Kulüp, kariyerinde Türkiye’de Samsunspor’u da çalıştıran Alman teknik adamla gerçekleştirilen görüşmelerin ardından prensip anlaşmasına ulaştı. Süper Lig tecrübesi bulunan Reis’in, sözleşmenin son detaylarını görüşmek amacıyla bu akşam saat 20.00’de Trabzon’da olması bekleniyor.

Ludogorets’te yenilgi yüzü görmedi

Thomas Reis, Samsunspor macerasının ardından 12 Temmuz 2026 tarihinde Bulgaristan temsilcisi Ludogorets’in teknik direktörlüğüne getirildi.

Reis, efbet Liga’da takımının başında çıktığı 9 karşılaşmada 7 galibiyet ve 2 beraberlik alarak dikkat çekici bir başlangıca imza attı. Ligde henüz mağlubiyet yaşamayan Alman teknik adam, 2,56 puan ortalamasıyla zirvede yer aldı.

Thomas Reis’in kariyerindeki takımlar

Tecrübeli teknik direktörün görev yaptığı kulüpler ve maç başına puan ortalamaları şöyle:

· Ludogorets: 12 Temmuz 2026 - devam ediyor | 11 maç | 2,18 MBPO

· Samsunspor: 1 Temmuz 2024 - 14 Şubat 2026 | 72 maç | 1,63 MBPO

· Schalke 04: 27 Ekim 2022 - 27 Eylül 2023 | 31 maç | 1,13 MBPO

· Bochum: 6 Eylül 2019 - 12 Eylül 2022 | 112 maç | 1,53 MBPO

WEST HAM FULHAM MAÇINDA KAZANAN TUR ATLAYACAK

Carabao Cup olarak da bilinen İngiltere Lig Kupası'nda West Ham–Fulham karşılaşması 3. tur kapsamında oynanacak. Tek maç üzerinden yapılacak eşleşmede üstünlük kuran taraf 4. tura yükselecek.

Kupadaki mevcut kurallara göre ilk beş turda 90 dakikanın beraberlikle tamamlanması halinde uzatma oynanmıyor. West Ham ile Fulham arasındaki mücadelede normal süre eşitlikle sona ererse tur atlayan takım doğrudan penaltı atışlarıyla belirlenecek.

WEST HAM FULHAM MAÇINA FARKLI BİR MORALLE GELİYOR

West Ham, Lig Kupası karşılaşması öncesinde Championship'teki son maçında Wrexham karşısında etkili bir performans ortaya koydu. Nuno Espírito Santo'nun ekibi London Stadium'daki mücadeleyi 6-0 kazanarak son dönemdeki çıkışını sürdürdü.

Taty Castellanos, Wrexham karşısında hem gol hem asist katkısı verdi. Arjantinli futbolcu böylece sezonun tüm kulvarlarındaki gol sayısını dörde yükseltti. West Ham'ın Fulham karşısında hücum hattında yapacağı tercihler maçın dikkat çeken başlıklarından biri olacak.

FULHAM ANFIELD'DAN PUANLA DÖNDÜ

Premier League'de mücadele eden Fulham ise kupa maçı öncesindeki son karşılaşmasında Liverpool'a konuk oldu. Craven Cottage ekibi Anfield'daki mücadeleyi golsüz beraberlikle tamamlayarak zorlu deplasmandan bir puan çıkardı.

Fulham'ın savunmada ortaya koyduğu direnç, West Ham deplasmanı öncesinde öne çıkan performanslardan biri oldu. Londra temsilcisi şimdi ligde aldığı sonucun ardından kupada yoluna devam etmeye çalışacak.

RYAN SESSEGNON WEST HAM MAÇINDA YOK

Fulham cephesinde maç öncesindeki önemli kadro gelişmelerinden biri Ryan Sessegnon'un durumu oldu. Kulüp tarafından paylaşılan takım haberinde Sessegnon'un West Ham karşılaşmasını kaçıracağı açıklandı.

Kesin ilk 11'ler henüz duyurulmadığı için iki takımın sahaya çıkacağı kadrolar maç saatine yakın netleşecek. Bu nedenle resmi açıklama yapılmadan muhtemel 11'leri kesin kadro olarak değerlendirmemek gerekiyor.

WEST HAM FULHAM MAÇI HANGİ KANALDA?

West Ham–Fulham maçı 15 Eylül Salı günü saat 21.45'te London Stadium'da oynanacak. İngiltere Lig Kupası 3. tur karşılaşması Türkiye'de S Sport Plus üzerinden canlı yayımlanacak.

İstanbul 53. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülen davanın ikinci duruşmasına katılan Kaftancıoğlu, hakkındaki suçlamaya karşı savunma yaptı.

Kaftancıoğlu, hangi sözünün hakaret olarak değerlendirildiğini anlayamadığını belirterek, “O nedenle nasıl savunma yapacağımı da bilmiyorum” dedi.

“Belki De Siyasi Hayatımda İlk Kez Kendisine Katıldım”

Soruşturmaya konu paylaşımında Erdoğan’ın kullandığı ifadeleri alıntıladığını belirten Kaftancıoğlu, kendi sözleriyle Cumhurbaşkanı’nın açıklaması arasında aynı yönde bir anlam bulunduğunu savundu.

Kaftancıoğlu, “Siyasi olarak belki de ilk kez kendisine katılmışım ve alıntılayıp tweet atmışım. O zaman hakkımda suç duyurusunda bulunan kişiye de ‘hakaret’ davası açılması lazım” diye konuştu.

Paylaşımında Erdoğan’ın sözlerini değiştirmediğini söyleyen Kaftancıoğlu, “Birebir aynısını alıntılayıp yazdım. Hakaret olmadığını biliyorum, söylediğim şey hakikat, tıpkı şimdi söylediğim gibi” ifadelerini kullandı.

Kaftancıoğlu, söz konusu ifadelerin suç oluşturduğu kabul edilirse aynı değerlendirmenin Erdoğan’ın paylaşımı için de yapılması gerektiğini savunarak, “Bu ifadeler ‘hakaret’ sayılacaksa, o zaman Cumhurbaşkanı’nın da aynı kastı olduğunu belirtmek isterim” dedi.

Avukatlar: “Aynı Şeyi Söyleyen İki İnsan Var”

Kaftancıoğlu’nun avukatları da suçlamaya konu edilen paylaşımda hangi kelime veya cümlenin hakaret oluşturduğunun ortaya konulamadığını savundu.

Avukatlar, “Cumhurbaşkanı’na hakaret hangi cümleyle, hangi kelimeyle edilmiş? Şikayet eden kişinin belli ki canı sıkılmış, savcılık da herhalde ‘beytülmal’ kelimesinin anlamını bilmiyordu, o nedenle burada herkesin mesaisinin harcandığı bir dava var” dedi.

