Giresun Ticaret Borsası tarafından yapılan açıklamada, söz konusu dönemde 21 ticaret borsasında gerçekleştirilen fındık satış işlemlerine ilişkin veriler paylaşıldı. Açıklanan rakamlara göre, ağustos ayında borsalarda 39 bin 812 ton yeni sezon ürünü fındık satışı gerçekleştirildi.

Fındık satışlarında Düzce/Bolu ilk sırada yer aldı

Ağustos ayında ticaret borsalarında gerçekleştirilen fındık işlemlerinde en yüksek miktar Düzce/Bolu bölgesinde kaydedildi. Bu bölgede toplam 9 bin 937 ton yeni sezon ürünü fındık işlem gördü.

Düzce/Bolu'nun ardından Ordu geldi. Ordu'daki ticaret borsalarında ağustos ayında 7 bin 606 ton fındık satışı gerçekleştirildi. Sakarya ise 7 bin 283 tonla üçüncü sırada yer aldı.

21 ticaret borsasında 39 bin 812 ton fındık satıldı

Giresun Ticaret Borsasının paylaştığı verilere göre, ağustos ayında fındık üretimi yapılan bölgelerdeki 21 ticaret borsasında gerçekleşen işlemlerin toplamı 39 bin 812 tona ulaştı.

Standart altının kilogram fiyatı, gün içerisinde 6 milyon 450 bin lira ile 6 milyon 590 bin lira arasında işlem gördü. Gün sonunda altının kilogram fiyatında önceki kapanışa göre yüzde 1,8 oranında düşüş kaydedildi.

Altın piyasasında işlem hacmi 5,1 milyar lirayı aştı

KMKTP'de altın işlemlerinin toplam hacmi 5 milyar 190 milyon 635 bin 509,87 lira olarak gerçekleşti. Piyasada işlem gören altın miktarı ise 796 kilogram oldu.

Kıymetli maden piyasasında tüm metaller dikkate alındığında toplam işlem hacmi 5 milyar 227 milyon 44 bin 369,08 liraya ulaştı.

Altın piyasasında en fazla işlem yapan kurumlar

Günün en fazla altın işlemi gerçekleştiren kurumları Kuveyt Türk Katılım Bankası, Uğuras Kıymetli Madenler, Aizona Kıymetli Madenler, Albayrak Döviz ve Altın Yetkili Müessese ile BLZ Kıymetli Madenler oldu.

MSÜ'de 2026-2027 eğitim yılı için tören düzenlendi

Milli Savunma Bakanlığının sosyal medya hesabından yapılan paylaşımda, Bakan Güler'in MSÜ'nün 2026-2027 Eğitim ve Öğretim Yılı Açılış Töreni'ne katıldığı duyuruldu.

İstanbul'da gerçekleştirilen törende Bakan Güler'in yanında Türk Silahlı Kuvvetlerinin komuta kademesinden isimler de bulundu. Programa Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu, Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Metin Tokel ve Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Rafet Dalkıran katıldı.

Bakan yardımcıları ve MSÜ Rektörü de törende yer aldı

Açılış programında Milli Savunma Bakan Yardımcıları Bilal Durdalı ve Musa Heybet de hazır bulundu. MSÜ Rektörü Prof. Dr. Erhan Afyoncu da törende Bakan Güler ve diğer katılımcılarla birlikte yer aldı.

Böylece üniversitenin 2026-2027 Eğitim ve Öğretim Yılı Açılış Töreni, Bakan Güler'in yanı sıra askeri komuta kademesi, bakan yardımcıları ve üniversite yönetiminin katılımıyla İstanbul'da gerçekleştirildi.

Törene ilişkin fotoğraflar paylaşıldı

Milli Savunma Bakanlığının sosyal medya hesabındaki paylaşımda, açılış törenine ilişkin fotoğraflara da yer verildi. Paylaşılan görüntülerde İstanbul'da gerçekleştirilen törenden kareler kamuoyuyla paylaşıldı.

Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler, Millî Savunma Üniversitesinin 2026-2027 Eğitim ve Öğretim Yılı Açılış Töreni’ne katıldı. İstanbul’daki törende Bakan Yaşar Güler’in beraberinde Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu, Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Metin Tokel, Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Rafet Dalkıran, Bakan Yardımcıları Bilal Durdalı ve Musa Heybet ile MSÜ Rektörü Prof. Dr. Erhan Afyoncu da yer aldı. #MillîSavunmaBakanlığı #YaşarGüler

— T.C. Millî Savunma Bakanlığı (@tcsavunma) October 7, 2026

Tüpraş Stadyumu Moda Merkezi'ndeki törende Adalı, başkanlık mazbatasını Divan Kurulu Başkanı Ahmet Ürkmezgil ile Genel Kurul Divan Başkanı Özkan Burak Özmen'in elinden aldı.

Yönetim kurulunda yer alan diğer isimlere de görevlerine ilişkin mazbataları teslim edildi.

Törenin başlangıcında konuşan Divan Kurulu Başkanı Ahmet Ürkmezgil, kulüp yönetiminde istikrarın önemine değindi.

Ürkmezgil, şu ifadeleri kullandı:

"Genel kurulumuzun iradesiyle Beşiktaş'ı yönetme sorumluluğunu bir kez daha üstlenen başkan Serdal Adalı'yı ve yönetim kurulu üyelerini tebrik ediyor ve görevlerinin camiamız için hayırlı olmasını diliyorum. Beşiktaş büyük bir camiadır. Önümüzde yeni bir dönem var. Seçimlerin ve yönetim değişikliklerinin konuşulduğu olağanüstü seçimli genel kurul dönemleri geride kalmalıdır. Beşiktaş'ın bundan sonra ihtiyacı olan istikrar, huzur, birlik ve başarıdır. Başkanımız Serdal Adalı ve yönetim kurulumuzun önümüzdeki dönemde bu istirarı sağlayacağına ve sportif ve mali anlamda Beşiktaş'ı daha güçlü noktaya taşıyacağına şüphem yoktur. Bu inancı hep birlikte gerçeğe çevirmek zorundayız. Bugünden itibaren hepimizin ortak hedefi Beşiktaş'ın başarısı olmalıdır. Yönetimin de kararlılık ve şeffaflıkla çalışacağına inanıyorum. Artık seçimleri değil başarıları konuşma zamanıdır. Beşiktaş'ın enerjisini iç meselelere değil sahadaki hedeflere yöneltme zamanıdır. Başkana ve yönetim kuruluna görevlerinde başarılar diliyorum."

Arda Çakmak, teknik direktör adayları arasında adı geçen Alex de Souza hakkında da açıklama yaptı. Çakmak, Alex de Souza isminin kendilerine önerildiğini ancak bu seçeneğe olumlu yaklaşmadıklarını belirtti.

Carlos Tevez iddialarına yanıt

Çakmak, Carlos Tevez'in Gençlerbirliği'nin teknik direktör adayları arasında bulunduğu yönündeki iddialara da açıklık getirdi. Gençlerbirliği Başkanı, Tevez'in adaylar arasında yer almadığını ve kendisiyle herhangi bir görüşme gerçekleştirilmediğini ifade etti.

