İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında, bir mağdurun verdiği ifadeler üzerine çalışma başlatıldı. Yapılan açık kaynak araştırmaları, MASAK ve HTS kayıtları incelemeleri, müşteki ve tanık ifadeleri ile bilirkişi raporları doğrultusunda şüphelilerin hakem klasmanları, sınavlar ve atamalara usulsüz müdahale ettiği gerekçesiyle operasyon için düğmeye basıldı.

İstanbul Emniyet Müdürlüğü ekiplerince 4 ilde eş zamanlı gerçekleştirilen baskınlarda; şüphelilerin ikamet, iş yeri ve ofislerinde aramalar yapıldı. Operasyon kapsamında gözaltına alınan 7 isim şunlar oldu:

• Ferhat Gündoğdu – MHK Başkanı

• Ferdi Karadoruk – TFF Faal Hakemler Derneği Başkanı

• Ahmet Şahin – TFF Merkez Hakem Kurulu Eski Başkan Vekili

• Yunus Yıldırım – TFF Merkez Hakem Kurulu Eski Üyesi

• Sebahattin Şahin – MHK Üyesi, TFF Eğitim ve 4. Bölge Sorumlusu

• Alican Sağlar – TFF Hakemleri ve Gözlemcileri Derneği İstanbul Şubesi Teşkilat Sorumlusu

• Emre Kosif – TFF Hakemleri ve Gözlemcileri Derneği İstanbul İl Hakem Kurulu Başkanı

Adalet Bakanı Gürlek: "Hiç kimsenin makamı hukuk karşısında ayrıcalık sebebi değildir"

Operasyonun ardından resmi açıklamada bulunan Adalet Bakanı Akın Gürlek, hakem klasmanlarının oluşturulması ve kural sınavlarına müdahale iddialarının incelendiğini vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:

"Futbol, vatandaşlarımızın ortak tutkusu ve önemli bir değerimizdir. Sahadaki rekabetin adil, hakemlik süreçlerinin tarafsız ve şeffaf yürütülmesi, futbola duyulan güvenin temelidir. Devletimiz, bu güveni zedeleyen her türlü usulsüzlük iddiasının hukuk çerçevesinde üzerine kararlılıkla gitmektedir."

"Bu çerçevede; hakem klasmanlarının oluşturulması, görevlendirme, puanlama ve atama süreçleri ile kural sınavlarına müdahale edildiğine ilişkin iddialar incelenmiştir. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımızca, İstanbul İl Emniyet Müdürlüğümüzle yürütülen soruşturmada; müşteki ve tanık beyanları, bilirkişi raporları, HTS ve MASAK kayıtları doğrultusunda bu sabah operasyon düzenlenmiştir."

"Operasyon kapsamında; Türkiye Futbol Federasyonu Merkez Hakem Kurulu Başkanı F.G., TFF MHK Başkan Vekili A.Ş., MHK Üyesi S.Ş., eski MHK Üyesi Y.Y., Türkiye Faal Futbol Hakemleri ve Gözlemcileri Derneği İstanbul Şubesi Başkanı F.K. ile A.S. ve E.K.’nın da aralarında bulunduğu şüphelilere yönelik gözaltı işlemleri uygulanmış; ikamet, iş yeri ve ofislerde adli aramalar gerçekleştirilmiştir. Sporseverlerimizin hakemlik süreçlerine ilişkin hassasiyetlerini ve adalet beklentilerini çok iyi biliyoruz. Hiç kimsenin makamı, unvanı veya görevi hukuk karşısında ayrıcalık sebebi değildir."

"Bu önemli soruşturmayı büyük bir titizlikle yürüten İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığımıza ve operasyonda görev alan İstanbul İl Emniyet Müdürlüğümüze özverili çalışmalarından dolayı teşekkür ediyorum. Türk futbolunda güveni zedeleyen iddiaların aydınlatılması, sorumluların hukuk önünde hesap vermesi ve futbolun sahadaki emek, mücadele ve centilmenlikle anılması için temiz futbol mücadelesini kararlılıkla sürdüreceğiz."

FERHAT GÜNDOĞDU KİMDİR?

Dr. Ferhat Gündoğdu, 1969 doğumlu eski futbol hakemi, hakem gözlemcisi ve spor yöneticisidir. Türk futbolunda özellikle hakem eğitimi, hakem yapılanması ve Merkez Hakem Kurulu bünyesinde üstlendiği görevlerle tanınıyor.

Gündoğdu, futbol yönetimindeki görevlerinin yanı sıra askeri ve akademik geçmişiyle de dikkat çekiyor. 1991 yılında Kara Harp Okulu'ndan mezun olan Gündoğdu, daha sonraki yıllarda spor yönetimi alanında akademik eğitim aldı.

FERHAT GÜNDOĞDU KAÇ YAŞINDA?

Ferhat Gündoğdu'nun 1969 yılında doğduğu belirtiliyor. Buna göre Gündoğdu, 2026 yılı içerisinde 57 yaşına giriyor.

Gündoğdu'nun doğum gününe ilişkin gün ve ay bilgisi kamuya açık resmi kaynaklarda net şekilde yer almıyor. Bu nedenle yaşıyla ilgili en doğrulanabilir bilgi, 1969 doğumlu olduğu yönünde.

FERHAT GÜNDOĞDU NERELİ?

Ferhat Gündoğdu'nun doğum yeri veya memleketine ilişkin kamuya açık ve doğrulanmış resmi bir bilgi bulunmuyor. Bazı kaynaklarda Ankara bağlantısı öne çıksa da TFF kayıtlarında yer alan Ankara bölgesi bilgisi, hakemlikte bağlı olunan bölgeyi ifade ediyor ve doğrudan memleket bilgisi olarak değerlendirilemiyor.

Bu nedenle Ferhat Gündoğdu'nun nereli olduğu konusunda kesin bir şehir ismi vermek yerine resmi kaynaklarda açık bir bilgi bulunmadığını belirtmek daha doğru oluyor.

FERHAT GÜNDOĞDU'NUN EĞİTİM HAYATI

Ferhat Gündoğdu, 1991 yılında Kara Harp Okulu'ndan mezun oldu. Daha sonra Ankara Üniversitesi'nde Spor Yönetimi alanında yüksek lisans eğitimi aldı ve aynı alanda doktora çalışmalarını tamamladı. Kaynaklarda ayrıca Atatürk Üniversitesi'nde İşletme Yönetimi alanında lisansüstü eğitim aldığı bilgisi de yer alıyor.

Gündoğdu'nun eğitim geçmişi, futbol yönetimindeki kariyerinin yanı sıra spor yönetimi konusunda akademik çalışmalar yürüttüğünü de gösteriyor.

FERHAT GÜNDOĞDU ESKİ HAKEM Mİ?

Ferhat Gündoğdu, futbol hakemliği geçmişi bulunan bir isim. Hakemliğin ardından gözlemcilik ve hakem eğitimi alanlarında görev yapan Gündoğdu, daha sonra Türkiye Futbol Federasyonu bünyesindeki Merkez Hakem Kurulu yapılanmasında çeşitli sorumluluklar üstlendi.

Gündoğdu'nun MHK bünyesinde Eğitimden Sorumlu Üye olarak çalıştığı ve klasman üst gözlemciliği yaptığı da biyografi kaynaklarında yer alıyor.

FERHAT GÜNDOĞDU NE ZAMAN MHK BAŞKANI OLDU?

Ferhat Gündoğdu, Merkez Hakem Kurulu Başkanlığı görevini farklı dönemlerde üstlendi. İlk kez 2021 yılında MHK Başkanı olan Gündoğdu, daha sonraki süreçte görevinden ayrıldı.

Türkiye Futbol Federasyonu Yönetim Kurulu, 23 Temmuz 2024 tarihinde Ferhat Gündoğdu'yu yeniden MHK Başkanı olarak görevlendirdi. Gündoğdu ile 28 Ağustos 2024 tarihinde üç yıllık hizmet sözleşmesi imzalandığı da aktarıldı.

FERHAT GÜNDOĞDU'NUN MHK'DAKİ GÖREVİ NEDİR?

Merkez Hakem Kurulu, Türkiye'deki profesyonel futbol müsabakalarında görev yapacak hakemlerin yönetimi, eğitimi ve görevlendirilmesi açısından önemli bir konumda bulunuyor. MHK Başkanı da kurulun çalışmalarının koordinasyonunda görev üstleniyor.

Ferhat Gündoğdu, 2026-2027 sezonunda da hakem eğitim programları ve genç hakemlerin gelişimine yönelik çalışmalarda MHK Başkanı sıfatıyla yer alıyor. TFF'nin 26 Eylül 2026 tarihli Talent & Mentor Programı açıklamasında Gündoğdu, genç hakemlerin üst düzey görevlere hazırlanmasının hedeflendiğini belirtti.

FERHAT GÜNDOĞDU'NUN MESLEĞİ NEDİR?

Ferhat Gündoğdu'nun kariyeri yalnızca futbol hakemliği ve yöneticiliğiyle sınırlı değil. Kara Harp Okulu mezunu olan Gündoğdu'nun askeri kariyerinin yanı sıra spor yönetimi alanında akademik çalışmalar yaptığı biliniyor.

Bazı kaynaklarda Gündoğdu'nun farklı kurumlarda yöneticilik ve akademik görevlerde de bulunduğu belirtiliyor. Ancak güncel biyografik bilgiler açısından öne çıkan görevi, Türkiye Futbol Federasyonu Merkez Hakem Kurulu Başkanlığı.

FERHAT GÜNDOĞDU'NUN KARİYERİ

Ferhat Gündoğdu'nun kariyerinde öne çıkan başlıklar arasında futbol hakemliği, hakem gözlemciliği, MHK üyeliği, hakem eğitimi ve MHK Başkanlığı bulunuyor.

