Karşılaşmanın ardından düzenlenen basın toplantısında değerlendirmelerde bulunan Beşiktaş teknik direktörü Vincenzo Italiano, sergilenen performanştan ve tribünlerin enerjisinden dolayı çok mutlu olduğunu dile getirdi.

Arama motorlarında en çok sorgulanan "Beşiktaş maçı kaç kaç bitti?", "Beşiktaş - Midtjylland maç özeti", "BJK maçı ne zaman?" ve "Beşiktaş maçı hangi kanalda?" sorularının yanıtları ile Italiano'nun dikkat çeken açıklamaları haberimizde!

Vincenzo Italiano: "Mükemmel bir gece geçirdik"

Siyah-beyazlı taraftarların Tüpraş Stadı'nda oluşturduğu atmosferi överek sözlerine başlayan İtalyan teknik adam Vincenzo Italiano, taraftarın takıma büyük bir güç kattığını vurguladı:

"Mükemmel bir gece geçirdik. İnanılmaz bir atmosfer gördüm. Taraftarlar bizim itici gücümüz. Taraftar sayesinde sonuna kadar mücadele ediyoruz. Onlara teşekkür ediyorum. Sahada ise mükemmel bir kalite gördüm. Oyuncular dikkatli ve açlardı. Tebrik ediyorum. Daha fazla gol atabilirdik. Oyuncularımın sahadaki enerjilerinden dolayı çok mutluyum. Rövanş zor olacak. Bence sezona iyi başladık."

"10 kişiye karşı daha iyi oynayabilirdik"

Oyunun genelinde baskılı bir futbol tercih ettiklerini ve rakibin savunma hattını geriye çektiğini aktaran Italiano, rövanş mücadelesinin zorlu geçeceğine işaret etti:

"Bu atmosfer rakibi korkutabiliyor. Bunu kullanmaya çalıştık. Top bizdeyken savunmamız gayet iyiydi. Hücumda da yetenekli oyuncularımız var. Onlardan da gol şansı yaratmalarını bekliyorum. İkinci yarıda savunma hatlarını aşağıya çektiler. Bize çok alan bırakmadılar. İkinci maç çok zor olacak. Midtjylland, evinde tehlikeli bir takıma dönüşebiliyor. 10 kişiye karşı daha iyi oynayabilirdik. Savaşçı bir karaktere sahip ve Beşiktaş kimliği olan bir takım yaratmaya çalışıyoruz. Danimarka'da tur atlamak istiyoruz. Bunun için her şeyi yapacağız."

Fiziksel gelişim ve 40 şut hedefi

Sezonun ilk resmi maçını oynamalarına rağmen iyi bir grafik çizdiklerini kaydeden Beşiktaş teknik direktörü, fiziksel seviyelerinin arttıkça oyun temposunu maça yayabileceklerini belirtti:

"Bu kadar az bir sürede iyi şeyler ortaya koyduk. Daha iyi olacağız. Fiziksel olarak daha iyi olursak bu oyunu devam ettirebiliriz. Her maç neredeyse 40 şut çeken Beşiktaş'ı hayal ediyorum. Kazanma isteğini oturtmak istiyorum."

"Saha kenarında 12. adam gibiyim"

Saha kenarındaki yüksek enerjisi ve heyecanlı hareketleriyle ilgili gelen soruya samimi bir dille yanıt veren İtalyan çalıştırıcı, maçı adeta sahada yaşıyormuş gibi hissettiğini ifade etti:

"Bazı oyunculardan daha yorgun olabilirim. Maçları böyle yaşıyorum. Bu, doğal halim. Oyuncularıma yardım etmek istiyorum. 12. adam gibiyim. Onlar da artık beni tanıyor. Maçı yaşamayı çok seviyorum. Onları hep zorlamaya çalışıyorum. Bunu da hep yaptım. Pozisyonları tekrardan izlemeyi seviyorum. Oyunu tekrar okumayı seviyorum, o yüzden de hep bakıyorum. Aynı zamanda oyuncularıma öyle de yardımcı olmaya çalışıyorum. Belki onların görmedikleri ya da okuyamadığı şeyleri ben farklı bir şekilde okuyabiliyorum ve onlara anlatmaya çalışıyorum."

Haftalık bültende sermaye artırımı talepleri kabul edilen şirketler de yer aldı. Yeo Teknoloji Enerji ve Endüstri AŞ'nin iç kaynaklardan 266 milyon 367 bin 619,6 lira ve kâr payından 208 milyon 632 bin 380,4 lira olmak üzere bedelsiz sermaye artırımı yapması uygun bulundu. Ayrıca Vakıf Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ'nin 950 milyon liralık, Tarım Kredi Hayvancılık AŞ'nin ise 150 milyon liralık bedelsiz sermaye artırımı başvurularına onay verildi.

SPK; Reysaş Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı AŞ'nin 2 milyar lira, Invest-AZ Yatırım Menkul Değerler AŞ'nin 400 milyon lira, D Yatırım Bankası AŞ'nin 4 milyar lira, Derlüks Yatırım Holding AŞ'nin 2 milyar lira ve TEB Finansman AŞ'nin 4 milyar liralık borçlanma aracı ihraç tavanı taleplerini uygun karşıladı. Ecogreen Enerji Holding AŞ'nin 300 milyon ABD doları tutarındaki yurt dışı borçlanma aracı ihracına izin verilirken, Şekerbank TAŞ'nin 250 milyon dolar tutarındaki varlık teminatlı menkul kıymet ihracı da onaylandı. Tera Varlık Kiralama AŞ'nin 12 milyar lira, KT Sukuk Varlık Kiralama AŞ'nin 5 milyar lira, Halk Varlık Kiralama AŞ'nin 3 milyar lira ve GY Varlık Kiralama AŞ'nin 3 milyar liralık kira sertifikası ihraç tavanı başvuruları da karara bağlandı.

Bültende son olarak idari ve adli kararlar paylaşıldı. Osmanlı Portföy Altın Katılım Borsa Yatırım Fonu'nun kuruluşuna izin verilip katılma paylarının halka arz izahnamesi onaylanırken, Önder Bağımsız Denetim ve Danışmanlık AŞ "Gayrimenkul Dışındaki Varlıkları Değerlemeye Yetkili Kuruluşlar" listesine dahil edildi. Casa Emtia Petrol Kimyevi ve Türevleri Sanayi ve Ticaret AŞ hakkında yürütülen incelemelerde ise şirket malvarlığının azaltılması, gerçeği yansıtmayan finansal tablolar düzenlenmesi ve yanıltıcı değerleme raporları hazırlanması fiilleri sebebiyle sorumlular hakkında suç duyurusunda bulunulması kararlaştırıldı.

Adaylar, başvurularını 26 Temmuz 2026 tarihine kadar çevrimiçi gerçekleştirebilecek.

Kontenjan dağılımı nasıl olacak?

Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi bünyesinde yürütülen alım süreci kapsamında kontenjan detayları şu şekilde paylaşıldı:

• Güvenlik Bilimleri Fakültesi: 350 lise mezunu erkek subay öğrenci,

• Jandarma Astsubay Meslek Yüksekokulu (JAMYO): 283 erkek ve 40 kadın astsubay öğrenci.

Bakan Yardımcısı Yiğitbaşı: "Bilgi, disiplin ve liderlik aynı çatı altında"

İçişleri Bakan Yardımcısı Kübra Güran Yiğitbaşı, akademi bünyesindeki eğitime ilişkin değerlendirmesinde, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi'nin bilgi, disiplin, irade, liderlik, vatan sevgisi ve cesaretle dolu bir eğitim dönemini aynı çatı altında birleştirdiğini ifade etti.

Başvuruların 26 Temmuz'da sona ereceğini hatırlatan Yiğitbaşı, "Burayı görüp eğitim kalitesini, nasıl donanımlı güvenlik personeli yetiştiğini gördüklerinde mutlaka seçenekleri arasında Jandarma Sahil Güvenlik Akademimizi de bulunduracaklarına inanıyoruz" açıklamasında bulundu.

Öğrencilere internet, bilgisayar ve harçlık imkanı

Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Personel Temin Merkezi Komutanı Albay Musa Atar, akademide öğrencilere sağlanan imkanları aktardı. Albay Atar, eğitim süresince öğrencilere sınırsız ve ücretsiz internet eşliğinde dizüstü bilgisayarların karşılıksız verildiğini belirtti.

Eğitim-öğretim dönemi boyunca öğrencilere geri ödemesiz harçlık da sağlandığını bildiren Atar, öğrencilerin talep etmeleri halinde geri ödemeli yükseköğretim kredisinden de yararlanabildiklerini ifade etti.

Öğrenciler, 20 kişilik ve son teknoloji ekipmanlarla donatılmış sınıflarda eğitim görüyor. Müfredat kapsamında verilen derslerden biri olan "Lazer Tertibatlı Atış Eğitimi" sayesinde öğrenciler, silahları yakından tanıma ve sahaya çıkmadan önce pratik yapma olanağı buluyor.

JSGA Başvurusu nasıl ve nereden yapılır?

Başvuru detayları Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi’nin resmi platformlarında yer alıyor. Adaylar, 26 Temmuz 2026 tarihine kadar e-Devlet şifreleriyle https://vatandas.jandarma.gov.tr/PTM/Giris adresi (Personel Temin Sistemi) üzerinden başvurularını yapabilecekler.

