Inter’de yeni sportif direktör Dario Baccin’in öncelikli gündem maddeleri arasında Çalhanoğlu’nun yanı sıra Federico Dimarco ve Carlos Augusto’nun sözleşme durumları da bulunuyor. Sky Sport da 12 Eylül’de Inter ile Çalhanoğlu’nun temsilcileri arasında görüşme planlandığını ve tarafların birlikte devam etme ihtimalini değerlendireceğini bildirmişti.

Çalhanoğlu'nun sözleşmesi 2027'de bitiyor

Hakan Çalhanoğlu, Inter ile son olarak 2023 yılında sözleşmesini uzatmış ve mevcut anlaşma 2027 yılına kadar yenilenmişti.

Milli futbolcunun Inter'deki mevcut sözleşmesinin sona ermesine yaklaşık bir sezon kalırken, kulübün deneyimli orta sahayı daha uzun süre kadroda tutmak istediği belirtiliyor.

Ancak taraflar arasında henüz tamamlanmış bir yeni sözleşme bulunmuyor. La Gazzetta dello Sport'un eylül ayında yayımladığı haberde de Çalhanoğlu'nun sözleşmesinin 2027'de sona ereceği ve yeni kontrat konusunda görüşmenin beklendiği aktarılmıştı. Çalhanoğlu aynı haberde, o tarihte kendisine yeni sözleşme konusunda henüz bir temas olmadığını söylemişti.

Inter'den Çalhanoğlu için yeni temas

Di Marzio'nun aktardığı son bilgilerde ise sürecin yeni bir aşamaya taşınacağı ifade ediliyor. Inter yönetiminin Çalhanoğlu'nun menajeriyle temas kurarak yeni sözleşme için şartları masaya yatırması bekleniyor.

İtalyan basınında yer alan bazı haberlerde Inter'in yeni sözleşme konusunda maaş yapısını da yeniden değerlendirebileceği öne sürülüyor. Türkiye Gazetesi'nin 28 Eylül tarihli haberinde, İtalyan basınındaki iddialara dayanılarak Çalhanoğlu'ndan mevcut ücretinde indirime gitmesinin istenebileceği yazıldı. Bu ayrıntı henüz Inter tarafından resmi olarak doğrulanmış değil.

Inter'den daha önce net mesaj gelmişti

Inter Sportif Direktörü Piero Ausilio da Haziran 2026'da Hakan Çalhanoğlu'nun geleceğiyle ilgili yaptığı açıklamada, milli futbolcunun sözleşmesi bulunduğunu ve kulübün kendisini takımda tutmak istediğini söylemişti.

Çalhanoğlu ise 2026-27 sezonunun başlangıcında Inter formasıyla etkili bir performans ortaya koydu. Kulübün resmi internet sitesinde yer alan 30 Ağustos tarihli habere göre milli futbolcu, sezonun ilk iki lig maçında iki gol kaydetti.

Milli yıldız için kritik süreç

Hakan Çalhanoğlu'nun Inter'deki geleceği açısından önümüzdeki dönemde yapılacak görüşmeler belirleyici olacak. Şu an için taraflar arasında yeni sözleşme konusunda tamamlanmış bir anlaşma bulunmazken, İtalyan kulübünün milli futbolcunun kontratını uzatmak için görüşme masasına oturmayı planladığı bildiriliyor.

Çalhanoğlu'nun Inter'deki mevcut sözleşmesi 30 Haziran 2027'de sona eriyor.

TBMM kayıtlarına göre her iki teklif de İçişleri Komisyonu'nda bulunuyor. Dolayısıyla söz konusu meslek grupları için henüz yeni bir yeşil pasaport hakkı oluşmuş değil.

Pilotlara yeşil pasaport için 5 yıl şartı

30 Eylül 2026'da TBMM Başkanlığına gelen teklif, 5 yıl fiili olarak uçuş hizmeti veren pilotlara hususi damgalı pasaport verilmesini amaçlıyor. Teklifin ilk imza sahibi Yeni Parti Bursa Milletvekili Hasan Öztürk. Teklifin esas numarası 2/3897 ve 1 Ekim'de İçişleri Komisyonu'na sevk edildi.

Teklif metninde, hava yolu pilot lisansı alınış tarihinden itibaren 5 yıl fiilen uçuş hizmeti yapan pilotların kapsama alınması öngörülüyor.

Düzenlemede ayrıca bazı suçlar ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar bakımından hak sahipleri hakkında soruşturma veya kovuşturma bulunmaması şartı yer alıyor. Teklifte, uygulamaya ilişkin usul ve esasların İçişleri Bakanlığınca yönetmelikle belirlenmesi öngörülüyor.

Teklifin gerekçesinde ise pilotların yurt dışındaki eğitim, uçuş testleri ve uçak teslim alma süreçlerinde vize işlemleriyle karşılaşmasının zaman ve maliyet oluşturduğu belirtiliyor.

Mühendis ve mimarlar için 10 yıl kıdem şartı

28 Eylül 2026'da TBMM Başkanlığına sunulan ikinci teklifte ise TMMOB üyesi olan ve en az 10 yıl kıdeme sahip mühendis ve mimarlara hususi damgalı pasaport verilmesi amaçlanıyor.

Teklifin ilk imza sahibi Yeni Parti Sivas Milletvekili Ulaş Karasu. 2/3888 esas numaralı teklif de 1 Ekim'de İçişleri Komisyonu'na sevk edildi ve TBMM kayıtlarında halen “Komisyonda” statüsünde bulunuyor.

Teklifin gerekçesinde mühendis ve mimarların yurt dışındaki eğitim, konferans, çalıştay ve teknik etkinliklere katılımının mesleki gelişim açısından önem taşıdığı ifade ediliyor.

Yeşil pasaport hakkı şu an genişledi mi?

Hayır. Pilotlar, mühendisler ve mimarlar açısından yeni bir yeşil pasaport hakkı henüz yürürlüğe girmiş değil.

TBMM kayıtlarında her iki teklifin de son durumu “Komisyonda” olarak gösteriliyor. Tekliflerin yasalaşabilmesi için TBMM'deki yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.

Bu nedenle mevcut durumda yalnızca tekliflerde öngörülen şartları taşıyan kişilerin başvuru yapabileceği şeklinde bir uygulama bulunmuyor.

Mevcut durumda kimler yeşil pasaport alabiliyor?

Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün güncel bilgilerinde hususi damgalı pasaport hakkı, mevzuatta belirlenen çeşitli kamu görevlileri ve bazı özel statülere sahip kişiler için düzenleniyor. Bunlar arasında birinci, ikinci ve üçüncü derece kadrolarda bulunan devlet memurları ve diğer kamu görevlileri ile belirli şartları sağlayan belediye başkanları ve diğer hak sahipleri bulunuyor.

Ayrıca mevzuatta belirlenen şartları taşıyan ihracatçılar ve avukatlar için de hususi damgalı pasaport uygulaması bulunuyor. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, hususi pasaportların harçtan muaf olduğunu, ancak başvuru sırasında pasaport defter bedelinin ödendiğini belirtiyor.

Dolayısıyla yeni teklifler, mevcut kapsamın dışında kalan pilotlar ile belirli şartları taşıyan mühendis ve mimarlarında hususi damgalı pasaport alabilmesine yönelik yeni bir yasal düzenleme yapılmasını amaçlıyor.

Teklifler ne zaman sonuçlanacak?

Pilotlara yönelik 2/3897 esas numaralı teklif ile mühendis ve mimarlara yönelik 2/3888 esas numaralı teklifin TBMM İçişleri Komisyonu'ndaki süreci devam ediyor.

