Soruşturmanın odağında, MASAK'ın finansal istihbarat omurgasını oluşturan Entegre Mali İstihbarat Sistemi'ne (EMİS) yönelik yetkisiz müdahaleler, silinen log kayıtları ve kritik devlet yetkililerinin yasa dışı biçimde sorgulanması yer alıyor.

Altyapıda FETÖ yapılanması izi

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığından yapılan resmi açıklamada, Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 328. maddesinde düzenlenen "siyasal veya askeri casusluk" suçu kapsamında sistem kayıtlarının güvenliğinin ayrıntılı biçimde incelendiği bildirildi. İncelemelerde, 2012-2018 döneminde kurumun kritik dijital altyapısının geliştirilmesi ve idamesi aşamalarında FETÖ/PDY'nin mahrem yapılanmasıyla iltisaklı kişi ve paravan şirketlerin doğrudan rol oynadığına ilişkin somut delillere ulaşıldığı belirtildi.

PEP sistemi devre dışı bırakılarak Erdoğan ve bakanlar sorgulanmış

Teknik denetim ve adli bilişim raporlarının vahim tespitler ortaya koyduğu aktarılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"EMİS üzerinde yapılan teknik incelemelerde Siyasi Nüfuz Sahibi Kişiler Listesi'ne (PEP) ilişkin sistemin devre dışı bırakılmasının ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yakınları ve bazı bakanlara ilişkin sorgulamalar gerçekleştirildiği, bazı sistem kayıtları ve veri alanlarında ise sonradan müdahale edilmiş olabileceğine ilişkin bulgular bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca yönetici yetkisine sahip kullanıcıların işlemlerinin geriye dönük denetlenmesini sağlayacak log kayıtlarının tutulmadığı belirlenmiştir."

Dönemin üç başkanı adliyeye çağrılacak

Söz konusu dijital manipülasyonların, yetkisiz sorgulamaların ve denetim mekanizmalarını devre dışı bırakan sistemsel müdahalelerin gerçekleştiği 2012-2018 döneminde MASAK Başkanlığı koltuğunda oturan Mürsel Ali Kaplan, İbrahim Hakkı Polat ve Osman Dereli'nin, yürütülen casusluk tahkikatı çerçevesinde savcılıkta ifade vereceği kaydedildi.

Çubuk Belediyesi Plan ve Proje, Zabıta ile Sağlık İşleri müdürlükleri, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü yetkilileri ve Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Gıda Teknolojisi Programı öğrencilerinden oluşan denetim heyeti, ilçede faaliyet gösteren 33 farklı işletmeyi denetledi. İncelemelerde hijyen kurallarına tam riayet etmediği ve üretim şartlarında teknik eksiklikler bulunduğu belirlenen işletmeler hakkında tutanak düzenlenirken, eksikliklerin giderilmesi için işletmelere bir haftalık yasal süre tanındı.

"pH Değeri ve tuz oranından taviz vermiyoruz"

Denetimlerin kapsamına ve amacına ilişkin bilgi veren Çubuk Belediyesi Plan ve Proje Müdürü Yusuf Kürşat Mercan, Çubuk turşusunun Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş coğrafi işaretli bir değer olduğuna dikkat çekti. Üretimin belirlenen yönerge ve tescil kriterlerine uygun yapılmasını sağlamak için saha kontrollerini kesintisiz sürdürdüklerini belirten Mercan, şu ifadeleri kullandı:

"Denetimlerimizde özellikle üretim tesislerinin genel hijyen koşulları, ürünlerin fermantasyon sürecini doğrudan etkileyen pH değeri ve tuz oranlarını titizlikle kontrol ediyoruz. Çubuk turşusunun geleneksel lezzetini ve coğrafi işaret standartlarını korumak bizim önceliğimiz."

Denetim mekanizmasının çok paydaşlı yapısına değinen gıda mühendisi Feyza Yetimoğlu ise sürecin belediye, Ticaret Borsası, Ziraat Odası ile İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü temsilcilerinden oluşan ortak bir komisyon eliyle yürütüldüğünü ifade etti. Yetimoğlu, tüketici sağlığını güvence altına alırken tescilli ürünün piyasadaki güvenilirliğini korumayı hedeflediklerini kaydetti.

