Transfer sürecine ilişkin ortaya atılan iddialar henüz kulüpler tarafından doğrulanmış değil. Buna rağmen İtalyan ve Türk basınında yer alan haberler, Galatasaray'ın Rafael Leao için girişimlerde bulunduğunu öne sürüyor. Peki Rafael Leao Galatasaray'a transfer olacak mı, Milan'ın bonservis beklentisi ne kadar ve yıldız futbolcunun güncel piyasa değeri kaç euro? İşte transfer gündeminde öne çıkan son bilgiler...

Rafael Leao Galatasaray ile anlaştı mı?

Sporx'in haberine göre Galatasaray, Rafael Leao transferi için Milan ile görüşmelere başladı.

Milan ile 2028 yılına kadar sözleşmesi bulunan Portekizli futbolcu için İtalyan ekibinin 50 milyon euro bonservis talep ettiği iddia edildi.

Galatasaray'ın yaklaşık 35 milyon euroluk teklifinin Milan tarafından kabul edilmediği öne sürüldü.

Öte yandan Rafael Leao'nun Galatasaray ile yıllık 9 milyon euro maaş karşılığında anlaşmaya vardığı da iddialar arasında yer aldı.

Ancak söz konusu transferle ilgili Galatasaray, Milan veya Rafael Leao cephesinden resmi bir açıklama yapılmadı.

Rafael Leao Transferinde Son Durum

Şu ana kadar kamuoyuna yansıyan bilgiler iddialardan ibaret olurken, transfer görüşmelerine ilişkin kulüpler tarafından doğrulanmış resmi bir gelişme bulunmuyor.

Transfer döneminin devam etmesi nedeniyle önümüzdeki günlerde Galatasaray veya Milan'dan konuya ilişkin açıklama gelmesi halinde süreç netlik kazanacak.

Rafael Leao'nun Piyasa Değeri Ne Kadar?

Transfermarkt verilerine göre Rafael Leao'nun güncel piyasa değeri 50 milyon euro olarak gösteriliyor.

Portekizli futbolcu geride kalan sezonda Milan formasıyla;

• 31 maça çıktı.

• 1.968 dakika süre aldı.

• 10 gol kaydetti.

• 3 asist yaptı.

• 5 sarı kart gördü.

Rafael Leao Hangi Takımlarda Oynadı?

Rafael Leao profesyonel futbol kariyerine Sporting CP altyapısında başladı.

Kariyer yolculuğu şu şekilde ilerledi:

• 2016: Sporting altyapısı

• 2017-2018: Sporting A Takımı

• 2018-2019: Lille

• 2019-günümüz: Milan

Milan kariyerinde şimdiye kadar 218 resmi maça çıkan Portekizli futbolcu 64 gol kaydetti.

Galatasaray Transfer Çalışmalarını Sürdürüyor

Yeni sezon öncesinde kadrosunu güçlendirmek isteyen Galatasaray'ın farklı mevkiler için transfer çalışmalarını sürdürdüğü belirtiliyor. Rafael Leao'nun adı sarı-kırmızılı kulüple anılsa da transfer sürecine ilişkin henüz resmi bir açıklama bulunmuyor. Kamuoyuna yansıyan bilgiler basında yer alan iddialara dayanırken, transferin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği kulüplerden yapılacak resmi açıklamaların ardından netlik kazanacak.

Çitlekçi Mağazacılık Gıda A.Ş. Halka Arz Detayları

Çitlekçi paylarının Borsa İstanbul'da CITAS koduyla işlem görmesi planlanıyor. Halka arza Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş. aracılık edecek.

• Halka Arz Fiyatı: 73,70 TL

• Halka Arz Büyüklüğü: 2,69 Milyar TL

• Satışa Sunulacak Pay Miktarı: 36,5 milyon adet B grubu pay (30 milyon sermaye artırımı, 6,5 milyon ortak satışı)

• Halka Açıklık Oranı: %20,28

• Tahsisat Oranları: %40 yurt içi bireysel (Eşit dağıtım), %10 yüksek başvurulu (Oransal dağıtım), %25 yurt içi kurumsal, %25 yurt dışı kurumsal.

• Katılım Endeksi: Uygun.

• Gelir Kullanım Alanları: %30-40 işletme sermayesi, %30-40 yeni şube/alternatif yatırımlar, %10-20 yeni depo yatırımları, %10-20 GES yatırımı.

Türker Vangölü Enerji Yatırım A.Ş. Halka Arz Detayları

Şirket paylarının Borsa İstanbul'da VEYAS koduyla işlem görmesi öngörülüyor. Halka arz konsorsiyumunda Halk Yatırım, Ziraat Yatırım ve Vakıf Yatırım liderlik edecek.

• Halka Arz Fiyatı: 136 TL

• Halka Arz Büyüklüğü: 8,84 Milyar TL (Ek satış dahil yaklaşık 10,54 milyar TL)

• Satışa Sunulacak Pay Miktarı: 65 milyon adet pay (37,5 milyon sermaye artırımı, 27,5 milyon ortak satışı). Fazla talep durumunda 12,5 milyon adet ek pay satışı yapılabilecek.

• Halka Açıklık Oranı: %11,47 (Ek satış gerçekleşirse %13,67)

• Tahsisat Oranları: %45 yurt içi bireysel (Eşit dağıtım), %5 yüksek başvurulu (Oransal dağıtım), %45 yurt içi kurumsal, %5 yurt dışı kurumsal.

• Katılım Endeksi: Uygun değil.

• Gelir Kullanım Alanları: %60-70 Vangölü Elektrik Dağıtım A.Ş. yatırım harcamaları, %30-40 işletme sermayesi ihtiyacı.

T1 ve T2 Bakiyeleri Kullanılamayacak

Açıklanan bilgilere göre her iki halka arz sürecinde de T1 ve T2 bakiyeleri kullanılamayacak. Yatırımcıların talep gösterdikleri tutarın nakit olarak hesaplarında hazır bulunması gerekecek.

Televizyon izleyicileri, 7 Ağustos 2026 Cuma TV yayın akışı ile bugün ekranlarda hangi dizi, film, yarışma ve programların yer alacağını araştırıyor. Yaz sezonunun devam etmesiyle birlikte ulusal kanallarda sevilen yapımların tekrar bölümleri, yarışma programları, yerli ve yabancı filmler ile haber bültenleri izleyiciyle buluşuyor. Kanal D, TRT 1, ATV, Show TV, Star TV, TV8 ve NOW TV tarafından açıklanan güncel yayın akışları da belli oldu.

Akşam saatlerinde televizyon karşısına geçmeyi planlayan izleyiciler, "Bugün TV'de ne var?", "Bu akşam hangi diziler yayınlanacak?", "Hangi kanalda hangi film var?" ve "MasterChef Türkiye saat kaçta başlayacak?" gibi soruların yanıtını araştırıyor. Kanalların resmi yayın akışına göre 7 Ağustos Cuma günü ekrana gelecek yapımlar netleşirken, gün boyunca farklı türlerde dizi, sinema filmi, yarışma programı ve haber bültenleri izleyicilerle buluşacak. İşte 7 Ağustos 2026 Cuma TV yayın akışı ve ulusal kanalların güncel program listesi...

TV Yayın Akışı 7 Ağustos 2026 Cuma: Bugün TV'de Ne Var?

