam, hiçbir soyadı, hiçbir siyasi yakınlık kimseye dokunulmazlık sağlamaz” ifadelerini kullandı.

“Siyaset arınacak, devlet kurumları şeffaflaşacak”

Kılıçdaroğlu, açıklamasında siyasetin ve kamu kurumlarının daha şeffaf hale gelmesi gerektiğini savundu. “Arınma” vurgusu yapan Kılıçdaroğlu, bu anlayışın yalnızca CHP ile sınırlı olmadığını, Türkiye’nin tamamı için geçerli olması gerektiğini belirtti.

Kılıçdaroğlu, devlet kurumlarının şeffaflaşması ve sorumluluğu bulunan herkesin hesap vermesi gerektiğini ifade etti.

“Türkiye’nin ihtiyacı birkaç ismin değişmesi değil”

Kılıçdaroğlu, “Türkiye’nin ihtiyacı, her krizde birkaç ismin değişmesi değil; kimsenin hesap vermekten kaçamadığı bir düzendir" ifadelerini kullandı.

Kılıçdaroğlu, milletin emanetinin yalnızca istifa dilekçeleriyle kapatılabilecek bir konu olmadığını belirterek, vatandaşların haklarının korunması ve sorumluların hesap vermesi gerektiğini söyledi.

İlk gün söyledik: Partimiz bize kutsal bir emanettir. Bu ulu çınarın gölgesi, haramın ve kirlenmişliğin sığınağı olamaz. Gerektiğinde iç muhasebesini yapar, arınmasını bilir; yolundan dönmez.

“ARINMA” derken sözümüzü kendi kapımızla sınırlamadık. Türkiye’nin tamamı için…

— Kemal Kılıçdaroğlu (@kilicdarogluk) September 27, 2026

EVREN, yapay zeka altyapısını tek platformda buluşturuyor

Savunma Sanayii Başkanlığından yapılan açıklamaya göre EVREN; savunma sanayii şirketlerinden teknoloji firmalarına, akademisyenlerden girişimcilere ve öğrencilere kadar geniş bir kullanıcı grubuna hizmet verecek şekilde tasarlandı.

Platform, veri, yapay zeka modelleri ve yüksek performanslı hesaplama kapasitesini aynı altyapıda bir araya getiriyor.

EVREN'de gerçekleştirilen istem, yanıt ve kullanım verileri, Türkiye'de bulunan yüksek performanslı GPU altyapısı üzerinden işleniyor. Bu yapı sayesinde hassas nitelikteki verilerin yurt dışında bulunan bulut hizmetlerine gönderilmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.

Platforma, e-Devlet kimlik doğrulaması kullanılarak evren.ssyz.org.tr adresinden erişilebiliyor.

Kullanıcılar katkıları karşılığında kredi kazanabiliyor

EVREN'de doğrudan ücretli kullanım yerine katkı temelli bir kredi sistemi uygulanıyor. Kullanıcılar veri seti yükleme, veri etiketleme veya eğitilmiş modellerini paylaşma yoluyla kredi elde edebiliyor.

Kazanılan krediler, platformun yüksek performanslı GPU havuzundan yararlanılarak model eğitimi ve büyük dil modeli çıkarımı işlemlerinde kullanılabiliyor. Böylece kullanıcıların yalnızca platform hizmetlerinden yararlanan kişiler olması değil, aynı zamanda EVREN ekosisteminin gelişimine katkıda bulunan aktif katılımcılara dönüşmesi amaçlanıyor.

Bilgisayarlı görü ve büyük dil modellerine erişim sağlanıyor

Platform, nesne tespiti, segmentasyon ve sınıflandırma gibi bilgisayarlı görü çalışmalarında uçtan uca veri etiketleme ve model eğitimi imkanı sunuyor.

EVREN bünyesinde ayrıca 11 açık ağırlıklı büyük dil modelini içeren bir çıkarım katmanı da devreye alındı. API mimarisi, anlık yanıt desteği ve otomatik model yönlendirme özellikleri sayesinde mevcut uygulamaların EVREN altyapısına bağlanabilmesine imkan tanınıyor.