Kent genelinde yürütülen operasyon kapsamında 18 ayrı ekip ve 36 teknik personelin sahada görev yaptığı, şu ana kadar müdürlüğe ulaşan 419 ihbarın tek tek değerlendirmeye alındığı bildirildi.

Saha taramalarıyla eş zamanlı olarak Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) ekipleri de bölgedeki koordinasyonu sürdürüyor. Yetkililer, hasar tespit sürecinin netleşmesi ve AFAD ekiplerinin saha raporlamalarını tamamlamasının ardından, evleri hasar gören veya oturulamaz durumda olduğu belirlenen hanelere konteyner sevkiyatının süratle başlatılacağını açıkladı.

Karaköprü ve çevre mahallelerde denetim yapılan konut sahipleri, sarsıntının yol açtığı korkuyu ve sonrasındaki süreci anlattı. Evinde çatlaklar oluşan mahalle sakinlerinden Mahmut Satmış, deprem anında ailesiyle birlikte panik yaşayarak hızla açık alana çıktıklarını belirterek şöyle konuştu:

"Çok şükür bir can kaybı olmadı ancak çok korktuk. Sarsıntının ardından evimizde bazı çatlaklar ve hasarlar oluştu. Biz de durumu ekiplere bildirdik. Dün çok kısa süre içinde gelip ön inceleme yaptılar, bugün ise detaylı tespitlerini tamamladılar. Hızlı müdahale için yetkililere teşekkür ediyoruz, tüm hemşehrilerimize geçmiş olsun."

Evi incelenen bir diğer bölge sakini Mehmet Elisert ise sarsıntı anında büyük bir tedirginlik yaşadıklarını dile getirerek, ihbarın hemen ardından teknik personelin adrese ulaşarak binayı kontrol etmesinden duyduğu memnuniyeti ifade etti.

Borsa yönetiminden yapılan resmi bilgilendirmede; alım-satım ve para yatırma süreçlerinin kesintisiz sürdüğü, kullanıcı bakiyelerinin güvende olduğu ve ana rezervlerin ihlalden etkilenmediği kaydedildi.

Yetkisiz transferler tespit edildi, çekimler durduruldu

Bitget tarafından yapılan açıklamada, güvenlik filtrelerinin mobil uygulama altyapısı üzerinden gerçekleştirilen şüpheli ve yetkisiz varlık transferlerini yakaladığı bildirildi. Yaşanan olayın, borsanın günlük likidite ve operasyonel işlemleri için kullandığı sınırlı sayıdaki cüzdan ve hesapla ilişkili olduğu ifade edildi.

Olayın hemen ardından güvenlik incelemesi başlatıldığını aktaran borsa yönetimi, soruşturma tamamlanana kadar tüm ağlarda para çekme işlemlerinin tedbir amaçlı olarak askıya alındığını kamuoyuyla paylaştı. Platformda kullanıcı varlıklarının ve bakiyelerinin güncel ve doğru şekilde yansıtılmaya devam ettiği, para yatırma ve spot/vadeli alım-satım işlemlerinde herhangi bir aksama yaşanmadığı belirtildi.

CEO Gracy Chen: "Ana rezervlerimiz güvende"

Siber saldırının boyutuna ve kullanıcı fonlarının durumuna ilişkin açıklamada bulunan Bitget Üst Yöneticisi (CEO) Gracy Chen, ihlalin şirketin günlük işlem altyapısının sınırlı bir bölümünde izole edildiğini vurguladı.

Chen, platformun ana rezerv fonlarında ve soğuk cüzdanlarında herhangi bir güvenlik zafiyeti veya kayıp tespit edilmediğini belirterek kullanıcı varlıklarının eksiksiz korunacağını ifade etti. Şirket, yürütülen adli ve teknik soruşturmanın selameti açısından saldırının yöntemi ve teknik detaylarına ilişkin değerlendirmelerin inceleme neticelendikten sonra paylaşılacağını duyurdu.

İki ülkenin ortak kültürü Taşkent'te sahneye taşındı

Özbekistan'ın 35. Bağımsızlık Yıl Dönümü Gala Konseri'nde iki kardeş ülkenin ortak kültürünü ve dostluğunu birlikte yaşadıklarını aktaran Ersoy, program öncesinde Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı tarafından hazırlanan "Kökenlerin Fısıltısı" mini dizisinin izlendiğini kaydetti.

