Olay, Haymana ilçesine bağlı Gültepe Mahallesi'nde meydana geldi. Edinilen bilgilere göre, tarladaki tohum ekim çalışmasının tamamlanmasının ardından mibzerin arkasında oturan 12 yaşındaki Ayşegül Güleşci, dengesini kaybederek hareket halindeki makineden düştü. Düşmenin etkisiyle arkadan gelen silindirin altında kalan çocuk ağır yaralandı.

Çevredekilerin ihbarı üzerine olay yerine sağlık ekipleri sevk edildi. İlk müdahalesi olay yerinde yapılan çocuk, ambulansla Haymana Devlet Hastanesine kaldırıldı. Acil serviste doktorların tüm müdahalelerine rağmen Ayşegül Güleşci kurtarılamayarak hayatını kaybetti.

Olayla ilgili inceleme başlatıldı.

Bakanlık tarafından yapılan resmi açıklamada, kazanın 24 Ekim 2026 tarihinde gerçekleştiği belirtilerek şu ifadelere yer verildi:

"Ankara'da meydana gelen askeri araç kazasında silah arkadaşımız Albay Sayit Gökgöz, 24 Ekim 2026 tarihinde şehit olmuş, 2 personelimiz de yaralanmıştır. Yaralılarımızın tedavisi hastanede devam etmektedir. Bizleri derin bir acı ve üzüntüye boğan bu olayda hayatını kaybeden aziz şehidimize Allah'tan rahmet, kederli ailesine, Türk Silahlı Kuvvetleri ile asil milletimize başsağlığı ve sabır, yaralanan personelimize acil şifalar dileriz."

Yaralanan iki askeri personelin sağlık durumlarının takip edildiği ve hastanedeki tedavi süreçlerinin sürdüğü kaydedildi.

Odunpazarı ilçesi Akcami Mahallesi'nde 1910'da ortaöğretim kurumu olarak açılan okul, 1920'de Eskişehir'in Yunan işgaline uğramasıyla eğitimine ara verdi. Şehrin 2 Eylül 1922'de işgalden kurtarılmasının ardından "Sultani Mektebi" adıyla yeniden kapılarını açan kurum, lise ihtiyacı doğrultusunda 1929-1930 eğitim öğretim yılında bugünkü Anadolu Üniversitesi Cumhuriyet Tarihi Müzesi binasına nakledildi. 1930-1931 döneminde lise kademesinin açılmasıyla "Eskişehir Lisesi" unvanını alan okul, ilk mezunlarını 1932-1933 eğitim öğretim yılı sonunda verdi.

Mustafa Kemal Atatürk, 21 Ekim 1932'de trenle Eskişehir'den geçerken kendisini karşılayan heyetten okulun fiziki koşulları hakkında bilgi aldı ve yaklaşık üç ay sonra okulu bizzat ziyaret etti. Ziyaret sırasında sınıfları gezen Atatürk, binanın yetersizliği üzerine verilen bilgiler doğrultusunda okulun daha uygun bir yapıya taşınması talimatını iletti. Dönemin Hükümet Konağı olarak inşa edilen mevcut bina, Milli Eğitim Bakanlığının talebi ve Bakanlar Kurulu kararıyla liseye tahsis edildi. Kurum, 1934-1935 eğitim öğretim yılı başında bu binaya taşınırken, 1961 yılında "Atatürk Lisesi" adını aldı. Cephesinde Selçuklu ve Osmanlı mimarisinden izler taşıyan yapı, kentsel sit alanında yer alması dolayısıyla 1988 yılında anıtsal yapı olarak tescillendi.

Okul bünyesinde 1954-1955 yıllarında şair Arif Nihat Asya edebiyat öğretmeni olarak, 1946-1971 yılları arasında ise ilahiyatçı ve siyasetçi İhsan Şenel İngilizce öğretmeni olarak görev yaptı. Okulun mezunları arasında sinema oyuncusu Cüneyt Arkın, eski bakanlar Hasan Polatkan ile Orhan Oğuz ve eski milli sporcular Rasim Kara ile Alper Potuk yer alıyor. Bünyesinde yaklaşık 13 bin 500 kitaplık Cengiz Turan Kütüphanesi ile bir eğitim müzesi barındıran okulda; Şemseddin Sami'nin eserleri, Osmanlıca ve Eski Türkçe metinler ile Atatürk'ün el yazması 10. Yıl Nutku'nun aslı korunuyor.

Okulun mevcut durumuna ilişkin bilgi veren Eskişehir Atatürk Lisesi Müdürü Ersin Kökten, 6 yıldır proje okulu statüsünde bulunduklarını, 28 derslikte 523 öğrencinin öğrenim gördüğünü ve okul kabul yüzdelik diliminin 4,19 olduğunu belirtti. Okulda STEM, eTwinning, Erasmus ve WCEP gibi uluslararası programların uygulandığını aktaran Kökten; son mezun yerleştirmelerinde 11 öğrencinin tıp, 26 öğrencinin ise yazılım ve yapay zeka başta olmak üzere mühendislik fakültelerine yerleştiğini kaydetti.

Ankara'daki Kuğulu Park'ta bir araya gelen bisikletliler adına basın açıklaması yapan ekibin gönüllüsü ve Türkiye Koordinatörü Linda Nihan Lafçı, güzergah ve hedeflerine ilişkin bilgiler paylaştı. Farklı milletlerden 10 bisikletçinin 7 Ekim tarihinde Kırklareli Bulgaristan sınırındaki Dereköy Sınır Kapısı'ndan Türkiye'ye giriş yaptığını belirten Lafçı, rotalarını Antalya'daki uluslararası zirveye doğru sürdürdüklerini aktardı.