Quintana, New York'taki BM Genel Merkezi'nde gerçekleştirdiği basın toplantısında Suriye'de yürütülen kayıp kişileri araştırma çalışmalarına ilişkin güncel verileri paylaştı.

"Her Suriyeli aile kayıp birini tanıyor"

Suriye'de iç savaş nedeniyle harap olan kentlerin yeniden inşa edilmesi gerektiğine işaret eden Quintana, ülkenin önündeki en ağır sınamalardan birinin kayıpların akıbetini ortaya çıkarmak olduğunu ifade etti.

50 yılı aşkın süredir devam eden işkence, gözaltı ve kaybolma vakalarının toplumsal etkilerine dikkati çeken Quintana, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Karşılaşılan zorlukların belki de en derinlerinden biri, Suriye'deki yüz binlerce kayıp kişinin akıbetini araştırmaktır. Suriye'nin hem mutlak sayılar hem de nüfusa oranla dünyada en fazla kayıp kişinin bulunduğu ülkelerden biri olduğunu unutmamalıyız. Her Suriyelinin kayıp bir yakını var ve Suriye'deki her aile kayıp birini tanıyor."

70 binden fazla belge işlendi

Kayıp kişileri arama sürecinin tek başına yürütülemeyeceğini, kolektif, ulusal ve uluslararası bir iş birliği gerektirdiğini vurgulayan Quintana, saha çalışmalarının geniş bir coğrafyaya yayıldığını belirtti.

Quintana; çalışmaların yalnızca Suriye sınırları içerisinde değil, Türkiye, Lübnan, Ürdün ve Almanya başta olmak üzere yoğun Suriyeli nüfusun yaşadığı ülkelerdeki diasporayla koordineli şekilde sürdürüldüğünü duyurdu. Yürütülen incelemeler kapsamında bugüne kadar 70 binden fazla belgenin işleme tabi tutulduğu açıklandı.

Doku soruşturması çerçevesinde Tunceli ve Erzurum Cumhuriyet başsavcılıklarının talimatlarıyla Elazığ, Malatya, Ankara, İstanbul ve Tunceli'de gerçekleştirilen operasyonlarda gözaltına alınan 17 şüpheliden 2'sinin jandarmadaki işlemleri tamamlandı. Sağlık kontrolünün ardından adliyeye sevk edilen şüphelilerden güvenlik korucusu Fatih Özmen, nöbetçi sulh ceza hakimliğince "kasten öldürme" ve "suç delillerinin gizlenmesi-yok edilmesi" suçlarından tutuklanarak cezaevine gönderildi.

Adliyeye çıkarılan iş insanı O.Y. ise hakkında yurt dışına çıkış yasağı konularak adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı. Gözaltındaki diğer şüphelilerin jandarmadaki sorgularının sürdüğü bildirildi.

Soruşturma Kapsamında tutuklu sayısı artıyor

Munzur Üniversitesi öğrencisi Gülistan Doku’nun kaybolmasının ardından Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen soruşturmada; "kasten öldürme", "cinsel saldırı", "suç delillerinin gizlenmesi-yok edilmesi", "bilişim sistemine hukuka aykırı olarak girmek suretiyle verileri yok etme-bozma", "kişiyi hürriyetinden yoksun kılma", "suçu bildirmeme" ve "suçluyu kayırma" suçlamaları yer alıyor.

Soruşturma kapsamında daha önce aralarında dönemin Tunceli Valisi Tuncay Sonel, Tuncay Sonel'in oğlu Mustafa Türkay Sonel, eski polis Gökhan Ertok, dönemin Tunceli Devlet Hastanesi Başhekimi Çağdaş Özdemir, İl Özel İdaresi eski çalışanı Erdoğan Elaldı, Gülistan Doku'nun erkek arkadaşı Zeinal Abakarov, annesi Cemile Yücer ve üvey babası Engin Yücer'in de bulunduğu 12 kişi tutuklanmıştı.

Soruşturmanın uluslararası ayağında, kırmızı bültenle aranan firari şüpheli Umut Altaş ABD'de gözaltına alındı.

Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığınca dosya kapsamındaki kamu görevlilerine yönelik yürütülen soruşturmada ise dönemin Tunceli Emniyet Müdürü Yılmaz Delen tanık sıfatıyla ifadeye çağrıldı.

Yapay zeka derecelendirme listelerinden elde edilen verilere göre Gemini 3.6 Flash, yazılım kodlama ve finansal işlemlerde yüksek performans gösteren önceki Flash sürümünün kabiliyetlerini daha ileriye taşıyor. Yeni modellerin önceki sürümlere kıyasla yüzde 17 daha az jeton (token) kullandığı, bu sayede geliştiricilere aynı işlemleri daha düşük maliyetle yapma imkânı sunulduğu kaydedildi.

Gemini 3.5 Flash Cyber güvenlik açıklarını tespit etme ve yamalama süreçlerini büyük ölçekli modellere kıyasla daha düşük maliyetle gerçekleştiriyor.

• Gemini 3.5 Flash-Lite dijital kişisel asistan gibi çalışan özerk yapay zekâ ajanslarının yönetimi gibi görevler için özel olarak tasarlandı.

Gemini Ürün Yönetimi Kıdemli Direktörü Tulsee Doshi, yeni Flash modellerinin verimlilik ile kalite arasındaki en ideal dengeyi sağlamak üzere inşa edildiğini belirtti.

Gemini 3.5 Pro test sürecinde

Google, şirketin en yüksek performanslı sistemi olması beklenen "Gemini 3.5 Pro" modeli üzerindeki çalışmaların sürdüğünü bildirdi. Mayıs ayında yapılan duyuruda modelin haziran ayında yayımlanacağı açıklanmış olsa da şirket, test süreçlerinin devam ettiğini ve model hazır olur olmaz geniş kitlelerin erişimine açılacağını duyurdu.

Siber güvenlik odaklı kısıtlı erişim

Anthropic, OpenAI, Meta ve Çinli girişimlerin yeni modelleriyle siber güvenlik alanındaki yarış kızışırken; yapay zeka modellerinin yazılım hatalarını hızla tespit etmesinin yanında siber saldırı amacıyla kullanılma riski de dikkat çekiyor.

Google, bu riske karşı Gemini 3.5 Flash Cyber modelinde güvenlik odaklı kısıtlı erişim yaklaşımının benimsendiğini açıkladı. Karmaşık bir açık kaynak kodlu yazılım olan V8 JavaScript Engine üzerinde yapılan testlerde model, 55 farklı sorun tespit etti. Bunlar arasında daha önce hiçbir model tarafından saptanmamış 10 kritik güvenlik açığı da yer aldı.

Tulsee Doshi, modelin ilk aşamada sadece hükümetler ve güvenilir ortakların kullanımına sunulacağını, bu sayede savunma ekiplerinin kritik açıkları kötü niyetli aktörlerden önce kapatma imkânı bulacağını ifade etti.

Olay, Üsküdar Sultantepe Mahallesi Yenidünya Sokak’ta bulunan 4 katlı bir binada meydana geldi. Binanın ikinci katındaki balkonda henüz belirlenemeyen bir nedenle kısmi çökme yaşandı. Kopan beton parçalarının sesini duyan bina sakinleri, kendi imkânlarıyla dışarı çıkarak güvenli alana geçti.

İhbar üzerine adrese polis, itfaiye ve zabıta ekipleri sevk edildi. Ekiplerin incelemelerinin ardından bina etrafına emniyet şeridi ve bariyer çekilerek kapıları mühürlendi.

Milei, resmî Instagram hesabı üzerinden yaptığı paylaşımda, Arjantin Milli Takımı'nın sahadaki performansına gelen eleştirileri hedef aldı.

"Gözden kaçmıyoruz, dikkat çekiciyiz"

Sert ifadeler içeren mesajında Arjantin’in duruşunu savunan Milei, şu ifadeleri kaydetti:

"Düşmanların mı var? Bu, bir zamanlar bir şeyi savunduğun anlamına gelir. Biz Arjantin'i savunuyoruz ve Arjantin ile ilgili sorun şu ki dikkat çekiciyiz, gözden kaçmıyoruz, bizi kıskanıyorlar ve neredeyse her şeyde harikayız. Şimdi dünya, içi Arjantinlilerle dolu bir ülkenin nerelere varabileceğini görecek."

Yapay zekâ görseliyle paylaştı

Devlet Başkanı Milei, açıklamasını yapay zekâ teknolojisiyle üretilmiş bir görselle destekledi. Paylaşılan görselde gömleğini açarak altındaki Arjantin Milli Takımı formasını gösteren Milei, alt metin olarak "Yaşasın Arjantin" mesajına yer verdi.

2026 FIFA Dünya Kupası finalinde İspanya'ya uzatma dakikalarında 1-0 mağlup olan Arjantin turnuvayı ikinci sırada tamamlarken, İspanya ise müzesine 2. Dünya Kupası şampiyonluğunu götürmüştü.

İşte Çankaya, Keçiören, Yenimahalle, Mamak başta olmak üzere Ankara'nın 25 ilçesinin tamamı için 24 Temmuz 2026 ilçe ilçe hava durumu tahmini...

