Hürriyet'ten Mehmet Arslan'a konuşan Hacıosmanoğlu, görevini bırakacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını ifade etti. TFF Başkanı, istifa etmeyeceğini vurgulayarak kendisine yönelik eleştirilere de tepki gösterdi.

Hacıosmanoğlu, açıklamasında, "İstifa etmeyeceğim. Siz beni tanımadınız mı? Türk futbolundaki bütün pislikleri benim üzerime yıkamazsınız. Temiz futbol için mücadeleye devam edeceğiz" ifadelerini kullandı.

Ankara İli, Sincan İlçesi, Saraycık Mahallesi İlkokulu (32 Derslik) Yapım İşi yapım işi 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 19 uncu maddesine göre açık ihale usulü ile ihale edilecek olup, teklifler sadece elektronik ortamda EKAP üzerinden alınacaktır.
İhaleye ilişkin ayrıntılı bilgiler aşağıda yer almaktadır:

2- İhalenin

3- İhale konusu yapım işinin

4- Katılım ve yeterlik kriterleri:
4.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgelere aşağıda yer verilmiştir:
4.1.1. Teklif mektubu.
4.1.2. Teklif vermeye yetkili olunduğunu gösteren bilgi ve belgeler:
4.1.2.1. Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.2.2. Vekâleten ihaleye katılma halinde vekile ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.3. Geçici teminat.
4.1.4 İsteklinin iş ortaklığı olması halinde iş ortaklığı beyannamesi.

5- Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sadece fiyat esasına göre belirlenecektir.

6- İhaleye sadece yerli istekliler katılabilecektir.

7- İhaleye teklif verecek olanların, EKAP hesabına giriş yaparak ihale dokümanını indirmeleri zorunludur.

8-Teklifler, EKAP üzerinden teklif mektubu ile ihaleye katılım belgesi ve diğer ekler kullanılarak hazırlanacak ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden gönderilecektir.

9- İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir. İhale sonucunda, üzerine ihale yapılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.

10- Bu ihalede, işin tamamı için teklif verilecektir.

11- İstekliler teklif ettikleri bedelin %3’ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir.

12- Bu ihalede elektronik eksiltme yapılmayacaktır.

13- Verilen tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 120 (YüzYirmi) takvim günüdür.

14- Konsorsiyum olarak ihaleye teklif verilemez.

15- Diğer hususlar:

İhalede Uygulanacak Sınır Değer Katsayısı (N) : 1
Sınır değerin altında teklif sunan isteklilerin teklifleri açıklama istenilmeksizin reddedilecektir.

EMRE TİLEV KİMDİR?

Emre Tilev, Türk spor medyasının uzun soluklu isimlerinden biri. Ankara'nın Aydınlıkevler semtinde doğan Tilev'in çocukluk ve gençlik yıllarının önemli bir bölümü İzmir'de geçti. İlkokul yıllarında ailesinin İzmir'e taşınmasının ardından eğitimine burada devam etti.

Genç yaşlarda atletizmle ilgilenen Tilev, geçirdiği trafik kazasının ardından aktif spor yaşamını sürdürmekte zorlandı. Bu dönemde gazetecilik ve özellikle spor medyasına olan ilgisi daha da arttı. Kaynaklarda, çocukluk döneminden itibaren spor spikeri olmayı hedeflediği aktarılıyor.

EMRE TİLEV KAÇ YAŞINDA?

Emre Tilev, 16 Nisan 1971 doğumlu. Buna göre deneyimli spor spikeri 2026 yılı itibarıyla 55 yaşında.

Tilev'in doğum yeri Ankara olarak kayıtlarda yer alırken, yaşamının önemli bir bölümünü İzmir'de geçirmesi nedeniyle biyografisinde İzmir bağlantısı da öne çıkıyor.

EMRE TİLEV NERELİ?

Emre Tilev Ankara'da doğdu. Çocukluk döneminde babasının görevi nedeniyle ailesiyle birlikte İzmir'e taşındı ve ortaokul ile lise eğitimini burada tamamladı.

Tilev, geçmişte verdiği röportajlarda Ankara'da doğduğunu, ailesinin ise İzmir bağlantısı bulunduğunu ifade etti.

EMRE TİLEV HANGİ ÜNİVERSİTEDEN MEZUN?

Emre Tilev, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü mezunu.

Üniversite eğitimi için Samsun'a giden Tilev, öğrencilik yıllarında yerel radyo ve televizyonlarda çalışmaya başladı. Böylece eğitim aldığı alanın dışında spor medyasına yönelerek profesyonel yayıncılık kariyerinin ilk adımlarını attı.

EMRE TİLEV SPİKERLİĞE NASIL BAŞLADI?

Emre Tilev'in medya kariyerinin başlangıcı Samsun yıllarına dayanıyor. Üniversite öğrencisiyken Samsun'daki yerel televizyon ve radyolarda maç anlatmaya başlayan Tilev, Samsun TV, Gözde TV ve Bafra FM gibi yerel yayın kuruluşlarında görev yaptı.

1994 yılı ise Tilev'in kariyerinde önemli bir dönüm noktası oldu. Show TV'de İlker Yasin'in ekibiyle çalışmaya başlayan spiker, böylece ulusal televizyon yayıncılığına geçti.

EMRE TİLEV HANGİ KANALLARDA ÇALIŞTI?