Suçun maddi ve manevi unsurlarının oluşmadığını belirten avukatlar, dosyanın taraflarının kimlikleri üzerinden bir ceza soruşturması yürütülemeyeceğini ifade ederek, “Taraflardan biri Recep Tayyip Erdoğan, biri Canan Kaftancıoğlu olduğu için mi bu dosya bizim önümüze geldi? Aynı şeyi söyleyen iki insan var. Aynı şeyi söylüyorlar, söylediklerinde bir hakaret yok” diye konuştu.

“Beytülmal” kelimesinin sözlük anlamının “devlet hazinesi” olduğunu hatırlatan avukatlar, Kaftancıoğlu’nun paylaşımına suç teşkil eden bir anlam yüklendiğini savundu.

Avukatlar, “Şikayet eden şahıs belli ki kelimenin anlamını bilmemektedir. Ceza yargılaması kişilerin kim olduğuna bakarak ilerlemez. İddia makamı niyet okumada, varsayımda bulunmuş. ‘Canan Kaftancıoğlu tweet attıysa şunu demek istemiştir’ diyerek iddianame düzenlemiştir” ifadelerini kullanarak beraat talebinde bulundu.

Erdoğan’ın Avukatları Cezalandırılmasını İstedi

Davaya katılan sıfatıyla yer alan Erdoğan’ın avukatları ise Kaftancıoğlu’nun paylaşımındaki ifadelerin Cumhurbaşkanı’nı hedef aldığını ve hakaret niteliği taşıdığını savundu.

Erdoğan’ın avukatları, şikayetlerinin devam ettiğini bildirerek Kaftancıoğlu’nun cezalandırılmasını talep etti.

Savcı 4 Yıl 8 Aya Kadar Hapis Cezası Talep Etti

Duruşma savcısı esas hakkındaki mütalaasında, Kaftancıoğlu’nun paylaşımını sosyal medya hesabından herkesin erişimine açık şekilde yaptığını belirterek, “Cumhurbaşkanına hakaret” suçundan 1 yıl 2 aydan 4 yıl 8 aya kadar hapisle cezalandırılmasını talep etti.

Kaftancıoğlu’nun avukatları, savcının mütalaasına karşı ayrıntılı yazılı savunma hazırlamak için mahkemeden süre talep etti. Talebi kabul eden hakim, duruşmayı 10 Aralık’a erteledi

DEM Parti Demokratik Yerel Yönetimler Kurulu, yeni eş başkanın belirlenmesine ilişkin sürecin tamamlandığını açıkladı. Partinin açıklamasında, kararın Demokratik Yerel Yönetimler Tutum Belgesi’nde yer alan usul ve esaslar doğrultusunda yürütülen değerlendirmelerin ardından alındığı belirtildi.

Süreç kapsamında Diyarbakır Büyükşehir Belediye Meclisi’nin yanı sıra Amed’deki il ve ilçe örgütleri ile demokratik kurumlarla görüşmeler yapıldığı aktarıldı. Görüşmelerde ilgili yapıların öneri, değerlendirme ve görüşlerinin alındığı ifade edildi.

DEM Parti, yeni eş başkanın belirlenmesinde “ortak akıl ve kolektif irade” anlayışının esas alındığını bildirdi. Görüşmeler sonucunda ortaya çıkan önerilerin Demokratik Yerel Yönetimler Kurulu tarafından değerlendirildiği, ardından partinin ilgili kurullarıyla yapılan ortak değerlendirme sonucunda Emin Ay’ın göreve getirilmesine karar verildiği kaydedildi.

Partinin açıklamasında, eş başkanlık sisteminin yalnızca bir yönetim modeli olmadığı, halkın karar alma süreçlerine doğrudan katılımını güçlendiren demokratik bir mekanizma olduğu vurgulandı.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Diyarbakır Büyükşehir Belediye Eş Başkanlığı görevinden, Geri Çekilme İlkesi kapsamında istifa eden Doğan Hatun’dan boşalan eş başkanlık görevinin belirlenmesine ilişkin olarak, Demokratik Yerel Yönetimler Tutum Belgemizde belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda kurulumuz tarafından kapsamlı bir süreç yürütülmüştür.

Bu kapsamda, başta Diyarbakır Büyükşehir Belediye Meclisimiz olmak üzere, Amed’de bulunan il ve ilçe örgütlerimiz ile demokratik kurumlarımızla görüşmeler gerçekleştirilmiş; ilgili tüm yapıların görüş, değerlendirme ve önerileri alınmıştır. Eş başkanın belirlenmesine yönelik süreç, ortak akıl ve kolektif iradeyi esas alan bir anlayışla yürütülmüştür.

Gerçekleştirilen görüşmeler ve alınan değerlendirmeler sonucunda açığa çıkan öneriler kurulumuz tarafından değerlendirilmiş; partimizin ilgili kurullarıyla yapılan ortak değerlendirmeler sonucunda da yeni eş başkanın belirlenmesine karar verilmiştir. Bu doğrultuda, Diyarbakır Büyükşehir Belediye Eş Başkanlığı görevini bugünden itibaren Emin Ay yürütecektir.

Bizler açısından eş başkanlık, yalnızca bir yönetim modeli değildir; toplumun yönetime doğrudan katılımını güçlendiren, halk iradesini karar alma süreçlerinin merkezine taşıyan en önemli demokratik mekanizmalardan biridir. Bu yönüyle eş başkanlık görevi, ortak aklı ve demokratik katılımı esas alan güçlü bir sorumluluğu da beraberinde getirmektedir. Bu sorumluluğun başında ise halkın iradesini esas alan, toplumun tüm kesimlerinin söz ve karar süreçlerine katılımını gözeten demokratik toplum belediyeciliğini layıkıyla hayata geçirmek gelmektedir.

Yeni dönemde de halkın iradesini, ortak aklı ve demokratik katılımı esas alan belediyecilik anlayışının kararlılıkla sürdürüleceğine olan inancımızla, Emin Ay arkadaşımıza görevinde başarılar diliyoruz."

Cumhurbaşkanı’nın yeniden aday olması ve seçilmesine yönelik beklentiye de değinen Gül, bu konuda Meclis’in vereceği kararın önemine işaret etti.

Gül, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

"Milletimizin bu talebi ve beklentisi inanıyorum ki Gazi Meclis'imizde de karşılık bulacak. Meclis'imizin de alacağı kararla Cumhurbaşkanı'mızın yeniden aday olarak cumhurbaşkanı seçilmesi yönünde milletimizin bu beklentisinin karşılanacağına olan inancımız tamdır. Türkiye, Allah'ın izniyle önümüzdeki dönem dünyanın süper gücü olarak yoluna devam edecektir. Türkiye'nin, Cumhurbaşkanı'mızın güçlü liderliğine, tecrübesine ihtiyacı vardır. İnanıyorum önümüzdeki dönemde yapılacak seçimlerde en güçlü şekilde bu neticeyi göreceğiz ve milletimizin, ülkemizin kazanacağı bir neticeyi hep beraber göreceğiz."