Tekliflerin komisyon ve Genel Kurul aşamalarında kabul edilmesi halinde düzenlemelerin kapsamı ve yürürlük tarihi kesinleşecek. Bu aşamaya kadar pilotlar, mühendisler ve mimarlar açısından tekliflerde yer alan şartların mevcut yeşil pasaport hakkı anlamına gelmediği dikkate alınmalı.

Üniversitelerin farklı alanlardaki projeleri sergileniyor

TEKNOFEST Güneydoğu'da üniversiteler, yapay zekadan otonom sistemlere, insansız hava ve deniz araçlarından roket teknolojilerine kadar farklı alanlardaki çalışmalarını ziyaretçilerle buluşturuyor.

Etkinlik alanında ayrıca sağlık teknolojileri, elektrikli araçlar, kuantum teknolojileri ve robotik alanlarında geliştirilen projeler de sergileniyor.

Prof. Dr. Özvar, stantlardaki projeleri öğrencilerden dinledi ve üniversitelerin bilimsel ve teknolojik çalışmalarına ilişkin ayrıntıları öğrencilerden aldı.

Özvar: Öğrenciler bir yıl boyunca hazırladıkları projelerle yarıştı

TEKNOFEST'in gençlerin uzun süre üzerinde çalıştıkları projeleri ortaya koymaları açısından önemli bir imkan sağladığını belirten Özvar, etkinliğin öğrencilerin birbirleriyle yarışmasına da olanak tanıdığını söyledi.

Özvar, "Burada öğrencilerimiz gerçekten bir sene boyunca hazırlık yaptıkları projelerde birbirleriyle yarışma imkanı buldular. Ben bütün bu etkinliğe katılan, bu TEKNOFEST yarışmasına veya rekabete katılan öğrencilerimizi kutlarım" ifadelerini kullandı.

Özvar: TEKNOFEST öğrencilerin öz güvenini ortaya çıkarıyor

Üniversite öğrencilerinin eğitim sırasında edindikleri bilgileri farklı bilgi ve deneyimlerle bir araya getirerek uygulamaya aktardığını ifade eden Özvar, TEKNOFEST'in bu sürece katkı sunduğunu belirtti.

Özvar, "TEKNOFEST, bize aslında içimizde gizli saklı olan o öz güveni, başarabilme duygusunu ortaya çıkarıyor" değerlendirmesinde bulundu.

Öğrencilerin üniversitede öğrendikleri bilgileri üniversite dışındaki bilgilerle birleştirerek uygulamaya dönüştürdüklerini dile getiren Özvar, gençlerin dikkat çeken başarılara ulaşabildiğinin etkinlikte açık şekilde görüldüğünü söyledi.

TEKNOFEST gençlere bilim ve teknoloji yolunda deneyim kazandırıyor

Gençlerin ilerleyen dönemde Türkiye'nin bilimsel ve teknolojik gelişiminde önemli görevler üstleneceğine inandığını belirten Özvar, yarışmalara katılan öğrencilerin bir bölümünün gelecekte Milli Teknoloji Hamlesi'nin yürütücülüğünü ve liderliğini üstlenebileceğini ifade etti.

Özvar, bu gençlerin Türkiye'yi bilim, teknoloji ve inovasyon alanlarında daha ileriye taşıyacağını söyledi.

Üniversite öğrencilerinin sahip oldukları bilgi ve birikimi yalnızca akademik çalışmalarla sınırlı bırakmamaları gerektiğine de dikkati çeken Özvar, öğrencilerin farklı alanlarda üretken olmalarının önemini vurguladı.

Özvar, gençlere TEKNOFEST'in yanı sıra çevreleriyle daha fazla etkileşim kurmaları, kampüs dışına çıkmaları ve kendi alanlarında edindikleri bilgileri toplumla paylaşmaları tavsiyesinde bulundu.

Toplantıda, yatırımcıların yararına hayata geçirilebilecek ilave düzenlemeler ve adımlar değerlendirildi.

İletişim Başkanlığı'ndan açıklama

İletişim Başkanlığı'ndan 500 binden fazla yatırımcıyı ilgilendiren süreç ile ilgili şu açıklama yapıldı:

"İkinci Fon Kurulu Toplantısı, Cumhurbaşkanı Yardımcımız Başkanlığı’nda toplanmıştır. Toplantıda Sermaye Piyasası Kurulu’nun 30.09.2026 tarihli kararları çerçevesinde hesaplanacak net yatırım tutarı hesap yöntemine ilişkin ilgili kurumların çalışmaları ile Kurulun aynı tarihte fon hesaplarına ilişkin aldığı ödeme kararına yönelik ikincil düzenlemeler ve ödeme takvimi değerlendirilmiştir.

Devamında çalışmaları bir süredir devam eden Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına ilişkin taslak üzerinde çalışılmış ve nihai halinin verilmesi için ilgili kurum ve kuruluşlara gerekli talimatlar iletilmiştir. Ele alınan bütün düzenlemelerde vatandaşlarımıza herhangi bir ek yük getirilmemesine yönelik anlayış vurgulanmıştır. İlgili kurumlarımız ile fon piyasasının belirli ve sınırlı bir bölümünde ortaya çıkan sorunun çözümüne ilişkin sermaye piyasası kuralları çerçevesinde, hakkaniyet ve adalet gözetilerek gerekli çalışmalar hızlı ve etkili bir şekilde sürdürülecektir.

İkinci Fon Kurulu Toplantısı, Cumhurbaşkanı Yardımcımız Başkanlığı’nda toplanmıştır.

Toplantıda Sermaye Piyasası Kurulu’nun 30.09.2026 tarihli kararları çerçevesinde hesaplanacak net yatırım tutarı hesap yöntemine ilişkin ilgili kurumların çalışmaları ile Kurulun aynı tarihte… pic.twitter.com/9qiJCuTL5A

— T.C. İletişim Başkanlığı (@iletisim) October 2, 2026

Brent petrolün varil fiyatı 101 dolar seviyesinin üzerinde işlem görürken, petrol piyasalarındaki gelişmeler Türkiye'deki akaryakıt fiyatlarını da etkiliyor.

Motorine ne kadar indirim bekleniyor?

Eşel mobil sisteminin 1 Ekim'de sona ermesinin ardından akaryakıt ürünlerine zam gelmişti. Benzin, motorin ve LPG fiyatlarında yaşanan artışın ardından motorin için bu kez indirim beklentisi ortaya çıktı.

Ekonomim'in haberine göre motorinin litre fiyatına 3 Ekim Cumartesi günü 2 lira 22 kuruş indirim gelmesi bekleniyor. İndirimin gerçekleşmesi halinde motorin fiyatları satış noktalarında yeniden değişecek.

Akaryakıt fiyatları, petrol fiyatlarının yanı sıra döviz kuru ve vergi düzenlemelerindeki değişikliklere bağlı olarak da güncellenebiliyor.

1 Ekim'de akaryakıta zam gelmişti

Eşel mobil sisteminin sona ermesiyle 1 Ekim'de akaryakıt fiyatlarında artış yaşanmıştı. Motorine 3,60 lira, benzine 4,23 lira, LPG'ye ise yaklaşık 1,48 lira zam gelmişti.

Yeni zamların ardından motorin fiyatı bazı kentlerde 98 liranın üzerine çıkarken, benzin fiyatları da 84 lira seviyesini aştı.

İstanbul, Ankara ve İzmir'de güncel akaryakıt fiyatları

1 Ekim itibarıyla paylaşılan güncel fiyatlar bölgelere göre değişiklik gösteriyor. İstanbul'un Avrupa ve Anadolu yakasında farklı fiyatlar uygulanırken Ankara ve İzmir'deki fiyatlar da ayrı seviyelerde bulunuyor.