Altyapının daha geniş kitleler tarafından kullanılmasını sağlamak amacıyla 1 Kasım 2026'ya kadar yapılacak API çağrılarının, kullanıcıların kredi bakiyelerinden düşülmeden sınırsız şekilde sunulacağı bildirildi.

EVREN'in kullanıcı sayısı 7 bin 500'e ulaştı

Kısa sürede 7 bin 500 aktif kullanıcıya ulaşan EVREN'in, Türkiye'deki yapay zeka ekosisteminin gelişimine ve Yapay Zeka Eylem Planı kapsamındaki çalışmalara katkı sağlaması hedefleniyor.

Gelecek dönemde platformun yerli ve milli büyük dil, görüntü ve ses modelleriyle geliştirilmesi planlanıyor. Ayrıca dağıtık GPU yönetimi yaklaşımı kullanılarak hesaplama altyapısının daha da güçlendirilmesi öngörülüyor.

EVREN ile savunma sanayii, üniversiteler, teknoloji şirketleri, girişimciler ve geliştiriciler için Türkiye merkezli ortak bir yapay zeka geliştirme altyapısının oluşturulması amaçlanıyor.

Özel, ilçe başkanlarının yalnızca delegeler tarafından değil, parti üyelerinin doğrudan oylarıyla belirlenmesini önemsediklerini belirterek, “Yeni nesil siyaset” anlayışını hayata geçirdiklerini söyledi.

Özel, üyelerin parti yönetiminde daha fazla söz sahibi olacağını ve mahallelerden başlayarak yeni bir örgütlenme modeli oluşturacaklarını ifade etti.

“YENİ Parti’de siyaset yapmaya gelen herkesin önü açık”

Özgür Özel, önceki gün gerçekleştirilen ilçe önseçimlerine ilişkin rakamlar paylaşarak, 174 ilçede seçim yapıldığını, bunların 82’sinde birden fazla adayın yarıştığını söyledi.

Çok adaylı seçimlerin yapıldığı 82 ilçenin 42’sinde mevcut başkanların devam ettiğini, 40 ilçede ise rakip adayların seçimi kazandığını belirten Özel, bunun parti içinde rekabetin önünün açıldığını gösterdiğini savundu:

“Yeni bir şey deniyoruz ve çok istenen, cesaret edilemeyen bir şey deniyoruz’ dedim ve dedim ki ‘Gözüm Türkiye’nin dört bir yanında.’ Üye sayısı yüksek olan 174 ilçemize dün baktık. 174 ilçemizde ön seçim yapıldı. ‘Acaba göstermelik bir iş mi oluyor?’ şüphesi vardı. Gördük ki 174 ilçeden 92’si tek adayla giderken 82’sinde çoklu yarış yaşandı. ‘Peki bu yarışta ya rakip çıkıyor ama imzayı topluyor, aday oluyor ama bu adayların şansı var mı?

Yoksa işte kurucu ilçe başkanı, mevcut ilçe başkanı, mevcut adaylar mı sonuç alıyor?’ Dün 82 arkadaşımız yarıştı, bunlardan 42’sinde mevcut başkan devam etti. 40’ının yerine de yarıştıkları aday kazandı. Bu neyi gösteriyor? Normalde delege sistemine göre daha yoğun bir adaylaşma ve normale göre yarı yarıya üyenin tercihi mevcut başkan değil, ortaya çıkmış, imzasını toplamış, iddia koymuş kişi ve sistem kimsenin önünü tıkamıyor. İşte yeni olan budur. YENİ Parti’nin anlayışı budur. YENİ Parti’de siyaset yapmaya gelen herkesin önü açıktır.”

“Mahalleden başlayarak siyaset konuşacağız”

Parti teşkilatlarının yalnızca kongre dönemlerinde faaliyet gösteren yapılar olmayacağını belirten Özel, mahalle meclislerinin kurulacağını açıkladı.

Özel, mahallelerde düzenli toplantılar yapılacağını, üyelerin uzmanlıkları ve birikimleri doğrultusunda parti çalışmalarına katkı sunacağını söyledi:

“Değerli yol arkadaşlarım, Kuvay-i Milliye’nin şehri Balıkesir, hepinizi saygıyla selamlıyorum. Hepiniz hoş geldiniz. Bugün bu salonda partimiz adına, ülkemizin demokrasisi adına özel bir günü yaşamaya, yeni bir başlangıcı hep birlikte gerçekleştirmeye geldik. Partimizi kurarken, milletimize bir söz vermiştik. Demiştik ki ‘Eskiyi geride bırakacağız. Yeni bir siyaseti, yeni nesil bir siyaseti hayata geçireceğiz. Siyasetin işletim sistemini değiştireceğiz.’

