Trump’tan Venezuela açıklaması: ABD’nin 51. eyaleti olabilir

Venezuela ile ABD arasındaki ilişkilere değinen Trump, iki ülke arasındaki bağları olumlu ifadelerle tanımladı. Venezuela’dan önemli miktarda petrol aldıklarını aktaran Trump, bazı Amerikan petrol şirketlerinin de ülkede büyük yatırımlar gerçekleştirdiğini söyledi.

Venezuela’nın gelecekte ekonomik açıdan müreffeh bir ülke haline geleceğini düşündüğünü belirten Trump, ülkenin ABD’nin 51. eyaleti olabileceği yönündeki görüşünü dile getirdi.

Trump, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"Belki de yakın bir gelecekte burası 51. eyaletimiz haline gelir. Bu mümkün, bunu gerçekleştirelim, orayı 51. eyaletimiz yapalım. Devlet başkanı yerine vali seçimi yapalım."

Trump: İran’la savaş yakında bitecek

İran’la yaşanan savaşa ilişkin de konuşan Trump, çatışmaların başlangıcından İran’ı sorumlu tuttu. Savaşın kendileri tarafından başlatılmadığını savunan ABD Başkanı, 1978 yılında İran’ın süreci başlattığını ve İran yönetimlerinin çok sayıda Amerikan askerinin ölümünde rolü olduğunu ileri sürdü.

İran’ın nükleer silaha sahip olmasının engellenmesi karşılığında petrol ve akaryakıt fiyatlarının yükselmesini düşük bir maliyet olarak değerlendiren Trump, savaşın yakında sona ereceğini iddia etti.

Trump, İran’ın askeri kapasitesine ilişkin değerlendirmesinde, "Yakında bu savaş bitecek, orduları, donanmaları ya da başka bir şeyleri kalmadı" dedi.

Trump’tan akaryakıt fiyatları ve kongre seçimleri mesajı

ABD’de akaryakıt fiyatlarının kısa süre içinde hızla gerileyeceğini öne süren Trump, İran politikasının 3 Kasım’da yapılacak Kongre ara seçimlerinde olumsuz bir sonuç doğurmasını beklemediğini ifade etti.

İran’a yönelik saldırılarla ilgili bir soruya da yanıt veren Trump, aynı kararın yeniden alınması gerekseydi nasıl hareket edeceğine ilişkin şu açıklamayı yaptı:

"Dün biri soruyordu; 'eğer yeniden yapmanız gerekse, İran'a yine de saldırır mıydınız?' Ben de dedim ki; 'kesinlikle, bu yaptığım en iyi işlerden biriydi.'"

Zonguldak İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Yeni Hizmet Binası Proje Hizmet Alım İşi hizmet alımı 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 19 uncu maddesine göre açık ihale usulü ile ihale edilecektir.
İhaleye ilişkin ayrıntılı bilgiler aşağıda yer almaktadır:

2- İhalenin

3- İhale konusu hizmet alımının

4- Katılım ve yeterlik kriterleri:
4.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgelere aşağıda yer verilmiştir:
4.1.1. Teklif mektubu.
4.1.2. Teklif vermeye yetkili olunduğunu gösteren bilgi ve belgeler:
4.1.2.1. Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.2.2. Vekâleten ihaleye katılma halinde vekile ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.3. Geçici teminat.
4.1.4 İsteklinin iş ortaklığı olması halinde iş ortaklığı beyannamesi.

5- Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sadece fiyat esasına göre belirlenecektir.

6- İhaleye sadece yerli istekliler katılabilecektir.

7- İhaleye teklif verecek olanların, EKAP hesabına giriş yaparak ihale dokümanını indirmeleri zorunludur.

8-Teklifler, EKAP üzerinden teklif mektubu ile ihaleye katılım belgesi ve diğer ekler kullanılarak hazırlanacak ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden gönderilecektir.

9- İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir. İhale sonucunda, üzerine ihale yapılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.

10- Bu ihalede, işin tamamı için teklif verilecektir.

11- İstekliler teklif ettikleri bedelin %3’ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir.

12- Bu ihalede elektronik eksiltme yapılmayacaktır.

13- Verilen tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 60 (Altmış) takvim günüdür.

14- Konsorsiyum olarak ihaleye teklif verilemez.

15- Diğer hususlar:

İhalede Uygulanacak Sınır Değer Katsayısı (R) : Mühendislik Hizmetleri/0,72
Sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri açıklama istenilmeksizin reddedilecektir.

İSRAİL SEÇİMLERİ KİM KAZANDI?

İsrail seçimlerinde sandık çıkış anketlerine göre muhalefet bloğu, Netanyahu liderliğindeki iktidar ittifakının önüne geçti. Gadi Eisenkot'un öncülük ettiği muhalefet 53, Netanyahu'yu destekleyen partiler ise toplam 50 sandalye kazandı.

Bununla birlikte seçimlerin kesin galibi henüz belirlenmedi. Sandık çıkış anketleri resmi sonuç niteliği taşımazken hükümetin hangi partiler arasında kurulacağı da netleşmedi.

İSRAİL SEÇİM SONUÇLARI 2026: HANGİ PARTİ KAÇ MİLLETVEKİLİ ÇIKARDI?

KAN'ın açıkladığı sandık çıkış anketlerine göre partilerin sandalye dağılımı şöyle:

Partiler bazında ise Netanyahu'nun liderliğindeki Likud, 25 milletvekiliyle ilk sırada yer aldı. Eisenkot'un Yashar Partisi 21, Naftali Bennett ve Yair Lapid'in Birlikte Listesi ise 14 sandalye elde etti.

Yair Golan liderliğindeki Demokratlar 10, Avigdor Liberman'ın İsrail Evimiz Partisi 8 sandalye kazandı. Arap partilerinden Ortak Liste'nin 10, Raam'ın ise 7 milletvekili çıkardığı açıklandı.

NETANYAHU SEÇİMİ KAYBETTİ Mİ?

Başbakan Binyamin Netanyahu'nun liderliğindeki iktidar ittifakı, sandık çıkış anketlerinde muhalefetin gerisinde kaldı. Buna karşılık Netanyahu'nun partisi Likud, 25 sandalyeyle seçimde en fazla milletvekili çıkaran parti olarak öne çıktı.

İsrail'de en fazla sandalyeye sahip partinin lideri otomatik olarak başbakan olmuyor. Yeni hükümetin kurulabilmesi için parlamentoda çoğunluğun desteği gerekiyor. Bu nedenle Netanyahu'nun görevine devam edip etmeyeceği koalisyon görüşmelerinin ardından netleşecek.

İSRAİL'DE YENİ BAŞBAKAN KİM OLACAK?

Seçimlerin ardından başbakanlık için Binyamin Netanyahu ve muhalefetin öne çıkan ismi Gadi Eisenkot arasındaki siyasi rekabet devam ediyor. Ancak ilk anketlerde hiçbir bloğun 61 sandalyeye ulaşamaması, yeni hükümetin oluşumunda diğer partilerin desteğini önemli hale getiriyor.