İstanbul Avrupa Yakası

• Benzin: 84,60 TL

• Motorin: 97,20 TL

• LPG: 41,20 TL

İstanbul Anadolu Yakası

• Benzin: 86,50 TL

• Motorin: 97,10 TL

• LPG: 40,60 TL

Ankara

• Benzin: 85,60 TL

• Motorin: 98,30 TL

• LPG: 41,29 TL

İzmir

• Benzin: 85,90 TL

• Motorin: 98,60 TL

• LPG: 41,20 TL

Brent petrol 100 doların üzerinde

Küresel petrol piyasalarında Ortadoğu'daki gelişmeler fiyatlar üzerinde etkili olmaya devam ediyor. ABD ile İran arasındaki karşılıklı saldırılar, enerji tesislerine yönelik saldırılar ve Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırıları piyasadaki belirsizliği artırıyor.

Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin ciddi şekilde yavaşlaması ve petrol sevkiyatlarındaki düşüş de arz endişelerini güçlendiriyor. Brent petrolün varil fiyatı 101,77 dolar seviyesinde bulunuyor.

Petrol fiyatlarının savaş öncesindeki yaklaşık 70 dolar seviyesinden 100 doların üzerine çıkması, akaryakıt fiyatları üzerindeki baskının devam etmesine neden oluyor.

Motorine beklenen indirimin 3 Ekim'de uygulanması halinde güncel fiyatların yeniden değişmesi bekleniyor.

İran'dan ABD'nin yaptırım adımlarına tepki

Bakanlığın açıklamasında, ABD'nin İran'a yönelik yaptırım uygulamaları "yasa dışı ve insanlık dışı" olarak değerlendirildi. Söz konusu adımların ülkelerin ulusal egemenliğine saygı ilkesini ihlal ettiği ve temel insan hakları standartlarına aykırı olduğu savunuldu.

Açıklamada ayrıca yaptırımların, ülkeler arasındaki dostane ilişkileri, özellikle de komşu devletler arasındaki ilişkileri zedelemeye yönelik tehlikeli bir komplo oluşturduğu öne sürüldü.

Uçuş kısıtlamalarının çeşitli grupları etkilediği belirtildi

İran Dışişleri Bakanlığı, İran ve Irak halkları arasındaki tarihi, dini ve kültürel bağlara işaret etti. İki ülke arasındaki mevcut ilişkilerin de hatırlatıldığı açıklamada, sivil havacılık trafiğine getirilen kısıtlamaların ortak çıkar ve kaygılarla bağdaşmadığı ifade edildi.

Uçuşların sınırlandırılmasının iki ülkede bulunan binlerce kutsal mekan ziyaretçisi, hasta, öğrenci ve ekonomik aktivist açısından ciddi sorunlara neden olduğu belirtildi.

Açıklamada, bu durumun İran ve Irak arasındaki stratejik ve iyi komşuluk ilişkilerinin niteliğiyle açık biçimde çeliştiği kaydedildi.

İran'dan Irak'a normalleşme talebi

İran Dışişleri Bakanlığı, Irak'ın ulusal egemenliğine saygı gösterilmesi gerektiğini vurguladı. Bakanlık, ekonomik terörizm ve ABD'nin kışkırtmaları karşısında iki ülkenin çıkarlarını gözeten adımlar atılması çağrısında bulundu.

Açıklamada, İran ve Irak havayollarının uçuşlarına getirilen kısıtlamaların kaldırılması ve iki ülke arasındaki hava ulaşımında normal koşullara dönülmesi için uygun kararların alınması talep edildi.

5 Ekim'de iki tahvil yeniden ihraç edilecek

Bakanlığın iç borç ihraç takviminde yer alan bilgilere göre, 5 Ekim Pazartesi günü 2 yıl (707 gün) vadeli, 6 ayda bir sabit kupon ödemeli devlet tahvili yeniden ihraç edilecek.

Aynı gün 5 yıl (1652 gün) vadeli ve 6 ayda bir sabit kupon ödemeli devlet tahvilinin de yeniden ihracı yapılacak.

Pazartesi günkü program kapsamında ayrıca 2 yıl (728 gün) vadeli, 6 ayda bir kupon ödemeli altın tahvili ile 6 ayda bir kira ödemeli altına dayalı kira sertifikasının doğrudan satışı gerçekleştirilecek.

Bunun yanında 6 ayda bir kira ödemeli Türk Lirası Referans Endeksli Kira Sertifikasına (TLREFK) endeksli kira sertifikası da doğrudan satış yöntemiyle yatırımcılara sunulacak.

6 Ekim'de iki tahvil için yeniden ihraç yapılacak

Bakanlığın 6 Ekim Salı günü düzenleyeceği işlemler arasında 4 yıl (1435 gün) vadeli, 6 ayda bir kupon ödemeli TLREF'ye endeksli devlet tahvili bulunuyor. Aynı gün 8 yıl (2912 gün) vadeli, 6 ayda bir kupon ödemeli devlet tahvili de yeniden ihraç edilecek.

Salı gününün programında ayrıca 1 yıl (364 gün) vadeli, 6 ayda bir kupon ödemeli dolar cinsi devlet tahvilinin doğrudan satışı yer alıyor.

Yerin altını adeta bir “röntgen” gibi tahribatsız yöntemlerle inceleyen jeofizik mühendisleri; zeminin özelliklerinden faylara, yer altı suyundan maden ve enerji kaynaklarına, tünel ve barajlardan mevcut yapıların incelenmesine kadar geniş bir alanda çalışıyor. 6 Şubat depremleri ise deprem güvenliğinin yalnızca bina güvenliğiyle sınırlı olmadığını, yerel zemin koşullarının ve bilimsel veriye dayalı kent planlamasının önemini bir kez daha ortaya koydu.

Ziya Orhan Derinsu

Geçtiğimiz günlerde Gazeteciler Cemiyeti’ni de ziyaret eden TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu'ndan Dr. N. Yıldırım Gündoğdu ve Ziya Orhan Derinsu ile odalarının 40. yılını kutladığı, Türkiye'de jeofizik eğitiminin 100. yılına hazırlandığı bir dönemde, mesleğin deprem güvenliğinden enerji ve su kaynaklarına uzanan rolünü, kentlerin neden ayrıntılı yer bilimleri verilerine ihtiyaç duyduğunu ve afetler yaşanmadan önce nelerin yapılması gerektiğini konuştuk...

Dr. N. Yıldırım Gündoğdu

“Bizim mücadelemiz, afet olduktan sonra kayıpları saymak yerine, afet öncesinde kayıpları önleyebilecek bilimsel çalışmaları yaygınlaştırmaktır” diyen Dr. N. Yıldırım Gündoğdu ve Ziya Orhan Derinsu’nun 24 Saat Gazetesi’nin sorularını yanıtladı:

Jeofizik mühendisliği nedir? Bir yurttaşın anlayacağı şekilde, ne iş yaptığınızı nasıl anlatırsınız?

Jeofizik mühendisliğini en basit hâliyle, yerin altının ve mühendislik yapılarının fiziksel parametrelerini jeofizik yöntemler ile tahrip etmeden araştıran; elde ettiği verilerle modeller oluşturan ve yorumlayan bir mühendislik dalı olarak tanımlayabiliriz. Nasıl ki bir doktor vücudumuzun organlarını, kemiklerin, dokuların veya damar durumunu doğrudan göremediği için röntgen, MR veya ultrason gibi yöntemlerden yararlanıyorsa, biz de yerin ve yapıların araştırmasını jeofizik yöntemler ile inceliyoruz.

