Chicago Ticaret Borsası'nda işlem gören buğdayın kile başına fiyatı bugün 7,0850 dolara kadar yükseldi. Bu seviye, Mayıs 2024'ten bu yana kaydedilen en yüksek fiyat olarak öne çıktı. Fiyatlar daha sonra 7,03 dolar seviyesinde dengelendi.

Rusya ve Ukrayna'daki gelişmeler fiyatları etkiliyor

Rusya ile Ukrayna arasında devam eden gerilim, küresel buğday arzına yönelik endişeleri artıran başlıca unsurlar arasında yer alıyor.

Dünyanın önemli tahıl ihracatçıları arasında bulunan Rusya ve Ukrayna'daki ihracat süreçlerinde yaşanabilecek aksaklıkların, uluslararası piyasalardaki fiyat hareketlerini etkilediği belirtiliyor.

Rusya'nın Azak Denizi ve Kavkaz limanlarındaki erişim kısıtlamaları ile Ukrayna'daki liman altyapısına yönelik saldırıların Karadeniz üzerinden gerçekleşen tahıl sevkiyatları konusunda belirsizlik oluşturduğu ifade ediliyor.

Hava koşulları üretim beklentilerini değiştirdi

Buğday fiyatlarındaki yükselişte yalnızca jeopolitik gelişmeler değil, küresel hava koşulları da etkili oluyor.

ABD'nin önemli tarım bölgelerinde yaşanan kuraklık nedeniyle buğday ekim alanlarının tarihi düşük seviyelere gerilediği bildirildi. Üretim beklentilerindeki düşüş, piyasalarda arz kaygılarını artırdı.

Fransa'da sıcak hava dalgasının yumuşak buğday üretimini olumsuz etkileyebileceği öngörülürken, Avustralya'da El Nino etkisiyle daha kurak hava koşullarının yaşanması üretim beklentileri üzerinde baskı oluşturuyor.

Gübre maliyetleri de fiyat artışında etkili oldu

ABD-İsrail-İran savaşı sonrasında Hürmüz Boğazı kaynaklı lojistik risklerin artması, gübre tedariki ve maliyetlerine ilişkin endişeleri de beraberinde getirdi.

Tarım üretiminde önemli bir girdi olan gübre maliyetlerindeki yükselişin, buğday fiyatlarındaki hareketlilikte etkili olduğu değerlendiriliyor.

Rusya'nın 2026/2027 sezonu buğday hasadına ilişkin beklentilerin de güney bölgelerdeki verim düşüşü ve ekim alanlarının daralması nedeniyle aşağı yönlü revize edildiği aktarıldı.

Buğday fiyatları yüzde 38'in üzerinde arttı

Buğday fiyatlarının 2025 sonuna kıyasla yüzde 38'in üzerinde yükseldiği bildirildi. Fiyatlar, Mayıs 2024 döneminde 7,20 dolara kadar çıkarak daha önce yüksek seviyeleri görmüştü.

Avustralya merkezli Commonwealth Bank'ın Sürdürülebilirlik ve Tarım Ekonomisti Dennis Voznesenski, Karadeniz bölgesindeki ihracat kapasitesinde yaşanan aksaklıkların küresel buğday fiyatlarını yükselttiğini ifade etti.

Voznesenski, Rusya'nın Azak Denizi'ndeki ihracat kapasitesindeki sınırlamalar ile Ukrayna'nın Karadeniz'deki limanlarında yaşanan sorunların fiyatlar üzerinde etkili olduğunu belirtti.

AK Parti Sözcüsü Çelik’in duyurduğu üye sayılarına ilişkin haberi paylaşan Bildirici, bilgisi ve onayı dışında AK Parti Etimesgut İlçe Teşkilatı’na yeniden üye yapıldığını öne sürdü.

"Sorumlusu ortaya çıkarılmalı"

Bildirici, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:

"Bu haber yalan! Ömer Çelik'in açıkladığı AKP üyesi sayısının gerçek olmadığına eminim! En azından biri sahte üye! O da benim! Beni yine gizlice, benden habersiz üye yapmışlar...

Bu bir sahtekarlık ve kimbilir kaç kişiyi bu yöntemle üye yapıyorlar? Geçen yıl Savcılığa suç duyurusunda bulunmaktan Yargıtay ve CİMER'e şikayete kadar birçok yere başvurup üyeliğimi sildirdim. Meraktan geçen gün bakınca bir de ne göreyim, beni Ocak ayından bu yana yine AKP Etimesgut İlçesi'nde üye yapmışlar. Utanmamışlar...

Devlet partisi olunca insanları kendilerinden habersiz üye yapmak serbest mi? Suç duyurusunda bulunup sonuç alamıyorum, şikayet ediyorum işlem yapılmıyor. Bu kadar itirazdan sonra beni bir daha üye yapmak tam bir vurdumduymazlık, ahlaksızlık, sahtekarlıktır. Bir daha söylüyorum, BENİ ÜYELİKTEN ÇIKARIN. Nasıl yaptıysanız öyle çıkarın üyelikten. İSTİFA ETMİYORUM...

Eğer bunun sorumlusunu ortaya çıkarmıyorsanız, (ki geçen sefer üzerini örttünüz) sahte üye kaydetmek sizin parti politikanız demektir. Bu sahtekarlığa izin veriyorsanız onaylıyorsunuz. Bunlar öyle sehven falan olacak işler değil..."

Bu haber yalan! Ömer Çelik'in açıkladığı AKP üyesi sayısının gerçek olmadığına eminim! En azından biri sahte üye! O da benim!
Beni yine gizlice, benden habersiz üye yapmışlar...
Bu bir sahtekarlık ve kimbilir kaç kişiyi bu yöntemle üye yapıyorlar? Geçen yıl Savcılığa suç… https://t.co/1mMOEVqjll pic.twitter.com/xY2OXbmPoM

— Faruk Bildirici (@farukbildirici) July 23, 2026

Kahramanmaraş 5. Ağır Ceza Mahkemesi, sitenin müteahhidi Ahmet Kara'yı "bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" suçundan 21 yıl hapis cezasına çarptırırken, aralarında dönemin Kahramanmaraş Belediyesi'nde görev yapan 9 kamu görevlisinin de bulunduğu 15 sanığın beraatine karar verdi.

72 sayfalık gerekçeli kararda, kamu görevlilerinin beraatine ilişkin değerlendirmelere ve bilirkişi raporlarına yer verildi.

Mahkeme: Müteahhit Ahmet Kara'nın savunmalarına itibar edilmedi

Gerekçeli kararda, Hamidiye Sitesi'nin müteahhitliğini yaptığını kabul eden Ahmet Kara'nın savunmalarının "hayatın olağan akışına, genel hayat tecrübelerine ve mantık kurallarına aykırı" olduğu belirtildi.

Mahkeme, Kara'nın savunmalarını samimi bulmadığını belirterek, sanığın beyanlarına "hukuken ve vicdanen itibar edilmediğini" ifade etti.

Kararda, yüksek mimar olan Kara'nın yıkılan yapıların fiili müteahhitliğini yaptığı, binanın taşıyıcı sistemindeki imalat ve denetim eksiklikleri ile hataları nedeniyle yıkımdan sorumlu olduğu belirtildi.

"Bilinçli taksir" değerlendirmesi yapıldı

Mahkeme, Ahmet Kara'nın mesleği ve binanın inşa edildiği dönemde Kahramanmaraş'ın deprem kuşağında bulunması nedeniyle yapının yıkılabileceğini öngörmesi gerektiği değerlendirmesinde bulundu.

Kararda, sanığın yapım sürecinde ilgili mevzuata aykırı hareket ettiği ve kusurlu davranışlarının "bilinçli taksir" kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.

Mahkeme bu gerekçelerle Kara'ya 21 yıl hapis cezası verdi.

Kooperatif yöneticileri beraat etti

Mahkeme, Hamidiye Yapı Kooperatifi Başkanı Ali Kara, ikinci başkan Talat Özdemir ile yönetim kurulu üyeleri Cahit Küçükönder, Oğuz Yenipınar, Cengiz Yürürdurmaz ve Selahattin Solacak'ın beraatine karar verdi.

Gerekçeli kararda, kooperatif yöneticilerinin yapının yıkılmasına neden olacak icrai veya ihmali bir davranışta bulunduklarına ilişkin her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı delil elde edilemediği belirtildi.

5 kamu görevlisinin beraat gerekçesi: İmar Komisyonu kararı

Dönemin Kahramanmaraş Belediyesi'nde görev yapan Veli Çiftaslan, Fahri Yiğitoğlu, Hülya Çelik, Zeynel Abidin Şerefoğlu ve Mehmet Dişçeken'in beraatinde ise 1993 tarihli İmar Komisyonu kararı gerekçe gösterildi.

Bilirkişi raporunda, imar durumunu gösteren belgelerde bina yüksekliğinin 24,5 metre ve kat sayısının 8 olarak belirtilmesine karşın, yapı ruhsatlarında binanın yüksekliğinin 37,5 metre, toplam kat sayısının ise 13 olarak gösterildiğine dikkat çekildi.

Ancak mahkeme, o dönemde yürürlükte bulunan Kahramanmaraş Uygulama İmar Planı notları ile 28 Nisan 1993 tarihli ve 321 sayılı İmar Komisyonu kararını değerlendirdi.

Kararda, yapı yoğunluğu KAKS ve TAKS ile belirlenen 8 katlı imar adalarında, yapı yoğunluğu değiştirilmemek şartıyla parsel bazında 12 kata kadar yapı yapılmasına imkan tanındığı belirtildi.

Mahkeme, bu nedenle söz konusu yapının yol üstünde 12 kat olarak inşa edilmesinin yasal olarak mümkün olduğu sonucuna vardı.

Diğer 4 kamu görevlisi de beraat etti

Mahkeme, diğer kamu görevlisi sanıklar Hacı Mehmet Güner, Mehmet Enver Erdal, Fatih Diş ve Çetin Hurşitoğlu'nun da yapının yıkılmasına neden olacak icrai veya ihmali bir davranışlarının bulunmadığı gerekçesiyle beraatine karar verdi.

Gerekçeli kararda, sanıkların taksirle öldürme suçu bakımından kusurlu olduklarını gösteren yeterli delil bulunmadığı ifade edildi.

Hakim, Ahmet Kara'ya iyi hal indirimi uygulanmamasına karşı çıktı

Mahkeme heyetinde yer alan bir hakim ise Ahmet Kara'ya verilen 21 yıl hapis cezasında iyi hal indirimi uygulanmamasına karşı oy kullandı.

Karşı oy yazısında, Kara'nın geçmişte herhangi bir suç kaydı ve sabıkasının bulunmadığı, yargılama sırasında binanın yapım sürecindeki yetkisini kabul ettiği ve duruşmalar sırasında düzeni bozacak olumsuz bir tutum sergilemediği belirtildi.

Hakim, bu gerekçelerle sanığa iyi hal indirimi uygulanması gerektiği görüşünü dile getirdi.

Depremzede: "O toprağın altında kendi evladı olsaydı aynı mı düşünürdü?"

Tarafların kararı istinaf mahkemesine taşıdığı öğrenildi.

Depremde ailesini kaybeden bir yurttaş ise mahkeme kararına tepki göstererek, "Mahkeme heyetinde biraz vicdan olsaydı bu kararları vermezlerdi. Bir de müteahhide indirim mi yapacaklar? O toprağın altında kendi evladı olsaydı aynı mı düşünürdü?" dedi.

Ahmet Kara, Ebrar Sitesi davasında da ceza almıştı

Hamidiye Sitesi davasının sanığı müteahhit Ahmet Kara, 6 Şubat depremlerinde 96 kişinin hayatını kaybettiği Ebrar Sitesi Güvenç Apartmanı davasında da yargılanmıştı.

Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 16. Ceza Dairesi, Kara'ya verilen 17 yıl 6 aylık hapis cezasını hukuka uygun bulmuştu.