Türk sinemasının önemli isimleri sanatseverlerle buluştu

Bakan Ersoy, Türk Film Günleri kapsamında Türk sinemasının değerli isimlerinin de Taşkent'te Özbek sanatseverlerle buluşturulduğunu ifade etti.

Türkiye ve Özbekistan'dan sanatçıların aynı sahneyi paylaştığı gecenin iki ülke arasındaki ortak mirasın yaşatılması açısından önem taşıdığını belirten Ersoy, kültür ve sanat yoluyla bu mirasın gelecek nesillere aktarılmasının sürdüğünü dile getirdi.

Ersoy paylaşımını, "Yaşasın Türkiye Özbekistan dostluğu" ifadeleriyle tamamladı.

Müziğin güçlü dili Taşkent’te Türkiye ile Özbekistan’ı aynı sahnede buluşturdu.

Özbekistan’ın 35. Bağımsızlık Yıl Dönümü Gala Konseri’nde iki kardeş ülkenin ortak kültürünün ve dostluğunun güzelliğini birlikte yaşadık.

Gala konseri öncesinde Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme… pic.twitter.com/eWHWrtiZMu

— Mehmet Nuri Ersoy (@MehmetNuriErsoy) September 25, 2026

Bakan Gürlek, NSosyal hesabı üzerinden "Muhsin Yazıcıoğlu soruşturmasında hakikatin izini sürmeye devam ediyoruz" başlığıyla yaptığı açıklamada, olayın tüm yönleriyle aydınlatılması amacıyla yürütülen adli tahkikatın kararlılıkla devam ettiğini vurguladı.

MİT destekli operasyon: 16 ilde 45 adrese baskın

Operasyonun yargı, istihbarat ve emniyet birimlerinin koordinasyonunda gerçekleştirildiğini belirten Adalet Bakanı Gürlek, operasyonun ayrıntılarına dair şu bilgileri paylaştı:

"Ankara Cumhuriyet Başsavcılığımızın koordinesinde, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığımızın desteğiyle Ankara İl Emniyet Müdürlüğümüzle birlikte yürütülen çalışmalar kapsamında bu sabah ikinci dalga operasyon gerçekleştirilmiştir. FETÖ/PDY faaliyetleri kapsamında tasarlayarak kasten öldürme suçuna iştirak ettikleri ve olayın açığa çıkarılmasını engellemek amacıyla çeşitli suçlar işledikleri değerlendirilen 47 şüpheli hakkında adli işlem başlatılmıştır. Ankara merkezli 16 ilde 45 adreste eş zamanlı arama ve el koyma işlemleri gerçekleştirilmiş ve şu ana kadar 33 şüpheli gözaltına alınmıştır. 10 şüphelinin cezaevinde olduğu belirlenirken firari 4 şüphelinin yakalanmasına yönelik çalışmalar sürmektedir."

Arama kurtarmanın yanıltılması ve delil karartma mercek altında

Soruşturmanın odağındaki başlıklara işaret eden Bakan Gürlek; arama kurtarma çalışmalarının yanlış yönlendirilmesi, gerçeğe aykırı bilgi notlarının dolaşıma sokulması, tanık ve gizli tanık ifadelerinin manipüle edilmesi ile olayın maddi gerçeğinin gün yüzüne çıkarılmasını engellemeye dönük tüm eylemlerin incelendiğini bildirdi.

"Adalet er ya da geç mutlaka tecelli edecektir"

Tahkikatta görev alan kurumlara teşekkür eden Adalet Bakanı Akın Gürlek, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

"Soruşturmayı titizlikle yürüten Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına, soruşturmayı destekleyen Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığına, sahada operasyonu yürüten Ankara İl Emniyet Müdürlüğüne ve süreçte emeği geçen tüm kamu görevlilerine teşekkür ediyorum. Aradan geçen süre ne olursa olsun, maddi gerçeğin ortaya çıkarılması ve sorumluların hukuk önünde hesap vermesi için soruşturmayı kararlılıkla sürdüreceğiz. Adalet er ya da geç mutlaka tecelli edecektir."