3 boyutlu bir fay düzlemi

‘Yalnız binayı değil, üzerinde yükseldiği zemini de tanımak zorundayız’

Ancak işimiz yalnızca bir “görüntü” elde etmek değil. Ölçümü planlıyor, veriyi topluyor, işliyor, modelliyor ve mühendislik açısından değerlendiriyoruz. Bu anlamda sadece ölçmek işimizin sadece bir kısmı... Zeminin özelliklerinden yer altı suyuna, faylara; maden, petrol ve doğal gaz aramalarından jeotermal kaynaklara; tünellerden barajlara ve mevcut yapıların incelenmesine kadar geniş bir alanda çalışıyoruz. Türkiye’de bunun yurttaşa en doğrudan dokunan yönlerinden biri ise deprem ve yapı güvenliği. Çünkü bir yapıyı değerlendirirken yalnızca binayı değil, üzerinde yükseldiği zemini de tanımak zorundayız.

Bu, doktor-röntgen benzetmesini biraz açar mısınız?

Bu benzetmeyi özellikle kullanıyoruz çünkü yaptığımız işi herkesin anlayabileceği bir dille anlatıyor. Fakat jeofizik mühendisliği yalnızca “filmi çekmek” gibi düşünülmemelidir. Hangi yöntemin hangi problem için kullanılacağına karar vermek, ölçümü doğru tasarlamak, veriyi değerlendirmek ve yer altının nasıl bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymak da işimizin parçasıdır. Her sahaya veya yapıya farklı yöntem ve yöntem parametreleri ile tasarım yapılmalıdır.

Zemin dolgu araştırması ile elde edilen 2D elektronik model

"Sadece görüntü oluşturmuyor, o görüntünün ne söylediğini de değerlendiriyoruz"

Sismik yöntemlerle tabakaların dalga hızlarını, olası petrol kapanlarını, deprem dalgalarının davranışını, elektrik yöntemlerle suya doygun bölgeleri, boşlukları, fayları, arkeolojik yapıları veya elektromanyetik yöntemler ile jeotermal araştırmaları, derin kabuk araştırmalını araştırabiliyoruz. Yer ve yapı radarı ile yakın yüzey zemin özelliklerini, kolonları, kirişleri tahribatsız tarayabiliyoruz. Tüm bu yöntemlerimiz frekans ve ortam bağımlı olarak mikro ölçekten makro ölçeklere kadar uygulanmaktadır. Sahaya uygun yöntem ve parametreleri jeofizik mühendisi belirlemelidir. Verilerimizden iki ve üç boyutlu modeller oluşturuyor ve bunların ne anlattığını mühendislik açısından yorumluyoruz. Dolayısıyla biz yalnızca görüntüyü oluşturan değil, o görüntünün ne söylediğini değerlendiren taraftayız.

Jeofizik mühendisliği hayatımızın hangi noktalarında var ama biz çoğu zaman fark etmiyoruz?

Yaşadığımız binanın zemininden kullandığımız yer altı suyuna, tünellerden barajlara, madenlerden petrol ve doğal gaza, jeotermal enerji kaynaklarına kadar geniş bir uygulama alanımız var.

Temel ihtiyacımız olan suyu bulabiliyoruz, bir karayolu veya demir yolu inşa edilmeden, tünel açılmadan önce güzergâhtaki yer altı koşullarını, bir barajda su sızıntısına neden olabilecek zayıf bölgeleri, bir maden sahasında cevherin uzanımını araştırıyoruz. Petrol ve doğal gaz aramalarında olası yüksek verimli noktaların belirlenmesine, jeotermal sahalarda sistemin anlaşılmasına katkı sağlıyoruz. Ama yurttaşa en doğrudan dokunan nokta deprem ülkesi olduğumuz gerçeği ile üzerinde yaşadığımız zeminin doğru tanınmasıdır.

Hatay- deprem sonrası sismik çalışma

Bir binanın yapılacağı zeminin değerlendirilmesinde jeofizik mühendisi tam olarak ne yapar?

Bir yapı yapılmadan önce zeminin farklı derinliklerdeki özelliklerini, tabakaların kalınlıklarını, dalga hızlarını, olası zayıf ve su içeren bölgelerini ve zeminin hâkim titreşim periyodunu belirleyebiliyoruz. Bunun için sismik kırılma, yüzey dalgası analizleri, elektrik yöntemler ve mikrotremor gibi tekniklerden yararlanıyoruz. Yaptığımız modeller ile zemini daha kapsamlı tanıyabiliyoruz. Bu sayede ortaya çıkarttığımız parametreler ve zeminin dinamik bir yük altında nasıl davranacağı, yapının nasıl tasarlanacağına temel oluşturmaktadır. Bu durum doğrudan yapı sağlığını ilgilendirir.

Hatay- deprem sonrası sismik çalışma

"Deprem güvenliği sadece yapı güvenliğinden ibaret değil"

6 Şubat depremlerinden sonra jeofizik mühendisliği açısından hangi eksiklikler daha görünür hâle geldi? Bugün hâlâ yapılması gerekenler neler?

6 Şubat depremleri, deprem güvenliğinin yalnızca bina güvenliğinden ibaret olmadığını bir kez daha gösterdi. Çok geniş bir bölgede meydana gelen bu depremler, yerel zemin koşullarının, yapılaşma kararlarının ve afet öncesi hazırlıkların ne kadar önemli olduğunu ortaya koydu. Özellikle farklı zemin koşullarına sahip bölgelerde yapılaşma kararlarının yalnızca genel değerlendirmelerle değil, yerel ölçekte elde edilen bilimsel verilerle desteklenmesi gerektiği daha belirgin hâle geldi. Bugün hâlâ üzerinde durulması gereken konulardan biri, kentlerin tamamını kapsayan ayrıntılı yer bilimleri araştırmalarının yaygınlaştırılmasıdır. Bir kentin yalnızca belirli bölgelerinde yapılan çalışmalarla bütün yerleşim alanlarının zemin özelliklerini temsil etmek her zaman mümkün değildir. Özellikle hızlı yapılaşmanın olduğu bölgelerde, güncel ve ayrıntılı yer altı verilerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bugün kentlerin tamamını kapsayan ayrıntılı yer bilimleri çalışmalarının yaygınlaştırılmasına, verilerin güncel tutulmasına ve planlama süreçlerine gerçekten yansıtılmasına ihtiyaç var. Sadece yeni yapılacak binaların değil, mevcut yapı stokunun bulunduğu alanların da zemin koşullarıyla birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. Kurumlar arasında veri paylaşımı ve süreklilik de önemli.

Sohbetimizde “Doğal afetlerde bir canımızı daha kaybetmek istemiyoruz” demiştiniz. Jeofizik mühendislerinin afetlerdeki rolü nedir?

Doğal olayları engelleyemeyiz; ancak bunların afete dönüşmesini ve yaratacağı kayıpları azaltmak için bilimsel veriden yararlanabiliriz. Jeofizik mühendisliğinin önemli yeteneklerinden biri de riskleri afet meydana gelmeden önce ortaya koymaya katkı sağlamaktır.

Afet riskini azaltmada jeofizik mühendislerini önemi

Deprem açısından yalnızca fayların nerede olduğunu bilmek yeterli değildir. Deprem dalgalarının geçtiği zeminin özelliklerini de bilmemiz gerekir. Çünkü aynı deprem farklı zeminlerde farklı etkiler oluşturabilir. Bunu yer altı modelleri ile ortaya koyabiliyoruz.

Bir diğer örnek heyelan: Olası heyelan bölgelerinde zayıf tabakaları, kayan yüzeyi gösteren modeller ortaya çıkarıyoruz. Önlem alınmasında bu bilgiler kullanılıyor.

Hedef afet riskini azaltmaksa burada jeofizik mühendislerinin rolü büyüktür. Yer altıyla ilgili bir mühendislik kararı verilecekse, o kararı destekleyecek verinin jeofizik mühendisi tarafından ölçülmesi ve yorumlanması gerekir. Elbette jeofizik mühendisliği tek başına bütün afet risklerini ortadan kaldırmaz. Ancak jeoloji, inşaat ve diğer mühendislik disiplinleriyle birlikte çalıştığında, tehlikelerin önceden belirlenmesine ve doğru önlemlerin alınmasına önemli katkı sağlar. Bizim mücadelemiz, afet olduktan sonra kayıpları saymak yerine, afet öncesinde kayıpları önleyebilecek bilimsel çalışmaları yaygınlaştırmaktır.