Salı günü düzenlenen CHP Grup Toplantısı'nda yeni parti kurulacağını duyuran Özel'in başkanlığındaki toplantı, saat 11.00'de başladı ve yaklaşık yarım saat sürdü.

Toplantının ana gündem maddesini yeni partiye ilişkin çalışmalar oluşturdu.

Murat Emir: "Önemli kararları oy birliğiyle aldık"

Kapalı grup toplantısının ardından CHP Grup Başkanvekili Murat Emir, basın mensuplarının sorularını yanıtladı.

Emir, toplantıda önemli kararlar alındığını belirterek, "Kapalı grup toplantısı yaptık. Önemli kararlar alınması gerekiyordu, oy birliğiyle aldık. Bunun ötesinde paylaşılması gereken bir şey olursa basın toplantısı ya da bizzat Genel Başkan'ın bildirmesi gereken bir şey olursa bildireceğiz" dedi.

Emir, CHP'den toplu istifa iddialarına ilişkin soruya ise yanıt vermedi.

Toplu istifa iddiası gündemde

Toplantı öncesinde Özgür Özel ve beraberindeki bazı milletvekillerinin CHP'den toplu olarak istifa edeceği ve bu doğrultuda yeni partinin TBMM'de 95 milletvekiliyle temsil edileceği iddia edilmişti.

Özgür Özel yönetiminin konuya ilişkin açıklama yapması bekleniyor.

CHP'nin seçilmiş yönetimi dün bir araya gelmişti

Yeni parti kurma kararı alan Özgür Özel, bir gün önce CHP'nin seçilmiş Parti Meclisi (PM) ve Merkez Yönetim Kurulu (MYK) üyeleriyle bir araya gelmişti.

İstifaların da gündeme geldiği toplantıda, şimdilik 3-4 kişi dışında PM üyelerinin CHP'den istifa etmeyeceği öğrenilmişti.

Belediye başkanlarının istifalarına ilişkin ise belediye meclislerindeki siyasi dengelerin gözetilerek hareket edilmesi yönünde görüş oluştuğu belirtilmişti.

Özel: "Siyasi kuruluşunu milletimizle birlikte yapacağız"

Özgür Özel, dün akşam yaptığı açıklamada yeni partinin kuruluş sürecine ilişkin bilgi vermişti.

Özel, "Partinin teknik kurulumunu milletvekili arkadaşlarımızla yapıyoruz. Siyasi kuruluşunu milletimizle birlikte Ağustos, Eylül ayında yapacağız. O kuruluşla birlikte hep birlikte yeni partimize katılacağız. Bir sıkıntımız yok" ifadelerini kullanmıştı.

CHP'nin seçilmiş yönetiminin Parti Sözcüsü Zeynel Emre de yeni partinin genel merkez binası için ön anlaşma yapıldığını açıklamıştı.

"Yeni parti TBMM'de ana muhalefet partisi olacak"

Özgür Özel, yeni partinin kuruluşunu duyurduğu grup toplantısında, yeni oluşumda yalnızca milletvekillerinin yer alacağını belirtmişti.

Özel ayrıca CHP'den gerçekleşecek istifalarla birlikte yeni partinin TBMM'de ana muhalefet partisi konumuna geleceğini açıklamıştı.

Ana muhalefet partisi konumundaki CHP'nin mevcut durumda 135 milletvekili bulunuyor.

Prevot, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, küresel ilaç üretim zincirlerinin birbirine göbekten bağlı olduğuna dikkati çekti.

"Tedarik güvenliği zayıflayabilir, maliyetler artabilir"

Jenerik ilaçlara getirilecek ticaret engellerinin ve gümrük duvarlarının ciddi riskler taşıdığını belirten Belçikalı Bakan, şu değerlendirmelerde bulundu:

"İlaç sektöründe ticaret engellerinin artırılması hem Avrupa'da hem de dünyanın diğer bölgelerinde ilaç maliyetlerini yükseltebilir ve küresel ilaç tedarik güvenliğini zayıflatabilir. AB, inovasyonu ile açık ve güvenli tedariki koruyarak herkesin yararına olacak şekilde birlik içinde karşılık vermelidir."

Trump yüzde 100 gümrük vergisi getirileceğini duyurmuştu

ABD Başkanı Donald Trump, Ağustos 2028 tarihinden itibaren ülkeye ithal edilecek jenerik ilaçlara yüzde 100 oranında gümrük vergisi uygulanacağını ilan etmişti.

Söz konusu kararın, ABD'ye yaptığı ihracatın yarıdan fazlasını ilaç ve farmasötik ürünlerin oluşturduğu Belçika ekonomisi ile genel olarak AB ilaç sanayisi üzerinde kritik sonuçlar doğurabileceği belirtiliyor.

Karakaya: "Bu karar bizim şeref madalyamızdır"

Karakaya, görevden alındıklarını parti binasına posta yoluyla gönderilen yazıyla öğrendiklerini belirtti.

Karakaya, yaptığı açıklamada, "Bugün parti binamıza posta yoluyla bir yazı geldi. Sarayın atadığı butlancı, sözde Genel Başkan Yardımcısı Orhan Sarıbal imzasını taşıyan bu yazıyla şahsımın ve yönetim kurulumuzun görevden alındığını öğrendik. Bu karar bizim şeref madalyamızdır" ifadelerini kullandı.

Giresun'da Merkez İlçe Başkanlığı'nın ardından görevden alınan ikinci ilçe başkanı olduğunu belirten Karakaya, kendisiyle, yönetim kuruluyla ve parti örgütüyle gurur duyduğunu söyledi.

"Özgür Özel'in yanında yer aldık, bugün de yanındayız"

CHP'nin 38. Olağan Kurultayı'nda kurultay delegesi ve ilçe başkanı olarak Özgür Özel'in yanında yer aldığını hatırlatan Karakaya, aynı tutumu sürdürdüklerini ifade etti.

Karakaya, "O gün Sayın Genel Başkanımız Özgür Özel'in nasıl yanındaysak bugün de yanındayız" dedi.

"Yeni partide iktidar yürüyüşümüze devam edeceğiz"

Karakaya, Özgür Özel'in grup toplantısında açıkladığı "yeni yolda" ve kurulacak yeni partide mücadeleye devam edeceklerini belirtti.

Karakaya, "Genel Başkanımızın grup toplantısında açıkladığı yeni yolda ve kurulacak yeni partide davamıza, iktidar yürüyüşümüze devam edeceğiz" diye konuştu.

Bulancak halkına da çağrıda bulunan Karakaya, iktidar hedefi doğrultusundaki heyecanı birlikte büyütme ve yürüyüşü omuz omuza sürdürme mesajı verdi.

Isıtma Cihazları Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (DOSİDER) tarafından yapılan açıklamada, ısı pompalarının özellikle doğal gaz altyapısının bulunmadığı bölgelerde konutlardan ticari işletmelere kadar farklı alanlarda kullanılmaya başlandığı belirtildi.

Tek sistem üzerinden ısıtma, soğutma ve sıcak su ihtiyacını karşılayabilen ısı pompalarının, enerji maliyetlerini azaltmaya ve karbon salımının düşürülmesine katkı sağladığı ifade edildi.

Isı pompaları enerji dönüşümünde öne çıkıyor

Geleneksel ısıtma sistemlerinde ağırlıklı olarak fosil yakıt kullanılırken, ısı pompaları enerji ihtiyacının büyük bölümünü hava, su ve toprak gibi doğal kaynaklardan sağlıyor.

Bu özelliği nedeniyle düşük karbon salımlı teknolojiler arasında gösterilen ısı pompaları, çevreci çözümlere yönelen kullanıcıların tercih ettiği sistemlerden biri haline geliyor.

Özellikle doğal gaz erişiminin sınırlı olduğu kırsal bölgelerde, çiftliklerde, turizm tesislerinde ve yazlık konutlarda ısı pompası kullanımının arttığı bildirildi.

Türkiye ısı pompası teknolojilerinde üretim hedefliyor

DOSİDER Yönetim Kurulu Başkanı Ekrem Erkut, Türkiye'nin kombi ve radyatör üretiminde sahip olduğu güçlü konumu ısı pompası teknolojilerine de taşımayı hedeflediğini belirtti.

Erkut, Türkiye'nin üretim altyapısı, Ar-Ge kapasitesi ve sanayi deneyimi sayesinde Avrupa pazarında ısı pompası teknolojilerinde önemli bir üretici konumuna gelebileceğini ifade etti.

Türkiye'de doğal gaz altyapısının bulunmadığı bölgelerde artan talebi yerli üretimle karşılamaya yönelik çalışmaların sürdüğü kaydedildi.

Avrupa pazarında ısı pompası dönüşümü hızlanıyor

DOSİDER açıklamasında, Avrupa'da enerji verimliliği ve karbon emisyonlarının azaltılmasına yönelik düzenlemelerin hız kazandığı belirtildi.

Net Zero 2050 hedefleri kapsamında düşük enerji tüketimli sistemlere olan ihtiyacın arttığı ifade edilirken, ısı pompası teknolojilerinin bu dönüşüm sürecinde önemli bir yere sahip olduğu aktarıldı.

Türkiye'nin güçlü üretim altyapısıyla Avrupa'daki ısı pompası dönüşümünden önemli bir ihracat fırsatı elde edebileceği değerlendirildi.

Kahramanmaraş Cumhuriyet Başsavcılığınca hazırlanan 43 sayfalık iddianamenin Kahramanmaraş 3. Ağır Ceza Mahkemesince kabul edilmesinin ardından hazırlanan tensip zaptı ile ilk duruşmanın 4 Eylül 2026 tarihinde, saat 09.00'da yapılmasına karar verildi.

Mahkeme heyeti; mevcut delil durumu, kuvvetli suç şüphesi, isnat edilen suçların niteliği ve kaçma şüphesini gerekçe göstererek tutuklu sanıklar Uğur Mersinli ile Peyman Pınar Mersinli'nin tutukluluk hallerinin devamına hükmetti. Sanıkların duruşmaya bulundukları ceza infaz kurumlarından Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) vasıtasıyla katılacakları bildirildi.

Hazırlanan tensip zaptında olayın faili İsa Aras Mersinli'nin psikolojik veya psikiyatrik tedavi geçmişinin araştırılması amacıyla Kahramanmaraş İl Sağlık Müdürlüğü ile Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Başhekimliğine müzekkere yazılması, bazı tanıklar hakkında zorla getirme kararı çıkarılması, 18 yaşından küçük mağdurlar için barodan vekil görevlendirilmesi talep edildi.

İddianameden Detaylar

Kahramanmaraş 3. Ağır Ceza Mahkemesince kabul edilen iddianamede, sanık Uğur Mersinli için 10 kişiye yönelik "olası kastla öldürme", 15 kişiye yönelik farklı niteliklerde "olası kastla yaralama" ve "6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a muhalefet" suçlarından, sanık Peyman Pınar Mersinli "Bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" suçundan cezalandırılması talep edildi.

Portakal, adliye girişinde yaptığı kısa açıklamada, soruşturma kapsamında tanık olarak ifade vereceğini belirtti.

"Tanık sıfatıyla ifade vereceğiz"

Fatih Portakal, adliyede gazetecilerin soruları üzerine, "Tanık sıfatıyla ifade vereceğiz, avukatım da burada zaten. Onun dışında bir şey yok" dedi.

Portakal'ın soruşturma kapsamında "bilgi sahibi" sıfatıyla ifadesine başvurulacağı öğrenilmişti.

Ahbap soruşturmasında 28 şüpheli tutuklu

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında aralarında Ahbap Derneği'nin kurucusu şarkıcı Haluk Levent ile Oğuzhan Uğur'un da bulunduğu 28 şüphelinin tutuklu olduğu belirtildi.

Soruşturma kapsamında sunucular Ece Üner, Öykü Serter ve Fatih Portakal'ın yanı sıra avukat Feyza Altun ve şarkıcı Gökhan Özoğuz'un da ifadelerine başvurulacağı öğrenilmişti.