Tilev'in uzun yayıncılık kariyerinde çok sayıda televizyon kanalı bulunuyor. Emre Tilev'in görev yaptığı öne çıkan yayın kuruluşları arasında Show TV, Cine5, Süpersport, ATV, Kanal 1, Kanal D, D-Smart, CNN Türk, TV100 ve Tivibu Spor yer aldı.

Türk Telekom tarafından 2020 yılında yapılan açıklamada, Tilev'in Tivibu'nun Spor Yayın Yönetimi Müdürlüğü görevine getirildiği duyuruldu. Açıklamada deneyimli spikerin o tarihe kadar medya sektöründe 26 yıllık tecrübeye sahip olduğu belirtildi.

FORMULA 1 YAYINLARIYLA DA TANINDI

Emre Tilev'in kariyerindeki önemli başlıklardan biri Formula 1 yayınları oldu. Tilev, Cine5 döneminde Türkiye televizyonlarında Formula 1 yarışlarının anlatımında görev alan isimler arasında yer aldı.

Bunun yanı sıra İngiltere, İtalya, İspanya ve Portekiz liglerinden futbol karşılaşmalarının yanı sıra Avrupa kupalarında da mikrofon başına geçti.

ŞAMPİYONLAR LİGİ MAÇLARINI ANLATTI

Tilev'in geniş kitleler tarafından tanınmasında UEFA Şampiyonlar Ligi maçları önemli rol oynadı. D-Smart ve Star TV'nin yayın haklarına sahip olduğu dönemlerde Avrupa futbolunun önemli karşılaşmalarında maç anlatımı yaptı.

Kendine özgü anlatım tarzı ve maç sırasında kullandığı ifadeler, Tilev'in spor spikerleri arasında öne çıkmasını sağladı.

EMRE TİLEV AKADEMİSYENLİK DE YAPTI

Emre Tilev yalnızca televizyon ekranlarında değil, eğitim alanında da çalışmalar yürüttü. Çeşitli üniversitelerin iletişim fakültelerinde öğretim görevlisi olarak görev yapan Tilev; spikerlik, iletişim, diksiyon, spor yayıncılığı ve sunum teknikleri üzerine ders ve eğitimler verdi.

Tilev ayrıca işletme alanında yüksek lisans eğitimi aldı. Mesleki kariyerinde iletişim becerileri, liderlik, NLP ve sunuculuk konularında da çalışmalar yaptı.

EMRE TİLEV EVLİ Mİ, ÇOCUĞU VAR MI?

Emre Tilev evli ve bir çocuk babası. Tilev, geçmişte verdiği röportajlarda oğlunun adının Emrecan olduğunu açıklamıştı.

Özel hayatını büyük ölçüde kamuoyunun dışında tutan Tilev, sosyal medya hesaplarında ağırlıklı olarak futbol, spor yayıncılığı ve güncel spor gelişmelerine ilişkin paylaşımlar yapıyor.

EMRE TİLEV ŞİMDİ HANGİ KANALDA?

Emre Tilev, 2025 ve 2026 yıllarında Sıfır TV bünyesinde program müdürü ve spor spikeri olarak gündeme geldi. Kocaeli Üniversitesi İşletme Kulübü tarafından düzenlenen Altın Körfez Ödülleri'nde üniversite öğrencilerinin oylarıyla “Yılın en iyi spor spikeri” seçildiği açıklandı.

2026 yılında TFF 2. Lig ve TFF 3. Lig yayınlarıyla ilgili gelişmeler sırasında da Tilev'in adı Sıfır TV ile birlikte gündeme geldi. Bununla birlikte yayın kuruluşlarındaki görev değişiklikleri nedeniyle güncel kurumsal pozisyonuna ilişkin bilgiler zaman içinde değişebiliyor.

EMRE TİLEV'İN KARİYERİ

Emre Tilev, yerel radyolarda başlayan yayıncılık serüvenini ulusal televizyonlara taşıyan ve Türkiye'de spor spikerliği denildiğinde öne çıkan isimlerden biri oldu. Futbol ve Formula 1 başta olmak üzere farklı spor organizasyonlarında mikrofon başına geçen Tilev; spikerliğin yanı sıra spor müdürlüğü, yayın yöneticiliği, program sunuculuğu ve akademisyenlik görevlerinde bulundu.

Seçer ve belediye başkanlarının ifade işlemleri bugün sabah saat 10.15'te başladı ve saat 20.35'te sona erdi. Vahap Seçer ve diğer belediye başkanlarının yarın sabaha karşı sağlık kontrolünün ardından adliyeye sevk edilmesi bekleniyor. Bunun üzerine CHP İl Başkanlığı, Mersin Adliye Binası önüne "Mersin seçtiğine sahip çıkıyor" başlıklı çağrı yaptı. Saat 07.00'ye yapılan "Belediye başkanlatımızın haksız ve hukuksuz şekilde gözalrına alınmasına karşı sesimizi yükseltmek için hep birlikte Mersin Adliyesi'nde buluşuyoruz" denildi.

Edinilen bilgiye göre Ankara Büyükşehir Belediye (ABB) Başkanı Mansur Yavaş, Seçer'e destek olmak amacıyla Mersin'e gelecek.

GONCA CİLASUN UZAK ŞEHİR İÇİN NEDEN 8 KİLO VERDİ?

Uzak Şehir’in hikâyesinde Sadakat Albora, oğlu Boran’ın ölümünün ardından ağır bir vicdan yüküyle karşı karşıya kaldı. Dizinin sezon finalinde yaşanan gelişmelerin ardından karakterin yeni sezondaki daha yorgun ve çökmüş görünümü de izleyicilerin dikkatini çekti.