Ankara ilçe ilçe hava durumu detayları (24 Temmuz 2026)

• Akyurt: 13°C / 28°C — Parçalı, yer yer çok bulutlu.

• Altındağ: 16°C / 30°C — Parçalı bulutlu.

• Ayaş: 15°C / 31°C — Parçalı ve az bulutlu.

• Bala: 13°C / 27°C — Parçalı bulutlu.

• Beypazarı: 16°C / 32°C — Parçalı ve az bulutlu.

• Çamlıdere: 11°C / 25°C — Parçalı, yer yer çok bulutlu.

• Çankaya: 16°C / 29°C — Parçalı bulutlu.

• Çubuk: 13°C / 28°C — Parçalı, yer yer çok bulutlu.

• Elmadağ: 13°C / 27°C — Parçalı bulutlu.

• Etimesgut: 15°C / 30°C — Parçalı ve az bulutlu.

• Evren: 16°C / 31°C — Parçalı ve az bulutlu.

• Gölbaşı: 14°C / 28°C — Parçalı bulutlu.

• Güdül: 15°C / 31°C — Parçalı ve az bulutlu.

• Haymana: 13°C / 27°C — Parçalı bulutlu.

• Kahramankazan: 14°C / 30°C — Parçalı bulutlu.

• Kalecik: 16°C / 32°C — Parçalı ve az bulutlu.

• Keçiören: 16°C / 30°C — Parçalı bulutlu.

• Kızılcahamam: 12°C / 26°C — Parçalı, yer yer çok bulutlu.

• Mamak: 15°C / 29°C — Parçalı bulutlu.

• Nallıhan: 16°C / 32°C — Parçalı ve az bulutlu.

• Polatlı: 16°C / 31°C — Parçalı ve az bulutlu.

• Pursaklar: 15°C / 29°C — Parçalı bulutlu.

• Sincan: 15°C / 30°C — Parçalı ve az bulutlu.

• Şereflikoçhisar: 17°C / 32°C — Parçalı ve az bulutlu.

• Yenimahalle: 15°C / 30°C — Parçalı bulutlu.

Ankara'da hafta sonu yağmur var mı?

Meteoroloji uzmanlarının yaptığı son değerlendirmelere göre, Ankara genelinde 24 Temmuz Cuma günü önemli bir yağış beklenmiyor. Ancak hava sıcaklıklarının hissedilir derecede değişmeyeceği, rüzgarın ise hafif ve orta kuvvette eseceği tahmin ediliyor. Hafta sonu planı yapacak olan Ankaralıların güncel meteorolojik uyarıları takip etmeleri öneriliyor.

Peki, 24 Temmuz Cuma günü hava nasıl olacak? İstanbul, Ankara, İzmir, Samsun ve diğer illerde yağmur var mı? İşte il il 24 Temmuz 2026 hava durumu detayları...

Marmara Bölgesi

Marmara genelinde havanın parçalı ve çok bulutlu, kuzey ile doğu kesimlerinin yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı geçmesi bekleniyor. Batı kıyılarında rüzgarın kuzey ve kuzeydoğudan saatte 40-60 km hıza ulaşan kuvvetli esintiler oluşturacağı tahmin ediliyor.

• İstanbul Hava Durumu: 21°C, 29°C — Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı.

• Bursa Hava Durumu: 17°C, 29°C — Parçalı ve çok bulutlu, öğle saatlerinden sonra sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı.

• Çanakkale: 20°C, 31°C — Parçalı ve çok bulutlu.

• Kırklareli: 15°C, 28°C — Parçalı ve çok bulutlu, öğle saatlerinden sonra sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı.

Ege Bölgesi

Bölge genelinde parçalı, iç kesimlerde yer yer çok bulutlu bir hava hakim. Rüzgarın güney kıyılarında kuzeybatı yönlerden yer yer kuvvetli (40-60 km/sa) esmesi öngörülüyor.

• İzmir Hava Durumu: 22°C, 33°C — Parçalı ve az bulutlu.

• Afyonkarahisar: 14°C, 29°C — Parçalı bulutlu.

• Denizli: 21°C, 34°C — Parçalı, yer yer çok bulutlu.

• Muğla: 20°C, 32°C — Parçalı ve az bulutlu.

İç Anadolu Bölgesi

Bölge genelinde havanın parçalı, yer yer çok bulutlu geçeceği tahmin ediliyor.

• Ankara Hava Durumu: 15°C, 30°C — Parçalı, yer yer çok bulutlu.

• Eskişehir: 15°C, 27°C — Parçalı, yer yer çok bulutlu.

• Konya: 19°C, 31°C — Parçalı, yer yer çok bulutlu.

• Nevşehir: 16°C, 30°C — Parçalı, yer yer çok bulutlu.

Akdeniz Bölgesi

Parçalı ve yer yer çok bulutlu havanın etkili olduğu bölgenin iç kesimlerinde öğle saatlerinden sonra yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak yağış bekleniyor. Batı kıyılarında rüzgarın kuvvetli esmesi (40-60 km/sa) tahmin ediliyor.

• Adana: 26°C, 34°C — Parçalı, yer yer çok bulutlu; kuzey kesimleri öğle saatlerinden sonra yerel sağanak yağışlı.

• Antalya: 28°C, 34°C — Parçalı, yer yer çok bulutlu; iç kesimleri öğle saatlerinden sonra yerel sağanak yağışlı.

• Burdur: 18°C, 33°C — Parçalı, yer yer çok bulutlu, öğle saatlerinden sonra yerel sağanak yağışlı.

• Hatay: 26°C, 32°C — Parçalı ve az bulutlu.

Karadeniz Bölgesi (Batı, Orta ve Doğu Karadeniz)

Batı Karadeniz ile Samsun çevrelerinde kuvvetli ve aralıklı sağanak yağışlar bekleniyor.

• Samsun: 21°C, 29°C — Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı.

• Bolu: 13°C, 25°C — Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı.

• Düzce: 18°C, 26°C — Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı.

• Kastamonu: 15°C, 29°C — Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı.

• Zonguldak: 18°C, 24°C — Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı.

• Amasya: 18°C, 33°C — Parçalı ve çok bulutlu, yerel sağanak yağışlı.

• Rize: 20°C, 28°C — Parçalı ve çok bulutlu, öğle saatlerinden sonra sağanak yağışlı.

• Trabzon: 23°C, 28°C — Parçalı ve çok bulutlu, öğle saatlerinden sonra sağanak yağışlı.

Doğu Anadolu Bölgesi

Bölgenin genelinde parçalı ve az bulutlu hava beklenirken, kuzeydoğuda Ardahan ve Kars çevrelerinde gök gürültülü sağanak etkili olacak.

• Erzurum: 13°C, 29°C — Parçalı, yer yer çok bulutlu.

• Kars: 12°C, 27°C — Parçalı ve çok bulutlu, öğle saatlerinden sonra yerel sağanak yağışlı.

• Malatya: 20°C, 36°C — Parçalı ve az bulutlu.

• Van: 17°C, 30°C — Parçalı ve az bulutlu.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi

Bölge genelinde az bulutlu ve açık bir hava hakim. Sıcaklıklar yüksek seyretmeye devam ediyor.

• Diyarbakır: 23°C, 29°C — Az bulutlu ve açık.

• Mardin: 27°C, 37°C — Az bulutlu ve açık.

• Siirt: 25°C, 39°C — Az bulutlu ve açık.

• Şanlıurfa: 30°C, 41°C — Az bulutlu ve açık.

YASAMA BÖLÜMÜ

TBMM KARARLARI

1497 Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta Okullarda Meydana Gelen Olaylar ile Çocukların Dijital Ortamlarda Karşılaştıkları Riskler ve Olumsuz Etkilerin Tüm Yönleriyle Ele Alınarak Araştırılması, Çözüm Önerileri Geliştirilmesi ve Benzer Olayların Önlenmesi İçin Alınması Gereken Tedbirlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırması Komisyonunun Görev Süresinin Uzatılmasına Dair Karar

1498 Adalet Komisyonunun Türkiye Büyük Millet Meclisinin Tatili ve Aravermesi Sırasında Çalışabilmesine İlişkin Karar

1499 Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonunun Türkiye Büyük Millet Meclisinin Tatili ve Aravermesi Sırasında Çalışabilmesine İlişkin Karar

1500 Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonunun Türkiye Büyük Millet Meclisinin Tatili ve Aravermesi Sırasında Çalışabilmesine İlişkin Karar

1501 Millî Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonunun Türkiye Büyük Millet Meclisinin Tatili ve Aravermesi Sırasında Çalışabilmesine İlişkin Karar

1502 Millî Savunma Komisyonunun Türkiye Büyük Millet Meclisinin Tatili ve Aravermesi Sırasında Çalışabilmesine İlişkin Karar

1503 Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonunun Türkiye Büyük Millet Meclisinin Tatili ve Aravermesi Sırasında Çalışabilmesine İlişkin Karar

1504 Dijital Mecralar Komisyonunun Türkiye Büyük Millet Meclisinin Tatili ve Aravermesi Sırasında Çalışabilmesine İlişkin Karar