Ulaşım politikalarında köklü bir zihniyet değişimine ihtiyaç duyulduğuna dikkat çeken Linda Nihan Lafçı, Türkiye genelinde ve özellikle Ankara'da otomobil merkezli ulaşımın önceliklendirildiğini, bunun acilen dönüştürülmesi gerektiğini vurguladı. Yanlarında 10 temel talep taşıdıklarını ve güzergah boyunca uğradıkları yerel yönetim yetkilileriyle bu konuları görüştüklerini ifade eden Lafçı, hedeflerin uzun vadelere ertelenmemesi gerektiğine işaret etti.

Açıklamasında 2030 vizyonunun altını çizen Lafçı, 2030 yılına kadar şehirlerarası ve günlük yolculuklar için yayalaştırma, bisikletli ulaşım ve toplu taşıma entegrasyonunun eksiksiz sağlanması gerektiğini, bu bağlantıları barındıran temel bir bisiklet yolu ağının kurulmasının şart olduğunu kaydetti. Okullar, toplu taşıma aktarma merkezleri, yerel çarşılar ve yeşil alanların çevresinde bisiklet ve yaya öncelikli alanların artırılmasını isteyen Lafçı, "Bunlar 2035 ya da 2050 değil, bizim 2030 hedeflerimiz ve bunları hayata geçirebiliriz. 'Yolu paylaş' diyebiliriz veya doğrudan yayalaştırma uygulayabiliriz" ifadelerini kullandı.

Ekip koordinatörü Lafçı, sürdürülebilir kentsel hareketlilik ve iklim dostu ulaşım çağrısını içeren niyet mektuplarını, Antalya'da düzenlenecek zirvede COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum'a bizzat sunacaklarını belirtti.

BIMDTC-2026 Seçkin Gözlemci Günü, Ankara'nın Sincan ilçesine bağlı Temelli'de yer alan Şehit Kara Pilot Üsteğmen Gürcan Ulucan Meydanı'nda icra edildi. Programa Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu, Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Metin Tokel, Milli Savunma Bakan Yardımcısı Bilal Durdalı, Jandarma Genel Komutanı Orgeneral Ali Çardakçı, Sudan Kara Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Malik Altayeb Khogali Alneil, Somali Kara Kuvvetleri Komutanı Tuğgeneral Sahal Abdulahi Omer, ASELSAN Genel Müdürü Ahmet Akyol ve çok sayıda konuk ülkenin askeri temsilcileri katıldı.

Törende hitap eden Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu, Türk Silahlı Kuvvetlerinin sahip olduğu teknolojik imkan ve kabiliyetlerle bölgesinde caydırıcı bir güç olduğunu vurgulayarak dost ve müttefik ülkelerle yürütülen tecrübe aktarımının bu gücü daha da pekiştirdiğini söyledi. Geleceğin muharebe doktrininde yaşanan köklü dönüşüme işaret eden Orgeneral Bayraktaroğlu, modern harp sahasında artık cephe hattının değil, karar alma süresi, algı yönetimi ve sistemler arası etkileşimin belirleyici olduğunu dile getirdi. Geleceğin muharebelerinde savaşı daha hızlı algılayıp karar veren ile insanlı ve insansız sistemleri en yüksek uyumla kullanan tarafın galip geleceğini kaydeden Bayraktaroğlu, hedeflerinin personeli korumak, zayiatı en aza indirmek ve harekat etkinliğini artırmak üzere bu sistemleri birbirini tamamlayacak doktrinlerle sahaya sürmek olduğunu ifade etti.

Türkiye'nin savunma sanayisinde ulaştığı düzeye ilişkin değerlendirmelerde bulunan Orgeneral Bayraktaroğlu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde yürütülen Milli Teknoloji Hamlesi sayesinde yerlilik oranının yüzde 83 seviyesine ulaştığına dikkati çekti. İnsansız sistemler alanındaki hedeflerin büyüklüğünü vurgulayan Bayraktaroğlu, Türk Silahlı Kuvvetleri olarak 5 yılda 5 milyon, 10 yılda ise 10 milyon kamikaze sistemi üretilmesini amaçladıklarını, bu yerli kazanımların ordunun harbe hazırlığını ve caydırıcılığını en üst noktaya taşıyacağını belirtti.

Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Metin Tokel ise konuşmasında yarışmanın askeri iş birliği ve müşterek çalışabilirlik açısından küresel ölçekte kritik bir platform işlevi gördüğünü dile getirdi. Farklı orduların taktiksel tecrübelerini ve bilgi birikimlerini paylaşmasının önemine değinen Orgeneral Tokel, Türkiye'nin köklü askeri birikimi, zengin harekat tecrübesi ve yerli teknolojileriyle müttefiklerine örnek teşkil etmeyi ve NATO kapsamındaki çalışmalara yön vermeyi sürdüreceğini vurguladı.

Protokol konuşmalarının ardından geçilen final etabında yarışmacı pilotlar, özel olarak kurulan ve 23 zorlu engelden oluşan parkurda uçangöz sistemleriyle hız, manevra ve hassas uçuş kabiliyetlerini sergiledi. Kıyasıya rekabetin yaşandığı mücadeleler sonucunda Türk Kara Kuvvetleri 1'inci takımı parkuru 41,417 saniyelik dereceyle tamamlayarak uluslararası şampiyonluğa uzandı. Final etabında Pakistan takımı 50,253 saniyelik derecesiyle ikinci, İtalya 50,680 saniye ile üçüncü, Fransa ise 57,142 saniyelik derecesiyle dördüncü oldu.

Yarışmanın ardından düzenlenen ödül töreninde şampiyon olan Türk Kara Kuvvetleri takımına birincilik kupasını Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu takdim etti. İkinci sırayı alan Pakistan takımının ödülünü Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Metin Tokel verirken, üçüncülük kürsüsüne çıkan İtalya takımına ise ödülü Sudan Kara Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Malik Altayeb Khogali Alneil tarafından sunuldu.