Ligin 9. haftasında oynanacak Galatasaray-Fenerbahçe karşılaşması, 26 Ekim 2026 Pazartesi günü saat 21.30’da başlayacak.

TFF, derbinin pazartesi gününe alınmasına ilişkin kararın İstanbul Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü tarafından 14 Eylül tarihinde gönderilen yazı doğrultusunda alındığını belirtti. Açıklamada, 25 Ekim Pazar günü İstanbul genelinde gerçekleştirilecek yoğun etkinlikler nedeniyle alınacak güvenlik tedbirlerinin dikkate alındığı ifade edildi.

Federasyon ayrıca, Ziraat Türkiye Kupası’nda oluşacak eşleşmelere bağlı olarak lig programında değişiklik yapılabileceğini bildirdi.

Diğer derbilerin tarihleri de belli oldu

TFF’nin açıkladığı programla birlikte sezonun diğer önemli derbilerinin gün ve saatleri de netleşti.

Buna göre:

· 8. hafta: Trabzonspor - Beşiktaş

· 9. hafta: Galatasaray - Fenerbahçe

· 13. hafta: Beşiktaş - Galatasaray

· 15. hafta: Fenerbahçe - Trabzonspor

Karşılaşmaların gün ve başlama saatleri, TFF’nin 7. ve 16. haftalar arasındaki müsabaka programıyla birlikte resmen açıklanmış oldu.

ALTAY SÖKE 1970 MAÇINDA KAZANAN TUR ATLAYACAK

Ziraat Türkiye Kupası bu sezondan itibaren yeniden eleme sistemiyle oynanıyor. Türkiye Futbol Federasyonu'nun açıkladığı formata göre yarı final dışındaki turlar tek maç üzerinden tamamlanacak.

Bu nedenle İzmir'deki karşılaşmada beraberliğin devam etmesi halinde turu geçecek takım aynı gece belirlenecek. Altay, ev sahibi avantajını kullanarak kupaya galibiyetle başlamaya çalışacak.

ALTAY YENİ SEZONDA HENÜZ KAYBETMEDİ

Altay, Nesine 3. Lig 2. Grup'taki yeni sezona iki beraberlikle başladı. Siyah-beyazlı ekip ilk hafta sahasında Denizli İdmanyurdu 1959 ile 1-1 berabere kalırken, ikinci haftada İzmir derbisinde Karşıyaka ile yine aynı skorla puanları paylaştı.

Karşıyaka karşısında geriye düşen Altay, 84. dakikada Mehmet Onur Yıldız'ın golüyle beraberliği yakaladı. İzmir temsilcisi böylece ilk iki haftayı 2 puanla tamamlarken henüz galibiyet ya da mağlubiyet yaşamadı.

SÖKE 1970 SON MAÇINDA İLK GALİBİYETİNİ ALDI

Söke 1970 ise lige Bursa Yıldırımspor deplasmanında aldığı 1-0'lık yenilgiyle başladı. Aydın temsilcisi ikinci haftada sahasında Gaziemir G.O.G. Spor'u 2-0 mağlup ederek sezonun ilk üç puanını aldı.

Söke 1970'e galibiyeti getiren goller Berhan Deniz ve Muhammed Temel'den geldi. Bu sonuçla moral bulan konuk ekip, ligdeki galibiyetinin ardından kupada da tur arayacak.

İKİ TAKIM GEÇEN SEZON DA KARŞILAŞTI

Altay ile Söke 1970 birbirine yabancı iki ekip değil. İki takım geçen sezon da 3. Lig'de karşı karşıya geldi.

15 Şubat 2026'da oynanan lig karşılaşması 1-1 sona erdi. Bu sezon da aynı grupta yer alan Altay ile Söke 1970, ligde karşılaşmadan önce bu kez Türkiye Kupası'nda birbirlerine rakip olacak.

Maçın kesin ilk 11'leri henüz açıklanmadığı için tahmini kadroları kesin bilgi olarak vermek yerine, kulüplerin maç öncesindeki resmi açıklamalarının takip edilmesi gerekiyor.

ALTAY SÖKE 1970 MAÇI HANGİ KANALDA?

Altay–Söke 1970 maçı 15 Eylül Salı günü saat 20.00'de başlayacak. Alsancak Mustafa Denizli Stadı'nda oynanacak Ziraat Türkiye Kupası 1. Eleme Turu karşılaşması A Spor'dan canlı ve şifresiz olarak yayımlanacak.

Odessa bölgesindeki lojistik merkez hedef alındı

Bakanlığın açıklamasında, Odessa bölgesinde askeri malzemelerin depolanması ve dağıtımında kullanılan bir lojistik merkezin saldırının hedeflerinden biri olduğu aktarıldı. Rus ordusunun Ukrayna'daki hedeflere yönelik operasyonlarını sürdürdüğü ifade edildi.

Açıklamada, söz konusu merkezin askeri yüklerin sevkiyatında kullanıldığı belirtildi. Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların Ukrayna'daki askeri amaçlı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini bildirdi.

Çornomorsk Limanı'ndaki iki gemi hedef oldu

Rusya Savunma Bakanlığı, Çornomorsk Limanı'nda askeri yük taşıdığı belirtilen iki geminin de saldırılarda hedef alındığını duyurdu. Açıklamaya göre, bunlar arasında bir kuru yük gemisi ile bir Ro-Ro gemisi yer aldı.

Bakanlık, söz konusu gemilerin askeri yük taşımacılığında kullanıldığını öne sürdü. Böylece Odessa bölgesindeki lojistik merkezin ardından limandaki askeri yük taşıyan gemilerin de saldırıların kapsamına alındığı belirtildi.

Batı Ukrayna'daki demir yolu altyapısına saldırılar sürüyor

Açıklamada ayrıca Ukrayna'nın batı bölgelerinde bulunan demir yolu altyapısına yönelik saldırıların devam ettiği kaydedildi. Bu hatların, Avrupa ülkelerinden Ukrayna'ya askeri yüklerin taşınmasında kullanıldığı ifade edildi.

Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların askeri yüklerin taşınmasında kullanılan demir yolu altyapısı unsurlarını da kapsadığını bildirdi. Bakanlığın açıklamasında, Ukrayna'daki askeri amaçlı gemi, lojistik merkez ve ulaştırma altyapısına yönelik operasyonların sürdüğü belirtildi.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının açıklamasına göre, soruşturma çalışmaları Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) ile Ankara İl Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü ekiplerinin çalışmalarıyla yürütüldü.

28 şüpheli hakkında gözaltı kararı verildi

FETÖ'nün “kamu mahrem” ve “kamu mahrem izdivaç” yapılanmalarına ilişkin yürütülen çalışmalar kapsamında, örgüt içerisinde faaliyet gösterdiği değerlendirilen 28 şüpheli için gözaltı kararı çıkarıldı.