Gündoğdu, futbol yönetimindeki ikinci MHK Başkanlığı dönemine 23 Temmuz 2024'te başladı. Eylül 2026 itibarıyla da Merkez Hakem Kurulu Başkanı olarak görevini sürdürüyor.

FERHAT GÜNDOĞDU EVLİ Mİ, EŞİ KİM?

Ferhat Gündoğdu'nun özel hayatı, eşi veya çocukları hakkında kamuya açık ve doğrulanabilir kaynaklarda kapsamlı bilgi bulunmuyor. Bu nedenle aile hayatıyla ilgili internette yer alan doğrulanmamış bilgiler kesin olarak aktarılmamalı.

FERHAT GÜNDOĞDU HAKKINDA MERAK EDİLENLER

Ferhat Gündoğdu hakkında arama motorlarında en fazla “Ferhat Gündoğdu kimdir?”, “Ferhat Gündoğdu kaç yaşında?”, “Ferhat Gündoğdu nereli?”, “Ferhat Gündoğdu eski hakem mi?”, “MHK Başkanı Ferhat Gündoğdu kimdir?” ve “Ferhat Gündoğdu ne iş yapıyor?” soruları araştırılıyor.

1969 doğumlu olan Gündoğdu, Kara Harp Okulu mezunu, eski hakem ve hakem gözlemcisi olarak Türk futbolunda uzun yıllardır farklı görevlerde yer aldı. 23 Temmuz 2024'te yeniden MHK Başkanı olarak görevlendirilen Ferhat Gündoğdu, Eylül 2026 itibarıyla Türkiye Futbol Federasyonu Merkez Hakem Kurulu Başkanlığı görevini sürdürüyor.

BUDO’nun resmi internet sitesinde yayımlanan duyuruya göre, Marmara Denizi’ndeki hava muhalefeti sebebiyle karşılıklı olarak iptal edilen seferler ve saatleri şöyle sıralandı:

• 09.30: Bursa (Mudanya) - İstanbul (Kabataş)
• 09.30: Bursa (Mudanya) - Armutlu (İhlas)
• 10.00: Armutlu (İhlas) - İstanbul (Kabataş)
• 11.30: İstanbul (Kabataş) - Bursa (Mudanya)
• 11.30: İstanbul (Kabataş) - Armutlu (İhlas)
• 13.00: Armutlu (İhlas) - Bursa (Mudanya)

Yetkililer, gün içerisindeki diğer seferlerin durumunun hava şartlarına bağlı olarak güncelleneceğini ve yolcuların mağduriyet yaşamaması adına güncel duyuruları resmi kanallar üzerinden takip etmelerini bildirdi.

Uğur Meleke (Hürriyet): "İçine Pereira kaçmış Montella bu milli takıma yakışmıyor"

Milli takımın oyun formasyonunu ve Arda Güler'in kullanımını eleştiren Uğur Meleke, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Milli takım hem Fransa hem de İtalya maçlarına 3-4-2-1 başladı. Hatta beklerimizin fazla çıkmadığını dikkate alırsak bu formasyona 5-4-1 de diyebiliriz. İki maçın da anlatıcıları durumu fark etmedikleri için kamuoyu da tam anlamıyla bilgi alamadı doğrusu. Zeki-Merih-Ozan (Fransa önünde Zeki-Merih-Abdülkerim) üç stoper rolünde oynadılar. Sağ kanat bekte Oğuz, sol kanat bekte Eren (Ferdi)... İki maçta da en uçta Barış oynadı, onun arkasında sağda Arda, solda Can... Fransa maçı sonrasında da anlatmaya çalışmıştım, son derece işlevsiz bir diziliş bu. Zaten en uçta gol şansı çok düşük bir santrforumuz (Barış) var. Arda ve Can da bu tuhaf dizilişte yerlerini bulamıyorlar. Elinizde Dünya’nın en iyi on numaralarından biri var. Ama Arda’yı maalesef fonksiyonsuzlaştırdı Montella böyle kullanarak. Ne Arda kaleye yaklaşabiliyor bu formasyonda, ne Can... Kimsenin kaleye yaklaşamadığı, hücumda asla kalabalıklaşamayan, kimsenin gol atamadığı, atmasının da bence zor olduğu bir düzen bu."

"Süper Lig’de uzun süredir bu tip formasyon ve tutucu oyun anlayışıyla dizilen iki takım var: Alanya ve Göztepe... Joao Pereira’nın da Stanimir Stoilov’un da hedefi topa sahip olmak değil. Rakiplerinin tamamlayamadığı hücumları, duran topları kollayan iki pragmatik teknik adam. Pereira’nın, Stoilov’un mantalitesini milli takımda görmek ister misiniz? Ben istemem. Montella’nın bu tutuculuğunu da görmek istemiyorum ben milli takımda artık. Milli takımı izliyorum, sahada tek ve gerçek bir lider görüyorum: Arda Güler... Real Madrid’in yıldızı, Türk futbolunun yıldızı. Ulusal forma için yüzde yüzünü veriyor, taraflı tarafsız herkes saygı duyuyor. Yaşının küçük olduğunun farkındayım ama böyle bir sporcu zaten bir ülkeye 20-30 yılda bir geliyor, onun bu unvanları erken alması doğal. Bizim milli takımımızın inanın şu anda İtalya’dan, Hollanda’dan, Almanya’dan çok büyük bir eksiği yok. Her maça kazanmak için çıkacak, kadro kalitemizi oyuna yansıtacak farklı bir teknik adam ve kaptan Arda ile yeni bir döneme başlamalıyız artık."

Ömer Üründül (Sabah): "Montella'nın başlangıçtaki takım tertibi hatalıydı"

Karşılaşmadaki bireysel ve taktiksel hatalara değinen Ömer Üründül, şu ifadeleri kullandı:

"Büyük ümitlerle çıktığımız İtalya maçını ne yazık ki farklı bir skorla kaybettik. Maça kötü başladık, erken hatalı bir golle skor dezavantajına düştük. Ondan sonra da devre sonuna kadar ne defansif ne de ofansif hiçbir varlık gösteremedik ve toplam 3 gol yedik. İkinci yarıya, yapılan değişikliklerle skoru kabullenmemem için hırslı bir başlangıç yaptık. Çok erken bir gol de bulduk. Hemen sonrasında ise yine hatalı bir gol yiyince yapacak bir şey kalmadı. Maçı sonuna kadar bırakmadık ama yoğun baskıdan iki net pozisyon kaçırdık. Hele Kerem'in kaçırdığı inanılmazdı. İtalya bizi farklı yendi ama kesinlikle çok iyi bir takım değil. Neticeyi biz tayin ettik..."

"Gelelim genel gözlemlerime; Montella'nın bu maç için başlangıcındaki takım tertibi hatalıydı. Zor maçlarda düşünmeden görev verdiği İsmail Yüksek kulübedeydi. Brighton'da her maç oynayan ve son derece başarılı oynayan Ferdi de kulübedeydi. Tabii bir de kaleci sorunu var. Ben Fransa maçını yorumlarken Uğurcan hatalı kırmızı kart görünce şöyle bir görüş bildirmiştim: 'Uğurcan kartını zaten son dakikada gördü. Önemli olan şu anda Uğurcan'ın atılması değil, İtalya maçında oynayamayacak olması.' Bunu neden söyledim? Altay iki senedir hiç oynamıyor. Bu kadar maç eksiği olan bir kalecinin böyle zor bir mücadelede hata yapmaması mümkün değil. Tabii burada Altay'ın hiçbir günahı yok. Maçın kahramanı kimdir diye soru gelirse, hiç tereddütsüz hakem Michael Oliver derim. Farklı skora bakmadan, konsantrasyonunu hiç kaybetmeden, VAR'a yaslanmadan tüm kararlar bu kadar doğru olabilir mi? İşte onun için bence dünyanın en iyi hakemi..."

Serkan Akcan (Fanatik): "Liyakat değil, sadakat tercih edildi"

Dünya Kupası sonrasındaki teknik direktör ayrılıklarına dikkat çeken Serkan Akcan, şunları aktardı:

"Dünya Kupası'na çok havalı gidip, en büyük hezimetle dönenlerden biriydik. Bireysel olarak Arda'sından Kenan'ına yıldızlara sahiptik ama hocamızın adalet terazisi en başından yanlış tarttığı için potansiyelimizin altında kaldık. Montella hoca, Dünya Kupası'ndaki hezimetin faturasını ödemek istemedi. Oysa o gün orada olanlar, yediler içtiler gezdiler ve tüm hesabı öylece masada bırakıp bir sonraki randevu için sözleşerek gittiler. O günün hiç gelmeyeceğini düşünerek hem de. Oysa bakın aynı ekiple Türk halkı yine baş başayız. Yine yiyecek içecek ve tüm faturayı bu milletin üzerine bırakıp gidecek misiniz? Ha bu arada belki yoğunluktan kaçırmış olabilirsiniz, belki duymamışsınızdır... İnanır mısınız; Dünya Kupası sonrası bazı hocalar başarısızlıkta sorumlulukları olduklarını düşünerek işi abarttılar, görevlerinden ayrılmayı seçtiler. Ha bazıları da bizzat görevden alındılar. Bu da bir seçenekti tabii. Bielsa (Uruguay), Roberto Martinez (Portekiz), Rudi Garcia (Belçika), Ronald Koeman (Hollanda) ve Julien Nagelsman (Almanya) faturayı bir şekilde ödemek istediler ya da buna zorlandılar. Şaşırtıcı değil mi?"