Ece Üner, Öykü Serter ve Gökhan Özoğuz, dün İstanbul Adliyesi'ne giderek soruşturma kapsamında ifade vermişti.

2006’da kamyon şoförlüğü ile başladı

Çocuk yaşlardan itibaren direksiyon sevdası olan ve liseyi bitirdikten sonra motosiklet kullanmaya başlayan 1 çocuk annesi Aysel Seyhan, mesleğe 2006 yılında şehirler arası yük taşıyan kamyonlarla adım attı.

Kamyon şoförlüğünün ardından şehirler arası yolcu otobüslerinde direksiyon başına geçen Seyhan, farklı firmalarda yaklaşık 15 yıl boyunca uzun yollarda mekik dokudu. Uzun yolculukların yorucu temposunun ardından şehir içinde çalışmaya karar veren Seyhan, 5 aydır Çubuk ilçesinde şehir içi yolcu minibüsü işletiyor.

"Kadınları gururu olduğumu düşünüyorum"

En büyük desteği kendisi gibi otobüs şoförü olan eşinden ve ailesinden gördüğünü belirten Seyhan, mesleğini ilk günkü heyecanla sürdürdüğünü dile getirdi. Kadınlara cesaret çağrısında bulunan Seyhan, duygularını şu sözlerle aktardı:

"Çocukluktan beri ilgimi çeken tek şey şoförlük. Olumlu karşılayan da olumsuz yaklaşan da oldu ancak yolda beraber aynı ekmeği paylaştığımız için zamanla bakış açıları hemen değişti. Özellikle kadınlara diyorum ki azimli olun, cesaretinizi toplayın; yapamayacağımız hiçbir şey yok.

Yolcular bazen önümü kesiyor, durdurup sarılıyorlar, öpüyorlar. Bunları görmek çok gurur verici. Kadınların gururu olduğumu düşünüyorum. Beni kendi çocukları gibi bağırlarına basıyorlar."

Çorum FK Erkan Kaş ile sözleşmeyi neden ve nasıl feshetti?

Trendyol Süper Lig bünyesinde mücadele veren Arca Çorum FK, kadro yapılanması kapsamında Erkan Kaş ile olan bağlarını kopardı. Kulüp yönetimi tarafından aktarılan detaylara göre, tecrübeli sol bek pozisyonunda görev yapan Erkan Kaş ile karşılıklı anlaşma sağlanarak sözleşme fesih süreci tamamlandı.

Resmi açıklamasını paylaşan Arca Çorum FK yönetimi, deneyimli futbolcu Erkan Kaş'ın kulübe sunduğu emeklere değindi. Kırmızı-siyahlı kulüp, Erkan Kaş'a Çorum FK'nin şampiyonluğuna sağladığı katkıdan dolayı teşekkür ederken, tecrübeli sol bekin bundan sonraki kariyerinde başarı dileğinde bulundu.

İrlanda dönem başkanlığında hızlı anlaşma

AB Konseyi Dönem Başkanı İrlanda'nın Dışişleri, Ticaret ve Savunma Bakanı Helen McEntee, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

"Dönem Başkanlığımızın ilk haftalarında 21. yaptırım paketi üzerinde anlaşmaya varmış olmaktan memnuniyet duyuyorum. Bu paket, Rusya'nın gelir kaynaklarını daha fazla hedef alıyor, gölge filosunu engelliyor ve tedarik zincirlerini sekteye uğratıyor."

AB Konseyi Başkanı Antonio Costa da kararlılık vurgusu yaparak; "Rusya üzerindeki baskıyı artırmaya yönelik bir kararlı adım daha attık. 21. yaptırım paketimiz enerji, finansal hizmetler, kripto varlıklar ve ticaret gibi en yüksek etkiye sahip sektörleri hedef alıyor" değerlendirmesinde bulundu.

32 banka daha listeye eklendi, Gölge Filo ilk kez hedefte

AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, yeni yaptırım paketinin ayrıntılarına dair önemli detaylar paylaştı.

İşlem yasağı kara listesine 32 Rus bankası daha eklendi. Kripto varlık şirketleri ve petrol ticaret platformları yaptırım kapsamına alındı. Rus savaş makinesinin piyasa dalgalanmalarından faydalanmasını önlemek adına petrol fiyat tavanına ilişkin ayarlama 1 yıl süreyle donduruldu.

İlk kez Rusya'nın yaptırımları delmek için kullandığı "gölge filosuna" destek veren gemiler doğrudan yaptırım listesine alındı. Ayrıca Rus savaşçıların AB ülkelerine girişinin resmen yasaklanmasına yönelik kritik bir adım atıldı.

Müzakereler Yunanistan engeline takılmıştı

AB Komisyonu tarafından haziran ayında taslağı sunulan 21. yaptırım paketi, üye ülkeler arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle bir süre gecikmiş ve bazı maddelerde esnetilmeye gidilmişti.

Müzakerelerdeki en büyük uzlaşmazlık, Rus sıvılaştırılmış doğal gazının (LNG) AB şirketleri tarafından üçüncü ülkelere taşınmasını yasaklamayı öngören maddede yaşandı. Yunanistan, söz konusu yasağın AB şirketlerinin küresel pazardaki rekabetçiliğine zarar vereceğini ve gemilerin AB dışı bayraklara geçerek faaliyetlerini sürdüreceğini savunarak düzenlemeye karşı çıkmıştı. Yapılan pürüz giderme görüşmelerinin ardından pakette nihai uzlaşı sağlandı.

Bakanlıktan yapılan açıklamada, Rus Silahlı Kuvvetlerinin Ukrayna'daki faaliyetlerine ilişkin bilgi verildi. Açıklamada, gece saatlerinde Odessa Limanı'na yönelik saldırı düzenlendiği ifade edildi.

Odessa Limanı'ndaki askeri altyapı hedef alındı

Rusya Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, saldırıda Odessa Limanı'nda askeri yüklerin sevkiyatı ve depolanması için kullanılan altyapı unsurlarının vurulduğu belirtildi.

Açıklamada, söz konusu saldırının yüksek hassasiyetli silahlar ve insansız hava araçlarıyla gerçekleştirildiği kaydedildi.

Rus yetkililer, saldırının Ukrayna'nın askeri kapasitesine yönelik gerçekleştirildiğini ifade etti.

İHA üretim noktaları ve depo vuruldu iddiası

Bakanlık açıklamasında, Odessa kentinde insansız hava araçları için parça üretimi yapılan atölye ile İHA deposunun da hedef alındığı öne sürüldü.

Saldırıda kullanılan araçlara ilişkin bilgi paylaşılırken, operasyonun Rus ordusunun Ukrayna'daki askeri hedeflere yönelik faaliyetleri kapsamında gerçekleştirildiği bildirildi.

Rusya ve Ukrayna arasındaki saldırılar sürüyor

Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş kapsamında iki taraf da karşılıklı saldırılar düzenlemeye devam ediyor.

Rusya Savunma Bakanlığı, düzenlediği açıklamalarla Ukrayna'daki askeri hedeflere yönelik operasyonlar hakkında bilgi verirken, Ukrayna tarafı da farklı bölgelerdeki saldırılara ilişkin açıklamalarda bulunuyor.

Kilo baskısı zayıflatmıyor, aksine kilo aldırıyor

Ipsos’un Mart 2026 tarihli Küresel Obezite Algısı Raporu’na göre, obezitesi olan bireyler toplumdan gördükleri önyargılar ve sosyal medyadaki "beden utandırma" eylemleri yüzünden kendilerini ağır bir suçluluk psikolojisi içinde buluyor. Bilim insanları, kilo nedeniyle damgalanan ve baskı gören kişilerin stres seviyesinin hızla yükseldiğini, bunun da biyolojik olarak yağlanmayı artırdığını ve kişiyi teselli bulmak için daha çok yemek yemeye (duygusal yeme) ittiğini kanıtladı.

“Yemek gürültüsü” kavramı literatüre girdi

Nörogörüntüleme çalışmaları, lezzetli gıdaların beyindeki ödül merkezini tıpkı madde bağımlılığında olduğu gibi uyardığını saptadı. Literatüre yeni giren "Food Noise" (Yemek Gürültüsü) kavramı, bu bireylerin gün boyunca zihinlerini yemek düşüncelerinden arındıramamasını açıklıyor.

Cambridge Üniversitesi’nde yapılan bir diğer güncel bellek çalışması ise şaşırtıcı bir sonuç ortaya koydu: Kilosu yüksek olan kişilerin, yakın geçmişte "ne zaman, ne kadar yediklerine" dair anı hafızaları daha zayıf çalışıyor. Bir önceki öğünde ne kadar doyduğunu tam olarak hatırlayamayan beyin, gün içindeki yemek tüketimini doğru yönetemiyor.

Ağır ruhsal hastalıklarda ilk 5 yıl çok kritik

‘The Lancet Psychiatry’ dergisinde yayımlanan 15 yıllık bir takip çalışması; bipolar bozukluk, şizofreni ve ağır depresyon tanısı alan hastaların kilo seyrini inceledi. Bu hastaların normalden daha fazla kilo aldığı, ancak en hızlı ve agresif kilo artışının psikiyatrik tanı konduktan sonraki ilk 5 yıl içinde yaşandığı belirlendi. Uzmanlar, kullanılan ilaçların metabolizmayı yavaşlatıcı etkisine dikkat çekerek, ruh sağlığı tedavisi sürerken eş zamanlı bir kilo takibi yapılmasının şart olduğunu vurguluyor.

Çocuklar akran zorbalığına karşı 'aşırı yemeye' sığınıyor

‘Obesity Medicine Association’ın çocuk ve ergenler üzerindeki son incelemeleri, çocuklardaki depresif belirtilerin doğrudan kilolarından değil, okulda uğradıkları akran zorbalığından kaynaklandığını gösteriyor. Stresle başa çıkamayan çocuklar, maruz kaldıkları bu psikolojik şiddeti yatıştırmak için çok erken yaşta yüksek kalorili "konfor gıdalarına" sığınıyor.

"Türkiye'de 15 yaş ve üzeri obez bireylerin oranı yüzde 21,8’e çıktı"

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) açıkladığı "Türkiye Sağlık Araştırması, 2025" verileri, ülkede obezite ve fazla kilo probleminin her iki yetişkinden birini etkileyecek boyuta ulaştığını resmi olarak ortaya koyarken; bu artışın arka planında sağlıklı beslenmeye erişimin ekonomik şartlar nedeniyle zorlaşması, hareket etmenin zorlaştığı kentler de işaret ediliyor.

TÜİK verilerine göre, 15 yaş ve üzeri obez bireylerin oranı 2025 yılında yüzde 21,8’e, fazla kilolu bireylerin oranı ise yüzde 37,6’ya yükselirken; kadınların yüzde 24,8'inin, erkeklerin ise yüzde 18,7'sinin obez olduğu kaydedildi. Resmi verilere göre günde en az bir kez sebze veya salata tüketenlerin oranının yüzde 32,6’ya kadar gerilediği Türkiye, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) raporlarında da alarm vererek Avrupa'nın obezite oranı en yüksek ülkesi konumunda bulunuyor.

Türkiye Psikiyatri Birliği'nden Prof. Dr. Asena Akdemir, obezite ve psikoloji arasındaki ilişkiye dair 24 Saat’in sorularını yanıtladı.

Akdemir, obezitenin tek bir nedene bağlanamayacağını; biyolojik, genetik, ekonomik, sosyal ve kültürel birçok etkenin obezite gelişiminde rol oynadığını belirtti. Hipotiroidi ve diyabet gibi hastalıklar ile bazı hormonların ailevi yüksekliği ya da azlığının tedavi edilmediği sürece kilo sorununa yol açtığına dikkat çeken Akdemir, medyanın her koldan zayıflığı pompalaması, küçük yaşta eğitimin verilmemesi, yanlış bilgilendirmeler, akran baskısı ve aile dayatmaları gibi yapısal sorunlar çözülmeden bireylerin suçlanmasının "kolay bir seçim" haline geldiğini vurguladı.

