Perçin ve Balıoğlu mahalleleri arasında bulunan ormanlık alanda yangın çıktığının bildirilmesi üzerine bölgeye Bursa Orman Bölge Müdürlüğü ekipleri gönderildi. Ekipler, yangının kontrol altına alınması için çalışma başlattı.

Yangının çıkış nedeni ise henüz belirlenemedi.

Bursa Orhaneli'ndeki orman yangınına havadan ve karadan müdahale

Orhaneli'deki orman yangını için yürütülen çalışmalara 4 helikopterle havadan destek veriliyor. Karadan müdahalede ise 8 arazöz, 2 su tankeri ve 2 dozer kullanılıyor.

Yangına müdahale çalışmalarında toplam 76 personel görev yapıyor. Ekiplerin bölgedeki yangını kontrol altına almak amacıyla çalışmaları sürüyor.

ATHLETIC BILBAO ATLETICO MADRID MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Athletic Bilbao Atletico Madrid maçı 5 Eylül 2026 Cumartesi günü oynanacak. Mücadelenin başlama saati Türkiye saati ile 17.15 olarak açıklandı.

Karşılaşmaya Athletic Bilbao'nun iç saha maçlarını oynadığı San Mamés Stadı ev sahipliği yapacak. Bilbao'nun simge futbol statlarından biri olan San Mamés'te iki takım üç puan için mücadele edecek.

LA LIGA'DA İKİ TAKIMIN SON DURUMU

Athletic Bilbao, ilk üç lig maçının ardından 3 puanla haftaya 13. sırada girdi. Bask ekibi bu süreçte 1 galibiyet ve 2 mağlubiyet alırken rakip filelere 3 gol gönderdi, kalesinde ise 5 gol gördü.

Atletico Madrid ise sezona daha istikrarlı bir başlangıç yaptı. Madrid temsilcisi ilk üç karşılaşmada 2 galibiyet ve 1 beraberlikle 7 puan topladı. Atletico Madrid bu süreçte 7 gol atarken kalesinde 3 gol gördü.

Atletico Madrid, Bilbao deplasmanına ligdeki yenilmezlik serisini sürdürme hedefiyle çıkacak. Athletic Bilbao ise saha avantajını kullanarak güçlü rakibi karşısında puan veya puanlar arayacak.

SAN MAMÉS'TE ZORLU 90 DAKİKA

Athletic Bilbao'nun iç saha atmosferi, Atletico Madrid karşılaşmasının öne çıkan unsurlarından biri olacak. Ev sahibi ekip mücadele gücüyle rakibine baskı kurmayı hedeflerken Atletico Madrid'in kontrollü oyun yapısı maçın dengesini belirleyebilir.

Atletico Madrid cephesinde Julian Alvarez'in durumu da maç öncesinde dikkat çeken başlıklar arasında yer aldı. Arjantinli oyuncunun Athletic Bilbao karşılaşmasının kadrosunda yer alması bekleniyor.

ATHLETIC BILBAO ATLETICO MADRID MAÇI HANGİ KANALDA?

Athletic Bilbao Atletico Madrid maçı 5 Eylül 2026 Cumartesi günü saat 17.15'te başlayacak. San Mamés Stadı'nda oynanacak İspanya La Liga mücadelesi Türkiye'de S Sport ve S Sport Plus kanallarından canlı olarak ekranlara gelecek.

Taktik ve duran top çalışması yapıldı

Günün antrenmanı dinamik ısınma koşusu ve koordinasyon hareketleriyle başladı. İkinci bölümde çabukluk ve reaksiyon drilleri gerçekleştiren futbolcular, daha sonra 5'e 2 top kapma ve pas oyunu oynadı. Çalışmanın ana bölümünde tam sahada Trabzonspor maçının taktik varyasyonları üzerinde duran başkent temsilcisi, idmanı duran top organizasyonlarıyla noktaladı.

Kadrodaki eksikler netleşti

Kritik deplasman öncesinde Gençlerbirliği'nde kart cezalısı oyuncu bulunmuyor. Sağlık heyetinden alınan bilgiye göre tedavisi devam eden Senegalli orta saha Cheikh Niasse ile sakatlık sürecinin ardından takımla antrenmanlara yeni başlayan Kevin Rodrigues'in Trabzon kafilesinde yer alması beklenmiyor.

Hazırlıklarını tamamlayan kırmızı-siyahlı ekip, hava yoluyla Trabzon'a hareket ederek kampa girecek.

ERZURUMSPOR KONYASPOR MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Erzurumspor-Konyaspor karşılaşması bugün, 5 Eylül 2026 Cumartesi günü oynanacak. Mücadelenin başlama saati 17.00 olarak belirlendi.

Süper Lig’de puan mücadelesi veren iki ekip de karşılaşmadan galibiyetle ayrılarak haftayı avantajlı tamamlamayı hedefliyor.

ERZURUMSPOR KONYASPOR MAÇI NEREDE OYNANACAK?

Karşılaşmaya Erzurum’daki Kazım Karabekir Stadyumu ev sahipliği yapacak. Erzurumspor, taraftarı önünde sahaya çıkarken Konyaspor deplasmanda puan arayacak.

Mücadele, Trendyol Süper Lig’in 2026-2027 sezonundaki dikkat çeken karşılaşmaları arasında yer alıyor.

ERZURUMSPOR KONYASPOR MAÇI HANGİ KANALDA?

Erzurumspor-Konyaspor maçı 5 Eylül 2026 Cumartesi günü saat 17.00’de başlayacak. Erzurum Kazım Karabekir Stadyumu’nda oynanacak karşılaşma beIN Sports 2 ekranlarından canlı olarak yayınlanacak.