Metin Diyadin'in ayrılığının ardından teknik direktör arayışına devam eden Gençlerbirliği'nin, yeni çalıştırıcısını kısa süre içerisinde belirlemesi bekleniyor.

Süper Lig'de geride kalan 6 haftada 7 puan elde eden Gençlerbirliği, milli takım arasının ardından Amedspor'u sahasında konuk edecek.

Salgın nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı 4 bin 178'e ulaşırken, hastalığı atlatanların sayısı 2 bin 259 oldu.

Ebola salgınında ölüm oranı yüzde 48,2 oldu

Sağlık Bakanlığının güncel verilerine göre salgındaki ölüm oranı yüzde 48,2 olarak hesaplandı. Temaslı takip oranı ise yüzde 80,4 seviyesine ulaştı. Son 24 saat içerisinde 24 hastanın daha sağlığına kavuştuğu bildirildi.

Ebola virüsü ilk kez 1976'da görüldü

Kanamalı ateşe neden olabilen Ebola virüsü, ilk kez 1976 yılında Sudan'ın Nzara ve KDC'nin Yambuku kentlerinde eş zamanlı ortaya çıkan salgınlarla tespit edildi.

KDC'de başlayan salgın ise Ebola Nehri yakınındaki bir köyde görülmesi nedeniyle hastalığa nehrin adı verildi.

Batı Afrika'daki salgında 11 binden fazla kişi öldü

Ebola virüsü Aralık 2013'te Batı Afrika'ya yayıldı. Gine, Liberya ve Sierra Leone'de 2014-2016 yılları arasında yaşanan salgında yaklaşık 30 bin kişiye virüs bulaştı ve 11 binden fazla kişi yaşamını yitirdi.

KDC'de 15 Mayıs'ta Ebola salgını ilan edildi

KDC'nin doğusunda bulunan Ituri eyaletinde 246 şüpheli vaka ve 65 ölümün tespit edilmesinin ardından ülkede 15 Mayıs'ta Ebola salgını ilan edildi.

Sağlık yetkilileri, mayıs ayında ortaya çıkan "Bundibugyo" Ebola varyantına karşı onaylanmış bir tedavi veya aşının bulunmadığını belirtiyor.

KYK BURS VE KREDİ BAŞVURULARI 2026-2027 BAŞLADI MI?

7 Ekim 2026 itibarıyla 2026-2027 eğitim öğretim yılı için KYK burs ve öğrenim kredisi başvuruları henüz başlamadı. GSB ve Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün güncel duyurularında yeni dönem burs/kredi başvuru takvimi henüz yer almıyor.

Bu nedenle sosyal medyada veya farklı platformlarda paylaşılan kesin başvuru tarihleri yerine GSB tarafından yapılacak resmî açıklamanın takip edilmesi gerekiyor.

KYK BURS BAŞVURUSU 2026 NE ZAMAN BAŞLAYACAK?

GSB, 2026-2027 KYK burs ve kredi başvurularının başlayacağı tarihi henüz açıklamadı. Ancak önceki yılın takvimi öğrenciler açısından önemli bir referans oluşturuyor.

2025-2026 eğitim öğretim yılı KYK burs ve kredi başvuruları 13 Ekim 2025'te başlamış ve 17 Ekim 2025 saat 23.59'da sona ermişti. Geçen yılki takvim, 2026 başvurularının da ekim ayında açılabileceği beklentisini güçlendiriyor; ancak bu durum kesin başvuru tarihi anlamına gelmiyor.

KYK BURS VE KREDİ BAŞVURUSU NASIL YAPILIR?

KYK burs ve öğrenim kredisi başvuruları açıldığında öğrenciler işlemlerini e-Devlet üzerinden gerçekleştirebilecek.

Başvuru ekranına e-Devlet'te Gençlik ve Spor Bakanlığının “Burs / Öğrenim Kredisi Başvurusu” hizmeti üzerinden ulaşılabiliyor. Sisteme e-Devlet şifresinin yanı sıra mobil imza, elektronik imza, T.C. kimlik kartı veya internet bankacılığı gibi kimlik doğrulama yöntemleriyle giriş yapılabiliyor.

Başvuru sürecinde öğrencilerin özellikle öğrenim bilgilerini kontrol etmesi önem taşıyor. KYK işlemlerinde YÖKSİS'teki eğitim bilgilerinin esas alınması nedeniyle hatalı veya güncel olmayan bilgilerin üniversitenin öğrenci işleri birimi aracılığıyla düzeltilmesi gerekiyor.

KYK BURSU 2026 NE KADAR?

2026 yılı itibarıyla KYK burs ve öğrenim kredisi ödemeleri lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencileri için farklı tutarlarda uygulanıyor.

Mevcut ödeme tutarları şöyle:

• Ön lisans ve lisans öğrencileri: 4.000 TL

• Yüksek lisans öğrencileri: 8.000 TL

• Doktora öğrencileri: 12.000 TL

GSB, zamlı burs ve kredi ödemelerinin Ocak 2026'dan itibaren bu tutarlar üzerinden yapılacağını açıklamıştı. 2027 yılında geçerli olacak yeni burs ve kredi miktarları ise ayrıca yapılacak açıklamayla netleşecek.

KYK BURSU İLE ÖĞRENİM KREDİSİ ARASINDAKİ FARK NEDİR?

KYK bursu, gerekli şartları sağlayan öğrencilere karşılıksız olarak verilen maddi destek niteliği taşıyor. Öğrenim kredisi ise öğrencinin eğitim sürecinde aldığı ve daha sonra geri ödediği destek olarak uygulanıyor.

GSB'nin açıklamasına göre öğrenim kredisi geri ödemeleri, öğrencinin normal öğrenim süresinin sona ermesinden veya herhangi bir nedenle okul ile ilişiğinin kesilmesinden iki yıl sonra başlıyor. Borç, kredinin kullanıldığı süre kadar aylık taksitler halinde ödeniyor.

KYK BURSUNA KİMLER BAŞVURABİLECEK?

2026-2027 dönemine ilişkin kesin başvuru kapsamı ve şartları GSB'nin yayımlayacağı yeni dönem duyurusuyla netleşecek.

Geçen yıl ilk kez bir yükseköğretim programına kayıt yaptıran öğrenciler, eğitimine devam eden ara sınıf öğrencileri ve yurt dışında yükseköğrenim gören Türk vatandaşları burs ve öğrenim kredisi için başvurabilmişti. Yeni dönemde geçerli olacak kapsamın resmî başvuru kılavuzunun yayımlanmasının ardından kontrol edilmesi gerekiyor.

KYK BURS VE KREDİ BAŞVURU EKRANI NEREDEN AÇILACAK?

2026-2027 KYK burs ve kredi başvuruları başladığında başvuru işlemleri e-Devlet üzerinden yapılacak. Öğrencilerin e-Devlet'e giriş yaptıktan sonra Gençlik ve Spor Bakanlığı hizmetleri arasında bulunan “Burs / Öğrenim Kredisi Başvurusu” bölümünü kullanması gerekiyor.

Başvuru tarihleri için henüz resmî takvim açıklanmadı. Geçen yıl başvuruların 13 Ekim'de başlaması nedeniyle ekim ayındaki GSB ve Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü duyuruları öğrenciler tarafından yakından takip ediliyor.