Özellikle parlamentoda toplam 17 sandalyeye ulaşması öngörülen Arap partilerinin yeni dönemdeki tutumu, hükümet kurma görüşmelerinde dikkate alınacak başlıklar arasında bulunuyor.

İSRAİL SEÇİMLERİNDE KESİN SONUÇLAR NE ZAMAN AÇIKLANACAK?

İsrail'de 27 Ekim'de gerçekleştirilen genel seçimlerin ardından oy sayımı ve sonuçların kesinleştirilmesi süreci devam edecek. Kesin sonuçların itirazların değerlendirilmesinin ardından en geç sekiz gün içerisinde açıklanması bekleniyor.

İsrail seçimleri kim kazandı? sorusunun kesin yanıtı, resmi sonuçlarla birlikte netleşecek. İlk sandık çıkış anketleri Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğunun önde olduğunu gösterse de yeni hükümeti kimin kuracağı henüz belli değil.

"Yavuz hırsız ev sahibini bastırırmış"

Kulüpten yapılan açıklamada şunlar kaydedildi:

"Dün akşam oynanan derbi karşılaşmasının ardından rakip kulüp tarafından yapılan açıklama, 'Yavuz hırsız ev sahibini bastırırmış' sözünün adeta vücut bulmuş halidir. Yıllardır sahada elde edilemeyen sonucun gerçek dışı iddialar ve algı oyunlarıyla telafi edilmeye, futbolcularımıza disiplin cezası aldırılmaya çalışılmasını ibretle takip ediyoruz. Rakip takımın stadyuma girişinden itibaren sergilediği tutum, henüz başlama düdüğü çalmadan sahanın ortasında gerçekleştirdiği provokatif hareketler ve karşılaşma boyunca devam eden tahrikleri herkesin gözü önünde yaşanmıştır.

Üstelik karşılaşmanın henüz 10. dakikasında rakibimizin on kişi kalması gerekirken, Kerem Aktürkoğlu isimli futbolcunun da sahaya adım attığı anda ortamı germeye başlaması ve maç sonunda yaşanan saldırının başrolünde yer almasına rağmen yalnızca sarı kart görmesi, kabul edilemez bir adaletsizliktir. Archie Brown'un müsabaka boyunca sergilediği sportmenlik dışı, sert ve kabul edilemez müdahalelerin ötesine geçerek takım kaptanımız Abdülkerim Bardakçı'ya yönelik fiziksel saldırıda bulunması, futbol sahalarında asla yeri olmayan, sporun tüm değerlerini ayaklar altına alan son derece vahim bir hadisedir.

Tüm spor kamuoyunun gözleri önünde yaşanan bu çirkin saldırı hiçbir şekilde mazur görülemez. Mert Hakan Yandaş isimli kişinin ise düzeni ve güvenliği sağlamaya çalışan emniyet güçlerine yönelik saldırgan tutumu, yaşananların vahametini daha da artırmıştır. Tüm bu gerçekleri görmezden gelerek ortaya atılan iddialarla ancak kendi taraftarlarını kandırabilirler. Galatasaray camiasının ve Türk spor kamuoyunun bu algı oyunlarına itibar etmesini kimse beklemesin. Dün akşam karşılaştıkları tüm tahriklere rağmen Galatasaray'a yakışan ağırbaşlı ve soğukkanlı duruşu sergileyen teknik heyetimizi ve futbolcularımızı özellikle tebrik ediyoruz.

Büyük Galatasaray taraftarına da çağrımızdır: Sahada ve saha dışında karşılaşacağımız her türlü provokasyona karşı aynı sağduyu, kararlılık ve ağırbaşlı duruşu hep birlikte sürdürmeliyiz. Hiçbir provokasyon bizi hedeflerimizden uzaklaştıramayacak. Biz sahada kazanmaya, saha dışında ise Galatasaray'ın büyüklüğüne yakışan duruşumuzu korumaya devam edeceğiz. Gürültü geçer, gerçekler kalır. Ve sonunda yine iyiler kazanır."

Kurul, 50 gerçek kişi hakkında suç duyurusunda bulunulmasına hükmederken 51 kişi ile Aura Portföy Yönetimi AŞ, Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ, Tera Portföy Yönetimi AŞ ve MAG Tarımsal Ürünler Pazarlama ve Ticaret AŞ’ye borsa ve diğer teşkilatlanmış piyasalarda 2 yıl süreyle işlem yapma yasağı getirdi. Ayrıca 31 kişinin lisanslarının iptal edilmesi kararlaştırıldı.

SPK, Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ’nin bütün faaliyet izinleriyle yetki belgesinin iptal edilmesine, yatırımcıların tazmin edilmesine ve şirketin tedrici tasfiye sürecine alınmasına hükmetti.

Kurul, Piramit Menkul Kıymetler AŞ’nin sermayesini 300 milyon liradan 500 milyon liraya yükseltme talebini de değerlendirdi. Şirketin esas sözleşmesinde bu amaçla yapılması planlanan değişikliğe izin verilmesi başvurusu olumlu sonuçlandı.

Soruşturma çerçevesinde gözaltına alınan Hakan Gövdere, Elif Özüş, Elif Değerli ve Rıza Kandemir, Çağlayan’daki İstanbul Adliyesi’ne götürüldü. Dört şüphelinin sulh ceza hakimliğindeki sorgu işlemleri tamamlandı.

Hakimlik, Hakan Gövdere ile Rıza Kandemir’in tutuklanmasına hükmederken Elif Özüş ve Elif Değerli hakkında adli kontrol uygulanmasına karar verdi.

Soruşturma kapsamında 25 kişinin yaklaşık 13 milyar lira tutarında geri ödeme yaptığı bilgisi paylaşılmıştı.

Hayalet ağlar, kaybolduktan veya terk edildikten sonra da deniz ekosistemi için risk oluşturmayı sürdürüyor. Doğada 200 yıla kadar çözünmeden kalabilen bu ağlar, köpekbalıkları ve deniz kaplumbağaları başta olmak üzere farklı deniz canlılarını tuzağa düşürebiliyor.

Marmara Denizi’ndeki hayalet ağlar deniz tabanından çıkarılıyor

Deniz Yaşamını Koruma Derneği ekipleri, terk edilmiş balık ağlarının yerlerini ihbarlar, teknolojik araçlar, deniz haritaları ve bölgedeki yerel bilgilerden yararlanarak belirliyor. Tespit edilen ağlar, deniz tabanından dikkatli bir çalışmayla çıkarılıyor.

Çalışmalar sırasında ağların ağırlığı, boyutları ve bulundukları koordinatlar kayıt altına alınıyor. Bu veriler, kaybolan veya terk edilen av araçlarının deniz tabanında hangi bölgelerde yoğunlaştığının belirlenmesine katkı sağlıyor.

Projenin odağında İstanbul ve Adalar çevresindeki derin sular bulunuyor. Bazı ağlar 50 metreden daha derin noktalardan çıkarılırken, Adalar açıklarında 55 metre derinlikte de bir ağ tespit edildi.