1505 Çevre Komisyonunun Türkiye Büyük Millet Meclisinin Tatili ve Aravermesi Sırasında Çalışabilmesine İlişkin Karar

1506 Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonunun Türkiye Büyük Millet Meclisinin Tatili ve Aravermesi Sırasında Çalışabilmesine İlişkin Karar

1507 Güvenlik ve İstihbarat Komisyonunun Türkiye Büyük Millet Meclisinin Tatili ve Aravermesi Sırasında Çalışabilmesine İlişkin Karar

1508 Dışişleri Komisyonunun Türkiye Büyük Millet Meclisinin Tatili ve Aravermesi Sırasında Çalışabilmesine İlişkin Karar

1509 Avrupa Birliği Uyum Komisyonunun Türkiye Büyük Millet Meclisinin Tatili ve Aravermesi Sırasında Çalışabilmesine İlişkin Karar

1510 Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonunun Türkiye Büyük Millet Meclisinin Tatili ve Aravermesi Sırasında Çalışabilmesine İlişkin Karar

1511 İçişleri Komisyonunun Türkiye Büyük Millet Meclisinin Tatili ve Aravermesi Sırasında Çalışabilmesine İlişkin Karar

YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ

YÖNETMELİKLER

–– Rüzgâr ve Güneş Enerjisine Dayalı Elektrik Üretim Tesislerinin İmar ve Ruhsat İşlemlerine İlişkin Yönetmelik

–– Milli Savunma Üniversitesi Harp Enstitüleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

–– Bruselloz ile Mücadele Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

–– Hayvan Hastalıklarında Tazminat Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

–– Sığır Tüberkülozu ile Mücadele Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

YARGI BÖLÜMÜ

YARGITAY KARARI

–– Yargıtay 3. Hukuk Dairesine Ait Karar

İLÂN BÖLÜMÜ

a - Yargı İlânları

b - Artırma, Eksiltme ve İhale İlânları

c - Çeşitli İlânlar

– T.C. Merkez Bankasınca Belirlenen Döviz Kurları ve Devlet İç Borçlanma Senetlerinin Günlük Değerleri

Resmi Gazete’de yayımlanan ilana göre, ihale edilecek sahaların bulunduğu il, erişim numarası, maden grubu, koordinatları, alanları, ihale tarihleri ve şartnameleri MAPEG’in internet sitesinde en az 15 gün süreyle yayımlanacak.

İhaleler, kapalı teklif ve açık artırma usulüyle yapılacak. Başvurular, ilan edilen tarihte saat 09.00 ile 09.30 arasında MAPEG Atilla Şinasi Özdemir Konferans Salonu’ndaki ihale komisyonuna elden teslim edilecek. Posta veya diğer yollarla yapılan başvurular kabul edilmeyecek.

Başvuru sahiplerinin, belirlenen taban ihale bedelinin en az yüzde 20’si tutarında teminat sunması gerekecek. Taban ihale bedelinin altında teklif verenler açık artırmaya katılamayacak.

Başvuru yapılmayan sahalar yeniden ihaleye çıkarılacak. İhaleyi kazananların, ihale bedeli ve diğer giderleri yasal süresi içinde ödememesi halinde ihale hakkı kaybedilecek ve teminatları gelir kaydedilecek.

İhaleyi kazananların, ruhsat işlemleri için gerekli yükümlülükleri bir yıl içinde yerine getirmesi gerekecek. Aksi halde ruhsat hakkı kaybedilecek ve ödenen bedeller iade edilmeyecek.

Şile Kaymakamlığı tarafından yapılan açıklamada, Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün değerlendirmelerine göre dalga yüksekliğinin artmasının beklendiği belirtilerek, yarın ve 25 Temmuz Cumartesi günü ilçedeki sahillerde denize girmenin yasaklandığı duyuruldu.

Eyüpsultan Kaymakamlığı da ilçe sınırları içerisindeki plajlarda şiddetli rüzgar ve yüksek dalga nedeniyle yarın denize girilmesine izin verilmeyeceğini açıkladı.

Arnavutköy Kaymakamlığı ise ilçe sınırlarındaki sahillerde dalga boyunun tehlikeli seviyelere ulaşmasının beklendiğini belirterek, yarın boyunca denize girişlerin yasaklandığını bildirdi.

Karşılaşmanın ardından S Sport'ta ve maç sonrası düzenlenen basın toplantısında konuşan Italiano, şunları kaydetti:

"Bu stadyumda oynamak oyuncuları itiyor"

"Atmosfer gerçekten çok iyiydi. Bu stadyumda oynamak oyuncuları itiyor, müthiş bir his veriyor. Oyunculara, "Keşke ben oynayabilsem" dedim.

Maç hakkında konuşmam gerekirse, maça iyi başladık. İlk yarıda onları çok zorladık. İkinci yarıda daha fazla kapandılar ama çok fazla gol şansı yakaladık. Bir şansları vardı. Alex'in çok iyi bir kurtarışı oldu. Çok pozitif bir gece geçirdik. Şimdi rövanş maçının hazırlıklarına başlayacağız.

"Böyle kapalı takımlara karşı daha iyi oynayabilirdik"

Böyle kapalı takımlara karşı daha iyi oynayabilirdik. 10 kişi rakibe karşı oynadık, daha iyi oynayabilirdik. İleride bunları otomatik hale getireceğimizi düşünüyorum. Daha iyi olacağımızı düşünüyorum. Biraz daha fazla ceza sahasına girmemiz, şans üretmemiz gerekiyor.

"Daha gelişmemiz gereken şeyler var"

Pozitif bir geceydi. Oyuncuları tebrik ediyorum. Daha gelişmemiz gereken şeyler var. 20 gün çalıştığımızı göz önüne alırsak bence iyiydi. Daha fazla gol atabilirdik, daha fazla şans yaratabilirdik, ceza sahası dışından daha fazla şut deneyebilirdik. Şu anda en yüksek seviyemizde değiliz, bu bir gerçek. 20 gündür çalışıyoruz, bu yüzden bana umut veriyor. Fiziksel olarak da daha iyi olacağız.

"Ben şu anda bazı futbolculardan daha yorgun olabilirim"

Bence mükemmel bir gece geçirdik. İnanılmaz bir atmosfer gördüm. Taraftarlar bizim itici gücümüz. Harika bir gece geçirdik. O yüzden herkese teşekkür ediyorum. Çocukları tekrar tebrik etmek istiyorum. Daha fazla gol atabilirdik ama ben yine de bu maçta gördüklerimden dolayı mutluyum. Şimdi biraz dinleneceğiz ve rövanşın hazırlıklarına başlayacağız çünkü orası gerçekten bir savaş alanı olacak. Ben şu anda bazı futbolculardan daha yorgun olabilirim.

"Ben maçları böyle yaşayan bir insanım"

Ben maçları böyle yaşayan bir insanım, doğamda olan bir şey bu. İstemsiz yapıyorum bunu. Oyunculara yardım etmek istiyorum, 12. adam gibiyim, bu benim ruh halim. Oyuncular da artık bunu biliyor. Onlarla birlikte maçı yaşamayı çok seviyorum. Onlar hep itmeye, zorlamaya, enerjilerini yükseltmeye çalışıyorum.

"Bence ilk yarıda iyiydik, ikinci yarıda daha iyi olabilirdik"

Çok mutluyum. Çocukların sahadaki oyun hali ve enerjilerinden dolayı çok mutluyum. İkinci maç zor olacak ama ben bugün gördüklerimden dolayı mutluyum. İyi başladık. Bence ilk yarıda iyiydik, ikinci yarıda daha iyi olabilirdik. Savunmalarını geriye çektiler, yorgunluk oldu, bize alan bırakmadılar ama bence yine harika bir akşamdı."

Hazırlıklar kapsamında Özel; görevden alınan 74 il başkanı, 39. Olağan Kurultay'da seçilmelerine rağmen mahkeme kararıyla görevlerinden ayrılan Parti Meclisi üyeleri, Cumhurbaşkanlığı Aday Ofisi Yönetim Kurulu üyeleri ve MYK üyeleriyle bir araya geldi.

Son olarak CHP milletvekilleriyle kapalı grup toplantısı gerçekleştiren Özel'in, bu görüşmenin ardından yeni partinin kurucular kurulunda yer almak üzere 90'ı aşkın milletvekilinin istifa imzasını aldığı belirtildi.

BirGün gazetesinin haberine göre Özel'in, 24 Temmuz sabah saatlerinde yayımlayacağı video mesajıyla CHP'den istifasını kamuoyuna açıklaması bekleniyor. Haberde ayrıca, yeni partinin kuruluş süreciyle birlikte seçime girme yeterliliğine sahip Değişim Partisi'nin de ilan edileceği ifade edildi.

2- İhalenin

3- İhale konusu yapım işinin

4- Katılım ve yeterlik kriterleri:
4.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgeler ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgi ve belgelere aşağıda yer verilmiştir:
4.1.1. Teklif mektubu.
4.1.2. Teklif vermeye yetkili olunduğunu gösteren bilgi ve belgeler:
4.1.2.1. Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.2.2. Vekâleten ihaleye katılma halinde vekile ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.3. Geçici teminat.
4.1.4 İsteklinin iş ortaklığı olması halinde iş ortaklığı beyannamesi.

5- Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sadece fiyat esasına göre belirlenecektir.

6- İhaleye sadece yerli istekliler katılabilecektir.

7- İhaleye teklif verecek olanların, EKAP hesabına giriş yaparak ihale dokümanını indirmeleri zorunludur.

8-Teklifler, EKAP üzerinden teklif mektubu ile ihaleye katılım belgesi ve diğer ekler kullanılarak hazırlanacak ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden gönderilecektir.

9- İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir. İhale sonucunda, üzerine ihale yapılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.

10- Bu ihalede, işin tamamı için teklif verilecektir.

11- İstekliler teklif ettikleri bedelin %3’ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir.

12- Bu ihalede elektronik eksiltme yapılmayacaktır.

13- Verilen tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 90 (Doksan) takvim günüdür.

14- Konsorsiyum olarak ihaleye teklif verilemez.

15- Diğer hususlar:

İhalede Uygulanacak Sınır Değer Katsayısı (N) : 1,2
Sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri açıklama istenilmeksizin reddedilecektir.

Kılıçdaroğlu ziyarette hem çocuklarla hem tarım işçileriyle sohbet etti ve sorunlarını dinledi. Tarım işçilerinin çadırlarını da ziyaret eden Kılıçdaroğlu çıkışta gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Kılıçdaroğlu, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin gündeme getirdiği CHP Grup Başkanı Özgür Özel ve beraberindekilerin kuracağı yeni partinin hazine yardımı alıp almayacağı yönündeki tartışmalara ilişkin soruyu şöyle yanıtladı:

"Benim gündemim farklı arkadaşlar. Benim gündemim halkın gündemi; buradaki insanların sorunu. Bu insanların sorununu çözmek. A partisi bunu demiş, B partisi bunu demiş... Söylenen söz önemli. Halkın sorunlarıyla kim ilgileniyor? Halkın sorunlarının çözümü için hangi önerileriniz, modelleriniz var? Buraya geldim. Bu insanlar, bir anlamda unutulmuş insanlar. Bu insanların aileleri var, çocukları var, sorunları var. Alın teri döküyorlar, kazanmak istiyorlar, çocuklarını iyi okullarda okutmak istiyorlar. Bu çocukların sağlık sorunu var, bunların sosyal güvenlik sorunu var. Bu insanlarla ilgilenmeyen bir siyasi partinin veya bir siyasi liderin Türkiye'nin sorunlarını çözme kapasitesi yok demektir. Benim görevim toplumun sorunları yoğun ama unutulmuş kesimleriyle bir araya gelmektir."

"CHP'nin İçindeki Tartışmalar Beni Hiç İlgilendirmiyor"

Kılıçdaroğlu açıklamalarını şöyle sürdürdü:

"Ben çöpten kağıt toplayan insanlarla da tarlada çalışıp mesai saati olmaksızın tarlada çalışıp alın teri döküp alın teriyle kazanan insanların sorunlarını çözmek için ben yola çıktım. Benim siyaset anlayışım budur. Ben gidip başka bir yerde siyaset yapmıyorum. Halkın arasında siyaset yapıyorum. Dolayısıyla günlük kısır tartışmaların ötesine çıkmak lazım. Bakın bugün sorunu olmayan hiçbir kesim yok. Çiftçiye bakın sorunu var. İşçiye bakın sorunu var. İşsizlere bakın sorunu var. Gençlere bakın sorunu var. Emeklilere bakın sorunu var. Sorunsuz kesim beşli çeteler ve onların yardakçıları. Onların hiçbir sorunu yok. Sarayda oturanların hiçbir sorunu yok. Onların hepsinin keyfi yerinde. Onların halkın sorunlarıyla ilgilenme gibi bir düşünceleri de yok Benim adım Kemal Kılıçdaroğlu ise ben bu ülkede herkesin sorununa eğilmek zorundayım; bana oy versin veya vermesin, beni tercih etsin veya etmesin ben onun sorunlarını çözmek zorundayım. Dolayısıyla CHP'nin içindeki tartışmalar beni hiç ilgilendirmiyor. Beni ilgilendiren şu: Bu ülkenin sorunlarıyla kim ilgilenmek istiyorsa yanıma gelecek, beraber gideceğiz, beraber sorunlara eğileceğiz. Birilerinin sözcüsü asla ve asla olmayacağız. Eğer sözcü olacaksak halkın sözcüsü olacağız. Eğer sözcü olacaksak şu çocukların sözcüsü olacağız. Onların okul sorunu var. Kim dile getirdi? Hangi siyasi parti dile getirdi? Oturuyorlar akşama kadar konuşuyorlar Meclis’te. Ne konuşuyorlar?

"Meclis'te Sahte Oy Pusulası Gönderen İnsanlarla İlgili Meclis Başkanlığı Ne Yaptı?"

Meclis’te olmayan adına sahte oy pusulası gönderilen insanlarla ilgili bu Türkiye ne yaptı? Meclis Başkanlığı ne yaptı? Siyasi partiler ne yaptı? Parlamentoda olup da sahte oy pusulası gönderen sahtekarların hesabının sorulması gerekmiyor mu? Niye gerekmiyor? Ben bu çocukların hakkı için onu soruyorum. Bu çocukların hakkı için. Bu aileler için. Kadın, çoluk, çocuk demiyorlar neredeyse günün 24 saati çalışıyorlar. Sizler de gördünüz hangi koşullarda çalıştıklarını. Peki bizim anayasa ne diyor? Devlet, sosyal devlettir diyor. Sosyal devlet, vatandaşın yanında, yoksulun yanında, dar gelirlinin yanında duran devlet demektir. Bu tablo sosyal devlet tablosu değildir. Burada üretici de zarar ediyor. ‘Geçen yıl bilmem şu kadar dönüm ekiyorduk, bu sene ekemiyoruz’ diyor, ‘o kadar olmuyor’ diyor.

"Kontrollü Medya İstemiyoruz"

Dolayısıyla sizden istirhamım, kısır tartışmaların ötesine çıkın. Kontrollü medya istemiyoruz. Bir daha ifade edeyim: Kontrollü, yönlendirilen medya istemiyoruz. Halkın medyasını istiyoruz. Halkın sesi olacak. Şu çocukların hakkını savunacak. Bunlarla röportaj yapılsın. Dertleri ne bu çocukların? Ben bu çocukların hakkını, hukukunu savunan bir kişiyim. Benim tek hedefim o. Siyasetteki tek hedefim o. Onun dışında hiçbir kaygım yok. Benim tek kaygım bu çocuklar ve bu ülkenin geleceği. Bunun için de mücadele edeceğim.

"Hesap Vermeye Hazır Bir Siyaset Anlayışı Güdüyoruz"

Hiç kimse endişe etmesin. Üzerimize baskılar gelir, yalan haberler üretilir. Hayatımda görmediğim yalan haberleri kontrollü medya sayesinde gördüm. Sosyal medyada gördüm. Ağzımdan çıkan A ise Z diye telaffuz edildiğini gördüm. Yazan anlı şanlı gazeteciler, köşklerinde oturan gazeteciler, saraylarda oturan gazeteciler, yalılarda oturan gazeteciler, halktan habersiz gazeteciler. Oturuyorlar koltuklarında beni eleştiriyorlar. Beni eleştireceksen senin istediğin televizyonda karşıma çıkacaksın. Kim kimi eleştiriyor kim kime hesap soruyor.

Biz hesap vermeye hazır bir siyaset anlayışını güdüyoruz. Bir siyasetçi hesap vermekten kaçıyorsa arkasında karanlık noktalar var demektir. Siyasetçi dediğiniz kişi halkına hesap verecek. Kim soruyorsa hesap verecek. Sonuna kadar gidecek. O zaman anlarız ki siyaset kirlilikten arınmıştır. Kirli siyasetin bu ülkeye faydası yoktur bu insanlara da faydası yoktur."

Siyah-beyazlı ekip, taraftarı önünde oynadığı mücadeleyi 1-0 kazanarak tur için önemli bir avantaj elde etti.

Karşılaşmanın tek golü 26. dakikada Orkun Kökçü'den geldi. Golün asistini ise Cerny yaptı.

İlk yarıda 15. dakikada Etim'in kırmızı kart görmesiyle Midtjylland mücadeleyi 10 kişi tamamladı.

İkinci yarıda yakaladığı fırsatları değerlendiremeyen Beşiktaş, skoru artırmayı başaramasa da sahadan 1-0'lık galibiyetle ayrıldı.

İki takım arasındaki rövanş karşılaşması 30 Temmuz'da Danimarka'da oynanacak. Kazanan ekip UEFA Avrupa Ligi'nde 3. eleme turuna yükselecek.

21 Kişi Hakkında Tutuklama Kararı Verilmesi İstendi

İzmit Belediye Başkanı Fatma Kaplan Hürriyet'in de arasında bulunduğu isimlerin savcılık ifadeleri 17.30 sıralarında sona erdi. Savcılık, Fatma Kaplan Hürriyet ve eşi Murat Hürriyet'in de aralarında bulunduğu 21 kişiyi tutuklama istemiyle Sulh Ceza Hakimliği'ne sevk etti. Hakimlik ise 20 kişi hakkında tutuklama, Leyla Kıran hakkında ev hapsi ve yurt dışı çıkış yasağı şeklinde adli kontrol kararı verdi.