Ödemelerde Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından hesaplanacak net yatırım tutarı esas alınacak. Net yatırım tutarı 1 milyon TL'nin altında kalan yatırımcıya bu tutarın tamamı, 1 milyon TL veya üzerinde olan yatırımcıya ise en fazla 1 milyon TL ara ödeme yapılacak.

FON PARALARI NASIL ÖDENECEK?

SPK'nın belirlediği sisteme göre ara ödeme, yatırımcının tasfiye sonunda hak edeceği toplam tutardan düşülecek. Başka bir ifadeyle yapılacak ödeme, nihai tasfiyeden bağımsız ek bir ödeme olmayacak; yatırımcının ileride hesaplanacak alacağının bir bölümü peşin olarak verilecek.

Ara ödeme tutarının belirlenmesinde MKK kayıtları kullanılacak. Böylece yatırımcının ilgili fondaki net yatırım tutarı üzerinden ödeme miktarı hesaplanacak.

1- KİMLER ARA ÖDEME ALABİLECEK?

Ara ödeme uygulaması, Tera Portföy, Pusula Portföy, Atlas Portföy ve Hedef Portföy tarafından kurulan ve tasfiye sürecinde bulunan ilgili fonların katılma payı sahiplerini kapsıyor.

Ancak ödeme yapılabilmesi için yatırımcıya ilişkin mutabakat işlemlerinin tamamlanmış olması gerekiyor. SPK kararında, mutabakatı tamamlanan tüm katılma payı sahiplerine ara ödeme yapılması öngörülüyor.

2- FON ÖDEMESİ NE KADAR OLACAK?

Yatırımcıların alabileceği ara ödeme için üst sınır her bir fon bakımından 1 milyon TL olarak belirlendi.

Buna göre MKK tarafından belirlenen net yatırım tutarı 1 milyon TL'nin altındaysa yatırımcıya bu tutar kadar ödeme yapılacak. Net yatırım tutarı 1 milyon TL veya daha yüksekse ilk aşamada yapılabilecek ara ödeme en fazla 1 milyon TL olacak.

Örneğin net yatırım tutarı 600 bin TL olarak belirlenen bir yatırımcı için ara ödeme 600 bin TL seviyesinde olabilecek. Net yatırım tutarı 1,5 milyon TL olan yatırımcıya ise ara ödeme kapsamında en fazla 1 milyon TL aktarılabilecek.

3- FON PARALARINI ÖNCE KİMLER ALACAK?

SPK, ara ödeme uygulamasının öncelikle para piyasası fonlarından başlatılmasına karar verdi. Böylece tasfiye kapsamındaki bütün fonların aynı anda sonuçlanması beklenmeden, uygun durumdaki fonlardan ödeme sürecinin ilerletilmesi hedefleniyor.

Bu nedenle hesabında tasfiye kapsamındaki bir para piyasası fonu bulunan ve mutabakat işlemleri tamamlanan yatırımcılar ödeme sürecinde ilk gruplar arasında yer alabilecek.

4- ARA ÖDEME ALMAK İÇİN FON PAYLARI İADE EDİLECEK Mİ?

Hayır. Ara ödeme sırasında yatırımcının elindeki katılma payları iade edilmeyecek.

Katılma payları yatırımcının hesabında tutulmaya devam edecek. Payların iade işlemi, fonun nihai tasfiye ödemesi yapılırken gerçekleştirilecek.

Bu nedenle 1 milyon TL'ye kadar yapılacak ara ödeme, fon yatırımının tamamen kapatıldığı veya tasfiye hesabının sonuçlandığı anlamına gelmeyecek.

5- FONLARIN NİHAİ ÖDEMESİ NE ZAMAN YAPILACAK?

Tasfiye süreci fonların portföy yapısına, varlıkların nakde çevrilme süresine ve gerekli hesaplamaların tamamlanmasına göre ilerleyecek. SPK daha önce tasfiye işlemlerinde öngörülen üç aylık süreyi altı aya çıkarmıştı.

Ancak bu düzenleme yatırımcıların mutlaka altı ay bekleyeceği anlamına gelmiyor. SPK, piyasa koşullarının uygun olması halinde tasfiyenin daha erken tamamlanabileceğini de açıkladı.

Ara ödeme kararı da yatırımcıların nihai tasfiye tamamlanmadan belirli bir tutara ulaşabilmesine imkân sağlıyor.

1 MİLYON TL'NİN ÜZERİNDE FON PARASI OLANLARA NE OLACAK?

Net yatırım tutarı 1 milyon TL'nin üzerinde bulunan yatırımcıların hakları 1 milyon TL ile sınırlandırılmıyor. Söz konusu sınır yalnızca ilk aşamadaki ara ödeme için geçerli.

Fonun nihai tasfiyesi tamamlandığında yatırımcının toplam hak edişi hesaplanacak. Daha önce yapılan ara ödeme bu tutardan mahsup edilecek ve kalan ödeme tasfiye sonucuna göre belirlenecek.

FON PARALARI NE ZAMAN YATACAK?

SPK, mutabakat işlemleri tamamlanan yatırımcılara ödemelerin “ivedilikle” yapılmasını kararlaştırdı. Bununla birlikte tüm yatırımcılar için geçerli tek bir ödeme tarihi açıklanmış değil.

Ödeme zamanı; yatırımcının bulunduğu fon, mutabakat işlemlerinin tamamlanması ve tasfiye sürecinin ilerleyişine göre farklılaşabilecek. Ara ödeme uygulaması ise öncelikle para piyasası fonlarından başlayacak.

Hekim Birliği Sendikası'ndan 26, 27, 28 ve 30 Ekim’de yapılması planlanan eyleme ilişkin yazılı açıklama yapıldı.

"Yıllık izinlerde teşvik kesintisine son verilmeli"

Açıklamada, şunlar kaydedildi:

"Hekimlik; birkaç dakikaya sıkıştırılamaz, şiddet tehdidi altında sürdürülemez, emeğin karşılığı görmezden gelinerek devam ettirilemez. Nitelikli sağlık hizmeti için yeterli süre istiyoruz. Bir hastaya ayrılacak muayene süresi, sağlık hizmetinin gereklerine ve hekimin mesleki değerlendirmesine uygun olmalıdır. Güvenli çalışma ortamı istiyoruz. Kamu sağlık tesislerine ateşli silahlar ile kesici ve delici aletlerin girişini önleyecek etkili güvenlik tedbirleri alınmalı; hekimlerin ve diğer sağlık profesyonellerinin can güvenliği korunmalıdır. 5 somut ve açık mali talebimizin karşılanmasını istiyoruz:

Nöbet ücretleri artırılmalı. Yıllık izinlerde teşvik kesintisine son verilmeli; 12 güne kadar uygulanan teşvik ortalaması izin süresinin tamamına yayılmalı. Teşvik dağıtım oranı, diş hekimleri dahil 2. ve 3. basamakta en az yüzde 36 olmalı. Sabit ek ödeme en az 2 kat artırılmalı ve emekliliğe tam yansıtılmalı. Aile hekimliğinde izin ve vekâlet kesintileri kaldırılmalı. Bunlar soyut beklentiler değil. Somut, uygulanabilir ve karşılık bekleyen talepler. 26, 27, 28 ve 30 Ekim’de eylemdeyiz."

