BAYER LEVERKUSEN UNION BERLIN MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Bayer Leverkusen - Union Berlin karşılaşması bugün, 5 Eylül 2026 Cumartesi günü oynanacak. Mücadelenin başlama saati Türkiye saati ile 16.30 olarak açıklandı.

Karşılaşma, Bayer Leverkusen’in iç saha maçlarını oynadığı BayArena’da gerçekleştirilecek. Bayer Leverkusen için bu mücadele aynı zamanda 2026/27 Bundesliga sezonundaki ilk iç saha lig karşılaşması olacak.

BUNDESLIGA’DA İKİNCİ HAFTA HEYECANI

Bayer Leverkusen ile Union Berlin arasındaki mücadele Bundesliga’nın 2026/27 sezonunun ikinci haftasında oynanacak. Yeni sezona güçlü bir başlangıç yapmak isteyen iki takım açısından karşılaşma, ligde erken dönemde alınacak puanlar bakımından önem taşıyor.

Bundesliga’da bu sezon 18 takım mücadele ediyor ve lig maratonu 34 hafta üzerinden oynanıyor. Bayer Leverkusen de sezon boyunca üst sıralarda yer alma hedefiyle mücadele edecek.

BAYER LEVERKUSEN UNION BERLIN MAÇI HANGİ KANALDA?

Bayer Leverkusen - Union Berlin maçı 5 Eylül 2026 Cumartesi günü saat 16.30’da başlayacak. BayArena’da oynanacak Bundesliga karşılaşması Türkiye’de S Sport Plus üzerinden canlı olarak yayınlanacak.

HOFFENHEIM - BORUSSIA DORTMUND MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Hoffenheim ile Borussia Dortmund arasındaki Bundesliga karşılaşması bugün, 5 Eylül 2026 Cumartesi günü oynanacak. Karşılaşmanın başlama saati Türkiye saatiyle 16.30 olarak belirlendi.

Bundesliga'nın 2. haftasında oynanacak mücadele, aynı saatte başlayacak birçok karşılaşmayla birlikte günün öne çıkan maçları arasında yer alıyor. Almanya'da karşılaşmanın başlama saati 15.30 olacak.

HOFFENHEIM - BORUSSIA DORTMUND MAÇI NEREDE OYNANACAK?

Karşılaşmaya Hoffenheim'ın iç saha maçlarını oynadığı PreZero Arena ev sahipliği yapacak. Sinsheim'daki mücadelede ev sahibi ekip saha ve seyirci avantajını kullanmaya çalışırken Borussia Dortmund deplasmanda puan arayacak.

İki takım da Bundesliga'nın yeni sezonunun ilk bölümünde puan kaybını minimumda tutmayı hedefliyor. Bu nedenle karşılaşmanın lig sıralaması açısından da önem taşıması bekleniyor.

HOFFENHEIM - BORUSSIA DORTMUND MAÇI HANGİ KANALDA?

Hoffenheim - Borussia Dortmund maçı, 5 Eylül Cumartesi günü saat 16.30'da S Sport Plus üzerinden canlı olarak yayınlanacak. S Sport Plus, 2026-2027 sezonunda Bundesliga karşılaşmalarını Türkiye'deki futbolseverlerle buluşturuyor.

Siyasetçilere ait bilgiler sızdırıldı

Ele geçirilen veriler arasında seçilmiş siyasetçilerin ad ve soyadlarının yanı sıra e-posta adresleri, internet sitesi kullanıcı adları, şifreleri ve unvanlarına ilişkin bilgilerin bulunduğu aktarıldı.

Derneğin ABD merkezli X platformundaki hesabından yapılan açıklamada da internet sitesinin siber saldırıya uğradığı duyuruldu. Açıklamaya göre saldırı dün gerçekleştirildi.

Derneğin sistemleri çalışmaya devam etti

Siber saldırının derneğin bilgisayar sistemlerinin işleyişinde herhangi bir kesintiye yol açmadığı bildirildi. Bununla birlikte, kişisel verileri ele geçirilen kişilerin güvenliklerini korumak amacıyla almaları gereken önlemler konusunda bilgilendirileceği belirtildi.

Saldırının arkasında kimlerin bulunduğuna veya hangi amaçla gerçekleştirildiğine ilişkin ise henüz herhangi bir açıklama yapılmadı.

Fransa'da siber saldırılar gündemde

Fransa'da son dönemde farklı kamu kurumlarını hedef alan siber saldırılar da gündeme gelmişti. Milli Eğitim Bakanlığı ve vergi kurumlarının da aralarında bulunduğu çeşitli resmi kurumlara yönelik saldırılarda yüz binlerce kişiye ait verinin ele geçirildiği bildirilmişti.

Tekrarlanan saldırılar karşısında yeterli güvenlik önlemlerinin alınmadığı yönündeki eleştiriler nedeniyle Fransa hükümetine yönelik tepkiler gündeme gelmişti.