"Yoksulluk arttıkça karbonhidrat tüketimi artıyor"

Türkiye Sağlık Araştırması verilerinde öne çıkan kadınlardaki yüksek obezite oranlarını değerlendiren Akdemir, obezite artışını sadece "duygusal yemeye" bağlamanın yetersiz bir yaklaşım olduğunu ve bu sorunun erkeklerde de giderek arttığını ifade etti. Evdeki sağlıklı beslenmede annenin eğitiminin ve ekonomik durumun önemli birer belirteç olduğunu söyleyen Akdemir, ekonomik koşullarla ilişkisini "Sanki yoksulluk arttıkça insanlar zayıflar sanılıyor halbuki yoksulluk arttıkça et, proteinin diğer türleri, meyve tüketimi azalıp ekmek gibi karbonhidratların tüketimi artıyor. Spora ya da içsel doyum sağlayıcı diğer aktivitelere ayıracak zaman ve para da kalmıyor. Sağlıksız gıdalar sadece bizde değil dünyada genel olarak daha ucuz” sözleriyle ifade etti.

Yeme bozukluğu ve beden kitle endeksi ayrımına dikkat çekti

Günlük dilde beden kitle indeksindeki her bozukluğun "yeme bozukluğu" olarak adlandırılmasının yanlış olduğunu belirten Akdemir, yeme bozukluğunun psikiyatrik anlamda tanısı belli ölçütlere göre konulan klinik hastalıklar olduğunu vurguladı. Karaciğer yağlanması olan bir kişinin aynı zamanda bir yeme bozukluğuna da sahip olabileceğini belirten Akdemir, ayırıcı tanı için mutlaka uzman desteği alınması gerektiğini söyledi.

Dünya Sağlık Örgütü standartlarına göre normal kilo aralığının Beden Kitle İndeksinde (BKİ) 18,5-25 arası olduğunu hatırlatan Akdemir, bu değerlerin dışındaki bireylerin başlangıç olarak aile hekimlerine danışmalarının yararlı olacağını belirtti.

"Beden özelliklerinden bahsetmemeyi başarmalıyız"

Obez bireylerin maruz kaldığı zorbalığına da değinen Prof. Dr. Akdemir, özellikle ortaokul ve lise çağındaki gençlerin bu baskılar nedeniyle anoreksiya nervoza gibi zıt uçtaki hastalıklara kayabildiğini ya da daha da çok yemek tüketmeye yöneldiğini ifade etti. Bu kısır döngüyü kırmak adına toplumsal düzeyde bir kültür değişimi çağrısında bulunan Akdemir, ilk psikolojik adımı şu sözlerle tarif etti:

"Psikolojik bir adım atacaksak ülkece ilk olarak biriyle karşılaştığımız anda iltifat ettiğimizi sansak bile beden özelliklerinden bahsetmemeyi başarsak inanılmaz bir adım olur. 'Ay çok zayıflamışsın' gibi cümleler kurmayalım mesela. Bu kültürü bir yerden kırmak gerekiyor. Sürekli bir karşılaştırma halindeyiz."

Zayıflama ameliyatı sonrası bağımlılık yer değiştirebilir

Günümüzde popüler olan tüp mide ve gastrik bypass gibi cerrahi yöntemlerin zihinsel süreçleri tek başına çözmediğini belirten Akdemir, eğer bireyde bir duygusal yeme bozukluğu varsa sadece yemeyi durdurmanın kesin bir çözüm getirmediğini vurguladı.

Psikolojik desteğin ameliyat öncesinde ve sonrasında yaşamsal bir öneme sahip olduğunu kaydeden Akdemir, yeme bağımlılığının cerrahi müdahale sonrasında alkol, alışveriş veya kumar gibi farklı bağımlılıklarla yer değiştirebileceği uyarısında bulundu. Akdemir, son dönemde zayıflamak amacıyla sıkça başvurulan ilaç kullanımlarının da sağlıklı beslenme kurallarına uyulmadığında ve tıbbi destek alınmadığında bedende ciddi sorunlara yol açabileceğini ifade etti.

Türkiye genelinde ekim-haziran döneminde metrekareye düşen ortalama yağış miktarı 674,6 kilogram olarak hesaplandı. Bu rakam; metrekareye 518 kilogram olan 1991-2020 su yılı ortalamasını (normalini) yüzde 30, geçen yılın aynı döneminde kaydedilen 383,6 kilogramlık yağış miktarını ise yüzde 76 geride bıraktı.

Bölgelerde rekor artışlar: Akdeniz’de son 66 yılın zirvesi

Su yılı yağışları Türkiye'nin tüm bölgelerinde hem uzun yıllar ortalamasının hem de bir önceki yılın aynı döneminin üzerinde gerçekleşti.

Normaline göre en yüksek artış %47 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde görüldü. Güneydoğu'yu %44 ile Akdeniz, %34 ile Doğu Anadolu, %31 ile Ege, %24 ile Karadeniz, %18 ile İç Anadolu ve %11 ile Marmara takip etti.

Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yağışlar geçen yılın aynı dönemine göre %100’ün üzerinde artış gösterdi.

9 aylık kümülatif yağışlar Akdeniz Bölgesi'nde son 66, Doğu Anadolu'da son 38, İç Anadolu'da son 15, Ege'de son 11 ve Karadeniz'de son 10 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

En çok yağış Rize'ye, en az yağış Iğdır'a düştü

İl bazında yapılan ölçümlerde metrekareye 1271,9 kilogram yağış düşen Rize en çok yağış alan il olurken, metrekareye 335,5 kilogram yağış alan Iğdır en az yağış kaydedilen il oldu.

Adana, Düzce, Hatay, Isparta, İzmir, Kahramanmaraş, Ordu, Osmaniye, Tokat, Manisa, Niğde ve Giresun'da son 66 yılın en yüksek 9 aylık su yılı yağış değerlerine ulaşıldı. Ayrıca Bingöl, Bitlis, Kayseri, Sivas ve Tunceli'de son 38; Van'da son 32; Gaziantep'te ise son 30 yılın en yüksek yağış miktarları kayıtlara geçti.

Yağışlı gün sayısında belirgin artış

Türkiye genelinde 2026 su yılının 9 aylık periyodunda ortalama 104,3 gün yağış görüldü. 1991-2020 iklim normallerindeki yağışlı gün sayısı ortalaması ise 89,6 gün olarak belirlenmişti.

Yağışlar genel olarak artış gösterse de Kastamonu, Bursa, Yalova, Tekirdağ, Sinop, Malatya, Erzurum, Gümüşhane, Bayburt, Artvin ve Ardahan çevrelerinde yer yer %20'ye varan düşüşler kaydedildi.

Peki, DGS eğitim bilgisi güncelleme ve seçimi nasıl yapılır? AİS DGS eğitim bilgisi onaylama son günü ne zaman? İşte ÖSYM’den yapılan açıklamanın ayrıntıları ve adım adım başvuru kılavuzu…

DGS eğitim bilgisi onaylama işlemleri başladı: Son tarih 31 Temmuz

ÖSYM’nin resmî internet sitesinde yer alan duyuruya göre, 23 - 31 Temmuz 2026 tarihleri arasında adayların AİS portalında yer alan eğitim bilgilerini kontrol etmeleri ve yerleştirme işlemlerinde kullanılacak olan bilgiyi seçerek onaylamaları gerekecek.

Adayların 31 Temmuz 2026 saat 23.59’a kadar onaylama sürecini tamamlaması zorunlu kılındı.

ÖSYM AİS Güncelleme Bağlantısı: Adaylar işlemlerini [https://ais.osym.gov.tr/DGS/2026/1/BasvuruEgitimGuncelle](https://ais.osym.gov.tr/DGS/2026/1/BasvuruEgitimGuncelle) adresi üzerinden doğrudan gerçekleştirebilirler.

Eğitim bilgilerinde hata veya eksiklik olanlar ne yapmalı? (YÖKSİS ve KKİS)

Eğitim bilgilerinde uyumsuzluk, hata veya eksiklik olduğunu fark eden adayların izlemesi gereken adımlar belirlendi:

1. YÖKSİS Üzerinden Düzeltme: Eğitim bilgisi hatalı olan adaylar, mezun oldukları veya okudukları yükseköğretim kurumlarıyla görüşerek bilgilerini YÖKSİS üzerinden güncellettirecek ve ardından AİS sisteminden onay verecek.

2. KKİS Kullanımı: Eğitim bilgisi YÖKSİS’e doğrudan eklenemeyen adaylar, okulları aracılığıyla Kamu Kurumları İşletim Sistemi (KKİS) üzerinden işlem yaptırdıktan sonra belirtilen ÖSYM adresi üzerinden onay tamamlayacak.

ÖSYM, adayların veya üniversitelerin doğrudan merkeze yapacağı bireysel dilekçe ve düzeltme taleplerinin kesinlikle dikkate alınmayacağını vurguladı.

Ön Lisans Başarı Puanı (ÖBP) hesaplamasında son seçim dikkate alınacak

Ön Lisans Başarı Puanı (ÖBP) hesaplama sürecinde adayların sistemde yaptığı en son seçim esas alınacak. Sistemde birden fazla aktif eğitim bilgisi yer alan adayların başvuruda seçtikleri veya son onayladıkları alan bilgisi ve okul kodu geçerli sayılacak. Başvurudaki bilgisi aktif olmayan adaylarda ise sistemdeki en son mezun olunan eğitim bilgisi kullanılacak.

CENTCOM: "Hürmüz Boğazı'nda abluka sürüyor"

CENTCOM tarafından yapılan yazılı açıklamada, gece boyu süren operasyonlarda İran'ın denizcilik kapasiteleri, füze ve İHA depolama tesisleri, kıyı izleme noktaları ile hava savunma sistemlerinin vurulduğu bildirildi. Saldırıların İran'ın ticari gemilere müdahale imkânını kısıtlama amacı taşıdığı savunuldu.

Açıklamada ayrıca Hürmüz Boğazı'ndaki abluka kapsamında İran limanlarına giriş-çıkış yapmaya çalışan 9 ticari geminin geri döndürüldüğü, 1 geminin ise hizmet dışı bırakıldığı kaydedildi. Bölgede 50 binden fazla ABD askerinin konuşlu olduğu hatırlatıldı.

B-1 uçakları yeniden sahada

Axios'un ABD'li yetkililere dayandırdığı iddiaya göre, ABD ordusu Devrim Muhafızları Ordusu'na ait hedefleri vurmak için İngiltere'deki bir hava üssünden kalkan B-1 stratejik bombardıman uçaklarını yeniden kullanmaya başladı.

İran’da çok sayıda eyalet vuruldu: Can kayıpları var

İran medyasında yer alan bilgilere göre ABD güçleri gece saatlerinde Buşehr, Huzistan (Endimeşk, Ahvaz, Ramişir), Kirmanşah ve Çaharmahal-Bahtiyari eyaletlerinde belirlenen noktaları hedef aldı.

İran devlet televizyonunda yayımlanan Huzistan Valiliği açıklamasına göre, İran ile Irak arasında bulunan Şelemçe Sınır Kapısı'ndaki yolcu terminaline düzenlenen füze saldırısında ilk belirlemelere göre 2 kişi hayatını kaybetti. Terminalde arama-kurtarma çalışmalarının devam ettiği ve sınır kapısının geçişlere açık tutulduğu bildirildi.

İran'dan misilleme: Kuveyt ve Ürdün’deki ABD üsleri hedef alındı

İran Silahlı Kuvvetleri ve Devrim Muhafızları Ordusu, ABD operasyonlarına yanıt olarak misilleme saldırıları gerçekleştirdiğini duyurdu.

İran Devrim Muhafızları, Kuveyt'teki Ali es-Salim Hava Üssü ile Ürdün'de bulunan ABD askeri tesislerini hedef aldığını açıkladı. Yapılan açıklamada, Ürdün'deki üste ABD'ye ait bir THAAD füze savunma sistemi radarının, bir Patriot sisteminin ve C-RAM radarının imha edildiği; yakıt depoları ile helikopter bakım hangarlarının ateşe verildiği iddia edildi.