Çıkarma çalışmalarından birinde, denizden yüzeye getirilen ağların arasında üç vatoz yumurta kesesi bulundu. Ekip, yumurta keselerini fark ettikten sonra yeniden denize bıraktı.

Deniz tabanından çıkarılan ağların geri dönüşüm sürecinde malzemeler plastik granüllere dönüştürülecek. Elde edilen geri dönüştürülmüş plastik, özel tasarım güneş gözlüklerinin çerçevelerinde kullanılacak.

Ürünlerde, geri kazanılan ağların denizden çıkarıldığı konumun izlenebilmesi için farklı bir yöntem de uygulanacak. Her ağın bulunduğu koordinatlar ve çıkarıldığı derinlik, ilgili güneş gözlüğünün çerçevesinin iç kısmına işlenecek. Böylece gözlüklerin üretiminde kullanılan malzeme ile denizden çıkarıldığı yer arasında bağlantı kurulacak.

Geri dönüştürülmüş hayalet ağlardan takı da yapılacak

Proje kapsamında çıkarılan ağların tamamı güneş gözlüğü üretiminde kullanılmayacak. DP World ile Sürdürülebilir Sanat Kadın Kooperatifi (SUSAKO) arasındaki iş birliği doğrultusunda, hayalet ağlardan elde edilen plastiğin takıya dönüştürülebileceği atölyeler düzenlenecek.

Atölyelerde katılımcıların geri kazanılmış malzemelerle takı üretmesi sağlanacak. Çalışmaların, atık durumundaki malzemelerin yeniden değerlendirilmesine ilişkin farkındalık oluşturmasının yanı sıra kadınların ekonomik yaşama katılımını desteklemesi de hedefleniyor.

Proje, balıkçı topluluklarıyla yürütülecek çalışmalarla hayalet ağlar konusunda farkındalığın artırılmasını da kapsıyor. Bu kapsamda, balıkçılıkta kullanılan av araçlarının kaybolmasının veya terk edilmesinin önüne geçilmesine katkı sağlanması amaçlanıyor.

DP World ve Deniz Yaşamını Koruma Derneği’nden iş birliği açıklaması

DP World Avrupa Sürdürülebilirlikten Sorumlu Başkan Yardımcısı Nicholas Mazzei, projeye ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi:

"Hayalet ağlar, kaybolduktan çok sonra bile deniz yaşamı için tehdit oluşturmaya devam ediyor. Bu proje, söz konusu ağları sudan çıkarıyor ve malzemeyi tamamen farklı bir amaçla değerlendiriyor. Deniz tabanından çıkarılan bir ağı güneş gözlüğüne dönüştürmek, yeniden kullanım fikrini son derece somut hale getiriyor. Her gözlüğün içine ağın bulunduğu konumun işlenmesi ise ürünle geldiği yer arasında bir bağ kuruyor."

Deniz Yaşamını Koruma Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Volkan Narcı da iş birliğinin önemine ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"Denizlerimizi korumak iş birliği gerektiriyor ve bu noktada özel sektöre önemli bir rol düşüyor. DP World ile kurduğumuz ortaklık, Marmara Denizi'nin sağlığı üzerinde daha büyük ve kalıcı bir etki yaratmamızı sağlıyor."

İş birliği, DP World’ün faaliyet gösterdiği bölgelerde su ekosistemlerinin iyileştirilmesi, doğal karbon yutaklarının güçlendirilmesi ve biyolojik çeşitliliğin desteklenmesini amaçlayan “Source to Sea” (Kaynaktan Denize) yaklaşımı kapsamında yürütülüyor.

Açıklamada, bir siyasi parti genel başkanının ifadelerine değinilerek Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Yunanistan’da yayımlanan bir gazeteye röportaj vermediği belirtildi.

Bakan Fidan’ın Brüksel’de bir düşünce kuruluşunun düzenlediği etkinlikte yöneltilen sorulara verdiği yanıtların çarpıtıldığı ve bağlamından koparıldığı ifade edilen açıklamada, Türkiye’nin Ege ve Doğu Akdeniz politikasının siyasi tartışmaların konusu haline getirildiği kaydedildi.

Türkiye’nin konuya ilişkin tutumunda bir değişiklik olmadığı vurgulanan açıklamada, şu ifadelere yer verildi:

"Türkiye'nin tüm platformlarda, uluslararası hukuka uygun biçimde ve kararlılıkla savunduğu görüşlerinde herhangi bir değişiklik söz konusu değildir. Şimdiye kadar olduğu gibi bundan sonra da Ege ve Doğu Akdeniz’deki meşru hak ve menfaatlerimizi taviz vermeksizin korumaya devam edeceğiz."

Uygulamada karşılaşılan sorunlar ele alındı

Açılışta konuşan BİK Diyarbakır Bölge Müdürü Murat Yürekli, dijitalleşmenin yayıncılık sektörünü değiştirdiğine dikkat çekti. Yürekli, resmî ilan ve reklam sisteminin sağlıklı işlemesi için çalışırken basın kuruluşlarının ihtiyaçlarına da çözüm üretmeyi amaçladıklarını söyledi.

Eğitimlerin bilgi paylaşımının yanı sıra uygulamada yaşanan belirsizlikleri gidermeye de katkı sunduğunu belirten Yürekli, bu toplantıların kurum ile basın kuruluşları arasındaki iletişimi güçlendirdiğini ifade etti.

İnternet haber siteleri için yeni kurallar anlatıldı

BİK Genel Müdürlüğü personelinin verdiği eğitimde, İŞKUR İşbaşı Eğitim Programı kapsamında Resmî İlan ve Reklam Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikler anlatıldı. İnternet haber sitelerinin uyması gereken teknik kurallarda 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek düzenlemeler de programın gündemindeydi.

Katılımcılara ayrıca resmî ilanların internet haber sitelerinde yayımlanmasına ilişkin hükümler ve ilanların yasal süreleri içinde yayımlanması konusunda bilgi verildi. BİK Analitik Versiyon 2’ye geçiş süreci ile ölçümleme standartları da ayrıntılı olarak ele alındı.

Bölgesel eğitimler, 4-5 Kasım’da İstanbul Bölge Müdürlüğü’nün ev sahipliğinde düzenlenecek toplantılarla sürecek.

VALENSİYA - FENERBAHÇE MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Valensiya - Fenerbahçe karşılaşması, 27 Ekim Salı günü saat 22.30'da başlayacak. EuroLeague'in 8. haftasında oynanacak mücadeleye Valencia Basket'in iç saha maçlarını gerçekleştirdiği Roig Arena ev sahipliği yapacak.

Karşılaşmada Damir Javor, Sergio Silva ve Guido Giovannetti hakem üçlüsü görev yapacak.

FENERBAHÇE EUROLEAGUE'DE KAÇINCI SIRADA?

Fenerbahçe, EuroLeague'de oynadığı ilk 7 karşılaşmanın 6'sını kazanarak haftaya zirve ortaklarından biri olarak girdi. Sarı-lacivertliler, son Avrupa mücadelesinde Olympiakos'u 64-61 mağlup ederek galibiyet sayısını 6'ya yükseltti.