Sincan Belediyesi tarafından yapılan bilgilendirmeye göre; Sincan Kaymakamlığı öncülüğünde, Sincan Belediyesi, Türk Kızılay ve İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü iş birliğiyle hayata geçirilen organizasyonun açılışı Sincan Anadolu Lisesi'nde gerçekleştirildi. Törene Sincan Kaymakamı Levent Kılıç, Sincan Belediye Başkanı Murat Ercan, Türk Kızılay Sincan Şubesi Başkanı Taner Gürsoy ile ilçe protokolü ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Öğrencilerin öncülük ettiği ve geleneksel hale gelen kan bağışı seferberliğinde Sincan'da 2023 yılında 1.364 ünite, 2024 yılında 2 bin 809 ünite, 2025 yılında ise 3 bin 682 ünite kan toplanmıştı. Dün ilçedeki tüm okullarda kurulan bağış noktalarında toplanan 3 bin 774 ünite kanla, ilçenin geçen yıla ait kendi rekoru bir kez daha geride bırakılarak yeni bir Türkiye rekoru kırıldı.

Kampanyaya gösterilen ilgiden dolayı teşekkür eden Sincan Kaymakamı Levent Kılıç, bir ünite kanın üç cana umut olabileceği bilinciyle toplumsal dayanışmayı güçlendirmeyi ve hayat kurtarmayı amaçladıklarını vurgulayarak destek veren tüm vatandaşlara şükranlarını iletti. Sincan Belediye Başkanı Murat Ercan ise böylesi anlamlı bir iyilik hareketinin parçası olmaktan gurur duyduklarını belirterek, son iki senedir başka bir ilçe veya kurumla değil, yalnızca kendi kırdıkları rekorlarla yarıştıklarını ifade etti.

Kıyasıya rekabete sahne olan turnuvanın tek erkekler kategorisinde Emirhan Toper şampiyonluğa ulaşırken, Hakan Güngör turnuvayı ikinci sırada tamamladı. Tek kadınlar finalinde ise şampiyonluk kupasını Zeliha Aksak kaldırırken, Çiğdem Sayın ikincilik elde etti.

Çiftler ve genç kategorilerinde de finalistler kortta ter döktü. Çift erkeklerde Emirhan Toper - Yunus Emre Arslan ikilisi şampiyonluk ipini göğüslerken, Turan Akalın - Hakan Güngör çifti ikincilik kürsüsünde yer aldı. Junior tekler mücadelesinde ise Elfida Algit şampiyonluk sevinci yaşarken, Mahir Basan ikincilik madalyasının sahibi oldu.

Final karşılaşmalarının ardından dereceye giren sporcular için ödül töreni düzenlendi. Törende konuşan TTF Başkanı Şafak Müderrisgil, turnuvaya katılan tüm sporcuları kutlayarak, "Sporcularımızı yürekten kutlamak istiyorum ama alkışlarımız burada yarışan bu 33 sporcumuza, hepinizi alkışlıyorum. Herkes için tenis tam olarak bu demek. Tekerlekli sandalye tenisi de bu anlayışın bir parçası olarak sporcumuzu, yeteneğini geliştirecek bir imkan havuzuna kavuşturmayı hedefliyoruz." ifadelerini kullandı.

Şampiyonada dereceye giren sporculara ödülleri, TTF Başkanı Şafak Müderrisgil, TTF Yönetim Kurulu Üyesi Berk Albayrak ve TTF Genel Sekreteri Şeniz Parlakkılıç Büyükakgül tarafından takdim edildi.

2025 yılında İzmir Adnan Menderes Havalimanı'nda düzenlenen operasyonla gözaltına alınan Arabacı, emniyetteki sorgusunun ardından sevk edildiği adli makamlarca tutuklanmıştı. Yargılama sürecinde Asliye Ceza Mahkemesi tarafından adli kontrol şartıyla tahliye edilen Arabacı, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığının karara yaptığı itiraz doğrultusunda yeniden tutuklanarak cezaevine gönderilmişti.

İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma neticesinde hazırlanan ve İzmir 20. Ağır Ceza Mahkemesince kabul edilen iddianamede sanık hakkında "örgüt liderliği", "nitelikli yağma", "ağırlaştırılmış kasten yaralama" ve "6136 Sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a muhalefet" suçlarından 35 yıla kadar hapis cezası talep edilmişti.

Davanın karar celsesinde dosyadaki delilleri ve savunmaları değerlendiren İzmir 20. Ağır Ceza Mahkemesi heyeti, Necati Coşkun Arabacı'ya "suç işlemek amacıyla örgüt kurup yönetmek", iki farklı mağdura yönelik olarak "suç işlemek amacıyla kurulan örgüte liderlik kapsamında kasten yaralama" ile "kasten silahla yaralama eyleminde suç işlemek amacıyla kurulan örgüte liderlik kapsamında ruhsatsız ateşli silah taşıma" suçlarından toplam 15 yıl 6 ay hapis cezası verdi. Mahkeme heyeti, sanığın isnat edilen diğer suçlardan ise beraatine hükmetti.

Oberbayern Süd Emniyet Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamaya göre, dün akşam yerel saatle 21.15 sularında Kehlsteinhaus'ta yangın alarmı devreye girdi. Bölgeye yönlendirilen itfaiye ve kurtarma ekipleri, dik dağ yamacı ve zorlu coğrafi koşullar nedeniyle intikal etmekte güçlük yaşadı. Alevlerin tüm binayı sardığı tespit edilirken, itfaiye personeli alevlerin arasına ve bina çevresine ancak özel solunum koruma ekipmanlarıyla müdahale edebildi. Yangın sırasında binada kimsenin bulunmadığı ve herhangi bir can kaybı ya da yaralanmanın yaşanmadığı bildirildi.