Hürmüz Boğazı'nda kuralları ihlal ettiği öne sürülen bir gemide yangın çıktığı bildirildi.

Lisans ve ön lisans kayıtlı istihdam oranları nasıl değişti?

Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri 2025 raporunda paylaşılan rakamlara göre, lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranı 2024 yılında yüzde 75 seviyesindeyken 2025 senesinde yüzde 73,9 olarak kaydedildi. Ön lisans mezunları tarafında ise 2024 yılında yüzde 66,4 olarak ölçülen kayıtlı istihdam oranı, 2025 yılı verilerinde yüzde 65,7 seviyesine geriledi.

Lisans düzeyinde en yüksek kayıtlı istihdama ulaşan bölümler sıralamasında zirvede yüzde 95,5 ile tıp yer aldı. Tıp bölümünü yüzde 90,8 ile özel eğitim öğretmenliği, yüzde 89,9 ile havacılık elektrik ve elektroniği, yüzde 89,8 ile matematik mühendisliği ve aynı oranla (yüzde 89,8) hemşirelik takip etti.

Eğitim ve öğretim alanları bazında bakıldığında lisans seviyesinde en yüksek kayıtlı istihdam oranı yüzde 84,5 ile sağlık ve refah alanında gerçekleşti. Zirvedeki bu alanı yüzde 82,1 ile mühendislik, imalat ve inşaat, yüzde 76,7 ile bilişim ve iletişim teknolojileri, yüzde 75,4 ile eğitim ve yüzde 74,1 ile iş, yönetim ve hukuk izledi.

Ön lisans kademesinde en yüksek kayıtlı istihdam oranına ulaşan bölüm yüzde 92,6 ile polis meslek eğitimi oldu. Bu bölümün ardından %87,4 ile elektrik enerjisi üretim, iletim ve dağıtımı, yüzde 84,8 ile uçak teknolojisi, yüzde 83,9 ile kontrol ve otomasyon teknolojisi ve yüzde 83,7 ile elektrik geldi.

Ön lisans mezunlarının alanlarına göre kayıtlı istihdam oranlarında ise ilk sırayı yüzde 76,3 ile mühendislik, imalat ve inşaat alanı aldı. Devamında yüzde 71,9 ile doğa bilimleri, matematik ve istatistik, yüzde 70,4 ile hizmetler, yüzde 67,9 ile tarım, ormancılık, balıkçılık ve veterinerlik ile yüzde 67,6 ile bilişim ve iletişim teknolojileri yer buldu.

Lisans ve ön lisans mezunlarında ilk iş bulma süreleri kaç ay olarak hesaplandı?

Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri 2025 verileri, mezuniyet sonrasındaki işe giriş sürelerini de ortaya koydu. Lisans mezunlarının ortalama ilk iş bulma süresi 2024 yılındaki 14,4 ay seviyesinden 2025 yılında 14,2 aya düştü. Ön lisans mezunlarında ise 2024 senesinde 16,0 ay olan ortalama ilk iş bulma süresi, 2025 raporlamasında 15,8 ay olarak hesaplandı.

Lisans bölümleri arasında mezuniyetin ardından en kısa sürede iş bulma imkanı sunan bölüm 2,4 ay ortalama ile dil ve konuşma terapisi oldu. Bu bölümün arkasından 3,9 ay ile tıp, 4,4 ay ile özel eğitim öğretmenliği, 4,6 ay ile eczacılık ve 7,6 ay ile ergoterapi sıralandı.

Lisans alanları arasında ilk iş bulma süresinin en kısa kaydedildiği saha 9,0 ay ile sağlık ve refah olarak belirlendi. Sağlık ve refah alanını 11,4 ay ile bilişim ve iletişim teknolojileri, 11,6 ay ile mühendislik, imalat ve inşaat, 12,9 ay ile eğitim ve 13,4 ay ile hizmetler takip etti.

Ön lisans programlarında mezuniyet sonrası ilk işe başlama süresi en kısa olan bölüm 3,0 ay ile polis meslek eğitimi şeklinde gerçekleşti. Liste devamında 9,9 ay ile optisyenlik, 10,8 ay ile aşçılık, 11,6 ay ile eczane hizmetleri ve 11,7 ay ile sivil havacılık kabin hizmetleri şeklinde oluştu.

Ön lisans alanlarında ise iş bulma süresinin en kısa gerçekleştiği alan 13,7 ay ile hizmetler oldu. Bu alanın ardından 13,8 ay ile doğa bilimleri, matematik ve istatistik, 14,3 ay ile mühendislik, imalat ve inşaat, 15,4 ay ile sağlık ve refah ve 15,8 ay ile bilişim ve iletişim teknolojileri geldi.

Ortalama aylık kazancı en yüksek olan lisans ve ön lisans bölümleri hangileri oldu?

Yükseköğretim İstihdam Göstergeleri 2025 çalışmasında mezunların aylık kazanç durumlarına dair sıralamalar paylaşıldı. Lisans mezunları arasında aylık ortalama kazancı en yüksek çıkan bölüm pilotaj olarak belirlendi. Pilotaj bölümünün ardından kazanç sıralamasında matematik mühendisliği, uzay mühendisliği, uçak mühendisliği ile kontrol ve otomasyon mühendisliği üst sıralarda yer aldı.

Ön lisans mezunlarının aylık ortalama kazançları incelendiğinde ise ilk sırayı uçak teknolojisi bölümünün aldığı görüldü. Uçak teknolojisini takip eden en yüksek kazançlı ön lisans bölümleri sırasıyla perakende satış ve mağaza yönetimi, polis meslek eğitimi, elektrik enerjisi üretim, iletim ve dağıtımı ile marka iletişimi oldu.

Mezunların kendi okudukları alanlarda çalışma oranları yükseköğretim istihdam göstergeleri 2025 raporuna nasıl yansıdı?

SGK 4/A kapsamında ücretli çalışan lisans mezunlarının bitirdikleri öğrenim alanı ile uyumlu bir meslekte çalışma oranı 2024 yılında yüzde 56,1 iken 2025 yılında yüzde 56,7 düzeyine yükseldi. Ön lisans mezunlarında kendi alanıyla uyumlu işte çalışma oranı ise 2024 yılındaki yüzde 51 seviyesinden 2025 yılında yüzde 50,8 seviyesine geriledi.

Lisans seviyesinde alan uyumunun en yüksek gerçekleştiği saha yüzde 80,4 ile sağlık ve refah alanı oldu. Alan uyumu yüksek diğer alanlar yüzde 79,6 ile iş, yönetim ve hukuk, yüzde 64,8 ile eğitim, yüzde 63,6 ile mühendislik, imalat ve inşaat ve yüzde 56,1 ile bilişim ve iletişim teknolojileri olarak sıralandı. Lisans düzeyinde en düşük mesleki uyum ise yüzde 20,6 oranıyla sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyon alanında kaydedildi.

Ön lisans seviyesinde SGK 4/A’lı çalışanların kendi alanlarıyla uyumlu mesleklerde çalışma oranının en yüksek çıktığı alan yüzde 64,1 ile iş, yönetim ve hukuk oldu. Bu alanı yüzde 60,1 ile mühendislik, imalat ve inşaat, yüzde 59,8 ile hizmetler, yüzde 46,2 ile doğa bilimleri, matematik ve istatistik ile yüzde 44,3 ile sağlık ve refah izledi. Ön lisans düzeyinde alan uyumunun en düşük kaldığı saha ise yüzde 7,8 oranıyla sosyal bilimler, gazetecilik ve enformasyon olarak gerçekleşti.

Akyurt'ta elektrikler ne zaman gelecek ve hangi sokaklarda kesinti olacak?

Akyurt ilçesi sınırlarında yürütülecek şebeke iyileştirme çalışmaları nedeniyle 23, 24 ve 25 Temmuz tarihlerinde elektrik kesintisi takvimi açıklandı.

BAŞKENTEDAŞ duyurusuna göre Akyurt bölgesindeki kesinti detayları şöyle:

23 Temmuz 2026 (09.00 - 11.00): 11 Nolu, Yeşilay, Beyaz Karanfil, Balina, 11, Bulut, Beyzahit, 15 Nolu, Basın, Baklavacı, Bengisu ve Bilader cadde ve sokakları.

23 Temmuz 2026 (11.30 - 13.30): 16 Nolu, Bağlar, Uluçay, Bahçeler ve Galaba cadde ve sokakları.

23 Temmuz 2026 (09.30 - 17.15): 23., Ahmetadil, Camili, Mimar Sinan, Kösrelik, Direkli Mevki, Melikşah, Gölyayla, Çamlık Küme, Yukarı Çavundur Yolu, Çırpılıyurt, Yunus Emre, Susuz, 2. Oyumiğde, 1 Küme, Dağkalafat, Tepe Küme, Meşeli, 1. Oyumiğde, Sarısu, 2 Küme ve Dalyasan cadde, sokak ve mevkileri.

23 Temmuz 2026 (15.00 - 17.00): Kızık Küme bölgesi.

24 Temmuz 2026 (10.00 - 14.00): Ahmetadil, Kurtdereli, Alperen 1, Gül 1, Hoca Ahmet Yesevi, Mahmutbey, Köroğlu, Duman, Fer, Çağatay, Köroğlu, Güleryüz, Alparslan, Alperen, Uçar ve Uysal cadde ve sokakları.

24 Temmuz 2026 (09.30 - 17.30): 23., Ahmetadil, Camili, Mimar Sinan, Kösrelik, Direkli Mevki, Melikşah, Gölyayla, Çamlık Küme, Yukarı Çavundur Yolu, Çırpılıyurt, Yunus Emre, Susuz, 2. Oyumiğde, 1 Küme, Dağkalafat, Tepe Küme, Meşeli, 1. Oyumiğde, Sarısu, 2 Küme ve Dalyasan cadde, sokak ve mevkileri.

24 Temmuz 2026 (09.15 - 12.15): Ahmetadil bölgesi.

25 Temmuz 2026 (15.00 - 17.00): Güzelhisar, Sancak 6, Çandır B.M, Çankırı, Sancak 5, 101, Can, Asya 4, Basamak, Asya 3, Ebu Hanefi, Asya 1, Kuğu, Kamil 1, Melek 6, Yıldız Küme, Millet, Tekin Işık, Bağ, Sefahat, Beşparmak, Asya 5, Anıt, Kamil ve Asya 2 cadde ve sokakları.

25 Temmuz 2026 (09.15 - 12.15): Kozayağı bölgesi.

Ayaş elektrik kesintisi kaç saat sürecek ve hangi bölgeler etkilenecek?

Ayaş bölgesinde gerçekleşecek şebeke iyileştirme çalışmaları kapsamında üç gün süresince aşamalı kesintiler uygulanacak.

Bölge genelindeki Ankara elektrik kesintisi planı şu şekilde:

23 Temmuz 2026 (09.30 - 17.00): A Kümesi Ilıca, Beypazarı, Güneyce ve Perili cadde ve sokakları.

23 Temmuz 2026 (13.30 - 17.00): Beypazarı, Gazi, Tekke Küme, C Kümesi Ilıca, Güneyce, Perili, Şehit ve Akkaya cadde ve sokakları.

23 Temmuz 2026 (14.30 - 16.45): Gökler bölgesi.

23 Temmuz 2026 (09.30 - 12.30): Gökler bölgesi.

24 Temmuz 2026 (09.30 - 17.00): Ortabereket bölgesi.

24 Temmuz 2026 (09.30 - 12.30): Gökler bölgesi.

24 Temmuz 2026 (14.30 - 16.45): Gökler bölgesi.

25 Temmuz 2026 (09.30 - 12.30): Bavlaz ve Gökler bölgeleri.

25 Temmuz 2026 (14.30 - 16.45): Gökler bölgesi.

25 Temmuz 2026 (09.30 - 17.30): Burhan Demirbaş, Tekke, Ayaş Polatlı Yolu ve Tepe bölgeleri.

Beypazarı'nda elektrikler saat kaçta kesilecek ve ne zaman açılacak?