TV8 Yayın Akışı 7 Ağustos 2026 Cuma

• 13.00 – Doktor Aksoy

• 15.30 – MasterChef Türkiye

• 20.00 – MasterChef Türkiye

ATV Yayın Akışı 7 Ağustos 2026 Cuma

• 13.00 – Gün Ortası

• 14.00 – Altı Üstü İstanbul

• 16.30 – Var Mısın Yok Musun

• 19.00 – ATV Ana Haber

• 20.00 – Altı Üstü İstanbul

• 23.40 – Kill Bill 2

TRT 1 Yayın Akışı 7 Ağustos 2026 Cuma

• 13.30 – Seksenler

• 14.40 – Alparslan: Büyük Selçuklu

• 17.45 – Lingo Türkiye

• 19.00 – Ana Haber

• 19.55 – İddiaların Aksine

• 20.00 – Asırlık Gece

NOW TV Yayın Akışı 7 Ağustos 2026 Cuma

• 12.00 – Halef: Köklerin Çağrısı

• 15.00 – Sen Çal Kapımı

• 16.30 – Karagül

• 19.00 – NOW Ana Haber

• 20.00 – İllegal Hayatlar: Meclis

• 22.45 – İllegal Hayatlar: Meclis

• 00.45 – Aşk Yeniden

• 03.00 – Her Yerde Sen

• 05.00 – Yasak Elma

• 06.00 – Son Yaz

Star TV Yayın Akışı 7 Ağustos 2026 Cuma

• 12.00 – Asuman Krause ile Hayat Güzeldir

• 14.15 – Güzel Köylü

• 16.30 – Erkenci Kuş

• 19.00 – Star Haber

• 20.00 – Süt Kardeşler

• 21.45 – Dizi

Show TV Yayın Akışı 7 Ağustos 2026 Cuma

• 12.00 – Gelsin Hayat Bildiği Gibi

• 15.00 – Kızılcık Şerbeti

• 18.25 – Show Ana Haber

• 20.00 – Muhbir

• 22.30 – Tehlikeli Görev

Kanal D Yayın Akışı 7 Ağustos 2026 Cuma

• 13.00 – Magazin D Yaz

• 14.00 – Uzak Şehir

• 16.45 – Aşk-ı Memnu

• 19.00 – Kanal D Ana Haber

• 20.00 – Kuralsız Sokaklar

• 22.15 – Kuralsız Sokaklar

• 23.45 – Çember: Yolun Sonundaki Kız

Bugün TV'de Hangi Programlar Öne Çıkıyor?

7 Ağustos Cuma akşamı televizyon ekranlarında farklı türlerde yapımlar izleyiciyle buluşacak. TV8'de MasterChef Türkiye, TRT 1'de Asırlık Gece, Kanal D'de Kuralsız Sokaklar, Show TV'de Muhbir, Star TV'de Süt Kardeşler, NOW TV'de İllegal Hayatlar: Meclis, ATV'de ise Altı Üstü İstanbul ekranlarda olacak.

Televizyon izleyicileri, tercih ettikleri kanalın güncel yayın akışını takip ederek gün boyunca yayınlanacak dizi, film, yarışma ve haber programlarının saat bilgilerine ulaşabiliyor. Yayın akışlarında kanal yönetimleri tarafından gün içerisinde değişiklik yapılabileceği için güncel program bilgileri ilgili televizyon kanallarının resmi yayın akışları üzerinden takip edilebiliyor.

Transfermarkt Çöktü Mü?

7 Ağustos Cuma günü birçok kullanıcı Transfermarkt'a erişim sağlayamadığını bildirdi. Siteye giriş yapmak isteyen kullanıcılar hata ekranıyla karşılaşırken, sosyal medya platformları ve arama motorlarında "Transfermarkt çöktü mü?"sorusu en çok araştırılan başlıklar arasında yer aldı.

Yaşanan sorun çok sayıda kullanıcıyı etkileyen geçici bir erişim kesintisi olarak değerlendirildi.

Transfermarkt Neden Açılmıyor?

Transfermarkt, erişim sorununa ilişkin yaptığı resmi açıklamada yaşanan durumun teknik bir arızadan değil, planlı bakım çalışmasından kaynaklandığını duyurdu.

Platform tarafından yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Bakım çalışmaları nedeniyle sitemize geçici süreliğine erişim sağlanamamaktadır. Anlayışınız için teşekkür ederiz."

Bu açıklamaya göre erişim sorunu, bakım çalışmasının tamamlanmasının ardından sona erecek.

Transfermarkt'tan Resmi Açıklama Geldi

Transfermarkt'ın paylaştığı duyuruda platformun kalıcı olarak hizmet dışı kalmadığı vurgulandı. Açıklamaya göre yaşanan erişim problemi, sistem üzerinde gerçekleştirilen planlı bakım çalışmaları nedeniyle oluştu.

Özellikle transfer döneminin devam ettiği günlerde milyonlarca futbolseverin platformu aktif olarak kullanması nedeniyle yaşanan kesinti kısa sürede gündem oldu.

Transfermarkt Kapandı Mı?

Hayır.

Transfermarkt tarafından yapılan resmi açıklamaya göre platform kapanmadı. Site yalnızca planlı bakım çalışmaları nedeniyle geçici olarak erişime kapatıldı.

Bakım işlemlerinin tamamlanmasının ardından kullanıcıların yeniden normal şekilde platforma erişebilmesi bekleniyor.

Transfermarkt Ne Zaman Düzelecek?

Platform tarafından yapılan açıklamada bakım çalışmasının tamamlanacağı tarih veya saate ilişkin herhangi bir bilgi paylaşılmadı.

Bu nedenle erişimin ne zaman tamamen normale döneceğine ilişkin resmi bir takvim bulunmuyor. Transfermarkt'ın bakım çalışmalarını tamamlamasının ardından platformun yeniden hizmet vermesi bekleniyor.

Transfermarkt'ta Neler Bulunuyor?

Transfermarkt, dünya genelinde milyonlarca futbolsever tarafından kullanılan kapsamlı bir futbol veri platformu olarak öne çıkıyor. Platformda;

• Futbolcu piyasa değerleri,

• Transfer haberleri ve transfer geçmişi,

• Takım kadroları,

• Sözleşme bilgileri,

• Maç ve oyuncu istatistikleri,

• Lig ve kulüp bilgileri

gibi birçok güncel futbol verisi kullanıcıların erişimine sunuluyor.

Transfermarkt Erişim Sorununda Son Durum

7 Ağustos 2026 tarihinde yaşanan erişim sorunu sonrasında Transfermarkt, kesintinin planlı bakım çalışmasından kaynaklandığını resmi olarak duyurdu. Yapılan açıklamaya göre platform kalıcı olarak kapanmadı ve yaşanan sorun teknik bir arızadan değil bakım sürecinden kaynaklanıyor. Bakım çalışmalarının tamamlanmasının ardından kullanıcıların Transfermarkt'a yeniden erişebilmesi beklenirken, platform tarafından erişimin normale döneceği saate ilişkin henüz yeni bir açıklama yapılmadı.

Yenimahalle'nin Kentsel Dönüşüm Sınavı

Mehmet Duran Boztepe'nin kaleme aldığı haberde, Başkent Ankara'nın ilk planlı yerleşim alanlarından biri olan Yenimahalle ele alınıyor. Cumhuriyet'in "bahçe kent" anlayışıyla kurulan mahallenin günümüzde dikey yapılaşma ve rant odaklı kentsel dönüşüm kıskacına girdiği vurgulanıyor. Haberde, mahalle kültürünün kaybolması ve artan maliyetler nedeniyle dar gelirli ailelerin kentin dış çeperlerine göç etmek zorunda kaldığı aktarılıyor.

Tarihten Günümüze Adana Hamamları

Rümeysa Karaosmanoğlu, Adana'da yer alan Tarihi Çarşı Hamamı, Irmak Hamamı ve Yeni Hamam gibi simge yapıların mimari ve kültürel mirasını inceliyor. Çalışmada, Osmanlı kentleşmesinde hamamların sadece bir temizlik alanı olmadığını; halk sağlığı, sosyalleşme ve kamusal yaşamın vazgeçilmez bir parçası olduğunu gösteren detaylara yer veriliyor.

Azınlık Vakıflarından Yasal Güvence Çağrısı

Antranik Bakırcıoğlu'nun haberinde, Türkiye'deki azınlık vakıflarının yönetim kurulu seçim usullerine ilişkin talepleri gündeme getiriliyor. Sürecin idari yönetmelikler yerine doğrudan kanunla güvence altına alınması gerektiği belirtilirken, geçmişte yaşanan 9 yıllık seçim krizinin tekrarlanmaması isteniyor. Ayrıca cemaat kurumlarının karşı karşıya olduğu en büyük tehdidin ekonomik nedenli nüfus kaybı olduğu ifade ediliyor.

Deyrulzafaran ve Altındaki 4 Bin Yıllık Güneş Tapınağı

Rengin Uçkan, Mardin'deki Deyrulzafaran Manastırı'nın altında bulunan ve Şemsi topluluğu tarafından inşa edilen 4 bin yıllık Güneş Tapınağı'nı mercek altına alıyor. Haberde, harç kullanılmadan tamamen geometrik kilit sistemiyle yapılan mimari yapı ile güneşin doğuş açısına göre hizalanan pencerenin astronomik hassasiyeti ve inançlar arası geçiş süreci anlatılıyor.