Valencia Basket ise 7 karşılaşmada elde ettiği 5 galibiyetle haftaya üçüncü sırada başladı. İspanyol temsilcisi, evinde Fenerbahçe'yi yenerek üst sıralardaki yerini güçlendirmek istiyor.

VALENSİYA - FENERBAHÇE MAÇLARINDA KİM ÜSTÜN?

Fenerbahçe ile Valencia Basket, EuroLeague tarihinde daha önce 16 kez karşı karşıya geldi. Bu mücadelelerin 9'unu Valencia Basket kazanırken Fenerbahçe 7 karşılaşmadan galibiyetle ayrıldı.

İki takım arasındaki 17. EuroLeague buluşması, sezonun ilk haftalarındaki sıralama mücadelesi açısından önem taşıyor.

FENERBAHÇE'NİN BİR SONRAKİ MAÇI NE ZAMAN?

Valencia Basket deplasmanının ardından Fenerbahçe'yi İspanya'da bir başka önemli karşılaşma bekliyor. Sarı-lacivertliler, EuroLeague'in 9. haftasında 29 Ekim Perşembe günü Real Madrid'e konuk olacak.

Real Madrid - Fenerbahçe karşılaşması Türkiye saatiyle 22.45'te başlayacak. Böylece Fenerbahçe, kısa aralıklarla iki İspanyol temsilcisine karşı deplasman mücadelesi verecek.

VALENSİYA - FENERBAHÇE MAÇI HANGİ KANALDA, ŞİFRESİZ Mİ?

Valensiya - Fenerbahçe EuroLeague karşılaşması, 27 Ekim Salı günü saat 22.30'da S Sport ekranlarından canlı yayınlanacak. Basketbolseverler mücadeleyi S Sport Plus dijital platformundan da takip edebilecek. Karşılaşmanın yayınları abonelik gerektiriyor; Türkiye'de ücretsiz ve şifresiz bir yayın bilgisi bulunmuyor.

GÜNCEL FAİZ ORANLARI NE KADAR?

Merkez Bankasının son kararıyla politika faizi yüzde 36 seviyesine geriledi. TCMB, gecelik borç verme faizini yüzde 39'a, gecelik borçlanma faizini ise yüzde 34,5'e düşürdü.

22 Ekim 2026 tarihli faiz kararına göre güncel oranlar şöyle:

• Politika faizi: Yüzde 36
  
• Gecelik borç verme faizi: Yüzde 39
  
• Gecelik borçlanma faizi: Yüzde 34,5
  

Merkez Bankası, faiz kararında enflasyonun ana eğilimindeki gerilemeye işaret ederken enerji fiyatlarından ve jeopolitik gelişmelerden kaynaklanan risklerin sürdüğünü belirtti. Banka, para politikasındaki sonraki adımların enflasyon görünümü ve ekonomik veriler doğrultusunda belirleneceğini açıkladı.

BANKALARIN MEVDUAT FAİZ ORANLARI KAÇ OLDU?

Bankaların vadeli mevduat faizleri, uygulanan vade, yatırılan tutar ve müşteri koşullarına göre farklılık gösteriyor. 27 Ekim itibarıyla yayımlanan, 23 Ekim verilerini esas alan sektörel derlemeye göre TL mevduatta 1-3 ay vadeli işlemlerin ağırlıklı ortalama yıllık faizi yüzde 43,22 düzeyinde bulunuyor.

Aynı veri derlemesinde bir aya kadar vadeli mevduat faizi yüzde 42,74, 3-6 ay vadeli mevduat faizi yüzde 42,53 ve 6-12 ay vadeli mevduat faizi yüzde 41,22 olarak yer alıyor. Bu oranlar bankaların her müşteriye sunduğu kesin teklifleri değil, vade gruplarına göre sektörel ortalamaları yansıtıyor.

İHTİYAÇ KREDİSİ FAİZ ORANLARI DÜŞTÜ MÜ?

İhtiyaç kredisi faiz oranlarında bankalar arasında farklılıklar devam ediyor. 27 Ekim 2026 tarihli kredi karşılaştırma verilerinde, 100 bin TL tutarında 12 ay vadeli ihtiyaç kredisi için aylık yüzde 2,79'dan başlayan teklifler bulunuyor.

Aynı karşılaştırmada yüzde 2,79 faizle 100 bin TL ihtiyaç kredisinin aylık taksiti yaklaşık 10 bin 426 TL, toplam geri ödemesi ise 125 bin 111 TL olarak hesaplanıyor. Ancak kredi notu, gelir durumu, sigorta ve tahsis ücretleri gibi unsurlar bankaların sunduğu nihai maliyeti değiştirebiliyor.

100 BİN TL'NİN 32 GÜNLÜK FAİZ GETİRİSİ NE KADAR?

Vadeli mevduat hesabında 100 bin TL değerlendirmek isteyen bir tasarruf sahibi, yıllık yüzde 43,22 brüt faiz oranı üzerinden 32 günlük vadede yaklaşık 3 bin 789 TL brüt faiz geliri elde edebilir.

Bu hesaplama örnek niteliği taşıyor. Hesaba yatırılan tutar, bankanın uyguladığı faiz oranı ve stopaj kesintisi net kazancı etkiliyor. Ayrıca bankaların yeni müşterilere veya belirli tutarlara özel sunduğu kampanyalar, standart mevduat faizlerinden farklı olabiliyor.

KONUT VE TAŞIT KREDİSİ FAİZLERİNDE SON DURUM

Konut ve taşıt kredilerinde faiz oranları, kredi tutarı ve vadeye bağlı olarak değişmeye devam ediyor. 23 Ekim verilerini temel alan sektörel derlemede yıllık ortalama konut kredisi faizi yüzde 41,50, taşıt kredisi faizi ise yüzde 43,63 düzeyinde bulunuyor.

Bu rakamlar bankaların bireysel müşterilere sunduğu aylık kredi faizleriyle doğrudan karşılaştırılmamalı. Konut ve taşıt kredilerinde bankaların ilan ettiği faizler, kredi koşulları ve teminat durumuna göre farklılık gösterebiliyor.

MERKEZ BANKASI FAİZ İNDİRİMİNE DEVAM EDECEK Mİ?

TCMB'nin ekim ayında aldığı karar, 2026 yılındaki ikinci politika faizi indirimi oldu. Banka, ocak ayında faizi yüzde 38'den yüzde 37'ye düşürmüş, sonraki toplantılarda ise yüzde 37 seviyesinde sabit tutmuştu.

Merkez Bankası, bundan sonraki faiz kararlarında enflasyon gerçekleşmelerini, beklentileri ve fiyat istikrarına yönelik riskleri dikkate alacağını bildirdi. Bu nedenle aralık ayında yeni bir indirim yapılıp yapılmayacağı henüz kesinlik kazanmadı.