"Oysa Dünya Kupası sonrası her şeyi düzeltmek, yeni bir sayfa açmak, başka bir planla ilerlemek mümkündü. Ama kimse buna yanaşmadı. Üstelik hiç bir konuda sorumluluk almayan Milli Takım sorumlusu! yine formda olanları değil, tanıdık olanları çağırdı. Yine liyakat değil, sadakat tercih edildi. Ama bu kez rakipler çok sertti. Önce Fransa, dün gece İtalya hem de evimizde bizi yenip gittiler. Yine hesap masada mı kalacak? İsterseniz bunu da yüce gönüllü Türk halkı ödesin."

Güntekin Onay (Hürriyet): "Milli Takım sürekli geri gidiyor"

Takımın oyun planındaki eksiklikleri ve Altay Bayındır tercihini eleştiren Güntekin Onay, şu satırları kaleme aldı:

"Uluslar A Ligi’nde iç sahada iki maç, ‘0’ puan... Tablo hiç iyi değil. Üstelik Dünya Kupası’ndaki büyük hayal kırıklığının ardından... İlk Fransa maçında iyi mücadele ettik ve Fransa gibi son derece kaliteli, güçlü bir takıma karşı fazla da şans vermedik ancak dün akşam Bursa’da özellikle ilk yarıdaki oyunun elle tutulur hiç bir tarafı yoktu. Kurgu ve saha içi organizasyonu o kadar kötüydü ki, krizdeki İtalyanlar bile şaşırdı. İlk 30 dakikada sahanın tek hakimi onlardı ve 27 dakikada 3 gol buldular. İtalya neyi doğru yaptı? Her top için mücadele etti ve topu kazandıktan sonra da son derece hızlı oynadılar. Biz ise çok dağınık ve güçsüz göründük. Ne savunma yapabildik ne de topla iyi işler yaptık."

"Herkes kaleci Altay Bayındır’a yükleniyor ancak Altay 13 ay sonra ilk kez bir maça çıktı. Sorun onda değil, bu kadar maç eksiği olan Altay’ı sahaya sürende. Ayrıca ileride öyle uyumsuz bir 3’lüyle sahaya çıktık ki top hiç orada kalmadı. İkinci yarıda değişikliklerle birlikte baskılı başlayıp golü de bulduk. Arda Güler fazlasıyla sorumluluk aldı, arkadaşlarını oyunun içine aldı ancak 4-1’den sonra artık çok da yapacak bir şey yoktu. Şunun altını çizelim; zorluk derecesi yüksek tüm maçlarda İsmail Yüksek oynamalı; orta sahaya acayip bir dinamizm ve güç katıyor. Bu tip maçlarda her şey yetenek değil. Savaşmak gerekiyor. Dün ikinci yarı Arda Güler’in önderliğinde sahaya karakter koysak da yetmedi. Yazık, milli takımımız ciddi bir potansiyele sahip ancak bir türlü organize olamıyoruz ve kırılganız. Kurgumuz yok, planımız eksik. Vincenzo Montella uzun zamandır burada. Artık her oyuncuyu tanıyor, elinde geniş bir milli oyuncu havuzu olmasına rağmen doğru tercihleri yapamıyor. '24 yıl sonra bizi Dünya Kupası’na bizi götürdü' diyenler futboldan anlıyor mu onu bilemem ancak matematik bilmedikleri kesin. Dünya Kupası’na artık 48 takımın gittiğini bir türlü anlatamadık. Uluslar Ligi’nde evimizde 2 maç 0 puan çektikten sonra 4 maçımız kaldı. 3’ü Fransa, İtalya ve Belçika ile deplasmanda. Artık çözümü Montella düşünsün."

Bilal Meşe (Milliyet): "Montella sıfır çekti, keşke gitseydin"

Kadro tercihlerini ve hücum hattını değerlendiren Bilal Meşe, şunları kaydetti:

"Biz de İtalya da Uluslar Ligi’ne mağlubiyetle başladık. Bu nedenle Bursa’daki mücadele iki takım açısından da büyük önem taşıyordu. İtalya karşısında Montella’nın 11’ine baktığımızda, bazı bölgelerde rotasyona gittiğini görüyoruz. İtalyan hocanın bu tercihlerinin sahaya nasıl yansıyacağı merak konusuydu. Öyle bir yansıdı ki, ilk yarıda fark yedik! Konuk takımın baskılı oyunu, ayağa paslarla ofansa yaptığı çıkışlar bizi geriye itti, dokuz dakika dayanabildik. Bir duran topta Bastoni faturayı kesti. Bu gol bize hiç yakışmadı! Ayağa kalkarız, reaksiyon gösteririz dedik, yanıldık. 22’de bu kez Frettesi sahneye çıktı, Altay’dan seken topu filelerimize gönderdi. İtalya, kalemize hep ayağa paslarla geldi, öyle ki bırakın markajı bir kenara, geçişlere bile engel olamadık! Kaptırdığımız her top kalemizde ya tehlike oluşturdu, ya da gol oldu! 27’de Esposito’nun asistine Kayode sağdan sert vurdu, fark üçe çıktı."

"Savunmamız neden bu kadar kolay çözüldü anlamak zor. Orta saha, İtalya’nın baskısına niye yanıt veremedi? Hücumda Arda Güler ve diğer yaratıcı oyuncular neden yeterince topla buluşamadılar? Montella’nın İsmail, Kerem ve Abdülkerim hamleleriyle biraz kıpırdanır gibi olduk, Oğuz’un asisti, Barış Yılmaz’ın golüyle 47’de umutlandık. 50’de topu kaptırdık, Esposito’nun kafa golüyle bir kez daha yıkıldık! Buna rağmen reaksiyon göstermeye devam ettik. Baskı yaptık ama gelin görün ki, ofansa çıkışlarda çoğalamadık, Barış Yılmaz’ı hep yalnız bıraktık! Deniz Gül, Montella’nın aklına 81’de geldi. Sanırım jeton geç düşüyor! Montella’ya bazı ülkelerden teklif gelmiş, gitmemiş, bizi tercih etmiş. Bak şu işe?! Valla iki maçta sıfır çektin, keşke gitseydin de, bugünleri görmeseydik! Koca havuzdan ideal bir onbir, hatta orjin bir santrfor bulamıyorsan, git kardeşim, git, seni bağlayan yok!"

Levent Tüzemen (Sabah): "Teknik direktörün hataları yaktı"

İlk 11 rotasyonunu ve maç eksiği bulunan kaleci seçimini eleştiren Levent Tüzemen, şu ifadeleri kullandı:

"Dünya Kupası'nda başarısız olmuş ülkelerin teknik direktörleri ya istifa ettiler ya da görevden alındılar. Hayal kırıklığı yaratan Türk Milli Takımı'nın İtalyan hocası Montella, yaşanan başarısızlığa rağmen TFF tarafından görevde tutuldu ama Amerika'daki çöküntü, İtalyan hoca ile devam ediyor. Fransa karşısında Milli Takım kaybetmesine rağmen başarılı bir oyun ortaya koymuş hatta ciddi gol pozisyonları bulmuştu. Şimdi Montella'ya soruyorum; Başarılı olan Milli Takım'ın kadrosunu neden bozuyorsun? Ferdi, Abdülkerim, İsmail kulübede başlamamalıydı. Fransa maçında kötü oynayan ve İtalya'ya karşı da etkisiz kalan Can Uzun'un yerine Kerem görev yapmalıydı. Montella'nın bozduğu kadro, ilk yarım saatte İtalya'dan 3 tane komik gol yedi. Çünkü değişen kadroda oyuncular birbirlerini tanımadığı için uyum sorunu yaşadılar. Çok pas hatası yaptılar, ön alanda da rakibe baskı kuramadılar. Fransa'ya karşı İsmail-Salih ikilisi, müthiş bir mücadele ortaya koymuştu. O maçın yıldızı Arda da değişen kadro nedeniyle etkili olamadı."

"Montella, Abdülkerim'i, İsmail'i ve Kerem'i oyuna aldıktan sonra İtalya'ya karşı daha cesaretli, daha istekli, daha uyumlu bir oyun ortaya koyduk. Yenilen gollerde kaleci Altay'ın ciddi hataları oldu. Celta Vigo'da 7 maçta sıfır dakika almış bir kaleci, Milli Takım'ın kalesine geçer mi? Montella'nın bu tercihi, sezon başından beri kendi takımlarında oynayan Muhammed ve Okan Kocuk'a bir saygısızlıktır. Oynayan kaleci varken oynamayan kaleci mi milli takım kalesini korur. Bursa'da ağır bir yenilgi aldık. Yeni bir heyecana ihtiyacımız var. Montella bence kendi heyecanını kaybetti. TFF, Milli Takım'daki görevine devam etmesi konusunda sağduyulu bir karar vermeli."

Halil Özer (Milliyet): "Sanki bu 'Beni gönderin' kadrosuydu"

Sahaya sürülen kadroyu ve savunma zaaflarını eleştiren Halil Özer, şu değerlendirmeyi yaptı:

"Sanıyorum Montella dünkü ağır yenilgi ile dönemini bence bitirdi. Çünkü dün ilk yarıda sahaya çıkardığı kadro tamamen yenilgiye davet bir kadroydu. Montella gibi bir hocanın bunu görmemesi ve bu on bire karar vermesi olacak iş değil. Sanki bu 'Beni gönderin' kadrosuydu. Futbolda 'uyuyan güzel' diye bir söz vardır. Genelde adam paylaşımı yapmayan, ayağına gelen topu uzaklaştıramayan, rakibi bomboş bırakan defans oyuncuları için söylenir. Yani tam bizim defans. İlk golü şöyle yorumlayabiliriz. Son 10 yılda bu kadar rezil, saçma ve komik bir gol yememişizdir. Daha 9. dakikada böyle bir gol yersen kendine de gelemezsin. Hem de İtalya’nın gole en uzak defans oyuncusu Bastoni’den geldi gol."