Geleceğin Stratejik Metali: Bakır

Gazeteci Özgecan Siyez, yapay zeka veri merkezlerinden elektrikli araçlara kadar yeni teknolojilerle birlikte küresel talebi hızla artan bakırın önemini derliyor. Çalışmada, Türkiye'deki tescilli bakır işleme ustalarının geleneksel zanaatı yaşatma ve dijital ortama aktarma çabalarının yanı sıra bakırın antibakteriyel sağlık boyutuna da dikkat çekiliyor.

Deprem Sonrası Antakya'nın Birlikte Yaşama Kültürü

Gazi İsmailoğulları, 6 Şubat depremlerinin ardından Antakya'da yıkılan yapıların yanı sıra kentin asırlık ortak yaşama kültürünü sorguluyor. Farklı din ve kültür temsilcileriyle yapılan görüşmelerde, kentin sosyo-kültürel geleceği, giden nüfusun geri dönüp dönmeyeceği ve demografik değişim kaygıları ele alınıyor.

Şanlıurfa'da Yüzlerde Yaşayan Gelenek: Medkukeler

Melek Çelik, Güneydoğu Anadolu'da özellikle Şanlıurfa çevresinde 60 yaş üstü kadınların taşıdığı "dek" isimli geleneksel dövmeleri inceliyor. "Medkuke" olarak adlandırılan kadınların ağzından aktarılan haberde; anne sütü, is ve hayvan safrasıyla hazırlanan ve iğneyle deriye işlenen bu zorlu geleneksel yöntemin ayrıntılarına yer veriliyor.

Deve Güreşlerinde Kültür ve Hayvan Hakları Tartışması

Gazeteci Eren Yiğit Kadife, Ege ve Akdeniz bölgelerinde yüzyılı aşkın süredir düzenlenen deve güreşleri etrafındaki hukuki ve etik tartışmaları aktarıyor. Haberde, etkinliğin Yörük kültürünün bir parçası olduğunu savunan deveciler ile gelenek bahanesiyle hayvanlara eziyet edildiğini belirten hayvan hakları savunucularının görüşleri karşı karşıya getiriliyor.

Dünya 5'incisi Olan Curling Kadın Milli Takımı'ndan Sitem

Didem Çam, 2026 Dünya Kadınlar Curling Şampiyonası'nda dünya 5'incisi olarak tarihi bir başarı kazanan Kadın Curling Milli Takımı'nın kaptanı Dilşat Yıldız ile yapılan röportajı sunuyor. Yıldız, elde ettikleri büyük başarıya rağmen kamuoyunda yeterince ses getiremediklerini, Erzurum dışında profesyonel antrenman tesisi bulunmadığını ve sponsorluk desteğine ihtiyaç duyduklarını aktarıyor.

Akdeniz Havzası'nda Yükselen İklim Krizinin Etkileri

Alev Celep'in haberinde, Akdeniz'in küresel ortalamadan 3,7 kat daha hızlı ısındığı ve İzmir'in deniz seviyesi yükselmesi riski taşıyan dünyadaki ilk 10 kıyı kenti arasında yer aldığı vurgulanıyor. Çalışmada bilim insanlarının ve yerel üreticilerin gözlemleriyle deniz suyu sıcaklıklarının artması, istilacı türlerin yayılması ve tarımsal üretimdeki kuraklık riskleri açıklanıyor.

Dergiyi okumak için tıklayın.

Kallas, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, Rus askeri-sanayi kompleksinde görev alan 5 kişinin AB yaptırım listesine eklendiğini bildirdi.

Kallas: Rusya üzerindeki baskı artırılacak

Kallas, Ukrayna’ya yönelik her yeni saldırının Rusya üzerindeki baskının artırılması için gerekçe oluşturduğunu belirtti.

Rusya’nın son dönemde Ukrayna’ya yönelik yoğun hava saldırıları gerçekleştirdiğini ifade eden Kallas, bu saldırılara karşılık olarak askeri-sanayi kompleksinde yer alan 5 kişinin daha yaptırım kapsamına alındığını aktardı.

AB’den savaşın sona ermesi çağrısı

Kallas, Rus ordusunun cephede ilerleme sağlayamadığını öne sürerek Moskova’nın bunun yerine sivillere yönelik saldırılarını artırdığını savundu.

AB’nin Rusya üzerindeki baskıyı sürdürmeye devam edeceğini belirten Kallas, "Moskova, savaşı sona erdirene kadar Rusya üzerindeki baskıyı yoğunlaştırmaya devam etmeliyiz” dedi.

Hatay TOKİ Ödemeleri Ne Zaman Başlayacak?

TOKİ'nin belirlediği ödeme planına göre hak sahipleri, gayrimenkul satış sözleşmesini imzaladıkları tarihte peşinat ödemesini gerçekleştirecek.

Aylık taksit ödemeleri ise sözleşmenin imzalandığı tarihi takip eden ay başlayacak. Hak sahipleri, kendileri için belirlenen tarihlerde ilgili banka şubelerinde sözleşme işlemlerini tamamlayarak ödeme sürecine başlayacak.

Hatay TOKİ Konutları Fiyatları Ne Kadar?

İstanbul dışındaki iller için açıklanan ödeme planına göre Hatay'daki konutların satış fiyatları konut tipine göre değişiyor.

55 metrekare 1+1 konut

• Satış fiyatı: 1 milyon 800 bin TL

• Peşinat: 180 bin TL

• Vade: 240 ay

• Aylık taksit: 6 bin 750 TL

65 metrekare 2+1 konut

• Satış fiyatı: 2 milyon 200 bin TL

• Peşinat: 220 bin TL

• Vade: 240 ay

• Aylık taksit: 8 bin 250 TL

80 metrekare 2+1 konut

• Satış fiyatı: 2 milyon 650 bin TL

• Peşinat: 265 bin TL

• Vade: 240 ay

• Aylık taksit: 9 bin 938 TL

Özellikle 80 metrekare 2+1 konutların fiyatı ve ödeme planı hak sahipleri tarafından en çok araştırılan konular arasında yer alıyor.

Hatay TOKİ Peşinatı Ne Zaman Ödenecek?

TOKİ tarafından açıklanan takvime göre peşinat ödemesi, gayrimenkul satış sözleşmesinin imzalanması sırasında yapılacak.

Hak sahipleri, kura sonuçlarının ardından kendileri için belirlenen tarihler arasında ilgili banka şubelerine başvurarak hem sözleşme işlemlerini tamamlayacak hem de peşinat tutarını yatıracak.

Hatay TOKİ Sözleşmeleri Ne Zaman İmzalanacak?

TOKİ tarafından açıklanan takvime göre Hatay Defne ilçesinde hak sahibi olan vatandaşlar için gayrimenkul satış sözleşmeleri:

17 Ağustos 2026 – 27 Kasım 2026 tarihleri arasında imzalanacak.

Sözleşme işlemleri;

• Defne 4. Bölge 3. Etap dışındaki projeler için Emlak Katılım Bankası şubelerinde,

• Defne 4. Bölge 3. Etap Projesi için ise Ziraat Bankası şubelerinde gerçekleştirilecek.

Hatay TOKİ Ödeme Planı Nasıl Uygulanacak?

TOKİ'nin açıkladığı ödeme planına göre konutlar;

• Yüzde 10 peşinat

• 240 ay vade

• Kalan borcun uzun vadeli taksitlendirilmesi

esasına göre satılacak.

Peşinat sözleşme aşamasında tahsil edilirken, aylık taksit ödemeleri sözleşme tarihini takip eden ay başlayacak.

TOKİ Taksitleri Ne Zaman Artacak?

TOKİ tarafından açıklanan bilgilere göre konut taksitleri belirli dönemlerde güncellenecek.

Buna göre ilk dönemsel artışın Ocak 2027 itibarıyla uygulanması planlanıyor.

Aylık taksit tutarları ve kalan borç bakiyesi, her yıl ocak ve temmuz aylarında, bir önceki altı aylık dönemde gerçekleşen memur maaşı artış oranı esas alınarak güncellenecek. Yapılacak artışlarda ise TÜFE oranı üst sınır olarak uygulanacak.

