Resmî Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlanan "Merkezi Kayıt Kuruluşu AŞ'nin Menkul Kıymet Mutabakat Sistemi İşleticiliği Faaliyetlerine İlave Olarak Yürütebileceği Diğer Faaliyetlere İlişkin Karar" ile Kripto Varlık Merkezi Kayıt Sistemi, MKK'nin yürütebileceği diğer faaliyetler kapsamına dahil edildi.

Faaliyet izni kapsamına alındı

Yayımlanan karara göre MKK'nin Kripto Varlık Merkezi Kayıt Sistemi faaliyeti, kuruma daha önce menkul kıymet mutabakat sistemi işletmek üzere verilmiş olan faaliyet izni kapsamına resmen eklendi.

Söz konusu kararın; 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun ile Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemlerinin Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik'in 17'nci maddesi uyarınca alındığı bildirildi.

Alınan bu kararla birlikte MKK, Türkiye'de kripto varlıklara ilişkin merkezi kayıt sistemini yasal ve resmi yetki çerçevesinde bizzat işletebilecek. Adım, kripto varlık ekosisteminde şeffaflık, kayıt altılık ve kurumsal altyapının güçlendirilmesi açısından kritik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.

Balıkesir Valiliğinden yapılan açıklamada, 29 Temmuz'da Gömeç ilçesi Kumgedik Mahallesi kırsalında başlayan orman yangınının büyük ölçüde kontrol altına alındığı ve bölgede soğutma çalışmalarının aralıksız sürdüğü ifade edildi.

Valilik tarafından paylaşılan detaylara göre, söndürme ve soğutma çalışmalarında geniş bir ekip ve araç filosu görev aldı. Sahadaki çalışmalarda 5 uçak, 8 helikopter, 66 arazöz, 40 itfaiye aracı, 61 su tankeri, 7 ilk müdahale aracı, 162 hizmet aracı, 13 dozer, 27 kepçe ve greyder, 10 otobüs, 3 TOMA, 8 ambulans görev yaptı 944 personel ve 60 orman gönüllüsü yer aldı.

Yangının Gömeç, Ayvalık ve Burhaniye ilçelerine bağlı toplam 9 mahalleyi etkilediği kaydedildi.

Yangının çıkış nedeni belli oldu

Ayvalık ilçesindeki kırsal mahallelere sıçrayan yangının çıkış sebebine ilişkin Balıkesir İl Jandarma Komutanlığı ekiplerince yürütülen incelemeler tamamlandı. Valilik açıklamasında yangının çıkış nedeni ve adli sürece ilişkin "Yangının, O.G. ve M.Y'nin evlerinin bahçesinde kaynak yaptıkları sırada çıkan kıvılcımdan başladığı tespit edilmiş olup, şahıslar Burhaniye Sulh Ceza Hakimliğince tutuklanmıştır" bilgilerini paylaştı.

3 mahalle tahliye edilmişti

Gömeç'in Kumgedik Mahallesi'nde başlayarak Ayvalık'a sıçrayan yangın nedeniyle Ayvalık'a bağlı kırsal Hacıveliler, Tıfıllar ve Bağyüzü mahallelerinin sakinleri tedbir amaçlı tahliye edilmişti.

Müdahale çalışmaları esnasında aralarında itfaiye ve orman personelinin de yer aldığı 4 kişi yaralanırken, alevlerin arasında kalan İzmir Büyükşehir Belediyesine ait bir su tankeri kullanılamaz hale gelmişti.

Valilik açıklamasında ayrıca, yangının ilk anından itibaren sahada görev yapan Orman Bölge Müdürlüğü, Balıkesir Büyükşehir Belediyesi İtfaiyesi, AFAD ekipleri ile söndürme çalışmalarına katılan kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları ve vatandaşlara teşekkür edildi.

EFE haber ajansının emniyet kaynaklarına dayandırdığı habere göre, Fas sınırından Sebte’ye geçen düzensiz göçmenlerin geriye dönüş süreci devam ediyor. Son 30 saatlik dilimde yaklaşık 69 bin 500 kişinin Fas tarafına geçtiği tahmin edilirken, gece boyunca yeni bir yasa dışı sınır geçiş girişiminin yaşanmadığı aktarıldı.

Can kaybı artıyor, sınıra güvenlik bariyeri kuruluyor

İspanya İçişleri Bakanlığı tarafından yapılan resmi açıklamada, Fas’tan İspanya topraklarına geçmeye çalışırken hayatını kaybeden düzensiz göçmenlerin sayısının 67’ye yükseldiği duyuruldu.

Bölgedeki güvenlik önlemlerini artıran ekiplerin, Tarajal Sınır Kapısı’na güvenlik bariyerleri kurmak üzere çalışmalara başladığı ifade edildi.

Başbakan Sanchez’den AB Komisyonu’na mektup

El Pais gazetesinin haberine göre, İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’e bir mektup gönderdi.

Sanchez’in mektubunda, Sebte’de yaşanan gelişmelerin ardından bazı AB üyesi ülkelerin İspanya’ya karşı takındığı tutumu eleştirdiği ve tüm üye ülkelerin içişleri bakanlarının katılımıyla olağanüstü bir toplantı düzenlenmesini talep ettiği belirtildi.

Fas'ın Fenidek kasabası kıyılarından Sebte’ye yüzerek geçmeye çalışan 800’den fazla düzensiz göçmene 30 Temmuz Perşembe günü müdahale edilmişti.

Gelişmeler üzerine İspanya hükümeti tüm devlet kaynaklarını seferber ettiğini açıklayarak, bölgede güvenliğin sağlanması amacıyla İspanya Silahlı Kuvvetleri’ni Sebte’ye konuşlandırma kararı almıştı. İspanya resmi makamları, dün itibarıyla şehre yüzerek veya yürüyerek geçen kişi sayısının 49 bini aştığının tahmin edildiğini duyurmuştu.

170 metrelik özel hat ıslatmadan serinletiyor

ABB'den yapılan açıklamaya göre, 170 metre uzunluğundaki paslanmaz çelik borulardan oluşan sistem, suyu mikro damlacıklar halinde püskürterek çevre ortam sıcaklığının düşürülmesini sağlıyor.

Düşük su tüketimi esasına dayanan ve su tasarrufu sağlayan yapısıyla öne çıkan sistem, bulvardan geçen vatandaşların üzerini ıslatmadan serinlik oluşturacak özel bir teknolojik tasarıma sahip.

"Tasarruflu yapısıyla ferah bir ortam sunuyoruz"

Projenin detaylarına ilişkin bilgileri paylaşan ANFA Genel Müdürlüğü Peyzaj Mimarı Hande Akıncı, uygulamanın neden Kızılay bölgesinde başlatıldığını ve hedeflerini şu sözlerle açıkladı:

"Yoğun yaya trafiği nedeniyle bu özel uygulama için Kızılay’ı tercih ettik. Kentte yaşam kalitesini artırmaya yönelik yürüttüğümüz çalışmalar kapsamında, bu sistemle yaz sıcaklarında vatandaşlarımıza daha ferah ve konforlu bir ortam sunduk. Çalışma, tamamen su tasarrufu sağlayan yapısıyla tasarlandı."

Bakan Yumaklı, son günlerde patlak veren toplam 260 yangının 258'inin kontrol altına alındığını müjdeledi.

162 yangın orman dışı alanlarda çıktı

Yangınlarla mücadelede ekiplerin sahadaki yoğun mesaisine dikkat çeken Bakan Yumaklı, çıkan yangınların niteliğine dair verileri paylaştı. 29 Temmuz'dan itibaren müdahale edilen 260 yangının 162'sinin orman dışı alanlarda başladığını belirten Yumaklı, ekiplerin hızlı müdahalesi sayesinde yıkımın büyümesinin önüne geçildiğini vurguladı.