15 ilde eş zamanlı operasyon düzenlendi

Ankara merkezli soruşturma kapsamında 15 ilde aynı anda operasyon düzenlendi. Ekiplerin çalışmaları sırasında, hakkında gözaltı kararı bulunan şüphelilerden 26'sı yakalandı ve işlemleri için emniyete götürüldü.

Operasyonun ardından 2 şüphelinin yakalanması için arama faaliyetlerine devam edildiği bildirildi. Güvenlik birimleri, firari durumdaki diğer şüphelilere ulaşmak amacıyla çalışmalarını sürdürüyor.

Gözaltındaki kişiler adliyeye sevk edilirken savcılık, 21 kişiden 20'sinin tutuklama talebiyle nöbetçi sulh ceza hakimliğine gönderilmesine karar verdi.

Aynı suç kapsamında daha önce hakkında ev hapsi kararı bulunan bir kişi ise serbest bırakıldı.

Gazeteci Tuğba Tekerek de tutuklama talebiyle sevk edildi

Tutuklama talebiyle hakimliğe sevk edilenler arasında gazeteci Tuğba Tekerek de yer aldı.

Tekerek'in, Gürcistan seçimlerini takip ettiği ve gelişmeleri Kaos GL internet sitesinde haberleştirdiği belirtildi.

Kaos GL yöneticileri de gözaltına alınmıştı

Soruşturma, 5 il merkezli olarak 15 ili kapsayan “Ailem Güvende” operasyonları kapsamında yürütülüyor.

Operasyonun 13 Eylül'deki ayağında Kaos GL Derneği'nin yedekler dahil yönetim ve denetim kurulu üyelerinin evlerine polis baskınları düzenlenmiş ve çok sayıda kişi gözaltına alınmıştı.

Ankara'daki soruşturma kapsamında gözaltına alınan 21 kişinin emniyetteki işlemlerinin ardından adliyeye sevk edilmesiyle soruşturmanın yeni aşamasına geçildi.

Soruşturmanın suçlamaları: “Müstehcenlik” ve Dernekler Kanunu

21 LGBTİ+ aktivistinin gözaltına alındığı soruşturmanın “müstehcenlik” ve Dernekler Kanunu'na muhalefet suçlamaları kapsamında yürütüldüğü belirtildi.

Adalet Bakanlığı da soruşturmanın “Ailem Güvende” operasyonları kapsamında 15 ilde gerçekleştirildiğini açıklamıştı.

Emniyette Kaos GL'nin haberleri ve sosyal medya paylaşımları soruldu

Gözaltına alınan kişilerin emniyetteki ifadeleri sırasında çeşitli içeriklere ilişkin sorular yöneltildiği öğrenildi.

Bu kapsamda Kaos Gey ve Lezbiyen Kültürel Araştırmalar ve Dayanışma Derneği (Kaos GL), KaosGL.org'da yayımlanan yazı ve haberler ile sosyal medya hesaplarındaki paylaşımların yanı sıra Shibari Turkey isimli sosyal medya hesabına ilişkin de sorular sorulduğu belirtildi.

Savcılığın tutuklama talebinin ardından gözler, aralarında gazeteci Tuğba Tekerek'in de bulunduğu 20 kişi hakkında karar verecek nöbetçi sulh ceza hakimliğine çevrildi.

Standart altının kilogram fiyatı yükseldi

KMKTP'de standart altının kilogram fiyatı, önceki günün kapanışına kıyasla yüzde 0,03 yükseldi. Standart altının kilogram fiyatı, bir önceki işlem gününde 6 milyon 680 bin liradan kapanmıştı.

Gün içerisinde altının kilogram fiyatı en düşük 6 milyon 659 bin 900 lira seviyesini gördü. İşlemlerde en yüksek fiyat ise 6 milyon 703 bin lira olarak kaydedildi. Gün sonunda standart altının kilogram fiyatı 6 milyon 682 bin liraya ulaştı.

Altın piyasasında işlem hacmi 1,9 milyar lirayı aştı

Borsa İstanbul'da altın piyasasında gün boyunca gerçekleşen işlemlerin toplam hacmi 1 milyar 962 milyon 917 bin 392,10 lira oldu. Aynı işlemlerde toplam miktar 294,02 kilogram olarak gerçekleşti.

KMKTP bünyesinde tüm metallerde gerçekleşen toplam işlem hacmi ise 2 milyar 70 milyon 752 bin 64,50 lira olarak kayıtlara geçti.

Altın borsasında en fazla işlem yapan kurumlar

Altın borsasında gün içinde en fazla işlem gerçekleştiren kurumlar da belli oldu. İşlem sıralamasında Vakıf Katılım Bankası ilk sırada yer alırken, Çakmakçı Kıymetli Madenler ikinci sırada bulundu.

Altınbaş Kıymetli Madenler, Garanti BBVA ve Muhafız Kıymetli Madenler de altın borsasında en fazla işlem yapan diğer kurumlar arasında sıralandı.

KMKTP'de standart altının kilogram fiyatı günü 6 milyon 682 bin liradan tamamlarken, altın piyasasında 294,02 kilogramlık işlem gerçekleştirildi. Tüm metallerdeki toplam işlem hacmi ise 2 milyar 70 milyon 752 bin 64,50 lira oldu.

Duruşmaya bazı tutuksuz sanıklar ile taraf avukatları katıldı. Mahkeme başkanı, celse arasında ek bilirkişi raporunun dosyaya ulaştığını belirterek sanık avukatlarının görüşlerini aldı.

Sanık avukatları yeni rapor istedi

Sanık avukatları, ek bilirkişi raporuna yönelik itirazlarını daha önce yazılı şekilde mahkemeye sunduklarını aktardı. Avukatlar, aradan geçen yıllara rağmen davaya ilişkin doğru ve yeterli bir bilirkişi raporunun hazırlanamadığını savundu.

Bu nedenle ek bilirkişi raporunun yeniden hazırlanmasını talep eden avukatlar, rapordaki eksikliklerin giderilmesini istedi.

Sanık Aşkın'dan uzman görüşü talebi

Sanıklardan Erol Tuna Aşkın da mahkemeye yaptığı beyanda, dosyaya giren bilirkişi raporlarının eksik ve hatalı olduğunu öne sürdü.

Raporları hazırlayan kişilerin demiryolu işletmeciliği konusunda yeterli uzmanlığa sahip olmadığını savunan Aşkın, TCDD trafik işletmeciliği hakkında değerlendirme yapılabilmesi amacıyla kurumda uzun yıllar çalışmış ve emekli olmuş 3 eski demiryolcudan uzman görüşü aldığını belirtti. Aşkın, söz konusu uzman görüşünün mahkeme tarafından değerlendirilmesini istedi.

Diğer sanıklar da önceki savunmalarını yineleyerek ek bilirkişi raporunun yeterli olmadığı görüşünü dile getirdi. Sanıklar, dosya kapsamında yeni bir bilirkişi raporu hazırlanmasını talep etti.