Yangın ihbarının hemen ardından bölgeye sevk edilen güvenlik birimleri, olay yeri yakınlarında şüpheli hareketler sergileyen bir kişiyi fark ederek gözaltına aldı. Düzenlenen basın toplantısında konuşan Polis Amiri Gerhard Holzinger, ekiplerin dağ yolunda ilerlerken plakasız kırmızı bir motosiklet kullanan şahısla karşılaştığını ve kundaklama ihtimali üzerine yürütülen koordineli takiple sürücünün yakalandığını açıkladı. Berlin'de ikamet ettiği belirlenen 33 yaşındaki Alman vatandaşının eylemi tek başına gerçekleştirdiğinin değerlendirildiğini belirten Holzinger, şüphelinin kullandığı motosiklete el konulduğunu aktardı.

Traunstein Savcılığı Sözcüsü Rainer Vietze ile emniyet yetkilileri, yapılan bilirkişi incelemesinde zanlının ruhsal bir rahatsızlığı bulunduğunun saptandığını duyurdu. Savcılığın talebini değerlendiren nöbetçi mahkeme, kuvvetli kundaklama şüphesi bulunan şahsın geçici olarak yüksek güvenlikli bir psikiyatri hastanesinde tutulmasına karar verdi.

Yangın sonucunda tarihi yapının çatısının büyük bir kısmının çöktüğü ve iç mekanların tamamen küle döndüğü kaydedildi. Olayın ardından açıklamada bulunan Bavyera İçişleri Bakanı Joachim Herrmann, yapının sigorta kapsamında olduğunu ve tahribatın ardından Kehlsteinhaus'un aslına uygun şekilde yeniden inşa edileceğini ancak bu sürecin zaman alacağını ifade etti.

1938 yılında 1.834 metre rakımda inşa edilen Kehlsteinhaus, Nazi Almanyası döneminde diplomatik kabuller, siyasi ağırlamalar ve rejim yöneticilerinin özel kutlamaları için kullanılmıştı. Günümüzde tarihi sergilerin yer aldığı bir müze-restoran olarak her yıl yüz binlerce turisti ağırlayan tesis, Obersalzberg bölgesinin en önemli tarihi odak noktalarından biri olarak kabul ediliyordu.

Eski başbakanlık danışmanlığı görevini yürüten ve 2015 genel seçimlerinde AK Parti'den Ankara milletvekili seçilen Ertan Aydın, aynı zamanda 2012'de Başbakanlık, 2014'te Cumhurbaşkanlığı Başdanışmanlığı görevlerinde bulunmuş ve AK Parti'nin 2023 seçimlerindeki "Türkiye Yüzyılı" kampanyasını yönetmişti.

Hakkındaki iddialara ilişkin daha önce gazeteci İsmail Saymaz'a açıklamalarda bulunan Ertan Aydın, söz konusu şirkette altı ay süreyle görev yaptığını, hiçbir evraka imza atmadığını ve şirketteki usulsüzlükleri fark ettikten hemen sonra görevinden istifa ettiğini öne sürmüştü. Emniyetteki sorgusu ve savcılık işlemlerinin ardından çıkarıldığı nöbetçi sulh ceza hakimliğinde adli kontrol şartıyla serbest bırakılan Aydın hakkındaki yargı süreci ev hapsi tedbiriyle devam edecek.

Nevzat Doğansoy, 3 Eylül tarihinde geçirdiği bilinç kaybı nedeniyle hastaneye kaldırılarak yoğun bakım servisine alınmıştı. Çoklu organ yetmezliği tespit edilen Doğansoy'un sağlık durumunun kötüleşmesi üzerine 22 Ekim'de ikinci kez entübe edildiği bildirilmişti. Sanatçının ölümünü menajeri İlker Ercan sosyal medya hesabından duyurdu.

Sanatçının cenaze programı ailesi tarafından açıklandı. Doğansoy'un cenazesi, 25 Ekim Pazar günü öğle vakti Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Camii'nde kılınacak cenaze namazının ardından Karacaahmet Mezarlığı'na defnedilecek.

Vefatının ardından Doğansoy'un geçmişte katıldığı bir televizyon programındaki ifadeleri sosyal medyada paylaşıldı. Doğansoy söz konusu yayında, "100 bin ömrüm olsa aynı ömrü aynı şekilde yaşarım. Çok yalnızım, tekim. Benim anacığım yanıma geliyor, Nevzat nerede diyor. Halbuki o beni çok arardı, beni üzmezdi diyor. Hiç yalnız bırakmaz diyor. Halbuki ben hep onun yanındayım. O kadar yalnızım. Annenize, babanıza, sevdiklerinize sahip çıkın. Artistlik boş iş. Ne para kazanırsanız kazanın, büyüklerinize sahip çıkın. Ben teraziyi kendi tarafıma kullansam ne olacak ki? Kazananı yok bu hikayenin, sonuçta öleceğiz. Haklı çıkmanın da faydası yok. 53 yaşına geldim keyfini yaşayacağım hayatın" ifadelerini kullanmıştı.

Balat sahil bandında meydana gelen olayda, çevredeki vatandaşların su yüzeyindeki hareketsiz bedeni görerek 112 Acil Çağrı Merkezi'ne yaptığı bildirim sonrası bölgeye çok sayıda ekip yönlendirildi. Olay yerine hızla intikal eden Sahil Güvenlik ve deniz polisi ekipleri, cesedi kıyıya çıkardı. Sağlık görevlilerinin yaptığı ilk kontrolde şahsın hayatını kaybettiği kesinleşti.