Dedik ki ‘Buyurun YENİ Parti’ye gelin, YENİ Parti’de eski yok, kıdemli yok, hepimiz yeniyiz. Hepimiz eşitiz. Hepimizin sözü eşit, hepimizin gücü eşit.’ İşte dün sabah başlayan, İzmir Gaziemir’de başlayan ve sonra benim Bornova’daki törene, Bornova’daki seçime iştirak ettiğim, ardından kendi ilçem Yunusemre’de oyumu kullandığım süreçte bugün de burada Balıkesir’de, delege sistemi ile değil, YENİ Parti’ye gelmiş, üye olmuş herkesin oylarıyla ilçe başkanımızı seçmek üzere bir aradayız. Hepiniz hoş geldiniz.

Bugün önemli bir sözü tutmanın bir yandan gururunu yaşıyorum, bir yandan gözümüz Türkiye’nin dört bir yanında ve bu yeni nesil siyasetin gerçekten mesafe alıp almayacağı konusundaki varsa endişeleri gözlemlemek üzere bakıyorum.

Öncelikle burada tüm üyelerle seçim yapmak gibi hep konuşulan, Siyasi Partiler Kanunu’na takılan ve zaman zaman partiyi içine kapatan, mahalle mahalle tartışmalarla partinin enerjisini kendi içinde harcamasına sebebiyet veren bir sistemden böyle iddialı bir sisteme geçerken hem de yepyeni bir partide yani kuruluşun yeni kurulan partilerde hızla kağıt üstünde elle yazarak, atanan kişilerin ki siyasi partiler ilk kurultaylarını yapana kadar Kurucular Kurulu ne karar alsa tüzük değişikliği hükmündedir, program değişikliği hükmündedir ve ne yazarlarsa onaylanır.

Bunun yerine bu kadar zorlu bir süreci hayata geçiriyoruz. Bu noktada burada, Balıkesir’de Kurucu İl Başkanımız Erdem Köybaşı’na, Türkiye’deki 81 ilimizdeki kurucu il başkanlarımıza, 900’e yakın kurucu ilçe başkanımıza, emek veren herkese ama örgütteki tüm bu organizasyonun en başında sizin hemşeriniz, kardeşim Ensar Aytekin’e yürekten teşekkür ediyorum.”

“Çık karşımıza, kararı emekliler versin”

Türkiye’de emeklilerin ve asgari ücretlilerin ekonomik sorunlar yaşadığını savunan Özel, özellikle emekli maaşlarının alım gücündeki değişime dikkat çekti.

Emeklilerin geçim sıkıntısıyla karşı karşıya olduğunu belirten Özel, iktidara erken seçim çağrısını yineledi.

Özel, “Getir o sandığı, geç karşımıza. Bu millet bu iktidarı değiştirmek istiyor. Kendine güveniyorsan hodri meydan. Çık karşımıza. Kararı emekliler versin, kararı emekçiler, kararı Balıkesir, kararı Türkiye versin” diye konuştu.

"Bunlar cezalandırılmadan Erdoğan iktidara devam ediyorsa soygunun baş sorumlusudur.”

Özgür Özel, konuşmasının önemli bölümünde kamuoyunda tartışılan fon işlemlerine ilişkin iddiaları gündeme getirdi. Özel, bazı mevcut ve eski kamu yöneticileri ile AK Parti mensuplarının söz konusu fonda işlem yaptığı yönündeki iddiaların araştırılması gerektiğini savundu.