Kartlı harcamalar 680 milyar TL'yi aştı

Banka ve kredi kartlarıyla gerçekleştirilen toplam harcama tutarı, 11 Eylül haftasında yaklaşık 661,4 milyar TL seviyesinde bulunuyordu. 18 Eylül haftasına gelindiğinde bu rakam 680,1 milyar TL'ye çıktı.

Böylece kartlı harcamalarda bir haftalık dönemde yaklaşık 18,7 milyar TL'lik artış meydana geldi. Söz konusu yükseliş nominal bazda yüzde 2,8 olarak hesaplandı.

Toplam kart harcamalarındaki artış tüm sektörlere aynı oranda yansımadı. Bazı harcama gruplarında yükseliş görülürken yeme-içme kategorisinde düşüş yaşandı.

Akaryakıt harcamaları yüzde 10,6 arttı

18 Eylül haftasında kartlı harcamalarda öne çıkan kalemlerden biri akaryakıt oldu. Akaryakıt harcamaları bir önceki haftadaki yaklaşık 45,86 milyar TL seviyesinden 50,72 milyar TL'ye yükseldi.

Bu kategorideki haftalık artış yaklaşık 4,86 milyar TL olarak gerçekleşti. Böylece akaryakıt harcamalarındaki yükseliş yüzde 10,6 seviyesine ulaştı.

Akaryakıt harcamalarındaki artış, toplam kartlı harcamalarda bir haftada meydana gelen 18,7 milyar TL'lik yükselişin yaklaşık dörtte birini oluşturdu.

Market harcamaları 7,27 milyar TL yükseldi

Kartlı harcamalardaki haftalık artışta en yüksek katkı market ve alışveriş merkezi kategorisinden geldi. Bu gruptaki harcama tutarı 137,46 milyar TL'den 144,73 milyar TL'ye çıktı.

Market ve alışveriş merkezi harcamalarındaki haftalık yükseliş yaklaşık 7,27 milyar TL olurken, artış oranı yüzde 5,3 olarak kaydedildi.

Market ve akaryakıt kategorilerindeki toplam harcama artışı yaklaşık 12,13 milyar TL'ye ulaştı. Bu iki kalemdeki yükseliş, toplam kartlı harcamalardaki 18,7 milyar TL'lik haftalık artışın yaklaşık yüzde 65'ini oluşturdu.

Yeme-içme harcamalarında düşüş görüldü

Kartlı harcamaların bazı kategorilerinde yükseliş yaşanırken yeme-içme grubunda ters yönlü hareket gerçekleşti. Yeme-içme harcamaları, 43,53 milyar TL seviyesinden 41,51 milyar TL'ye geriledi.

Söz konusu kategoride haftalık düşüş yaklaşık 2,02 milyar TL olarak hesaplandı. Yeme-içme harcamalarındaki gerileme oranı ise yüzde 4,6 oldu.

İnternetten kartlı alışverişler arttı

İnternet üzerinden gerçekleştirilen kartlı alışverişlerde ise haftalık bazda artış kaydedildi. Bu alandaki harcama tutarı 11 Eylül haftasındaki 192,70 milyar TL'den 18 Eylül haftasında 196,94 milyar TL'ye yükseldi.

İnternet üzerinden yapılan kartlı alışverişlerdeki haftalık artış yaklaşık yüzde 2,2 olarak gerçekleşti.

Kartlı harcamalarda sektörlere göre farklılaşma

18 Eylül haftasının verileri, toplam kartlı harcamaların önceki haftaya göre yükseldiğini ortaya koydu. Bununla birlikte harcama gruplarındaki değişim aynı yönde olmadı.

Market ve akaryakıt harcamalarındaki yükselişe karşılık yeme-içme harcamalarında düşüş görüldü. İnternet üzerinden yapılan kartlı alışverişlerde ise artış kaydedildi.

Yapılan detaylı envanter çalışmalarına göre tespit edilen 741 obruğun 704'ü Konya, 29'u Karaman ve 8'i Aksaray sınırları içerisinde bulunuyor. Konya genelinde yer alan 704 obruğun 390'ı ise en tehlikeli çöküntü türü sayılan "kuyu tipi" obruk sınıfında yer alıyor.