Olay yeri inceleme ekipleri ve cumhuriyet savcısının bölgedeki incelemelerinin ardından ceset, otopsi yapılmak ve kimliği belirlenmek üzere Adli Tıp Kurumu morguna nakledildi. Asayiş Şube Müdürlüğü ve ilçe emniyet müdürlüğü ekipleri, şahsın ölüm nedenine ve denize nasıl düştüğüne ilişkin soruşturma başlattı.

Kırmızı halıda basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Ulusal Uzun Metraj Jüri Başkanı yönetmen Derviş Zaim, festivalin 63 yıllık kurumsal hafızasının ve devamlılığının Türkiye'nin kültürel gelişimi açısından hayati olduğunu vurguladı. Herkesin taş üstüne taş koyması gereken hassas bir dönemden geçildiğini belirten Zaim, jüri üyeleri olarak adil bir değerlendirme yapmak adına ellerinden gelen tüm çabayı göstereceklerini ifade etti.

Gecede Türk sinemasına sunduğu unutulmaz katkılardan dolayı Onur Ödülü'ne değer görülen usta oyuncu Menderes Samancılar, organizasyonda emeği geçen herkese teşekkürlerini ileterek her şart altında bu köklü festivalin yanında durmaya devam edeceklerini dile getirdi. Usta sanatçı İlyas Salman da sinemanın birleştirici gücüne değinerek, sanatseverlerin ve sektör emekçilerinin bir arada olmasının kıymetine vurgu yaptı.

Kırmızı halı geçişinde heyecanını paylaşan oyuncu Hülya Duyar, Antalya'nın kendisi için özel bir yere sahip olduğunu ve tüm hafta boyunca sinema salonlarında film izleyeceğini belirterek herkesi bu şölene ortak olmaya çağırdı. Oyuncu Tilbe Saran ise festivalin hem ülke hem de sektör açısından taşıdığı değere işaret ederek güzel bir festival haftası temennisinde bulundu. Şehir kortejinde halkın yoğun sevgisiyle karşılaştıklarını anlatan Muttalip Müjdeci seyircinin ilgisinden duyduğu memnuniyeti aktarırken, oyuncu Şenay Gürler geleneksel olarak sürdürülen bu tür kültürel etkinliklerin değerine dikkat çekti. Oyuncu Levent Özdilek de Altın Portakal ve Altın Koza'nın Türkiye'nin iki temel sinema sütunu olduğunu kaydederek bu yıl seçilen "DAİMA" temasının sinemanın kalıcılığını simgelediğini belirtti. Kırmızı halı töreninin ardından ödül takdimleri ve açılış filmi gösterimiyle devam eden festival, bir hafta boyunca kentin dört bir yanındaki gösterim ve panellerle sürecek.

İlk yarıda kaleciler devleşti

Milli aradan galibiyet serisiyle dönen Chelsea, topa hakim olan rakibine karşı yüksek baskı ve hızlı geçiş hücumlarıyla yanıt verdi. 15. dakikada Cole Palmer'ın sol ayağıyla üst köşeye gönderdiği plasede Tottenham kalecisi Antonin Kinsky topu son anda kornere çeldi. 20. dakikada ise Mathys Tel'in ortasında ceza alanında topla buluşan Muhammed Kudus'un şutu az farkla auta gitti.

Çenesinden geçirdiği operasyon nedeniyle kadroda yer almayan Arjantinli eldiven Emiliano Martinez'in yerine Chelsea kalesini ilk kez ligde devralan 21 yaşındaki Mike Penders, 29. dakikada Omar Marmoush ve 31. dakikada Tel'in şutlarında başarılı kurtarışlara imza attı. Devrenin son anlarında Jordan Henderson ve Pedro Neto'nun pozisyonlarında Kinsky kalesini gole kapatınca ilk 45 dakika golsüz eşitlikle tamamlandı.

Maddison yeniden sakatlandı

Dizindeki ağır sakatlık nedeniyle 18 ay sonra sahalara dönen ve geçen hafta Coventry City karşısında ağları havalandıran James Maddison, derbide büyük bir talihsizlik yaşadı. Mücadelenin 50. dakikasında yerde kalarak sakatlanan Maddison, oyuna devam edemedi ve yerini eski Chelsea oyuncusu Conor Gallagher'a bıraktı. Gallagher'ın oyuna girişi sırasında Stamford Bridge tribünlerinden yükselen yuhalama sesleri dikkat çekti.

Penders'ın Hatası, Palmer'ın Kırmızı Kartı ve Tel'in Noktası

Karşılaşmanın dengesi 77. dakikada bozuldu. Sol kanattan ceza sahasına yapılan ortada genç kaleci Penders topu yumruklamak istedi; ancak ters vuruşunda meşin yuvarlak üst direğe çarparak kale çizgisini geçti. Hakem Chris Kavanagh, gol çizgisi teknolojisinden saatine gelen sinyalle Tottenham lehine golü verdi: 0-1.

Mücadelenin 72. dakikasında Fernandes ile yaşadığı tartışma sebebiyle sarı kart gören Cole Palmer, 82. dakikada yerdeki Conor Gallagher'ın ayağına basınca ikinci sarı karttan kırmızı kart görerek Chelsea'yi 10 kişi bıraktı.

Oyunun son bölümünde baskısını artıran Tottenham, 90. dakikada farkı ikiye çıkardı. Kendi yarı alanında Acheampong'tan topu kapan Mathys Tel, hızla ceza yayına kadar sokuldu ve yerden yaptığı düzgün vuruşla maçın sonucunu belirledi: 0-2.

"Takımın mücadelesinden gurur duyuyorum"

Karşılaşmayı kaybettikleri için büyük üzüntü duyduklarını dile getiren Jumic, maça planladıkları gibi başladıklarını ve ilk yarıda doğru bir oyun sergilediklerini aktardı:

"Açıkçası söylenecek çok fazla şey yok. Maça iyi başlangıç yaptık. Agresif ve kompakt oynamaya çalıştık. İlk yarı doğru işler yaptığımızı söyleyebiliriz. Yakalamış olduğumuz birkaç tane pozisyon var. Genele baktığımızda takımın göstermiş olduğu mücadeleden dolayı gurur duyuyorum."