Fatma Betül Sayan Kaya'nın görevlerinden ayrılmasını da değerlendiren Özel, Kaya ve eşi hakkında çeşitli finansal iddialar bulunduğunu ileri sürerek Cumhurbaşkanı Erdoğan’a çağrıda bulundu:

"Bunların mal varlıklarına el koyun, dünyaya kaçırdıkları parayı muhatap devletlerden geri isteyin ve fona para yatıran herkesi mağdur etmeden bu sorunu çözün.’ Buna kulaklarını kapattılar. Dediler ki, ‘Hiç merak etmeyin öyle olacak, böyle olacak.’ İlk günden söyledim. ‘Geçmiş dönem bakanlarınız var’ dedim. ‘Cevap verin’, tık yok. ‘Mevcut kabineden bakanlar var’ dedim, ‘Cevap verin’, yok. ‘Bir bakanlığın en üstünde adalet dağıtan bakanlığın bürokrasisinin üst düzey yöneticilerinin burada işlem yaptığı söyleniyor’ dedik. Tık yok. Dün Parti Sözcümüz ilkini açıkladı. Geçmiş dönem bakan, düne kadar Adalet ve Kalkınma Partisi Genel Başkan Yardımcısı. Geçmişte İBB bursuyla büyüyen hani yurtdışına gidecek, parası yok. İstanbul Büyükşehir burs vermiş, giden kişi. Kendisi hesaba 63 milyon lira yatırmış. 2 milyar liradan fazlasını çekmiş.

Bakın Nisan’da giriyor ve 63 milyon lira. Eylül ayında felaket yaşanmadan kapıyor kaçıyor. 2 milyar lira. Bakın 63 milyon televizyonu başındaki vatandaşa söyleyeyim. 63 milyon koyduğu para şöyle bir paradır. Örneğin 6 milyon liralık evden, 10 ev parası koymuş. Beş ay sonra bunun 24 katını almış. 240 daire parası alıp kaçmış. Peki aradaki para kimden? Aradaki para çok kazandırıyormuş diye kandırdıkları 3 bin lirasını, 5 bin lirasını, 10 bin lirasını bu fona yatırmış garibanlardan. Ağırlıklısı da kendilerine yakın seçmenlerden. ‘Faizden korkarız, borsa helaldir’ diyerek ya da ‘Bütün AK Parti’nin üst düzeyleri burada’ diye söylentileri yayıp bu insanlara güven telkin edip paralarını alıp kaçtılar. Şimdi baskımızla, toplumun baskısıyla ‘Cumhurbaşkanımıza söyledim, şimdilik görevlerimden çekiliyorum.’

Buradan Erdoğan’a söylüyorum. Fatma Betül Sayan Kaya’dan 2 milyar, kocasından 1,5 milyar, bu milletin parasını geri alacak mısın? Bütün bu milletin parasını çarpan AK Partililerin hesaplarına el koyacak mısın? Mevcut kabinede, fonda işlem yapan bakanı, işlem yaptıran, isimleri tek tek belli. Çantacısı adına daire alıp satan, para taşıyan, fona koyan, fondan çeken bakanı hazineden azledecek misin? Erdoğan ya bu bataklığı kurutmak için bizimle birlikte çalışacaksın ya o bataklıkta boğulacaksın. Kabinedeki bakanlığın, Adalet Bakanlığı bürokrasisinin, saraydakilerin, bütün üst düzey AK Partililerin bu fonda yaptıkları ortaya dökülmeden, milletin hakkı tahsil edilmeden, bunlar cezalandırılmadan, bu Erdoğan iktidara devam ediyorsa bu soygunun baş sorumlusudur.”

“Türkiye’nin yeni bir siyasete ihtiyacı var”

Konuşmasının sonunda Türkiye’nin ekonomik, sosyal ve siyasi sorunlarına değinen Özel, yeni bir siyasi anlayışa ihtiyaç olduğunu savundu:

“Yasaklar bunlarda, her gün sosyal medyadan hesap kapatıyorlar. Yoksulluk bunlarda, geçinemeyen emeklimiz Anayasa Mahkemesi önünde canına kıyıyor. Yolsuzluk bunlarda, milletin fondaki yatırımlarını kamu gücünü kullanarak itibarlarını kullanarak saadet zinciriyle yerli ve milli diye diye yerli ve milli Ponzi yaparak milleti dolandırıyorlar. Her gün yeni yasakları getiren emekliyi, canına kıyacak kadar hayata küstüren milletin bankasındaki parasına göz diken bu iktidardır, siyasi ömrü sonlanmıştır.