Gömeç ve Gülnar yangınları tamamen söndürüldü

Kritik hatlardaki son gelişmelere değinen Tarım ve Orman Bakanı Yumaklı, şu bilgileri aktardı:

"Daha önce büyük ölçüde kontrol altına alındığını duyurduğumuz Balıkesir'in Gömeç ilçesi ile Mersin'in Aydıncık-Gülnar hattındaki yangınlar tam anlamıyla kontrol altına alınmış durumdadır. Enerjisini düşürdüğümüzü ifade ettiğimiz Aydın'ın Çine ilçesindeki yangın ise sabah saatleri itibarıyla büyük ölçüde kontrol altına alındı."

Bakan Yumaklı, sahadaki tüm ekiplerin kalan yangın odaklarını da tamamen söndürmek ve soğutma çalışmalarını tamamlamak adına kesintisiz şekilde görev başında olduğunu kaydetti.

TOKYO - BORUSSIA DORTMUND MAÇI NE ZAMAN?

Tokyo - Borussia Dortmund maçı, 1 Ağustos 2026 Cumartesi günü oynanacak. Uluslararası hazırlık karşılaşmasına Japonya Ulusal Stadyumu olarak da bilinen MUFG Stadyumu ev sahipliği yapacak.

Borussia Dortmund açısından karşılaşma, 26 Temmuz-2 Ağustos tarihleri arasındaki Japonya turunun son maçı olacak. Alman ekibi, Japonya kampındaki ilk hazırlık maçında Cerezo Osaka’ya 1-0 mağlup olmuştu.

BORUSSIA DORTMUND JAPONYA TURUNU TAMAMLIYOR

Borussia Dortmund, yeni sezon hazırlıkları kapsamında Japonya’da iki karşılaşmaya çıkmayı planladı. Sarı-siyahlılar, Cerezo Osaka müsabakasının ardından FC Tokyo karşısında kampın son sınavını verecek.

Teknik direktör Niko Kovac’ın hazırlık maçında genç oyunculara ve yeni sezon öncesinde forma rekabetine giren isimlere süre vermesi bekleniyor. FC Tokyo karşılaşması, Borussia Dortmund’un sezon öncesi oynayacağı dördüncü hazırlık maçı olacak.

TOKYO - BORUSSIA DORTMUND MAÇI ŞİFRESİZ Mİ?

Tokyo - Borussia Dortmund maçı, 1 Ağustos 2026 Cumartesi günü saat 13.00’te başlayacak. Karşılaşma Türkiye’de S Sport Plus üzerinden canlı yayınlanacak. S Sport Plus abonelikle izlenen dijital bir platform olduğu için müsabaka şifresiz yayınlanmayacak.

İstanbul Sözleşmesi'nin kadınların yaşam hakkı için hayati bir güvence olduğunu belirten Asu Kaya, Genel Başkan Özgür Özel'in bu konudaki kararlı tutumuna dikkat çekti.

"Türkiye’yi sözleşmeden çeken anlayış kadınları yalnız bıraktı"

Sözleşmenin yürürlüğe girdiği 1 Ağustos 2014 tarihini hatırlatan Kaya, Türkiye'nin sözleşmeden çekilme kararını eleştirerek şu değerlendirmelerde bulundu:

"Kadınların yaşam hakkını ve güvenliğini teminat altına alan İstanbul Sözleşmesi, 1 Ağustos 2014’te yürürlüğe girdi. Bu tarihi sözleşme; iktidarın tek bir imzasıyla ve siyasi hesapların arkasına saklanılarak feshedildi. Türkiye’yi sözleşmeden çekilen ilk ve tek ülke yapan bu anlayış; kadınları şiddetle, cezasızlıkla ve korkuyla baş başa bırakmayı seçti."

"Sözleşmeyi doğduğu topraklara yeniden kavuşturacağız"

Kadın hakları mücadelesini kararlılıkla sürdüreceklerini belirten Kaya, iktidar hedeflerini şu sözlerle aktardı:

"Ama biz varız, buradayız; Genel Başkanımız Sayın Özgür Özel’in de net olarak ifade ettiği gibi: Partimizin iktidarında ilk işimiz İstanbul Sözleşmesi’ne geri dönmek olacaktır. Adında 'İstanbul' taşıyan bu sözleşmeyi doğduğu topraklara, kadınları ise hak ettikleri güvenceye yeniden kavuşturacağız. Biz hazırız, kadınlar kazanacak."

Tivi6'da açıklamalarda bulunan Kuşoğlu, delege iradesinin sakatlandığı yönündeki mahkeme kararına karşı parti yönetimince yeterli kamuoyu oluşturulmadığını savundu.

Mahkemenin 38. Olağan Kurultay’a ilişkin "delegenin iradesinin sakatlandığı" yönünde karar verdiğini hatırlatan Kuşoğlu, sürecin yönetiliş şeklini eleştirdi. Kararın engellenmesi adına bir kamuoyu çalışması yürütülmediğini öne süren Kuşoğlu, şu ifadeleri kullandı:

"Bu ayrılan arkadaşlarımızdan, parti yöneticilerinden, o dönemin yöneticilerinden 'Mutlak butlan kararı yanlıştır. Biz delegeyi satın almadık, hiç öyle bir şey yapmadık. Hiç kimseye para vermedik, hiç para konuşulmadı' diyen duydunuz mu? Sosyal medyaya, her şeye para harcandı, bu konu için para harcanmadı. Kemal Kılıçdaroğlu'nu olumsuzlaştırmak için yapıldı bu harcamalar. Ama bu harcamalar, mutlak butlan kararı çıkmasın diye bir kamuoyu oluşsun, kamuoyu tepkisi olsun diye yapılmadı. Kimse mutlak butlan kararına karşı, mahkeme kararına karşı tepki göstermedi."

"Böyle insanların iradesini satın alma işi bu derece doz aşımına uğramadı"

Kurultay sürecindeki iddialara ve oy farkına dikkat çeken Kuşoğlu, geçmiş kongrelerle kıyaslandığında bu dönemde ciddi bir "doz aşımı" yaşandığını iddia etti. Kuşoğlu konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Şimdi bazıları diyor ki: 'Her kongrede, her kurultayda bu tür olaylar olmuştur. İşte kalem verilir, eşantiyonlar verilir, paralar harcanır, yemekler yenir.' Ama dövizler, büyük meblağlar, büyük vaatler, 'işe alacağım senin çocuğunu, seni' gibi... Böyle insanların iradesini satın alma işi bu derece doz aşımına uğramadı. Doz aşımı var burada. Kurultay 18 oyla kaybedildi. Yani 10 oy Kemal Bey tarafında olsaydı, Kemal Bey kazanacaktı. Şimdi bu unutuluyor. Kemal Bey'e 'mutlak butlancı' deniyor, bilmem ne deniyor ama irade satın alınmış. CHP'yi birileri satın almak istemiş. O elin arkasında kimler var?"

Trump: "Onları çok sert vuracağız"

ABD Başkanı Donald Trump, Maryland eyaletindeki Camp David başkanlık yerleşkesinde düzenlenen kabine toplantısında İran’a yönelik sert ifadeler kullandı. Trump, "Onları çok sert vuracağız. Bir noktada 'Artık buna dayanamıyoruz' diyecekler" diyerek yeni bir operasyon sinyali verdi.