"Hakem kendisinin alkışlandığını zannederek oyuncumuzu attı"

Karşılaşmadaki hakem kararlarını eleştiren Jumic, futbolcularının ve Teknik Direktör Nenad Bjelica'nın gördüğü kırmızı kartların haksız olduğunu savundu. Kart pozisyonlarının perde arkasını anlatan Jumic, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Oyuncumuz rakibin 8 numaralı oyuncusunu alkışlıyor. Hakem kendisinin alkışlandığını zannederek ikinci yarıdan oyuncumuzu atıyor. Hocamıza gösterilen kırmızı kartta ise hocamız hakeme herhangi bir şekilde kötü bir söz kullanmadı, küfür ve hakaret anlamında hiçbir söz söylemedi. Sadece hakeme, 'Nasıl olur da rakip oyuncular sizi tebrik ediyor, bizim oyuncularımızın hiçbiri gelip tebrik etmiyor.' dedi. Bunun dışında, kötü söz kullanmamasına rağmen hakem hocamıza kırmızı kart gösterdi."

"İlk yarıdaki futbol bizim oyunumuz değildi"

Samsun Yeni 19 Mayıs Stadı'nda oynanan mücadelenin oldukça çetin geçtiğini belirten Besnik Hasi, özellikle ilk 45 dakikadaki oyunu eleştirdi:

"Deplasmanda kazandık. İlk yarıdan memnun değilim. İlk yarı iyi de oynamadık. Şanslar yakaladık, bu şansları gole çevirmeniz gerekiyor. Bu şansları gole çeviremedik. İlk kontra atakta da golü yedik. Bizim oyunumuz değildi. Bunu söyleyebilirim. 10-10 kaldığımız zaman daha iyiydik. Yani daha fazla pozisyon ürettik."

"İkinci yarıdaki hamleler reaksiyon getirdi"

Karşılaşmanın ikinci yarısına oyuncu değişiklikleriyle başladıklarını ve sahada doğru bir reaksiyon gösterdiklerini vurgulayan tecrübeli teknik adam, oyunun kontrolünü ele geçirdiklerini ifade etti:

"İkinci yarı hamleler yaptık. Takım daha iyi oynadı. Kendi oyunumuzu oynamak için daha iyi reaksiyon gösterdik. Deplasman galibiyeti aldığımız için çok mutluyum."

"Saba zaten normal gol atmaz, inanılmaz bir vuruş yaptı"

Mücadelenin 83. dakikasında ceza sahası dışından attığı şık golle galibiyeti getiren Gürcü futbolcu Saba'ya özel bir parantez açan Hasi, sözlerini şöyle tamamladı:

"Özellikle Saba'ya bir parantez açmak istiyorum. İnanılmaz bir gol attı. Zaten gol attığı zaman da inanılmaz goller atıyor. Normal goller atmıyor kendisi. Ondan dolayı da çok mutluyum yani. 3 puanı aldık. Oyundan değil ama 3 puandan dolayı çok mutluyuz."

İlk Yarıda Gol ve Kırmızı Kart

Mücadeleye baskılı başlayan Karadeniz temsilcisi, 21. dakikada Tomasson'un kaydettiği şık golle 1-0 öne geçti. Karşılaşmanın 37. dakikasında Samsunsporlu Sousa, gördüğü doğrudan kırmızı kartla takımını sahada 10 kişi bıraktı. İlk yarının kalan dakikalarında başka gol olmayınca soyunma odasına ev sahibi ekibin 1-0'lık üstünlüğüyle gidildi.

İki Takım da 10 Kişi Kaldı, Amed Son Bölümde Güldü

İkinci yarıya oyuncu değişiklikleriyle başlayan Amed Sportif Faaliyetler, beraberlik için baskısını artırdı. 61. dakikada oyuna ikinci yarıda dahil olan konuk ekip oyuncusu Diage kırmızı kart görerek oyun dışı kaldı ve iki takım da sahada 10 kişiyle mücadele etti.

74. dakikada gelişen konuk takım atağında VAR uyarısı üzerine pozisyonu izleyen hakem Kadir Sağlam, Drapinski'nin ceza sahası içinde topa elle müdahale ettiğini tespit ederek penaltı noktasını gösterdi. Beyaz noktanın başına geçen Orban, meşin yuvarlağı ağlarla buluşturup skora dengeyi getirdi: 1-1.

Geri dönüş baskısını sürdüren Güneydoğu temsilcisi, 83. dakikada üstünlük sayısını buldu. Organize gelişen atakta topla buluşan Saba, ceza sahası dışından yaptığı sert ve düzgün vuruşla kaleci Bilal Bayazıt'ı mağlup ederek takımını 2-1 öne geçirdi.

90+4. dakikada Samsunspor beraberliğe çok yaklaştı. Jarju'nun ceza alanından çektiği sert şutta kaleci Lafont'ın son anda çeldiği top üst direğe çarparak kornere çıktı. Kalan sürede skoru koruyan Amed Sportif Faaliyetler, zorlu deplasmandan 3 puanla ayrılarak hanesine kritik bir galibiyet yazdırdı.