Hatay TOKİ Konutlarında Ödeme Süreci

Hatay'da yürütülen TOKİ sosyal konut ve deprem konutları projesinde hak sahipleri için ödeme süreci; sözleşme imzalanması, peşinatın yatırılması ve takip eden ay taksit ödemelerinin başlaması şeklinde ilerleyecek. TOKİ tarafından açıklanan ödeme planına göre konutlar yüzde 10 peşinat ve 240 ay vade ile satışa sunulurken, sözleşmeler 17 Ağustos–27 Kasım 2026 tarihleri arasında ilgili banka şubelerinde imzalanacak. Resmî takvim ve ödeme sürecine ilişkin yeni duyurular TOKİ tarafından paylaşılmaya devam edecek.

Ceyhan kazası D-400 kara yolunda meydana geldi

Edinilen bilgiye göre, Azizli Mahallesi’nde çıkan arazi yangınına müdahale etmek üzere hareket eden Veysel K. yönetimindeki 01 BT 457 plakalı itfaiye aracı, D-400 kara yolunun Kösreli Mahallesi mevkisinde henüz belirlenemeyen nedenle devrildi.

Adana kaza ihbarının ardından bölgeye 112 Acil Sağlık, polis ve itfaiye ekipleri yönlendirildi. Ekipler, devrilen araçta bulunan personele müdahale ederken yol çevresinde de güvenlik önlemi aldı.

Adana trafik kazasında 3 itfaiye personeli yaralandı

Kazada itfaiye aracının sürücüsü Veysel K. ile araçta bulunan Fatih G. ve Muhammet Çağrı K. yaralandı. Sağlık ekiplerinin olay yerindeki ilk müdahalesinin ardından yaralı 3 itfaiye personeli ambulanslarla Ceyhan Devlet Hastanesine kaldırıldı.

Ceyhan trafik kazası sonrası aracın neden devrildiğine ilişkin kesin bilgi paylaşılmadı. Kazanın oluş şekline ilişkin ayrıntıların yapılacak incelemeyle netleşmesi bekleniyor.

Yangına başka itfaiye ekibi müdahale etti

İtfaiye ekibinin kaza geçirmesi nedeniyle Azizli Mahallesi’ndeki arazi yangınına bölgeye sevk edilen başka bir ekip müdahale etti. Yangın, ekiplerin çalışması sonucunda söndürüldü.

Arazi yangınlarında alevlerin çevredeki alanlara sıçrama riskine karşı müdahalenin kesintisiz sürdürülmesi önem taşırken, Ceyhan’daki olayda da kazanın ardından başka bir ekibin görevlendirilmesiyle yangın çalışmaları devam etti.

Adana trafik kazasıyla ilgili inceleme sürerken, itfaiye aracının devrilmesine yol açan koşulların yapılacak değerlendirmelerin ardından netleşmesi bekleniyor.

Verilere göre, küresel gıda fiyat endeksi temmuz ayında aylık bazda yüzde 0,6 artarak 131,1 puana yükseldi. Böylece endeks, Ocak 2023’ten bu yana görülen en yüksek seviyeye çıktı.

Tahıl, şeker ve bitkisel yağ fiyatlarındaki artışlar, et ve süt ürünlerindeki düşüşlerle dengelense de küresel gıda fiyatlarında yükseliş kaydedildi.

Küresel gıda fiyatları, Mart 2022’de ulaşılan tüm zamanların en yüksek seviyesinin ise yüzde 18,2 altında bulunuyor.

Tahıl fiyatlarında artış devam etti

FAO Tahıl Fiyat Endeksi, temmuz ayında önceki aya göre yüzde 3,4, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 6,9 artarak 113,8 puana çıktı.

Bu dönemde küresel buğday fiyatları aylık bazda yüzde 5,8, yıllık bazda yüzde 9,9 yükseldi. Karadeniz bölgesindeki ihracat akışlarında yaşanan kesintiler ve ihracat altyapısına yönelik zararlar, arz endişelerini artırarak fiyatların yükselmesinde etkili oldu.

Mısır fiyatları da ABD’nin bazı bölgelerinde görülen sıcak ve kurak hava koşulları ile enerji maliyetlerindeki artışın etkisiyle temmuz ayında yüzde 3,6 yükseldi.

Bitkisel yağ fiyatları son yılların en yüksek seviyesinde

FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, temmuz ayında aylık bazda yüzde 3,7 artarak 195,7 puana ulaştı.

Endeks, Haziran 2022’den bu yana en yüksek seviyesini gördü. Palm ve soya yağı fiyatlarında devam eden yükseliş, küresel bitkisel yağ fiyatlarının yüksek seyretmesine neden oldu.

Şeker fiyatları sıcak hava etkisiyle yükseldi

Şeker Fiyat Endeksi temmuz ayında aylık bazda yüzde 5,6 artarak 95 puana çıktı.

Avrupa Birliği’ndeki mahsul verimlerine ilişkin sıcak ve kurak hava koşullarının oluşturduğu riskler ile Asya’daki önemli üretici ülkelerde El Nino etkisine yönelik endişeler, fiyat artışında etkili oldu. Buna karşın şeker fiyatları yıllık bazda yüzde 8 düşük seviyede kaldı.

Et ve süt ürünlerinde gerileme görüldü

FAO Et Fiyat Endeksi, temmuz ayında aylık bazda yüzde 2,8 düşerek 127,7 puan oldu. Et fiyatları yıllık bazda ise yüzde 0,8 artış gösterdi.

Temmuz ayındaki düşüş, yıl içinde et fiyatlarında görülen ilk aylık gerileme olarak kayıtlara geçti.

Süt Fiyat Endeksi de temmuz ayında önceki aya göre yüzde 0,8, yıllık bazda ise yüzde 24,8 düşerek 116,2 puana geriledi. Süt fiyatlarında nisandan bu yana devam eden düşüş eğilimi temmuz ayında da sürdü.

Doktorların yaptığı değerlendirme sonucunda sağlık durumunda iyileşme görülen Selvi Kılıçdaroğlu'nun hastanedeki tedavi süreci tamamlandı.

Tedavisi evinde devam edecek

Edinilen bilgiye göre Selvi Kılıçdaroğlu'nun tedavisi bundan sonraki süreçte evinde sürdürülecek.

Kılıçdaroğlu'nun sağlık durumunun doktorların takibiyle ev ortamında izlenmeye devam edileceği öğrenildi.

Ne olmuştu?

Gazeteci Bahar Feyzan, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada eski CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun eşi Selvi Kılıçdaroğlu'nun sağlık durumunun ağır olduğunu ve entübe edildiğini iddia etmişti.

İddiaların ardından CHP Genel Başkan Basın Danışmanı Atakan Sönmez yazılı bir açıklama yapmıştı.

Sönmez, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada şu ifadelere yer verdi:

"Genel başkanımız Sayın Kemal Kılıçdaroğlu’nun kıymetli eşi Selvi Kılıçdaroğlu’nun sağlık durumu hakkında bazı mecralarda dile getirilen iddialar gerçeği yansıtmamaktadır. Sayın Selvi Kılıçdaroğlu’nun tedavi süreci planlanan şekilde sorunsuz devam etmektedir."

CHP Sözcüsü Müslim Sarı, İlkay Çiçek'in tedbirli olarak kesin ihraç talebiyle disipline sevk edildiğini açıkladı.

Müslim Sarı: "Partimizin disiplin ilkeleri doğrultusunda karar alındı"

CHP Sözcüsü Müslim Sarı, yaptığı açıklamada kararın parti tüzüğü ve disiplin hükümleri doğrultusunda alındığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Cumhuriyet Halk Partisi'nin temel ilkeleri, partimizin tüzüğü ve disiplin ilkelerimiz çerçevesinde yapılan değerlendirmeler sonucunda Menderes Belediye Başkanı İlkay Çiçek, dün itibarıyla tedbirli olarak 'kesin ihraç' talebiyle disipline sevk edilmiştir."

Ne olmuştu?

İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından Menderes Belediyesi'ne yönelik yürütülen soruşturmada İlkay Çiçek'in de aralarında bulunduğu şüpheliler hakkında "suç işlemek amacıyla örgüt kurma", "suç örgütüne üye olma", "rüşvet", "irtikap", "resmi belgede sahtecilik", "görevi kötüye kullanma" ve "imar kirliliğine neden olma" iddialarıyla işlem başlatıldı.

Soruşturma kapsamında gözaltına alınan Çiçek ile birlikte toplam 16 şüpheli, jandarmadaki işlemlerinin tamamlanmasının ardından adliyeye sevk edildi.