BRIGHTON - LEEDS UNITED MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Brighton - Leeds United maçı bugün, 5 Eylül 2026 Cumartesi günü oynanacak. Premier Lig karşılaşmasında ilk düdük Türkiye saati ile 17.00’de çalacak.

Ev sahibi Brighton, taraftarı önünde sahaya çıkarken Leeds United ise deplasmanda puan arayacak. Mücadele, İngiltere Premier Lig fikstürünün günün dikkat çeken karşılaşmaları arasında yer alıyor.

BRIGHTON - LEEDS UNITED MAÇI NEREDE OYNANACAK?

Brighton ile Leeds United arasındaki karşılaşmaya Brighton kentinde bulunan Amex Stadyumu ev sahipliği yapacak. Brighton’ın iç saha maçlarını oynadığı statta iki takım üç puan için mücadele edecek.

BRIGHTON - LEEDS UNITED MAÇI HANGİ KANALDA?

Brighton - Leeds United maçı 5 Eylül 2026 Cumartesi günü saat 17.00’de başlayacak. Karşılaşma Türkiye’de beIN Sports Max 1 kanalından canlı olarak ekranlara gelecek.

FULHAM CRYSTAL PALACE MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Fulham ile Crystal Palace arasındaki Premier Lig mücadelesi 5 Eylül 2026 Cumartesi günü saat 17.00'de başlayacak. Karşılaşmaya Fulham'ın iç saha maçlarını oynadığı Craven Cottage ev sahipliği yapacak.

İki takım da yeni sezona istediği başlangıcı yapamadı. Fulham ve Crystal Palace, ilk iki lig maçından puan çıkaramazken Londra derbisi iki ekip açısından da sezonun ilk galibiyetini alma fırsatı olacak.

FULHAM - CRYSTAL PALACE MAÇINDA DİKKAT ÇEKEN İSTATİSTİK

Crystal Palace'ın son yıllarda Craven Cottage'taki performansı dikkat çekiyor. Palace, Fulham deplasmanındaki son sekiz karşılaşmasında mağlubiyet yaşamadı.

Bu nedenle Premier Lig'in 3. haftasındaki mücadele, hem Londra rekabeti hem de iki takımın ligdeki ilk puanlarını araması nedeniyle önem taşıyor.

FULHAM CRYSTAL PALACE MAÇI HANGİ KANALDA?

Fulham - Crystal Palace maçı 5 Eylül 2026 Cumartesi günü saat 17.00'de başlayacak. Craven Cottage'ta oynanacak Premier Lig karşılaşması Türkiye'de beIN SPORTS MAX 2 kanalından canlı olarak yayınlanacak.

NOTTINGHAM FOREST TOTTENHAM MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Nottingham Forest - Tottenham maçı 5 Eylül 2026 Cumartesi günü oynanacak. Premier Lig karşılaşması Türkiye saati ile 17.00'de başlayacak.

Karşılaşmaya Nottingham Forest'ın iç saha maçlarını oynadığı City Ground ev sahipliği yapacak. İki ekip de ligdeki hedefleri doğrultusunda sahadan puan veya puanlarla ayrılmaya çalışacak.

NOTTINGHAM FOREST TOTTENHAM MAÇI NEREDE OYNANACAK?

Premier Lig mücadelesi İngiltere'nin Nottingham kentinde bulunan City Ground'da yapılacak. Nottingham Forest, taraftarı önünde Tottenham karşısında avantaj elde etmeyi hedefleyecek.

Tottenham ise deplasmanda oynayacağı karşılaşmadan istediği sonuçla ayrılarak lig yarışındaki konumunu güçlendirmeye çalışacak.

NOTTINGHAM FOREST TOTTENHAM MAÇI HANGİ KANALDA?

Futbolseverlerin merak ettiği Nottingham Forest Tottenham maçı yayın bilgisi de belli oldu. Nottingham Forest - Tottenham karşılaşması 5 Eylül 2026 Cumartesi günü saat 17.00'den itibaren beIN Sports 5 ekranlarından canlı olarak yayınlanacak.

Şiddetin kendisine değil, ardında bıraktığı sessizliğe odaklanıyor

Yaklaşık 12 dakikalık bir süreye sahip olan kısa film, iki farklı kuşağı temsil eden İpek ve Gülçin karakterlerinin bir terzi dükkânındaki karşılaşmasını konu ediniyor. İlk bakışta sıradan bir terzi-müşteri diyaloğu şeklinde başlayan ilişki; dükkândaki kumaşlar, dikilmeyi bekleyen yarım bir elbise, mezura ve geçmişe uzanan konuşmalarla birlikte derin bir kayıp duygusunun temsiline dönüşüyor.

Film, kadın cinayetlerini yalnızca anlık bir ölüm ya da medya başlığı olarak değil, yakınlarının gündelik yaşamında süregelen tamamlanamamışlık ve yas süreci olarak işliyor. Şiddet anını göstermek yerine şiddetin ardından yaşamaya mecbur kalan insanların ruh halini merkeze alan anlatı, söylenenlerden ziyade sessizlikleri ve dükkândaki nesneleri hikâyenin bir parçası kılıyor.

Yönetmen Berkay Sarıtaş'ın kurgusunda terzi mezurası, fiziksel bir bedenin boyutlarını belirlemenin ötesine geçerek "Bir insanın yokluğunun yarattığı boşluk ölçülebilir mi?" sorusunu gündeme getiriyor. Yarım kalmış bir elbise ile kesintiye uğramış bir insan hayatını paralel bir eksende buluşturan film, kaybı gündelik hayatın somut detaylarıyla görünür kılıyor.