20 Kişi Tutuklandı

Haklarında tutuklama kararı verilen isimler şunlar:

Fatih Yaşar, Fatma Kaplan Hürriyet, Mehmet Ersoylu, Ramazan Kırıcı, Yusuf Kırıcı, Yüksek Kırıcı, Adem Ok, Ali Han Ünal, İrfan Can, Kenan Yılmaz, Murat Hürriyet, Nihat Önal, Seyhan Özcan, Burak Güreşen, Cemil Yılmaz, Çetin Sarıca, Gökhan Ercan, Hakan Oral, Nusret Ömürhan Yılmaz ve Zekiye Köstekli Oral.

Teknik direktör İsmail Kartal'ın, 2023-2024 sezonunda birlikte çalıştığı ve A takımda ilk kez forma şansı verdiği Yusuf Akçiçek'i yeniden kadrosunda görmek istediği ifade edildi. Güncel piyasa değeri 14 milyon avro olarak gösterilen 2006 doğumlu savunmacının da Fenerbahçe'ye dönüş fikrine olumlu yaklaştığı iddia edildi.

Öte yandan Galatasaray'ın da genç futbolcunun transferi için devrede olduğu ileri sürüldü. Teknik direktör Okan Buruk'un Yusuf Akçiçek'i beğendiği ve kadrosunda görmek istediği belirtilirken, sarı-kırmızılıların da Al Hilal ile temas kurmaya hazırlandığı kaydedildi. İki ezeli rakibin genç stoper için transfer yarışına girmesi bekleniyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Horlama boşanma sebebi olarak kabul edilebiliyor

Horlamanın sanıldığından çok daha ciddi sonuçları olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Gerek, “Horlama çevreyi rahatsız eden, kişinin çoğunlukla farkında olmadığı çok ciddi bir sosyal problem. Erkeklerde daha sık, kadınlarda daha az görülüyor ama menopoz sonrası kadınlarda da horlama problemi artıyor. Yargıtay horlamayı boşanma sebebi olarak kabul ediyor” dedi.

Horlamanın yaşam kalitesini bozan, sağlığı olumsuz etkileyen önemli sorunların ve hastalıkların habercisi olabileceğini vurgulayan Gerek, bu nedenle horlamanın hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Horlamanın özellikle yumuşak damak başta olmak üzere ağız ve burundan birlikte nefes alma sırasında yumuşak damağın dalgalanmasıyla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Ama sadece yumuşak damak değil, ses teli seviyesine kadar hava yolundaki her türlü darlık ve problem gürültülü uyumaya yani horlamaya sebep olabilir” diye konuştu.

Uyku apnesinin hava yolunun tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıktığını belirten Gerek, “Uyku apnesi solunum çabasına rağmen 10 saniye ya da daha fazla süreyle nefes alamama durumudur. Burada özellikle yumuşak damak ve dil çok önemli rol oynar” dedi.

Prof. Dr. Gerek, hastalığın oluşum mekanizmasını şöyle anlattı:

“Eğer uyku apnesi 20-25 saniye civarında sürerse kandaki oksijen düzeyi düşmeye başlar. Karbondioksit düzeyi artmaya başladığında vücut kendini uyandırır, uyku yüzeysel hale gelir, kas gücü tekrar yerine gelir ve hava yolu açılarak solunum devam eder. Bu durum gece boyunca defalarca tekrarlanabilir. Eğer bu durum bir saat içinde 5’ten fazla tekrarlıyorsa buna uyku apnesi diyoruz.”

Cep telefonuyla bile tespit edilebiliyor

Uyku laboratuvarlarının uyku apnesini en ideal biçimde değerlendiren merkezler olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, “Günümüzde cep telefonlarına yüklenen basit programlar bile uyku sırasında horlamayı, nefes alışverişini ve uykuda solunum durmasıyla ilgili kabaca bilgi verebiliyor. Ancak ideal olan, uyku laboratuvarlarında 50-60 parametreyi aynı anda değerlendirerek uyku bozukluklarına tanı konulmasıdır” dedi.

Uyku apnesinin uyku bozuklukları içerisinde yer alan önemli bir sorun olduğunu belirten Gerek, bir saat içindeki solunum durmalarının sayısı ve süresine göre hastalığın derecelendirildiğini söyledi.

Uyku insan yaşamında vücudun yenilendiği çok önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, kaliteli uykunun sağlığı olumlu etkilediğini, uyku bozukluklarının ise çok farklı hastalıklara yol açabileceğini ifade etti.

“Uyku apnesi belirli bir düzeye geldiğinde sabahları baş ağrısıyla uyanma, yorgun uyanma, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve hafızayla ilgili çok önemli sorunlar ortaya çıkabiliyor” diyen Gerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uyku apnesi sorunu olanlar iş hayatında öğleden sonra uyuklamaya başlayıp verimsiz hale gelebiliyor. Araç kullananlarda gündüz ortaya çıkan trafik kazalarının çok önemli sebeplerinden birisi uyku apnesi. Bu hastalar dinlenemediği için dikkatleri dağılıyor. Trafik ışıklarında beklerken bile uyuyan hastalar var.”

”Uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi”

Yaşam biçiminin de uyku apnesi üzerinde etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, alkol kullanımı, sigara ve tok karnına uyumanın uyku sağlığını bozduğunu söyleyerek, “Bu faktörler uyku apnesi ile bir araya geldiğinde çok daha şiddetli sonuçlar ortaya çıkabiliyor” dedi.

Uyku apnesinin kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi süreleri uzunsa kalpte yavaşlama meydana geliyor. Bazı uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi” dedi.

Uyku apnesinin son yıllarda kardiyoloji kliniklerinin de özel olarak üzerinde durduğu bir konu haline geldiğini belirten Gerek, kalp hastalıklarının önemli bir bölümünün altında uyku apnesinin bulunabildiğini ifade etti.

Uyku apnesinin önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi kader değil. Uyku apnesi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum” dedi.

“Uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar”

Çocukluk dönemindeki problemlerin ilerleyen yaşlarda uyku apnesine zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Gerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çocuğunuzun ileride uyku apnesi olmasını istemiyorsanız çocuk yaş grubunda uykusunda tıkanması, horlaması, gece terlemesi varsa, geniz eti ve bademcik büyüklüğü gibi problemler varsa lütfen bunu en erken yaşta tedavi ettirin. İleri yaştaki uyku apnesi çocukluk dönemindeki sorunların tedavisiyle engellenebilir. Hatta benim bir aforizmam var; uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar.”

Çocukların uyku sırasında nefes alıp verdiğinin duyulmaması gerektiğini belirten Gerek, “Bebek gibi uyuyor benzetmesi sağlıklı bir havayolunun en önemli göstergesidir” dedi.

Erişkin yaşlarda günlük yorgunluklar ve farklı nedenlerle uyku kalitesinde bozulmalar meydana gelebildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, eşlerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

“Eğer eşiniz uykuda terliyorsa, üstünü çok açıyorsa, nefesi duruyorsa mutlaka bir kulak burun boğaz hekimine ya da uyku bozukluklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurun. En azından uyku apnesi var mı yok mu diye test yaptırmaları ve muayene olmaları çok önemli” diyen Gerek, tedavinin son derece yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtti.

Uyku apnesi ve horlama tedavisinde öncelikle laboratuvar ortamında tanı konulmasının hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Gerek, bunun mümkün olmadığı durumlarda eşlerden video kaydı istediklerini söyleyerek, “Horlayan eşin videosunu izleyerek uyku sırasındaki tıkanmalar ya da nefes alışveriş biçimi değerlendirilebiliyor ve uyku apnesi olup olmadığı konusunda önemli fikir veriyor” dedi.

Prof. Dr. Gerek, detaylı muayenenin ardından hastaya özel tedavi planlaması yapılması gerektiğini söyledi.

Horlama tedavisinde çoğu zaman cerrahinin ön plana çıktığını belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, burun tıkanıklığı, damak sarkıklığı gibi problemlerin cerrahi yöntemlerle giderilebildiğini söyledi.

Ancak horlamanın tamamen ortadan kalkacağının garanti edilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, yorgunluk, alkol, antidepresanlar, kas gevşeticiler ve yatış pozisyonunun da horlamayı etkileyebildiğini ifade ederek “Uyku hijyenine uygun düzenlemeler horlamayı yüzde 85 oranında azaltabilir” dedi.

“Damat adayları evlilik öncesi tedavi arıyor”

Horlamanın sosyal hayatı da etkilediğini belirten Prof. Dr. Gerek, “Evlenecek çiftlerden özellikle damat adayları evlilik öncesi horlama sorununu gidermek için tedavi arayışına gidebiliyor” dedi.