Ziyaret kapsamında Özel; Edirne Belediye Başkanı Filiz Gencan Akın, YENİ Parti Edirne Kurucu İl Başkanı Yücel Balkanlı, Uzunköprü Belediye Başkanı Ediz Martin, Havsa Belediye Başkanı Hüseyin Özden, Yenikarpuzlu Belediye Başkanı Ahmet Köprü, Yenimuhacır Belediye Başkanı Tamer Kıral ve Küplü Belediye Başkanı Gökmen Altay’a parti rozetlerini taktı.

Törende konuşan Edirne Belediye Başkanı Filiz Gencan Akın, "İktidarımıza da pek az zaman kaldı. İktidar yürüyüşünde Edirne olarak tüm hemşehrilerimle sizlerin arkasındayız, yanınızdayız. Emeklilerimizin burada keyifli vakit geçireceği, gençlerle bir araya geleceği, bilgi birikimlerini onlarla paylaşacağı bir alanda buluştuk" ifadelerini kullandı.

"Altın yumurtlayan tavuğu kesiyorlar, gişeleri yıkacağız"

Resmi Gazete’de yayımlanan kararla köprü ve otoyolların özelleştirme kapsamına alınmasını eleştiren Özgür Özel, sürecin kamu zararı doğuracağını belirterek şöyle konuştu:

"Dün akşam Resmi Gazete yayımlandı. Recep Tayyip Erdoğan imzasıyla iki köprü ve sekiz tane devlet otoyolunun özelleştirilmesine karar verildi. Ben bunu aylar önce söyledim, sustular. Yalanlamadılar, şüphelendik. Sonra yabancıların gelip köprülerde inceleme yaptığı, otoyollarda ölçüm hesap kitabı yaptığı ortaya çıktı. Sustular. Bir kelime cevap vermediler. Dedim 'Cevap verin, bunu yapacak mısınız?' Sustular. Dün gece sessiz sedasız Erdoğan imzayı attı."

Mevcut kamu yolları ile yap-işlet-devret projeleri arasındaki ücret farkına dikkat çeken Özel, değerlendirmelerini şu sözlerle sürdürdü:

"Bakın ne oluyor biliyor musunuz? Rahmetli Özal’ın yaptığı İzmir Çeşme Otobanı özelleşiyor. Ne olacak söyleyeyim. İzmir Çeşme Otobanı devletin yaptığı otobandır, kilometre başına 95 kuruş. 50 kilometre yol gidiyor yaklaşık Çeşme’ye, 53 - 54, ve 48 lira, bilemedin 50 lira para ödüyorlar. İzmir’den Çeşme’ye doğru gidersen bu, Turgut Özal’ın 'Semra, koy bir kaset de keyfimize bakalım' dediği otoyol, açarken. Allah rahmet eylesin. 50 lira. Ama bu tarafa gidersen, Tayyip Erdoğan’ın, 'Yap, işlet, devret' diye yaptırdığı İstanbul Otoyolu. Aynı kilometreyi gidiyorsun Akhisar’a doğru, kilometresi beş lira, ödeyeceğim para 50 kilometrede 250 lira."

Özelleştirmenin yaratacağı ekonomik tabloyu aktaran Özel, ihaleye katılmayı düşünen şirketlere doğrudan seslendi:

"Şimdi bu özelleştirme ile bir, ucuz otobanların hepsi beş kat pahalılaşacak. Bu özelleştirme ile iki, İstanbul’daki birinci ve ikinci köprü şimdi 50 lira iken en az 2-2,5 kat pahalılaşacak ve üçüncü köprüden pahalı olacak. Üçüncüsü, İzmir’de ve Bursa’daki çevre yolları… Yani otobanın gelip İzmir’in etrafından geçtiği çevre yolu, Bursa’daki çevre yolu bugüne kadar bedavaydı. Şimdi çevre yolları da dün özelleştirmeye alınmış, bunlar da paralı olacak. Aylardır bunun için uyarıyoruz, dinlemiyorlar. Şimdi böyle bir kötülüğü yaptılar. Yaptıkları şudur: Altın yumurtlayan tavuğu kesiyorlar."

"Devlet bunu yapmış, maliyeti bitmiş. Dün akşam özelleştirmeye aldıklarından o ucuz paralarla devlet 700 milyon lira para topluyor. Şimdi bunlar burayı 3, 3,5, 4 milyar lira peşin para verene 25 yıllığına verecekler. Adam gelecek, beş kat zam yapacak. Verdiği parayı bir iki yılda çıkaracak, sonra 23 sene sırtımızdan haraç alacak. Buradan Erdoğan’a sözüm şu: Kazanmak için para lazım, çaresizsin. Onu görüyorum. Bu ihaleye girecek olanlara ve 25 yıllık gelir için bugünkü paranın, beş yıllık tutarını ama zam yapınca neredeyse 1,5-2 yıllık tutarıyla burayı alacak olanlara söylüyorum, seneye geleceğiz, iktidara geleceğiz. Bütün otoyolları devletleştireceğiz."