Paris'ten "En İyi Görüntü Yönetimi" adaylığı

Uluslararası alanda da dikkat çeken "Hayat Ölçüsü", ARFF Paris International Film Festival 2026 seçkisinde yer alarak "En İyi Görüntü Yönetimi" (Best Cinematography) kategorisinde ödüle aday gösterildi. Yurt dışı prömiyerinin ardından Türkiye'deki gösterimlerine başlayan yapım, İBB Beyoğlu Sineması'ndaki buluşmayla sinemaseverlerle bir araya geliyor.

"Eğitim-öğretim faaliyetleri devam edecek"

Rektörlükten yapılan duyuruda, programların ve öğrencilerin aktarım sürecine ilişkin şu ifadelere yer verildi:

"Dokuz Eylül Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü'nün kapatılmasına ilişkin karar, Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Güzel Sanatlar Enstitüsü bünyesinde yürütülen tüm lisansüstü programlar, Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesine aktarılacak; eğitim-öğretim faaliyetleri aynı şekilde ve kesintisiz olarak devam edecektir. Mevcut öğrencilerimizin kayıtlı oldukları Güzel Sanatlar programları, danışmanlıkları ve tüm öğrencilik hakları korunarak eğitim süreçleri Sosyal Bilimler Enstitüsü bünyesinde sürdürülecektir."

Yeni öğrenci alımları sürecek

Akademik takvimin işleyişinde ya da öğrencilerin idari haklarında herhangi bir hak kaybı yaşanmayacağı vurgulanan açıklama şöyle tamamlandı:

"Bu süreçte öğrencilerimiz herhangi bir mağduriyet yaşamayacaktır. Güzel Sanatlar programlarına yeni lisansüstü öğrenciler Sosyal Bilimler Enstitüsü üzerinden alınmaya devam edecektir."

Mızraklı’nın 2019 yerel seçimlerinin ardından yalnızca dört ay görev yapabildiğini hatırlatan Demirtaş, sürecin hukuki boyutunu eleştirerek meslektaşı ve koğuş arkadaşının cezasını tamamladığını aktardı.

"Yüreği sevgiyle dolu doktor yedi yıldır hücrede"

Yazısında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında adliyede şüpheli sıfatıyla ifade veren eski Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Melih Gökçek'in görüntülerine atıfta bulunan Demirtaş, adalet terazisindeki tezatlığa dikkat çekti:

"Dr. Adnan Selçuk Mızraklı 63 yaşında, Diyarbakır’ın yüreği sevgiyle dolu genel cerrahı. Sadece 4 ay belediye başkanlığı yapabildi. Sonrasında suçsuz, günahsız, delilsiz, hukuksuz 7 yıl hapis. Dört ay belediye başkanlığı yapabilmiş suçsuz, günahsız, yüreği sevgiyle dolu Diyarbakır’ın doktoru, 7 yıldır tutulduğu hücreden, 25 yıl belediye başkanlığı yapmış Ankara’nın parsel parsel günah yüklü şahsiyetinin sakız çiğneyerek adliyeye girişini izliyor. Şahıs az sonra elini kolunu sallayarak adliyeden çıkıyor, 'Ben öyle çekirge gibi üç defa değil, 500 defa sıçradım' diyor. 'Keramet sakızda mı acaba, sen bir defa bile sıçrayamadın Hoca' diyorum. 'Yok' diyor, 'O çiğnediği sakız değil, insanlık onuru. Ben bir defa bile çiğnemedim, çiğnetmedim de.'"

"Salı akşamı Diyarbakır'da, artık size emanettir"

Selçuk Mızraklı ile cezaevinde geçen beş yıllık ortak koğuş yaşamına değinen Demirtaş, tahliyenin ardından Mızraklı'nın aynı gün memleketine döneceğini belirterek şu satırlara yer verdi:

"Dr. Adnan Selçuk Mızraklı, Diyarbakır’ın 4 ay belediye başkanlığına karşı 7 yıl hapis yatmış ve cezasını tamamlayarak, 'kardeşlik' henüz ona uğramadan 8 Eylül Salı günü tahliye olacak temiz yürekli bilgesi. Salı sabahı buradan çıkacak, akşamına da Diyarbakır Havaalanında olacak. Artık size emanettir. Hoca, Salı akşamı Diyarbakır’da hayırlısıyla. Kesin, Sakızcı Memo da karşılamaya gelir. Yalnız, bizim sakızcımız çok haysiyetlidir, başkalarıyla karıştırmayın sakın."

İddianamede yer alan tespirlere göre, 24-25 Haziran 2025 tarihlerinde Hollanda'nın Lahey kentinde gerçekleştirilen NATO toplantısındaki kararlar doğrultusunda 7-8 Temmuz 2026 tarihlerinde Ankara'da yapılması planlanan 36. NATO Zirvesi öncesinde güvenlik önlemleri artırıldı.

Ankara Valiliği’nin açık alanlardaki eylem yasaklarına rağmen HKP'nin resmi sosyal medya hesapları üzerinden 5 Temmuz'da Ulus'taki tarihi Birinci Meclis önüne çağrı yapıldığı belirtildi. Belirtilen tarihte ellerinde parti bayraklarıyla toplanarak slogan atan gruba kolluk kuvvetlerince 2911 Sayılı Kanun kapsamında "dağılın" ihtarında bulunulduğu, ancak grubun verilen makul süreye rağmen dağılmadığı ifade edildi.