Açıklamanın ardından ABD basınında Washington'ın hafta sonu İran'a yönelik adımlarına dair iddialar öne çıktı. Wall Street Journal ismi açıklanmayan ABD'li yetkililere dayandırdığı haberinde, Trump'ın Tahran'ı teslime zorlamayı amaçlayan yeni bir saldırı planı hazırlattığını ve operasyonun hafta sonu başlayabileceğini öne sürdü.

CBS News ABD ve İsrail’in, hafta sonu boyunca İran'ın enerji altyapısına yönelik ortak saldırılar düzenlemeyi değerlendirdiğini yazdı. Haberde petrol rafinerileri ve elektrik santrallerinin olası hedefler arasında yer aldığı, Trump'ın henüz nihai onayı vermediği ancak Washington ve Tel Aviv'in koordinasyon halinde olduğu aktarıldı.

Söz konusu planın uygulanması halinde, İsrail ilk aşamadan bu yana ilk kez ABD ile birlikte İran'a yönelik ortak bir askerî operasyona katılmış olacak. İddiaların, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Washington'da Trump ve ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ile yaptığı görüşmelerin hemen ardından gelmesi dikkat çekti.

İran: "ABD’nin bölgedeki enerji altyapısını ve İsrail’i vuracak planımız hazır"

ABD ve İsrail’den gelen haberlerin ardından Tahran yönetiminden tepki gecikmedi. İran'ın yarı resmi Tasnim Haber Ajansı'na konuşan üst düzey bir güvenlik yetkilisi, ABD ve İsrail’in İran altyapısını hedef alma ihtimalini "çılgınlık" olarak nitelendirdi.

İranlı yetkili, olası bir saldırıya karşı kapsamlı bir misilleme haritası çıkardıklarını belirterek şu ifadeleri kullandı:

"İran, bu olası senaryoya karşılık vermek üzere kapsamlı bir plan hazırladı. Bu plan, İsrail'in kritik altyapısını ve ABD'nin bölgedeki enerji altyapısını doğrudan hedef almayı içermektedir."

Karşılıklı açıklamaların ardından Orta Doğu’da askeri hareketlilik ve enerji hatlarına yönelik güvenlik endişeleri en üst seviyeye tırmandı.

Şûra’da; TSK bünyesindeki generaller, amiraller ve albayların bir üst rütbeye yükseltilmesi, görev sürelerinin uzatılması veya kadrosuzluk nedeniyle emekliye sevk edilmelerine ilişkin kritik dosyalar masaya yatırılacak.

Şûra üyeleri, Beştepe’deki kritik toplantı öncesinde Cumhurbaşkanı Erdoğan başkanlığında Anıtkabir’i ziyaret ederek Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün mozolesine çelenk bırakacak ve Anıtkabir Özel Defteri’ni imzalayacak.

Ziyaretin ardından Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde basına kapalı olarak gerçekleştirilecek toplantıya kabine üyeleri ve TSK komuta kademesi tam kadro katılım sağlayacak.

YAŞ masasında kimler yer alacak?

umhurbaşkanı Erdoğan başkanlığında toplanacak Şûra’ya kabine üyeleri ve TSK komuta kademesinden üst düzey isimler katılıyor. Sivil kanatta Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Adalet Bakanı Akın Gürlek, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ve Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler yer alıyor. Askerî kanadı ise Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu, Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Metin Tokel, Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu ile Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Ziya Cemal Kadıoğlu temsil ediyor.

Bu yılki Şûra’da özellikle Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’ndaki görev değişimi veya uzatma kararı yakından takip edilecek. Daha önce görev süresi iki kez uzatılan Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu’nun görev süresi bu yıl sona eriyor. Tatlıoğlu’nun emekliye mi sevk edileceği yoksa görev süresinin yeniden mi uzatılacağı karara bağlanacak.

Geçen yıl görev süresi uzatılan Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Ziya Cemal Kadıoğlu’nun ise görev süresi 2027 yılında doluyor.

Şûra’da alınan kararlar, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın onayının ardından kamuoyuna duyurulacak ve 30 Ağustos itibarıyla yürürlüğe girecek.

Mali tabloya ilişkin ayrıntıları sunmak üzere kürsüye gelen Fenerbahçe Denetim Kurulu Başkanı Mehmet Vodina, kulübün finansal durumunu gösteren güncel rakamları kurul üyeleriyle paylaştı. Vodina'nın açıkladığı rapora göre, kulübün kısa vadeli yükümlülükleri 17 milyar 195 milyon lira olarak kayıtlara geçerken, uzun vadeli yükümlülüklerin ise 10 milyar 776 milyon lira seviyesinde gerçekleştiği aktarıldı. Açıklanan mali tablonun genel toplamında ise özkaynak birikmiş zararının 1 milyar 538 milyon lira, toplam borcun ise 27 milyar 961 milyon lira olduğu duyuruldu.

İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından; sosyal medyada suç örgütlerinin cebir, şiddet ve tehdit içeren yöntemlerini meşru gösteren, öven veya bu yöntemlere başvurmayı teşvik eden paylaşımlara yönelik geniş çaplı bir soruşturma başlatılmıştı.

Eş zamanlı operasyonla yakalanmışlardı

Soruşturma kapsamında "suç örgütünün propagandasını yapmak" suçunu işledikleri tespit edilen 9 şüpheli, İl Emniyet Müdürlüğü Organize Suçlarla Mücadele Şubesi ekiplerince 30 Temmuz tarihinde kent genelinde düzenlenen eş zamanlı operasyonlarla yakalanarak gözaltına alınmıştı.

Adli süreç tamamlandı

Emniyetteki sorgu ve işlemleri tamamlanan 9 zanlı, sağlık kontrollerinin ardından adliyeye sevk edildi.

Savcılık sorgularının ardından Nöbetçi Sulh Ceza Hakimliğine çıkarılan şüphelilerden 3'ü tutuklanarak cezaevine gönderilirken, 6 şüpheli ise adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.

CHELSEA TOTTENHAM MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Chelsea ile Tottenham arasındaki hazırlık maçı, 1 Ağustos 2026 Cumartesi günü oynanacak. Sidney’de yerel saatle 19.45’te başlayacak karşılaşmanın Türkiye’deki başlama saati 12.45 olacak.

Mücadele, yaklaşık 83 bin 500 seyirci kapasiteli Accor Stadium’da gerçekleştirilecek. Karşılaşma, Chelsea ve Tottenham’ın 2026-2027 sezonu öncesindeki Avustralya kampının en dikkat çeken maçlarından biri olacak.

LONDRA DERBİSİ İLK KEZ İNGİLTERE DIŞINDA OYNANACAK

Chelsea ile Tottenham, tarihlerinde ilk kez İngiltere dışında karşılaşacak. Londra rekabetini Avustralya’ya taşıyacak mücadele, Sydney Super Cup programında yer alıyor.

Hazırlık maçı olmasına rağmen iki takım arasındaki rekabet nedeniyle karşılaşmanın yüksek tempoda geçmesi bekleniyor. Teknik ekipler ise oyuncuların fiziksel durumlarını görmek ve yeni sezon öncesinde farklı kadro tercihlerini denemek için bu mücadeleden yararlanacak.

CHELSEA HAZIRLIK MAÇINDA 10 GOLLÜ GALİBİYET ALDI

Chelsea, Avustralya kampındaki ilk karşılaşmasında Western Sydney Wanderers’ı 6-4 mağlup etti. Mavi-beyazlı takımda Joao Pedro dokuz dakika içinde hat-trick yaparken Dastan Satpayev, Dario Essugo ve Jamie Gittens de skor katkısı verdi.

Chelsea, Tottenham karşısında hücumdaki etkili görüntüsünü sürdürmeyi hedefleyecek. Londra temsilcisi aynı zamanda savunmada yaşadığı sorunları gidererek yeni sezon öncesinde daha dengeli bir oyun ortaya koymaya çalışacak.