‘Amacımız, deprem bilincini doğru bilgiyle oluşturmak’

Deprem okuryazarlığı konusunda bir çalışma yapmak istediğinizi belirtmiştiniz. Bunu biraz açar mısınız?

Deprem okuryazarlığını, toplumun depremi yalnızca korkulan bir felaket olarak değil, bilimsel olarak anlaşılması ve hazırlık yapılması gereken bir doğal olay olarak görmesi şeklinde tanımlayabiliriz. Özellikle sosyal medyada çok fazla bilgi dolaşıyor ve bunların tamamı doğru değil.

Biz deprem nedir, faylar nasıl çalışır, zemin depremi nasıl etkiler, yapı güvenliği neden önemlidir ve doğru bilgiye nereden ulaşılır gibi konuları herkesin anlayabileceği bir dille anlatmak istiyoruz. Bunun eğitim kurumlarında, yerel yönetimlerde, mahallelerde ve medya aracılığıyla yaygınlaşması önemli. Deprem okuryazarlığı yalnızca deprem çantası hazırlamak değildir; yaşadığımız bölgenin risklerini bilmek, oturduğumuz binanın güvenliğini önemsemek ve bilimsel bilgiyle hareket etmek de bunun parçasıdır. Amacımız deprem bilincini doğru bilgiyle oluşturmaktır.

Bir bölgede yapılan sismik çalışmaya ait sismik hızlardan elde edilen harita

Mesleğinizin önündeki en önemli sorun nedir? Yetki, mevzuat, istihdam, kamudaki örgütlenme mi?

Öncelikle jeofizik mühendisliğinin, ülkenin ihtiyaç duyduğu temel mühendislik disiplinlerinden biri olarak kabul edilmesi gerekiyor. Buranın altını kalın çizgiyle çiziyoruz: Türkiye bir deprem ülkesidir ve bununla baş edebilmemiz için, güvenli yapılaşma, dirençli kentler için jeofizik mühendisliği bu ülkenin en ihtiyaç duyduğu mesleklerden biridir.

Ayrıca enerji, su, yenilenebilir enerji gibi önemli ihtiyaçlarımıza da çözüm sunan bir mesleğin karar alma ve denetim mekanizmalarında yerinin daha fazla olması gerekir. Bu çalışmaların yapıldığı kamu kurumlarında ve yerel yönetimlerde yeterli jeofizik mühendisi istihdamı önemli. Çünkü bir jeofizik ölçümün ve modelin niteliğini bu alanda uzman kişilerin değerlendirmesi gerekir.

Bunun yanında mesleki sorumlulukların açık tanımlanması ve mevzuatın nitelikli uygulamayı sağlayacak biçimde işlemesi gerekiyor. Dolayısıyla yetki, mevzuat ve istihdamı birlikte ele almak gerekiyor.

Jeofizik mühendislerinin Türkiye’de daha etkin rol alması için ne değişmeli? Oda olarak öncelikli talebiniz nedir?

Türkiye bir deprem ülkesi ve jeofizik mühendisliği kamusal güvenlik açısından önemli bir mühendislik alanı. Kamu kurumlarında ve yerel yönetimlerde görev ve sorumluluklarımızın daha etkin tanımlanmasını, yeterli sayıda jeofizik mühendisi istihdam edilmesini istiyoruz. Deprem öncesi hazırlık, kentsel dönüşüm, imar planlaması, afet risklerinin belirlenmesi ve büyük mühendislik projelerinde mesleğimizin etkin biçimde yer alması gerekiyor. Benzer şekilde maden, jeotermal, petrol, doğal gaz ve hidrokarbon araştırmalarında birincil meslek dallarından birisi jeofizik mühendisliğidir.

Oda olarak önceliklerimizden biri, mesleğin yasal ve kurumsal çerçevesinin güçlendirilmesi ve nitelikli jeofizik çalışmaların yaygınlaştırılması… Bu, kamu yararı ve güvenli yaşam alanları açısından bir zorunluluktur.

Bugün bu röportajı okuyan bir yurttaşın jeofizik mühendisliği konusunda aklında kalmasını istediğiniz tek şey nedir?

Bu mesleğin bu ülke için önemi aklında kalsın isteriz. TMMOB Jeofizik Mühendisleri Odası, odamız, meslek örgütümüz bu yıl 40. yaşını kutluyor. Ayrıca 2027, Türkiye’de Jeofizik Eğitiminin 100. yılı. 40 yıllık bir emekten, cumhuriyet ile yaşıt bir gelişimden bahsediyoruz. Doğal kaynaklar için, güvenli kentler için, yenilebilir enerji için ülkemizin bu mesleğe ve bu mesleği yapacak gençlerine ihtiyacı var.

İlk konser 14 Ekim'de İzmir Sahne Tozu Tiyatrosu'nda

Üç şehri kapsayan konser dizisinin ilk buluşması, sanatçının memleketi İzmir’de gerçekleşecek. 14 Ekim 2026 Çarşamba akşamı saat 20.00’de, Sahne Tozu Tiyatrosu Haldun Dormen Sahnesi ev sahipliğinde düzenlenecek konserin biletleri Biletix üzerinden genel satışa açıldı.

Elde edilecek tüm bilet gelirleri, Ferdi Zeyrek Vakfı’nın eğitim bursları ve sosyal dayanışma projelerinde kullanılacak.

Bach'tan Sakamoto'ya uzanan özel seçki

İzmir Karşıyaka doğumlu İklim Tamkan, Ferdi Zeyrek’in hatırası için hazırladığı repertuvarda klasik miras ile çağdaş tınıları bir araya getiriyor. Konserde; Johann Sebastian Bach, Frédéric Chopin, Wolfgang Amadeus Mozart, Erik Satie, Gurdjieff–de Hartmann, Ryuichi Sakamoto, Arno Babajanyan gibi bestecilerin hafıza, kayıp ve umut temalarını işleyen eserleri seslendirilecek.

"Kaybın hafızaya, hafızanın değere dönüşmesi"

Konseri yalnızca bir anma gecesi olarak değil, kolektif bir dayanışma köprüsü olarak tanımlayan İklim Tamkan, projeye dair yaklaşımını şu sözlerle ifade etti:

"Bu konser; kaybın hafızaya, hafızanın değere, değerin ise devamlılığa dönüşmesi fikrine dayanıyor. Ferdi Zeyrek’in mirası, bir çocuğun eğitim yolculuğuna eşlik eden somut bir iyilik çağrısıdır."

Ferdi Zeyrek Vakfı, eğitimden sosyal yardımlara uzanan faaliyetleriyle her çocuğun eşit imkânlarla hayata başlaması adına yürüttüğü çalışmalara bu konser serisiyle yeni kaynak yaratmayı amaçlıyor.

9 zanlı yeniden mahkemeye çıkarıldı

Girne açıklarında meydana gelen gemi kazasına yönelik soruşturmada gözaltındaki zanlılar, yeniden Girne Kaza Mahkemesi'nin karşısına çıktı.

"Tedbirsizlik ve ihmalkarlık sonucu ölüme sebebiyet verme" suçlaması yöneltilen 9 zanlı hakkında mahkeme, gözaltı süresinin 7 gün daha devam etmesine karar verdi.

Filo Jet Girne'ye dönerken battı

KKTC'deki Girne Limanı ile Mersin'deki Taşucu Limanı arasında sefer düzenleyen "Filo Jet" isimli yüksek hızlı yolcu gemisi, 30 Ağustos Pazar günü öğle saatlerinde Girne'den ayrıldı.