Dosya savcılığa gönderildi

Sanıkların beyanlarının ardından Cumhuriyet Savcısının görüşü alındı. Savcı, dosyadaki eksik hususların tamamlanmasını talep etti.

Mahkeme heyeti ise ara kararında sanık avukatlarının ek bilirkişi raporu alınması yönündeki talebini reddetti. Dosyanın, esas hakkındaki mütalaanın hazırlanması amacıyla Cumhuriyet savcısına gönderilmesine karar verildi. Davanın bir sonraki duruşması 3 Aralık'a ertelendi.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın isim değişikliği yapılması yönünde verdiği sürenin dolmasının ardından parti yönetimi, şimdilik isim değişikliğine gitmeme kararı aldı.

YENİ Parti gözünü Anayasa Mahkemesi'ne çevirdi

YENİ Parti kurmayları, iki siyasi parti arasında isim benzerliği bulunmadığını savunuyor.

Parti yönetimi, “YENİ Parti” isminin Siyasi Partiler Kanunu'nun 96. maddesinde yer alan ve kullanılması yasaklanan parti adlarına ilişkin “iltibas” kapsamında değerlendirilemeyeceği görüşünde.

Kurmaylar ayrıca iki partinin kullandığı kısaltmaların da aynı olmadığını belirterek, konuyla ilgili nihai kararın Anayasa Mahkemesi (AYM) tarafından verilmesini bekleyeceklerini ifade ediyor.

Süre dolduktan sonra süreç nasıl işleyecek?

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın verdiği sürenin sona ermesinin ardından, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 104. maddesi kapsamında YENİ Parti'ye aykırılığın giderilmesi için ihtar verilmesi AYM'den talep edilecek.

Yüksek Mahkeme, ilgili mevzuat doğrultusunda YENİ Parti'ye savunmasını sunması için süre verecek. AYM, savunmanın ardından isim konusunda kanuna aykırılık bulunduğu sonucuna varırsa aykırılığın giderilmesi için partiye ihtar kararı verebilecek.

AYM ihtar verirse isim değişecek

YENİ Parti yönetimi, AYM'nin ihtar kararı vermesini beklemediklerini belirtiyor.

Ancak Anayasa Mahkemesi'nin isim değişikliği yönünde ihtar kararı vermesi halinde partinin bu karara uyarak isim değişikliğine gitmesi gerekecek.

İsim değişikliği kurultay takvimine göre şekillenecek

Parti yönetimi, AYM kararının zamanlamasına göre farklı seçenekler üzerinde duruyor.

Kararın kasım ayında yapılması beklenen YENİ Parti 1. Kurultayı'ndan önce verilmesi halinde, isim değişikliğinin Kurucular Kurulu kararıyla gerçekleştirilebileceği belirtiliyor.

Kararın kurultay sonrasında çıkması durumunda ise isim değişikliği için olağanüstü kurultay toplanması seçeneği gündeme gelebilecek.

Politico'nun haberine göre, AB üyesi ülkelerden temsilcilerin yer aldığı Avrupa Yapay Zeka Kurulu, 17 Eylül Perşembe günü Brüksel'de toplantı düzenleyecek.

Toplantıda, Avrupa Birliği'nin yanı sıra uluslararası kuruluşların yapay zeka politikalarında kaydedilen son gelişmeler AB Komisyonu tarafından kurul üyelerine aktarılacak.

AB Komisyonu yetkilileri tarafından ayrıca yapay zeka alanında son dönemde yaşanan gelişmelere ilişkin teknik bir sunum gerçekleştirilecek.

Yapay zeka riskleri için küresel iş birliği ele alınacak

Avrupa Yapay Zeka Kurulu toplantısında, gelişmiş yapay zeka modellerinin ortaya çıkarabileceği risklerin sınırlandırılması için uluslararası düzeyde yürütülebilecek işbirliği çalışmaları değerlendirilecek.

Görüşmelerde bu alandaki küresel çalışmaların yanı sıra G7, G20 ve Birleşmiş Milletler (BM) çatısı altında yürütülen girişimler de gündeme gelecek.

Avrupa Yapay Zeka Kurulu'nun görevi

AB üyesi ülkelerin temsilcilerinden oluşan Avrupa Yapay Zeka Kurulu, birliğin Yapay Zeka Yasası'nın uygulanma sürecini takip ediyor.

Kurul, yapay zeka alanındaki gelişmeleri ve ilgili uygulamaları değerlendirmek amacıyla düzenli aralıklarla toplantılar gerçekleştiriyor.

Brüksel'de yapılacak toplantı, teknoloji sektörünün önde gelen isimlerinden gelen yapay zeka geliştirme çalışmalarının yavaşlatılması çağrılarının ardından gerçekleştirilecek.

Anthropic Üst Yöneticisi (CEO) Dario Amodei, OpenAI Üst Yöneticisi (CEO) Sam Altman ve Elon Musk, yapay zeka geliştirme çalışmalarının yavaşlatılması yönünde çağrıda bulunan isimler arasında bulunuyor.

ABD ve AB'nin yapay zeka yaklaşımları gündemde

ABD Başkanı Donald Trump, yapay zeka çalışmalarının yavaşlatılmasının Çin'in bu alanda avantaj elde etmesine yol açabileceğini savunmuştu.

AB Komisyonunun Teknolojik Egemenlik, Güvenlik ve Demokrasi'den Sorumlu Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen de geçen hafta yaptığı çağrıda, yapay zeka konusunda küresel kurallar oluşturulması ve uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi gerektiğini belirtmişti.

AL AIN AL NASSR MAÇI AFC CHAMPIONS LEAGUE ELITE'TA İLK HAFTA MÜCADELESİ

AFC Champions League Elite, 2026-2027 sezonunda genişletilmiş formatıyla oynanıyor. Lig aşamasında takımlar kendi bölgelerinde farklı rakiplerle karşılaşırken, alınan puanlar eleme turuna kalma yarışında belirleyici olacak.

Al Ain ile Al Nassr da Batı Bölgesi'ndeki ilk maçlarına çıkacak. İki takım da geçen sezon organizasyonda yer almazken bu sezon yeniden Asya'nın en üst düzey kulüp turnuvasına döndü.

AL AIN SEZONA YENİLGİSİZ BAŞLADI

Al Ain, Birleşik Arap Emirlikleri liginde sezona güçlü bir başlangıç yaptı. Vladimir Ivic'in ekibi ilk beş maçta 4 galibiyet ve 1 beraberlik elde ederek 13 puana ulaştı.

Al Ain son lig maçında Al Wasl ile 2-2 berabere kaldı. Ev sahibi ekip daha önce Kalba'yı 2-0, Al Nasr Dubai'yi 2-1, Khorfakkan'ı 2-0 ve Bani Yas'ı 4-2 mağlup etti.