Polis barikatını zorlayanlara ek suçlama

Hazırlanan iddianamede, bazı parti üyelerinin güvenlik güçlerinin uyarılarına uymayarak polis barikatını zorladıkları ve bu nedenle haklarında "görevi yaptırmamak için direnme" suçlamasının da eklendiği kaydedildi.

Şüphelilerin ifadelerinde suçlamaları reddederek demokratik haklarını kullandıklarını beyan ettikleri aktarılırken, savcılık tarafındna olaya ilişkin görüntü kayıtları, kolluk tutanakları ve dosya kapsamındaki deliller dikkate alınarak bu savunmalara itibar edilmediği vurgulandı.

İddianamenin mahkeme tarafından kabul edilmesinin ardından 19 HKP üyesinin önümüzdeki günlerde hakim karşısına çıkması bekleniyor. Eylem sürecinde gözaltına alınan 6 avukat ise olaydan hemen sonraki gün serbest bırakılmıştı.

MANCHESTER CITY - COVENTRY MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Manchester City ile Coventry City arasındaki Premier Lig karşılaşması 5 Eylül 2026 Cumartesi günü oynanacak. Etihad Stadyumu'nun ev sahipliği yapacağı maç Türkiye saati ile 17.00'de başlayacak.

Manchester City, lige yaptığı güçlü başlangıcı Coventry karşısında da sürdürmeyi hedefliyor. Premier Lig'e yükselen Coventry ise zorlu Manchester City deplasmanında sezonun ilk puanlarını almaya çalışacak.

MANCHESTER CITY COVENTRY MAÇI NEREDE OYNANACAK?

Karşılaşmaya Manchester City'nin iç saha maçlarını oynadığı Etihad Stadyumu ev sahipliği yapacak. Manchester'daki mücadele Premier Lig'in 2026-2027 sezonu 3. hafta programında yer alıyor.

İki takım uzun bir aranın ardından İngiltere'nin en üst düzey liginde yeniden karşı karşıya gelecek. Manchester City mücadeleye favori olarak çıkarken Coventry City deplasmanda sürpriz bir sonuç arayacak.

MANCHESTER CITY - COVENTRY MAÇI HANGİ KANALDA?

Manchester City - Coventry maçı 5 Eylül 2026 Cumartesi günü saat 17.00'de başlayacak. Karşılaşma Türkiye'de beIN Sports 3 kanalından canlı olarak ekranlara gelecek.

Buna göre Türkiye Denizcilik İşletmeleri AŞ’ye ait İzmir’in Karşıyaka ilçesi Bostanlı Mahallesi’ndeki Bostanlı İskelesi için hazırlanan ve onaylanan uygulama imar planı değişikliğine yönelik itirazlar değerlendirildi. Planda alana “iskele alanı” kullanım kararı getirilmesine ilişkin itirazlar reddedildi.

Taşınmazlara ilişkin itirazlar karara bağlandı

Diyarbakır’ın Kayapınar ilçesi Mezopotamya Mahallesi’nde Maliye Hazinesine ait taşınmaza ilişkin hazırlanan uygulama imar planı değişikliğine yönelik itirazların reddedilmesi uygun görüldü. Söz konusu planda “gelişme konut alanı”, “park ve yol” gibi kullanım kararları yer aldı.

İstanbul’un Beyoğlu ilçesi Hacımimi Mahallesi’nde Maliye Hazinesi adına kayıtlı taşınmaz için hazırlanan ve onaylanan plan değişikliğine yönelik itirazların reddedilmesine karar verildi. Planda “turizm-hizmet-ticaret alanı” ve “yaya yolu” gibi kullanım kararları bulunuyor.

İzmir’in Bornova ilçesi Ergene Mahallesi’ndeki Maliye Hazinesi adına kayıtlı taşınmazlar için hazırlanan uygulama imar planı değişikliğine yapılan itirazlar da reddedildi. Planda “gelişme konut alanı”, “park ve yol” gibi kullanım kararları getirildi.

Şanlıurfa’nın Karaköprü ilçesi Karaköprü Mahallesi’ndeki Maliye Hazinesi mülkiyetindeki taşınmazlara ilişkin plan değişikliğine yapılan itirazların reddedilmesi uygun bulundu. Söz konusu planda “gelişme konut”, “anaokulu”, “ortaokul”, “sağlık tesisi” ve “sosyal tesis” alanlarının yanı sıra “park, pasif yeşil alan ve yol” kullanım kararları yer aldı.

Ankara'daki taşınmazlar için plan değişikliği

Özelleştirme kapsamı ve programında bulunan Ankara’nın Çankaya ilçesi Dikmen Mahallesi’ndeki bazı taşınmazlara ilişkin imar planı değişikliklerinin onaylanmasına karar verildi. Maliye Hazinesi mülkiyetindeki taşınmazlar için hazırlanan planda “ticaret-konut”, “belediye hizmet”, “resmi kurum” ve “sosyal tesis” alanları ile “genel otopark ve yol” kullanım kararları yer aldı.

11 ildeki 37 taşınmaz özelleştirilecek

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) adına kayıtlı 11 ildeki 37 taşınmazın özelleştirme kapsamı ve programına dahil edilmesi kararlaştırıldı.

Söz konusu taşınmazların satış, kiralama, gelir ortaklığı modeli ve işin gereğine uygun diğer hukuki tasarrufların yanı sıra mülkiyetin gayri ayni haklarının tesisi veya işletme hakkının verilmesi yöntemlerinden biri ya da birkaçının birlikte uygulanması yoluyla özelleştirilmesi planlandı.