TOTTENHAM SEZON ÖNCESİ FORM TUTUYOR

Tottenham, Avustralya ve Yeni Zelanda’yı kapsayan hazırlık kampında ilk olarak Auckland FC’yi 2-0 mağlup etti. İngiliz ekibinin gollerini Dane Scarlett ve Richarlison kaydetti.

Tottenham daha sonra Sydney FC ile oynadığı karşılaşmada normal süreyi 1-1 tamamladı ve rakibine penaltı atışlarında 4-2 üstünlük sağladı. Chelsea karşılaşması, Tottenham’ın kamp programındaki en ciddi sınavlardan biri olacak.

CHELSEA TOTTENHAM MAÇI HANGİ KANALDA, ŞİFRESİZ Mİ?

Chelsea-Tottenham hazırlık maçı, 1 Ağustos 2026 Cumartesi günü saat 12.45’te TRT Spor ekranlarından canlı ve şifresiz olarak yayınlanacak. TRT Spor’un resmi yayın akışında karşılaşmanın 12.45-14.45 saatleri arasında canlı yayınlanacağı duyuruldu.

Toplantıya Kulüp Başkanı Aziz Yıldırım, Yüksek Divan Kurulu Başkanı Şekip Mosturoğlu, eski ve yeni yönetim kurulu üyeleri ile çok sayıda YDK üyesi katıldı.

Toplantı, Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk, silah arkadaşları ve Fenerbahçe camiasının vefat eden isimleri anısına yapılan saygı duruşu ve ardından okunan İstiklal Marşı ile başladı.

Açılış konuşmasını yapmak üzere kürsüye çıkan Yüksek Divan Kurulu Başkanı Şekip Mosturoğlu, seçim sürecinin tamamlanmasıyla birlikte camianın tek bir hedef etrafında kenetlenmesi gerektiğinin altını çizdi.

Mosturoğlu: "Artık farklılıklarımızı değil, ortak değerlerimizi büyütme günüdür"

Futbolda özlemi çekilen şampiyonluğa ulaşmak için zaman kaybetmeden çalışılması gerektiğini belirten Mosturoğlu, konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

"Artık Fenerbahçe için birleşme, tek vücut olma zamanıdır. Bugün farklılıklarımızı değil, bizi Fenerbahçe yapan ortak değerlerimizi büyütme günüdür. Kulübümüzün artık kaybedecek tek bir saniyesi bile yoktur. Hedefimiz bellidir.

Diğer tüm branşlarda elde ettiğimiz, futbolda ise hasretini çektiğimiz şampiyonluğa ulaşmak hepimizin ortak hedefi olmalıdır. İnanıyorum ki 120. kuruluş yılımızda elde edeceğimiz başarılar, tarihimize altın harflerle yazılacak. İyi ki varsınız, iyi ki Fenerbahçeliyiz."

Çıkış nedeni henüz belirlenemeyen yangının ihbar edilmesinin ardından bölgeye Balıkesir Orman Bölge Müdürlüğü, itfaiye ve güvenlik güçlerinden oluşan dev hava ve kara filosu sevk edildi.

Balıkesir Valisi İsmail Ustaoğlu, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda sahadaki teknik kapasiteyi duyurdu. Ustaoğlu, yangına müdahale amacıyla; 7 uçak, 4 helikopter, 12 arazöz, 5 itfaiye aracı, 11 su tankeri, 2 dozer, 2 kepçe, 3 TOMA, 4 ilk müdahale aracı, 4 hizmet aracı ve 196 personelin seferber edildiğini bildirdi.

Vali Ustaoğlu: "Alevler Kepsut istikametine doğru ilerliyor"

Susurluk'taki yangın sahasına giderek incelemelerde bulunan ve yetkililerden bilgi alan Balıkesir Valisi İsmail Ustaoğlu, Yıldız Mahallesi'nde gazetecilere açıklamalarda bulundu.

Yangının etkilediği sahanın genişliğine ve hava şartlarına dikkat çeken Vali Ustaoğlu, şu bilgileri aktardı:

"Yıldız Mahallesi kırsalında başlayan yangın Kepsut ilçesi istikametine doğru devam ediyor. Şu an tahmini olarak 400-450 hektarlık bir alanda etkili olduğunu görüyoruz. İnşallah gece havanın soğuması ve nem oranının yükselmesi yangının enerjisini düşürecektir. Tüm kurum ve kuruluşlarımızla fedakarca mücadelemizi sürdürüyoruz. Mahallelerin tahliyesine ilişkin tüm hazırlıklar yapıldı ancak şu an için herhangi bir yerleşim yeri tehdidi söz konusu değil."

Gömeç’teki yangının ihmal yüzünden başladığı ortaya çıktı

Açıklamasında il genelindeki diğer yangın durumlarına da değinen Ustaoğlu, Gömeç ilçesindeki yangın bölgesinde soğutma çalışmalarının sürdüğünü belirtti. Gömeç'teki alevlere kaynak çalışması yapan 2 kişinin sebep olduğunu hatırlatan Vali Ustaoğlu, "İşte bir ihmalin sonucunun ne olduğunu hep beraber görüyoruz. İhmali olanlar adalet önünde bunun hesabını verecek" diyerek vatandaşları dikkatli olmaya çağırdı.

Belediye Kırsal Hizmetler Müdürlüğü tarafından geçen yıl başlatılan proje, 2026 yılında ekim sahası 200 dönüme çıkarılarak genişletildi. Ballıkpınar Mahallesi'nin ardından Bahçelievler ve Hacılar mahallelerine de yayılan üretim modeliyle hem yerel çiftçinin desteklenmesi hem de ilçede katma değerli ürün çeşitliliğinin artırılması hedefleniyor.

Çölyak hastalarına alternatif, arıcılık ve hayvancılığa ciddi destek

Glüten içermeme özelliği sayesinde çölyak hastaları ve glütensiz beslenen yurttaşlar için kritik bir besin kaynağı olan karabuğday, çok yönlü faydalarıyla öne çıkıyor. Bitkinin yaklaşık 55 gün süren çiçeklenme döneminde bol miktarda nektar üretmesi ilçedeki arıcılık faaliyetlerini ve bal üretimini desteklerken; kabuk ve artıklarının hayvancılıkta yem olarak değerlendirilmesi de üreticiye ek mali katkı sağlıyor.

Başkan Odabaşı: "Gölbaşı karabuğday markasını tescil ettiriyoruz"

Hasat alanında üreticiler ve vatandaşlarla bir araya gelerek konuşma yapan Gölbaşı Belediye Başkanı Yakup Odabaşı, tarım ve hayvancılığı ilçenin geleceği açısından stratejik bir alan olarak gördüklerini vurguladı. Odabaşı, markalaşma müjdesi verdiği konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

"Gölbaşımızda alın terinin berekete dönüştüğü bir günü daha hep birlikte yaşamanın mutluluğunu duyuyoruz. Kırsalda üretimin güçlenmesi, çiftçimizin daha fazla kazanması ve yerel ekonomimizin büyümesi için çalışmalarımızı kararlılıkla sürdürüyoruz. Kuraklığa dayanıklı yapısı ve yüksek besin değeriyle öne çıkan karabuğdayımızı, çok yakında 'Gölbaşı Karabuğday' markasıyla tescillemek üzere resmi başvurularımızı başlatıyoruz. Böylece hem üreticimize yeni bir katma değer kazandıracak hem de Gölbaşımızın adını kaliteli ve nitelikli tarımsal üretimle daha güçlü bir şekilde duyuracağız. Mahsulümüz bol, hasadımız bereketli olsun."