Geminin hareketinden kısa süre sonra ön bölümünden su almaya başlaması üzerine Girne Limanı'na geri dönmeye çalıştığı, bu sırada ise geminin battığı belirtildi.

Soruşturmada, mağdurların korunacağını vurgulayan Uraloğlu, "Ucu nereye dokunursa dokunsun gereği yapılacak, suçluyu koruma noktasında olmadık, olmayacağız" dedi.

"Ekonomimizi sarsacak bir boyutta değil"

İşte Uraloğlu'nun açıklamalarından satır başları:

"Fon soruşturmasında mağdurları koruyacağız. Ucu nereye dokunursa dokunsun gereği yapılacak, suçluyu koruma noktasında olmadık, olmayacağız. Cumhurbaşkanı Yardımcımız Cevdet Yılmaz gerekli açıklamaları yapıyor bize.

Bir yandan tedbirler alınacak ama bir yandan da 86 milyonun kaynakları oraya aktırılmayacak kimse kusura bakmasın. Ekonomimizi sarsacak bir boyutta olmadığını söylemek istedim."

Yaylacıların dönüş sinyali ve kışın habercisi

Halk arasında "güz çiğdemi" adıyla da anılan bitki, çiçek açtığı dönemin yaylacıların köylerine dönüş zamanına denk gelmesi nedeniyle bölgede yaygın olarak "vargit" ismiyle adlandırılıyor. Kış mevsiminin yaklaştığını müjdeleyen mor taç yapraklar, sonbahar güneşi altında doğanın diğer tonlarıyla birleşerek etkileyici bir manzara sunuyor.

Yüksek rakımlı yamaçları ve orman açıklıklarını süslüyor

Bilimsel literatürde Colchicum speciosum olarak tanımlanan vargit çiçeği deniz seviyesinden 500 metre ile 3 bin metre yükseklik arasındaki nemli orman açıklıkları ve dağ yamaçlarında doğal olarak yetişiyor.

Toprak altındaki yumrulu gövdeden beslenen bitki, genellikle 3 ila 5 yapraktan meydana geliyor. Eylül ve ekim aylarında çiçek açan bitkinin boyu 10 ila 25 santimetreye kadar ulaşıyor.

Maktulün cep telefonu tereke eşyaları arasında teslim edildi

Soruşturma dosyasında yer alan bilgilere göre, Denizolgun'un vefatının ardından olay yerinden alınan cep telefonu üzerinde parmak izi incelemesi yapıldı ve cihaz Beykoz Cumhuriyet Başsavcılığına iletildi. İlerleyen süreçte İstanbul Anadolu 13. Sulh Hukuk Mahkemesi tereke eşyalarının şüpheli Ayşe Gülderen Denizolgun Kuriş'e teslim edilmesine karar verdi. Eşyalar bir liste eşliğinde Kuriş'in avukatı A.Ç.'ye teslim edildi.

Tanık sıfatıyla beyanı alınan avukat A.Ç., eşyaları çuval içerisinde teslim aldığını, içeriğini kontrol etmediğini ve çuvalı şüpheli Hilmi Tuna Kuriş'in yönlendirmesiyle Kısıklı'daki ikamete götürerek buradaki bir çalışana teslim ettiğini ifade etti.

Telefon hiçbir inceleme yapılmadan yok edildi

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen farklı bir soruşturma kapsamında Hilmi Tuna Kuriş'in adresinde yapılan arama evrakları incelendiğinde, Denizolgun'a ait telefonun bu belgeler arasında bulunmadığı saptandı. Ankara Emniyet Müdürlüğü Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğüne yazılan müzekkereye istinaden 30 Eylül tarihli tutanakta, cihaza ulaşılamadığı ve telefonun ele geçirilemediği kayıtlara geçti.

İddianamede, maktulün telefonunda olay sonrasında herhangi bir teknik ya da bilirkişi incelemesi gerçekleştirilmediğine dikkat çekildi. Şüpheli Hilmi Tuna Kuriş'in telefonu kendisinin aldığını ikrar ettiği; şüpheli Ayşe Gülderen Denizolgun Kuriş'in ise tereke eşyalarıyla fiilen ilgilenmediği yönünde savunma yapmasına karşın mahkeme kararıyla kendisine teslim edilen telefonun muhafazasından hukuken sorumlu olduğu vurgulandı.

"Kasten öldürme dosyasının en önemli delili ortadan kaldırıldı"

Cumhuriyet savcılığı, cinayet şüphesiyle yürütülen ana soruşturma açısından telefonun taşıdığı delil değerine işaret etti. İddianamede maktule ait telefonda bulunabilecek mesaj içerikleri, fotoğraflar ve dijital notların olayın aydınlatılmasında belirleyici delil niteliği taşıdığı, buna rağmen cihazın şüphelilerce teslim alındıktan sonra yok edildiğinin anlaşıldığı belirtildi.

Eylemin Türk Ceza Kanunu kapsamında "suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme" suçunu oluşturduğu kanaatine varan savcılık, iki şüpheli hakkında kamu davası açılması için yeterli şüphenin mevcut olduğunu kaydetti.

2 bin 121 kişi hastalığı atlattı

Salgın kapsamında 2 bin 121 kişinin iyileştiği belirtildi. Ölüm oranı ise yüzde 48,4 seviyesinde hesaplandı.

Ülkede Ebola teşhisi konulan 8 bin 224 kişiden 3 bin 982’sinin hayatını kaybettiği kaydedildi.

Ebola salgınının görüldüğü 7 eyalette yer alan 63 bölgede çalışmalar devam ediyor. Bu bölgelerde hastaların tedavisi yürütülürken, virüsün daha fazla yayılmasını engellemek ve sağlık ekiplerinin kapasitesini güçlendirmek amacıyla da çalışmalar gerçekleştiriliyor.

Ebola ilk kez 1976'da görüldü

Kanamalı ateşe neden olan Ebola virüsü, ilk kez 1976 yılında Sudan’ın Nzara ve KDC’nin Yambuku kentlerinde aynı dönemde ortaya çıkan salgınlarla tespit edilmişti.

Hastalığın adının ise KDC’de Ebola Nehri çevresindeki bir köyde başlayan salgının ardından bu nehirden geldiği ifade edildi.

Ebola virüsü, Aralık 2013’te Batı Afrika’da da yayılmaya başladı. Gine, Liberya ve Sierra Leone’de 2014-2017 döneminde yaşanan salgında yaklaşık 30 bin kişiye virüs bulaşırken, 11 binden fazla hasta hayatını kaybetti.

KDC'de salgın 15 Mayıs'ta ilan edildi

KDC’nin doğusunda bulunan Ituri eyaletinde 246 şüpheli vaka ve 65 ölümün açıklanmasının ardından ülkede 15 Mayıs’ta Ebola salgını ilan edilmişti.

Sağlık yetkilileri, mayıs ayında ortaya çıkan "Bundibugyo" Ebola varyantına karşı onaylanmış bir tedavi veya aşının bulunmadığını bildirdi.

Anket sonuçlarında işletme, KOBİ, konut ve taşıt kredilerinin yanı sıra Türk lirası (TL) ve yabancı para (YP) kredilerindeki standartlara ilişkin farklı eğilimler ortaya çıktı.

İşletme kredilerindeki sıkılaşmada zayıflama

Bankaların işletme kredilerine uyguladığı kredi standartlarındaki sıkılaşma, 2026'nın üçüncü çeyreğinde önceki döneme kıyasla zayıflayarak sürdü. Bankalar, yılın dördüncü çeyreğinde ise bu sıkılaşmanın sona ermesini ve kredi standartlarının gevşemesini bekliyor.