KPSS cevap kağıtları 10 gün boyunca görüntülenebilecek

ÖSYM'nin internet sitesinde yayımlanan duyuruya göre, 6 Eylül'de yapılan 2026-KPSS Lisans Sınavı'nın Genel Yetenek-Genel Kültür Oturumu ile 12-13 Eylül'de gerçekleştirilen Alan Bilgisi Oturumlarına giren adayların cevap kağıtları 10 gün süreyle sistemde yer alacak.

Adayların cevap kağıtlarında yaptıkları işaretlemeler ile bu işaretlemelerin optik okuyucular tarafından okunmasıyla elde edilen cevaplar da aynı sistem üzerinden görülebilecek.

Adaylar doğru yanıtlarını ve işaretlemelerini inceleyebilecek

Adaylar, T.C. kimlik numaraları ve aday şifreleriyle ilgili adrese giriş yaptıktan sonra katıldıkları sınavı ve "Cevap Kağıdı Görüntüleme" ekranını seçebilecek.

Bu bölümde sınavda kullandıkları cevap kağıdının görüntüsüne, yaptıkları işaretlemelere, optik okuyucular aracılığıyla elde edilen cevaplarına ve doğru yanıtlarına ulaşabilecekler.

Sorular kitapçık sıralamasıyla gösterilecek

Adaylar, cevapları ve cevap anahtarının yayımlandığı formdaki soru numaralarını seçerek her soruya ilişkin ayrıntıları da görüntüleyebilecek. Açılan yeni pencerede soru kökü, cevap seçenekleri, sorunun doğru yanıtı ve adayın ilgili soruya verdiği cevap yer alacak.

Sorular, adayın sınavda kullandığı kitapçıktaki soru ve seçenek dizilimi korunarak gösterilecek. Aynı sayfada ayrıca testlerdeki toplam doğru, yanlış ve boş cevap sayıları ile adayların ham puanları da bulunacak.

Kararın ardından nafakanın evlilik süresiyle ilişkilendirilmesi ve belirli sürelerle sınırlandırılması yeniden gündeme geldi. Adalet Bakanı Akın Gürlek de 6 Ekim’de yaptığı açıklamada süresiz nafakaya ilişkin hazırlanan paketin Meclis’e sunulacağını belirtti.

Tartışmanın merkezinde, özellikle kısa süreli evliliklerin ardından yıllarca nafaka ödemek zorunda kalan erkeklerin mağdur edildiği iddiası bulunuyor. Kadın örgütleri ve barolar ise yıllardır gündemde tutulan bu mağduriyet söyleminin kapsamını ortaya koyan güncel ve bütüncül resmi verilerin bulunmadığına dikkat çekiyor. Buna karşılık dava dosyaları üzerinden yapılan çalışmalar, yoksulluk nafakasının miktarı, tahsil edilebilirliği ve nafaka alan kadınların ekonomik koşulları konusunda farklı bir tablo ortaya koyuyor.

Kadın örgütlerinin temel itirazı da burada başlıyor. Evlilik boyunca ücretsiz bakım emeğini üstlenen, çocuk nedeniyle çalışma hayatından uzaklaşan, çalışması engellenen veya mesleki deneyim kazanamayan kadınların boşanmanın ardından erkeklerle aynı ekonomik koşullara sahip olmadığına dikkat çekiliyor. Örgütlere göre nafakaya evlilik süresi üzerinden genel bir sınır getirilmesi, boşanmanın kadınlar üzerindeki farklı ekonomik sonuçlarını göz ardı etme riski taşıyor.

Peki kamuoyunda yoksulluk nafakası hakkında sık tekrarlanan iddialar hukuk ve verilerle ne ölçüde örtüşüyor?

“Süresiz nafaka” gerçekten ömür boyu mu?

Nafaka tartışmasında en sık tekrarlanan iddialardan biri, yoksulluk nafakasının bir kez bağlandıktan sonra koşulsuz biçimde ömür boyu ödendiği yönünde.

Mevcut kanun ise böyle bir sistem öngörmüyor.

Türk Medeni Kanunu’nun 176’ncı maddesine göre irat biçiminde ödenen yoksulluk nafakası, nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölmesi halinde kendiliğinden sona eriyor. Nafaka alan kişinin evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi halinde ise nafaka mahkeme kararıyla kaldırılabiliyor.

Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği durumlarda nafakanın artırılması ya da azaltılması da mümkün.

Dolayısıyla mevcut düzenlemedeki “süresiz” ifadesi, nafaka alan kişiye koşulsuz ve ömür boyu devam edecek bir gelir hakkı tanımıyor. İfade, nafakaya hükmedilirken kanunda önceden belirlenmiş zorunlu bir bitiş süresinin bulunmaması anlamına geliyor.

AYM bütün “süresiz nafakaları” kaldırdı mı?

Hayır.

AYM’nin iptal kararı yoksulluk nafakası kurumunu ortadan kaldırmıyor. Mahkemenin iptal ettiği bölüm, TMK’nın 175’inci maddesindeki yalnızca “süresiz olarak” ibaresi.

AYM, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eşin korunmasını meşru bir amaç olarak kabul ediyor. Bununla birlikte herhangi bir süre veya yeterli ölçüt belirlenmeden nafaka yükümlülüğünün devam edebilmesini tarafların menfaatleri arasındaki denge açısından sorunlu buluyor.

Mahkeme ayrıca nafakanın her durumda kısa veya belirli bir süreyle sınırlandırılması gerektiği sonucuna da varmıyor. Kararda; evliliğin süresi, nafaka alacaklısının yaşı, sağlık durumu, eğitim düzeyi ve ekonomik bağımsızlığını kazanabilme imkânı gibi koşullara göre daha uzun süreli, gerektiğinde yaşam boyu nafakaya imkân tanıyan bir sistem kurulabileceğine işaret ediliyor.

Bu ayrım önemli. AYM kararı “artık uzun süreli nafaka verilemez” anlamına gelmediği gibi, mevcut nafakalar da kararla birlikte sona ermiş değil.

İptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek. Yeni düzenlemenin daha önce kesinleşmiş nafaka kararlarını nasıl etkileyeceği ise Meclis’in çıkaracağı kanunun geçiş hükümleriyle belli olacak.

Birkaç aylık evlilik için ömür boyu nafaka mı ödeniyor?

“Süresiz nafaka mağduriyeti” tartışmalarında öne çıkarılan örneklerden biri de birkaç ay evli kalan bir kişinin eski eşine ömür boyu nafaka ödemek zorunda kalabildiği iddiası.

Mevcut kanun, yoksulluk nafakasına hak kazanmak için asgari bir evlilik süresi belirlemiyor. Bu nedenle kısa süreli bir evlilik sonrasında da şartların oluşması halinde yoksulluk nafakasına hükmedilmesi hukuken mümkün.