MERKEZ BANKASI FAİZ KARARI NE ZAMAN AÇIKLANACAK?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının 2026 yılı takvimine göre bir sonraki Para Politikası Kurulu toplantısı 10 Aralık 2026 Perşembe günü gerçekleştirilecek.

22 Ekim toplantısının ayrıntılarını içeren PPK özetinin ise 30 Ekim 2026 tarihinde yayımlanması planlanıyor. Aralık ayındaki karar, yılın son politika faizi kararı olacak.

FAİZ ORANLARI MEVDUAT VE KREDİLERİ NASIL ETKİLEYECEK?

Politika faizindeki indirim, bankaların fonlama maliyetlerini ve mevduat fiyatlamalarını zaman içinde etkileyebiliyor. Bununla birlikte Merkez Bankasının politika faizini düşürmesi, tüm bankaların kredi ve mevduat oranlarını aynı miktarda ve aynı tarihte indireceği anlamına gelmiyor.

Bankaların uyguladığı faiz oranlarında enflasyon beklentileri, piyasa koşulları, kredi riski ve fonlama maliyetleri belirleyici olmaya devam ediyor. Bu nedenle güncel faiz oranlarını karşılaştıran vatandaşların yalnızca ilan edilen faiz yüzdesini değil, net mevduat getirisini ve kredilerde toplam geri ödeme tutarını da dikkate alması gerekiyor.

Ankara’da temaslarda bulunan Cemil Tugay, iki ayrı bakanlıkta gerçekleştirdiği görüşmelerde Murat Kurum ve Ömer Bolat ile bir araya geldi.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da Tugay’la yaptığı görüşmenin içeriğine ilişkin açıklama yaptı. Kurum, toplantıda Körfez Eylem Planı’nın yanı sıra kentsel dönüşüm çalışmalarının da ele alındığını bildirdi.

Kurum, şu ifadeleri kullandı:

"İzmir Büyükşehir Belediye Başkanımız Sayın Cemil Tugay’ı Bakanlığımızda kabul ettik. Körfez Eylem Planı ve kentsel dönüşüm başta olmak üzere şehrimiz için yapacaklarımızı ele aldık. İzmir'in ihtiyaçlarına yönelik çalışmaları hızlandıracak, daha yaşanabilir bir şehir için çalışmaya devam edeceğiz."

Bolat'tan görüşmeye ilişkin açıklama

Ticaret Bakanı Ömer Bolat ise görüşmeye ilişkin şu değerlendirmede bulundu:

"İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Sayın Cemil Tugay’ı, bugün, Ticaret Bakanlığımızda ağırlamaktan memnuniyet duyduk. Kendisine AK Parti ailemize hoş geldiniz dileklerimizi ileterek, bu yeni dönemde birlikte çalışmaktan duyduğumuz memnuniyeti ifade ettik. Görüşmemizde İzmir’in uluslararası ticaretteki konumunun güçlendirilmesi, serbest bölgelerin potansiyelinin daha etkin değerlendirilmesi ve uluslararası fuarların desteklenmesi başta olmak üzere, şehrimizin ekonomik ve ticari gelişimine katkı sağlayacak konularda fikir alışverişinde bulunduk. İzmir’imizin potansiyelini daha ileriye taşıyacak çalışmalarda, bundan sonraki süreçte çok daha yakın bir iş birliği ve güçlü bir koordinasyon içerisinde olacağız. Sayın Cemil Tugay’a AK Parti ailemize bir kez daha hoş geldiniz diyor, çalışmalarında ve görevinde üstün başarılar diliyorum."

Her geçen yıl artan siyasi parti sayısı oy pusulasında değişiklik ihtiyacını da beraberinde getirdi. Yüksek Seçim Kurulu pusulanın 1 metreyi geçmemesi için siyasi parti sütunları arasında bırakılacak boşluklarla ilgili esnek düzenleme yapma yetkisi istedi. Bağımsız adaylarının yatıracağı ücretin de artırılması planlanıyor.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile birlikte yeni kurulan siyasi parti sayısında tam bir enflasyon yaşanıyor. Sadece son 5 yılda kurulan siyasi parti sayısı 100’ü geçmiş durumda. Ancak her kurulan siyasi parti seçime katılmaya hak kazanmıyor. Bir siyasi partinin seçime katılma hakkı kazanması için 41 ilde örgütlenmesi ve seçim tarihinden 6 ay önce büyük kurultayını yapmış olması gerek.

Bu kriterler dikkate alındığında Türkiye’de faaliyette görülen 194 siyasi partiden seçime katılmaya hak kazanan parti sayısı 2023 seçimlerine göre 36. Geçen 3 yılda bu sayı 42’ye yükselmiş durumda. Önümüzdeki seçimde sayı daha da artabilir.

Bu durum oy pusulasının uzunluğunun 1 metrenin üzerine çıkması anlamına geliyor. Ancak Türkiye’deki matbaa sisteminde 1 metre üstü pusula basımının mümkün olmadığı ifade ediliyor. Bu nedenle YSK, oy pusulasında sıralanan siyasi parti sütunları arasında bırakılması zorunlu olan 0.75 cm boşluğun daha da düşürülmesi için düzenleme istiyor. Edinilen bilgiye göre YSK’da temsilcisi bulunan siyasi partiler de bu talebe sıcak bakıyor.

Bağımsız aday ücretlerinde artış planlanıyor

Seçim kanununda yapılmak istenen bir başka düzenleme daha var. O da bağımsız milletvekili adayları için belirlenen başvuru ücretinde artış yapılması. Bağımsız olarak adaylıklarını koymak isteyenlerin yatıracağı ücret en yüksek derecedeki devlet memurunun brüt aylığı üzerinden belirleniyor. Bu doğrultuda 2023 seçimlerinde bağımsız milletvekili adayı başvuru ücreti yaklaşık 56 bin lira olarak hesaplandı. Ancak bu rakamın çok düşük olduğu, yeni bir ücret eşiği belirlenerek rakamın yükseltilmesi gerektiği ifade ediliyor.

Bağımsız Cumhurbaşkanı adayları için son seçimde belirlenen başvuru ücreti de 555 bindi. Bu rakamın da yeni bir gösterge oluşturularak yükseltilmesi bekleniyor.

“Siyasi partilerin seçime girme yeterliliği zorlaştırılmalı”

İktidar temsilcilerine göre seçime girme yeterliliği elde eden siyasi parti sayısındaki artış bir sorun. Seçime girme yeterliliği almış ancak tabanı olmayan birçok siyasi parti olduğuna dikkat çeken siyasetçilere göre bu sayıyı aşağı çekecek radikal bazı düzenlemeler yapılmalı. Ancak Kasım 2027 ya da Mart/Nisan 2028 tarihlerinde yapılacak bir seçim öncesinde bu yönde bir düzenleme öngörülmüyor. Bu konunun seçim sonrası mutlaka ele alınması gerektiği ifade ediliyor.