Uyku apnesi tedavisinde PAP adı verilen pozitif basınçlı cihazların önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu cihazların ayarlarının uyku laboratuvarlarında hastaya özel olarak yapıldığını söyleyerek şunları kaydetti:

“Bu cihazların ayarları uyku laboratuvarında hastaya uygun biçimde düzenlenir. Cihazla birlikte uyku apnesinin kaybolup kaybolmadığına bakılır ve hastaya uygun biçimde yeniden düzenlenir. Hasta uyum gösterdiği takdirde uyku apnesi tedavisindeki öncelikli tercih bu cihazların kullanılmasıdır”

Burunlarında ciddi kemik eğriliği bulunmayan, damaklarında aşırı sarkma olmayan ve bademcikleri çok büyük olmayan hastaların bu cihazlarla rahatlıkla uyuyabildiğini belirten Gerek, tedavide en önemli unsurun hastanın cihaza uyum sağlaması olduğunu söyleyerek, “Bu cihazlar eskiden çok daha büyük ve taşınması daha zor cihazlardı. Günümüzde ise neredeyse bir gözlük kabı büyüklüğünde, nemlendirme özelliği olan yeni nesil cihazlar kullanılıyor” diye konuştu.

Uyku apnesi tedavisinde ağız içinde kullanılan ve kişiye özel ölçülerle hazırlanan apareylerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu sistemlerin dili öne doğru çekerek hava yolunu açık tutmayı amaçladığını söyledi.

Ancak bu apareylere uyumun her zaman kolay olmadığını belirten Gerek, “Özellikle öğürme refleksi güçlü olan kişilerde kullanımı zor olabiliyor. Ayrıca çene ekleminde ağrılara da yol açabiliyor” dedi.

Uyku apnesinde cerrahi tedavi hastaya göre planlanıyor

Uyku apnesi tedavisindeki bir diğer seçeneğin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, her hastanın ihtiyacına göre farklı yöntemlerin uygulanabildiğini söyledi.

Burunda sorun varsa buruna yönelik, damakta sarkma varsa damağa yönelik, bademcik büyüklüğü varsa bademciklere yönelik cerrahilerin uygulanabildiğini belirten Gerek, dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerin de uyku apnesine yol açabildiğini ifade ederek “Çocukluk döneminde bademcik ameliyatı olmuş kişilerde bile dil kökündeki lenfoid dokular büyüyerek hava yolunda darlığa neden olabilir. Bazen de epiglot kapağında deformasyonlar görülebilir. Bunların her biri için farklı cerrahi seçenekler bulunuyor” dedi.

Robotik cerrahi ve dil kökü implantları dikkat çekiyor

Robotik cerrahinin özellikle dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerde kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, dil kökündeki yağ fazlalığını azaltan ve dokuları temizleyen yöntemlerin başarılı sonuçlar verdiğini söyledi.

Ayrıca damak seviyesinde klasik ameliyatların yanı sıra sütürlerle damağı asma tekniklerinin de uygulanabildiğini belirten Gerek, yeni geliştirilen implant teknolojilerine de dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ülkemizde henüz deneysel seviyede uygulanan yöntemlerle dil köküne yerleştirilen implantlar bulunuyor. Uyku sırasında nefes durduğunda bu implantlar ilgili kası uyararak hava yolunun açılmasını ve yeniden nefes alınmasını sağlayabiliyor.”

Bu tedavilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde üç farklı firma tarafından uygulandığını belirten Gerek, Türkiye’de de deneysel çalışmaların sürdüğünü ancak maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti.

Uyku apnesi tedavisinde zayıflama iğneleri de kullanılıyor

Uyku apnesinde kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Avrupa’da obezite sıralamasında Türkiye ilk sırada yer alıyor. Bu nedenle hastalarımızın öncelikle kilo vermesini istiyoruz” dedi.

Uyku apnesinin tıbbi tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin FDA onayı aldığını belirten Gerek, “Hastalar yüzde 10 kilo kaybederse uyku apnesinde belirgin düzelmeler görülebiliyor” diye konuştu.

Ancak bu ilaçların mutlaka endokrinoloji uzmanı kontrolünde kullanılması gerektiğini vurgulayan Gerek, “Hiç kimse gidip eczaneden bu ilaçları doğrudan alıp kullanmamalı” uyarısında bulundu.

Zayıflar da horluyor

Horlamanın yalnızca kilolu kişilerde görüldüğü düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Zayıf kişilerde de horlama görülebilir” dedi.

Bu kişilerde horlamanın en sık nedenlerinin burun kemiği eğriliği, damak sarkması ve bademcik büyüklüğü olduğunu belirten Gerek, uygun ameliyatlarla bu sorunların giderilebildiğini söyledi.

Bazı meslek gruplarında uyku testi zorunlu

Özellikle şoförler ve teknik cihaz kullanan kişiler için kaliteli uykunun hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gerek, uyku apnesi tanısı alan bazı kişilerin ehliyet yenileme sürecinde tedavi olduklarını belgelemek zorunda kaldıklarını söyleyerek “Özellikle kritik işler yapanların kaliteli uyuması çok önemli” dedi.

Uzmanından uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Gerek programın sonunda horlama ve uyku apnesiyle ilgili şu uyarılarda bulundu:

• Uyku kalitenize dikkat edin.
• Uyuduğunuz ortamın sıcaklığına, karanlığına ve sessizliğine önem verin.
• Horluyorsanız bu gerçeği kabul edin ve tedavi olun.
• Eşiniz sizi horladığınız için uyarıyorsa mutlaka çözüm arayın.

Uyku apnesinin tedavi edilmediğinde yaşam süresini kısaltabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, sözlerini şöyle tamamladı:

”Uyku apnesi kader değildir. Tedavi edilebilir, kontrol edilebilir bir rahatsızlıktır ve tedavisi hayat kurtarır. Uyku apnesi ile yaşamaya devam edilirse kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Son dönemde kardiyoloji klinikleri de uyku apnesine çok önem veriyor. Çünkü kalp hastalıklarının pek çoğu uyku apnesi sebebiyle ortaya çıkabiliyor.”

”Uyku insan sağlığı açısından çok önemli. Uyku apnesi hayatımızı doğrudan etkiler çünkü ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor. Hayatımızda uykunun çok özel bir yeri var.”

Prof. Dr. Sönmezer ülkemizdeki nüfus artış hızının endişe verici biçimde azaldığını söyledi.

Türkiye’de nüfus artış hızındaki düşüş alarm veriyor

Toplum nüfusunun kendini yenileyebilmesi için doğurganlığın aile başına 2,1 çocuk olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, Türkiye’de bu oranın son yıllarda yaklaşık 1,5’e kadar gerilediğine dikkat çekti.

Nüfus artış hızındaki düşüşün temel nedenleri arasında ekonomik kaygılar, kariyer planlamaları ve çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesinin bulunduğunu ifade eden Sönmezer, modern toplumlarda ilk anne olma yaşının giderek yükseldiğini söyleyerek şunları kaydetti:

”Çocuk yapmak isteyenler de daha geç yaşlarda çocuk sahibi olmak istiyor. İlk çocuk doğurma yaşı modern dünyada, batı dünyasında sosyo ekonomik düzey yükseldikçe çok ileri yaşlara geliyor, sonra da insanlar tek çocukla kalıyorlar. İlk anne olma yaşı 20’lerden 35 e kadar çıktı.”

Doğurganlığın korunması her geçen gün daha önemli hale geliyor

Geç yaşta yapılan evlilikler, çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesi ve genç yaşlarda görülen kanser vakalarındaki artış nedeniyle doğurganlığın korunmasının günümüzde her zamankinden daha önemli hale geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, kanser başta olmak üzere doğurganlığı olumsuz etkileyebilecek tedavilere başlamadan önce yumurta, sperm ve yumurtalık dokusunun dondurulması sayesinde hastaların ilerleyen yıllarda çocuk sahibi olabildiğini söyledi.

Kadınların belirli bir yumurta rezervi ile dünyaya geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, yaş ilerledikçe hem yumurta sayısının hem de yumurta kalitesinin azaldığını ifade etti. Sönmezer, “Kadın gebe kaldığında ya da doğum kontrol hapı kullandığında adet görmese bile yumurta rezervi azalmaya devam eder. Yaş ilerledikçe gebelik elde etmek zorlaşırken anormal gebelik riski de artar” diye konuştu.

Yumurta, sperm ve yumurtalık dokusu dondurulabiliyor

Kanser tedavilerindeki gelişmeler sayesinde hastaların yaşam sürelerinin uzadığını ancak uygulanan tedavilerin doğurganlığı olumsuz etkileyebildiğini belirten Sönmezer, bu nedenle doğurganlığın korunmasının tedavi sürecinin önemli bir parçası haline geldiğini söyledi.

Yumurta hücresi, sperm ve yumurtalık dokusunun eksi 196 derecede sıvı nitrojen içerisinde uzun yıllar saklanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, “Dondurma işlemi yapıldığında adeta zamanı durdurmuş oluyoruz. Örneğin 20 yaşında yumurtalarını donduran bir kadın, yıllar sonra anne olmaya karar verdiğinde 20 yaşındaki yumurtalarının kalitesiyle gebelik elde edebiliyor” dedi.

Prof. Dr. Sönmezer çocuk ve genç hastalarda karından yapılan işlemle doğurganlığı koruyarak Türkiye’de bir ilke imza attı.