"Zaten sahaya çıkan kadromuz yalan yanlış bir kadro. Barış hala forvette niye oynar? Orkun apar topar niye takıma konuldu? Can Uzun Fransa maçında sanki harikalar yaratmış gibi yine kadroda. Kendi takımında bile doğru dürüst oynayamayan Eren neden takımda? Daha da çok sayabilirim. O zaman da bütün yük tabii ki Arda’nın üstüne bindi. İtalyanlar da o kadar saf değil ki. Arda’ya yapışık oynayınca çocuğa nefes aldırmadılar. Zaten bu işin uzmanı adamlar. İlk yarı üçlük olduk. Allah’tan daha farklı olmadı. 2. yarı golle başladık umutlandık. Ama hemen beş dakika sonra aslımıza döndük. Ve yine öyle bir gol yedik ki bu kez kaleci Altay başroldeydi. Oysa ritmimizi neredeyse yakalıyorduk. İsmail ve Kerem hareketlilik getirmişti. 4. golü yedikten sonra kontrolsüz oynamaya başladık. İtalya oyunu idare etti ve sonucu garanti altına almaya çalıştı. Arda’nın çabası, İsmail’in mücadelesi, Barış’ın biraz artan enerjisi, Oğuz’un daha etkili olması işe yaramadı. Sonuç olarak bu kadar çok kişisel hata yaparsan, hele karşında İtalya gibi takım varsa yenilgi kaçınılmaz ve hak edilmiş oluyor."

Fatih Doğan (Sabah): "Bu elbise artık Türkiye’ye dar"

Oyun anlayışının milli takım potansiyeline uymadığını belirten Fatih Doğan, şunları söyledi:

"Fransa karşısında kendi evimizde 1-0 yenilince savunurken geriyi 5'li, atağa kalkınca üçlü oynanan anlayış idealize edilmiş olacak ki Montella, İtalya karşısına da aynı anlayışla çıktı. Ancak önemli bir farkla. Genelde sol stoper oynayan Merih'i merkeze, çoğunlukla sağ stoper oynayan Ozan'ı sol stopere koydu. Hem sistem hem de oyuncu mevki değişiklikleri savunma hattının balans ayarını bozdu Montella. İlk yarı İtalya bu uyumsuzluğun faturasını 3-0 keserek cezalandırdı. Montella ikinci yarıya hatasını fark etmiş olacak ki Abdülkerim'i sol stopere alarak, Ozan'ı da 5'linin ortasına çekerek gidermeye çalıştı. 3-0'dan sonra tribünden yükselen istifa seslerinden Montella başta olmak üzere payını almayan kalmadı."

"Barış Alper'le bir gol attık, Esposito ile 4-1'i buldular. Barış'ın iptal edilen ikinci golü, Oğuz'un kalecinin görüş alanına etki ettiği için ofsayt gerekçesine dayandırıldı. Türkiye adına işin özeti şu; çok taktik konuşmaya gerek yok. Sorun oyun kimliği sorunu. Türkiye'ye monte edilen Montella futbol anlayışı artık acı veriyor! Savunmayı beşle, oyunu geriden kur, santrforsuz oyunla orta sahayı geçiş oyununa dönüştür. Biçilen bu gömlek Türkiye'ye dar geliyor. Futbolcularımız giderek oyun karakterlerinden uzaklaşmaya ve ayaklarında pranga varmış gibi oynamaya başladı. TFF bir karar verecek. Türk Milli Takımı'nın kapasitesi bu mu? Montella ile ve felsefesiyle nereye gidiyoruz?"

Murat Özbostan (Sabah): "Bütün faturayı Altay'a kesmek doğru omaz"

Takım savunmasındaki kopukluklara ve genel tabloya değinen Murat Özbostan, değerlendirmesinde şu noktalara yer verdi:

"İtalya karşısında alınan ağır yenilginin en düşündürücü tarafı, sadece skor değildi. Sahada savunma organizasyonu adına neredeyse hiçbir şey yapamadık. Basit top kayıpları, kopuk hatlar ve savunmada verilen boşluklar, İtalya'nın işini fazlasıyla kolaylaştırdı. İlk gol korner sonrası Bastoni'nin dönüş vuruşuyla geldi. Ardından peş peşe yapılan basit pas hataları ve savunma zaafları geldi. Orta saha ile savunma arasındaki bağlantı koptu. İtalya hızlı geçişlerde her defasında tehlike yarattı. Biz ise buna çözüm üretemedik. Altay Bayındır için de kolay bir gece olmadı. Uğurcan'ın cezalı olması nedeniyle kaleyi devralan Altay'ın üzerinde zaten ciddi bir baskı vardı. Üstelik Manchester United'dan Celta Vigo'ya kiralanan milli kaleci, bu sezon kulübünde henüz resmi maçta forma giymemişti. Ritmi olmayan bir kalecinin, milli takım seviyesinde böylesine kritik bir maçta kaleye geçmesi elbette büyük bir sınavdı ve kumardı. Gollerdeki çaresiz görüntüsü de bu tabloyu daha ağır hale getirdi."

"Ancak bütün faturayı Altay'a kesmek doğru olmaz. Çünkü problem kaleden çok daha büyüktü. İtalya karşısında takımın ne yapmak istediğini anlamakta zorlandık. Ne önde organize bir baskı vardı ne de top kaybedildiğinde doğru bir geri dönüş. İtalya basit paslarla, ikinci topları kazanarak ve savunma arkasındaki boşlukları kullanarak kalemize geldi. Montella'nın ilk 11 tercihlerinden oyun planına kadar sorgulanması gereken çok nokta var. Şimdi önümüzde iki soru var. Kısa vadede A Ligi'nden düşme ihtimali ciddi şekilde tartışılacak. Uzun vadede ise daha büyük bir karar bizi bekliyor: Genç oyuncu grubuna güvenip sabır mı göstereceğiz, yoksa teknik direktör değişikliğini mi gündeme alacağız? Ne olursa olsun bu takım bizim ve bir tane Ay-Yıldızlı takımımız var. Sahip çıkmak da görevimiz."

Analizde, Yunanistan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dimitrios Houpis’in Aralık 2025’te dile getirdiği "stratejik derinlikte önleyici saldırı" yaklaşımının temel alındığı belirtildi. Senaryonun resmi bir askeri plan değil, "olası ve gerçekçi senaryolardan biri" olduğu ifade edilirken, bu kurgunun Atina'nın geleneksel "pasif savunma" anlayışından "aktif caydırıcılık" çizgisine kayışını yansıttığı savunuldu.

İlk Aşama: Diplomatik kriz ve Ulusal Güvenlik Konseyi kararı

Varsayımsal harekât planı, Ege’deki deniz yetki alanları ve kıta sahanlığı ihtilafları nedeniyle diplomatik tansiyonun yükselmesiyle başlıyor. Kurguya göre; Türkiye Ege kıyılarına askeri yığınak yapıyor, çıkarma gemilerini hazırlıyor, İHA filoları ile Bora ve Tayfun balistik füze sistemlerini ileri üslerde teyakkuza geçiriyor.

Müttefik ülkelerin uydu istihbaratı aracılığıyla Türk birliklerinin nihai harekât emri aldığının tespit edildiği varsayılan senaryoda, Yunanistan Ulusal Güvenlik Konseyi toplanarak "önleyici caydırıcılık" saldırısına onay veriyor. Ancak gazete, istihbaratın hatalı çıkması durumunda Yunanistan'ın uluslararası arenada doğrudan "saldırgan taraf" durumuna düşme riskine de dikkat çekiyor.

İkinci aşama: Dalaman, Balıkesir, Çiğli ve Foça hedefte

Senaryonun en kritik evresi olarak kurgulanan ikinci aşamada fiili saldırı planı devreye sokuluyor:

• Elektronik Harp: Yunan elektronik harp sistemlerinin, Türkiye'nin kıyı radarlarını ve Bayraktar ile Anka İHA komuta merkezlerini sinyal karıştırma yoluyla devre dışı bırakacağı öne sürülüyor.

• Hava Üslerine Füze Saldırısı: Rafale ve F-16 Viper savaş uçaklarının Türk hava sahasına girmeden uzun menzilli füzeler fırlatarak Dalaman, Balıkesir ve Çiğli hava üslerinin pistlerini vuracağı ve Türk savaş jetlerinin kalkışını engelleyeceği varsayılıyor.

• Deniz Gücüne Vuruş: Doğu Ege adalarına konuşlu Spike NLOS ve Exocet füze bataryalarıyla, Foça Deniz Üssü başta olmak üzere limanlardaki Türk amfibi çıkarma gemilerinin Ege sularına açılamadan vurulacağı iddia ediliyor.

Üçüncü aşama: Türkiye’nin karşılığı ve 'hava şemsiyesi'

İlk dalga saldırının Türkiye'nin tüm askeri kapasitesini yok edemeyeceğini kabul eden senaryoda, Ankara’nın elinde kalan balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla misilleme yapacağı öngörülüyor.

Bu misillemeye karşı, Yunan donanmasındaki Kimon sınıfı Belharra fırkateynlerinde yer alan SeaFire radarları ile karadaki Patriot hava savunma sistemlerinin Ege üzerinde katmanlı bir savunma şemsiyesi oluşturarak saldırıları engelleyeceği savunuluyor.

Dördüncü aşama: 24 saatten kısa sürede 'üstünlük' iddiası

Askeri kurgunun son evresinde, çatışmanın 24 saatten kısa bir sürede Atina lehine sonuçlanacağı ileri sürülüyor. Türk Hava Kuvvetleri'nin pist hasarları nedeniyle yerde kaldığı, donanmanın darbe aldığı iddia edilen tablonun ardından; ABD, NATO ve Avrupa Birliği’nin acil ateşkes için arabulucu olarak devreye gireceği, Fransa’nın ise ikili savunma anlaşması kapsamında Atina’ya doğrudan destek vereceği belirtiliyor.