Etkinliğin sonunda katılım sağlayan üretici ve vatandaşlara paketlenmiş karabuğday ile karabuğday unu karışımı ürünler dağıtıldı.

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

"Mustafa Kemal Atatürk olmasaydı sanat olmazdı"

Ödülünü almak üzere sahneye çıkan usta sanatçı Selma Güneri, yıllardır kendisini yalnız bırakmayan izleyicilere teşekkür ederek duygularını dile getirdi. Güneri’nin Atatürk vurgusu amfi tiyatroyu dolduran binlerce kişiden büyük alkış topladı:

"Sonsuz teşekkürler bu harika alkışlarınız için her şeyden önce. İşte sanatın gücü... Bu sanatın gücü yine bu akşam burada hep beraber bizi buluşturdu, birleştirdi. Yıllar yıllar biz çalıştık; siz alkışladınız, desteklediniz. Ödüllerimizi sizinle beraber aldık, sizlere gönül borcumuz var. O olmasaydı bizler burada olmazdık. O olmasaydı sanat olmazdı, spor olmazdı: Mustafa Kemal Atatürk!"

Güneri’nin bu sözlerinin ardından binlerce sanatsever ayağa kalkarak hep bir ağızdan İzmir Marşı’nı söyledi.

Mustafa Alabora ödülünü oğlu Memet Ali Alabora'ya ithaf etti

Törende onurlandırılan bir diğer usta isim Mustafa Alabora ise sahnedeki konuşmasında aldığı ödülü oğluna armağan etti. Alabora, "Oğlum Mehmet Ali ile yaptığım bir dizide büyük bir alkış yaptınız, çok mutlu oldum. Ben de bu ödülü oğlum adına alıyorum" ifadelerini kullandı.

"Ülkemizin kültür mirasına değer kattılar"

Usta sanatçılara ödüllerini Büyükçekmece Belediye Başkan Vekili Hakan Çebi ile FIDAF Eş Başkanı ve Festival Komitesi Başkan Yardımcısı H. Gürhan Ozanoğlu takdim etti.

Törende konuşan Başkan Vekili Hakan Çebi, iki usta ismi ağırlamaktan onur duyduklarını belirterek şunları kaydetti:

"Bir ömür boyunca sanata emek veren, eserleriyle kuşaklara ilham olan ve kültür hayatımıza kalıcı izler bırakan değerli sanatçılarımızı onurlandırdığımız bu gecede; Sayın Selma Güneri ve Sayın Mustafa Alabora’yı Büyükçekmece’mizde ağırlamaktan büyük onur duyuyorum. Sanata adanmış yaşamlarıyla ülkemizin kültür mirasına değer katan değerli sanatçılarımıza, Büyükçekmeceli hemşehrilerim adına sevgi ve saygılarımı sunuyorum."

Açıklanan verilere göre, temmuz ayında tarladan rafa fiyat makasının en çok açıldığı ürün havuç olurken, markette zam şampiyonluğu sivri biberde, üreticide ise kuru soğanda gerçekleşti.

Havuç markette 5,6 kat fazla fiyata satıldı

TZOB verilerine göre, temmuz ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 461,2 ile havuçta kaydedildi. Havuçtaki fiyat farkını yüzde 444,4 ile elma, yüzde 236,6 ile yeşil mercimek, yüzde 231,6 ile kabak, yüzde 219,5 ile maydanoz izledi.Fiyat makasına ilişkin somut rakamları paylaşan Bayraktar; üreticide 11 TL olan havucun markette 61 TL 73 kuruşa, 18 TL 75 kuruş olan elmanın 102 TL 7 kuruşa ve 24 TL 21 kuruş olan yeşil mercimeğin 81 TL 50 kuruşa yükseldiğini aktardı. Böylece havuç markette 5,6 kat, elma 5,4 kat, yeşil mercimek 3,4 kat ve kabak 3,3 kat pahalıya tüketiciye sunuldu.

Markette zam şampiyonu sivri biber, en çok düşen karpuz

Temmuz ayında market raflarında takibe alınan 39 ürünün 19'unda fiyat artışı, 20'sinde ise fiyat düşüşü tespit edildi.

Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 86,2 ile sivri biber oldu. Sivri biberi kuru soğan, mısırözü yağı, kuru üzüm ve patates takip etti. Markette fiyatı en çok gerileyen ürün ise yüzde 49 ile karpuz oldu. Karpuzdaki düşüşü yeşil fasulye, kiraz, havuç ve tavuk eti izledi.

Üreticide en fazla fiyat artışı kuru soğanda

Üretici tarafında ise incelenen 31 ürünün 8'inde fiyat artışı, 16'sında düşüş yaşanırken 7 üründe fiyat değişimi olmadı.

Üreticide en yüksek fiyat artışı yüzde 52,9 ile kuru soğanda gerçekleşti. Kuru soğanı sivri biber, çilek, domates ve patates izledi.

Üreticide en fazla fiyat düşüşü yüzde 51,1 ile havuçta görüldü. Havucu karpuz, kabak, yeşil mercimek ve salatalık takip etti.

Bayraktar, kuru soğanda bölgeler arası hasat geçişi sebebiyle arz daralması yaşandığını, sivri biber, domates ve çilekte ise sezon sonu yaklaşımlarının fiyatları yukarı çektiğini belirtti. Havuç ve yeşil mercimekte mevsimsel arz artışı ve zayıf talebin, karpuzda ise kısa depolama süresinin fiyat düşüşünde etkili olduğunu kaydetti.

Girdi maliyetlerinde yıllık mazot artışı yüzde 43,6’yı buldu

Tarımsal girdi maliyetlerindeki değişimi de değerlendiren Şemsi Bayraktar, temmuz ayında gübre fiyatlarında sınırlı hareketlilik gözlendiğini bildirdi. Yıllık bazda amonyum nitrat gübresi yüzde 71, amonyum sülfat gübresi ise yüzde 59,4 oranında zamlandı.

Yem ve enerji maliyetlerine ilişkin veriler ise şu şekilde sıralandı:Yıllık bazda besi yemi yüzde 29,6, süt yemi yüzde 27,8 arttı. Yıllık olarak elektrik fiyatları yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları yüzde 27,8 yükseldi. Mazot fiyatı temmuz ayında bir önceki aya göre yüzde 19,4, geçen yılın aynı ayına göre ise yüzde 43,6 artış gösterdi.

Alevler rüzgârın etkisiyle büyüdü

Saat 15.45 sıralarında başlayan yangın, rüzgârın şiddetini artırmasıyla kısa sürede geniş bir sahaya yayıldı. Çevredeki vatandaşların ihbarı üzerine bölgeye çok sayıda hava ve kara unsuru sevk edildi.

Rüzgârın deniz yönüne doğru esmesi söndürme ekiplerine kısmen alan avantajı sağlasa da alevlerin hassas tesislere yaklaşması tedirginliği artırdı. İtfaiye ekipleri; yangının hayvan barınağı, cezaevi ve cezaevi lojmanlarına sıçramasını engellemek adına bölgede yoğun bir koruma ve savunma hattı oluşturdu.

Yangının en yüksek risk taşıyan noktası olan askeri cephanelikler çevresinde ise en üst seviyede alarm durumuna geçilerek güvenlik önlemleri artırıldı.

Alevlerin kritik noktalara ulaşması engellenirken, havadan ve karadan yürütülen koordineli çalışmaların ardından yangın tamamen kontrol altına alındı. Soğutma çalışmalarının aralıksız sürdüğü bildirildi.

Rüzgârın kuvvetlenmesiyle birlikte hava sıcaklıklarının yeni haftanın başına kadar mevsim normalleri civarında seyretmesi bekleniyor.