Ancak bu durum, birkaç aylık her evliliğin ardından otomatik olarak ömür boyu nafaka bağlandığı anlamına gelmiyor. Nafaka talep eden eşin boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olması, kusurunun diğer eşten daha ağır olmaması ve nafaka yükümlüsünün mali gücü mahkeme tarafından değerlendiriliyor. Nafakanın daha sonra kaldırılması veya miktarının değiştirilmesi de mümkün.

Kadın örgütleri ve barolar, kamuoyundaki tartışmanın istisnai örneklerin bütün nafaka sistemini temsil ettiği izlenimi yaratacak biçimde yürütülmesine itiraz ediyor. Tartışmanın önemli eksiklerinden biri ise Türkiye genelinde yoksulluk nafakalarının ortalama ne kadar süreyle ödendiğini gösteren kapsamlı ve güncel bir resmi istatistiğin bulunmaması.

Bu nedenle “binlerce kişi birkaç aylık evlilik nedeniyle ömür boyu nafaka ödüyor” şeklindeki genellemelerin boyutunu mevcut resmi verilerle doğrulamak mümkün değil.

Nafaka alan kadın çalışmaya başlarsa ödeme kesiliyor mu?

Yargıtay uygulamasına göre asgari ücret düzeyinde gelir elde edilmesi tek başına yoksulluk nafakasının kaldırılması için yeterli kabul edilmiyor. Gelir elde edilmesi nafakanın miktarının belirlenmesinde veya yeniden değerlendirilmesinde dikkate alınabiliyor; ancak kişinin yoksulluktan kurtulup kurtulmadığı sosyal ve ekonomik koşullarıyla birlikte değerlendiriliyor.

Dolayısıyla “işe giren kadının nafakası hemen kesilir” demek de “çalışmaya başladıktan sonra nafaka hiçbir koşulda kaldırılamaz” demek de hukuki durumu tam olarak karşılamıyor.

Nafaka yalnızca kadınların hakkı mı?

Hayır.

Türk Medeni Kanunu’nun 175’inci maddesi yoksulluk nafakası konusunda kadın veya erkek ayrımı yapmıyor. Kanun, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek ve kusuru diğer eşten daha ağır olmayan tarafın nafaka isteyebileceğini düzenliyor.

Şartları sağlayan erkek de eski eşinden yoksulluk nafakası talep edebiliyor.

Nafaka alanlar arasında kadınların daha görünür olmasının nedenini anlamak için ise kadın ve erkeklerin çalışma hayatındaki konumlarına bakmak gerekiyor.

TÜİK’in 2025 verilerine göre erkeklerin istihdam oranı yüzde 66,4 iken kadınlarda bu oran yüzde 32,1’de kalıyor. Hanesinde 3 yaşından küçük çocuk bulunan 25-49 yaş grubunda kadınların istihdam oranı yüzde 26,2’ye düşerken erkeklerde yüzde 91’e çıkıyor.

Bu fark, boşanmanın ardından tarafların ekonomik hayata aynı noktadan başlamadığını gösteren göstergelerden biri.

Kadın örgütleri de nafakanın yalnızca boşanma günündeki gelir üzerinden değerlendirilmesine bu nedenle itiraz ediyor. Çocuk bakımı veya ev içi sorumluluklar nedeniyle yıllarca çalışma hayatından uzak kalan bir kişinin mesleki deneyim, kıdem ve gelir kaybının boşanmayla birlikte ortadan kalkmadığına dikkat çekiliyor.

Nafaka kadınları zenginleştiriyor mu?

Yoksulluk nafakası tartışmalarında zaman zaman nafakanın kadınlar açısından düzenli ve önemli bir gelir kaynağı oluşturduğu yönünde de bir algı ortaya çıkıyor.

Kadın Dayanışma Vakfı’nın 2024 yılında 16 ilde 155 boşanma ve nafaka dosyasını inceleyerek hazırladığı araştırmada hükmedilen ortalama yoksulluk nafakası bin 179 lira 40 kuruş olarak hesaplandı.

İncelenen dosyaların yüzde 48,72’sinde hükmedilen nafaka 501 ile bin 500 lira arasındaydı. Bu gruptaki ortalama nafaka ise 997 lira 37 kuruş oldu.

Araştırmanın yapıldığı dönemde ortalama bin 179 liralık nafaka asgari ücretin yüzde 6,9’una karşılık geliyordu.

Hükmedilen her nafaka ödeniyor mu?

Hayır.

Kadın Dayanışma Vakfı’nın incelediği dosyalarda hükmedilen nafakaların yüzde 44’ünün nafaka yükümlüleri tarafından ödenmediği tespit edildi.

Araştırmada kadınların nafakayı tahsil etmek için her zaman icra yoluna da başvuramadığı görülüyor. Görüşmelere yansıyan nedenler arasında eski eşten gelebilecek şiddet tehdidi, nafaka yükümlüsünün düzenli gelirinin veya mal varlığının bulunmaması ve kayıt dışı çalışma yer alıyor.

Bu nedenle mahkemenin hükmettiği nafaka miktarı ile nafaka alacaklısının fiilen alabildiği para aynı şey değil.

Nafaka tartışmasındaki “ödeyen tarafın mağduriyeti” söyleminin yanında, mahkeme tarafından hükmedilmiş bir nafakayı tahsil edemeyen kişilerin durumu da sistemin diğer yüzünü oluşturuyor.

Dosyaların yüzde 88,4’ünde şiddet iddiası var

Kadın Dayanışma Vakfı’nın araştırması, nafaka tartışmasının yalnızca gelir meselesi olmadığını gösteren başka sonuçlar da içeriyor.

İncelenen boşanma dosyalarının yüzde 88,4’ünde en az bir şiddet iddiası bulunuyor. Dosyalardaki iddiaların yüzde 97’si psikolojik, yüzde 73’ü fiziksel, yüzde 60’ı ekonomik, yüzde 17’si cinsel ve yüzde 1’i dijital şiddete ilişkin.

Dosyaların yüzde 25’inde ise ceza soruşturması veya kovuşturması bulunuyor.

Bu oranlar Türkiye’deki bütün boşanma davalarını değil, araştırma kapsamında incelenen dosyaları gösteriyor. Ancak kadın örgütlerinin nafaka hakkını neden yalnızca bir “boşanma sonrası ödeme” meselesi olarak değerlendirmediğini anlamak açısından önemli bir veri sunuyor.

Özellikle ekonomik şiddet; kadının çalışmasının engellenmesi, gelirine el konulması veya ekonomik kaynaklara erişiminin kısıtlanması gibi biçimlerde ortaya çıkabiliyor. Kadın örgütleri, yıllarca ekonomik bağımsızlık kurması engellenmiş bir kadının boşanmanın ertesi günü kendi geçimini sağlayabilecek duruma gelmesinin her zaman mümkün olmadığına dikkat çekiyor.

Çocuk nafakası ile yoksulluk nafakası aynı şey mi?

Hayır.

Kamuoyundaki tartışmalarda eş için ödenen yoksulluk nafakasıyla çocuk için ödenen iştirak nafakası zaman zaman aynı başlık altında değerlendiriliyor.

Oysa yoksulluk nafakası boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eşe yönelik. İştirak nafakası ise çocuğun bakım ve eğitim giderlerine diğer ebeveynin katılmasını sağlıyor.