Özelleştirme işlemleri tamamlanıncaya kadar bu taşınmazların her türlü gelir, gider, bakım, onarım, işletme ve diğer yükümlülükleri DSİ tarafından yürütülecek.

Karar kapsamında taşınmazlara ilişkin özelleştirme işlemlerinin 31 Aralık 2028’e kadar tamamlanması kararlaştırıldı.

"Kamu malını 30 yıllığına bırakmak satmanın başka bir yöntemidir"

ÖİB'nin "bu bir satış değil, işletme hakkı devridir" savunmasını eleştiren Akay, düzenlemenin fiilen kamu gelirlerini özel sektöre devretmek olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Süslü cümleler kurarak milletimizi kavram oyunlarıyla kandırmaya çalışmayın. Özelleştirmenin ne olduğunu da kamu varlıklarının nasıl elden çıkarıldığını da çok iyi biliyoruz. Siz de ne yaptığınızı gayet iyi biliyorsunuz. Kamu malını 30 yıllığına özel şirketlere bırakmak kamu malını satmanın başka bir yöntemidir. Buna hangi ismi verirseniz verin gerçek değişmez: Kamu kazanacağı geliri kaybeder, özel şirket kazanır. Yap-işlet-devret modeliyle yapılan Yavuz Sultan Selim Köprüsü sözleşmeye göre 2024'te kamuya devredilmesi gerekirken devir tarihinin 2028’e uzatılmasının gerekçesi neydi?"

"300 milyon dolarlık bakımın karşılığı nerede?"

ÖİB'nin yıllık 600 milyon dolarlık gelirin yaklaşık 300 milyon dolarının bakım ve onarıma gittiği yönündeki açıklamasına işaret eden Akay; Hazine ve Maliye Bakanlığı, ÖİB ve Karayolları Genel Müdürlüğü'ne çağrıda bulunarak şeffaflık talep etti:

"Vatandaş bu yollarda sadece yama, bakım faturası ve geçiş ücreti görüyor ancak 300 milyon dolarlık bakımın karşılığını göremiyor. 300 milyon dolar tam olarak hangi işlere harcandı? Hangi firmalara, hangi ihale yöntemiyle verildi? Yapılan işlerin teknik kabulünü ve denetimini kim yaptı? Bu harcamanın Sayıştay denetimi var mı? HMB, ÖİB ve KGM’ye çağrımız net; 300 milyon doların hesabını kuruşu kuruşuna açıklayın. Sözleşmeleri, ihaleleri, firmaları ve devir şartlarını kamuoyuyla paylaşın."

"Gelir üreten varlığın işletme hakkı neden devrediliyor?"

Kamunun elinde düzenli gelir kaynağı olan köprü ve otoyolların özel sektöre açılmasının kamu yararına aykırı olduğunu savunan Akay, CHP iktidarında bu tesislerin yeniden kamulaştırılacağını vurguladı:

"Eğer bu varlıklar kamu için gelir üretmeye devam ediyorsa, işletme hakkını neden özel şirketlere devretmeye hazırlanıyorsunuz? Kamu malının işletme hakkı devredildiğinde, oluşacak gelirden kamunun yararlanması sınırlandırılır. Bizim sözümüz net; bugün devletin yaptığı yatırımları, yarının gelirlerini özel şirketlere bırakmayacağız. CHP iktidarında kamu yararı ve hukuk çerçevesinde bu işletmeleri yeniden kamuya kazandıracağız. 'Devlet yapacak, millet ödeyecek, şirket kazanacak' düzenine son vereceğiz. Bu ülkenin kamu varlıkları kimsenin babasının malı değildir."

Dualarla açılış yapıldı

Sabahın erken saatlerinde gerçekleşen ziyarette balıkçı esnafının yoğun ilgisiyle karşılanan Başkan Yavaş, sezon açılışı öncesinde yapılan duaya katıldı. Duanın ardından balıkçılarla birlikte "Vira bismillah" diyen Yavaş, yeni dönemin tüm sektör paydaşları için bol kazançlı, bereketli ve huzurlu geçmesini diledi. Hal içerisindeki işletmeleri ziyaret ederek esnafın taleplerini dinleyen Yavaş, balıkçıların yeni sezon heyecanını paylaştı.

Esnaftan Yavaş'a teşekkür

Ziyaret sırasında söz alan balık hali esnafı, tesisin modern fiziki şartlarına ve belediyenin sağladığı altyapı hizmetlerine dikkat çekerek Başkan Yavaş'a teşekkürlerini iletti.

Hizmete sunulan alanın önemine vurgu yapan esnaf temsilcileri, memnuniyetlerini şu sözlerle dile getirdi:

"Burası sizin emeğiniz. Biz 25 sene böyle bir emek görmedik. Allah razı olsun. Sizinle gurur duyuyoruz. 'Sonuna kadar Mansur Başkanımız' diyoruz; başka da bir şey demiyoruz."

Tarım ve Orman Bakanlığının hazırladığı “Sulak Alanların Korunması Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”, Resmi Gazete’de yayımlandı.

Düzenlemeyle birlikte sulak alanlardan ya da söz konusu alanlara su sağlayan kaynak, akarsu ve derelerden su alınabilmesi için izin alınması şartı getirildi.

Sulak alanlar ile daimi veya mevsimsel akarsular üzerindeki enerji, sulama ve içme suyu amaçlı su yapılarında çevresel akış uygulaması yapılacak. Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğü tarafından hesaplanacak çevresel akış miktarı akarsu yatağına bırakılacak ve belirlenen değer, yönetmelikteki asgari seviyenin altına indirilemeyecek.