"YENİ Parti iktidarında elbette temel atıp, binalar, hizmetler yapacağız ama bir şey yıkacağız. O otobanlardaki gişelerin hepsini yıkacağız. Millete bedava olacak. Almanya’da otobanlar transit geçene paralı, Alman vatandaşına bedava. Türkiye’de de devletin otobanları derhal tekrar geri alınacak ve ücretsiz olacak. Bu yaptıkları, 20 sene geçiş garantisi verdikleri uluslararası tahkim mahkim ama kimse, uluslararası tahkime göre de zarar edeceği bir anlaşmaya zorlanamaz. O ihanet anlaşmalarını yırtıp atacağız, bütün otobanları milletin yapacağız."

"En düşük emekli maaşı bir asgari ücret, yani 39 bin lira olmalı"

Emeklilerin alım gücündeki gerilemeye değinen Özel, iktidarın ekonomi politikalarını eleştirerek gelir dağılımındaki adaletsizliğe dikkat çekti:

"Hiç şüphe yok ki Türkiye’deki emekliler, dünya siyaset tarihinde karşılaşılmamış bir vefasızlıkla karşı karşıya. 24 yıl önce bu iktidar geldiğinde yani 2002 yılında en düşük emekli maaşı sekiz çeyrek altın alıyordu. Bugün en düşük emekli maaşı 23 bin 500 lira, iki çeyrek altını zor alıyor. Emekliler geçmişte emekli olup, huzura erip hatta belki çocuğuna, torununa yardım edebilen durumdayken şimdi evleri yoksa aldıkları maaşı eğer kiraya verirlerse aç kalıyorlar. Bunun en iyi örneği de Edirne. Çünkü ortalama ev kirası 23 bin lira, en düşük emekli maaşı 23 bin 500 lira. Yani evin yoksa kira ödersen aç kalırsın, karnını doyurursan sokakta kalırsın."

Emekli maaşlarına yönelik partisinin taahhüdünü açıklayan Özel, sözlerini şöyle tamamladı:

"Ben, gelir gelmez, biz geldikten üç ay sonraki en düşük emekli maaşı asgari ücret olacak diyorum. Bakıyorlar, 'Olur mu?' diyorlar. Bizim hesabımıza göre bugün asgari ücret 39 bin lira olmalı ve en düşük emekli maaşı da bir asgari ücret olmalıdır. Bu iktidarın emekliye yaptığını hatırlamak için sekiz çeyrek altından iki çeyrek altına düşürdü ya da en düşük emekli maaşı bir buçuk asgari ücretti geldiklerinde, bugün asgari ücretin çok çok altında kaldı. Biz geldiğimizde ilk dönem en düşük emekli maaşı bir asgari ücret olacak, bir sonraki döneme kadar bir buçuk asgari ücrete çıkacak. Hiç yolu yok."

"Her şeye para bulanların emekliye para bulamaması, emekliyi bu hale getirmesi bilinçli bir tercihtir. Bugün için ortalama emekli maaşı 27 bin lira. En düşük emekli maaşı 23 bin lira. Normalde en düşük emekli maaşı 23 bin lira ise ortalama 35 bin lira olur. Yüzde 50 üstünde olur. Ne demek bu? Hepinizi kutu kola gibi ezmişler, en aşağıda birleştirmişler. Buradan her birinize söz olsun, o nasırlı ellerinizden öpüyorum, her birinize söz olsun ki hak ettiğiniz gibi bir emeklilik yaşayacaksınız."

Podyumun zirvesi Kazak pedala gitti

Oldukça çekişmeli geçen ve kaçış grubunun mücadelesine sahne olan yarışın son metrelerinde sprint finişi etkili oldu. Rakiplerine üstünlük kurmayı başaran Kazak bisikletçi Daniil Pronskiy, etabı lider tamamlayarak podyumun ilk basamağına çıktı.

Etapta ikinciliği fotofiniş farkıyla Büyük Britanyalı sporcu Callum Macleod elde ederken, Amerika Birleşik Devletleri adına yarışan Noah Shelton ise mücadeleyi üçüncü sırada tamamladı.

Büyük final Beykoz Spor Ormanı'nda

Tour of İstanbul 2026 heyecanı, dördüncü ve son gününde Anadolu Yakası'na taşınacak. Yarış, Beykoz Spor Ormanı’nda 7,5 kilometrelik parkurda gerçekleştirilecek Bireysel Zamana Karşı (ITT) etabıyla resmen sona erecek. Genel klasman liderini ve organizasyonun nihai şampiyonunu belirleyecek kritik zamana karşı yarışının ardından kupa töreni düzenlenecek.

Dünyanın en prestijli akıl sporu organizasyonları arasında gösterilen şampiyonanın Kadın İkili Serisi finallerinde sergiledikleri başarılı strateji ve performansla adlarını ilk ikiye yazdıran Aslı Acar ve Berrak Erkan, Türkiye’ye gümüş madalya kazandırdı.