Doğurganlığı koruyucu yöntemlerin yalnızca yetişkinlerde değil çocuk hastalarda da uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, özellikle lösemi nedeniyle kök hücre nakli planlanan çocuklarda yumurtalık dokusunun dondurulmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

Kanser dışında talasemi, bazı böbrek hastalıkları, sistemik lupus eritematozus, bazı kan hastalıkları ve genetik hastalıklarda da doğurganlığın korunabildiğini ifade eden Sönmezer, “Kanser ya da kanser dışı herhangi bir nedenle doğurganlığını kaybetme riski bulunan hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini koruyabiliyoruz” dedi.

Prof. Dr. Murat Sönmezer, yumurta toplama işleminin standart olarak vajinal yoldan gerçekleştirildiğini belirterek, özellikle çocuk hastalar ve genç kızlarda bu yöntemin aileler ve hastalar tarafından her zaman tercih edilmediğini, bazı hastaların ise işlem nedeniyle çekinceler yaşayabildiğini belirtti.

Bu ihtiyaçtan yola çıkarak yıllar önce yumurtalıklardaki yapışıklık nedeniyle karından yumurta toplamak zorunda kaldığı bir hastasına uyguladığı yöntemi geliştirdiğini anlatan Sönmezer, daha sonra bu tekniği doğurganlığını korumak isteyen genç hastalarda kullanmaya başladığını söyledi. Türkiye’de ilk kez karından yumurta toplama işlemini gerçekleştiren Prof. Dr. Murat Sönmezer, bugüne kadar yaklaşık 800 çocuk ve genç hastada bu yöntemi başarıyla uyguladığını belirterek, bu alanda dünyadaki ilk bilimsel yayınlardan birine de imza attığını ifade etti.

Sönmezer, karından yumurta toplama yönteminin özellikle doğurganlığını kaybetme riski bulunan çocuklar ve genç kadınlar için önemli bir alternatif olduğuna dikkat çekti.

Çiftler evlenir evlenmez test yaptırmalı

Çocuk sahibi olmayı hemen düşünmeseler bile evlenen çiftlerin doğurganlık durumlarını değerlendirmesi gerektiğini vurgulayan Sönmezer, kadınların AMH testiyle yumurtalık rezervlerini, erkeklerin ise sperm analiziyle üreme potansiyellerini öğrenebileceğini söyleyerek “Bugün düşük yumurtalık rezervine sahip bir kadın doğal yollarla gebe kalabilir. Ancak birkaç yıl sonra bu şansını tamamen kaybedebilir. Bu nedenle çiftlerin durumlarını erken dönemde bilmeleri çok önemli” diye konuştu.

Kadında basit bir AMH testi, erkekte ise sperm analizi ile olası sorunların önceden tespit edilebildiğini belirten Sönmezer, çocuk sahibi olmayı ileriki yıllara bırakmayı planlayan çiftlerin de bu testleri yaptırmasının önemli olduğunu söyledi.

Sigara, kilo ve stres doğurganlığı etkiliyor

Yaşam tarzının doğurganlık üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirten Sönmezer, sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, fazla kilo ve stresin hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini olumsuz etkilediğini söyledi.

Bir adet döneminde doğal yolla gebelik elde etme ihtimalinin yaklaşık yüzde 20 olduğunu belirten Sönmezer, düzenli adet gören kadınlarda yumurtlama döneminin doğru hesaplanmasının gebelik şansını artırabileceğini ifade etti.

Düzenli adet görmenin tek başına doğurganlığın normal olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Sönmezer, kadınların belirli aralıklarla yumurtalık rezervlerini kontrol ettirmeleri gerektiğini söyledi.

Yardımcı üreme tekniklerinde başarı oranları yükseldi

Yumurta dondurma işlemlerinde kullanılan vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yönteminin başarı oranlarını önemli ölçüde artırdığını belirten Sönmezer, günümüzde dondurulmuş ve çözülmüş yumurtalarla elde edilen gebelik oranlarının taze yumurtalarla elde edilen sonuçlara oldukça yaklaştığını söyledi.

Polikistik over sendromu gibi düzensiz adet gören kadınlarda yumurtlama takibi, zamanlanmış ilişki ve aşılama yöntemlerinin uygulanabildiğini belirten Sönmezer, aşılama tedavisinin genellikle üç denemeye kadar sürdürüldüğünü, sonuç alınamaması halinde tüp bebek tedavisine geçildiğini ifade etti.

Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftlerin umutsuzluğa kapılmaması gerektiğini belirten Sönmezer, “Bugün yardımcı üreme tekniklerinde elde edilen başarı oranları geçmişe göre çok daha yüksek. Zamanlanmış ilişki, aşılama ve tüp bebek uygulamaları sayesinde çok sayıda çift çocuk sahibi olabiliyor” dedi.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

Yüksek riskli kadinlarda meme taramasına erken başlanmalı

Meme kanseri taramasında mamografinin altın standart yöntem olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, bu yöntemin dünyada en fazla bilimsel çalışmaya konu olmuş görüntüleme sistemi olduğunu ifade etti.

Kadınların 40 yaşından sonra yılda bir kez mamografi yaptırması gerektiğini belirten Taşkın, çekilen görüntülerin mutlaka saklanmasını ve sonraki yıllardaki tetkiklerle karşılaştırılmasını önerdi. Taşkın, böylece memedeki çok küçük değişikliklerin daha erken fark edilebildiğini söyledi.

BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu taşıyan ya da ailesinde yoğun meme ve yumurtalık kanseri öyküsü bulunan kadınların yüksek risk grubunda yer aldığını belirten Taşkın, bu kişilerde mamografinin yanı sıra meme ultrasonografisinin de takip programına eklenmesi gerektiğini ifade etti.

Yüksek riskli kadınlarda taramaların ailede görülen ilk meme kanseri vakasından 10 yıl önce başlatıldığını belirten Taşkın, “Ailede 35 yaşında meme kanseri görüldüyse, takiplerin 25 yaşında başlaması gerekir” dedi.

Meme kanseri her zaman kitle olarak ortaya çıkmıyor

Meme kanserinin her zaman ele gelen bir kitle şeklinde ortaya çıkmadığını belirten Prof. Dr. Taşkın, özellikle erken evrede mikron düzeyindeki değişikliklerin görüntüleme yöntemleriyle saptanabildiğini söyledi.

Bu nedenle hiçbir şikâyeti olmayan kadınların da düzenli kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurgulayan Taşkın, genç yaşta ve yoğun meme dokusuna sahip kadınlarda mamografinin tek başına yeterli olmayabileceğini, bu durumlarda ultrasonografinin önemli katkı sağladığını kaydetti.

15 dakikalık biyopsi tedavinin yol haritasını çiziyor

Görüntüleme sırasında şüpheli bir bulgu tespit edildiğinde biyopsinin büyük önem taşıdığını belirten Taşkın, ultrason eşliğinde yapılan meme biyopsilerinin hazırlık süreciyle birlikte yaklaşık 15 dakikada tamamlanabildiğini söyledi.

Doğru yapılan biyopsinin cerrahi planlamaya rehberlik ettiğini vurgulayan Taşkın, birçok hastada tek cerrahi girişimle başarılı sonuçlar alınabildiğini ifade etti.

Yeni nesil görüntüleme yöntemleri erken tanıyı güçlendiriyor

Son 10 yılda radyolojide çok önemli gelişmeler yaşandığını belirten Prof. Dr. Füsun Taşkın, gelişen ultrason teknolojileri sayesinde iyi ve kötü huylu oluşumların daha hızlı ve güvenilir biçimde ayırt edilebildiğini söyledi.

Dijital mamografiyle birlikte kullanılan tomosentez teknolojisinin memeden kesitsel görüntüler alınmasını sağladığını belirten Taşkın, özellikle yoğun meme dokusunda gizlenebilen oluşumların daha kolay tespit edilebildiğini ifade etti.

Kontrastlı mamografi MR’a alternatif olabiliyor

Kontrastlı mamografinin son yılların en önemli gelişmelerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, damardan verilen kontrast madde sayesinde şüpheli bölgelerin çok daha ayrıntılı değerlendirilebildiğini söyledi.

Bu yöntemin özellikle meme başı akıntısı olan, eline kitle gelen, muayenede şüpheli bulgu saptanan veya yüksek risk grubunda bulunan kadınlarda kullanıldığını belirten Taşkın, bazı hastalarda meme MR’ına olan ihtiyacı da ortadan kaldırabildiğini ifade etti.

Ameliyat olamayan hastalarda yeni tedavi seçeneği

Meme kanseri tespit edildiğinde tümörün yanı sıra karşı meme ve koltuk altı lenf bezlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Taşkın, doğru evrelemenin tedavi başarısında kritik rol oynadığını söyledi.

Yaş veya ek hastalıklar nedeniyle ameliyat edilemeyen bazı hastalarda tümörün dondurularak tedavi edilmesine olanak sağlayan yöntemlerin uygulanabildiğini belirten Taşkın, bu yaklaşımın uygun hastalarda hem hızlı iyileşme hem de kozmetik avantajlar sunduğunu kaydetti.

Programda kadınlara çağrıda bulunan radyoloji uzmanı Prof. Dr. Füsun Taşkın, “Memede çözümsüz kalan bir sorun yok. Meme kanseri erken tanındığında en başarılı şekilde yönetilebilen ve tedavi edilebilen kanser türlerinden biridir. Bu nedenle düzenli kontroller ihmal edilmemelidir” dedi.

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!