KRT TV yayınında konuşan Kuşoğlu, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi sonrasında muhalefetin en büyük hatalarından birinin adayları erken yarıştırmak olduğunu belirterek, "Sayın Kılıçdaroğlu, Sayın Mansur Yavaş ve Sayın Ekrem İmamoğlu'nun birbirleriyle yarıştırılması olumlu sonuç vermedi" ifadelerini kullandı.

Mansur Yavaş'ın görevine odaklanması gerektiğini vurgulayan Kuşoğlu, şöyle devam etti:

"Bizim Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nden sonra en büyük yanlışlarımızdan bir tanesi, bizim kesim, parti olarak demiyorum, parti olarak da var ama en büyük yanlışlarımızdan bir tanesi zamanından önce cumhurbaşkanlığı adaylarını yarıştırmak oldu, birbirleriyle yarıştırmak oldu. Sayın Kılıçdaroğlu, Sayın Mansur Yavaş, Sayın Ekrem İmamoğlu. Bu yarış olumlu netice vermiyor. Bu sefer de şimdiden Sayın Mansur Yavaş'ı henüz daha, partide bir ayrışma oldu, ayrılma oldu, böyle bir dönemde hemen adayımız diye ortaya çıkartıp yıpratmak istemiyoruz. Onun için çok girmek istemem bu konuya. Belediye başkanlığını yapıyor, bir büyükşehir, başkentimizin belediye başkanlığı. Yıpranmaması lazım. Görevinin başında. O yarışa hemen sokmak istemem doğrusu onu. Kendisi de girmek istemiyor hemen böyle bir yarışa bugünlerde. Zamanı gelirse, toplumun, halkın teveccühü devam ederse tabii ki olur"

"Terörsüz Türkiye sürecini destekliyoruz"

Kuşoğlu, "Terörsüz Türkiye" sürecine ilişkin de CHP'nin yaklaşımını anlatarak, yaklaşık 45 yıldır Türkiye'nin önünde engel oluşturan terör sorununun sona ermesini istediklerini söyledi.

Sürece destek verdiklerini belirten Kuşoğlu, kalıcı çözümün toplumun ve siyasetin katılımıyla sağlanabileceğini ifade ederek, "45 yıldan beri Türkiye'nin ayağında pranga olan, ekonomisini, gelişimini, toplumsal dinamiklerini öldüren bir süreç yaşadık terörle. Bunlar konusunda önümüz açılacak diye umuyoruz yani, inşallah öyle olur. Terörsüz Türkiye sürecinden sonra terör ortadan kalkar, bunu herkes, bu ülkeyi seven herkes bunu diler herhalde. Biz de mümkün olduğunca bu sürece destek olmaya çalışacağız" diye konuştu.

"Devlet aklı" sözlerine açıklık getirdi

Daha önce kullandığı "devlet aklı" ifadesine yönelik eleştirilere de değinen Kuşoğlu, sözlerinin yanlış yorumlandığını söyledi:

"Bir ülkeyi, bir devleti, özellikle demokrasileri seçilmişlerle atanmışlar idare ederler. Yani bürokratlar ve siyasiler. Devleti temsil edenler bürokratlardır, atanmışlardır. Siyasiler seçilmişlerdir, onlar halkı temsil ederler. Milletin temsilcisi, halkın temsilcisidirler. Türkiye'de son zamanlarda son dönemde, özellikle 2018 sonrası, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile birlikte seçilmişlerin etkisi çok azaldı. TBMM’nin, milletvekillerin etkisi çok azaldı. Bunu herkes kabul ediyor, görüyor net olarak. Bir de yürütme erkinde tek seçilmiş bir kişi kaldı. Cumhurbaşkanı. Onun dışında bakanların hepsi atanmış. Çok önemli görevler var hepsi atanmış. Sadece Cumhurbaşkanı seçilmiş yürütme erkinde. Şimdi böyle olunca seçilmişlerin etkisi azalınca demokrasi de zayıflamaya başladı. Çünkü seçilmişlerin etkisi, yani halkın etkisi dolayısıyla azalmış oluyor. Halkın etkisi, toplumun etkisi azalınca devlet o boşluğu dolduruyor tabii yani. Sonuçta bir boşluk var. Bu devlet haklıyla, bürokratlar tarafından, atanmışlar tarafından dolduruluyor. Ve mesela Terörsüz Türkiye süreci de öyle geldi. Evet karşı çıkmıyoruz ama orada CHP'nin fark etmesi gereken şey şu, devlet haklı çok fazla devreye giriyor. Yani atanmışların aklı çok fazla devrede. Seçilmişlerin, yani siyasilerin esamesi pek okunmamaya başladı. Bu demokrasimiz adına bir tehlikedir, sıkıntıdır. Onun için CHP'nin buna müdahale etmesi gerekir demiştim. O anlamda söylemiştim. Bunu daha farklı anladılar. Bu siyasiler tarafından getirilmiş bir olay değil, Terörsüz Türkiye süreci. Yani AK Parti'nin ya da bir başka iktidar partisinin, Milliyetçi Hareket Partisi'nin projesi değil bu. Bu doğrudan doğruya devlet aklının, bürokrasinin projesi, atanmışların projesi, her şeyiyle. Getirdiler, en sonunda komisyon kurdurdular vesaire. Sonuçta kanun haline geldi. Bundan gocunmuyorum. Türkiye'nin lehine olacaksa bu da olur tabii ki ama bunun halka mal olması lazım. Onun için siyasilerin devrede olması lazım. Onun için Sayın Kılıçdaroğlu da her zaman vurguladı, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin bu çözüm süreci içerisinde devrede olması gerekiyor diyor. Biz bu Terörsüz Türkiye sürecini destekleriz, destekliyoruz. Fakat halkın da katılımını şart görüyoruz. Onun için de parlamentonun, onun için de seçilmişlerin de devrede olması gerektiğine inanıyoruz. Bunun da olması lazım. Bu şartla tabii ki destekleriz."

"66 ve 42'nci maddeler değişmemeli"

Yeni anayasa tartışmalarına da değinen Kuşoğlu, Anayasa'nın ilk dört maddesiyle birlikte 42 ve 66'ncı maddelerin korunması gerektiğini söyledi:

"Terörsüz Türkiye süreciyle birlikte bir anayasa, özellikle 66 ve 42. maddeyle ilgili değişiklikler de öngörülüyordu. Yani olabilir şu kavramlar değişir vesaire. Öyle bir şey söz konusu olmadı. Değişmemesi de gerekiyor ilk dört maddenin ve 66 ile 42'nin de temel olarak böyle kalması gerekiyor, ona inanıyorum. Olmadığından memnuniyet duyuyoruz ama bundan sonra gelebilir mi? Sanmıyorum yani şimdi Meclis tatile giriyor. Yeni dönem başladığında hangi gerekçeyle anayasada böyle bir değişiklik yapılacak? Salt böyle bir değişiklik birçok iktidar götürür. Onun için seçim öncesi bir anayasa değişikliğinin olabileceğini pek düşünmüyorum"

"AK Parti cumhuriyet değerlerine yaklaştı"

CHP'li bazı belediye başkanlarının AK Parti'ye geçişlerine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Kuşoğlu, bu tabloyu AK Parti'nin Cumhuriyet değerlerine yaklaşmasıyla ilişkilendirdi:

"Bunu birkaç şekilde yorumlamak mümkün. Demek ki AK Parti CHP'ye çok yaklaştı. Çok yabancı görmüyorlar. Tabii ki korkudan dolayı, 'içeri girmeyin, bu tarafa geçin' korkusu var tabii ama AK Parti'nin CHP'ye yaklaşması da söz konusu. Kabul etmek lazım değil mi? AK Parti yakınlaştığı için çok uzak görülmemeye başlandı belki de. AK Parti cumhuriyet değerlerini daha fazla yaklaştı. Bu ülkenin kurucusu, çok saygı duyuyoruz ama kendi döneminden daha fazla bugün Atatürkçü var.
Hepimiz Atatürkçüyüz neredeyse toplum olarak. AK Partisiyle, CHP'lisiyle. Kendi meşrebine göre yorumluyor herkes falan ama toplumun yüzde 70'i hatta bazı kamuoyu yoklamalarında 80'i Atatürkçüdür. Bu da Cumhuriyet'in başarısıdır. Dolayısıyla ben bu anlamda da AK Parti'nin cumhuriyet değerlerini benimsemesini, Atatürk'ü benimsemesi olarak görüyorum"

Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Nazmi Bilgin, Başkan Vekili Ayhan Aydemir, Başkan Yardımcısı Ali Oruç, Yönetim Kurulu Üyesi Güray Soysal, 24 Saat Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Göksel Bozkurt ile cemiyet üyeleri Süreyya Oral ve Yıldıray Arslan'ın bulunduğu görüşmede, Türkiye’deki basın özgürlüğü iklimi ve gazetecilerin karşı karşıya kaldığı baskılar konuşuldu.