Poyraz Fırtına Şeklinde Esecek: Saatte 60 Km Hıza Ulaşabilir

AKOM’un raporunda öne çıkan en kritik uyarı rüzgâr hızı oldu. Kuzeyli yönlerden (poyraz) esecek rüzgârın şiddetini artırarak saatte 40 ila 60 kilometre hıza ulaşabileceği ve yer yer fırtına şeklinde etkili olacağı kaydedildi.

Kuvvetli rüzgârın etkisiyle kentte hava sıcaklıkları yeni haftanın ilk günlerine kadar 28-30 derece bandında kalacak.

Hafta boyunca yağış yok: Sıcaklıklar salı gününden itibaren yükseliyor

İstanbul genelinde önümüzdeki hafta boyunca yağış beklenmediğini aktaran AKOM, gün gün hava tahmin tablosunu da paylaştı:

• Pazar: Az bulutlu ve açık

• Pazartesi: Parçalı ve az bulutlu

• Salı ve Çarşamba: Sıcaklıklar artarak 32-33 dereceye kadar çıkacak

• Perşembe ve Cuma: Parçalı bulutlu bir hava hakim olacak

Hafta genelinde gece en düşük sıcaklıkların 21-22 derece, gündüz en yüksek sıcaklıkların ise 30 ila 33 derece arasında değişeceği tahmin ediliyor. Gün içerisinde nem oranının ise yüzde 50 ila 80 arasında seyretmesi bekleniyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Horlama boşanma sebebi olarak kabul edilebiliyor

Horlamanın sanıldığından çok daha ciddi sonuçları olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Gerek, “Horlama çevreyi rahatsız eden, kişinin çoğunlukla farkında olmadığı çok ciddi bir sosyal problem. Erkeklerde daha sık, kadınlarda daha az görülüyor ama menopoz sonrası kadınlarda da horlama problemi artıyor. Yargıtay horlamayı boşanma sebebi olarak kabul ediyor” dedi.

Horlamanın yaşam kalitesini bozan, sağlığı olumsuz etkileyen önemli sorunların ve hastalıkların habercisi olabileceğini vurgulayan Gerek, bu nedenle horlamanın hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Horlamanın özellikle yumuşak damak başta olmak üzere ağız ve burundan birlikte nefes alma sırasında yumuşak damağın dalgalanmasıyla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Ama sadece yumuşak damak değil, ses teli seviyesine kadar hava yolundaki her türlü darlık ve problem gürültülü uyumaya yani horlamaya sebep olabilir” diye konuştu.

Uyku apnesinin hava yolunun tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıktığını belirten Gerek, “Uyku apnesi solunum çabasına rağmen 10 saniye ya da daha fazla süreyle nefes alamama durumudur. Burada özellikle yumuşak damak ve dil çok önemli rol oynar” dedi.

Prof. Dr. Gerek, hastalığın oluşum mekanizmasını şöyle anlattı:

“Eğer uyku apnesi 20-25 saniye civarında sürerse kandaki oksijen düzeyi düşmeye başlar. Karbondioksit düzeyi artmaya başladığında vücut kendini uyandırır, uyku yüzeysel hale gelir, kas gücü tekrar yerine gelir ve hava yolu açılarak solunum devam eder. Bu durum gece boyunca defalarca tekrarlanabilir. Eğer bu durum bir saat içinde 5’ten fazla tekrarlıyorsa buna uyku apnesi diyoruz.”

Cep telefonuyla bile tespit edilebiliyor

Uyku laboratuvarlarının uyku apnesini en ideal biçimde değerlendiren merkezler olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, “Günümüzde cep telefonlarına yüklenen basit programlar bile uyku sırasında horlamayı, nefes alışverişini ve uykuda solunum durmasıyla ilgili kabaca bilgi verebiliyor. Ancak ideal olan, uyku laboratuvarlarında 50-60 parametreyi aynı anda değerlendirerek uyku bozukluklarına tanı konulmasıdır” dedi.

Uyku apnesinin uyku bozuklukları içerisinde yer alan önemli bir sorun olduğunu belirten Gerek, bir saat içindeki solunum durmalarının sayısı ve süresine göre hastalığın derecelendirildiğini söyledi.

Uyku insan yaşamında vücudun yenilendiği çok önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, kaliteli uykunun sağlığı olumlu etkilediğini, uyku bozukluklarının ise çok farklı hastalıklara yol açabileceğini ifade etti.

“Uyku apnesi belirli bir düzeye geldiğinde sabahları baş ağrısıyla uyanma, yorgun uyanma, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve hafızayla ilgili çok önemli sorunlar ortaya çıkabiliyor” diyen Gerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uyku apnesi sorunu olanlar iş hayatında öğleden sonra uyuklamaya başlayıp verimsiz hale gelebiliyor. Araç kullananlarda gündüz ortaya çıkan trafik kazalarının çok önemli sebeplerinden birisi uyku apnesi. Bu hastalar dinlenemediği için dikkatleri dağılıyor. Trafik ışıklarında beklerken bile uyuyan hastalar var.”

”Uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi”

Yaşam biçiminin de uyku apnesi üzerinde etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, alkol kullanımı, sigara ve tok karnına uyumanın uyku sağlığını bozduğunu söyleyerek, “Bu faktörler uyku apnesi ile bir araya geldiğinde çok daha şiddetli sonuçlar ortaya çıkabiliyor” dedi.

Uyku apnesinin kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi süreleri uzunsa kalpte yavaşlama meydana geliyor. Bazı uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi” dedi.

Uyku apnesinin son yıllarda kardiyoloji kliniklerinin de özel olarak üzerinde durduğu bir konu haline geldiğini belirten Gerek, kalp hastalıklarının önemli bir bölümünün altında uyku apnesinin bulunabildiğini ifade etti.

Uyku apnesinin önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi kader değil. Uyku apnesi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum” dedi.

“Uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar”

Çocukluk dönemindeki problemlerin ilerleyen yaşlarda uyku apnesine zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Gerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çocuğunuzun ileride uyku apnesi olmasını istemiyorsanız çocuk yaş grubunda uykusunda tıkanması, horlaması, gece terlemesi varsa, geniz eti ve bademcik büyüklüğü gibi problemler varsa lütfen bunu en erken yaşta tedavi ettirin. İleri yaştaki uyku apnesi çocukluk dönemindeki sorunların tedavisiyle engellenebilir. Hatta benim bir aforizmam var; uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar.”

Çocukların uyku sırasında nefes alıp verdiğinin duyulmaması gerektiğini belirten Gerek, “Bebek gibi uyuyor benzetmesi sağlıklı bir havayolunun en önemli göstergesidir” dedi.

Erişkin yaşlarda günlük yorgunluklar ve farklı nedenlerle uyku kalitesinde bozulmalar meydana gelebildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, eşlerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

“Eğer eşiniz uykuda terliyorsa, üstünü çok açıyorsa, nefesi duruyorsa mutlaka bir kulak burun boğaz hekimine ya da uyku bozukluklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurun. En azından uyku apnesi var mı yok mu diye test yaptırmaları ve muayene olmaları çok önemli” diyen Gerek, tedavinin son derece yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtti.

Uyku apnesi ve horlama tedavisinde öncelikle laboratuvar ortamında tanı konulmasının hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Gerek, bunun mümkün olmadığı durumlarda eşlerden video kaydı istediklerini söyleyerek, “Horlayan eşin videosunu izleyerek uyku sırasındaki tıkanmalar ya da nefes alışveriş biçimi değerlendirilebiliyor ve uyku apnesi olup olmadığı konusunda önemli fikir veriyor” dedi.