KOBİ kredilerinde üçüncü çeyrekte sıkılaşma yerine sınırlı ölçüde gevşeme görüldü. Büyük işletmelere kullandırılan kredilerde ise standartlardaki sıkılaşmanın daha düşük düzeyde devam ettiği belirtildi.

Bankaların beklentilerine göre KOBİ kredilerindeki gevşeme dördüncü çeyrekte daha belirgin hale gelecek. Büyük işletmelere yönelik kredilerde ise sıkılaşmanın yerini gevşemeye bırakması bekleniyor.

Kısa ve uzun vadeli kredilerde gevşeme görüldü

TCMB'nin anket sonuçlarında kısa ve uzun vadeli kredilere ilişkin standartlarda da değişim kaydedildi. Her iki kredi türünde uygulanan standartlardaki sıkılaşma sona ererken gevşeme yönünde bir görünüm oluştu.

Bankalar, 2026'nın son çeyreğinde hem kısa hem de uzun vadeli kredilerde gevşeme eğiliminin sürmesini öngörüyor.

TL kredilerinde de standartlardaki sıkılaşmanın yerini gevşeme aldı. Yabancı para kredilerinde ise sıkılaşma devam etmekle birlikte bu eğilimin önceki döneme göre zayıfladığı görüldü.

Konut kredilerinde sıkılaşma devam etti

İşletme ve KOBİ kredilerindeki görünümden farklı olarak konut kredileri tarafında standartlardaki sıkılaşma güçlenerek sürdü.

TCMB'nin 2026 üçüncü çeyrek verilerine göre, bankaların konut kredilerine uyguladığı standartlarda sıkılaşma arttı. Bankalar, dördüncü çeyrekte ise konut kredisi standartlarında belirgin bir değişiklik beklemiyor.

Taşıt kredilerine ilişkin standartlarda ise önemli bir değişiklik yaşanmadı ve mevcut görünüm korundu.

Konut ve taşıt kredisi talebi geriledi

Konut kredilerine yönelik talepte üçüncü çeyrekte görülen düşüş devam etti. Bankaların dördüncü çeyreğe ilişkin değerlendirmelerinde ise konut kredisi talebinde belirgin bir değişiklik öngörülmedi.

Taşıt kredilerinde ise talepteki gerilemenin hızının azaldığı görüldü. Bankalar, yılın son çeyreğinde taşıt kredisi talebindeki düşüşün yeniden güçlenmesini bekliyor.

Yurt içi fonlama koşullarında gevşeme görüldü

Banka Kredileri Eğilim Anketi'nin üçüncü çeyrek sonuçlarında fonlama koşullarına ilişkin değerlendirmelerde de değişim yaşandı.

Bankaların 2026'nın üçüncü çeyreğinde yurt içi fonlama koşullarına yönelik sıkılaşma değerlendirmeleri yerini gevşeme yönündeki değerlendirmelere bıraktı.

Yurt dışı fonlama koşullarında ise sıkılaşma yönündeki değerlendirmeler zayıflayarak devam etti.

Bankaların 2026'nın dördüncü çeyreğine ilişkin beklentileri, yurt içi fonlama koşullarındaki gevşemenin sürmesi yönünde oldu. Yurt dışı fonlama koşullarında ise sıkılaşmanın devam etmesi bekleniyor.

Yapay zekanın bir "dijital dost" veya dertleşme platformu gibi görülmemesi gerektiğini vurgulayan Sancak, bu sistemlere girilen hiçbir kişisel veri ve bilginin dijital hafızadan silinmediğine dikkat çekti.

"Yapay zekadan ne Alıyoruz değil, ona ne veriyoruz?"

Kullanıcıların fotoğraf düzenleme, metin özetleme veya soru yanıtlama gibi gündelik işlemler sırasında farkında olmadan kritik kişisel verilerini sisteme aktardığını belirten Üsteğmen Sancak, siber bilincin temel sorusunu şu sözlerle ifade etti:

"Bugün bir fotoğrafı düzenletmek ya da bir soruya cevap almak için yapay zekayı kullanıyoruz. Fakat bazen farkında olmadan kişisel bilgilerimizi yüklüyoruz. Vatandaşlarımıza çok basit bir soru öneriyoruz: 'Ben yapay zekadan ne alıyorum?' kadar, 'Ben yapay zekaya ne veriyorum?' diye de düşünelim. Yapay zekadan korkmamalıyız ancak onu bilinçli kullanmalıyız. Çünkü asıl mesele, yapay zekanın bize ne verebildiğinden çok bizim ona ne verdiğimizi bilmek."

Sancak; kimlik belgeleri, banka ve kredi kartı bilgileri, şifreler, SMS doğrulama kodları ve özel yazışmaların kesinlikle bu platformlara aktarılmaması gerektiğini söyledi. Yüklenen tek bir fotoğrafta dahi ev ortamı, bulunulan mekan, iş yeri ve çocuklara dair hassas detayların yer alabildiği hatırlatıldı.

"Ücretsiz yazıyor diye bedel ödemediğimizi sanmayın"

Uygulamaların gizlilik sözleşmelerine ve model eğitimi izinlerine dikkat edilmesi gerektiğini belirten Sancak, "ücretsiz" hizmetlerin görünmeyen maliyetine Ücretsiz yazıyor diye bedel ödemediğimizi düşünmemeliyiz. Bazen ödediğimiz asıl bedel kişisel verilerimiz olabilir" sözleriyle işaret etti.

Kötü niyetli kişilerin elinde yapay zekanın sofistike dolandırıcılık yöntemlerine dönüştüğünü vurgulayan Sancak; ses ve yüz klonlama teknolojileri nedeniyle artık "Mesaj düzgün yazılmış, demek ki doğru" ya da "Sesini tanıdım, kesinlikle o" yanılgısına düşülmemesi gerektiğini kaydetti.

"Yapay zeka bizim yerimize düşünmemeli"

Çocukların ve gençlerin yapay zekayı bir sırdaş gibi görme eğiliminde olduğunu aktaran Üsteğmen Sancak, ebeveynlerin çocuklara yasak koymak yerine doğru sınırlar çizmesi gerektiğini belirtti:

"Yapay zekayı dertleşme aracı olarak görmemeliyiz. Sorduğumuz her sorunun, verdiğimiz her bilginin veya oradan aldığımız yanıtların hiçbir zaman silinmeyeceğini unutmamalıyız. Çocuklara sadece 'kullanma' demek yerine 'hangi bilgileri vermemelisin?' sorusunun cevabını öğretmeliyiz. Okul, adres, fotoğraf ve aileye dair özel detaylar paylaşılmamalı."

Sağlık, hukuk, güvenlik ve finans gibi uzmanlık gerektiren alanlarda yapay zekanın kendinden emin bir dille yanıltıcı bilgiler üretebileceğinin altını çizen Sancak, "Yapay zeka çok güçlü bir araçtır ancak yanılmaz değildir. Bize yardımcı olabilir ancak bizim yerimize düşünmemeli" ifadelerini kullandı.

Siber güvenlikte 5 temel ilke

Sancak, dijital riskleri en aza indirmek için yapılması gerekenleri şöyle özetledi:

"Siber güvenlik sadece güçlü şifre veya antivirüs programı kullanmak değil. Artık hangi bilgiyi, kiminle paylaştığımızı bilmek zorundayız. Şunu unutmayalım: Yapay zeka bize çok şey söyleyebilir ama biz ona her şeyi söylemek zorunda değiliz."

1. Paylaşmadan Önce Düşünün: Özel verileri, kişisel belgeleri ve görüntüleri kontrolsüz yüklemeyin.

2. Uygulama İzinlerini Denetleyin: Model eğitimi ve veri işleme yetkilerini ayarlar bölümünden kapatın.

3. Kaynağından Doğrulayın: Yapay zekanın sunduğu verileri güvenilir resmî kaynaklarla teyit edin.

4. Çok Kanallı Teyit Sağlayın: Ses veya mesajla para/şifre isteyen yakınlarınıza alternatif kanallardan ulaşın.