AYM’nin iptal kararı da çocuk için ödenen iştirak nafakasını değil, TMK’nın 175’inci maddesindeki yoksulluk nafakasını ilgilendiriyor.

Kadın Dayanışma Vakfı’nın incelediği boşanma dosyalarında tarafların yüzde 85,59’unun bir veya daha fazla müşterek çocuğu bulunuyor. Ergin olmayan ortak çocuk bulunan dosyaların yüzde 96’sında çocuk için iştirak nafakası talep edilmiş.

Bu nedenle kamuoyunda dile getirilen nafaka miktarlarının eş için mi yoksa çocuk için mi ödendiğinin ayrıştırılması, tartışmanın sağlıklı yürütülmesi açısından önem taşıyor.

Süre sınırı kadınları nasıl etkileyebilir?

Nafakaya genel bir süre sınırı getirilmesine yönelik en önemli itirazlardan biri, aynı süre evli kalan kadınların boşanma sonrasında aynı ekonomik koşullara sahip olmayacağı gerçeğine dayanıyor.

On yıl süren iki evlilik düşünüldüğünde; bir kadın bu süre boyunca çalışmış ve mesleğinde ilerlemiş olabilirken bir diğeri çocukların bakımını üstlenmek için çalışma hayatından tamamen ayrılmış olabilir. Evlilik süreleri aynı olsa da boşanmanın ekonomik sonucu iki kadın açısından aynı olmayabilir.

Benzer şekilde yaş, sağlık durumu, eğitim, çocuk sayısı, meslek, çalışma geçmişi ve bakım sorumlulukları kişinin ekonomik bağımsızlığını yeniden kazanma süresini değiştirebilir.

Kadın örgütleri bu nedenle nafakanın yalnızca “evlilik beş yıl sürdüyse şu kadar, on yıl sürdüyse bu kadar” biçiminde matematiksel bir formüle bağlanmasının kadınlar açısından yeni mağduriyetler yaratabileceğini savunuyor.

AYM kararında da yeni düzenlemede evlilik süresinin yanı sıra nafaka alacaklısının yaşı, ekonomik durumu ve kendi geçimini sağlayabilme kapasitesi gibi kriterlerin dikkate alınması gerektiğine işaret edilmesi bu açıdan önem taşıyor.

Neler olmuştu?

AYM 4 Haziran 2026 tarihinde verdiği ve gerekçeli kararı 30 Eylül 2026'da yayımlanan iptal kararının ardından, kadın hakları platformları ve sivil toplum kuruluşları ülke genelinde eş zamanlı tepkiler geliştirdi. Başta Eşitlik İçin Kadın Platformu (EŞİK), Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu, Kadının İnsan Hakları Derneği ve Önce Çocuklar ve Kadınlar Derneği olmak üzere pek çok örgüt, "Nafaka hakkına dokunmayın" çağrısıyla arka arkaya basın açıklamaları düzenledi ve kampanyalar başlattı.

EŞİK yaptığı yayımlarda, mahkemenin gerekçeli kararında toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin ve kadın yoksulluğunun görmezden gelindiğini, nafakanın sınırlandırılmasının asıl olarak kadınların ücretsiz bakım emeğini yok saymak anlamına geldiğini vurguladı. Adana Kadın Platformu tarafından düzenlenen eylemlerde ise "Kadınlar nafaka sayesinde zenginleşmiyor, yalnızca hayatta kalmaya çalışıyor" ifadeleriyle, sorunun nafaka değil, kadınları ekonomik olarak bağımlı hale getiren eşitsizlik düzeni olduğu kamuoyuna duyuruldu.

Kadın dernekleri, nafaka hakkının sınırlandırılmasının kadınları şiddet ve baskı dolu evliliklere mahkum edeceğinin altını çizerek sokaklarda ve dijital mecralarda eylemlerini sürdürüyor.

Önce Çocuklar ve Kadınlar Derneği ile Kadın Koalisyonu gibi yapılar, uygulamanın aynı zamanda sınıfsal bir mesele olduğuna dikkat çekerek asıl bedelin düşük ücretli, güvencesiz çalışan yoksul emekçi kadınlara ödetileceğini belirten bildiriler yayımladı. Ayrıca, Diyarbakır ve Şanlıurfa barolarının kadın hakları merkezleri de düzenledikleri çalıştaylar ve yaptıkları açıklamalarla, Meclis'e gelmesi beklenen yeni yargı paketinde kadınların ekonomik kırılganlığını artıracak her türlü adıma karşı hukuki mücadeleden vazgeçmeyeceklerini ilan ettiler.

Örgütler, nafaka hakkı üzerinden bir lütufmuş gibi pazarlık yapılamayacağını belirterek hak kayıplarına karşı ortak bir direniş hattı örmeye devam ediyor.

2026-ÖZYES yerleştirme işlemleri tamamlandı

ÖSYM'nin internet sitesinde yayımlanan duyuruya göre, spor programlarına alınacak öğrencilerin seçimi ve tercihler doğrultusunda yükseköğretim programlarına yerleştirilmesi amacıyla merkezi olarak uygulanan 2026-ÖZYES'in değerlendirme süreci tamamlandı.

Adaylar sonuçlarını ÖSYM üzerinden görebilecek

Adaylar, yerleştirme sonuçlarını ÖSYM'nin internet adresi üzerinden T.C. kimlik numaraları ve aday şifreleriyle sorgulayabilecek.

Üniversite kayıtları 12-16 Ekim'de yapılacak

Yerleştirme sonucunda bir yükseköğretim programına kayıt hakkı elde eden adayların kayıt işlemleri, ilgili üniversite tarafından 12-16 Ekim tarihleri arasında gerçekleştirilecek.

Adayların, yerleştirildikleri yükseköğretim programının bağlı olduğu üniversiteye belirtilen kayıt süresi içerisinde başvuru yapması gerekiyor.

İzmir Büyükşehir Belediye Başkan Vekili ve Meclis 1. Başkan Vekili Levent Yıldır, görevlerinden ayrılacağını açıkladı.

Yıldır'ın belediye meclisindeki görevini bağımsız meclis üyesi olarak sürdüreceği belirtildi.

İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi 2. Başkan Vekili Elvin Sönmez de Tugay'ın AK Parti'ye geçişinin ardından görevinden ayrılma kararı aldı.

72 kişilik ekip göreve hazır hale geldi

THY Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Dr. Murat Şeker, İstanbul Valisi Davut Gül'ün de katılımıyla gerçekleştirilen arama kurtarma ekibi lansmanı ve arma teslim törenine ilişkin sosyal medya hesabından paylaşım yaptı.

Şeker, şirket personelinden oluşturulan ekibin havacılık sektöründe bir ilk niteliği taşıdığını belirtti.

THY bünyesinde 1210 gönüllü çalışanın başvurusuyla başlayan süreçte, teorik ve uygulamalı saha eğitimleri ile zorlu tatbikatlar gerçekleştirildi. AFAD akreditasyon sınavlarını da başarıyla tamamlayan 72 çalışan, arama kurtarma faaliyetlerinde görev almaya hazır hale geldi.