Hazırlıklar çift kale maçla noktalandı

Günün ilk bölümünde atletik koşu ve kondisyon çalışmaları gerçekleştiren yeşil-kırmızılı futbolcular, antrenmanın son bölümünde taktik ağırlıklı çift kale maç yaptı. Teknik heyetin gözetiminde maç stratejisini çalışan Amed Sportif Faaliyetler, akşam saatlerinde hava yoluyla İstanbul'a intikal ederek kampa girecek.

Kasımpaşa ile Amed Sportif Faaliyetler arasındaki mücadele, yarın Recep Tayyip Erdoğan Stadı'nda oynanacak. Karşılaşma saat 17.00'de başlayacak.

"Alanyaspor her takıma zorluk çıkarabilecek güçte"

Alanyaspor’un saha ayrımı gözetmeksizin kendi oyun planına sadık kaldığını belirten Uçar, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Alanyaspor çok saygı duyduğum, net planları olan bir ekip. Ligin formda takımlarından Beşiktaş'ı deplasmanda mağlup etmiş, Gaziantep'ten puan almış bir takım. Geçen hafta da son dakikada şanssız bir golle kaybettiler. Bizi zor bir maç bekliyor ancak burası bizim evimiz ve biz evimizde kimseye kaybetmek istemiyoruz. Deplasman galibiyeti bir nebze moral sağlasa da iç sahadaki kayıpların telafisi yine kendi sahamızda kazanmaktan geçer. Oyuncularımız da biz de galibiyete odaklandık."

"Yaş ortalaması 25'e düştü, geleceği planladık"

Yaz transfer dönemini planlanan doğrultuda tamamladıklarını dile getiren deneyimli çalıştırıcı, kadronun gençleştiğini ve hedeflerin büyüdüğünü kaydetti:

"Geçtiğimiz sezonu 8'inci sırada tamamladık ve bu sezon o başarının üzerine çıkmayı hedefliyoruz. Yarışmacı kimliğimizi korurken kulübün geleceğini de güvence altına almak zorundaydık. Bugün itibarıyla kadro yaş ortalaması 25-25,5 seviyelerine inen bir Rizespor var. Arzu ettiğim pozisyonların tamamına yakınına takviye yaptık, eksiklerimizi giderdik. Bu kadro yapısıyla iyi bir sezon geçireceğimize inancım tam."

Taraftara çağrı: "Aynı ambiyansı bekliyoruz"

Samsunspor maçında tribünlerin oluşturduğu desteği hatırlatan Uçar, Alanyaspor karşılaşmasında da dolu tribünler önünde oynamak istediklerini belirterek, "Samsun maçındaki harika atmosferi pazartesi günü de görmek istiyoruz. Taraftarımızın desteğiyle sahada sergileyeceğimiz mücadele ve alacağımız sonuçla camiamızı mutlu etmek istiyoruz" ifadelerini kullandı.

Ormanların yangına dayanıklılığı artırılacak

Yeni düzenleme kapsamında ormanların yangınlara karşı daha dirençli hale getirilmesi ve olası yangınlara daha hızlı ve etkili müdahale edilmesi için gerekli önlemler orman idaresince tespit edilecek. Bu kapsamda ihtiyaç duyulan tesisler de hazırlanacak planlar doğrultusunda hayata geçirilecek.

Yangınların önlenmesine yönelik olarak ilgili bakanlıklar, kamu kurumları ve kuruluşları tarafından vatandaşlara yönelik eğitim ve bilinçlendirme faaliyetleri de yürütülecek.

Hasat makineleri denetimden geçecek

Tarım alanlarında kullanılan hasat makinelerinin neden olabileceği yangınların önüne geçmek amacıyla makinelerin çalışma sırasında gerekli güvenlik ekipmanlarına sahip olup olmadığı kontrol edilecek.

Tarım ve orman il müdürlükleri ile kolluk kuvvetleri tarafından yapılacak denetimlerde yangın söndürme tüpü, su tankeri ve benzeri tedbirlerin bulunup bulunmadığı incelenecek. Gerekli güvenlik önlemlerini almayan makinelerin çalışmasına izin verilmeyecek.

Ormanlara girişler yasaklanabilecek

Yangın tehlikesinin meteorolojik şartlar nedeniyle yükseldiği kritik dönemlerde ormanlık alanlara girişler geçici olarak yasaklanabilecek. Bu karar, orman idaresinin talebi üzerine mahallin en büyük mülki idare amirleri tarafından alınabilecek.

Giriş yasağının uygulanacağı bölgelerin sınırları, yerel ve alışılmış duyuru yöntemleriyle kamuoyuna bildirilecek. Yasak kapsamındaki alanlara girişlerin önlenmesi ve kurallara uyulup uyulmadığının denetlenmesi orman idaresi ile kolluk kuvvetlerinin sorumluluğunda olacak.

Ormanların içerisinde veya yakınında bulunan konaklama tesislerinde de yangın riskine karşı gerekli bütün tedbirlerin tesis sahipleri ve işletmecileri tarafından alınması gerekecek.