5. Çocuklara Rehberlik Edin: Dijital dünyada yalnız bırakmayın, mahremiyet bilincini aşılayın.

3 savcı görevlendirildi: İhmal ve sorumluluklar inceleniyor

Facianın hemen ardından başlatılan adli soruşturma, Soma Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından görevlendirilen 3 cumhuriyet savcısı koordinesinde çok yönlü olarak yürütülüyor.

Savcılık makamı, ocaktaki iş güvenliği şartları, tahkimat ve mühendislik tedbirlerinde olası ihmal ve sorumlulukları bulunan firma yönetimini hedef aldı. İncelemelerin ardından şirket yöneticileri hakkında gözaltı talimatı verildi.

Jandarmadan eş zamanlı operasyon

Başsavcılığın talimatıyla harekete geçen jandarma ekipleri, maden işletmesinin genel müdürü dahil olmak üzere 9 şüpheliyi gözaltına aldı.

Şüphelilerin jandarma komutanlığındaki ifade ve sorgu işlemlerinin sürdüğü bildirildi. Karakoldaki işlemlerin tamamlanmasının ardından şüphelilerin, "taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" suçlamasıyla adliyeye sevk edilmesi bekleniyor.

Özel doktora yalan tanıklık, ATK görevlilerine sahtecilik suçlaması

Dosyaya giren yeni deliller ve adli incelemeler doğrultusunda savcılık, şüphelilerin eylemlerine göre dosyayı ayırarak davaları açtı. Denizolgun'un daha önce tutuklanan özel doktoru N.D. hakkında "yalan tanıklık" suçundan ceza talep edildi. Adli Tıp Kurumu görevlileri İ.Ç., Ç.K. ve S.Ç. hakkında "resmî belgede sahtecilik", şüpheliler A.G.D.K. ve H.T.K. hakkında ise "suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme" suçlarından ayrı ayrı kamu davası açılmasına karar verildi.

"Kasten Öldürme" soruşturması çok yönlü sürüyor

Açılan 3 ayrı davanın yanı sıra maktulün kesin ölüm sebebinin aydınlatılmasına dönük ana soruşturma da devam ediyor. Ağustosta mezarı açılarak alınan doku ve kemik örneklerinin Adli Tıp Kurumu 1. İhtisas Kurulundaki inceleme ve raporlama süreci sürerken; savcılık, aralarında Alihan Kuriş'in de yer aldığı şüpheliler hakkında "kasten adam öldürme" suçlamasıyla yürütülen soruşturmayı derinleştirmeyi sürdürüyor.

Fethi kabir ve soruşturma sürecinin geçmişi

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı, 7 Eylül 2016'da hayatını kaybeden Denizolgun'un ölümü ve ilk otopsi işlemlerinin şüpheli olduğuna ilişkin suç duyurularının ardından 18 Ağustos'ta fethi kabir kararı almıştı. Bu karar doğrultusunda 19 Ağustos'ta savcılık heyeti, Adli Tıp uzmanları ve olay yeri inceleme ekipleri gözetiminde mezar açılarak cesetten numuneler alınmış, işlemlerin tamamlanmasının ardından örnekler 20 Ağustos'ta yeniden defnedilmişti. Başsavcılığın 26 Ağustos tarihli resmî açıklamasında olayın "şüpheli ölüm" olarak değerlendirildiği ve sosyal medyadaki manipülatif paylaşımlar hakkında da resen soruşturma başlatıldığı bildirilmişti.

35 projeye 12 milyon 325 bin lira kaynak ayrıldı

Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Türk sinemasının yeni hikayelerine ve sinemacıların projelerine destek vermeyi sürdürdüklerini belirtti. Dört farklı alanda sağlanan yeni destekle birlikte 2026 yılında bu alanlar için ayrılan toplam kaynağın geçen yıla göre yaklaşık yüzde 49 artarak 20 milyon 902 bin 500 liraya yükseldiğini aktardı.

Sinema Destekleme Kurulunun 2026/5 sayılı kararı kapsamında 35 proje destek listesine alındı. Bu projelerin 14'ünü kısa film yapım çalışmaları, 6'sını animasyon film yapımları, 13'ünü senaryo ve diyalog yazım çalışmaları, 2'sini ise proje geliştirme çalışmaları oluşturdu.

Kısa film ve animasyon projelerine destek verilecek

Karar doğrultusunda 14 kısa film yapım projesi için 6 milyon 20 bin lira, 6 animasyon film yapım projesi için 2 milyon 825 bin lira kaynak ayrıldı. Senaryo ve diyalog yazımına yönelik 13 projeye 2 milyon 480 bin lira, 2 proje geliştirme projesine ise 1 milyon lira destek sağlanacak.

Sinema Genel Müdürlüğünün aktaracağı 12 milyon 325 bin liralık toplam kaynakla yeni senaryoların geliştirilmesi ile kısa film ve animasyon yapımlarının hayata geçirilmesine katkı sunulması amaçlanıyor.

Dört destek alanında kaynak 20,9 milyon liraya çıktı

Yeni desteklerle birlikte 2026 yılında kısa film yapımına ayrılan toplam kaynak 10 milyon 694 bin liraya ulaştı. Aynı dönemde animasyon film yapımı için 4 milyon 308 bin 500 lira, senaryo ve diyalog yazımı için 3 milyon 400 bin lira, proje geliştirme için ise 2 milyon 500 bin lira kaynak ayrıldı.

Söz konusu dört alana geçen yıl ayrılan 14 milyon 69 bin liralık kaynak, 2026'da 6 milyon 833 bin 500 lira artış göstererek 20 milyon 902 bin 500 liraya yükseldi.

Sinema sektörüne toplam destek 315 milyon 242 bin 500 liraya ulaştı

Bakanlığın 2026 yılı kurul kararları kapsamında belgesel ve uzun metrajlı film yapımları, ilk filmler, çekim sonrası çalışmalar ve ortak yapımlar için de destek verildi.

Yıl boyunca desteklenen film ve geliştirme projesi sayısı 120'ye çıktı. Sinema salonlarına verilen destekler de dahil edildiğinde sektöre sağlanan toplam kaynak 315 milyon 242 bin 500 liraya ulaştı.

Ersoy, fikir aşamasından senaryoya, yapımdan beyaz perdeye kadar uzanan süreçte sinemacıların yanında olmayı ve Türk sinemasına yeni eserler kazandırmayı sürdüreceklerini belirterek desteklerin sinema sektörü için hayırlı olmasını diledi.

Türk sinemasının yeni hikâyelerine, sinemacılarımızın hayallerine destek oluyoruz. 🎬

Kısa film, animasyon, senaryo yazımı ve proje geliştirme alanlarında 35 projeye daha 12 milyon 325 bin lira destek sağlıyoruz.

Böylece bu dört alana 2026 yılında ayırdığımız kaynağı, geçen… pic.twitter.com/icdptbqsJ2

— Mehmet Nuri Ersoy (@MehmetNuriErsoy) October 2, 2026

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Eylül ayının son günlerinde bankaların emekli müşterilere yönelik promosyon kampanyaları yakından takip ediliyor. ING, Akbank, İş Bankası, QNB, Vakıf Katılım, Garanti BBVA ve kamu bankalarının açıkladığı fırsatlarda maaş miktarına göre farklı ödeme seçenekleri bulunuyor. Bazı kampanyalarda doğrudan nakit promosyonun yanı sıra kart harcaması, otomatik ödeme talimatı ve çeşitli bankacılık ürünlerinin kullanılması karşılığında ek avantajlar da sunuluyor. İşte Eylül 2026 itibarıyla bankaların açıkladığı emekli promosyonları...

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!