Suni sulak alanların yönetimi düzenlendi

Tescili yapılmamış suni sulak alanların yönetimi, biyolojik çeşitliliğin korunması gözetilerek alanı işleten kurumun sorumluluğunda olacak. Suni su çukurlarının kullanımı ve yönetimi de alanı oluşturan veya alanın sorumluluğunu taşıyan kuruma bırakılacak.

Bir alanın ulusal öneme sahip sulak alan olduğunun belirlenmesi halinde, orman rejimine dahil olmayan yerlerde sınırlar Ulusal Sulak Alan Komisyonunun kararı doğrultusunda çizilecek.

Koruma bölgeleri oluşturulurken su ürünleri istihsal sahaları ile bu alanlara yönelik mevcut düzenlemeler de değerlendirmeye alınacak.

Özel mülkiyette tarımsal kullanıma izin verilecek

Özel mülkiyette bulunan parsellerde koruma bölgelerinin onaylanmasının ardından tarımsal kullanım talep edilmesi halinde, drenaj yapılmaması koşuluyla organik tarım ve deniz yosunu üretimi yapılabilecek. Bu faaliyetler için su kuyusu açılmasına da izin verilebilecek.

Organik tarımda ilgili yönetmelik hükümleri geçerli olacak. Faaliyet sahibinden ayrıca organik üretim sertifikası istenecek.

Koruma bölgelerinin belirlendiği tarihte kamuya ait arazilerde sürdürülen tarımsal faaliyetler ise kira süresinin sonuna kadar devam edebilecek. Kira süresinin bitiminden sonra kullanımın sürmesi, organik üretim yapılması şartına bağlanacak.

Kamu mülkiyetindeki arazilerde koruma bölgelerinin ilanından sonra yeni tarım alanı oluşturulmasına ise izin verilmeyecek.

Kontrollü kullanım bölgelerine ilişkin düzenleme

Kontrollü kullanım bölgesi içindeki organize sanayi, endüstri, serbest bölge ve ihtisas organize sanayi bölgelerinin oluşturduğu kümülatif etkinin belirlenmesi amacıyla değerlendirme raporu hazırlanacak.

Her işletme, kendi faaliyetinden doğan yükümlülükleri yerine getirmekle sorumlu olacak. Bu bölgelerdeki faaliyetler için ayrıca izin belgesi düzenlenmesi gerekmeyecek.

Sulak alanlar ve daimi veya mevsimsel akarsular üzerindeki enerji, sulama ve içme suyu amaçlı yapılardan 30 Ocak 2002 sonrasında işletmeye alınan ve özel sektör tarafından işletilenler için de izin şartı uygulanacak.

Bu kapsamda işletmelerin, ilgili Doğa Koruma ve Milli Parklar Müdürlüğüne başvurarak 2 yıl içerisinde izin belgesi alması gerekecek.

İzin belgeleri 5 yıl süreyle geçerli olacak ve şartların karşılanması halinde yenilenebilecek. Belirlenen süre içerisinde başvuru yapmayan faaliyetler hakkında idari yaptırım uygulanacak. Şartları sonradan sağlayan işletmeler ise izin belgesi almak üzere başvuruda bulunabilecek.

BAYER LEVERKUSEN UNION BERLIN MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Bayer Leverkusen - Union Berlin karşılaşması bugün, 5 Eylül 2026 Cumartesi günü oynanacak. Mücadelenin başlama saati Türkiye saati ile 16.30 olarak açıklandı.

Karşılaşma, Bayer Leverkusen’in iç saha maçlarını oynadığı BayArena’da gerçekleştirilecek. Bayer Leverkusen için bu mücadele aynı zamanda 2026/27 Bundesliga sezonundaki ilk iç saha lig karşılaşması olacak.

BUNDESLIGA’DA İKİNCİ HAFTA HEYECANI

Bayer Leverkusen ile Union Berlin arasındaki mücadele Bundesliga’nın 2026/27 sezonunun ikinci haftasında oynanacak. Yeni sezona güçlü bir başlangıç yapmak isteyen iki takım açısından karşılaşma, ligde erken dönemde alınacak puanlar bakımından önem taşıyor.

Bundesliga’da bu sezon 18 takım mücadele ediyor ve lig maratonu 34 hafta üzerinden oynanıyor. Bayer Leverkusen de sezon boyunca üst sıralarda yer alma hedefiyle mücadele edecek.

BAYER LEVERKUSEN UNION BERLIN MAÇI HANGİ KANALDA?

Bayer Leverkusen - Union Berlin maçı 5 Eylül 2026 Cumartesi günü saat 16.30’da başlayacak. BayArena’da oynanacak Bundesliga karşılaşması Türkiye’de S Sport Plus üzerinden canlı olarak yayınlanacak.

HOFFENHEIM - BORUSSIA DORTMUND MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Hoffenheim ile Borussia Dortmund arasındaki Bundesliga karşılaşması bugün, 5 Eylül 2026 Cumartesi günü oynanacak. Karşılaşmanın başlama saati Türkiye saatiyle 16.30 olarak belirlendi.

Bundesliga'nın 2. haftasında oynanacak mücadele, aynı saatte başlayacak birçok karşılaşmayla birlikte günün öne çıkan maçları arasında yer alıyor. Almanya'da karşılaşmanın başlama saati 15.30 olacak.

HOFFENHEIM - BORUSSIA DORTMUND MAÇI NEREDE OYNANACAK?