Ta Nea, Yunanistan’ın masaya askeri ve stratejik üstünlükle oturacağını öne sürdüğü haberini, "Türk generallerinin korktuğu ‘önleyici saldırı’ ne anlama geliyor?" başlığıyla sunarken, analizi "En iyi savunma, rakibin saldırı kapasitesini önceden ortadan kaldırabilecek kabiliyete sahip olmaktır" teziyle noktaladı.

Akay, doğrudan mağdur sayısının yaklaşık 1 milyon 100 bin kişi olduğunu, aileleri ve yakın çevreleri de hesaba katıldığında krizin etki alanının 1,5 milyon kişiye ulaştığını vurgulayarak yetkililere acil çözüm çağrısında bulundu.

"Kanser hastasının birikimi, depremzedenin düğün parası gitti"

Mağdurlar arasında toplumun her kesiminden yurttaşların yer aldığını dile getiren Akay, çarpıcı örnekleri şu sözlerle aktardı:

"71 yaşında bir kanser hastası tüm tedavi ve yaşam birikimini, çalışanlar ise yıllarca alın teri dökerek kazandıkları kıdem tazminatlarını bu fona yatırarak kaybetti. Hatay’daki deprem felaketinden sağ kurtulan ve 15 gün sonra evlenmeyi planlayan bir çiftin evlilik parası ile işsizlik maaşını fona yatıran yurttaşlarımız da bu krizde mağdur oldu."

78 yaşındaki emekli Yüceer: "Banka görevlisi 'Katiyen paranız gitmez' dedi"

Toplantıda söz alarak sekiz yıldır ev alma hayaliyle biriktirdiği tüm parasını sisteme nasıl kaptırdığını anlatan 78 yaşındaki emekli Rahime Yüceer, daha önce yalnızca vadeli mevduat kullandığını, kendisini arayan banka görevlisinin yönlendirmesiyle fona girdiğini belirtti.

Yüceer, banka görevlisinin verdiği teminatı ve yaşadığı süreci şu sözlerle anlattı:

"Arayan kişi ‘Hiç düşmeyen fonlarımız var, siz bize 15 senedir para yatırmıyormuşsunuz, ben kayıtlarımızdan sizin telefonunuzu buldum’ dedi. Bana güvence verdi, çok güzel anlattı. ‘Katiyen paranız gitmez’ dedi. 6 Ağustos’ta paramı yatırdım, 6 Eylül’de vadesi doldu. Paramı çekmek istediğimde işlem yapamadım ve yetkililerden hiçbir muhatap ya da yanıt alamadım."

Süreçte bankaların tutumunu da eleştiren ve ‘PP2’ adlı fonda parasının eridiğini belirten Yüceer, yaşadığı çaresizliği şu ifadelerle dile getirdi:

"Ben şüphelendim yani bankalar da sanki işbirliği etmiş gibi, bizim paralarımızı silkelediler. Ya biz merdiven altı bir yere koymadık ki! Bu devletin kontrol ettiği bir fon. Tasarrufun dibine çökmüştüm artık. Hangi markette hangisi daha ucuz oraya gidiyordum, oradan alıyordum. Maalesef biriktirdiğim tüm para gitti."

Yüceer, birikimini kaybetmesinin ardından ciddi geçim sıkıntısı çektiğini ve geceleri uykusuzluk problemleri yaşadığını sözlerine ekledi.

Organizasyonun ilk maçında Fransa’ya deplasmanda 1-0 mağlup olan, ikinci maçında ise İtalya karşısında sahadan 4-1’lik yenilgiyle ayrılan ay-yıldızlı ekipte Zeki Çelik, alınan sonucun takım kalitesini yansıtmadığını dile getirdi.

"Böyle oynamamamız lazımdı, çok üzgünüz"

Karşılaşmanın ardından yayıncı kuruluşa konuşan milli futbolcu, maçın gidişatına ve skora ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"Bu skoru beklemiyorduk, çok üzgünüz! Böyle oynamamamız lazımdı! Biz kaliteli futbolcularız! Sonrasında daha iyi oynamaya başladık ama olmadı. İtalya ne kadar iyi olsa bile sahamızda 4-1 olmamalıydı! Diğer iki maçta galibiyetler alarak ülkemizi sevindirmek istiyoruz."

Gruptaki ilk maçında Fransa’ya deplasmanda 1-0 mağlup olan, ikinci maçında ise İtalya karşısında ilk yarım saatte kalesinde gördüğü gollerle sahadan 4-1'lik yenilgiyle ayrılan ay-yıldızlı ekipte İsmail Yüksek, taraftarın tepkisine ve sahadaki futbola dikkat çekti.

"Bize yakışmayan inanılmaz kötü bir mücadele"

Karşılaşmanın ardından basın mensuplarına açıklamalarda bulunan milli futbolcu, sergilenen oyunu ve tribünlerden yükselen tepkileri şu sözlerle değerlendirdi:

"Bize yakışmayan inanılmaz kötü mücadele! Taraftarın tepkisi bizi üzdü ve takımı düşürdü! İkinci yarı daha iyi mücadele ettik! Milletimiz artık özür dileme mevzularından sıkıldı!"

İlk maçta Fransa’ya 1-0 yenilen, ikinci maçta ise İtalya karşısında sahadan 4-1’lik mağlubiyetle ayrılan A Milli Takım’ın grupta puansız kalması üzerine değerlendirmelerde bulunan Engin, İtalyan çalıştırıcının istifa etmesi gerektiğini savundu.

"Montella şirket sahibi olsaydı zarar görmesin diye bırakırdı"

Montella’nın görevine devam etmesini eleştiren ve TFF Başkanı İbrahim Hacıosmanoğlu’na çağrıda bulunan Sinan Engin, şunları kaydetti:

"Vincenzo Montella ile yolları ayırmak için daha ne olsun? Montella, Türk Milli Takımı'nın patronu, sahibi olsaydı, istifa ederdi! Bırakırdı! Şirketim zarar filan görmesin diye. Fatih Terim bu Milli takımımız için 1 numaralı adaydır. Kesinlikle, Montella’nın çoktan istifa etmiş olması lazımdı. İbrahim Hacıosmanoğlu bu kararda niye bu kadar ısrarcı? Tablo da ortada, oynanan futbol da! Neden Montella’ya ısrar ediyor? Hala bilmiyorum… Bakın Amerika’da 'finale kadar gideceğiz' denildi en önce döndük. Buraya geldik bu dandik turnuvada bile 2 tane mağlubiyet ile başlıyorsun. Şimdi gidiyorsun Belçika’ya!"

"Bizim kenardaki İtalyan onlardan çok daha formsuz!"

Maç öncesi yapılan yorumları ve sahadaki performansı da hedef alan Engin, sözlerini şöyle tamamladı:

"Televizyona çıkıp 'İtalyanlar çok formsuz, düşüşteler' diye masal anlattılar... Ulan İtalyanlar formsuz dediniz ama bizim kenardaki İtalyan onlardan çok daha formsuz! Takımın halini görmüyor musunuz?"

İlk maçta Fransa’ya 1-0 yenilen ve İtalya karşısında da sahadan puansız ayrılan ay-yıldızlı ekibin çalıştırıcısı, "İstifa etmeyi düşünüyor musunuz?" sorusuna net bir dille karşı çıktı.

"İstifa edecek olursam futbolcularımla konuşurum, öyle bir gündem yok"

Görevi bırakmayı düşünmediğini vurgulayan İtalyan teknik adam, istifa sorusuna şu sözlerle yanıt verdi:

"Hayır! Yaptığım çalışmalara inanıyorum! Önemli teklifler aldığımda bile gitmedim! Oyuncularımıza inancım devam ediyor! Futbolcularımın arkasındayım! Onlarla birlikte buralara nasıl geldiysek, buradan devam etmesini de biliriz. İstifa durumu olursa, futbolcularımla konuşurum! Ama öyle bir gündemimiz yok!"

"İlk yarı yuhalanmayı hak ettik, üç günde bir bu seviyede oynama alışkanlığımız yok"

Mücadelenin ilk yarım saatinde yedikleri gollere ve sergilenen futbola değinen Montella, A Ligi'nin temposuna dikkat çekti:

"Aslında maça rakibe göre yaklaşamadık! Üç günde bir bu seviyede Milli Takım olarak bu alışkanlığınız yok! Bu beni üzüyor! 3-1'den sonra daha iyi başladık ve bir golümüz iptal oldu! İlk yarı yuhalanmayı ve ıslıklanmayı hak ettik. İkinci yarı hareketlendik ama alışkanlığımız olmadığı için... Maçları analiz ederken sakin kalmaya ve futbolcuları motive etmeye çalışıyoruz. Ama genel olarak üç günde bir bu seviyede maç oynama alışkanlığımız yok. Maçtan dersimizi alacağız. 30 dakikayı iyi analiz etmeliyiz. Öz güveni kaybetmemeliyiz. Buralara biz geldik. Yeniden en iyi şekilde sahada olarak mücadeleye devam edeceğiz."