AL NASSR SON MAÇINDA PUAN KAYBETTİ

Al Nassr ise Suudi Arabistan ligindeki son karşılaşmasında Al Khaleej ile 1-1 berabere kaldı. Ange Postecoglou'nun ekibi bundan önce Abha'yı 2-1 mağlup etmişti.

Suudi temsilcisi sezonun ilk bölümünde Al Riyadh'ı 4-0, Al Ettifaq'ı 3-2 ve Al Taawoun'u 2-1 mağlup etti. Al Nassr'ın bu süreçte aldığı tek yenilgi Al Ittihad deplasmanındaki 2-1'lik sonuç oldu.

CRISTIANO RONALDO AL NASSR'IN EN ÖNEMLİ GOL SİLAHI

Cristiano Ronaldo yeni sezonda Al Nassr hücumunun en önemli isimlerinden biri olmaya devam ediyor. Portekizli yıldız ligde şu ana kadar 3 gol kaydetti ve Al Nassr formasıyla kulüp tarihinin en golcü oyuncusu konumuna yükseldi.

Al Nassr'ın hücum hattında Ronaldo'nun yanı sıra Sadio Mane, Kingsley Coman ve Joao Felix gibi önemli isimler de bulunuyor. Bu oyuncuların Al Ain savunmasına karşı göstereceği performans maçın belirleyici unsurlarından biri olacak.

Kesin ilk 11'ler henüz açıklanmadığı için Ronaldo ve diğer yıldızların başlangıç kadrosundaki durumu maç saatine yakın netleşecek.

AL AIN İLE AL NASSR DAHA ÖNCE 5 KEZ KARŞILAŞTI

İki takım daha önce AFC organizasyonlarında beş kez karşı karşıya geldi. Bu maçların 3'ünü Al Nassr, 2'sini Al Ain kazandı.

Taraflar arasındaki son karşılaşmalardan birinde Al Nassr rakibini 5-1 mağlup ederken, Al Ain de 2024 yılında sahasındaki mücadeleyi 1-0 kazanmıştı.

AL AIN AL NASSR MAÇI HANGİ KANALDA?

Al Ain–Al Nassr maçı 15 Eylül Salı günü Türkiye saatiyle 19.00'da başlayacak. Hazza Bin Zayed Stadium'da oynanacak AFC Champions League Elite lig aşaması karşılaşmasının Türkiye'de Spor Smart üzerinden canlı yayımlanması bekleniyor.

Programda Değer Hareketi’nin vizyonu, çalışma yaklaşımı ve savunuculuk alanları aktarılırken, tütün kontrolünde iletişim ve gençlerin karar süreçlerine katılımı da gündeme geldi. Programın ardından kısa belgesel gösterimi gerçekleştirildi.

Değer Hareketi çalışmalarını kamuoyuna tanıttı

Etkinliğin ilk bölümünde katılımcılar, “Değer Müzesi” sergi deneyimiyle tütün ve nikotin endüstrisinin sağlık, zaman, ekonomik refah ve çevre üzerindeki etkilerini farklı başlıklar üzerinden ele alan çalışmaları inceledi.

Hareket, Türkiye’de tütün kontrolünün güçlendirilmesi ve toplum sağlığının tütün endüstrisinin ticari çıkarları karşısında korunması amacıyla çalışmalar yürütüyor. Tütün kontrolünü yalnızca bireysel davranış ve tercihler çerçevesinde değerlendirmek yerine, kullanımın normalleşmesini ve sürdürülmesini etkileyen daha geniş yapıların incelenmesini amaçlıyor.

Bu kapsamda araştırma ve kanıtın; stratejik iletişim, savunuculuk ve paydaş katılımıyla bir araya getirilmesi hedefleniyor. Değer Hareketi, farklı alanlarda çalışan aktörlerin tütün kontrolü konusunda ortak bir amaç etrafında buluşabileceği bir sivil toplum ekosistemi oluşturmayı amaçlıyor.

Lansman oturumunda tütün kontrolü konuşuldu

Oturumda, BEE Company Kurucusu ve Genel Müdürü, TÜHİD Yönetim Kurulu Üyesi Eda Zaloğlu tarafından Değer Hareketi’nin çalışmaları ve yaklaşımına ilişkin sunum gerçekleştirildi.

Panel bölümünde ise farklı perspektiflerden tütün kontrolü gündeme taşındı. Posta Gazetesi köşe yazarı ve iletişim uzmanı Arzu Paksoy, “İletişim Perspektifinden Tütün Kontrolü: Zorluklar ve ECTOH 2026’dan Yansımalar” başlığıyla değerlendirmelerde bulundu.

GSM temsilcisi Mehmet Arslan ise gençlerin anlamlı katılımı başlığını ele aldı. Programda ayrıca Dumansız Gençlik Girişimi temsilcileri, gençlerin tütün kontrolü konusundaki bakış açılarını ve önceliklerini aktardı.

Gençlerin katılımı öne çıktı

Lansmanın dikkat çeken başlıklarından biri gençlerin tütün kontrolü çalışmalarındaki konumu oldu. Programda gençlerin yalnızca tütün ve nikotin ürünlerinin hedef kitlesi olarak değil, politika ve savunuculuk süreçlerinde söz sahibi aktörler olarak değerlendirilmesi konusu ele alındı. Dumansız Gençlik Girişimi temsilcilerinin katılımıyla gençlerin öncelikleri ve bakış açıları da oturumun gündeminde yer aldı.

Kanıttan savunuculuğa uzanan yaklaşım

Değer Hareketi’nin çalışma modeli, araştırma ve kanıtın kamuoyu iletişimi ve savunuculuk faaliyetleriyle bir arada yürütülmesine dayanıyor.

Hareketin tanıtım metninde tütün kontrolünde değişimin yalnızca farkındalık oluşturmakla sınırlı olmadığı; kanıtın görünür hale getirilmesi, toplumsal talebin güçlendirilmesi ve bu talebin politika ve uygulamalara yansıtılmasının da sürecin parçaları olduğu belirtiliyor.

Bu çerçevede Değer Hareketi, tütün ve nikotin endüstrisinin etkilerinin farklı alanlarda görünür hale getirilmesini ve tütün kontrolüne ilişkin çalışmaların farklı paydaşların katılımıyla güçlendirilmesini hedefliyor.

Lansmanın ardından belgesel gösterildi

Program kısa belgesel gösterimiyle devam etti. Gösterim öncesinde savunuculuk yaklaşımına ilişkin kısa bir giriş yapıldı. Ardından tütün kontrolü bağlamında hazırlanan kısa belgesel katılımcılarla buluşturuldu. Etkinlik, belgesel gösteriminin ardından yapılan kapanışla sona erdi.

Değer Hareketi çalışmalarını sürdürecek

Ankara’daki lansmanla birlikte Değer Hareketi, Türkiye’de tütün kontrolü alanındaki çalışmalarını daha geniş bir paydaş ağıyla yürütme hedefini kamuoyuna açıkladı.