Gonca Cilasun, bu değişimin yalnızca makyaj veya kostümle sınırlı kalmasını istemedi. Sadakat’in yaşadığı evlat acısının karakterin bedenine de yansıması gerektiğini düşünen oyuncu, rol için 8 kilo verdiğini açıkladı.

Cilasun, Sadakat’in kendi çocuğunu kaybetmesinin taşıması son derece ağır bir durum olduğunu belirtirken, karakterin yaşadığı vicdan azabının fiziksel görüntüsünde de hissedilmesini amaçladığını ifade etti. Oyuncu, Sadakat’in hikâyesini oynarken karakterin yaşadığı acının büyüklüğüne her bölüm yeniden şaşırdığını da söyledi.

SADAKAT ALBORA'NIN HİKÂYESİNDE NE OLDU?

Uzak Şehir’de Albora ailesinin önemli isimlerinden biri olan Sadakat, dizinin başından itibaren ailesi üzerindeki güçlü etkisiyle öne çıktı. Ancak Boran’ın ölümü karakter açısından hikâyenin en önemli kırılma noktalarından birine dönüştü.

Alya ile Cihan’ın düğününde yaşanan olaylarda Şahin hayatını kaybederken, Boran yeniden Cihan’ı vurmak üzere harekete geçti. Bunun üzerine Sadakat, kendi oğlunu vurdu. Yeni sezonda Boran’ın ölümünün ardından Sadakat’in yaşadığı suçluluk ve evlat acısı karakterin hikâyesinin merkezine yerleşti.

Gonca Cilasun’un 8 kilo verme kararının da senaryodaki bu değişimi seyirciye daha güçlü aktarma düşüncesinden kaynaklandığı belirtildi.

GONCA CİLASUN KİMDİR?

Gonca Cilasun, 1966 yılında İstanbul’da dünyaya geldi. Oyunculuk eğitimini Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Oyunculuk Bölümü’nde tamamladı. Tiyatro kökenli sanatçı, daha sonra televizyon ve sinema projelerinde de kamera karşısına geçti.

Uzun yıllara yayılan oyunculuk kariyerinde farklı karakterlere hayat veren Cilasun; özellikle Karagül, Gülizar, Çarpışma, Sefirin Kızı, Ateş Kuşları ve Uzak Şehir gibi yapımlardaki rolleriyle geniş bir izleyici kitlesine ulaştı.

2024 yılında yayın hayatına başlayan Uzak Şehir’de Sadakat Albora karakterini canlandırmaya başlayan oyuncu, dizinin ana oyuncu kadrosunda Ozan Akbaba, Sinem Ünsal, Müfit Kayacan, Sahra Şaş, Atakan Özkaya ve Dilin Döğer gibi isimlerle birlikte yer aldı.

GONCA CİLASUN KAÇ YAŞINDA, NERELİ?

1966 doğumlu olan Gonca Cilasun, 2026 yılı itibarıyla 60 yaşında. İstanbul doğumlu olan oyuncu, üniversite eğitimini ise Ankara’da tamamladı.

Cilasun’un doğum gününe ilişkin internet kaynaklarında farklı tarihler yer alıyor. Buna karşılık 1966 yılı ve İstanbul doğumlu olduğu bilgisi birden fazla biyografi kaynağında ortak şekilde bulunuyor.

GONCA CİLASUN HANGİ DİZİLERDE OYNADI?

Gonca Cilasun’un kamera önü kariyeri 2010’lu yılların başında başladı. Oyuncunun televizyon kariyerinde farklı dönemlerde dramdan aile dizilerine kadar birçok yapım bulunuyor.

Cilasun’un rol aldığı öne çıkan yapımlardan bazıları şöyle:

• Uzak Şehir – Sadakat Albora

• Ateş Kuşları – Hacer

• Sefirin Kızı – Halise Efeoğlu

• Çarpışma – Serpil Korkmaz

• Gülizar – Muazzez

• Kırlangıç Fırtınası – Sultan

• Karagül – Fikriye

• Not Defteri – Hafize

• Benim Hâlâ Umudum Var

• Merhamet

• Umutsuz Ev Kadınları

• Arka Sıradakiler

Cilasun ayrıca sinema projelerinde de kamera karşısına geçti. Televizyon kariyerinde özellikle güçlü anne ve aile figürlerini canlandırdığı karakterlerle tanındı.

UZAK ŞEHİR'DE SADAKAT ROLÜNÜ KENDİSİ SEÇTİ

Gonca Cilasun’un Uzak Şehir’e katılma sürecinde dikkat çeken bir ayrıntı da Sadakat karakterinin seçimi oldu. Oyuncu daha önce yaptığı açıklamada kendisine ilk olarak Fidan karakterinin teklif edildiğini ancak senaryoyu okuduktan sonra Sadakat’i canlandırmak istediğini anlatmıştı.

Kendisinin Sadakat Albora ile karakter olarak oldukça farklı olduğunu belirten Cilasun, tam da bu farklılığın rolü kendisi için ilgi çekici hale getirdiğini ifade etti. Oyuncu ayrıca Sadakat’in geçmişini ve davranışlarının arkasındaki nedenleri anlamaya çalışarak karakteri oluşturduğunu söyledi.