Erken seçim kararı erken alınır mı?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın yeniden aday olabilmesi için Meclis’in erken seçim kararı alması gerekiyor. AK Partili siyasetçilere göre bu karar için gereken 360 oyun sağlanmasında bir zorluk görünmüyor. En son CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun erken seçimi destekleyecekleri açıklamasından da memnuniyet duyulduğu ifade ediliyor. Kılıçdaroğlu’nun bu açıklamasının ardından 2027 yılı sonu ya da 2028 yılının ilk çeyreğinde yapılacak bir erken seçim için Meclis kararının bugünden alınabileceği yönünde değerlendirmeler yapıldı. Ancak AK Partili kaynaklara göre bugünden erken seçim kararı almaya dair bir gündem söz konusu değil.

FIVB DÜNYA SIRALAMASI 2026: TÜRKİYE KAÇINCI SIRADA?

A Milli Kadın Voleybol Takımı, FIVB dünya sıralamasında üçüncü sıradaki konumunu sürdürüyor. Filenin Sultanları, 411,83 puanla dünyanın en iyi üç kadın voleybol takımı arasında yer alıyor.

Türkiye'nin ikinci sıradaki Brezilya ile arasında yalnızca 8,30 puan fark bulunuyor. Dördüncü sıradaki ABD ise 366,40 puanla Türkiye'nin gerisinde yer alıyor.

GÜNCEL FIVB KADINLAR DÜNYA SIRALAMASI İLK 10

FIVB'nin 7 Ekim 2026 tarihli puan güncellemesine göre kadınlar voleybol dünya sıralamasında ilk 10 ülke şöyle:

FİLENİN SULTANLARI DÜNYA BİRİNCİSİ OLABİLİR Mİ?

Türkiye, FIVB kadınlar dünya sıralamasında lider İtalya'nın 57,10 puan gerisinde bulunuyor. İkinci sıradaki Brezilya ile puan farkının 8,30 olması ise millilerin sıralamada yükselme ihtimalini gündemde tutuyor.

Dünya sıralaması sabit bir tablo değil. Uluslararası karşılaşmaların sonuçlarına göre ülkelerin puanları değişebiliyor. Bu nedenle Türkiye'nin üst sıralara yükselmesi, gelecek maçlarda elde edeceği sonuçlara ve rakiplerinin performansına bağlı olacak.

FIVB DÜNYA SIRALAMASI NASIL HESAPLANIYOR?

FIVB dünya sıralaması, milli takımların uluslararası organizasyonlardaki maç sonuçları üzerinden hesaplanıyor. Puanlama yapılırken rakiplerin gücü, maçın sonucu, set skorları ve organizasyonun önemi dikkate alınıyor.

Olimpiyat Oyunları, Dünya Şampiyonası ve Voleybol Milletler Ligi gibi turnuvalarda oynanan karşılaşmalar ülkelerin sıralamadaki yerlerini etkiliyor. Böylece takımların puanları müsabaka sonuçlarına bağlı olarak artabiliyor veya azalabiliyor.

FIVB DÜNYA SIRALAMASI NEREDEN ÖĞRENİLİR?

Kadınlar ve erkekler voleybol dünya sıralamaları, FIVB'nin resmî yayın platformu Volleyball World üzerinden takip edilebiliyor. Sıralamalar ayrı ayrı yayımlanırken milli takımların puanları ve dünya genelindeki konumları da görüntülenebiliyor.

2026 yılı verilerine göre Filenin Sultanları, 411,83 puanla dünya üçüncüsü konumunda bulunuyor. Güncel puan değişiklikleri ve sıralamanın tamamı FIVB'nin resmî internet sitesinde yer alıyor.

Ankara Barosu’nun sosyal medya hesabında yer alan bilgilendirmede, baro heyetinin Mansur Yavaş’a gerçekleştirdiği ziyarete ilişkin açıklama paylaşıldı.

Ankara Barosu'ndan görüşmenin ardından açıklama

Açıklamada şu ifadeler yer aldı:

"Karşılıklı iş birliği olanaklarının değerlendirildiği görüşmede, yeni adliye binasına ulaşımın kolaylaştırılması amacıyla toplu taşıma ve ring seferlerinin planlanması ile Baromuzun yeni hizmet binası ihtiyacı doğrultusunda arsa veya bina tahsisi konusunda sağlanabilecek destekler ele alındı. Ulus Avukat Yerleşkesi’nin meslektaşlarımızın ihtiyaçları doğrultusunda geliştirilmesine yönelik iş birliği olanakları da değerlendirildi.

Meslektaşlarımızın çocukları için belediye kreşlerinde kontenjan ayrılması ve belediyenin kültür ve toplantı alanlarının Baromuzun etkinliklerinde kullanılabilmesi görüşüldü. Gelincik Merkezimiz ve Adli Yardım Merkezimiz ile Ankara Büyükşehir Belediyesi arasındaki iş birliğinin geliştirilmesi, 2019 yılında görevi başında uğradığı saldırı sonucu yaşamını yitiren meslektaşımız Ceren Damar Şenel adına olan Ceren Damar Şenel Parkı’nda ortak bir anma ve ağaç dikimi etkinliği düzenlenmesi konusunda görüş alışverişinde bulunuldu.

Sayın Mansur Yavaş’a nazik ev sahipliği ve çözüm odaklı yaklaşımı için teşekkür ediyor; meslektaşlarımızın ihtiyaçları ve ortak projeler doğrultusunda iş birliğimizi geliştirmekten duyduğumuz memnuniyeti ifade ediyoruz."

FENERBAHÇE TEKNİK DİREKTÖR ADAYLARI KİMLER?

Fenerbahçe'nin yeni teknik direktörü için farklı kaynaklarda yedi isim öne çıkıyor. Sarı-lacivertli yönetimin adaylarla ilgili resmî bir görüşme veya anlaşma duyurusu bulunmazken basında adı geçen teknik adamlar şöyle:

• Vincenzo Montella: A Milli Futbol Takımı Teknik Direktörü.
  
• Abdullah Avcı: Trabzonspor ile Süper Lig şampiyonluğu yaşayan deneyimli çalıştırıcı.
  
• Mattia Croci-Torti: İsviçre futbolunda görev yapan teknik direktör.
  
• José Luis Mendilibar: Sevilla ile UEFA Avrupa Ligi, Olympiakos ile UEFA Konferans Ligi şampiyonluğu yaşayan İspanyol teknik adam.
  
• Antonio Conte: Juventus, Chelsea ve Inter gibi takımlarda görev yapan İtalyan teknik direktör.
  
• Volkan Demirel: Fenerbahçe'nin eski kaptanı ve teknik direktörlük deneyimi bulunan eski millî kaleci.
  
• Aykut Kocaman: Fenerbahçe ile Süper Lig şampiyonluğu yaşayan eski teknik direktör.
  

Bu isimler basındaki iddialara dayanıyor. Tamamının kulübün resmî aday listesinde bulunduğu doğrulanmış değil.

FENERBAHÇE'NİN YENİ TEKNİK DİREKTÖRÜ MONTELLA MI OLACAK?