Ekip farklı birimlerden çalışanlardan oluşuyor

Şeker, arama kurtarma ekibinin kokpit, kabin, yer hizmetleri ve sağlık birimleri başta olmak üzere farklı çalışma alanlarından personeli bir araya getirdiğini ifade etti.

Ekip üyelerinin yoğun çalışma temposunun yanı sıra ailelerinden ve kişisel zamanlarından fedakarlık ederek sürece katkı sunduğunu belirten Şeker, bu yaklaşımın çalışanların duyarlılığını ve dayanışma anlayışını ortaya koyduğunu kaydetti.

Şeker'den AFAD'a ve katılımcılara teşekkür mesajı

Törene katılan İstanbul Valisi Davut Gül ile Afet ve Acil Durum Yönetimi (AFAD) Başkanı Ali Hamza Pehlivan'a teşekkürlerini ileten Şeker, projenin hayata geçirilmesinde emeği bulunan çalışma arkadaşlarına da şükranlarını sundu.

Şeker, "Projenin hayata geçmesinde emeği geçen tüm mesai arkadaşlarıma ve desteklerini esirgemeyen AFAD'a teşekkür ediyor, arama kurtarma ekibimize, kendilerine ihtiyaç duyulmaması ve görevlerinin tatbikatlarla sınırlı kalması temennisiyle başarılar diliyorum" ifadelerini kullandı.

Engelli Web'in aktardığı bilgilere göre, erişim engeli uygulanan hesapların bazıları X tarafından Türkiye'deki kullanıcıların erişimine kapatıldı.

İşte X hesaplarına erişim engeli getirilen gazetecilerin isimleri:

• İrfan Değirmenci
• Şirin Payzın
• Burak Acerakis
• Erdal Sağlam
• Dinçer Gökçe
• Sarya Toprak
• Esra Tokat
• Furkan Karabay

Bianet'in X hesabına da erişim engeli

Gazetecilerin hesaplarının yanı sıra bianet – Bağımsız İletişim Ağı'nın X platformundaki hesabı da erişime kapatıldı. Kararın, Bakırköy 7. Sulh Ceza Hâkimliğinin 30 Eylül 2026 tarihli ve 2026/9064 sayılı kararıyla, “millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması” gerekçesine dayandırıldığı belirtildi.

Bazı hesaplara yeniden erişim engeli

İrfan Değirmenci ile Şirin Payzın'ın X hesapları 16 Eylül 2026 tarihinde daha önce erişime engellenirken, bianet'in hesabı da Mart 2025'te aynı uygulamaya tabi tutulmuştu.

Kanal D'de Haysiyet, ATV'de Aşk ve Taht, NOW'da Yeraltı, Show TV'de Sevdan Bir Ateş, TRT 1'de Taşacak Bu Deniz ve TV8'de MasterChef Türkiye saat 20.00'de başlayacak.

Kanal D yayın akışı

Kanal D'nin 7 Ekim Çarşamba yayınında sabah saatlerinde İkizler Memo ve Neler Oluyor Hayatta yer alıyor. Öğle kuşağında Yaprak Dökümü ve Gelinim Mutfakta ekrana gelirken, günün ilerleyen saatlerinde Uzak Şehir izleyiciyle buluşuyor.

Kanal D yayın akışı:

• 07.00 – İkizler Memo

• 09.00 – Neler Oluyor Hayatta

• 11.00 – Yaprak Dökümü

• 13.45 – Gelinim Mutfakta

• 16.45 – Uzak Şehir

• 18.30 – Kanal D Ana Haber

• 20.00 – Haysiyet

ATV yayın akışı

ATV'de gün Kahvaltı Haberleri ile başlıyor. Müge Anlı ile Tatlı Sert'in ardından atv Gün Ortası ve Güneşin Doğduğu Yer ekrana gelecek.

Akşam kuşağında ise atv Ana Haber'in ardından Aşk ve Taht saat 20.00'de yayınlanacak.

ATV yayın akışı:

• 08.00 – Kahvaltı Haberleri

• 10.00 – Müge Anlı ile Tatlı Sert

• 13.00 – atv Gün Ortası

• 14.00 – Güneşin Doğduğu Yer

• 16.00 – Esra Erol'da

• 19.00 – atv Ana Haber

• 20.00 – Aşk ve Taht

NOW yayın akışı

NOW ekranlarında sabah İlk Bakış ile başlayacak yayın, Çalar Saat ve Çağla ile Yeni Bir Gün programlarıyla devam edecek. Öğle ve ikindi kuşağında Ömür Usta ile En Hamarat Benim yer alacak.

NOW Ana Haber'in ardından saat 20.00'de Yeraltı yeni bölümüyle ekrana gelecek.

NOW yayın akışı:

• 07.15 – İlk Bakış

• 08.30 – Çalar Saat

• 10.45 – Çağla ile Yeni Bir Gün

• 12.30 – Ömür Usta

• 13.30 – En Hamarat Benim

• 16.30 – Ömür Usta

• 17.30 – Kumbara

• 19.00 – NOW Ana Haber

• 20.00 – Yeraltı

Show TV yayın akışı

Show TV'nin gündüz kuşağında Siyah Kalp, Kuzey Yıldızı İlk Aşk, Buse Varol ile Gelin Evi ve Bahar yer alıyor.

Show Ana Haber'in ardından saat 20.00'de Sevdan Bir Ateş ekrana gelecek.

Show TV yayın akışı:

• 06.00 – Siyah Kalp

• 09.00 – Kuzey Yıldızı İlk Aşk

• 12.30 – Buse Varol ile Gelin Evi

• 15.00 – Bahar

• 18.25 – Show Ana Haber

• 20.00 – Sevdan Bir Ateş

Star TV yayın akışı

Star TV'de sabah Aramızda Kalsın ile başlayacak yayın, Songül ve Uğur ile Sana Değer programıyla devam edecek. Öğleden sonra Fazilet Hanım ve Kızları ile Didem Arslan Yılmaz'la Vazgeçme ekranda olacak.

Star Haber'in ardından saat 20.00'de Yerli Dizi Tekrarı yayınlanacak.

Star TV yayın akışı:

• 07.00 – Aramızda Kalsın

• 09.30 – Songül ve Uğur ile Sana Değer

• 13.45 – Fazilet Hanım ve Kızları

• 15.00 – Didem Arslan Yılmaz'la Vazgeçme

• 19.00 – Star Haber

• 20.00 – Yerli Dizi Tekrarı

TRT 1 yayın akışı

TRT 1'de sabah saatlerinde Kalk Gidelim ve Alişan ile Hayata Gülümse programları bulunuyor. Gün içerisinde Seksenler ve Alparslan: Büyük Selçuklu ekrana gelecek.

Ana Haber'in ardından saat 20.00'de Taşacak Bu Deniz yayınlanacak.

TRT 1 yayın akışı:

• 07.30 – Kalk Gidelim

• 10.30 – Alişan ile Hayata Gülümse

• 13.15 – Seksenler

• 14.15 – Alparslan: Büyük Selçuklu

• 17.45 – Lingo Türkiye

• 19.00 – Ana Haber

• 20.00 – Taşacak Bu Deniz

TV8 yayın akışı

TV8'in gündüz programında Ebru ile 8'de Sağlık, Oynat Bakalım, Gel Konuşalım, MasterChef Türkiye ve Zuhal Topal'la Yemekteyiz yer alıyor.