Zirvede 572 obrukla Karapınar var

Konya'da 14 farklı ilçede obruk tespit edilirken, Karapınar ilçesi 572 obrukla riskin ve çöküntü yoğunluğunun merkez üssü olmayı sürdürdü. Havzadaki oluşum takvimi incelendiğinde, 2010 yılından itibaren çöküşlerin ivme kazandığı görüldü.

İlk kaydın 1972 yılında tutulduğu bölgede; 1970'li ve 1980'li yıllarda yılda 1'er obruk oluşurken, 2010'da 20, 2013'te 32, 2016'da 30, 2019'da 44, 2021'de 27 ve 2024'te 33 yeni çöküntü meydana geldi. 2025 yılında 11, 2026 yılı içerisinde ise şu ana kadar 4 yeni obruk kayıtlara geçti. Envanterde yer alan 354 obruğun ise geçmişte hangi tarihte oluştuğu tam olarak belirlenemedi.

"Obrukların yarısı yakın dönemde oluştu"

Çalışmalar hakkında bilgi veren AFAD Konya İl Müdürü Ali İhsan Körpeş, sahadaki jeolojik ve morfolojik tespitlerin iki faz halinde yürütüldüğünü ifade etti. İlk etabın 2020-2023 yılları arasında yapıldığını, 2025'ten bu yana ise ikinci faz çalışmalarının tamamlandığını belirten Körpeş, şu değerlendirmeyi yaptı:

"Konya Kapalı Havzası'nda saha taramalarımızı tamamladık ve toplamda 741 obruk tespit ettik. Sahada mevcut obrukların çap ve derinlik değişimlerini envanterimizde güncelliyoruz. Aslında obruk havzamızda öteden beri var olan bir jeolojik süreç. Tespit ettiğimiz 741 obruğun yaklaşık yüzde 50'si belki 100 yıl önce meydana gelmişti. Ancak son dönemdeki yer altı suyu çekilmesi ve iklim baskısıyla oluşan yakın tarihli obruk sayısı 350 civarında."

Risk haritası oluşturuldu

Körpeş, sahadaki taramaların yalnızca vatandaş ihbarlarıyla sınırlı kalmadığını; jeoloji ve inşaat mühendislerinden oluşan teknik heyetin dron teknolojileri ve uydu verileriyle araziyi sürekli izlediğini kaydetti.

Hazırlanan haritanın tamamlanmasıyla kamuoyuyla paylaşılacağını vurgulayan İl Müdürü Körpeş, kuyu hidrolojisi analizleri, yer altı su seviyesi ölçümleri ve tabaka yapılarının modellendiğini; 741 obruğun kesin koordinatlarının yanı sıra obruk oluşma potansiyeli yüksek yeni risk sahalarının da harita üzerinde işaretlendiğini bildirdi.

Melikgazi’de apartmanın üçüncü katından düştü

Kayseri’de apartmandan düşme olayı, İldem Cumhuriyet Mahallesi Gül Sokak’ta meydana geldi. Edinilen bilgiye göre, 10 katlı binanın üçüncü katında yaşayan M.V. (19), henüz belirlenemeyen bir nedenle pencereden düştü.

Çevredekilerin ihbarı üzerine bölgeye sağlık ve polis ekipleri sevk edildi. Ağır yaralanan M.V.’ye ilk müdahale sağlık görevlileri tarafından olay yerinde yapıldı. Genç, daha sonra ambulansla Kayseri Şehir Hastanesine götürülerek tedavi altına alındı.

Kayseri’deki olayla ilgili soruşturma sürüyor

Polis ekipleri, Melikgazi’de meydana gelen olayın ardından apartman ve çevresinde inceleme yaptı. M.V.’nin pencereden düşmesine neyin yol açtığına ilişkin henüz kesin bir bilgi bulunmuyor.

Olayın nasıl gerçekleştiğinin belirlenmesi amacıyla başlatılan soruşturma sürerken, düşme nedeninin yapılacak incelemelerin ardından netlik kazanması bekleniyor. Yetkililerden olayın nedenine ilişkin şu ana kadar başka bir açıklama yapılmadı.