"Gazetecilerin hapiste olması demokrasinin bir ayıbıdır"

Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Nazmi Bilgin, Yeni Parti yolculuğunda Çakırözer’i tebrik ederek başladığı konuşmasında, Türkiye'nin zor bir dönemden geçtiğini belirtti. Bilgin, medyanın üzerindeki vesayet anlayışına dikkat çektiği konuşmasında şu ifadeleri kullandı:

"Türkiye'de basın özgürlüğü anlamında ciddi sorunlar yaşanıyor. Gazetecilerin hapiste olması demokrasinin bir ayıbıdır. Biz her zaman basın özgürlüğü konusunda bayrak olmaya çalıştık. Bu Cemiyetin kapısından içeri korku giremez. O yüzden basın özgürlüğü ile ilgili mücadelemizi sonuna kadar vereceğiz. Partinizin de bu konuda çok özgürlükçü bir çerçevede davranmasını bekliyoruz."

"Gazeteciler gerekirse bizi eleştirsinler ama özgür olsunlar"

Ziyarette söz alan Utku Çakırözer ise Gazeteciler Cemiyetinin kendisi için mesleki bir yuva anlamı taşıdığını dile getirdi. Cemiyetin basın mensuplarına istihdam sağladığını ve basın özgürlüğünü kararlılıkla savunduğunu belirten Çakırözer, yeni siyasi dönemde de meslek örgütlerinin rehberliğinden faydalanmak istediklerini ifade etti.

Çakırözer, Cemiyetin yürüttüğü faaliyetlerin önemine değindiği konuşmasında şu ifadelere yer verdi:

"Biz Ankara gazetecilerinin yeri Cemiyettir. Burası bizim yuvamız. Basın özgürlüğünün yanında olmakla kalmayıp insanlara istihdam sağlıyorsunuz. Bunlar, özellikle bu zor dönemlerde, sınırlı imkanlarla yapılan muazzam işler. Bizim de yolumuz aynı. Gazeteciler gerekirse bizi eleştirsinler ama özgür olsunlar."

Tahliye kararının ardından Silivri'deki Marmara Cezaevi'nde tutuklu bulunan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı ve cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu, sosyal medya hesabından Çaykara'ya destek mesajı paylaştı.

"Bu zulüm öyle de bitecek, böyle de bitecek"

İmamoğlu paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

"Avcılar Belediye Başkanımız Utku Caner Çaykara'nın tahliye olduğunu öğrendim. Utku kardeşime, sevgili eşine, tüm ailesine ve sevenlerine geçmiş olsun dileklerimi iletiyorum.

Bu zulüm öyle de bitecek, böyle de bitecek. Yeter ki sandık gelsin."

Avcılar Belediye Başkanımız Utku Caner Çaykara’nın tahliye olduğunu öğrendim.

Utku kardeşime, sevgili eşine, tüm ailesine ve sevenlerine geçmiş olsun dileklerimi iletiyorum.

Bu zulüm öyle de bitecek, böyle de bitecek. Yeter ki sandık gelsin.

— Cumhurbaşkanlığı Aday Ofisi (@CA_iletisim) August 7, 2026

Maç boyunca Çekya üstünlüğü korudu

Karşılaşma boyunca skor üstünlüğünü elinde tutan Çekya, çekişmeli geçen periyotların ardından sahadan galibiyetle ayrılan taraf oldu. Müsabakanın çeyrek skorları şu şekilde gerçekleşti:

• 1. Çeyrek: 18-15 (Çekya lehine)

• İlk Yarı: 34-30 (Çekya lehine)

• 3. Çeyrek: 44-43 (Çekya lehine)

• Maç Sonucu: 65-61 (Çekya galibiyeti)

Sıradaki rakip Macaristan

Şampiyonadaki mücadelesini sürdüren Genç Kız Milli Takımımız, klasman etabındaki ikinci karşılaşmasında yarın TSİ 16.45'te Macaristan ile karşı karşıya gelecek.

Mahkeme tedbir kararını onayladı

Davaname dilekçesini değerlendiren İstanbul 29. Asliye Hukuk Mahkesi, derneğin idari organlarının göreve devam etmesinin telafisi imkansız zararlar doğurabileceği gerekçesiyle derneğin tüm faaliyetleri dava sonuçlanıp kesinleşinceye kadar tedbiren durduruldu.

İstanbul 8. Sulh Ceza Hakimliği kararıyla mal varlıklarının yönetimi için atanan kayyum heyeti, dernek yönetimine de kayyum olarak atandı.

Dernek binasının mühürlenmesi, fiziki faaliyetlerin önlenmesi ve kararın dernekler kütüğüne tescili amacıyla İstanbul Valiliği, İl Emniyet Müdürlüğü ve İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğüne bildirim yapılmasına hükmedildi.

Soruşturmanın geçmişi

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünce yürütülen soruşturmada; "suç işlemek amacıyla örgüt kurma", "nitelikli dolandırıcılık" ve "suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama" iddiaları incelenmişti.

MASAK raporları, hesap hareketleri, teknik ve fiziki takipler sonucunda şüphelilerin mali profilleriyle uyumsuz para hareketleri, şans oyunları hesaplarına yapılan transferler ve kısa süre içinde gerçekleştirilen zincirleme tapu devirleri tespit edilmişti.

Soruşturma kapsamında gözaltına alınan şüphelilerden, aralarında Ahbap Derneği kurucusu Haluk Levent ve Oğuzhan Uğur'un da bulunduğu bazı isimler tutuklanmış; derneğin ve şüphelilerin mal varlıklarına el konulmuştu. Ayrıca İstanbul 8. Sulh Ceza Hakimliği tarafından Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF), derneğin iktisadi işletme ve şirketlerine kayyum olarak atanmıştı.

Amerikan Wall Street Journal gazetesinin haberine göre, 10 Eylül’de yürürlüğe girmesi planlanan düzenleme kapsamında Boeing 737-8, 737-9 ve 737-8200 modelleri incelemeye alınacak.

FAA’nın kararı doğrultusunda ABD’de bulunan 471 uçağın zorunlu kontrollerden geçirilmesi bekleniyor.

Gövde güçlendirme bölümündeki çatlaklar incelemeye alındı

İnceleme kararının, daha eski bazı Boeing 737 modellerinde ön kapı çevresindeki gövdeyi güçlendiren "bear strap" adı verilen bölümde çatlakların tespit edilmesinin ardından alındığı belirtildi.

FAA tarafından yapılan açıklamada, talimatın uçaklarda oluşabilecek güvenlik risklerini azaltmak amacıyla hazırlandığı ifade edildi.

Açıklamada, olası çatlakların uçağın yapısal bütünlüğünü olumsuz etkileyebileceği belirtilirken, kontroller sırasında uçakların gövde kaplamalarının da inceleneceği aktarıldı.

Boeing gerekli kontrollerin sürdüğünü açıkladı

Boeing tarafından yapılan açıklamada, çatlak sorununun 737 New Generation modellerinde tespit edilmesinin ardından gerekli inceleme ve kontrollerin yürütüldüğü bildirildi.

Açıklamada, Boeing 737 MAX filosunda şu ana kadar benzer bir soruna rastlanmadığı belirtildi.

737 MAX modellerinin, çatlak tespit edilen uçaklarla benzer tasarım ve üretim süreçlerine sahip olması nedeniyle tedbir amacıyla kontrollerin bu modelleri de kapsayacak şekilde genişletildiği kaydedildi.

Manchester United tarihindeki ilk Türk futbolcuydu

2023 yılında Fenerbahçe'den Manchester United'a imza atarak İngiliz kulübünün tarihindeki ilk Türk futbolcu unvanını elde eden 28 yaşındaki milli file bekçisi, kariyerine La Liga'da devam edecek.