Karşılaşmaya Hoffenheim'ın iç saha maçlarını oynadığı PreZero Arena ev sahipliği yapacak. Sinsheim'daki mücadelede ev sahibi ekip saha ve seyirci avantajını kullanmaya çalışırken Borussia Dortmund deplasmanda puan arayacak.

İki takım da Bundesliga'nın yeni sezonunun ilk bölümünde puan kaybını minimumda tutmayı hedefliyor. Bu nedenle karşılaşmanın lig sıralaması açısından da önem taşıması bekleniyor.

HOFFENHEIM - BORUSSIA DORTMUND MAÇI HANGİ KANALDA?

Hoffenheim - Borussia Dortmund maçı, 5 Eylül Cumartesi günü saat 16.30'da S Sport Plus üzerinden canlı olarak yayınlanacak. S Sport Plus, 2026-2027 sezonunda Bundesliga karşılaşmalarını Türkiye'deki futbolseverlerle buluşturuyor.

Siyasetçilere ait bilgiler sızdırıldı

Ele geçirilen veriler arasında seçilmiş siyasetçilerin ad ve soyadlarının yanı sıra e-posta adresleri, internet sitesi kullanıcı adları, şifreleri ve unvanlarına ilişkin bilgilerin bulunduğu aktarıldı.

Derneğin ABD merkezli X platformundaki hesabından yapılan açıklamada da internet sitesinin siber saldırıya uğradığı duyuruldu. Açıklamaya göre saldırı dün gerçekleştirildi.

Derneğin sistemleri çalışmaya devam etti

Siber saldırının derneğin bilgisayar sistemlerinin işleyişinde herhangi bir kesintiye yol açmadığı bildirildi. Bununla birlikte, kişisel verileri ele geçirilen kişilerin güvenliklerini korumak amacıyla almaları gereken önlemler konusunda bilgilendirileceği belirtildi.

Saldırının arkasında kimlerin bulunduğuna veya hangi amaçla gerçekleştirildiğine ilişkin ise henüz herhangi bir açıklama yapılmadı.

Fransa'da siber saldırılar gündemde

Fransa'da son dönemde farklı kamu kurumlarını hedef alan siber saldırılar da gündeme gelmişti. Milli Eğitim Bakanlığı ve vergi kurumlarının da aralarında bulunduğu çeşitli resmi kurumlara yönelik saldırılarda yüz binlerce kişiye ait verinin ele geçirildiği bildirilmişti.

Tekrarlanan saldırılar karşısında yeterli güvenlik önlemlerinin alınmadığı yönündeki eleştiriler nedeniyle Fransa hükümetine yönelik tepkiler gündeme gelmişti.

Ziyaret kapsamında Özel; Edirne Belediye Başkanı Filiz Gencan Akın, YENİ Parti Edirne Kurucu İl Başkanı Yücel Balkanlı, Uzunköprü Belediye Başkanı Ediz Martin, Havsa Belediye Başkanı Hüseyin Özden, Yenikarpuzlu Belediye Başkanı Ahmet Köprü, Yenimuhacır Belediye Başkanı Tamer Kıral ve Küplü Belediye Başkanı Gökmen Altay’a parti rozetlerini taktı.

Törende konuşan Edirne Belediye Başkanı Filiz Gencan Akın, "İktidarımıza da pek az zaman kaldı. İktidar yürüyüşünde Edirne olarak tüm hemşehrilerimle sizlerin arkasındayız, yanınızdayız. Emeklilerimizin burada keyifli vakit geçireceği, gençlerle bir araya geleceği, bilgi birikimlerini onlarla paylaşacağı bir alanda buluştuk" ifadelerini kullandı.

"Altın yumurtlayan tavuğu kesiyorlar, gişeleri yıkacağız"

Resmi Gazete’de yayımlanan kararla köprü ve otoyolların özelleştirme kapsamına alınmasını eleştiren Özgür Özel, sürecin kamu zararı doğuracağını belirterek şöyle konuştu:

"Dün akşam Resmi Gazete yayımlandı. Recep Tayyip Erdoğan imzasıyla iki köprü ve sekiz tane devlet otoyolunun özelleştirilmesine karar verildi. Ben bunu aylar önce söyledim, sustular. Yalanlamadılar, şüphelendik. Sonra yabancıların gelip köprülerde inceleme yaptığı, otoyollarda ölçüm hesap kitabı yaptığı ortaya çıktı. Sustular. Bir kelime cevap vermediler. Dedim 'Cevap verin, bunu yapacak mısınız?' Sustular. Dün gece sessiz sedasız Erdoğan imzayı attı."

Mevcut kamu yolları ile yap-işlet-devret projeleri arasındaki ücret farkına dikkat çeken Özel, değerlendirmelerini şu sözlerle sürdürdü:

"Bakın ne oluyor biliyor musunuz? Rahmetli Özal’ın yaptığı İzmir Çeşme Otobanı özelleşiyor. Ne olacak söyleyeyim. İzmir Çeşme Otobanı devletin yaptığı otobandır, kilometre başına 95 kuruş. 50 kilometre yol gidiyor yaklaşık Çeşme’ye, 53 - 54, ve 48 lira, bilemedin 50 lira para ödüyorlar. İzmir’den Çeşme’ye doğru gidersen bu, Turgut Özal’ın 'Semra, koy bir kaset de keyfimize bakalım' dediği otoyol, açarken. Allah rahmet eylesin. 50 lira. Ama bu tarafa gidersen, Tayyip Erdoğan’ın, 'Yap, işlet, devret' diye yaptırdığı İstanbul Otoyolu. Aynı kilometreyi gidiyorsun Akhisar’a doğru, kilometresi beş lira, ödeyeceğim para 50 kilometrede 250 lira."