Yangınların erken tespiti için teknoloji kullanılacak

Yangınların mümkün olan en kısa sürede belirlenmesi ve müdahalenin hızlandırılması amacıyla teknolojik imkanlardan yararlanılabilecek. Uydu sistemleri, insansız hava araçları, sensör ağları, yapay zeka destekli risk değerlendirmeleri ve erken uyarı sistemleri bu kapsamda kullanılabilecek.

Yangın başladığı andan tamamen söndürülmesine kadar yangın amiri tarafından yönetilecek. Büyüme eğilimi gösteren yangınlarda üst düzey orman yöneticileri gerekli durumlarda koordinasyonu devralabilecek. Büyük çaplı yangınlarda ise belirli cephelerin yönetimi için cephe amiri görevlendirilebilecek.

Kamu kurumları ve askeri birlikler destek verecek

Yangınla mücadelede ihtiyaç ortaya çıkması halinde valiler ve kaymakamlar, kamu kurumlarına ait araç, ekipman ve personelin orman idaresinin koordinasyonunda çalışmasını sağlayabilecek.

Mülki idare amirinin talebi üzerine askeri birlikler de sahip oldukları imkanlar doğrultusunda yangın söndürme faaliyetlerine destek verebilecek.

Söndürme çalışmalarında kullanılan hava araçlarının koordinasyonu için takip ve haberleşme sistemlerinden yararlanılacak. Hava araçları arasındaki iletişimin sağlanması amacıyla ortak telsiz frekansı belirlenecek. Yangın bölgesinde uçuş güvenliğini tehlikeye atabilecek dron ve benzeri araçların kullanımına ise kolluk kuvvetlerince izin verilmeyecek.

Zarar gören araçların hasarı karşılanacak

Yangın söndürme faaliyetleri sırasında zarar gören araç ve gereçlerin hasarları, gerekli belgelerle tespit edilmesi halinde devlet ormanlarında orman idaresi tarafından karşılanacak.

Yangınla mücadele çalışmaları sırasında hayatını kaybeden veya yaralanan görevli ve gönüllüler ile bunların kanuni mirasçıları da ilgili mevzuatta yer alan haklardan yararlanabilecek.

Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle “Orman Yangınlarının Önlenmesi ve Söndürülmesinde Görevlilerin Görecekleri İşler Hakkında Yönetmelik” yürürlükten kaldırıldı.

BANDIRMASPOR BOLUSPOR MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Bandırmaspor - Boluspor maçı bugün, 5 Eylül 2026 Cumartesi günü oynanacak. Karşılaşmada ilk düdük Türkiye saati ile 16.00’da çalacak.

Bandırmaspor sahasında oynayacağı mücadeleden galibiyetle ayrılmayı hedeflerken Boluspor ise deplasmanda puan arayacak. İki takım açısından da ligdeki konumlarını güçlendirmek adına karşılaşmanın sonucu önem taşıyor.

BANDIRMASPOR - BOLUSPOR MAÇI NEREDE OYNANACAK?

Mücadele Bandırmaspor’un iç saha maçlarına ev sahipliği yapan Bandırma 17 Eylül Stadyumu’nda oynanacak. Balıkesir’in Bandırma ilçesindeki karşılaşmada ev sahibi ekip taraftar desteğini arkasına almaya çalışacak.

Maçın başlamasına kısa süre kala iki takımın kesin ilk 11’lerinin açıklanması bekleniyor.

BANDIRMASPOR BOLUSPOR MAÇI HANGİ KANALDA?

Bandırmaspor - Boluspor maçı 5 Eylül Cumartesi günü saat 16.00’da başlayacak. Mücadele beIN Sports Haber ve TRT Spor ekranlarından canlı olarak yayınlanacak.

Yarış güzergâhı açıklandı

Yarı maratona katılacak sporcular, Ankara'nın simge bulvar ve caddelerinden geçen güzergâhta ter dökecek. 21 kilometrelik parkur Beştepe Caddesi, Bahriye Üçok Bulvarı, Mareşal Fevzi Çakmak Caddesi, İsmet İnönü Bulvarı, Atatürk Bulvarı, Cumhuriyet Caddesi, Hipodrom Caddesi, Fatih Sultan Mehmet Bulvarı, Cumhurbaşkanlığı Bulvarı'nda koşulacak.

Van Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanan Şehir Hastanesi-Havalimanı-Belediye Tramvay Hattı Projesi’nin havalimanı bağlantısını da içerecek şekilde Bakanlık tarafından üstlenileceğini belirten Uraloğlu, projenin kent içi ulaşımda önemli bir güzergâha hizmet edeceğini ifade etti.

Tramvay hattı 11 istasyondan oluşacak

Bakan Uraloğlu, projenin toplam 8,67 kilometre uzunluğunda olacağını ve güzergâh üzerinde 11 istasyon bulunacağını açıkladı. Hattın şehir hastanesi, belediye, otogar ve havalimanı gibi yoğun kullanılan noktalar arasında raylı sistem bağlantısı oluşturması planlanıyor.