Fenerbahçe'nin teknik direktör arayışında adı öne çıkan isimlerden biri Vincenzo Montella oldu. Spor Depor'un 27 Ekim tarihli özel haberinde, İtalyan çalıştırıcının adaylar arasında değerlendirildiği ve öncelikli isimlerden biri olduğu ileri sürüldü.

Montella'nın A Milli Futbol Takımı'ndaki görevi nedeniyle olası bir anlaşmanın şartları da önem taşıyor. Ancak Fenerbahçe'nin İtalyan teknik adamla resmî temas kurduğuna ilişkin doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor.

ABDULLAH AVCI VE MATTIA CROCI-TORTI İDDİASI

Fenerbahçe'nin yeni teknik direktörü için gündeme gelen bir diğer isim Abdullah Avcı oldu. Yeni Şafak'ın haberinde, sarı-lacivertli yönetimin Süper Lig'i tanıyan ve şampiyonluk deneyimi bulunan bir çalıştırıcıya yönelebileceği, bu nedenle Avcı'nın öne çıktığı iddia edildi.

Mattia Croci-Torti'nin adı da teknik direktör arayışı kapsamında gündeme geldi. İsviçre futbolundaki çalışmalarıyla tanınan teknik adamın Fenerbahçe'nin değerlendirdiği seçeneklerden biri olduğu öne sürüldü. Her iki isim için de resmî anlaşma açıklaması yapılmadı.

MENDILIBAR, CONTE VE VOLKAN DEMİREL DE GÜNDEMDE

İspanyol teknik direktör José Luis Mendilibar'ın yanı sıra Antonio Conte ve Volkan Demirel de Fenerbahçe ile anılan isimler arasında bulunuyor. Özellikle Conte'nin adı, Eylül ayında yaşanan teknik direktör tartışmaları sırasında da gündeme gelmişti.

Volkan Demirel ise sarı-lacivertli kulüpteki futbolculuk geçmişi nedeniyle konuşulan yerli adaylardan biri. Bununla birlikte söz konusu isimlerle görüşme yapıldığına dair kulüp tarafından doğrulanmış bilgi bulunmuyor.

FENERBAHÇE'NİN YENİ TEKNİK DİREKTÖRÜ NE ZAMAN AÇIKLANACAK?

İsmail Kartal'ın ayrılığı sonrasında Fenerbahçe'de yeni teknik direktörün ne zaman göreve başlayacağı henüz netleşmedi. Yönetimin yerli veya yabancı teknik direktör tercihine ilişkin de resmî karar duyurulmadı.

Sarı-lacivertli kulübün yeni teknik direktör konusunda yapacağı açıklama beklenirken Montella, Abdullah Avcı ve Croci-Torti isimleri 27 Ekim tarihli haberlerde öne çıkıyor. Fenerbahçe teknik direktör adayları arasından hangi isimle anlaşma sağlanacağı ise yönetimin kararıyla kesinleşecek.

28 EKİM'DE BORSA KAÇTA KAPANIYOR?

Borsa İstanbul Pay Piyasası'nda 28 Ekim Çarşamba günü yarım günlük işlem seansı uygulanacak. Normal işlem günlerinden farklı olarak sürekli işlem ve kapanış işlemlerini içeren seans saat 12.40'ta sona erecek.

Cumhuriyet Bayramı tatili nedeniyle 29 Ekim Perşembe günü Borsa İstanbul'da seans yapılmayacak. Pay piyasasında işlemler 30 Ekim Cuma günü normal seans düzenine dönecek.

28 EKİM'DE HİSSE SATANLAR PARASINI NE ZAMAN ALACAK?

28 Ekim Çarşamba günü hisse senedi satan yatırımcıların işlemlerinin takası 2 Kasım 2026 Pazartesi günü gerçekleştirilecek. Aynı tarih, 27 Ekim Salı günü yapılan pay piyasası işlemleri için de geçerli olacak.

Borsa İstanbul'da hisse senedi işlemleri normal şartlarda T+2 takas sistemiyle tamamlanıyor. Cumhuriyet Bayramı ve yarım günlük tatil nedeniyle işlem takvimi değiştiğinden nakdin çekilebilir hale gelmesi de ileri bir tarihe taşınıyor.

BORSA İSTANBUL 28 EKİM VE 29 EKİM TAKAS TAKVİMİ

Borsa İstanbul'un 2026 yılı resmi tatil takvimine göre hisse senedi işlemlerinin takas tarihleri şöyle:

28 Ekim Çarşamba günü Pay Piyasası'nda takas işlemi yapılmayacak. 29 Ekim Perşembe günü de Cumhuriyet Bayramı nedeniyle takas işlemlerine ara verilecek.

27 EKİM'DE HİSSE SATANLARIN PARASI NE ZAMAN YATACAK?

27 Ekim Salı günü gerçekleştirilen hisse senedi satışlarının takası 2 Kasım Pazartesi günü yapılacak. Resmi tatil ve hafta sonu nedeniyle satış tutarlarının çekilebilir hale gelmesi normal takvime göre daha geç gerçekleşecek.

Hisse satışından elde edilen tutarın aynı gün yeniden hisse alımında kullanılabilmesi ile banka hesabına çekilebilmesi farklı işlemler olarak değerlendiriliyor. Nakit çekiminde takas sürecinin tamamlanması ve yatırım kuruluşunun uyguladığı koşullar belirleyici olacak.

29 EKİM'DE BORSA AÇIK MI?

29 Ekim 2026 Perşembe günü Cumhuriyet Bayramı nedeniyle Borsa İstanbul kapalı olacak. Pay Piyasası'nda ve Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda normal seans gerçekleştirilmeyecek.

Tatil kapsamında ilgili piyasalarda takas ve fiziki teslimat işlemleri de yapılmayacak. Yatırımcılar, işlemlerini Borsa İstanbul'un yayımladığı resmi takvim doğrultusunda planlayabilecek.

BORSA İSTANBUL 28 EKİM'DEN SONRA NE ZAMAN AÇILACAK?

Borsa İstanbul, 29 Ekim Perşembe günkü resmi tatilin ardından 30 Ekim 2026 Cuma günü yeniden normal seans düzenine geçecek.

Ancak 27 ve 28 Ekim tarihlerinde yapılan hisse senedi işlemlerinin takası 30 Ekim'de değil, 2 Kasım Pazartesi günü tamamlanacak. Bu nedenle özellikle nakit çekmeyi planlayan yatırımcılar açısından işlem tarihi ile takas tarihi arasındaki fark önem taşıyor.

28 EKİM'DE HASTANELER VE SAĞLIK OCAKLARI AÇIK MI?

28 Ekim Çarşamba günü devlet hastaneleri ve sağlık ocakları sabah saatlerinde açık olacak. Cumhuriyet Bayramı tatilinin saat 13.00'te başlaması nedeniyle rutin sağlık hizmetlerinde yarım gün mesai uygulanacak.

Aile hekimine muayene olmak, reçete yazdırmak veya rutin sağlık işlemlerini gerçekleştirmek isteyen vatandaşların sabah saatlerini değerlendirmesi gerekiyor. Sağlık kuruluşlarının hasta kabul saatlerinde farklılık yaşanabileceği için önceden bilgi alınması önem taşıyor.