Kadro değerleri ve kamuoyundaki beklenti havasına da değinen Montella, şunları kaydetti:

"Bu takım üç sene önce C Ligi'ndeydi, sonra benimle B Ligi'ni kazandık. Bugün A Ligi'ndeyiz. Seviyeler bu ligde farklı. Üç günde bir bu seviyede oynamanın kolay olmadığını söyledim. Bu bahane değil ama alışkanlıklarımız dışında bir durumla karşı karşıyayız. Maçtan önce okudum kadro değerlerini; İtalya 840 Milyon Euro, Türkiye 417 Milyon Euro! Gazetelerde sanki bizi kolay bir maç bekliyor gibi hava vardı. Futbolcularıma kolay olmayacağını söyledim. İlk yarı çok kötü başladık ve alışılmışın dışında 30 dakika sergiledik. Islıklanma ve yuhalanmayı da hak ettik diyebiliriz."

"Barış Alper ve Kerem'in heykellerini dikerim, Altay'a tepki beni derinden ğzdü"

Kendi mevkileri dışında görev yapan futbolculara sahip çıkan ve kaleci Altay Bayındır'a yönelik tribün tepkilerini eleştiren Montella, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Önemli eksiklerimizin olması, oyuncu değişikliklerini etkiledi. A Ligi'nde tam kadro mücadele etmek isterdim. Futbolcuların sadece benim değil, hepinizin desteğine ihtiyacı var. Barış Alper Yılmaz ve Kerem Aktürkoğlu uzun süredir Milli Takım'da kendi pozisyonları dışında oynuyorlar. Ellerinden geleni yapıyorlar. Pozisyon dışı oynayan bu iki futbolcuya desteğimi hiç çekmem ve heykellerini dikerim! Milli Takım'a herkesin sahip çıkması lazım. Futbol projesi olarak bakmak gerekirse; yeni futbolcuları katmak bu seviyede kolay olmuyor. Onları yavaş yavaş takıma dahil etmeliyiz."

"Islıklanmaya bir şey diyemem ama Altay Bayındır'ın tepki görmesi beni derinden üzdü! Futbol hatalar oyunu ve herkes hata yapar. Destek gerekirken, ıslıklanmak ne kadar doğru bilemiyorum. Bu seviyede zihinsel rejenerasyon, fiziksel rejenerasyon kadar önemli. Bunu bir kez daha gördük. Bilinçaltınızda bu tarz maçlara yüzde 100 konsantre olmazsanız, takım olarak bir şeyleri eksik yapmaya başlıyorsunuz ve etkileniyorsunuz."

"Başkan ile sadece galibiyetlerde değil mağlubiyetlerde de konuşuruz"

TFF Başkanı İbrahim Hacıosmanoğlu ile ilişkisine ve kendisi hakkında bir yaptırım bekleyip beklemediğine ilişkin soruya Montella şu yanıtı verdi:

"Başkan ile sadece galibiyetlerde değil, mağlubiyetlerde de konuşuruz. Buralara hep beraber geldik ve bunun sebebi de birbirimize yardım ettik. Buradan ders almalıyız. Öz güveni kaybetmeden kendi futbolumu oynayarak devam etmeliyiz."

İtalyan gazeteciye yanıt: "Herkesin ayakları yere basmalı"

Bir İtalyan gazetecinin "Bu başarılardan sonra Türkler sende neyi eksik görüyor?" sorusu üzerine Montella, tribünlerin ve kamuoyunun beklentilerine dair şunları söyledi:

"İlk 30 dakika beklentilerin altında kaldık ve eleştirileri hak ettik! Ondan sonrası ise biraz abartıldı. Bu soruya cevap vermem gerekirse herkesin ayakları yere basmalı! Tutkunuzu ve bağlılığınızı anlıyorum ama ben de Napoli’den geliyorum; orası da tutkunun yoğun olduğu bir yer. Bazen havaya girmemeliyiz. Bilinçli hareket etmeliyiz. Bu statta oluşabilecek tutkuyu ve atmosferi biliyorduk. Bu soruya tam olarak cevap veremiyorum. Kolay maç havası yaratmamalıyız. Eksiklerimizin bilincinde olarak hareket etmeliyiz."

Gruptaki bir sonraki rakip Belçika'ya ilişkin ise, "Değerlerden bahsederken, değeri yüksek olanın kazanacağını söylemedim. Her maçın kendi hikayesi var. FIFA sıralaması da göreceli bir kavramdır. Futbol açık bir oyun. Belçika, İtalya'yı deplasmanda yendi ve o da kolay olmayacak. Futbolcularımızla çalışarak sahada ülkemizi en iyi şekilde temsil etmek istiyoruz" ifadelerini kullandı.

Rüzgarın kuzey ve kuzeydoğu yönlerden hafif, ara sıra orta kuvvette (saatte 15–25 km) esmesi beklenirken, Ankara genelinde gün boyu belirgin bir yağış riski öngörülmüyor. Kentin kuzey sınırındaki Kızılcahamam ve Çamlıdere hattında ise Karadeniz üzerinden sarkan bulut geçişlerine bağlı olarak yerel pus ve bulutlanma etkili olacak.

Ankara 29 Eylül 2026 Salı ilçe ilçe hava durumu

Merkez ilçeler

• Çankaya: Parçalı ve az bulutlu, 23°C (Gece: 12°C)

• Keçiören: Parçalı bulutlu, 24°C (Gece: 11°C)

• Yenimahalle: Az bulutlu, zamanla parçalı bulutlu, 24°C (Gece: 12°C)

• Mamak: Parçalı bulutlu, rüzgar hafif, 24°C (Gece: 10°C)

• Altındağ: Parçalı ve az bulutlu, 24°C (Gece: 11°C)

• Etimesgut: Az bulutlu ve açık, 25°C (Gece: 10°C)

• Sincan: Az bulutlu, öğleden sonra parçalı bulutlu, 25°C (Gece: 10°C)

• Gölbaşı: Parçalı bulutlu, sabah saatlerinde serin ve hafif sisli, 22°C (Gece: 9°C)

• Pursaklar: Parçalı ve yer yer çok bulutlu, 23°C (Gece: 11°C)

Batı ve Güney İlçeleri

• Polatlı: Az bulutlu ve açık, gün boyu güneşli, 26°C (Gece: 11°C)

• Ayaş: Parçalı ve az bulutlu, 25°C (Gece: 11°C)

• Beypazarı: Az bulutlu, ılıman, 27°C (Gece: 12°C)

• Nallıhan: Az bulutlu ve açık, 26°C (Gece: 11°C)

• Haymana: Parçalı bulutlu, yüksek kesimlerde rüzgar serin, 21°C (Gece: 8°C)

• Bala: Parçalı ve çok bulutlu, serin, 21°C (Gece: 8°C)

• Şereflikoçhisar: Az bulutlu ve güneşli, 26°C (Gece: 12°C)

• Evren: Az bulutlu, açık, 25°C (Gece: 11°C)

Kuzey ve Doğu İlçeleri

• Çubuk: Parçalı ve çok bulutlu, 22°C (Gece: 9°C)

• Akyurt: Parçalı bulutlu, 22°C (Gece: 9°C)

• Kalecik: Az bulutlu ve açık, vadide ılıman hava, 26°C (Gece: 11°C)

• Elmadağ: Parçalı bulutlu, yüksek rakım serinliği etkili, 21°C (Gece: 8°C)

• Kahramankazan: Parçalı ve az bulutlu, 24°C (Gece: 10°C)

• Kızılcahamam: Çok bulutlu, sabah ve akşam saatlerinde belirgin serinlik, 20°C (Gece: 7°C)

• Çamlıdere: Çok bulutlu, ormanlık alanda serin hava hakim, 19°C (Gece: 6°C)

• Güdül: Parçalı bulutlu, 24°C (Gece: 10°C)

Meteoroloji yetkilileri; ani sel, su baskını, yerel dolu yağışı ve kuvvetli rüzgara karşı özellikle Karadeniz ve Doğu Akdeniz çevrelerindeki yurttaşların dikkatli ve tedbirli olması gerektiğini bildirdi.

Bölgelere göre hava durumu ve uyarılar

• Marmara: Parçalı ve çok bulutlu; bölgenin doğusu (Kocaeli, Sakarya, Yalova, Bilecik çevreleri) ile İstanbul'un Anadolu Yakası'nda yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak geçişleri bekleniyor. Rüzgar kuzeydoğudan kuvvetli esecek.

• Ege: Az bulutlu ve açık, iç kesimleri yer yer parçalı bulutlu. Kıyı kesimlerde mevsim normallerinde sıcak hava hakim.

• Akdeniz: Parçalı ve az bulutlu; öğle saatlerinden sonra Adana, Mersin ve Osmaniye'nin iç ve yüksek kesimleri ile Toroslar mevkisinde yerel gök gürültülü sağanak yağış tahmin ediliyor.

• İç Anadolu: Parçalı ve yer yer az bulutlu; sabah saatlerinde bölgenin doğusunda (Sivas, Yozgat çevreleri) pus ve yerel bulutlanma etkili olacak.

• Karadeniz: Bölge geneli çok bulutlu ve aralıklı sağanak yağışlı. Yağışların Batı Karadeniz kıyıları (Zonguldak, Bartın, Sinop) ile Doğu Karadeniz kıyılarında (Rize, Trabzon, Artvin kıyıları) yerel olarak kuvvetli olması bekleniyor.

• Doğu Anadolu: Parçalı ve az bulutlu, kuzeydoğu kesimleri öğle saatlerinde yer yer çok bulutlu ve yerel sağanaklı.

• Güneydoğu Anadolu: Az bulutlu ve açık; sıcaklıklar mevsim normalleri üzerinde seyretmeye devam ediyor.