Cilasun, başka bir röportajında Sadakat’i izleyici olarak kendisinin de zaman zaman rahatsız edici bulduğunu ancak karakterin güçlü öngörülere sahip olduğunu dile getirdi. Rolün gerektirdiği inandırıcılığı artırmak amacıyla silah kullanmayı da öğrendiğini anlattı.

GONCA CİLASUN UZAK ŞEHİR'DE KİMİ OYNUYOR?

Gonca Cilasun, Uzak Şehir dizisinde Sadakat Albora karakterine hayat veriyor. Albora ailesinin güçlü ve otoriter isimlerinden biri olan Sadakat, ailesini koruma isteğiyle aldığı sert kararlar nedeniyle dizinin en fazla konuşulan karakterlerinden biri konumunda.

Sadakat’in hikâyesi son dönemde Boran’ın ölümü ve bunun ardından yaşadığı evlat acısıyla yeni bir boyuta taşındı. Gonca Cilasun da karakterin yaşadığı değişimin yalnızca oyunculukla değil fiziksel görünümle de hissedilebilmesi için 8 kilo verdiğini açıklayarak Uzak Şehir’deki rolüne yönelik hazırlığını ortaya koydu.

Rapora göre deprem, yerin 7 kilometre derinliğinde meydana geldi. Depremin merkez üssüne en yakın yerleşim yeri; 7,114 kilometre uzaklıktaki Feke ilçesine bağlı Akoluk köyü oldu.

Depremin hangi faydan kaynaklandığının, ayrıntılı sismolojik ve saha çalışmaları sonucunda belirleneceğini bildirildi.

Raporda, bölgede 1900 yılından bu yana büyüklüğü 4 ve üzerinde 32 deprem meydana geldiği, bunların en büyüğünün 5,7 olduğu belirtildi.

Bölgede ayrıca 1900 öncesine ait 3 tarihsel deprem kaydı bulunduğu kaydedildi.

146 ivmeölçerden alınan verilere göre en yüksek ivme, Saimbeyli’deki 0131 kodlu istasyonda doğu-batı bileşeninde 83,454 gal olarak ölçüldü.

AFAD, rapordaki bilgilerin depremi izleyen ilk bir saat içinde üretilen verilerle hazırlandığını belirterek, bölgede hasarlı yapı bulunması halinde bu yapıların kullanılmaması uyarısında bulundu.

Bir sosyal medya kullanıcısı, Tugay’a AKP’ye geçmesi durumunda belediyede çalışanların işten çıkarılıp çıkarılmayacağını sordu. Tugay ise bu soruya, “Çalışan işinde gücünde olan hiç kimseye bir şey yapmadık. Bundan sonra da işini yapan hiçbir kimseye hiçbir şey olmaz” sözleriyle yanıt verdi.

Tugay’ın açıklamasında AKP’ye katılacağına ilişkin doğrudan bir ifade bulunmazken, söz konusu yanıt sosyal medyada farklı yorumlara neden oldu. Bazı kullanıcılar açıklamayı, parti değişikliği iddialarıyla bağlantılı bir mesaj olarak değerlendirdi.

7 Ekim iddiası gündemde

Tugay’ın 7 Ekim’de AKP’ye katılacağı ve AKP Grup Toplantısı sırasında Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın rozet takacağı öne sürüldü.

Ancak Tugay’ın AKP’ye geçeceğine ilişkin şu ana kadar ne kendisinden ne de AKP’den resmi bir açıklama geldi.

CHP’den istifa ederek görevini bağımsız olarak sürdüren Tugay, daha önce AKP’ye katılacağı yönündeki iddiaları reddetmiş ve görevine bağımsız şekilde devam edeceğini açıklamıştı.

"Bu Bir Kaza Değil, Cinayet"

Bağımsız Maden İş Sendikası Genel Merkez Hukuk ve TİS Sekreteri Volkan Çetin, 5 madencinin hayatını kaybetmesinden dolayı büyük üzüntü ve öfke yaşadıklarını belirterek, şunları söyledi:

“1 Ekim günü beş arkadaşımızı kaybettik, çok öfkeliyiz. Sendikamız Türkiye’de her yıl binlerce insanın, işçi ölümlerinin gerçekleştiğinin farkında ve bugün bir yöneticimiz, dört üyemiz olmak üzere yönetici arkadaşlarımız, üye arkadaşlarımız iş cinayetlerini önlemek için çalışıyorlardı. Fakat bugün çok acı bir tabloyla baş başayız. İş cinayetleri olmasın diye mücadele veren yöneticimiz Ramazan İnce'yi de kaybettik. Biliyoruz ki biz bu bir kaza değil. Bu cinayet ve bu cinayetin sorumlularından mutlaka hesap soracağız ama mutlaka hesap soracağız. Bu bizim baş davamız oldu. Yoldaşlarımızı toprağı gömenlerden hesabını soracağız. İmbat Madencilik, bu yörede 40 yıldır madencilik yapan bir işletme ve övündüğü noktalardan biri de iş sağlığı ve güvenliği. Fakat İmbat Madencilik artı kodlarda çalışan bir ocaktı. Son birkaç yıldan beri eksi kodlarda çalışmaya başladı. Eksi kodlarda çalıştıktan sonra bu madencilikte daha fazla tehlikeler oluşuyor. Bu tehlikelerin farkındaydı İmbat Madencilik. Farkında olmasına rağmen Doğu 3 panosunun yangından kapalı olmasından dolayı Doğu 5'i hızlı bir şekilde üretime geçmek için iş sağlığı ve güvenliğini hiçe saymıştır. Hemen bir an önce kâr hırsıyla Doğu 5 panosunu bir an önce üretime geçirebilmek için alması gereken önlemleri almamıştır. Tavan taşı dediğimiz taşın göçmesi sonucuyla 5 arkadaşımızı yitirdik. Fakat tavan taşının göçmesi olağan bir durum. Her zaman olabilecek bir durum. Bu duruma karşı yeteri kadar tahkimat önlemleri almamıştır. Bu tahkimatları almamasından dolayı daha fazla hırs, daha fazla kazanç sebebiyle 5 arkadaşımızı katletmiştir. Kanları ellerindedir. Fakat biz bu kanların hesabını soracağız, muhakkak ki soracağız.”