28 EKİM'DE POLİKLİNİKLER KAÇA KADAR ÇALIŞACAK?

28 Ekim'de devlet hastanelerinin polikliniklerinde normal hizmetin saat 13.00'e kadar sürmesi bekleniyor. Resmi tatilin başlamasıyla rutin poliklinik muayenelerine ara verilecek.

Göz, dahiliye, ortopedi, dermatoloji ve diğer branşlarda muayene randevusu bulunan vatandaşların MHRS üzerinden randevu bilgilerini kontrol etmesi gerekiyor. Hastanelerin uygulamalarına göre son hasta kabul saatleri değişiklik gösterebilecek.

28 EKİM'DE SAĞLIK OCAKLARI SAAT KAÇTA KAPANACAK?

Aile Sağlığı Merkezleri, 28 Ekim Çarşamba günü genel resmi tatil düzenine göre saat 13.00'e kadar hizmet verecek. Öğleden sonra ise rutin aile hekimliği faaliyetlerine ara verilecek.

Aşı, reçete, muayene ve diğer aile hekimliği işlemleri için sağlık ocağına gidecek kişilerin işlemlerini sabah saatlerine planlaması gerekiyor. 29 Ekim Perşembe günü aile sağlığı merkezlerinde normal mesai yapılmayacak.

28 VE 29 EKİM'DE ACİL SERVİSLER AÇIK MI?

Hastanelerin acil servisleri 28 ve 29 Ekim tarihlerinde kesintisiz hizmet verecek. Resmi tatil uygulaması, acil sağlık hizmetlerinin durmasına neden olmayacak.

Acil müdahale gerektiren durumlarda vatandaşlar hastanelerin acil servislerine başvurabilecek. Acil sağlık yardımı gerektiren durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi üzerinden de destek alınabilecek.

28 EKİM'DE ECZANELER AÇIK MI?

28 Ekim Çarşamba günü eczanelerde yarım günlük resmi tatil düzeni uygulanacak. Öğleden sonra ise nöbetçi eczaneler hizmet vermeye devam edecek.

29 Ekim Perşembe günü de resmi tatil nedeniyle ilaç ihtiyacı nöbetçi eczaneler üzerinden karşılanabilecek. Vatandaşlar bulundukları ilin eczacı odasının yayımladığı güncel nöbetçi eczane listesine başvurabilecek.

29 EKİM'DE HASTANELER VE SAĞLIK OCAKLARI AÇIK MI?

29 Ekim 2026 Perşembe günü Cumhuriyet Bayramı nedeniyle kamu hastanelerinin rutin polikliniklerinde ve aile sağlığı merkezlerinde normal mesai yapılmayacak. Acil servisler ise 24 saat hizmet vermeyi sürdürecek.

Hastaneler, poliklinikler ve sağlık ocaklarının 30 Ekim Cuma günü normal çalışma düzenine dönmesi bekleniyor. Muayene veya kontrol randevusu bulunan vatandaşların gitmeden önce ilgili sağlık kuruluşunun duyurularını kontrol etmesi öneriliyor.

28 EKİM'DE EFT YAPILIR MI?

28 Ekim Çarşamba günü saat 13.00'e kadar EFT işlemleri gerçekleştirilebilecek. Ancak bankaların müşteriler için belirlediği son EFT kabul saatleri farklılık gösterebilecek.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın ödeme sistemleri, yarım iş günlerinde saat 13.00'e kadar çalışıyor. Bu saatten sonra verilen standart EFT talimatları ise bankanın uygulamasına bağlı olarak sonraki iş gününe aktarılabilecek.

28 EKİM'DE BANKALAR KAÇTA KAPANIYOR?

28 Ekim 2026 Çarşamba günü bankalar sabah saatlerinde hizmet verecek. Cumhuriyet Bayramı tatili saat 13.00'te başlayacağı için banka şubelerinde öğleden sonra normal mesai yapılmayacak.

Para yatırma, para çekme ve şubeden işlem gerçekleştirmek isteyen müşterilerin işlemlerini sabah saatlerinde tamamlaması gerekiyor. Şubelerin son müşteri kabul saatleri bankalara göre değişebilecek.

28 EKİM'DE FAST ÇALIŞACAK MI?

FAST sistemi 28 ve 29 Ekim tarihlerinde çalışmaya devam edecek. Merkez Bankası tarafından işletilen FAST sistemi, haftanın 7 günü 24 saat bankalar arasında anlık para transferi yapılmasına olanak sağlıyor.

FAST üzerinden gönderilen tutarlar, sistemin işlem limitleri ve bankaların uyguladığı güvenlik kontrolleri kapsamında alıcının hesabına saniyeler içinde aktarılabiliyor. Dolayısıyla standart EFT saatleri dışında da uygun tutarlarda para transferi gerçekleştirilebilecek.

29 EKİM'DE EFT VE HAVALE YAPILIR MI?

29 Ekim Perşembe günü Cumhuriyet Bayramı nedeniyle banka şubeleri kapalı olacak. Standart EFT işlemleri resmi tatilden etkilenirken aynı banka içerisindeki hesaplar arasında yapılan havale işlemleri dijital kanallardan gerçekleştirilebilecek.

Farklı bankalar arasında para göndermek isteyenler FAST sisteminden yararlanabilecek. ATM, mobil bankacılık ve internet bankacılığı hizmetleri de kullanılmaya devam edecek.

EFT İŞLEMLERİ NE ZAMAN HESABA GEÇECEK?

28 Ekim'de standart EFT işlem saatleri geçtikten sonra verilen ve beklemeye alınan talimatların, bankaların işlem takvimine göre 30 Ekim 2026 Cuma günü gerçekleştirilmesi bekleniyor.

Bankalar, resmi tatilin sona ermesiyle 30 Ekim Cuma günü normal çalışma düzenine dönecek. Para transferi yapacak müşterilerin işlem öncesinde bankalarının güncel EFT ve FAST koşullarını kontrol etmesi gerekiyor.

Başsavcılık, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının (TOKİ) faaliyetlerine başvuru yapmak isteyen kişilerin sahte internet sayfaları aracılığıyla hedef alınmasına ilişkin soruşturma hakkında açıklama yaptı.

Sahtecilik, Dolandırıcılık ve Bilişim Suçları Soruşturma Bürosunca yürütülen incelemede, şüphelilerin TOKİ başvurusu yapmak isteyen vatandaşları hedef aldığı belirtildi.

5 ilde eş zamanlı operasyon düzenlendi

Bilişim sistemleri kullanılarak dolandırıcılık yapıldığı şüphesiyle 8 kişi hakkında Ankara, İstanbul, Kocaeli, Manisa ve Mersin’de eş zamanlı operasyon düzenlendi.

Arama ve el koyma işlemlerinin de gerçekleştirildiği operasyonlarda, 8 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı.

Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığı, soruşturmanın kapsamlı ve titiz bir şekilde sürdürüldüğünü açıkladı.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!