İl il 29 Eylül 2026 Salı hava durumu

Marmara Bölgesi

• İstanbul: Parçalı ve çok bulutlu, özellikle Anadolu Yakası yerel sağanak yağışlı, 23°C

• Bursa: Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı hafif sağanak yağışlı, 24°C

• Edirne: Parçalı bulutlu, 26°C

• Kırklareli: Parçalı bulutlu, 24°C

• Tekirdağ: Parçalı bulutlu, 24°C

• Kocaeli (İzmit): Çok bulutlu, aralıklı sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı, 23°C

• Sakarya (Adapazarı): Çok bulutlu ve yerel kuvvetli sağanak yağışlı, 22°C

• Yalova: Parçalı ve çok bulutlu, hafif sağanak yağışlı, 23°C

• Çanakkale: Parçalı ve az bulutlu, rüzgarlı, 25°C

• Balıkesir: Parçalı bulutlu, 25°C

• Bilecik: Parçalı ve çok bulutlu, yerel sağanaklı, 21°C

Ege Bölgesi

• İzmir: Az bulutlu ve açık, 28°C

• Manisa: Az bulutlu ve açık, 29°C

• Aydın: Açık ve güneşli, 31°C

• Muğla: Az bulutlu ve açık, 29°C

• Denizli: Parçalı ve az bulutlu, 28°C

• Afyonkarahisar: Parçalı bulutlu, 22°C

• Kütahya: Parçalı bulutlu, 21°C

• Uşak: Parçalı ve az bulutlu, 23°C

Akdeniz Bölgesi

• Antalya: Az bulutlu ve açık, 30°C

• Adana: Parçalı bulutlu, iç ve yüksek kesimleri öğleden sonra yerel sağanaklı, 32°C

• Mersin: Parçalı ve az bulutlu, yüksekleri sağanak yağışlı, 30°C

• Hatay (Antakya): Parçalı ve az bulutlu, 30°C

• Osmaniye: Parçalı bulutlu, öğle saatlerinde yerel sağanaklı, 31°C

• Kahramanmaraş: Parçalı ve az bulutlu, 31°C

• Isparta: Parçalı bulutlu, 25°C

• Burdur: Parçalı bulutlu, 26°C

İç Anadolu Bölgesi

• Ankara: Parçalı ve az bulutlu, 24°C

• Eskişehir: Parçalı ve az bulutlu, 22°C

• Konya: Parçalı ve az bulutlu, 24°C

• Kayseri: Parçalı bulutlu, 23°C

• Sivas: Parçalı ve çok bulutlu, 21°C

• Yozgat: Parçalı bulutlu, 20°C

• Aksaray: Az bulutlu, 24°C

• Niğde: Az bulutlu ve açık, 23°C

• Nevşehir: Parçalı ve az bulutlu, 22°C

• Kırşehir: Parçalı bulutlu, 22°C

• Kırıkkale: Parçalı bulutlu, 24°C

• Çankırı: Parçalı ve çok bulutlu, 23°C

• Karaman: Az bulutlu ve açık, 25°C

Karadeniz Bölgesi

• Zonguldak: Çok bulutlu ve yerel kuvvetli sağanak yağışlı, 20°C

• Bartın: Çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı, 21°C

• Karabük: Çok bulutlu ve yerel sağanaklı, 21°C

• Kastamonu: Parçalı ve çok bulutlu, kuzeyi sağanak yağışlı, 20°C

• Sinop: Çok bulutlu ve sağanak yağışlı, 22°C

• Samsun: Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı, 22°C

• Ordu: Çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı, 22°C

• Giresun: Çok bulutlu ve sağanak yağışlı, 22°C

• Trabzon: Çok bulutlu, yer yer kuvvetli olmak üzere sağanak yağışlı, 22°C

• Rize: Çok bulutlu ve kuvvetli gök gürültülü sağanak yağışlı, 21°C

• Artvin: Çok bulutlu, kıyıları kuvvetli sağanak yağışlı, 20°C

• Bolu: Parçalı ve çok bulutlu, hafif sağanaklı, 19°C

• Düzce: Çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı, 22°C

• Amasya: Parçalı ve çok bulutlu, 23°C

• Tokat: Parçalı ve çok bulutlu, 22°C

• Çorum: Parçalı bulutlu, 21°C

• Gümüşhane: Parçalı ve çok bulutlu, 21°C

• Bayburt: Parçalı ve çok bulutlu, 20°C

Doğu Anadolu Bölgesi

• Erzurum: Parçalı bulutlu, öğle saatlerinde yerel sağanak geçişli, 19°C

• Kars: Parçalı ve çok bulutlu, yerel sağanak yağışlı, 18°C

• Ardahan: Parçalı ve çok bulutlu, sağanaklı, 17°C

• Ağrı: Parçalı bulutlu, 20°C

• Iğdır: Parçalı ve az bulutlu, 25°C

• Van: Parçalı ve az bulutlu, 21°C

• Malatya: Az bulutlu ve açık, 26°C

• Elazığ: Parçalı ve az bulutlu, 26°C

• Tunceli: Parçalı ve az bulutlu, 25°C

• Bingöl: Parçalı ve az bulutlu, 25°C

• Muş: Parçalı bulutlu, 23°C

• Bitlis: Parçalı bulutlu, 21°C

• Hakkari: Az bulutlu ve açık, 23°C

Güneydoğu Anadolu Bölgesi

• Diyarbakır: Az bulutlu ve açık, 30°C

• Gaziantep: Az bulutlu ve güneşli, 29°C

• Şanlıurfa: Açık ve güneşli, 32°C

• Mardin: Az bulutlu ve açık, 28°C

• Batman: Az bulutlu ve açık, 31°C

• Siirt: Az bulutlu ve açık, 29°C

• Şırnak: Az bulutlu ve açık, 26°C

• Adıyaman: Az bulutlu ve güneşli, 30°C

• Kilis: Açık ve güneşli, 31°C

YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ

YÖNETMELİKLER

–– Giresun Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

–– Karabük Üniversitesi Çocuk Gelişimi Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

YARGI BÖLÜMÜ

ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI

–– Anayasa Mahkemesinin 8/4/2026 Tarihli ve 2022/90210 Başvuru Numaralı Kararı

–– Anayasa Mahkemesinin 8/4/2026 Tarihli ve 2022/104137 Başvuru Numaralı Kararı

–– Anayasa Mahkemesinin 9/4/2026 Tarihli ve 2022/44330 Başvuru Numaralı Kararı

İLÂN BÖLÜMÜ

a - Yargı İlânları

b - Artırma, Eksiltme ve İhale İlânları

c - Çeşitli İlânlar

– T.C. Merkez Bankasınca Belirlenen Döviz Kurları ve Devlet İç Borçlanma Senetlerinin Günlük Değerleri

Platforma ulaşan başvurular incelendiğinde şikayetlerin özellikle üyelik ve abonelik iptali sonrasında devam ettiği öne sürülen tahsilatlar, ücretsiz deneme veya kampanya dönemlerinin ardından başlayan ücretlendirmeler, canlı yayınlarda yaşanan donma ve kesinti sorunları, satın alınan paketin hesaba tanımlanmaması, yanlış veya mükerrer ücretlendirme ve müşteri hizmetlerine ulaşamama konularında yoğunlaştığı görülüyor.

Üyelik bitiyor, ödeme bitmiyor

Tüketicilerin sık dile getirdiği sorunların başında üyelik iptalinin ardından kredi veya banka kartından tahsilat yapılmaya devam edildiği iddiaları geliyor. Bazı kullanıcılar üyeliklerini iptal ettiklerini düşündükleri halde sonraki ay yeniden ücret alındığını, bazıları ise hesaplarında aktif bir abonelik görünmemesine rağmen kart hareketlerinde düzenli tahsilatlarla karşılaştıklarını belirtiyor.

Başvurularda ayrıca iptal seçeneğine erişememe, üyelik sonlandırıldığı halde otomatik yenilemenin devam etmesi ve tahsil edilen bedelin iadesinde yaşanan güçlükler de öne çıkıyor.

Ücretsiz deneme, ücretli aboneliğe dönüşüyor

Bir diğer dikkat çeken başlık ise ücretsiz deneme ve kampanyalı üyelikler. Tüketiciler, ücretsiz kullanım süresinin sona ermesinin ardından ücretli üyeliğe geçildiğini ancak bu süreçte yeterince bilgilendirilmediklerini öne sürüyor.

Şikayetlerde bazı kullanıcılar kampanya veya deneme döneminden sonra kartlarından ücret çekildiğini banka hareketlerinden fark ettiklerini; bazıları ise hizmeti kullanmadıkları halde otomatik yenileme nedeniyle tahsilatla karşılaştıklarını aktarıyor.

Para ödeniyor, yayın izlenemiyor

Özellikle canlı spor yayınlarına yönelik şikayetlerde donma, kesilme, görüntü kalitesinin düşmesi ve yayına erişememe sorunları dikkat çekiyor. Bazı kullanıcılar sezonluk veya yıllık paket satın almalarına rağmen canlı yayınları sorunsuz izleyemediklerini, yaşadıkları teknik problem sonrasında üyeliği iptal etmek veya ücret iadesi almakta güçlük çektiklerini belirtiyor.

Ödeme yapıldı ancak paket görünmüyor

Şikayetvar’a ulaşan bir başka sorun grubunda tüketiciler, ödeme işlemi tamamlanmasına rağmen satın aldıkları paketin hesaplarına tanımlanmadığını bildiriyor. Yanlış paketin aktif edilmesi, aynı hizmet için birden fazla tahsilat yapılması ve paket değişikliği ya da iptal taleplerinin sonuçlandırılamaması da dile getirilen sorunlar arasında yer alıyor.

Muhatap bulmak da şikayet konusu

Kullanıcıların ortaklaştığı başlıklardan biri de sorun yaşandıktan sonra destek kanallarına erişim. Tüketiciler özellikle iptal, ücret iadesi, teknik arıza ve yanlış paket tanımlaması gibi durumlarda müşteri temsilcisine ulaşamadıklarını veya dijital destek kanallarından sonuç alamadıklarını ifade ediyor.