Hazırlık kampı için İtalya’ya gidecek

Teknik direktör Claudio Giraldez yönetimindeki Celta Vigo’nun sezon öncesi hazırlık kampına katılmak üzere doğrudan İtalya'ya hareket edecek olan Altay Bayındır, takımının Sassuolo ve Napoli ile oynayacağı dostluk maçlarının kadrosunda yer alacak.

Bakan Ersoy, müzeyi çağdaş müzecilik anlayışıyla yeniden ayağa kaldırdıklarını belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Yürüttüğümüz restorasyon, güçlendirme ve teşhir-tanzim çalışmalarıyla müzemizin sergi salonlarını, idari birimlerini ve depolarını yeniledik, çevre düzenlemesini tamamladık. Alt katta Arslantepe kazılarında gün yüzüne çıkarılan eserler ile sikke koleksiyonlarına, üst katta ise Yukarı Fırat havzasındaki bilimsel kazılar ve kurtarma kazılarında bulunan eserlere yer verdik. Akçadağ Arga Höyük için özel bir sergileme alanı, Darende Maşattepe Tümülüsü için de canlandırma alanı oluşturduk. Müzemiz yenilenen yüzüyle yarın ziyaretçilerini ağırlamaya başlıyor."

Müzede kronolojik ve tematik yeni düzenleme yapıldı

Kültür ve Turizm Bakanlığından yapılan açıklamaya göre; 1350 metrekare kapalı ve 1150 metrekare peyzaj alanına sahip iki katlı müzede sergileme ve idari alanlar genişletildi.

Müzenin yeni teşhir kurgusunda Karakaya Baraj Gölü altında kalan Değirmentepe, İmamoğlu, Köşkerbaba, Pirot ve Cafer Höyük gibi merkezlerden elde edilen buluntular dönemsel sıraya göre sergileniyor. Akçadağ Arga Höyük buluntuları için özel bir bölüm oluşturuldu.

Üst katta yer alan tümülüs canlandırma alanının merkezine yerleştirilen özel vitrinle, kazılarda çıkarılan eserlerin detaylı incelenmesine imkan sağlandı.

Her ayın ilk perşembe günü düzenelniyor

"Gençler İçin Bir Sohbet Çemberi" sloganıyla hayata geçirilen "Beş Çayı Gençlik Buluşmaları", her ayın ilk perşembe günü gençleri aynı masada buluşturuyor. Sıcak ve samimi bir atmosferde gerçekleşen etkinliklerde gençler; günlük yaşamdan eğitim ve kariyere, kültür-sanattan gençlik gündemine kadar pek çok farklı alanda düşüncelerini özgürce ifade ediyor.

Gençlerin farklı bakış açılarıyla tanışmasını ve yeni sosyal bağlar kurmasını hedefleyen buluşmalar, aynı zamanda bir öğrenme ortamı sunuyor. Katılımcılar yalnızca sohbet etmekle kalmayıp, ilgi alanlarını ve kişisel tecrübelerini akranlarıyla paylaşarak birbirlerinin deneyimlerinden faydalanıyor.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Peki, Ağustos 2026 döneminde en yüksek emekli promosyonunu hangi banka veriyor? Bankaların nakit promosyonları ile ek ödül kampanyalarında hangi koşullar aranıyor? İşte banka banka güncel promosyon tutarları...

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Horlama boşanma sebebi olarak kabul edilebiliyor

Horlamanın sanıldığından çok daha ciddi sonuçları olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Gerek, “Horlama çevreyi rahatsız eden, kişinin çoğunlukla farkında olmadığı çok ciddi bir sosyal problem. Erkeklerde daha sık, kadınlarda daha az görülüyor ama menopoz sonrası kadınlarda da horlama problemi artıyor. Yargıtay horlamayı boşanma sebebi olarak kabul ediyor” dedi.

Horlamanın yaşam kalitesini bozan, sağlığı olumsuz etkileyen önemli sorunların ve hastalıkların habercisi olabileceğini vurgulayan Gerek, bu nedenle horlamanın hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Horlamanın özellikle yumuşak damak başta olmak üzere ağız ve burundan birlikte nefes alma sırasında yumuşak damağın dalgalanmasıyla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Ama sadece yumuşak damak değil, ses teli seviyesine kadar hava yolundaki her türlü darlık ve problem gürültülü uyumaya yani horlamaya sebep olabilir” diye konuştu.

Uyku apnesinin hava yolunun tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıktığını belirten Gerek, “Uyku apnesi solunum çabasına rağmen 10 saniye ya da daha fazla süreyle nefes alamama durumudur. Burada özellikle yumuşak damak ve dil çok önemli rol oynar” dedi.

Prof. Dr. Gerek, hastalığın oluşum mekanizmasını şöyle anlattı:

“Eğer uyku apnesi 20-25 saniye civarında sürerse kandaki oksijen düzeyi düşmeye başlar. Karbondioksit düzeyi artmaya başladığında vücut kendini uyandırır, uyku yüzeysel hale gelir, kas gücü tekrar yerine gelir ve hava yolu açılarak solunum devam eder. Bu durum gece boyunca defalarca tekrarlanabilir. Eğer bu durum bir saat içinde 5’ten fazla tekrarlıyorsa buna uyku apnesi diyoruz.”

Cep telefonuyla bile tespit edilebiliyor

Uyku laboratuvarlarının uyku apnesini en ideal biçimde değerlendiren merkezler olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, “Günümüzde cep telefonlarına yüklenen basit programlar bile uyku sırasında horlamayı, nefes alışverişini ve uykuda solunum durmasıyla ilgili kabaca bilgi verebiliyor. Ancak ideal olan, uyku laboratuvarlarında 50-60 parametreyi aynı anda değerlendirerek uyku bozukluklarına tanı konulmasıdır” dedi.

Uyku apnesinin uyku bozuklukları içerisinde yer alan önemli bir sorun olduğunu belirten Gerek, bir saat içindeki solunum durmalarının sayısı ve süresine göre hastalığın derecelendirildiğini söyledi.

Uyku insan yaşamında vücudun yenilendiği çok önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, kaliteli uykunun sağlığı olumlu etkilediğini, uyku bozukluklarının ise çok farklı hastalıklara yol açabileceğini ifade etti.

“Uyku apnesi belirli bir düzeye geldiğinde sabahları baş ağrısıyla uyanma, yorgun uyanma, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve hafızayla ilgili çok önemli sorunlar ortaya çıkabiliyor” diyen Gerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uyku apnesi sorunu olanlar iş hayatında öğleden sonra uyuklamaya başlayıp verimsiz hale gelebiliyor. Araç kullananlarda gündüz ortaya çıkan trafik kazalarının çok önemli sebeplerinden birisi uyku apnesi. Bu hastalar dinlenemediği için dikkatleri dağılıyor. Trafik ışıklarında beklerken bile uyuyan hastalar var.”

”Uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi”

Yaşam biçiminin de uyku apnesi üzerinde etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, alkol kullanımı, sigara ve tok karnına uyumanın uyku sağlığını bozduğunu söyleyerek, “Bu faktörler uyku apnesi ile bir araya geldiğinde çok daha şiddetli sonuçlar ortaya çıkabiliyor” dedi.

Uyku apnesinin kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi süreleri uzunsa kalpte yavaşlama meydana geliyor. Bazı uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi” dedi.

Uyku apnesinin son yıllarda kardiyoloji kliniklerinin de özel olarak üzerinde durduğu bir konu haline geldiğini belirten Gerek, kalp hastalıklarının önemli bir bölümünün altında uyku apnesinin bulunabildiğini ifade etti.

Uyku apnesinin önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi kader değil. Uyku apnesi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum” dedi.

“Uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar”

Çocukluk dönemindeki problemlerin ilerleyen yaşlarda uyku apnesine zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Gerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çocuğunuzun ileride uyku apnesi olmasını istemiyorsanız çocuk yaş grubunda uykusunda tıkanması, horlaması, gece terlemesi varsa, geniz eti ve bademcik büyüklüğü gibi problemler varsa lütfen bunu en erken yaşta tedavi ettirin. İleri yaştaki uyku apnesi çocukluk dönemindeki sorunların tedavisiyle engellenebilir. Hatta benim bir aforizmam var; uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar.”