"Denetlemeciler 'Bu Ocak Çalışabilir' Dedi"

Ocağın olaydan önce denetlendiğini de belirten Çetin, denetim süreci ve ilgili bakanlıkların sorumluluğuna ilişkin şöyle konuştu:

“Daha üç gün önce bu ocaktan denetlemeciler çıktı. Denetlemeciler ‘bu ocak çalışabilir’ dedi. 'Bu ocak çalışabilir' diyen denetlemeciler, bunları gönderen Çalışma Bakanlığı, Enerji Bakanlığı en az ama en az İmbat kadar sorumludur. Bunların hepsi yargılanmalıdır, istifa etmelidir. Bu arkadaşlarımızı bile bile katlettiler. Neden? Daha fazla kazanç uğruna. Doğu 3 panosu yangından dolayı kapalı olduğu için bir an önce üretim... Tek dertleri; bir an önce üretim, başka açıklaması yok. 'Tavan çökmesi' denilen, madenciliği bilenler bilir, olayda tahkimat yeteri kadar alınsaydı bu kasalar dayanacaktı. Bu kasalar dayanamadığından dolayı arkadaşlarımızın bugün hepsi toprak altında. Elleri kana bulaştı İmbat'çıların. Yıllardan beri onlarca yüzlerce insanı kanı var İmbat Madenciliğin elinde. İmbat Madencilik güveniyor kendine, Soma havzasında tek başına kaldı. ‘Soma bana muhtaç, ben olmadım mı Soma olmaz’ diyor. Bunun özgüveni, bunun gücüyle ‘ne yaparsam yapayım benden hesap sorulamaz’ diyor. Ama bilmediği bir şey var. Burada Bağımsız Maden-İş Sendikası var. Bunun sorumlularından tek tek hesap sorulacak. Soma’nın siyasetine, devletine, her kurumuna hükmeden İmbat Madencilik burada bir avuç insanın olduğu bağımsız Maden-İş Sendikasına hükmedemeyecek. Biz bunun sorumlarından hesabı soracağız.”

"Kardeşlerimizin Kanı Yerde Kalmayacak"

Hayatını kaybeden sendika yöneticisi Ramazan İnce’nin iş cinayetlerini önlemek için mücadele ettiğini vurgulayan Çetin, sendikanın, olayın ardından bir süre açıklama yapmamasına yönelik eleştirilere şöyle yanıt verdi:

“Ramazan kardeşimiz Bağımsız Maden-İş Sendikası yöneticiliği yapıyor iş cinayetlerini önlemek için. Ne kadar manidar bir durum. İş cinayetlerini önlemek için mücadele eden arkadaşımız iş cinayetine kurban gitti. Şimdi biz bunun hesabını sormazsak kendimize, çoluğumuzun çocuğumuzun yüzüne, arkadaşlarımızın yüzüne bakamayız. Bunun hesabı muhakkak ki sorulacak. Bağımsız Maden-İş Sendikası 3 gündür susuyor. ‘Neden susuyor?’ diyenler oldu. Bilsinler ki biz arkadaşlarımızı toprağa verene, yasımızı tutana kadar sessizdik. Ama bunun hesabı muhakkak ki sorulacak. Ankara'daki, Çayırhan’daki gibi. Bir hafta hapishanede yatırıp, tamam susuldu, Bağımsız Maden-İş'te Ankara'dan çekildi, Doruk eylemi bitti, 'hadi arka kapıdan salalım.' Yok öyle bir dünya. Kim ise en altından en üstüne kadar, hesabını verecek, hesabını soracağız. Tüm Soma, tüm Türkiye bunu bilsin. Kardeşlerimizin, yoldaşlarımızın hesabı, kanı yerde kalmayacak.”

Çetin: "Emniyetsiz Ortam Vardı"

Bağımsız Maden İş Sendikası Ege 1 Nolu Şube Başkanı Süleyman Çetin de olay sırasında Doğu 4 panosunda çalıştığını, göçük haberinin ardından Doğu 5 panosuna giderek arama çalışmalarına katıldığını anlattı. Çetin, çalışma ortamının emniyetsiz olduğunu belirterek, şöyle konuştu:

“Doğu 4 panosunda çalışıyordum ben. Olay haberi geldi. Alel acele Doğu 5 panosuna gittim. Gerçekten de çalışma arkadaşlarım, yol arkadaşlarım çok vahim bir şekilde iş kazası değil, cinayet... Orada aramalara katıldım. Arkadaşlarımıza belki sağ salim ulaşabiliriz diye ama imkansız olduğunu gördük. Orada gözlemlediğim kadarıyla emniyetsiz çalışma vardı, emniyetsiz ortam vardı. Bu emniyetsiz ortamı her gün bu iş yerine giren temsilciler görmedi mi? Bu temsilciler bu işçilerin parasını alıyor. Bu işçilerin iş sağlığı ve iş güvenliğini sağlayamıyor. Türkiye Maden İşçileri Sendikası resmen bir sarı sendikadır. İşçilerin can ve iş sağlığını sağlayamıyor. Dışarı çıktığımda arkadaşlarımızın ailelerine bir şey diyemedim Arkadaşlarımızın öldüğü bu iş yerinde bu sarı sendikacılara sendikacılık yaptırmayacağım. Yapmayın böyle sendikacılık, böyle sendikacılık olmaz. Böyle işçi savunulmaz. Lanet olsun sizin gibi sendikacılığa. İmbat Madencilik'te ben 20 yıldan beri çalışıyorum. 20 yıldan beri aynı düzen, aynı sistem değişmedi. Biri gidiyor, biri geliyor. İmbat Madencilik'te işçiler denetleyecek bundan sonra, işçiler gözlemleyecek. Kafasına takılan her şeyi işçiler bize bildirecek. Çok üzgünüz, çok öfkeliyiz, çok kızgınım. Diyecek bir şey de bulamıyorum.”

Atıcı: "Onlar Para Saydı, Bizler Nefes Saydık"

Bağımsız Maden İş Sendikası Eğitim Sekreteri Serdar Atıcı ise hayatını kaybeden madencilerin geride bıraktığı ailelere dikkati çekerek, Ramazan İnce’nin eşyalarını ailesine teslim ettiği sırada yaşadıklarını şöyle anlattı:

“1 Ekim 2026 yılında 5 arkadaşımızı kaybettik. Aslında 5 arkadaşımızı değil, 5 anneyi, babayı, 4 eşi, Ramazan İnce kardeşimizin kız arkadaşını, 9 çocuğu ve sayısız dostlarımızı gözü yaşlı bıraktı. Bu çok ağır bir şey. Kaç zamandan beri bilinen bir şeyi bilmiyormuş gibi bir şekilde hiçe saydılar. Onlar para saydı, bizler nefes saydık. Biz nefes saymak zorunda değiliz. Bize şunu söylüyorlar: Biz olmazsak hiçbir şey olmaz, işçi olmaz. Asıl işçi olmazsa hiç kimse olamaz. İşçi olacak ki senin cebine para girecek. Sen işçinin alın terini vereceksin ama vermedin. İş sağlığı ve güvenliğinden kaçtın. Bu bir maliyet. Maliyetten kaçtın. Bir an önce para saymanın hedefine gittin. Bu yenilir, yutulur bir şey değil. Ben dün Ramazan İnce arkadaşımızın ve yöneticimizin evine eşyalarını teslim etmeye gittiğimde hiçbir şey diyemedim. Diyecek bir sözüm yoktu. Kardeşi ‘kardeşimin eşyaları geldi ama kardeşim nerede’ dedi. Hiçbir cevap veremedim. Veremeyiz de. Bu bir resmen cinayettir. Bilinerek ve isteyerek yapılmış gibi. Diyecek bir şey bulamıyorum. Sözün bittiği yer.”

Batı: "Her Türlü Mücadeleyi Vereceğiz"

Bağımsız Maden İş Sendikası Avukatı Lütfi Sabri Batı da olaydan sonra sendikanın ayrıntılı açıklama yapmamasının nedeninin hayatını kaybeden madencilerin yasını tutmak olduğunu söyledi. Hukuki sürecin takipçisi olacaklarını belirten Batı, şunları söyledi:

“Yasta olduğumuz için birkaç gündür olayın, katliamın yaşandığı günden bu yana kamuoyunu bilgilendirecek detaylı açıklamalar yapmadık. Çünkü önce bu kardeşlerimizin; başta şube yöneticimiz, burada beraber dirsek çürüttüğümüz, toplantılarda bu İmbat'ın sorunlarını nasıl çözeriz diye tartıştığımız, iş cinayetlerini nasıl engelleriz diye konuştuğumuz Ramazan İnce başta olmak üzere diğer dört üyemizle beraber burada beş madencimizin acısını yaşıyoruz. Her gün aileleriyle görüşüyoruz. Mezarları başında kendilerini son yolculuklarına uğurladık. Tüm bunlar yaşanırken bir yandan da sendika olarak hem Türkiye işçi sınıfına hem Soma halkına, Türkiye madencilerine karşı sorumluluğumuzu yerine getirmek amacıyla elimizden geldiğince eline madenci kanı bulaşmış, kim varsa hesap sormak üzere çalışmaya başladık.

Acımız taze ama buradan şunu söylemekte hiçbir beis görmüyoruz: İmbat'ın en tepesinden en aşağısına en aşağısından en yukarısına kadar zerrece eline madenci kanı bulaşmış olan kim varsa hapiste çürümesi için, hayatının sonuna kadar güneşi görmemesi için bizim yerin altına koyduğumuz beş arkadaşımızın hayatlarının bir daha güneşi göremeyecekleri gerçeğiyle yüzleşerek, tek birinin bile bir daha güneşi duvarların arasından görmemesi için elimizden gelen mücadeleyi yapacağız."