Uraloğlu, hattın özellikle yüksek yoğunluklu konut bölgeleri ile merkezi iş alanlarına ulaşım sağlamasının hedeflendiğini belirterek, projenin kentin ulaşım altyapısına katkı sunacağını kaydetti.

2050'de saatte 10 bin yolcu hedefleniyor

Bakan Uraloğlu, projenin 2050 yılı hedeflerine ilişkin yolcu kapasitesi öngörüsünü de paylaştı. Buna göre hattın, hedef yılda tek yönde saatte 10 bin 305 yolcuya hizmet vermesi planlanıyor.

Uraloğlu, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

"Havalimanı bağlantısını da kapsayan hattımızla şehir hastanesi ile belediye arasında raylı sistem ulaşımı sağlayacağız. Kentin yüksek yoğunluklu konut alanları, merkezi iş alanı, hastane tesisi, otogar ve havalimanı gibi cazibe merkezlerine hizmet verecek güzergahta planlanan hattımızın 2050 hedef yılında saatte tek yönde 10 bin 305 yolcuya hizmet vermesini öngörüyoruz."

TÜRKİYE - SIRBİSTAN VOLEYBOL MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Filenin Sultanları ile Sırbistan arasındaki kritik yarı final karşılaşması bugün saat 16.00'da başlayacak. Mücadeleyi kazanan takım, 6 Eylül Pazar günü oynanacak finalde Polonya - İtalya eşleşmesinin galibiyle Avrupa şampiyonluğu için karşılaşacak.

Türkiye, turnuvada grup aşamasını 4 galibiyet ve 1 mağlubiyetle tamamladı. Ay-yıldızlı ekip son 16 turunda Azerbaycan'ı 3-0, çeyrek finalde ise Almanya'yı 3-1 mağlup ederek adını son dört takım arasına yazdırdı.

SIRBİSTAN YARI FİNALE NASIL GELDİ?

Sırbistan da turnuvanın dikkat çeken ekiplerinden biri oldu. Son 16 turunda Hırvatistan'ı 3-1 mağlup eden Sırbistan, çeyrek finalde Yunanistan karşısında 25-14, 25-20 ve 25-17'lik setlerle 3-0 kazanarak yarı finale yükseldi.

Sırbistan bu sonuçla Avrupa Şampiyonası'nda üst üste sekizinci kez yarı finale kalmayı başardı. Türkiye ise Avrupa Şampiyonası'nda üst üste altıncı kez son dört takım arasına girdi.

TÜRKİYE - SIRBİSTAN MAÇININ ÖNEMİ

İki takım arasındaki karşılaşma, son yıllarda Avrupa voleybolunun öne çıkan rekabetlerinden birini yeniden sahneye taşıyacak. Türkiye, 2023 CEV Avrupa Şampiyonası finalinde Sırbistan'ı 3-2 mağlup ederek tarihinde ilk kez Avrupa şampiyonluğuna ulaşmıştı.

Filenin Sultanları, bu kez İstanbul'da taraftarı önünde Sırbistan'ı geçerek üst üste ikinci Avrupa Şampiyonası finaline çıkmayı hedefleyecek.

TÜRKİYE - SIRBİSTAN VOLEYBOL MAÇI HANGİ KANALDA?

Türkiye - Sırbistan CEV Kadınlar Avrupa Şampiyonası yarı final maçı, 5 Eylül 2026 Cumartesi günü saat 16.00'da Sinan Erdem Spor Salonu'nda oynanacak. Kritik mücadele TRT 1 ekranlarından canlı olarak yayınlanacak.

Aşılama hizmetleri sürdürülüyor

Türkiye’de 13 hastalığa karşı rutin aşılama hizmetlerinin devam ettiğini belirten Memişoğlu, aşı takviminin bilimsel gelişmeler doğrultusunda güncellendiğini aktardı. Bakan Memişoğlu, geçtiğimiz yıl 6’lı karma aşı uygulamasına geçildiğini ve bu uygulamayla çocukların tek bir aşıyla birden fazla hastalığa karşı korunmasının sağlandığını kaydetti.

Memişoğlu, Halk Sağlığı Haftası dolayısıyla yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:

13 hastalığa karşı aşılama sürüyor

"Aşı, hastalıklara karşı en güçlü kalkanımız. 13 hastalığa karşı rutin aşılama hizmetlerimize kararlılıkla devam ediyor, aşı takvimimizi bilimsel gelişmeler doğrultusunda güncelliyoruz. Nitekim geçtiğimiz yıl 6'lı karma aşıya geçiş yaparak çocuklarımızın tek bir aşıyla hastalıklara karşı korunmasını sağladık. Önceliğimiz, aşıyla önlenebilir hastalıklara karşı evlatlarımızı korumak. Sağlıklı bir gelecek için aşılarımızı ihmal etmeyelim."