Beypazarı ilçesinde yürütülecek şebeke iyileştirme çalışmaları 24 ve 25 Temmuz tarihlerinde gerçekleştirilecek.

İlçe içerisindeki kesinti zamanları şöyle:

24 Temmuz 2026 (10.00 - 13.00): 5, 3 ve 4 numaralı cadde ve sokaklar.

24 Temmuz 2026 (14.00 - 15.30): Alparslan Türkeş ve İrfan Gümüşel cadde ve sokakları.

24 Temmuz 2026 (09.00 - 17.00): Gülveren 4, Dibekören, Gülveren 1, Sakarya 1, Gazi 1, Menekşe, Pınarbaşı, Zafer 1, Gülveren 2, Hürriyet Sarıyar, Okul Sarıyar, Baraj 1, Gölbaşı 1, Gölbaşı 2, Gölbaşı 3, Gonca, Göbet, Serçe, Cumhuriyet Alanı, Bağlar 2, Çıkmaz 2, Fatih, Bağlar 1, Bahar, Ankara, Selvi 1, Evcik ve Baraj cadde ve sokakları.

25 Temmuz 2026 (09.15 - 17.15): Dere, Kurtkovan, Mikail, Mençeler, Taşhanlar, Geyikpınarı, Batça ve Akşamoldumu bölgeleri.

25 Temmuz 2026 (09.00 - 17.00): Geyikpınarı ve Kozalan bölgeleri.

Çankaya elektrik kesintisi ne kadar sürecek ve hangi caddelerde elektrik kesilecek?

Çankaya ilçesinde şebeke iyileştirme çalışmaları sebebiyle 23, 24 ve 25 Temmuz tarihlerinde elektrik enerjisi verilemeyecek alanlar açıklandı. Ankara elektrik kesintisi Çankaya takvimi şu şekilde duyuruldu:

23 Temmuz 2026 (09.15 - 11.30): Güneypark bölgesi.

23 Temmuz 2026 (15.30 - 17.30): Güneypark bölgesi.

24 Temmuz 2026 (10.00 - 12.00): Doğan Taşdelen, 2522, 2519 ve 2518 numaralı cadde ve sokaklar.

24 Temmuz 2026 (13.45 - 16.00): 2555, 2547, 2521 ve 2533 numaralı cadde ve sokaklar.

24 Temmuz 2026 (09.30 - 17.30): 668, 682, 669, 670, Aleksander Dubçek ve 665 numaralı cadde ve sokaklar.

24 Temmuz 2026 (10.00 - 12.30): Bülbülderesi, Farabi ve Atatürk cadde ve sokakları.

25 Temmuz 2026 (09.15 - 11.30): 605/4 ve Doğukent bölgeleri.

25 Temmuz 2026 (15.30 - 17.30): Doğukent bölgesi.

25 Temmuz 2026 (12.30 - 15.00): 604/7 ve Doğukent bölgeleri.

25 Temmuz 2026 (09.00 - 12.00): Kumlu, Halay, Küçüktepe, Taşkent, Günebakan, 113, Kıbrıs, Orhun, Çamkoru ve Ballık cadde ve sokakları.

25 Temmuz 2026 (09.00 - 17.00): Cumhuriyet Afşar, Köseli, Çavuşlu ve Tölköy bölgeleri.

Etimesgut'ta hangi mahallelerde elektrik kesilecek ve çalışmalar ne zaman bitecek?

Etimesgut ilçesinde şebeke iyileştirme çalışmaları kapsamında üç gün boyunca devam edecek kesinti programı netleşti.

Elektrik verilemeyecek alanlar şunlar:

23 Temmuz 2026 (09.30 - 17.00): Üç Şehitler ve 229 numaralı cadde ve sokaklar.

23 Temmuz 2026 (14.00 - 17.30): Ergenekon, 333, 336 ve 335 numaralı cadde ve sokaklar.

23 Temmuz 2026 (09.00 - 12.30): 317, 320, 322, 329 ve 3 numaralı cadde ve sokaklar.

24 Temmuz 2026 (14.00 - 17.30): 1706 ve 1704 numaralı cadde ve sokaklar.

24 Temmuz 2026 (09.00 - 12.30): Süvari, 1703, 1699 ve 1544 numaralı cadde ve sokaklar.

24 Temmuz 2026 (09.30 - 17.00): 254 ve Samsun 19 Mayıs cadde ve sokakları.

24 Temmuz 2026 (10.00 - 13.00): Çimento Fabrikası bölgesi.

25 Temmuz 2026 (10.00 - 13.00): Çimento Fabrikası bölgesi.

ABD Enerji Bakanlığı, anlaşmanın Amerikan şirketlerine Suudi Arabistan'ın nükleer enerji sektöründe önemli fırsatlar sunacağını açıkladı.

Anlaşmanın tam metni henüz kamuoyuyla paylaşılmazken, ABD basınında yer alan haberlerde mutabakatın Suudi Arabistan'ın ilerleyen dönemde kendi topraklarında uranyum zenginleştirmesine imkan tanıyabilecek hükümler içerdiği öne sürüldü.

Anlaşmanın merkezinde uranyum zenginleştirme tartışması var

Anlaşmanın en tartışmalı noktası, Suudi Arabistan'ın gelecekte kendi topraklarında uranyum zenginleştirme kapasitesi kazanabilme ihtimali oldu.

Zenginleştirilmiş uranyum, nükleer santrallerde yakıt olarak kullanılabildiği gibi nükleer silah üretiminde de kullanılabiliyor.

Nükleer uzmanlar, Suudi Arabistan'ın uranyum zenginleştirme kapasitesi elde etmesinin uzun vadede nükleer silah geliştirme riskini artırabileceği uyarısında bulunuyor.

Suudi Arabistan yönetimi ise anlaşmanın iki ülke arasında enerji alanında devam eden iş birliğinin bir parçası olduğunu belirtiyor.

ABD: Nükleer güvenlik standartları korunacak

ABD Enerji Bakanlığı, nükleer iş birliği anlaşmasının yanı sıra "ikili güvenlik önlemleri anlaşması" da imzalandığını açıkladı.

Bakanlık, iki anlaşmanın "onlarca yıl sürecek, milyarlarca dolarlık stratejik ortaklığın" hukuki temelini oluşturacağını bildirdi.

ABD yönetimi, anlaşmanın nükleer güvenlik ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesine ilişkin yüksek standartları koruyacağını savundu.

Anlaşmanın aynı zamanda Amerikan şirketlerinin Suudi Arabistan'ın nükleer enerji programında daha geniş bir rol üstlenmesinin önünü açması bekleniyor.

ABD Enerji Bakanı: En yüksek güvenlik standartlarını içeriyor

ABD Enerji Bakanı Chris Wright, anlaşmanın "en yüksek nükleer güvenlik ve silahların yayılmasının önlenmesi standartlarını" içerdiğini söyledi.

Wright, anlaşmanın ABD'nin sivil nükleer teknoloji alanındaki rekabet gücünü de artıracağını savundu.

Daha önce basına yansıyan bilgilere göre Riyad'ın, ABD ile yürütülecek teknik çalışmaların ardından Amerikan teknolojisiyle kurulacak bir tesiste nükleer yakıt üretmesi de değerlendiriliyor.

Anlaşmayı ABD Kongresi inceleyecek

Anlaşmanın yürürlüğe girebilmesi için ABD Kongresi'nin incelemesinden geçmesi gerekiyor.

Cumhuriyetçilerin Kongre'nin her iki kanadında da çoğunluğu elinde bulundurmasına rağmen bazı Demokratların yanı sıra bazı Cumhuriyetçilerin de anlaşmaya itiraz edebileceği belirtiliyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise anlaşmanın nükleer silahların yayılması riskini artırmayacağını savundu.

Rubio, "ABD, dünyanın hiçbir ülkesiyle yayılma riskine yol açacak bir anlaşma yapmayacaktır" dedi.

Demokrat Senatör Markey'den anlaşmaya tepki

Demokrat Senatör Edward Markey ise Trump yönetiminin Suudi Arabistan'a nükleer teknoloji sağlama kararını eleştirdi.

Markey, Suudi Arabistan'a nükleer teknoloji verilmesini "sorumsuzluk" olarak nitelendirdi.

Anlaşmaya yönelik itirazların özellikle Riyad'ın gelecekte uranyum zenginleştirme kapasitesine sahip olabileceği ihtimali üzerinde yoğunlaşması bekleniyor.

Trump yönetiminin İsrail şartından vazgeçtiği iddiası

Suudi Arabistan uzun yıllardır ABD ile sivil nükleer enerji alanında iş birliği anlaşması imzalamak istiyordu.

Ancak önceki ABD yönetimleri, böyle bir anlaşmanın ön koşullarından biri olarak Riyad'ın İsrail'i diplomatik olarak tanımasını ve iki ülke arasındaki ilişkileri normalleştirmesini öne sürüyordu.

Uluslararası basında yer alan haberlerde, Donald Trump yönetiminin nükleer iş birliği anlaşması için bu şarttan vazgeçtiği ileri sürüldü.

Anlaşmanın Kongre sürecinde nasıl bir tartışmaya yol açacağı ve Suudi Arabistan'ın uranyum zenginleştirme kapasitesine ilişkin hükümlerin kapsamı, önümüzdeki dönemde Washington-Riyad ilişkilerinin en önemli gündem maddelerinden biri olacak.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Horlama boşanma sebebi olarak kabul edilebiliyor

Horlamanın sanıldığından çok daha ciddi sonuçları olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Gerek, “Horlama çevreyi rahatsız eden, kişinin çoğunlukla farkında olmadığı çok ciddi bir sosyal problem. Erkeklerde daha sık, kadınlarda daha az görülüyor ama menopoz sonrası kadınlarda da horlama problemi artıyor. Yargıtay horlamayı boşanma sebebi olarak kabul ediyor” dedi.

Horlamanın yaşam kalitesini bozan, sağlığı olumsuz etkileyen önemli sorunların ve hastalıkların habercisi olabileceğini vurgulayan Gerek, bu nedenle horlamanın hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Horlamanın özellikle yumuşak damak başta olmak üzere ağız ve burundan birlikte nefes alma sırasında yumuşak damağın dalgalanmasıyla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Ama sadece yumuşak damak değil, ses teli seviyesine kadar hava yolundaki her türlü darlık ve problem gürültülü uyumaya yani horlamaya sebep olabilir” diye konuştu.

Uyku apnesinin hava yolunun tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıktığını belirten Gerek, “Uyku apnesi solunum çabasına rağmen 10 saniye ya da daha fazla süreyle nefes alamama durumudur. Burada özellikle yumuşak damak ve dil çok önemli rol oynar” dedi.

Prof. Dr. Gerek, hastalığın oluşum mekanizmasını şöyle anlattı:

“Eğer uyku apnesi 20-25 saniye civarında sürerse kandaki oksijen düzeyi düşmeye başlar. Karbondioksit düzeyi artmaya başladığında vücut kendini uyandırır, uyku yüzeysel hale gelir, kas gücü tekrar yerine gelir ve hava yolu açılarak solunum devam eder. Bu durum gece boyunca defalarca tekrarlanabilir. Eğer bu durum bir saat içinde 5’ten fazla tekrarlıyorsa buna uyku apnesi diyoruz.”

Cep telefonuyla bile tespit edilebiliyor

Uyku laboratuvarlarının uyku apnesini en ideal biçimde değerlendiren merkezler olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, “Günümüzde cep telefonlarına yüklenen basit programlar bile uyku sırasında horlamayı, nefes alışverişini ve uykuda solunum durmasıyla ilgili kabaca bilgi verebiliyor. Ancak ideal olan, uyku laboratuvarlarında 50-60 parametreyi aynı anda değerlendirerek uyku bozukluklarına tanı konulmasıdır” dedi.