Konuyla ilgili platforma ulaşan bazı şikayetler şöyle sıralandı:

“Üyeliğimi online olarak iptal ettim ve iptal onayı aldım. Buna rağmen birkaç gün sonra kartımdan 379 TL yeniden çekildi ve üyeliğimin bir ay daha uzatıldığını gördüm. Kullanamadığım ve devam etmesini istemediğim bir hizmet için ücret ödemek zorunda kaldım. Müşteri hizmetlerine de ulaşamadım. İptal edilen üyeliğin yenilenmemesini ve çekilen ücretin iade edilmesini talep ediyorum.”

“Promosyon koduyla ücretsiz üyelik oluşturdum ve sonrasında üyeliğimi iptal ettim. Buna rağmen bilgim dışında kartımdan 388 TL üyelik ücreti çekildi. Üstelik hesabıma giriş yapamıyor, şifre yenileme e-postası da alamıyorum. Üyeliğin hangi onayla ücretliye dönüştürüldüğünün açıklanmasını, tahsil edilen tutarın iade edilmesini ve otomatik yenilemenin iptal edilmesini talep ediyorum.”

“Sezonluk paket satın aldım ancak maç yayınlarında sürekli gecikme, donma ve düşük görüntü kalitesi sorunu yaşıyorum. İnternet bağlantım güçlü olmasına rağmen hizmetten verim alamıyorum. Üyeliğimi iptal etmek istediğimde yıllık paketlerin iptal edilemediği uyarısıyla karşılaşıyorum. Paketimin iptal edilmesini ve ödediğim ücretin iade edilmesini talep ediyorum.”

“İki gündür web ve telefon üzerinden müşteri hizmetlerine ulaşmaya çalışıyorum ancak destek alamıyorum. Sistem müşteri temsilcisine bağlanmayı zorlaştırıyor; ulaştığım durumlarda ise görüşme sonlandırılıyor ve sonrasında tekrar bağlantı kuramıyorum. Sorunlarımı iletemediğim için çözüm süreci de başlayamıyor. Müşteri hizmetlerine erişimin kolaylaştırılmasını ve tarafıma geri dönüş yapılarak sorunumun çözülmesini talep ediyorum.”

Başsavcılık tarafından yapılan açıklamaya göre, Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) ile Ankara İl Emniyet Müdürlüğü Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen çalışmalar kapsamında 47 kişi hakkında gözaltı kararı çıkarıldı.

Şüpheliler hakkında, "FETÖ" faaliyetleri kapsamında tasarlayarak kasten öldürme suçuna iştirak ettikleri ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasını engellemek amacıyla çeşitli suçlar işledikleri iddiaları yöneltildi.

16 ilde 45 adreste arama yapıldı

Soruşturma kapsamında Ankara merkezli 16 ilde toplam 45 farklı adreste arama ve el koyma işlemleri gerçekleştirildi.

Hakkında gözaltı kararı bulunan şüphelilerden 10'unun halen cezaevinde olduğu belirtilirken, 33 kişi 25 Eylül'de gözaltına alındı. Sonraki süreçte 5 kişinin daha gözaltına alınmasıyla adliyeye sevk edilen şüpheli sayısı 38 oldu.

Savcılık işlemlerinin ardından 38 kişi, tutuklama ve adli kontrol talepleriyle sulh ceza hâkimliğine gönderildi. Hâkimlik, tutuklanmaları talep edilen 36 şüphelinin tamamının tutuklanmasına karar verdi.

Diğer 2 şüpheli hakkında ise adli kontrol tedbiri uygulanmasına hükmedildi.

Son kararlarla birlikte soruşturma kapsamında tutuklu bulunan kişi sayısının 55’e yükseldiği bildirildi.

3 Kasım'da yapılacak Kongre ara seçimlerine en iyi şekilde hazırlandıklarını anlatan Trump, İran'ın nükleer silaha sahip olmasını engellediğini ve bunun sadece ABD için değil tüm dünya için çok önemli bir kazanım olduğunu savundu.

ABD Başkanı, "İran asla nükleer silaha sahip olmayacak. Bu savaşı çok yakında kazanacağız ve her şey sona erecek. Benzin fiyatları da ciddi şekilde düşecek. Bunu da bizden başka hiç kimse başaramazdı" şeklinde konuştu.

İran'ın nükleer silaha sahip olması durumunda bugün İsrail diye bir ülkenin kalmayacağını vurgulayan Trump, benzer şekilde Orta Doğu'nun ve Avrupa'nın da nükleer bir İran'dan dolayı ciddi tehdit altında olacağını ileri sürdü.

Şi ile görüşmeye 12 puan

Öte yandan Trump, geçen hafta Beyaz Saray'da ağırladığı Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile görüşmesinin çok başarılı geçtiğini anlattı.

"Çin Devlet Başkanı Şi ile harika bir görüşme yaptık. 0 ile 10 arasında bir puan verseydim bu görüşmeye 12 puan verirdim." diyen Trump, bu ziyaretin ABD-Çin ilişkileri açısından kritik bir öneme sahip olduğunu vurguladı.

ABD'nin Çin'e Amerikan silahları satabileceği yönündeki haberleri de değerlendiren Trump, bu iddiaların doğru olmadığını ve Şi ile bu konuyu görüşmediklerini belirtti.

"Ben olsaydım serbest bırakmazdım"

Diğer yandan Trump, bir soru üzerine, İngiltere'de bir hava üssü civarında gözaltına alınıp daha sonra kefaletle serbest bırakılan kişilerin İran'la bağlantılı isimler olabileceğini söyledi.

Trump, konuyla ilgili soruya, "İran’la bağlantılı olabilir. İngilizler bizimle çok yakın bir şekilde çalıştılar. Şüpheliler hakkında her şeyi biliyoruz. Biz olsak onları serbest bırakmazdık, bize sürpriz oldu" değerlendirmesini yaptı.

"Kanada bizden özür dileyecek"

ABD Başkanı ayrıca, Kanada'nın gümrük vergileri konusunda 3-4 hafta içinde tutumunu değiştirerek kendilerinden özür dileyeceğini savundu.

Trump, Kanada'nın gümrük vergileri konusundaki uygulamalarının "çok adaletsiz" olduğunu savunarak, "Ancak bize gelip özür dileriz diyecekler." diye konuştu.

Cumhuriyet'in haberine göre, 2024 yerel seçimlerinde CHP'nin adayı olarak Çiğli Belediye Başkanlığına seçilen Yıldız'ın AKP'ye katılması konusunda süreç tamamlandı. Yıldız'ın, AKP Genel Sekreteri ve İzmir Milletvekili Eyyüp Kadir İnan ile birlikte Ankara'ya gittiği ve partiye katılımının kabul edildiği belirtildi.

Yıldız'ın AKP'ye geçişinin, 29 Eylül Salı günü gerçekleştirilecek AKP Genişletilmiş İl Başkanları Toplantısı'nda resmileşmesi bekleniyor. İddialara göre Yıldız, toplantı sırasında AKP rozetini takacak.

Yıldız'ın parti değiştirmesi halinde, 2024 yerel seçimlerinde CHP tarafından kazanılan Çiğli Belediyesi'nde yönetim AKP'ye geçmiş olacak. Bu değişiklikle ilçede 27 yıl sonra yeniden sağ bir parti belediye yönetimini üstlenmiş olacak.

2- İhalenin

3- İhale konusu mal alımının

4- Katılım ve yeterlik kriterleri:
4.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgeler ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgi ve belgelere aşağıda yer verilmiştir:
4.1.1. Teklif mektubu.
4.1.2. Teklif vermeye yetkili olunduğunu gösteren bilgi ve belgeler:
4.1.2.1. Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.2.2. Vekâleten ihaleye katılma halinde vekile ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.3. Geçici teminat.
4.1.4 İsteklinin iş ortaklığı olması halinde iş ortaklığı beyannamesi.
4.1.5. Yerli malı teklif edenler lehine fiyat avantajından yararlanmak isteyen istekliler tarafından sunulacak yerli malı belgesi

5- Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sadece fiyat esasına göre belirlenecektir.

6- İhale yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olup yerli malı teklif eden istekliye ihalenin tamamında % 15 (yüzde on beş) oranında fiyat avantajı uygulanacaktır.

7- İhaleye teklif verecek olanların, EKAP hesabına giriş yaparak ihale dokümanını indirmeleri zorunludur.

8-Teklifler, EKAP üzerinden teklif mektubu ile ihaleye katılım belgesi ve diğer ekler kullanılarak hazırlanacak ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden gönderilecektir.

9- İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucunda, üzerine ihale yapılan istekliyle birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.

10- Bu ihalede, işin tamamı için teklif verilecektir.

11- İstekliler teklif ettikleri bedelin %3’ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir.

12- Bu ihalede elektronik eksiltme yapılmayacaktır.

13- Verilen tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 90 (Doksan) takvim günüdür.

14- Konsorsiyum olarak ihaleye teklif verilemez.

15- Diğer hususlar:

Teklif fiyatı ihale komisyonu tarafından aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Süper Lig'de yeni sezon hazırlıkları tüm hızıyla sürerken, şampiyonluk parolasıyla yola çıkan Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Trabzonspor, kadrolarını dünya yıldızlarıyla güçlendirmeye devam ediyor. Milyonlarca taraftarın gözü kulağı son dakika transfer gelişmelerine çevrilmiş durumdayken, Avrupa devlerinden Süper Lig'e uzanan transfer trafiği de hız kazandı. Nathan Ake'den Mason Greenwood'a, Leandro Trossard'dan Vedat Muriç'e kadar yeşil sahalarda fırtına gibi esecek birçok önemli yetenek, yeni sezonda formalarını giymeye hazırlanıyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!