Yıllar önce yine Soma'da yaşanan maden faciasında 301 madencinin yaşamını yitirdiğini hatırlatan Batı, "301'in avukatlığını yapan Selçuk Kozağaçlı cezaevinde yıllardır. Can Atalay yıllardır cezaevinde. 301'in hakkını savunan insanlar cezaevindeyken o katliamın failleri dışarıda serbest serbest dolaşıyorlar. Biz başımıza bunun gelmesi ihtimalini de daha kötüsünü d daha ağırını da başımıza gelebilecek her şeyi de göze alarak tek bir madencinin tek bir damla kanını yerde bırakmamak üzere söz verdik. Türkiye'nin her yerinde yıllardır madenciler canları içe sayıldığı için, gerekli önlemler alınmadığı için bu olayda örneğini gördüğümüz gibi bir an önce para kazanalım, bir an önce çekip gidelim, bir an önce paramızı sayalım diye katlediliyorlar. Bunun örneklerindeki gibi faillerin elinde madenci kanı bulunanların dışarıda rahat rahat gezmesine izin vermeyeceğiz. Bunun için de her türlü mücadeleyi vereceğiz.”

Çolak: "13 Mayıs’ın Tekrarını Yaşadık"

301 Madenciler Sosyal Yardımlaşma Derneği Başkanı İsmail Çolak da Soma’da daha önce yaşanan maden faciasını hatırlatarak iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine ilişkin eleştirilerde bulundu:

“Dünyanın ve Cumhuriyet tarihimizin en büyük iş cinayetinin yaşandığı bir şehirde 13 Mayıs'ın tekrarını yaşamış bulunmaktayız. Bu katliamlardan asla hiçbir ders almayan siyasal iktidar, sarı sendikalar ve sermaye sahipleri, Soma 13 Mayıs’tan sonra Ermenek’te 18 kişi, Şirvan'da 16 kişi, İliç’te, Amasra’da da olmak üzere işçi katliamları hala daha devam etmektedir. Bu katliamların sebepleri, sebep olanların kimler olduğu gayet net ve açıktır. Sermaye daha çok kazansın, çok daha kâr yapsın ama işçi sağlığı, iş güvenliği tedbirlerini almasın diyen, bizi yöneten, bizim başımızda yıllardır işçiyi ,emekçinin hakkını, emeğini sömüren insanlar... Bu işçiler asla yalnız değildir. Bu işçinin, emekçinin arkasında dağlar gibi Bağımsız Maden-İş Sendikası vardır. Bu sendika var olduğu sürece işçinin, emekçinin tüm hakları korunacaktır.”

Sendikanın Basın Açıklaması

Konuşmaların ardından Bağımsız Maden İş Sendikası tarafından hazırlanan basın açıklaması metni okundu. Açıklamada, geçmiş yıllarda Türkiye’nin farklı bölgelerinde meydana gelen maden ve işçi ölümleri hatırlatılarak, iş sağlığı ve güvenliği, sendikal örgütlenme ve denetim sistemine ilişkin değerlendirmelerde bulunuldu.

Sendikanın açıklamasında, göçüğün meydana geldiği Doğu 5 Panosu Ayak Hazırlık Bacası’ndaki çalışmalara ilişkin teknik değerlendirmeye yer verildi. Sendika, göçüğün oluşum sürecine ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:

“Katliamın yaşandığı Doğu 5 Panosu Ayak Hazırlık Bacası, henüz üretime başlamamış, şirketin bir an önce üretime başlama hırsıyla çalıştırdığı bir ayaktır. Şirketin bir an önce hazırlık aşamasını tamamlamak için yer altında kullanılacak ekipmanları monoray ile ayağa taşıması sürecinde, ekipmanlar açıklıktan geçmediği için ‘taban alma’ diye tabir edilen, monorayın geçtiği tünelin tabanının kazılması ile genişletilmesi ve derinleştirilmesi işi yapılmıştır. Bu işlem neticesinde tüneli taşıyan tavan kasalarını tutan tahkimat direklerinin altları boşaltılmıştır. Direk eklemeleri hızlı ve çabuk olsun diye yeteri kadar tabana gömülmemiştir. Monoraydan geçirilen ekipmanların yarattığı düşünülen dengesizlik ve galeri sürme işleminde tahkimatın üstünün akıtılması neticesinde oluşan boşluğun oturmasıyla desteksiz kalan kasaların çökmesi göçüğü meydana getirmiştir. Orta direklerde, şapkanın üstünde olması gereken kelepçe türü değil, bu direklere uygun olmayan J kancalar kullanılmıştır. Bu uygulama orta direklerin sağlam durmasına engel olmuştur. Soma havzasında bu zamana kadar artı kotlarda çalışan şirketler, formasyonun karakteristiği gereği tavan taşının sağlamlığına güvenip tahkimatı olması gerekenden zayıf tutma inisiyatifi kullanmışlardır. Ancak biliyoruz ki eksi kotlara inildiğinde tavan taşlarında fay etkisi ve riskler çoğalmaktadır. Eksi kotlarda metan gazının ve kömürün kalorisinin artması sebebiyle yangınlarda artış gündeme gelir. İmbat Madencilik, yaklaşık 40 yıldır bu havzada çalışan bir kurum olarak bu hakikatin bilincindeydi. Fakat Doğu 3 Panosunun yangın sebepli kapalı olması dolayısıyla Doğu 5 Panosunun hızlıca üretime geçirilmesi için bu gerçekler görmezden gelindi ve tahkimat zayıf tutuldu. Yukarıda bahsedilen aşırı özgüvenin yarattığı özensizlik ve ihmallerden dolayı 5 madenci kardeşimiz katledilmiştir. Sendikamız üyesi, yöneticisi ve dostu çok fazla deneyimli madenci, tekniker ve mühendisle, hem göçüğün yaşandığı ayakta çalışan ve yaralı olarak kurtulmuş hem de arama-kurtarma çalışmalarına katılmış madencilerle kurduğumuz Değerlendirme Kurulunda yaptığımız istişareler sonucu katliama dair teknik değerlendirmemiz bu şekildedir.”