Tütün ve nikotin endüstrisinin etkilerinin görünür kılınması, kanıta dayalı iletişim, savunuculuk ve gençlerin anlamlı katılımı, hareketin çalışma alanlarından. Değer Hareketi tarafından yapılan tanımlamaya göre hareketin temel hedefi, Türkiye’de tütün kontrolünün güçlendirilmesi ve toplum sağlığının tütün endüstrisinin ticari çıkarları karşısında korunmasına katkı sunmak.

Ankara’da gerçekleştirilen lansman ise bu yaklaşımın kamuoyu, iletişim uzmanları, gençlik temsilcileri ve farklı paydaşlarla paylaşılması açısından hareketin ilk kapsamlı tanıtım buluşmalarından biri oldu.

Yeni düzenlemede teknik fauller 1. kategori ve 2. kategori olmak üzere iki gruba ayrıldı. Birinci kategori kapsamındaki teknik fauller, oyuncunun oyundan diskalifiye edilmesine neden olabilecek durumları içeriyor.

Saygısız iletişim, rakibi kışkırtma, oyuncunun görüşünü engelleme ve faul taklidi, 1. kategori teknik faul kapsamında değerlendirilecek.

İkinci kategori teknik fauller ise diskalifiye gerekçesi oluşturmayacak. Bu kategori; oyunun geciktirilmesi, smaç sonrasında potaya asılı kalınması ve son serbest atış sırasında savunma oyuncusunun topa müdahale etmesi gibi ihlalleri kapsayacak.

EuroLeague'de sportmenlik dışı faul ikiye ayrıldı

EuroLeague'deki yeni düzenlemeyle sportmenlik dışı faul uygulamasında da değişikliğe gidildi. Bu kapsamda “bozucu faul” ve “ağır faul” olmak üzere iki farklı tanımlama getirildi.

Bozucu faul, oyun akışını kesintiye uğratan ve rakibi dezavantajlı duruma getiren ancak ciddi nitelikte olmayan temasları kapsayacak. Hızlı hücumu durdurmak veya çeyreğin son bölümünde saatin durmasını sağlamak amacıyla yapılan fauller de bu kapsamda değerlendirilecek.

Ağır faul ise kurallara uygun bir basketbol hareketi olarak değerlendirilmeyen ya da dikkatsiz, şiddetli veya tehlikeli temasları içerecek.

Her iki faul türünde de eski sportmenlik dışı faul uygulamasındaki ceza geçerli olacak. Ancak diskalifiye gerekçesi yalnızca ağır faul için uygulanacak.

Oyuncuların diskalifiye edilme şartları belirlendi

Yeni EuroLeague kurallarına göre bir oyuncu, iki kez 1. kategori teknik faul alması halinde diskalifiye edilecek.

Oyuncunun iki kez kasti faul alması ya da birer kez 1. kategori teknik faul ile kasti faul görmesi de diskalifiye ile sonuçlanacak.

Başantrenörler için de ayrı diskalifiye kriterleri uygulanacak. Bir başantrenörün iki kişisel 1. kategori teknik faul alması veya yedek kulübesiyle bağlantılı üç 1. kategori teknik faul verilmesi halinde diskalifiye kararı uygulanacak.

Üç faulün tamamının yedek kulübesine gönderilmeye ilişkin olması ya da bu faullerden birinin doğrudan başantrenöre verilmesi, diskalifiye kararının uygulanmasını değiştirmeyecek.

Başantrenörlerin itiraz hakkına süre sınırı

EuroLeague'de başantrenörlerin maç başına iki itiraz hakkı bulunmaya devam edecek. Ancak ilk 38 dakika içerisinde kullanılmayan itiraz hakkı maçın kalan bölümünde geçerliliğini yitirecek.

Yeni düzenlemeyle hızlı hücumlara müdahaleye ilişkin de özel bir yaptırım getirildi. Başantrenör veya takımın yedek kulübesi listesinde bulunan herhangi bir kişinin sahaya girerek rakibin hızlı hücumuna müdahale etmesi halinde ilgili başantrenör otomatik olarak diskalifiye edilecek.

Hakemlerin teknik faul uygulaması değişti

Hakemler, davranışlar veya kendini yere atma ve aldatmaya yönelik hareketler nedeniyle teknik faul vermeden önce artık uyarıda bulunmayacak.

Buna karşılık oyunun geciktirilmesine ilişkin durumlarda uygulanan uyarı sistemi devam edecek.

Bakanlığın açıkladığı takvim doğrultusunda öğretmenler, yer değiştirme taleplerini 23 ve 24 Eylül tarihlerinde sisteme aktarabilecek. Tercih döneminin sona ermesinin ardından atama aşamasına geçilecek.

Tercihler iki gün boyunca yapılabilecek

İkinci iller arası isteğe bağlı yer değiştirme uygulamasında tercih ekranı 23 Eylül'de öğretmenlerin kullanımına açılacak. Öğretmenler, gitmek istedikleri illere ilişkin tercihlerini 24 Eylül'ün sonuna kadar iletebilecek.

Atama işlemleri 25 Eylül'de gerçekleştirilecek

Tercih döneminin sona ermesiyle birlikte gözler atama sürecine çevrilecek. MEB'in duyurduğu takvime göre öğretmenlerin ikinci iller arası isteğe bağlı yer değiştirme kapsamındaki atamaları 25 Eylül'de yapılacak.

Bu kapsamda tercihlerini tamamlayan öğretmenlerin yer değiştirme sürecindeki bir sonraki aşaması atama işlemi olacak.

İkinci iller arası isteğe bağlı yer değiştirme sürecinin ayrıntılarını içeren duyuru, öğretmenlerin erişimine açıldı.

2026 Yılı İkinci İller Arası İsteğe Bağlı Yer Değiştirme Duyurusu, personel.meb.gov.tr adresi üzerinden incelenebiliyor.

Dolunayın gerçekleştiği sırada Ay'ın gökyüzündeki konumu ve doğuş saati bulunduğunuz yere göre değişeceği için Türkiye'nin farklı şehirlerinde gözlem koşulları aynı olmayacak. Buna karşın dolunayın kendisi Türkiye'den gözlenebilecek ve Ay, tam dolunaydan önceki ve sonraki gecelerde de dolunaya oldukça yakın bir görünüm sergileyecek.

2026 Eylül dolunayı ne zaman?

2026'nın Eylül ayındaki dolunay 26 Eylül Cumartesi günü gerçekleşecek. Timeanddate verilerine göre Ay, Türkiye'de kullanılan yerel saatle 19.49'da tam dolunay evresine ulaşacak. Aynı astronomik olay UTC üzerinden 16.49 olarak veriliyor.