Özelleştirmenin yaratacağı ekonomik tabloyu aktaran Özel, ihaleye katılmayı düşünen şirketlere doğrudan seslendi:

"Şimdi bu özelleştirme ile bir, ucuz otobanların hepsi beş kat pahalılaşacak. Bu özelleştirme ile iki, İstanbul’daki birinci ve ikinci köprü şimdi 50 lira iken en az 2-2,5 kat pahalılaşacak ve üçüncü köprüden pahalı olacak. Üçüncüsü, İzmir’de ve Bursa’daki çevre yolları… Yani otobanın gelip İzmir’in etrafından geçtiği çevre yolu, Bursa’daki çevre yolu bugüne kadar bedavaydı. Şimdi çevre yolları da dün özelleştirmeye alınmış, bunlar da paralı olacak. Aylardır bunun için uyarıyoruz, dinlemiyorlar. Şimdi böyle bir kötülüğü yaptılar. Yaptıkları şudur: Altın yumurtlayan tavuğu kesiyorlar."

"Devlet bunu yapmış, maliyeti bitmiş. Dün akşam özelleştirmeye aldıklarından o ucuz paralarla devlet 700 milyon lira para topluyor. Şimdi bunlar burayı 3, 3,5, 4 milyar lira peşin para verene 25 yıllığına verecekler. Adam gelecek, beş kat zam yapacak. Verdiği parayı bir iki yılda çıkaracak, sonra 23 sene sırtımızdan haraç alacak. Buradan Erdoğan’a sözüm şu: Kazanmak için para lazım, çaresizsin. Onu görüyorum. Bu ihaleye girecek olanlara ve 25 yıllık gelir için bugünkü paranın, beş yıllık tutarını ama zam yapınca neredeyse 1,5-2 yıllık tutarıyla burayı alacak olanlara söylüyorum, seneye geleceğiz, iktidara geleceğiz. Bütün otoyolları devletleştireceğiz."

"YENİ Parti iktidarında elbette temel atıp, binalar, hizmetler yapacağız ama bir şey yıkacağız. O otobanlardaki gişelerin hepsini yıkacağız. Millete bedava olacak. Almanya’da otobanlar transit geçene paralı, Alman vatandaşına bedava. Türkiye’de de devletin otobanları derhal tekrar geri alınacak ve ücretsiz olacak. Bu yaptıkları, 20 sene geçiş garantisi verdikleri uluslararası tahkim mahkim ama kimse, uluslararası tahkime göre de zarar edeceği bir anlaşmaya zorlanamaz. O ihanet anlaşmalarını yırtıp atacağız, bütün otobanları milletin yapacağız."

"En düşük emekli maaşı bir asgari ücret, yani 39 bin lira olmalı"

Emeklilerin alım gücündeki gerilemeye değinen Özel, iktidarın ekonomi politikalarını eleştirerek gelir dağılımındaki adaletsizliğe dikkat çekti:

"Hiç şüphe yok ki Türkiye’deki emekliler, dünya siyaset tarihinde karşılaşılmamış bir vefasızlıkla karşı karşıya. 24 yıl önce bu iktidar geldiğinde yani 2002 yılında en düşük emekli maaşı sekiz çeyrek altın alıyordu. Bugün en düşük emekli maaşı 23 bin 500 lira, iki çeyrek altını zor alıyor. Emekliler geçmişte emekli olup, huzura erip hatta belki çocuğuna, torununa yardım edebilen durumdayken şimdi evleri yoksa aldıkları maaşı eğer kiraya verirlerse aç kalıyorlar. Bunun en iyi örneği de Edirne. Çünkü ortalama ev kirası 23 bin lira, en düşük emekli maaşı 23 bin 500 lira. Yani evin yoksa kira ödersen aç kalırsın, karnını doyurursan sokakta kalırsın."

Emekli maaşlarına yönelik partisinin taahhüdünü açıklayan Özel, sözlerini şöyle tamamladı:

"Ben, gelir gelmez, biz geldikten üç ay sonraki en düşük emekli maaşı asgari ücret olacak diyorum. Bakıyorlar, 'Olur mu?' diyorlar. Bizim hesabımıza göre bugün asgari ücret 39 bin lira olmalı ve en düşük emekli maaşı da bir asgari ücret olmalıdır. Bu iktidarın emekliye yaptığını hatırlamak için sekiz çeyrek altından iki çeyrek altına düşürdü ya da en düşük emekli maaşı bir buçuk asgari ücretti geldiklerinde, bugün asgari ücretin çok çok altında kaldı. Biz geldiğimizde ilk dönem en düşük emekli maaşı bir asgari ücret olacak, bir sonraki döneme kadar bir buçuk asgari ücrete çıkacak. Hiç yolu yok."

"Her şeye para bulanların emekliye para bulamaması, emekliyi bu hale getirmesi bilinçli bir tercihtir. Bugün için ortalama emekli maaşı 27 bin lira. En düşük emekli maaşı 23 bin lira. Normalde en düşük emekli maaşı 23 bin lira ise ortalama 35 bin lira olur. Yüzde 50 üstünde olur. Ne demek bu? Hepinizi kutu kola gibi ezmişler, en aşağıda birleştirmişler. Buradan her birinize söz olsun, o nasırlı ellerinizden öpüyorum, her birinize söz olsun ki hak ettiğiniz gibi bir emeklilik yaşayacaksınız."

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!