Bu iktidarın, AK Parti’nin kara düzeni bitecek, YENİ Parti’nin yeni, adil, şeffaf, bu ülkenin hak ettiği yeni düzeni hep birlikte kuracağız. Türkiye’nin yeni bir siyasete ihtiyacı vardır. Türkiye’nin yepyeni bir enerjiye, yepyeni bir siyasete ihtiyacı vardır. YENİ Parti’nin iktidarına, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün peşinden gidenlerin yeni partisinin iktidarına ihtiyacı vardır. Bu yolda hep beraber yürüyecek miyiz? Yürüyecek miyiz? Karesi’ye güveniyorum, Balıkesir’e güveniyorum, hepinize güveniyorum. Biz kazanacağız, siz kazanacaksınız, Türkiye kazanacak. Yürüyelim arkadaşlar, yürüyelim.”

Doğal gaz desteği düzenli sosyal yardımlar kapsamına alındı

Bakan Göktaş, yazılı açıklamasında ihtiyaç sahibi vatandaşlara yönelik uygulanan Doğal Gaz Tüketim Desteği'nin 2023 yılında düzenli sosyal yardımlar arasına dahil edildiğini hatırlattı.

Desteğe başvuracak kişilerde bazı şartların arandığını belirten Göktaş, başvuru sahibinin Türk vatandaşı olması, e-Devlet üzerinden destek programına başvurması ve doğal gaz arzının bulunduğu ilçe veya beldede ikamet etmesi gerektiğini aktardı.

Göktaş ayrıca, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından hak sahipliği kararı verilmesine ilişkin kriterlerin de karşılanmasının zorunlu olduğunu belirtti.

Fatura ödemeleri e-Devlet üzerinden yapılabiliyor

Vatandaşların yardım programından yararlanmak için her ödeme döneminde yeniden başvuru yapmasına gerek olmadığını ifade eden Göktaş, ikamet edilen haneye ait doğal gaz faturalarının e-Devlet üzerinden “eailem.aile.gov.tr” adresindeki fatura ödeme hizmeti kullanılarak ödenebildiğini bildirdi.

Göktaş, vatandaşların ayrıca Halkbank şubelerinden teslim aldıkları Aile Kartları aracılığıyla Halkbank/TAM ATM kanallarından ödeme yaparak ikamet ettikleri il için belirlenen tahsisat tutarından düzenli şekilde faydalanabildiğini kaydetti.

Destek tutarı illere göre değişiklik gösteriyor

Düzenli Doğal Gaz Tüketim Destek Programı kapsamında yapılan ödemelerin illere göre farklılık gösterebildiğini belirten Göktaş, bu farklılığın sıcaklık değişimleri dikkate alınarak belirlendiğini ifade etti.

Göktaş, 2026 yılı ocak-eylül döneminde program kapsamında 620 bin 464 hak sahibine toplam 1 milyar 82 milyon lira destek sağlandığını bildirdi.

Valilik, yağışların yerel olarak kuvvetli olacağını belirterek vatandaşlardan yaşanabilecek olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olmalarını istedi.

Yağış bu gece başlayacak

Ankara Valiliği tarafından yapılan açıklamaya göre, sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışların bu gece ile yarın öğle saatleri arasında Ankara çevrelerinde yerel olarak kuvvetli olması bekleniyor.

Yağış miktarının yerel olarak 21-50 kilogram/metrekare aralığında olacağı tahmin ediliyor.

Ani sel ve su baskını uyarısı

Valilik, kuvvetli yağış nedeniyle özellikle ani sel ve su baskını riskine dikkat çekti.

Açıklamada ayrıca yağış sırasında yıldırım ve kuvvetli rüzgar görülebileceği, ulaşımda aksamaların yaşanabileceği belirtildi.

Ankara Valiliği’nden tedbir çağrısı

Valilik tarafından yapılan açıklamada ani sel ve su baskınlarına karşı dikkatli olunması, yıldırım riskine karşı tedbir alınması, yağış sırasında kuvvetli rüzgara karşı dikkatli olunması ve ulaşımda yaşanabilecek aksamalara karşı tedbirli davranılmasına ilişkin uyarılarda bulundu.

Valilik, olumsuz hava koşulları süresince vatandaşların dikkatli ve tedbirli olmalarını istedi.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!