Çocukların uyku sırasında nefes alıp verdiğinin duyulmaması gerektiğini belirten Gerek, “Bebek gibi uyuyor benzetmesi sağlıklı bir havayolunun en önemli göstergesidir” dedi.

Erişkin yaşlarda günlük yorgunluklar ve farklı nedenlerle uyku kalitesinde bozulmalar meydana gelebildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, eşlerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

“Eğer eşiniz uykuda terliyorsa, üstünü çok açıyorsa, nefesi duruyorsa mutlaka bir kulak burun boğaz hekimine ya da uyku bozukluklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurun. En azından uyku apnesi var mı yok mu diye test yaptırmaları ve muayene olmaları çok önemli” diyen Gerek, tedavinin son derece yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtti.

Uyku apnesi ve horlama tedavisinde öncelikle laboratuvar ortamında tanı konulmasının hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Gerek, bunun mümkün olmadığı durumlarda eşlerden video kaydı istediklerini söyleyerek, “Horlayan eşin videosunu izleyerek uyku sırasındaki tıkanmalar ya da nefes alışveriş biçimi değerlendirilebiliyor ve uyku apnesi olup olmadığı konusunda önemli fikir veriyor” dedi.

Prof. Dr. Gerek, detaylı muayenenin ardından hastaya özel tedavi planlaması yapılması gerektiğini söyledi.

Horlama tedavisinde çoğu zaman cerrahinin ön plana çıktığını belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, burun tıkanıklığı, damak sarkıklığı gibi problemlerin cerrahi yöntemlerle giderilebildiğini söyledi.

Ancak horlamanın tamamen ortadan kalkacağının garanti edilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, yorgunluk, alkol, antidepresanlar, kas gevşeticiler ve yatış pozisyonunun da horlamayı etkileyebildiğini ifade ederek “Uyku hijyenine uygun düzenlemeler horlamayı yüzde 85 oranında azaltabilir” dedi.

“Damat adayları evlilik öncesi tedavi arıyor”

Horlamanın sosyal hayatı da etkilediğini belirten Prof. Dr. Gerek, “Evlenecek çiftlerden özellikle damat adayları evlilik öncesi horlama sorununu gidermek için tedavi arayışına gidebiliyor” dedi.

Uyku apnesi tedavisinde PAP adı verilen pozitif basınçlı cihazların önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu cihazların ayarlarının uyku laboratuvarlarında hastaya özel olarak yapıldığını söyleyerek şunları kaydetti:

“Bu cihazların ayarları uyku laboratuvarında hastaya uygun biçimde düzenlenir. Cihazla birlikte uyku apnesinin kaybolup kaybolmadığına bakılır ve hastaya uygun biçimde yeniden düzenlenir. Hasta uyum gösterdiği takdirde uyku apnesi tedavisindeki öncelikli tercih bu cihazların kullanılmasıdır”

Burunlarında ciddi kemik eğriliği bulunmayan, damaklarında aşırı sarkma olmayan ve bademcikleri çok büyük olmayan hastaların bu cihazlarla rahatlıkla uyuyabildiğini belirten Gerek, tedavide en önemli unsurun hastanın cihaza uyum sağlaması olduğunu söyleyerek, “Bu cihazlar eskiden çok daha büyük ve taşınması daha zor cihazlardı. Günümüzde ise neredeyse bir gözlük kabı büyüklüğünde, nemlendirme özelliği olan yeni nesil cihazlar kullanılıyor” diye konuştu.

Uyku apnesi tedavisinde ağız içinde kullanılan ve kişiye özel ölçülerle hazırlanan apareylerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu sistemlerin dili öne doğru çekerek hava yolunu açık tutmayı amaçladığını söyledi.

Ancak bu apareylere uyumun her zaman kolay olmadığını belirten Gerek, “Özellikle öğürme refleksi güçlü olan kişilerde kullanımı zor olabiliyor. Ayrıca çene ekleminde ağrılara da yol açabiliyor” dedi.

Uyku apnesinde cerrahi tedavi hastaya göre planlanıyor

Uyku apnesi tedavisindeki bir diğer seçeneğin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, her hastanın ihtiyacına göre farklı yöntemlerin uygulanabildiğini söyledi.

Burunda sorun varsa buruna yönelik, damakta sarkma varsa damağa yönelik, bademcik büyüklüğü varsa bademciklere yönelik cerrahilerin uygulanabildiğini belirten Gerek, dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerin de uyku apnesine yol açabildiğini ifade ederek “Çocukluk döneminde bademcik ameliyatı olmuş kişilerde bile dil kökündeki lenfoid dokular büyüyerek hava yolunda darlığa neden olabilir. Bazen de epiglot kapağında deformasyonlar görülebilir. Bunların her biri için farklı cerrahi seçenekler bulunuyor” dedi.

Robotik cerrahi ve dil kökü implantları dikkat çekiyor

Robotik cerrahinin özellikle dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerde kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, dil kökündeki yağ fazlalığını azaltan ve dokuları temizleyen yöntemlerin başarılı sonuçlar verdiğini söyledi.

Ayrıca damak seviyesinde klasik ameliyatların yanı sıra sütürlerle damağı asma tekniklerinin de uygulanabildiğini belirten Gerek, yeni geliştirilen implant teknolojilerine de dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ülkemizde henüz deneysel seviyede uygulanan yöntemlerle dil köküne yerleştirilen implantlar bulunuyor. Uyku sırasında nefes durduğunda bu implantlar ilgili kası uyararak hava yolunun açılmasını ve yeniden nefes alınmasını sağlayabiliyor.”

Bu tedavilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde üç farklı firma tarafından uygulandığını belirten Gerek, Türkiye’de de deneysel çalışmaların sürdüğünü ancak maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti.

Uyku apnesi tedavisinde zayıflama iğneleri de kullanılıyor

Uyku apnesinde kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Avrupa’da obezite sıralamasında Türkiye ilk sırada yer alıyor. Bu nedenle hastalarımızın öncelikle kilo vermesini istiyoruz” dedi.

Uyku apnesinin tıbbi tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin FDA onayı aldığını belirten Gerek, “Hastalar yüzde 10 kilo kaybederse uyku apnesinde belirgin düzelmeler görülebiliyor” diye konuştu.

Ancak bu ilaçların mutlaka endokrinoloji uzmanı kontrolünde kullanılması gerektiğini vurgulayan Gerek, “Hiç kimse gidip eczaneden bu ilaçları doğrudan alıp kullanmamalı” uyarısında bulundu.

Zayıflar da horluyor

Horlamanın yalnızca kilolu kişilerde görüldüğü düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Zayıf kişilerde de horlama görülebilir” dedi.

Bu kişilerde horlamanın en sık nedenlerinin burun kemiği eğriliği, damak sarkması ve bademcik büyüklüğü olduğunu belirten Gerek, uygun ameliyatlarla bu sorunların giderilebildiğini söyledi.

Bazı meslek gruplarında uyku testi zorunlu

Özellikle şoförler ve teknik cihaz kullanan kişiler için kaliteli uykunun hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gerek, uyku apnesi tanısı alan bazı kişilerin ehliyet yenileme sürecinde tedavi olduklarını belgelemek zorunda kaldıklarını söyleyerek “Özellikle kritik işler yapanların kaliteli uyuması çok önemli” dedi.

Uzmanından uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Gerek programın sonunda horlama ve uyku apnesiyle ilgili şu uyarılarda bulundu:

• Uyku kalitenize dikkat edin.
• Uyuduğunuz ortamın sıcaklığına, karanlığına ve sessizliğine önem verin.
• Horluyorsanız bu gerçeği kabul edin ve tedavi olun.
• Eşiniz sizi horladığınız için uyarıyorsa mutlaka çözüm arayın.

Uyku apnesinin tedavi edilmediğinde yaşam süresini kısaltabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, sözlerini şöyle tamamladı:

”Uyku apnesi kader değildir. Tedavi edilebilir, kontrol edilebilir bir rahatsızlıktır ve tedavisi hayat kurtarır. Uyku apnesi ile yaşamaya devam edilirse kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Son dönemde kardiyoloji klinikleri de uyku apnesine çok önem veriyor. Çünkü kalp hastalıklarının pek çoğu uyku apnesi sebebiyle ortaya çıkabiliyor.”

”Uyku insan sağlığı açısından çok önemli. Uyku apnesi hayatımızı doğrudan etkiler çünkü ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor. Hayatımızda uykunun çok özel bir yeri var.”

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!