Aşı, hastalıklara karşı en güçlü kalkanımız.

13 hastalığa karşı rutin aşılama hizmetlerimize kararlılıkla devam ediyor, aşı takvimimizi bilimsel gelişmeler doğrultusunda güncelliyoruz. Nitekim geçtiğimiz yıl 6’lı karma aşıya geçiş yaparak çocuklarımızın tek bir aşıyla… https://t.co/0So3quSTI8

— Prof. Dr. Kemal Memişoğlu (@drmemisoglu) September 5, 2026

Ağustosta son üç yılın zirvesi görüldü

Başkentin ağustos ayı dış satımı ise 2025'in aynı ayına göre yüzde 2,9 artarak 1 milyar 347 milyon dolar olarak kaydedildi. Bu rakamla birlikte son üç yılın en yüksek ağustos ayı ihracat performansına imza atıldı.

Ağustos ayında Ankaralı üreticiler 168 farklı ülkeye ürün gönderirken, ilk 10 pazarın toplam dış satım içerisindeki ağırlığı yüzde 56,5 seviyesinde gerçekleşti.

İhracatın lokomotifi elektrik-elektronik sektörü

2026'nın ilk 8 aylık diliminde başkent sanayisinin dış satımında sektör bazında liderliği elektrik-elektronik üstlendi.

• Elektrik-Elektronik: Yüzde 82 artışla 1 milyar 513 milyon dolar,

• Otomotiv Endüstrisi: 1 milyar 294 milyon dolar,

• Kimyevi Maddeler ve Mamulleri: 1 milyar 218 milyon dolar,

• Makine ve Aksamları: 1 milyar 157 milyon dolar,

• Madencilik Ürünleri: 1 milyar 50 milyon dolar.

En çok ihracat ABD'ye yapıldı, AB'nin payı yüzde 40'ı aştı

Ocak-ağustos döneminde Ankara merkezli firmaların en fazla dış satım gerçekleştirdiği ülke 976,5 milyon dolarla Amerika Birleşik Devletleri oldu. ABD'yi sırasıyla 885,4 milyon dolarla Slovakya, 861,9 milyon dolarla Ukrayna, 822 milyon dolarla Çin ve 768,1 milyon dolarla Birleşik Krallık izledi. Aynı dönemde Ankara'dan yapılan toplam ihracatın yüzde 40,4'lük bölümü Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelere gerçekleştirildi.

ASO Başkanı Ardıç: "Yüksek teknoloji kapasitemizi sanayinin geneline yayıyoruz"

Verilere ilişkin yazılı değerlendirmede bulunan ASO Başkanı Seyit Ardıç, organize sanayi bölgeleri, üniversiteler, AR-GE merkezleri ve yetkin insan kaynağının oluşturduğu üretim ekosistemine işaret etti:

"Ankara sanayisinin üretim gücü ve teknolojik yetkinliği, ihracattaki yükselişe de güçlü biçimde yansıyor. Hedefimiz, savunma sanayisinde yoğunlaşan yüksek teknoloji kapasitemizi sanayimizin geneline yaymak, ürünlerimizin katma değerini ve ihracatımızın birim değerini daha da artırmaktır. Firmalarımızın teknolojik dönüşümünü hızlandıran, uluslararası pazarlara erişimini kolaylaştıran ve yeni işbirliklerine kapı açan projeler yürütüyoruz. Başkentimizin üretim ve ihracat gücünü büyüterek ülkemiz ekonomisine en yüksek katkıyı sunmak için kararlılıkla çalışıyoruz."

Görüntülerden kimlikleri tespit edildi

Başsavcılığın talimatıyla harekete geçen Keçiören İlçe Emniyet Müdürlüğü ekipleri, paylaşılan video kayıtlarını incelemeye alarak trafik akışını aksatan araçları ve sürücülerini belirledi. Ekiplerin yürüttüğü çalışma sonucu B.Y., B.K. ve N.K. isimli 3 sürücü yakalanarak gözaltına alındı.

149 bin lira ceza ve ehliyete el koyma kararı

Trafik kurallarını hiçe sayan sürücülere Karayolları Trafik Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca toplam 149 bin 510 lira idari para cezası kesildi.

Ayrıca aracının muayenesiz olduğu ve konvoy güzergâhında drift attığı saptanan 1 sürücünün sürücü belgesine 60 gün süreyle geçici olarak el konuldu, araç ise trafikten menedildi.

Emniyetteki adli ve idari işlemleri süren şüphelilerin, Türk Ceza Kanunu kapsamında "trafik güvenliğini kasten tehlikeye sokma" suçundan adliyeye sevk edileceği bildirildi.

Organizasyon kapsamında U9, U10, U11, U12 ve U13 olmak üzere beş ayrı yaş kategorisinde altyapı ekipleri sahaya çıkıyor. Türkiye'nin dört bir yanından gelen kulüplerin yer aldığı turnuva, genç sporcuların farklı takımlarla maç yaparak maç deneyimi kazanmalarını ve bireysel gelişimlerini pekiştirmelerini hedefliyor.