Dolunay, Ay'ın Dünya'ya bakan yüzünün Güneş tarafından tamamen aydınlatıldığı evreyi ifade ediyor. Bu aşamada Ay, Dünya'nın gece tarafında bulunduğu için uygun koşullarda gece boyunca gözlenebiliyor.

Eylül dolunayının bir başka özelliği ise “Hasat Dolunayı” olarak adlandırılması. Bu isim, Kuzey Yarım Küre'de sonbahar ekinoksuna en yakın dolunay için kullanılıyor. 2026 yılında bu tanıma uyan dolunay 26 Eylül'deki dolunay olacak.

Hasat Dolunayı saat kaçta gerçekleşecek?

Eylül 2026 dolunayı Türkiye saatiyle 19.49'da tam evresine ulaşacak. Ancak bu saat, Ay'ın Türkiye'nin her noktasında aynı anda ufuktan doğacağı anlamına gelmiyor.

Ay'ın doğuş ve batış saatleri gözlem yapılan konuma göre değişiyor. Örneğin astronomik takvimde Ankara için 26 Eylül'de Ay'ın doğuşu yaklaşık 18.11, Ay'ın ufukta en yüksek konuma ulaşacağı zaman ise yaklaşık 00.20 olarak hesaplanıyor.

İstanbul'da ise Ay'ın 26 Eylül'deki doğuşu yaklaşık 18.35 olarak veriliyor. Dolunay evresi 19.49'da gerçekleşeceği için İstanbul'da Ay doğduktan yaklaşık 1 saat 15 dakika sonra tam dolunay evresine ulaşmış olacak.

Bu nedenle gözlem yapmak isteyenlerin yalnızca “19.49” saatine odaklanması gerekmiyor. Ay'ın ufuktan yükseldiği andan itibaren dolunaya yakın görünümü takip edilebilir.

Eylül dolunayı Türkiye'den görülecek mi?

Evet. 26 Eylül'deki Hasat Dolunayı Türkiye'den gözlenebilecek. Ancak net görüş için hava koşullarının uygun olması gerekiyor.

Dolunayın gözlenebilmesi için özel bir teleskop veya filtre zorunlu değil. Ay, çıplak gözle rahatlıkla görülebilen gök cisimlerinden biri. Gözlem kalitesini artırmak isteyenler ise mümkün olduğunca açık ve geniş bir görüş alanına sahip, yapay ışığın daha az olduğu noktaları tercih edebilir.

Özellikle Ay'ın ufuktan yeni yükseldiği saatlerde çevredeki binalar, ağaçlar veya tepeler görüşü engelleyebileceğinden, gözlem yapılacak noktanın doğu ufkunu görebilmesi önem taşıyor.

Hasat Dolunayı hangi saatlerde izlenebilir?

Dolunay tek bir dakikada başlayıp sona eren bir görüntü olayı değil. 19.49, Ay'ın astronomik olarak tam dolunay evresine ulaştığı anı gösteriyor. Ay ise bu tarihte doğduktan sonra gece boyunca gökyüzünde kalacak.

Ankara için 26 Eylül'de Ay yaklaşık 18.11'de doğuyor ve 06.20 civarında batıyor. İstanbul'da ise doğuş yaklaşık 18.35, batış ise ertesi sabah 06.35 civarında gerçekleşiyor.

Bu nedenle gözlem için uygun zaman aralığı şehirden şehre değişmekle birlikte, Ay'ın doğuşundan itibaren gece boyunca devam ediyor. Ay'ın ufka yakın olduğu ilk saatler ise fotoğraf çekmek isteyenler açısından farklı bir görüntü oluşturabilir.

Dolunay gözlemi için nelere dikkat edilmeli?

Hasat Dolunayı'nı izlemek isteyenlerin özel bir astronomi ekipmanına sahip olması gerekmiyor. Ancak daha iyi bir gözlem için şu koşullar tercih edilebilir:

• Bulutsuz ve açık hava tercih edilmeli.

• Doğu ufkunun açık olduğu bir nokta seçilmeli.

• Yüksek binalar ve ağaçların görüşü kapatmadığı alanlar kullanılmalı.

• Şehir merkezlerindeki yoğun yapay ışıklardan mümkün olduğunca uzaklaşılabilir.

• Fotoğraf çekilecekse Ay'ın doğuş saatine yakın zamanlar değerlendirilebilir.

• Ay'ı çıplak gözle izlemek için özel bir filtre gerekmiyor.

Ay'ın parlaklığı nedeniyle şehir ışıkları gökyüzündeki diğer sönük yıldızların görülmesini zorlaştırabilir. Buna karşılık Ay'ın kendisi parlak olduğu için kent içinde de gözlenmesi mümkün.

Hasat Dolunayı neden bu isimle anılıyor?

“Hasat Dolunayı” adı astronomik bir Ay evresinin resmi bilimsel adı olmaktan çok, özellikle Kuzey Yarım Küre'deki geleneksel adlandırmadan geliyor. Eylül dolunayı, sonbahar ekinoksuna en yakın dolunay olduğunda “Harvest Moon”, yani “Hasat Dolunayı” olarak adlandırılıyor.

Dolunayın bu döneme denk gelmesi tarihsel olarak tarımsal faaliyetlerle ilişkilendiriliyor. Ekinoks dönemine yakın günlerde Ay'ın dolunay evresindeki görünümü, geçmişte hasat dönemindeki çalışmalar açısından da önemli kabul edilmişti.

2026 yılında sonbahar ekinoksuna en yakın dolunayın 26 Eylül'de gerçekleşmesi nedeniyle Eylül dolunayı “Hasat Dolunayı” adını taşıyor.

Eylül dolunayında Ay hangi takımyıldızında olacak?

Eylül 2026 dolunayı sırasında Ay, Balık (Pisces) takımyıldızı bölgesinde bulunacak. Bu bilgi, gökyüzünü daha ayrıntılı incelemek isteyen amatör gözlemciler açısından dolunayın gökyüzündeki konumunu belirlemeye yardımcı olabilir.

Dolunayın ardından Ay'ın aydınlık yüzdesi kademeli olarak azalmaya başlayacak ve bir sonraki ana evre olan son dördüne doğru ilerleyecek. Eylül ayının son günlerinde Ay hâlâ yüksek aydınlanma oranıyla gözlenebilecek.

2026'nın sonraki dolunayı ne zaman?

Eylül ayındaki Hasat Dolunayı'nın ardından yılın bir sonraki dolunayı 26 Ekim 2026 tarihinde gerçekleşecek. Böylece Eylül dolunayı, 2026 yılındaki dolunaylar dizisinin bir sonraki aşamasına geçmeden önceki gökyüzü olaylarından biri olacak.

AK Parti Genel Merkezi'nde gerçekleştirilen AK Parti MYK toplantısının saat 15.10'da başladığı bildirildi.

AK Parti Genel Merkezi'nde gerçekleştirildi

AK Parti MYK toplantısı, partinin genel merkezinde düzenlendi. Toplantıya Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlık etti.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!