Maçın Karnesi

• Stat: Samsun 19 Mayıs

• Hakemler: Kadir Sağlam, Mustafa Savranlar, Suat Güz

• Samsunspor: Bilal Bayazıt, Mendes (Dk. 85 Haluk Mustafa Tan), Erakovic, Guarino (Dk. 85 Jarju), Drapinski (Dk. 72 Yunus Emre Çift), Tomasson, Watt, Sekongo (Dk. 79 Samed Onur), Sousa, Coulibally (Dk. 72 Elayis Tavsan), Bayo

• Amed Sportif Faaliyetler: Lafont, Krasniqi (Dk. 75 Gökhan Gül), Dellova, Bates, Umut Meraş, Raveloson, Furkan Soyalp (Dk. 46 Diage), Khalil (Dk. 46 Ali Turap Bülbül), Ballet (Dk. 85 Mehmet Yeşil), Saba (Dk. 90 Miraç Acer), Orban

• Goller: Dk. 21 Tomasson (Samsunspor), Dk. 74 Orban (Penaltıdan), Dk. 83 Saba (Amed Sportif Faaliyetler)

• Kırmızı Kartlar: Dk. 37 Sousa (Samsunspor), Dk. 61 Diage (Amed Sportif Faaliyetler)

• Sarı Kartlar: Dk. 2 Saba, Dk. 45 Furkan Soyalp, Dk. 48 Dellova (Amed Sportif Faaliyetler), Dk. 38 Bilal Bayazıt, Dk. 45+2 Yunus Emre Çift (Yedek kulübesinde), Dk. 89 Elayis Tavsan (Samsunspor)

DIA SABA SAMSUNSPOR'A NASIL GOL ATTI?

Karşılaşmanın 83. dakikasında ceza sahasının köşesine yakın bir noktada topla buluşan Dia Saba, yaptığı etkili vuruşla Samsunspor kalecisini mağlup etti. Direğe çarparak ağlara giden top, Amedspor'u deplasmanda 2-1 öne geçirdi.

İsrailli futbolcunun golü, mücadeledeki geri dönüşü tamamladı. Dia Saba, karşılaşmanın son bölümünde attığı bu golle Amedspor'un galibiyetinde başrolü üstlendi.

🤭 #TîmaGel #TaximêŞarî #HalkınTakımı https://t.co/7nQbCDYXBa

— Amedspor (@amedskofficial) October 24, 2026

DIA SABA'NIN GOLÜ AMEDSPOR'A LİDERLİĞİ GETİRDİ

Samsunspor, 21. dakikada Logi Tomasson'un golüyle öne geçti. Ev sahibi ekipte Afonso Sousa, 37. dakikada ikinci sarı karttan kırmızı kart görerek oyun dışında kaldı.

Amedspor'da ise ikinci yarıda oyuna giren Mbaye Diagne, 61. dakikada kırmızı kartla takımını 10 kişi bıraktı. Diyarbakır temsilcisi, 73. dakikada Gift Orban'ın penaltı golüyle beraberliği yakaladı.

Beraberliğin ardından hücumlarını sürdüren Amedspor, Dia Saba'nın 83. dakikadaki golüyle mücadeleyi 2-1 kazandı. Bu galibiyetle 20 puana ulaşan yeşil-kırmızılı ekip, Süper Lig'de maç fazlasıyla zirveye yerleşti.

⚽ @mislicom ile maçın golü! 🔴🟢 Dia Saba'dan klas gol! 📌 Kazanmanın tutkusu #MisliyleMisli’de! https://t.co/8lGpq0SNBR

— beIN SPORTS Türkiye (@beINSPORTS_TR) October 24, 2026

DIA SABA'NIN GOLÜYLE AMEDSPOR DEPLASMANDA KAZANDI

Amedspor, Samsunspor karşısında aldığı galibiyetle sezonun ilk deplasman zaferine ulaştı. Dia Saba'nın galibiyet golü, Diyarbakır temsilcisinin şampiyonluk yarışındaki puan kaybını önledi.

Süper Lig'in gelecek haftasında Amedspor sahasında Eyüpspor'u ağırlayacak. Samsunspor ise Başakşehir deplasmanına çıkacak.

Başkent Paris'te tansiyon, Emniyet Müdürlüğü'nün sendikaların planladığı eylem güzergahını değiştirerek korteji şehir merkezinden uzaklaştırmasıyla yükseldi. Yerel saatle 14.00'te İtalya Kapısı'nda (Porte d'Italie) toplanan 100 bini aşkın eylemci, Vincennes Kapısı'na (Porte de Vincennes) doğru yürüyüşe geçti.

Yürüyüş sırasında polis ile göstericiler arasında sık sık çatışma çıktı. Polis ekiplerinin tazyikli su, göz yaşartıcı gaz ve cop kullandığı, bazı göstericilerin yerde sürüklendiği müdahaleler kameralara yansıdı. Paris Emniyet Müdürlüğü, başkentte 3 binden fazla kimlik kontrolü yapıldığını ve 65 kişinin gözaltına alındığını açıkladı.

Eylemlerin büyüklüğüne dair resmi makamlar ile sendikalar arasında ciddi farklar ortaya çıktı. Fransa İçişleri Bakanlığı, ülke genelindeki toplam katılımın 410 bin olduğunu duyururken; Genel İş Sendikası (CGT) yalnızca Paris'te 250 bin, ülke genelinde ise yaklaşık 800 bin kişinin sokaklara indiğini savundu.

İçişleri Bakanı Laurent Nunez ise gün ortası itibarıyla ülke genelinde gözaltına alınan eylemci sayısının 135'e ulaştığını bildirdi.

Taşrada da tansiyon yüksek: Otoyol kapatıldı, yaralılar ar

Protesto dalgası başkentin dışındaki kentlerde de sert müdahalelere sahne oldu:

• Lyon: Valiliğin yasak kararı aldığı Jean Moulin Lyon 3 Üniversitesi yakınlarında toplanan yaklaşık 200 kişilik gruba polis göz yaşartıcı gaz sıktı.