Uyku apnesinin uyku bozuklukları içerisinde yer alan önemli bir sorun olduğunu belirten Gerek, bir saat içindeki solunum durmalarının sayısı ve süresine göre hastalığın derecelendirildiğini söyledi.

Uyku insan yaşamında vücudun yenilendiği çok önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, kaliteli uykunun sağlığı olumlu etkilediğini, uyku bozukluklarının ise çok farklı hastalıklara yol açabileceğini ifade etti.

“Uyku apnesi belirli bir düzeye geldiğinde sabahları baş ağrısıyla uyanma, yorgun uyanma, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve hafızayla ilgili çok önemli sorunlar ortaya çıkabiliyor” diyen Gerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uyku apnesi sorunu olanlar iş hayatında öğleden sonra uyuklamaya başlayıp verimsiz hale gelebiliyor. Araç kullananlarda gündüz ortaya çıkan trafik kazalarının çok önemli sebeplerinden birisi uyku apnesi. Bu hastalar dinlenemediği için dikkatleri dağılıyor. Trafik ışıklarında beklerken bile uyuyan hastalar var.”

”Uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi”

Yaşam biçiminin de uyku apnesi üzerinde etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, alkol kullanımı, sigara ve tok karnına uyumanın uyku sağlığını bozduğunu söyleyerek, “Bu faktörler uyku apnesi ile bir araya geldiğinde çok daha şiddetli sonuçlar ortaya çıkabiliyor” dedi.

Uyku apnesinin kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi süreleri uzunsa kalpte yavaşlama meydana geliyor. Bazı uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi” dedi.

Uyku apnesinin son yıllarda kardiyoloji kliniklerinin de özel olarak üzerinde durduğu bir konu haline geldiğini belirten Gerek, kalp hastalıklarının önemli bir bölümünün altında uyku apnesinin bulunabildiğini ifade etti.

Uyku apnesinin önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi kader değil. Uyku apnesi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum” dedi.

“Uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar”

Çocukluk dönemindeki problemlerin ilerleyen yaşlarda uyku apnesine zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Gerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çocuğunuzun ileride uyku apnesi olmasını istemiyorsanız çocuk yaş grubunda uykusunda tıkanması, horlaması, gece terlemesi varsa, geniz eti ve bademcik büyüklüğü gibi problemler varsa lütfen bunu en erken yaşta tedavi ettirin. İleri yaştaki uyku apnesi çocukluk dönemindeki sorunların tedavisiyle engellenebilir. Hatta benim bir aforizmam var; uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar.”

Çocukların uyku sırasında nefes alıp verdiğinin duyulmaması gerektiğini belirten Gerek, “Bebek gibi uyuyor benzetmesi sağlıklı bir havayolunun en önemli göstergesidir” dedi.

Erişkin yaşlarda günlük yorgunluklar ve farklı nedenlerle uyku kalitesinde bozulmalar meydana gelebildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, eşlerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

“Eğer eşiniz uykuda terliyorsa, üstünü çok açıyorsa, nefesi duruyorsa mutlaka bir kulak burun boğaz hekimine ya da uyku bozukluklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurun. En azından uyku apnesi var mı yok mu diye test yaptırmaları ve muayene olmaları çok önemli” diyen Gerek, tedavinin son derece yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtti.

Uyku apnesi ve horlama tedavisinde öncelikle laboratuvar ortamında tanı konulmasının hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Gerek, bunun mümkün olmadığı durumlarda eşlerden video kaydı istediklerini söyleyerek, “Horlayan eşin videosunu izleyerek uyku sırasındaki tıkanmalar ya da nefes alışveriş biçimi değerlendirilebiliyor ve uyku apnesi olup olmadığı konusunda önemli fikir veriyor” dedi.

Prof. Dr. Gerek, detaylı muayenenin ardından hastaya özel tedavi planlaması yapılması gerektiğini söyledi.

Horlama tedavisinde çoğu zaman cerrahinin ön plana çıktığını belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, burun tıkanıklığı, damak sarkıklığı gibi problemlerin cerrahi yöntemlerle giderilebildiğini söyledi.

Ancak horlamanın tamamen ortadan kalkacağının garanti edilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, yorgunluk, alkol, antidepresanlar, kas gevşeticiler ve yatış pozisyonunun da horlamayı etkileyebildiğini ifade ederek “Uyku hijyenine uygun düzenlemeler horlamayı yüzde 85 oranında azaltabilir” dedi.

“Damat adayları evlilik öncesi tedavi arıyor”

Horlamanın sosyal hayatı da etkilediğini belirten Prof. Dr. Gerek, “Evlenecek çiftlerden özellikle damat adayları evlilik öncesi horlama sorununu gidermek için tedavi arayışına gidebiliyor” dedi.

Uyku apnesi tedavisinde PAP adı verilen pozitif basınçlı cihazların önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu cihazların ayarlarının uyku laboratuvarlarında hastaya özel olarak yapıldığını söyleyerek şunları kaydetti:

“Bu cihazların ayarları uyku laboratuvarında hastaya uygun biçimde düzenlenir. Cihazla birlikte uyku apnesinin kaybolup kaybolmadığına bakılır ve hastaya uygun biçimde yeniden düzenlenir. Hasta uyum gösterdiği takdirde uyku apnesi tedavisindeki öncelikli tercih bu cihazların kullanılmasıdır”

Burunlarında ciddi kemik eğriliği bulunmayan, damaklarında aşırı sarkma olmayan ve bademcikleri çok büyük olmayan hastaların bu cihazlarla rahatlıkla uyuyabildiğini belirten Gerek, tedavide en önemli unsurun hastanın cihaza uyum sağlaması olduğunu söyleyerek, “Bu cihazlar eskiden çok daha büyük ve taşınması daha zor cihazlardı. Günümüzde ise neredeyse bir gözlük kabı büyüklüğünde, nemlendirme özelliği olan yeni nesil cihazlar kullanılıyor” diye konuştu.

Uyku apnesi tedavisinde ağız içinde kullanılan ve kişiye özel ölçülerle hazırlanan apareylerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu sistemlerin dili öne doğru çekerek hava yolunu açık tutmayı amaçladığını söyledi.

Ancak bu apareylere uyumun her zaman kolay olmadığını belirten Gerek, “Özellikle öğürme refleksi güçlü olan kişilerde kullanımı zor olabiliyor. Ayrıca çene ekleminde ağrılara da yol açabiliyor” dedi.

Uyku apnesinde cerrahi tedavi hastaya göre planlanıyor

Uyku apnesi tedavisindeki bir diğer seçeneğin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, her hastanın ihtiyacına göre farklı yöntemlerin uygulanabildiğini söyledi.

Burunda sorun varsa buruna yönelik, damakta sarkma varsa damağa yönelik, bademcik büyüklüğü varsa bademciklere yönelik cerrahilerin uygulanabildiğini belirten Gerek, dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerin de uyku apnesine yol açabildiğini ifade ederek “Çocukluk döneminde bademcik ameliyatı olmuş kişilerde bile dil kökündeki lenfoid dokular büyüyerek hava yolunda darlığa neden olabilir. Bazen de epiglot kapağında deformasyonlar görülebilir. Bunların her biri için farklı cerrahi seçenekler bulunuyor” dedi.

Robotik cerrahi ve dil kökü implantları dikkat çekiyor

Robotik cerrahinin özellikle dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerde kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, dil kökündeki yağ fazlalığını azaltan ve dokuları temizleyen yöntemlerin başarılı sonuçlar verdiğini söyledi.

Ayrıca damak seviyesinde klasik ameliyatların yanı sıra sütürlerle damağı asma tekniklerinin de uygulanabildiğini belirten Gerek, yeni geliştirilen implant teknolojilerine de dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ülkemizde henüz deneysel seviyede uygulanan yöntemlerle dil köküne yerleştirilen implantlar bulunuyor. Uyku sırasında nefes durduğunda bu implantlar ilgili kası uyararak hava yolunun açılmasını ve yeniden nefes alınmasını sağlayabiliyor.”

Bu tedavilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde üç farklı firma tarafından uygulandığını belirten Gerek, Türkiye’de de deneysel çalışmaların sürdüğünü ancak maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti.

Uyku apnesi tedavisinde zayıflama iğneleri de kullanılıyor

Uyku apnesinde kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Avrupa’da obezite sıralamasında Türkiye ilk sırada yer alıyor. Bu nedenle hastalarımızın öncelikle kilo vermesini istiyoruz” dedi.

Uyku apnesinin tıbbi tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin FDA onayı aldığını belirten Gerek, “Hastalar yüzde 10 kilo kaybederse uyku apnesinde belirgin düzelmeler görülebiliyor” diye konuştu.

Ancak bu ilaçların mutlaka endokrinoloji uzmanı kontrolünde kullanılması gerektiğini vurgulayan Gerek, “Hiç kimse gidip eczaneden bu ilaçları doğrudan alıp kullanmamalı” uyarısında bulundu.

Zayıflar da horluyor

Horlamanın yalnızca kilolu kişilerde görüldüğü düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Zayıf kişilerde de horlama görülebilir” dedi.

Bu kişilerde horlamanın en sık nedenlerinin burun kemiği eğriliği, damak sarkması ve bademcik büyüklüğü olduğunu belirten Gerek, uygun ameliyatlarla bu sorunların giderilebildiğini söyledi.

Bazı meslek gruplarında uyku testi zorunlu

Özellikle şoförler ve teknik cihaz kullanan kişiler için kaliteli uykunun hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gerek, uyku apnesi tanısı alan bazı kişilerin ehliyet yenileme sürecinde tedavi olduklarını belgelemek zorunda kaldıklarını söyleyerek “Özellikle kritik işler yapanların kaliteli uyuması çok önemli” dedi.

Uzmanından uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Gerek programın sonunda horlama ve uyku apnesiyle ilgili şu uyarılarda bulundu:

• Uyku kalitenize dikkat edin.
• Uyuduğunuz ortamın sıcaklığına, karanlığına ve sessizliğine önem verin.
• Horluyorsanız bu gerçeği kabul edin ve tedavi olun.
• Eşiniz sizi horladığınız için uyarıyorsa mutlaka çözüm arayın.

Uyku apnesinin tedavi edilmediğinde yaşam süresini kısaltabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, sözlerini şöyle tamamladı:

”Uyku apnesi kader değildir. Tedavi edilebilir, kontrol edilebilir bir rahatsızlıktır ve tedavisi hayat kurtarır. Uyku apnesi ile yaşamaya devam edilirse kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Son dönemde kardiyoloji klinikleri de uyku apnesine çok önem veriyor. Çünkü kalp hastalıklarının pek çoğu uyku apnesi sebebiyle ortaya çıkabiliyor.”

”Uyku insan sağlığı açısından çok önemli. Uyku apnesi hayatımızı doğrudan etkiler çünkü ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor. Hayatımızda uykunun çok özel bir yeri var.”

Prof. Dr. Sönmezer ülkemizdeki nüfus artış hızının endişe verici biçimde azaldığını söyledi.

Türkiye’de nüfus artış hızındaki düşüş alarm veriyor

Toplum nüfusunun kendini yenileyebilmesi için doğurganlığın aile başına 2,1 çocuk olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, Türkiye’de bu oranın son yıllarda yaklaşık 1,5’e kadar gerilediğine dikkat çekti.

Nüfus artış hızındaki düşüşün temel nedenleri arasında ekonomik kaygılar, kariyer planlamaları ve çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesinin bulunduğunu ifade eden Sönmezer, modern toplumlarda ilk anne olma yaşının giderek yükseldiğini söyleyerek şunları kaydetti:

”Çocuk yapmak isteyenler de daha geç yaşlarda çocuk sahibi olmak istiyor. İlk çocuk doğurma yaşı modern dünyada, batı dünyasında sosyo ekonomik düzey yükseldikçe çok ileri yaşlara geliyor, sonra da insanlar tek çocukla kalıyorlar. İlk anne olma yaşı 20’lerden 35 e kadar çıktı.”