Bakanlıklara Denetim Eleştirisi

Sendika açıklamasında göçüğün yaşandığı ocağın olaydan önce denetlendiğini belirtilerek, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na yönelik “Katliamın yaşandığı ocağın, göçükten iki gün önce denetlendiği, denetim sonucunda daha önce kapatılan bir maden panosunun tekrardan işletmeye açıldığı gerçeği, bu katliamda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın da sorumlu olduğunu göstermektedir. Türkiye yeraltı madencisi, dünya madenci ücretlerinin çok daha altında çalışmakta, her geçen gün özel sektör patronları tarafından öldürülmektedir. Bakanlıklar yaratılan bu gerçekliğin doğrudan sorumlusu olup, 5 madencinin katledilmesinde de muhatabımızdırlar" denildi.

Sendika Taleplerini Açıkladı

Bağımsız Maden İş Sendikası'nın açıklamasınrda atılması gereken adımlar ve talepler şöyle sıralandı:

"Bu işçi katliamının tüm sorumluları açığa çıkarılmalı ve derhal hesap vermelidir. Başta İmbat Madencilik’in yönetim kurulu üyeleri, yetkili müdürleri ve sorumlu yöneticileri olmak üzere; denetim ve gözetim yükümlülüklerini yerine getirmeyen, madendeki kuralsızlıklara göz yuman ve işçilerin yaşamını hiçe sayan bu düzenin sürmesine ortak olan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının ilgili bakanları, MAPEG ve TKİ’nin müdürleri ve sorumlu yöneticileri hakkında derhal soruşturma başlatılmalı; sorumluluğu bulunanlar görevden el çektirilmeli, ilgili bakanlar dahil tüm sorumlular yargı önüne çıkarılmalı ve gerekli adli yaptırımlar gecikmeksizin uygulanmalıdır.

Sendikamız üyesi beş işçinin yaşamını yitirdiği katliamın üzerinden dört gün geçmesine rağmen, ‘soruşturma başlatıldığı’ yönündeki soyut beyanlar dışında kamuoyuna somut ve tatmin edici hiçbir açıklama yapılmamıştır. Olayın tüm sorumluları derhal tespit edilmeli ve yargılanmalıdır. Ayrıca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, MAPEG ve TKİ tarafından İmbat Madencilik işletmesinde derhal kapsamlı, hızlı ve etkili bir soruşturma ve denetim yürütülmeli; işçilerin can güvenliğini tehdit eden tüm riskler tespit edilerek ortadan kaldırılmalı, yeni iş cinayetlerinin yaşanmasını önleyecek bütün tedbirler eksiksiz biçimde uygulanmalıdır. Maden ocakları kamulaştırılmalıdır. Sorumlu şirket yönetimi görevlerinden el çektirilip tutuklanmalıdır. Sorumlu Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar derhal istifa etmeli ve yargılanmalıdır. Sorumlu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan derhal istifa etmeli ve yargılanmalıdır. Yaşanan katliama dair işletmede yapılan incelemeler, bilirkişi çalışmaları, soruşturma ve açılan davalar kamuya açık ve şeffaf bir şekilde yürütülmelidir.”

Açıklamanın sonunda göçükte hayatını kaybeden 5 madencinin isimleri, yaşları ve ailelerine ilişkin bilgiler aktarıldı.

Kenan Yıldız için Avrupa devleri devrede

İtalyan basınından Football Italia'nın haberine göre Real Madrid, Bayern Münih ve Arsenal, Juventus'un 19 yaşındaki milli oyuncusu Kenan Yıldız'ın durumunu yakından takip ediyor.

Genç futbolcunun geleceğine ilişkin haberde, Juventus'un Kenan Yıldız için belirlediği bonservis beklentisinin de dikkat çekici seviyede olduğu belirtildi.

Juventus 100 milyon euro istiyor

Haberde yer alan bilgilere göre Juventus, Kenan Yıldız'ın piyasa değerini yaklaşık 100 milyon euro olarak değerlendiriyor. İtalyan ekibinin genç yıldızın geleceğiyle ilgili kararında ise sezonun gidişatının önemli rol oynayabileceği ifade edildi.

Özellikle Juventus'un bu sezon Şampiyonlar Ligi'ne katılma hakkı elde edip edememesinin, Kenan Yıldız'ın takımda kalıp kalmayacağı konusunda belirleyici faktörlerden biri olabileceği aktarıldı.

Juventus'un genç oyuncusunu elinde tutmak istediği belirtilirken, Real Madrid, Bayern Münih ve Arsenal gibi Avrupa'nın önemli kulüplerinin Kenan Yıldız'ı yakından takip ettiği kaydedildi.

Tabatabai, Paknejad’ın istifasının Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından kabul edildiğini ve Hamid Boverd’in vekaleten Petrol Bakanı olarak atandığını söyledi.

Toplantıya Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu ile Pakistanlı ve Suudi Arabistanlı yetkililer katılacak.

Bakanlık, toplantıda bölgedeki son gelişmelerin ve ittifakın kurumsallaşma çabalarında gelinen aşamanın ele alınacağını belirtti.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!