Erciyes'in yüksek irtifa koşullarında düzenlenen kupa, aynı zamanda yetenek avcıları ve kulüp temsilcilerine Türkiye altyapısındaki potansiyelli futbolcuları yakından takip etme imkânı sağlıyor.

Turnuvada heyecan, 6 Eylül Pazar günü oynanacak final müsabakaları ve düzenlenecek ödül töreninin ardından tamamlanacak.

Suçlamaları reddeden Çelik, avukatının salonda bulunmaması gerekçesiyle savunma yapmazken, sanık avukatları müvekkillerinin beraatini istedi.

Fail Savaş Çelik'e 2 kez ağırlaştırılmış müebbet ve 332 yıl hapis

Dosyayı karara bağlayan mahkeme heyeti, MİT'in sınır ötesi operasyonuyla yakalanan PKK mensubu Savaş Çelik'i; Binbaşı Arslan Kulaksız'ın şehit edilmesine ilişkin "devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma" ile "kasten öldürme" suçlarından 2 kez ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırdı.

Heyet ayrıca Çelik'e; şehidin eşi Sibel Kulaksız'a yönelik "kasten öldürmeye teşebbüs" ve karıştığı diğer terör eylemleri kapsamındaki "nitelikli yağma", "mala zarar verme" ve "kişiyi hürriyetinden yoksun kılma" suçlarından toplam 332 yıl 9 ay hapis cezası verdi.

Yargılama kapsamında diğer sanıklar hakkında da ağır hapis cezaları hükme bağlandı. Heyet; sanıklardan Remzi Coşkun'a 2 kez ağırlaştırılmış müebbet ve 51 yıl, Mehmet Sadık Arman'a 2 kez ağırlaştırılmış müebbet ve 70 yıl, İbrahim Yıldırım ile Rıza Kara'ya ise 2'şer kez ağırlaştırılmış müebbet ve 24'er yıl hapis cezası verdi. Dosyadaki diğer sanıklardan Rahmi Coşkun ağırlaştırılmış müebbet ve 18 yıl, Ferdi İpek ağırlaştırılmış müebbet ve 8 yıl hapse mahkûm edilirken, Ömer Tutar ise "silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan 7 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırıldı.

Mahkeme heyeti; haklarında hapis cezası verilen firari ve tutuksuz sanıklar Remzi Coşkun, İbrahim Yıldırım, Mehmet Sadık Arman ve Rıza Kara hakkında "kasten öldürme" ve "kasten öldürmeye teşebbüs" suçlarından tutuklamaya yönelik yakalama emri çıkarılmasına hükmetti.

Sanıklardan Aslan Sönmez ve Mehmet Yıldırım'ın delil yetersizliğinden beraatine karar verilirken, yargılama sürecinde vefat eden Mehmet Ali Yıldırım yönünden dosya düşürüldü.

Malazgirt İlçe Jandarma Komutanı Binbaşı Arslan Kulaksız, 27 Temmuz 2015'te eşi Sibel Kulaksız ile birlikte katıldığı bir yemek davetinden dönerken askeri lojmanlar yakınında PKK'lı teröristlerin pusuya düşürülmesi sonucu silahlı saldırıya uğramıştı. Ağır yaralanan Binbaşı Kulaksız kaldırıldığı hastanede şehit düşmüş, araçta bulunan eşi ise saldırıyı yaralı olarak atlatmıştı.

Saldırının firari faillerinden terör örgütü mensubu Savaş Çelik, Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanlığı'nın 20 Temmuz 2020'de yurt dışında düzenlediği nokta operasyonla yakalanarak Türkiye'ye getirilmişti.

"Cumhur İttifakı olarak 21 üyemizle yerimizi aldık"

Sosyal medya platformu X üzerinden bir açıklama yapan Sarıcaoğlu, muhalefet sıralarının oturuma katılmadığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Bugün Belediye Meclisi’nde, Üsküdar Belediye Başkan Vekilliği seçimi için Cumhur İttifakımızın 21 meclis üyesiyle Meclis'te yerimizi aldık. Ancak CHP’li ve Yeni Partili meclis üyelerinin seçime katılmaması nedeniyle, seçim 8 Eylül Salı gününe ertelendi. Bugün olduğu gibi salı günü de Üsküdarlı komşularımızın iradesini temsil etmek üzere Meclis’te hazır bulunacağız."

2026-2027 sezonu sonuna kadar kırmızı-beyazlı formayı giyecek

Kulübün resmi kanallarından yapılan duyuruda transferin şartları netleştirilerek şu ifadelere yer verildi:

"Kulübümüz, Gambiyalı forvet oyuncusu Ebrima Ceesay'in 2026-2027 sezonu sonuna kadar geçici transferi konusunda Samsunspor ile anlaşmaya varmıştır. Ebrima Ceesay'e Ekenler Beton Sivasspor forması altında başarılar diliyoruz."

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!