Prof. Dr. Gerek, detaylı muayenenin ardından hastaya özel tedavi planlaması yapılması gerektiğini söyledi.

Horlama tedavisinde çoğu zaman cerrahinin ön plana çıktığını belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, burun tıkanıklığı, damak sarkıklığı gibi problemlerin cerrahi yöntemlerle giderilebildiğini söyledi.

Ancak horlamanın tamamen ortadan kalkacağının garanti edilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, yorgunluk, alkol, antidepresanlar, kas gevşeticiler ve yatış pozisyonunun da horlamayı etkileyebildiğini ifade ederek “Uyku hijyenine uygun düzenlemeler horlamayı yüzde 85 oranında azaltabilir” dedi.

“Damat adayları evlilik öncesi tedavi arıyor”

Horlamanın sosyal hayatı da etkilediğini belirten Prof. Dr. Gerek, “Evlenecek çiftlerden özellikle damat adayları evlilik öncesi horlama sorununu gidermek için tedavi arayışına gidebiliyor” dedi.

Uyku apnesi tedavisinde PAP adı verilen pozitif basınçlı cihazların önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu cihazların ayarlarının uyku laboratuvarlarında hastaya özel olarak yapıldığını söyleyerek şunları kaydetti:

“Bu cihazların ayarları uyku laboratuvarında hastaya uygun biçimde düzenlenir. Cihazla birlikte uyku apnesinin kaybolup kaybolmadığına bakılır ve hastaya uygun biçimde yeniden düzenlenir. Hasta uyum gösterdiği takdirde uyku apnesi tedavisindeki öncelikli tercih bu cihazların kullanılmasıdır”

Burunlarında ciddi kemik eğriliği bulunmayan, damaklarında aşırı sarkma olmayan ve bademcikleri çok büyük olmayan hastaların bu cihazlarla rahatlıkla uyuyabildiğini belirten Gerek, tedavide en önemli unsurun hastanın cihaza uyum sağlaması olduğunu söyleyerek, “Bu cihazlar eskiden çok daha büyük ve taşınması daha zor cihazlardı. Günümüzde ise neredeyse bir gözlük kabı büyüklüğünde, nemlendirme özelliği olan yeni nesil cihazlar kullanılıyor” diye konuştu.

Uyku apnesi tedavisinde ağız içinde kullanılan ve kişiye özel ölçülerle hazırlanan apareylerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu sistemlerin dili öne doğru çekerek hava yolunu açık tutmayı amaçladığını söyledi.

Ancak bu apareylere uyumun her zaman kolay olmadığını belirten Gerek, “Özellikle öğürme refleksi güçlü olan kişilerde kullanımı zor olabiliyor. Ayrıca çene ekleminde ağrılara da yol açabiliyor” dedi.

Uyku apnesinde cerrahi tedavi hastaya göre planlanıyor

Uyku apnesi tedavisindeki bir diğer seçeneğin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, her hastanın ihtiyacına göre farklı yöntemlerin uygulanabildiğini söyledi.

Burunda sorun varsa buruna yönelik, damakta sarkma varsa damağa yönelik, bademcik büyüklüğü varsa bademciklere yönelik cerrahilerin uygulanabildiğini belirten Gerek, dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerin de uyku apnesine yol açabildiğini ifade ederek “Çocukluk döneminde bademcik ameliyatı olmuş kişilerde bile dil kökündeki lenfoid dokular büyüyerek hava yolunda darlığa neden olabilir. Bazen de epiglot kapağında deformasyonlar görülebilir. Bunların her biri için farklı cerrahi seçenekler bulunuyor” dedi.

Robotik cerrahi ve dil kökü implantları dikkat çekiyor

Robotik cerrahinin özellikle dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerde kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, dil kökündeki yağ fazlalığını azaltan ve dokuları temizleyen yöntemlerin başarılı sonuçlar verdiğini söyledi.

Ayrıca damak seviyesinde klasik ameliyatların yanı sıra sütürlerle damağı asma tekniklerinin de uygulanabildiğini belirten Gerek, yeni geliştirilen implant teknolojilerine de dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ülkemizde henüz deneysel seviyede uygulanan yöntemlerle dil köküne yerleştirilen implantlar bulunuyor. Uyku sırasında nefes durduğunda bu implantlar ilgili kası uyararak hava yolunun açılmasını ve yeniden nefes alınmasını sağlayabiliyor.”

Bu tedavilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde üç farklı firma tarafından uygulandığını belirten Gerek, Türkiye’de de deneysel çalışmaların sürdüğünü ancak maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti.

Uyku apnesi tedavisinde zayıflama iğneleri de kullanılıyor

Uyku apnesinde kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Avrupa’da obezite sıralamasında Türkiye ilk sırada yer alıyor. Bu nedenle hastalarımızın öncelikle kilo vermesini istiyoruz” dedi.

Uyku apnesinin tıbbi tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin FDA onayı aldığını belirten Gerek, “Hastalar yüzde 10 kilo kaybederse uyku apnesinde belirgin düzelmeler görülebiliyor” diye konuştu.

Ancak bu ilaçların mutlaka endokrinoloji uzmanı kontrolünde kullanılması gerektiğini vurgulayan Gerek, “Hiç kimse gidip eczaneden bu ilaçları doğrudan alıp kullanmamalı” uyarısında bulundu.

Zayıflar da horluyor

Horlamanın yalnızca kilolu kişilerde görüldüğü düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Zayıf kişilerde de horlama görülebilir” dedi.

Bu kişilerde horlamanın en sık nedenlerinin burun kemiği eğriliği, damak sarkması ve bademcik büyüklüğü olduğunu belirten Gerek, uygun ameliyatlarla bu sorunların giderilebildiğini söyledi.

Bazı meslek gruplarında uyku testi zorunlu

Özellikle şoförler ve teknik cihaz kullanan kişiler için kaliteli uykunun hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gerek, uyku apnesi tanısı alan bazı kişilerin ehliyet yenileme sürecinde tedavi olduklarını belgelemek zorunda kaldıklarını söyleyerek “Özellikle kritik işler yapanların kaliteli uyuması çok önemli” dedi.

Uzmanından uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Gerek programın sonunda horlama ve uyku apnesiyle ilgili şu uyarılarda bulundu:

• Uyku kalitenize dikkat edin.
• Uyuduğunuz ortamın sıcaklığına, karanlığına ve sessizliğine önem verin.
• Horluyorsanız bu gerçeği kabul edin ve tedavi olun.
• Eşiniz sizi horladığınız için uyarıyorsa mutlaka çözüm arayın.

Uyku apnesinin tedavi edilmediğinde yaşam süresini kısaltabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, sözlerini şöyle tamamladı:

”Uyku apnesi kader değildir. Tedavi edilebilir, kontrol edilebilir bir rahatsızlıktır ve tedavisi hayat kurtarır. Uyku apnesi ile yaşamaya devam edilirse kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Son dönemde kardiyoloji klinikleri de uyku apnesine çok önem veriyor. Çünkü kalp hastalıklarının pek çoğu uyku apnesi sebebiyle ortaya çıkabiliyor.”

”Uyku insan sağlığı açısından çok önemli. Uyku apnesi hayatımızı doğrudan etkiler çünkü ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor. Hayatımızda uykunun çok özel bir yeri var.”

Prof. Dr. Sönmezer ülkemizdeki nüfus artış hızının endişe verici biçimde azaldığını söyledi.

Türkiye’de nüfus artış hızındaki düşüş alarm veriyor

Toplum nüfusunun kendini yenileyebilmesi için doğurganlığın aile başına 2,1 çocuk olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, Türkiye’de bu oranın son yıllarda yaklaşık 1,5’e kadar gerilediğine dikkat çekti.