Doğurganlığın korunması her geçen gün daha önemli hale geliyor

Geç yaşta yapılan evlilikler, çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesi ve genç yaşlarda görülen kanser vakalarındaki artış nedeniyle doğurganlığın korunmasının günümüzde her zamankinden daha önemli hale geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, kanser başta olmak üzere doğurganlığı olumsuz etkileyebilecek tedavilere başlamadan önce yumurta, sperm ve yumurtalık dokusunun dondurulması sayesinde hastaların ilerleyen yıllarda çocuk sahibi olabildiğini söyledi.

Kadınların belirli bir yumurta rezervi ile dünyaya geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, yaş ilerledikçe hem yumurta sayısının hem de yumurta kalitesinin azaldığını ifade etti. Sönmezer, “Kadın gebe kaldığında ya da doğum kontrol hapı kullandığında adet görmese bile yumurta rezervi azalmaya devam eder. Yaş ilerledikçe gebelik elde etmek zorlaşırken anormal gebelik riski de artar” diye konuştu.

Yumurta, sperm ve yumurtalık dokusu dondurulabiliyor

Kanser tedavilerindeki gelişmeler sayesinde hastaların yaşam sürelerinin uzadığını ancak uygulanan tedavilerin doğurganlığı olumsuz etkileyebildiğini belirten Sönmezer, bu nedenle doğurganlığın korunmasının tedavi sürecinin önemli bir parçası haline geldiğini söyledi.

Yumurta hücresi, sperm ve yumurtalık dokusunun eksi 196 derecede sıvı nitrojen içerisinde uzun yıllar saklanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, “Dondurma işlemi yapıldığında adeta zamanı durdurmuş oluyoruz. Örneğin 20 yaşında yumurtalarını donduran bir kadın, yıllar sonra anne olmaya karar verdiğinde 20 yaşındaki yumurtalarının kalitesiyle gebelik elde edebiliyor” dedi.

Prof. Dr. Sönmezer çocuk ve genç hastalarda karından yapılan işlemle doğurganlığı koruyarak Türkiye’de bir ilke imza attı.

Doğurganlığı koruyucu yöntemlerin yalnızca yetişkinlerde değil çocuk hastalarda da uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, özellikle lösemi nedeniyle kök hücre nakli planlanan çocuklarda yumurtalık dokusunun dondurulmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

Kanser dışında talasemi, bazı böbrek hastalıkları, sistemik lupus eritematozus, bazı kan hastalıkları ve genetik hastalıklarda da doğurganlığın korunabildiğini ifade eden Sönmezer, “Kanser ya da kanser dışı herhangi bir nedenle doğurganlığını kaybetme riski bulunan hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini koruyabiliyoruz” dedi.

Prof. Dr. Murat Sönmezer, yumurta toplama işleminin standart olarak vajinal yoldan gerçekleştirildiğini belirterek, özellikle çocuk hastalar ve genç kızlarda bu yöntemin aileler ve hastalar tarafından her zaman tercih edilmediğini, bazı hastaların ise işlem nedeniyle çekinceler yaşayabildiğini belirtti.

Bu ihtiyaçtan yola çıkarak yıllar önce yumurtalıklardaki yapışıklık nedeniyle karından yumurta toplamak zorunda kaldığı bir hastasına uyguladığı yöntemi geliştirdiğini anlatan Sönmezer, daha sonra bu tekniği doğurganlığını korumak isteyen genç hastalarda kullanmaya başladığını söyledi. Türkiye’de ilk kez karından yumurta toplama işlemini gerçekleştiren Prof. Dr. Murat Sönmezer, bugüne kadar yaklaşık 800 çocuk ve genç hastada bu yöntemi başarıyla uyguladığını belirterek, bu alanda dünyadaki ilk bilimsel yayınlardan birine de imza attığını ifade etti.

Sönmezer, karından yumurta toplama yönteminin özellikle doğurganlığını kaybetme riski bulunan çocuklar ve genç kadınlar için önemli bir alternatif olduğuna dikkat çekti.

Çiftler evlenir evlenmez test yaptırmalı

Çocuk sahibi olmayı hemen düşünmeseler bile evlenen çiftlerin doğurganlık durumlarını değerlendirmesi gerektiğini vurgulayan Sönmezer, kadınların AMH testiyle yumurtalık rezervlerini, erkeklerin ise sperm analiziyle üreme potansiyellerini öğrenebileceğini söyleyerek “Bugün düşük yumurtalık rezervine sahip bir kadın doğal yollarla gebe kalabilir. Ancak birkaç yıl sonra bu şansını tamamen kaybedebilir. Bu nedenle çiftlerin durumlarını erken dönemde bilmeleri çok önemli” diye konuştu.

Kadında basit bir AMH testi, erkekte ise sperm analizi ile olası sorunların önceden tespit edilebildiğini belirten Sönmezer, çocuk sahibi olmayı ileriki yıllara bırakmayı planlayan çiftlerin de bu testleri yaptırmasının önemli olduğunu söyledi.

Sigara, kilo ve stres doğurganlığı etkiliyor

Yaşam tarzının doğurganlık üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirten Sönmezer, sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, fazla kilo ve stresin hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini olumsuz etkilediğini söyledi.

Bir adet döneminde doğal yolla gebelik elde etme ihtimalinin yaklaşık yüzde 20 olduğunu belirten Sönmezer, düzenli adet gören kadınlarda yumurtlama döneminin doğru hesaplanmasının gebelik şansını artırabileceğini ifade etti.

Düzenli adet görmenin tek başına doğurganlığın normal olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Sönmezer, kadınların belirli aralıklarla yumurtalık rezervlerini kontrol ettirmeleri gerektiğini söyledi.

Yardımcı üreme tekniklerinde başarı oranları yükseldi

Yumurta dondurma işlemlerinde kullanılan vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yönteminin başarı oranlarını önemli ölçüde artırdığını belirten Sönmezer, günümüzde dondurulmuş ve çözülmüş yumurtalarla elde edilen gebelik oranlarının taze yumurtalarla elde edilen sonuçlara oldukça yaklaştığını söyledi.

Polikistik over sendromu gibi düzensiz adet gören kadınlarda yumurtlama takibi, zamanlanmış ilişki ve aşılama yöntemlerinin uygulanabildiğini belirten Sönmezer, aşılama tedavisinin genellikle üç denemeye kadar sürdürüldüğünü, sonuç alınamaması halinde tüp bebek tedavisine geçildiğini ifade etti.

Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftlerin umutsuzluğa kapılmaması gerektiğini belirten Sönmezer, “Bugün yardımcı üreme tekniklerinde elde edilen başarı oranları geçmişe göre çok daha yüksek. Zamanlanmış ilişki, aşılama ve tüp bebek uygulamaları sayesinde çok sayıda çift çocuk sahibi olabiliyor” dedi.

Yüksek riskli kadinlarda meme taramasına erken başlanmalı

Meme kanseri taramasında mamografinin altın standart yöntem olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, bu yöntemin dünyada en fazla bilimsel çalışmaya konu olmuş görüntüleme sistemi olduğunu ifade etti.

Kadınların 40 yaşından sonra yılda bir kez mamografi yaptırması gerektiğini belirten Taşkın, çekilen görüntülerin mutlaka saklanmasını ve sonraki yıllardaki tetkiklerle karşılaştırılmasını önerdi. Taşkın, böylece memedeki çok küçük değişikliklerin daha erken fark edilebildiğini söyledi.

BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu taşıyan ya da ailesinde yoğun meme ve yumurtalık kanseri öyküsü bulunan kadınların yüksek risk grubunda yer aldığını belirten Taşkın, bu kişilerde mamografinin yanı sıra meme ultrasonografisinin de takip programına eklenmesi gerektiğini ifade etti.

Yüksek riskli kadınlarda taramaların ailede görülen ilk meme kanseri vakasından 10 yıl önce başlatıldığını belirten Taşkın, “Ailede 35 yaşında meme kanseri görüldüyse, takiplerin 25 yaşında başlaması gerekir” dedi.

Meme kanseri her zaman kitle olarak ortaya çıkmıyor

Meme kanserinin her zaman ele gelen bir kitle şeklinde ortaya çıkmadığını belirten Prof. Dr. Taşkın, özellikle erken evrede mikron düzeyindeki değişikliklerin görüntüleme yöntemleriyle saptanabildiğini söyledi.

Bu nedenle hiçbir şikâyeti olmayan kadınların da düzenli kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurgulayan Taşkın, genç yaşta ve yoğun meme dokusuna sahip kadınlarda mamografinin tek başına yeterli olmayabileceğini, bu durumlarda ultrasonografinin önemli katkı sağladığını kaydetti.

15 dakikalık biyopsi tedavinin yol haritasını çiziyor

Görüntüleme sırasında şüpheli bir bulgu tespit edildiğinde biyopsinin büyük önem taşıdığını belirten Taşkın, ultrason eşliğinde yapılan meme biyopsilerinin hazırlık süreciyle birlikte yaklaşık 15 dakikada tamamlanabildiğini söyledi.

Doğru yapılan biyopsinin cerrahi planlamaya rehberlik ettiğini vurgulayan Taşkın, birçok hastada tek cerrahi girişimle başarılı sonuçlar alınabildiğini ifade etti.

Yeni nesil görüntüleme yöntemleri erken tanıyı güçlendiriyor

Son 10 yılda radyolojide çok önemli gelişmeler yaşandığını belirten Prof. Dr. Füsun Taşkın, gelişen ultrason teknolojileri sayesinde iyi ve kötü huylu oluşumların daha hızlı ve güvenilir biçimde ayırt edilebildiğini söyledi.

Dijital mamografiyle birlikte kullanılan tomosentez teknolojisinin memeden kesitsel görüntüler alınmasını sağladığını belirten Taşkın, özellikle yoğun meme dokusunda gizlenebilen oluşumların daha kolay tespit edilebildiğini ifade etti.

Kontrastlı mamografi MR’a alternatif olabiliyor

Kontrastlı mamografinin son yılların en önemli gelişmelerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, damardan verilen kontrast madde sayesinde şüpheli bölgelerin çok daha ayrıntılı değerlendirilebildiğini söyledi.

Bu yöntemin özellikle meme başı akıntısı olan, eline kitle gelen, muayenede şüpheli bulgu saptanan veya yüksek risk grubunda bulunan kadınlarda kullanıldığını belirten Taşkın, bazı hastalarda meme MR’ına olan ihtiyacı da ortadan kaldırabildiğini ifade etti.

Ameliyat olamayan hastalarda yeni tedavi seçeneği

Meme kanseri tespit edildiğinde tümörün yanı sıra karşı meme ve koltuk altı lenf bezlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Taşkın, doğru evrelemenin tedavi başarısında kritik rol oynadığını söyledi.

Yaş veya ek hastalıklar nedeniyle ameliyat edilemeyen bazı hastalarda tümörün dondurularak tedavi edilmesine olanak sağlayan yöntemlerin uygulanabildiğini belirten Taşkın, bu yaklaşımın uygun hastalarda hem hızlı iyileşme hem de kozmetik avantajlar sunduğunu kaydetti.

Programda kadınlara çağrıda bulunan radyoloji uzmanı Prof. Dr. Füsun Taşkın, “Memede çözümsüz kalan bir sorun yok. Meme kanseri erken tanındığında en başarılı şekilde yönetilebilen ve tedavi edilebilen kanser türlerinden biridir. Bu nedenle düzenli kontroller ihmal edilmemelidir” dedi.

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!

Transfer dönemleri, Süper Lig’de sadece kadroları değil gündemi de değiştiriyor. Kulüplerin milyonlarca euro ödeyerek kadrosuna kattığı yıldızlar; hem rekabetin seviyesini yükseltiyor hem de tartışmaları beraberinde getiriyor. Bu dosyada, en pahalı transferler Süper Lig tarihine geçen isimleri tek listede topladık. İşte Süper Lig en pahalı transferler sıralaması ve her bir hamlenin kısa hikâyesi…