Akşam kuşağında ise MasterChef Türkiye saat 20.00'de yeni bölümüyle ekran başındaki izleyicilerle buluşacak.

TV8 yayın akışı:

• 07.15 – Ebru ile 8'de Sağlık

• 08.30 – Oynat Bakalım

• 09.00 – Gel Konuşalım

• 11.30 – MasterChef Türkiye

• 16.00 – Zuhal Topal'la Yemekteyiz

• 20.00 – MasterChef Türkiye

7 Ekim akşamı hangi diziler var?

7 Ekim Çarşamba akşamında farklı kanallarda dizi ağırlıklı bir yayın programı bulunuyor. Kanal D'de Haysiyet, ATV'de Aşk ve Taht, NOW'da Yeraltı, Show TV'de Sevdan Bir Ateş ve TRT 1'de Taşacak Bu Deniz saat 20.00 kuşağında yer alıyor.

TV8'de ise aynı saatte MasterChef Türkiye ekrana gelirken, Star TV'nin akşam programında Yerli Dizi Tekrarı bulunuyor.

Adayların hangi yükseköğretim programına yerleştirildiği ve yerleştirmeye ilişkin bilgiler sonuç ekranında görüntülenebiliyor. Sonuç sorgulama işlemi, ÖSYM'nin resmi internet sitesindeki sonuç sistemi üzerinden gerçekleştiriliyor.

Mühendislik Tamamlama sonuçları nasıl sorgulanır?

2026-Mühendislik Tamamlama yerleştirme sonucunu öğrenmek isteyen adayların ÖSYM'nin sonuç açıklama sistemine giriş yapması gerekiyor.

Sorgulama sırasında adaylardan kimlik ve giriş bilgileri isteniyor. Sisteme giriş yapıldıktan sonra 2026-Mühendislik Tamamlama yerleştirme sonucu ekrandan görüntülenebiliyor.

Sonuç sorgulama adımları şöyle:

• ÖSYM'nin sonuç açıklama sistemine girin.

• T.C. kimlik numarası veya YU numarasını ilgili alana yazın.

• Aday şifresini girin.

• Sisteme giriş yaptıktan sonra 2026-Mühendislik Tamamlama yerleştirme sonucunu görüntüleyin.

Sonuç ekranında adayın yerleştirme durumu ile yerleştiği programa ilişkin bilgiler yer alıyor.

Mühendislik Tamamlama tercihleri ne zaman yapıldı?

Teknik Öğretmenler İçin Mühendislik Tamamlama Programlarının 2026 yılı tercih işlemleri 23-29 Eylül 2026 tarihleri arasında gerçekleştirildi.

Tercih döneminin sona ermesinin ardından ÖSYM tarafından yerleştirme işlemleri tamamlandı. Sonuçların açıklanmasıyla birlikte adaylar tercih ettikleri programlar kapsamında oluşan yerleştirme durumlarını kontrol edebiliyor.

2026 Mühendislik Tamamlama sonuç ekranı

Adaylar yerleştirme sonuçlarına ÖSYM'nin resmi Sonuç Açıklama Sistemi üzerinden erişebiliyor.

ÖSYM Sonuç Açıklama Sistemi

Sonuç ekranına giriş yapan adaylar, kendi yerleştirme bilgilerini sistem üzerinden görüntüleyebiliyor.

Mühendislik Tamamlama sonuçları açıklandı mı?

2026-Mühendislik Tamamlama yerleştirme sonuçları 7 Ekim 2026 tarihinde ÖSYM tarafından açıklandı. Böylece 23-29 Eylül tarihlerindeki tercih işlemlerinin ardından adayların beklediği sonuç aşaması tamamlanmış oldu.

Adayların sonuçlarını kontrol ederken yalnızca ÖSYM'nin resmi sonuç ekranını kullanması gerekiyor. Yerleştirme sonucuna ilişkin bilgiler aday bazında sistem üzerinden görüntülenebiliyor.

Erdoğan, Karadeniz'de seyrüsefer güvenliğine vurgu yaptı

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının açıklamasına göre Erdoğan, görüşme sırasında Karadeniz'de seyrüsefer emniyetinin sağlanmasına yönelik çalışmaların önemine dikkati çekti.

Erdoğan, Karadeniz'de güvenli seyrüseferin sağlanmasına yönelik yürütülen çalışmaların önem taşıdığını belirterek, Türkiye'nin bu alandaki çabaları desteklemeye devam edeceğini ifade etti.

Türkiye, Rusya-Ukrayna temaslarına katkıya hazır

Görüşmede Rusya ile Ukrayna arasındaki doğrudan temasların yeniden başlatılmasına yönelik çalışmalar da gündeme geldi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'nin Rusya ile Ukrayna arasında doğrudan temasların başlamasına yönelik gayretlere katkı sunmaya her zaman hazır olduğunu Putin'e iletti.

Erdoğan, Putin'i iki konuda tebrik etti

Cumhurbaşkanı Erdoğan, telefon görüşmesi sırasında Rusya Devlet Başkanı Putin'in doğum gününü de kutladı. Erdoğan ayrıca Putin'in partisinin Duma seçimlerindeki başarısından dolayı tebriklerini iletti.

Fonlarda 43 bin 643 yatırımcıya ödeme

Cevdet Yılmaz, Bulls, A1 Capital ve Pardus bünyesinde bulunan ve olağan tasfiyesi yapılacak 17 fondaki yatırımcıların ödemelerinin yarın gerçekleştirileceğini belirtti.

Söz konusu fonlarda toplam 43 bin 643 yatırımcının bulunduğunu ifade eden Yılmaz, aynı şirketler kapsamında bulunan 49 özel fonda ise 2 bin 98 kişinin yer aldığını açıkladı.

Bu fonlardaki yatırımcılar açısından sorunların ilgili kapsamlar çerçevesinde çözüme kavuşturulmasının planlandığını belirten Yılmaz, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"Olağan tasfiyesi yapılacak Bulls, A1 Capital ve Pardus'un 17 fonundaki 43 bin 643 yatırımcıya yarın ödeme yapılacak. Bu şirketler kapsamında kalan 49 özel fonda ise 2 bin 98 kişi bulunmakta olup kendi kapsamlarında sorunların çözüleceği planlanmaktadır."

2026'nın son aylarına girerken zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda yıl sonu maaşları tek tek hesaplandı. İşte en güncel zam tablosu ve meslek meslek maaş durumu...

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Süper Lig'de yeni sezon hazırlıkları tüm hızıyla sürerken, şampiyonluk parolasıyla yola çıkan Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Trabzonspor, kadrolarını dünya yıldızlarıyla güçlendirmeye devam ediyor. Milyonlarca taraftarın gözü kulağı son dakika transfer gelişmelerine çevrilmiş durumdayken, Avrupa devlerinden Süper Lig'e uzanan transfer trafiği de hız kazandı. Nathan Ake'den Mason Greenwood'a, Leandro Trossard'dan Vedat Muriç'e kadar yeşil sahalarda fırtına gibi esecek birçok önemli yetenek, yeni sezonda formalarını giymeye hazırlanıyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!