• Grenoble: A480 otoyolunu trafiğe kapatmaya çalışan eylemcilerin girişimi zincirleme trafik kazasına yol açtı; Isere Valiliği kazada 2 kişinin hafif yaralandığını duyurdu.

• Nantes: Binlerce kişinin katıldığı yürüyüşte çıkan olaylarda 2 kişi yaralandı.

• Toulouse: Güvenlik güçleri ile göstericiler arasındaki çatışmalarda bir eylemcinin elinden ağır şekilde yaralandığı açıklandı.

Gece sokağa çıkma yasakları uzatıldı ve genişletildi

Hükümet, kontrolü sağlamak amacıyla 18 yaş altı gençleri hedef alan kısmi gece sokağa çıkma yasaklarının kapsamını artırdı. Lille, Denain, Douai ve Wattignies kentlerinde genellikle 22.00 ile 05.00 saatleri arasında yürütülen sokağa çıkma yasağı 26 Ekim'e kadar uzatıldı. Tedbirlerin Marly ve Valenciennes kentlerini de kapsayacak biçimde genişletildiği bildirildi.

Sarı Yelekliler 31 Ekim için yeniden çağrı yaptı

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un sendika dışı tüm yürüyüşleri yasaklaması ve resmi güzergah zorunluluğu getirmesine tepki gösteren Sarı Yelekliler hareketi, 31 Ekim'de ülke genelinde yeni bir eylem dalgası başlatacaklarını duyurdu.

Yapılan açıklamada, Fransız halkı "otoriter uygulamalara karşı özgürlükleri savunmaya" çağrılırken, Ulusal Meclis ve belediye binaları önünde oturma eylemleri düzenleneceği belirtildi. Açıklamada, "Ülkede duyulmayan derin bir öfke olduğu ve hükümetin buna yalnızca baskı, yasak ve yıldırma politikalarıyla karşılık verdiği" ifade edildi.

Düzenli Tüketenlerde Damar Hastalığı Riski Yüzde 11 Düşük

Çalışma süresince kalp krizi, inme ve periferik arter hastalığı dahil olmak üzere 14 bin 800'den fazla kalp ve damar hastalığı vakası kaydedildi. Elde edilen bulgulara göre haftada en az üç gün çay içen bireylerin damar rahatsızlıklarına yakalanma ihtimali, çayı daha seyrek tüketen ya da hiç tüketmeyenlere kıyasla yaklaşık yüzde 11 daha düşük çıktı.

Yakıcı Sıcaklık Kalp ve Damar Sağlığını Tehdit Ediyor

Araştırmada öne çıkan en çarpıcı verilerden biri içeceğin sıcaklığı oldu. Çayını "yakıcı derecede sıcak" tükettiğini beyan eden katılımcıların damar hastalığı riski, düzenli çay içmeyenlere oranla yüzde 16 daha yüksek tespit edildi. Buna karşılık çayını oda sıcaklığında veya ılık-sıcak tüketen grupta koruyucu etkinin korunduğu belirlendi.

Uzmanlar, bulguların doğrudan bir neden-sonuç ilişkisinden ziyade gözlemsel bir korelasyona dayandığını, sıcaklık verilerinin katılımcıların öz beyanlarıyla toplandığını ve bu kişilerin beslenme ile yaşam tarzı faktörlerinin de tabloda payı olabileceğini hatırlatıyor.

Siyah Çayda Koruyucu Etki Daha Belirgin

İncelemede siyah çay tüketimi, yeşil çaya kıyasla damar hastalıklarının alt türlerinde daha belirgin ve tutarlı bir düşük risk ilişkisi sergiledi. Her iki türün de Camellia sinensis bitkisinden üretildiğine işaret eden George Washington Üniversitesi Acil Tıp Uzmanı Dr. Leana Wen, işleme yöntemlerindeki farklılıkların polifenol yapısını değiştirdiğini kaydetti. Çaydaki polifenol ve flavonoidlerin güçlü antioksidan ve antienflamatuar özellik taşıdığını belirten Wen, bu bileşiklerin endotel hücrelerini koruyarak damarların genişlemesine ve tansiyonun dengelenmesine yardımcı olduğunu ifade etti.

Günde 6-8 Fincan Herkes İçin Standart Bir Reçete Değil

Araştırma verilerinde en düşük risk seviyesi haftada en az bir gün çay tüketenler arasında günde 6 ila 8 fincan bandında gözlemlense de uzmanlar bu sonucun genel bir tüketim tavsiyesi olarak yorumlanmaması gerektiği konusunda uyarıyor.

Çayın doğal bir kafein kaynağı olduğu unutulmamalı. Standart 240 mililitrelik bir fincan siyah çay ortalama 30-50 miligram kafein içerirken yeşil çayda bu oran daha düşük seyrediyor. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), sağlıklı yetişkinler için günlük güvenli kafein sınırını 400 miligram, hamileler için ise azami 200 miligram olarak tanımlıyor.

Uzmanlardan Uyarı: Şekersiz İçin, Soğumasını Bekleyin

Tıp uzmanları, çayın yemek borusu ve ağız mukozasında doku hasarına yol açmaması adına fincandan buharı tüterken değil, hafifçe ılındıktan sonra yudumlanması gerektiğini vurguluyor. Çok sıcak içeceklerin tekrarlayan biçimde tüketilmesinin yemek borusu kanseri riskini artırdığı biliniyor.

Ayrıca çayın şekersiz tüketilmesi ilave şeker alımını engelleyerek obezite ve metabolik rahatsızlık riskini düşürüyor. Uzmanlar, tek başına çay tüketiminin mucizevi bir koruma sağlamayacağını; dengeli beslenme, tütün ürünlerinden uzak durma, fiziksel aktivite ve kolesterol kontrolünün kalp sağlığının vazgeçilmez unsurları olduğunu hatırlatıyor.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!