Nüfus artış hızındaki düşüşün temel nedenleri arasında ekonomik kaygılar, kariyer planlamaları ve çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesinin bulunduğunu ifade eden Sönmezer, modern toplumlarda ilk anne olma yaşının giderek yükseldiğini söyleyerek şunları kaydetti:

”Çocuk yapmak isteyenler de daha geç yaşlarda çocuk sahibi olmak istiyor. İlk çocuk doğurma yaşı modern dünyada, batı dünyasında sosyo ekonomik düzey yükseldikçe çok ileri yaşlara geliyor, sonra da insanlar tek çocukla kalıyorlar. İlk anne olma yaşı 20’lerden 35 e kadar çıktı.”

Doğurganlığın korunması her geçen gün daha önemli hale geliyor

Geç yaşta yapılan evlilikler, çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesi ve genç yaşlarda görülen kanser vakalarındaki artış nedeniyle doğurganlığın korunmasının günümüzde her zamankinden daha önemli hale geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, kanser başta olmak üzere doğurganlığı olumsuz etkileyebilecek tedavilere başlamadan önce yumurta, sperm ve yumurtalık dokusunun dondurulması sayesinde hastaların ilerleyen yıllarda çocuk sahibi olabildiğini söyledi.

Kadınların belirli bir yumurta rezervi ile dünyaya geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, yaş ilerledikçe hem yumurta sayısının hem de yumurta kalitesinin azaldığını ifade etti. Sönmezer, “Kadın gebe kaldığında ya da doğum kontrol hapı kullandığında adet görmese bile yumurta rezervi azalmaya devam eder. Yaş ilerledikçe gebelik elde etmek zorlaşırken anormal gebelik riski de artar” diye konuştu.

Yumurta, sperm ve yumurtalık dokusu dondurulabiliyor

Kanser tedavilerindeki gelişmeler sayesinde hastaların yaşam sürelerinin uzadığını ancak uygulanan tedavilerin doğurganlığı olumsuz etkileyebildiğini belirten Sönmezer, bu nedenle doğurganlığın korunmasının tedavi sürecinin önemli bir parçası haline geldiğini söyledi.

Yumurta hücresi, sperm ve yumurtalık dokusunun eksi 196 derecede sıvı nitrojen içerisinde uzun yıllar saklanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, “Dondurma işlemi yapıldığında adeta zamanı durdurmuş oluyoruz. Örneğin 20 yaşında yumurtalarını donduran bir kadın, yıllar sonra anne olmaya karar verdiğinde 20 yaşındaki yumurtalarının kalitesiyle gebelik elde edebiliyor” dedi.

Prof. Dr. Sönmezer çocuk ve genç hastalarda karından yapılan işlemle doğurganlığı koruyarak Türkiye’de bir ilke imza attı.

Doğurganlığı koruyucu yöntemlerin yalnızca yetişkinlerde değil çocuk hastalarda da uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, özellikle lösemi nedeniyle kök hücre nakli planlanan çocuklarda yumurtalık dokusunun dondurulmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

Kanser dışında talasemi, bazı böbrek hastalıkları, sistemik lupus eritematozus, bazı kan hastalıkları ve genetik hastalıklarda da doğurganlığın korunabildiğini ifade eden Sönmezer, “Kanser ya da kanser dışı herhangi bir nedenle doğurganlığını kaybetme riski bulunan hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini koruyabiliyoruz” dedi.

Prof. Dr. Murat Sönmezer, yumurta toplama işleminin standart olarak vajinal yoldan gerçekleştirildiğini belirterek, özellikle çocuk hastalar ve genç kızlarda bu yöntemin aileler ve hastalar tarafından her zaman tercih edilmediğini, bazı hastaların ise işlem nedeniyle çekinceler yaşayabildiğini belirtti.

Bu ihtiyaçtan yola çıkarak yıllar önce yumurtalıklardaki yapışıklık nedeniyle karından yumurta toplamak zorunda kaldığı bir hastasına uyguladığı yöntemi geliştirdiğini anlatan Sönmezer, daha sonra bu tekniği doğurganlığını korumak isteyen genç hastalarda kullanmaya başladığını söyledi. Türkiye’de ilk kez karından yumurta toplama işlemini gerçekleştiren Prof. Dr. Murat Sönmezer, bugüne kadar yaklaşık 800 çocuk ve genç hastada bu yöntemi başarıyla uyguladığını belirterek, bu alanda dünyadaki ilk bilimsel yayınlardan birine de imza attığını ifade etti.

Sönmezer, karından yumurta toplama yönteminin özellikle doğurganlığını kaybetme riski bulunan çocuklar ve genç kadınlar için önemli bir alternatif olduğuna dikkat çekti.

Çiftler evlenir evlenmez test yaptırmalı

Çocuk sahibi olmayı hemen düşünmeseler bile evlenen çiftlerin doğurganlık durumlarını değerlendirmesi gerektiğini vurgulayan Sönmezer, kadınların AMH testiyle yumurtalık rezervlerini, erkeklerin ise sperm analiziyle üreme potansiyellerini öğrenebileceğini söyleyerek “Bugün düşük yumurtalık rezervine sahip bir kadın doğal yollarla gebe kalabilir. Ancak birkaç yıl sonra bu şansını tamamen kaybedebilir. Bu nedenle çiftlerin durumlarını erken dönemde bilmeleri çok önemli” diye konuştu.

Kadında basit bir AMH testi, erkekte ise sperm analizi ile olası sorunların önceden tespit edilebildiğini belirten Sönmezer, çocuk sahibi olmayı ileriki yıllara bırakmayı planlayan çiftlerin de bu testleri yaptırmasının önemli olduğunu söyledi.

Sigara, kilo ve stres doğurganlığı etkiliyor

Yaşam tarzının doğurganlık üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirten Sönmezer, sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, fazla kilo ve stresin hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini olumsuz etkilediğini söyledi.

Bir adet döneminde doğal yolla gebelik elde etme ihtimalinin yaklaşık yüzde 20 olduğunu belirten Sönmezer, düzenli adet gören kadınlarda yumurtlama döneminin doğru hesaplanmasının gebelik şansını artırabileceğini ifade etti.

Düzenli adet görmenin tek başına doğurganlığın normal olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Sönmezer, kadınların belirli aralıklarla yumurtalık rezervlerini kontrol ettirmeleri gerektiğini söyledi.

Yardımcı üreme tekniklerinde başarı oranları yükseldi

Yumurta dondurma işlemlerinde kullanılan vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yönteminin başarı oranlarını önemli ölçüde artırdığını belirten Sönmezer, günümüzde dondurulmuş ve çözülmüş yumurtalarla elde edilen gebelik oranlarının taze yumurtalarla elde edilen sonuçlara oldukça yaklaştığını söyledi.

Polikistik over sendromu gibi düzensiz adet gören kadınlarda yumurtlama takibi, zamanlanmış ilişki ve aşılama yöntemlerinin uygulanabildiğini belirten Sönmezer, aşılama tedavisinin genellikle üç denemeye kadar sürdürüldüğünü, sonuç alınamaması halinde tüp bebek tedavisine geçildiğini ifade etti.

Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftlerin umutsuzluğa kapılmaması gerektiğini belirten Sönmezer, “Bugün yardımcı üreme tekniklerinde elde edilen başarı oranları geçmişe göre çok daha yüksek. Zamanlanmış ilişki, aşılama ve tüp bebek uygulamaları sayesinde çok sayıda çift çocuk sahibi olabiliyor” dedi.

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!