Serik trafik kazası D400 kara yolunda meydana geldi

Serik kaza, Antalya-Alanya D400 kara yolunda yaşandı. Ahmet A. yönetimindeki 07 CEJ 917 plakalı servis midibüsü ile önünde seyreden Alparslan K. idaresindeki 07 CDN 349 plakalı tur otobüsü henüz bilinmeyen nedenle çarpıştı.

Çarpışmanın ardından servis midibüsünde bulunan 6 otel çalışanı yaralandı. Antalya trafik kazası ihbarı üzerine bölgeye sağlık, polis ve itfaiye ekipleri yönlendirildi.

Ekipler, olay yerinde yaralılara ilk müdahaleyi yaptı. Ardından yaralılar ambulanslarla çevredeki hastanelere sevk edildi.

Antalya kazasında 1 yaralının durumu ağır

Serik trafik kazasında yaralanan 6 kişi, sağlık ekiplerinin müdahalesinin ardından Serik Devlet Hastanesi ile ilçede bulunan özel hastanelere kaldırıldı.

Tedavi altına alınan yaralılardan birinin sağlık durumunun ağır olduğu öğrenildi. Diğer yaralıların sağlık durumlarına ilişkin ise ek bir bilgi paylaşılmadı.

Kazanın ardından polis ekipleri bölgede inceleme yaptı. Araçların çarpışma şekli ve kazanın kesin nedeninin yürütülen inceleme sonucunda netleşmesi bekleniyor.

Serik kazasıyla ilgili polis incelemesi sürüyor

Antalya-Alanya D400 kara yolu, turizm ve yerel ulaşım açısından yoğun kullanılan güzergâhlardan biri olarak öne çıkıyor. Bu nedenle bölgede meydana gelen kazalarda ekiplerin olay yeri güvenliğini sağlaması ve trafik akışını kontrollü biçimde sürdürmesi önem taşıyor.

Polis ekiplerinin Serik’te meydana gelen kazayla ilgili incelemesi devam ediyor.

Geçmiş yıllarda tüm paydaşların özverisiyle basketbolda sağlam bir ekosistem inşa edildiğini hatırlatan Türkoğlu, hem kadınlar hem de erkekler liginde seyir zevki ve rekabet dozu yüksek bir dönemin başladığına işaret etti.

Mesajında altyapı yatırımlarına özel bir parantez açan Hidayet Türkoğlu, sürdürülebilir başarının gençlere sunulan olanaklarla doğru orantılı olduğunu kaydetti. Türkoğlu, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"Türk basketbolunun geleceğini şekillendirecek en önemli unsurlardan birinin genç oyuncularımız olduğunu biliyoruz. Bu anlayışla altyapıya yaptığımız yatırımları, genç sporcularımızın daha fazla gelişim imkanı bulmasını sağlayacak projelerimizi ve kulüplerimizle birlikte yürüttüğümüz çalışmaları kararlılıkla sürdürüyoruz. Ülker Basketbol Gençler Ligi'nin gelişen yapısı ve İstanbul TBF Basketbol Spor Lisemizin ikinci eğitim ve öğretim yılına başlaması da bu alanda attığımız önemli adımlar arasında yer alıyor."

Avrupa arenasında 16 Türk Kulübü mücadele edecek

Türk kulüplerinin kıta genelindeki ağırlığının altını çizen TBF Başkanı, bu sezon uluslararası arenada rekor düzeyde bir temsil gerçekleşeceğini duyurdu. Türkiye Sigorta Basketbol Süper Ligi'nden 11 takımın Turkish Airlines EuroLeague, BKT EuroCup, Basketbol Şampiyonlar Ligi ve FIBA Europe Cup'ta sahaya çıkacağını belirten Türkoğlu; Halkbank Kadınlar Basketbol Süper Ligi'nden 5 kulübün ise EuroLeague Women ve FIBA EuroCup Women organizasyonlarında boy göstereceğini aktardı. Kadın ve erkeklerde toplam 16 temsilcinin Avrupa kupalarında boy gösterecek olmasının Türk basketbolunun marka değerini ortaya koyduğunu vurgulayarak tüm takımlara başarı dileklerini iletti.

Sponsorlara, yayıncılara ve tesisleşmeye vurgu

Liglerin marka gücünün pekişmesinde kurumsal sponsorlukların ve yayıncı kuruluşların sağladığı ivmeye teşekkür eden Türkoğlu, Türkiye Sigorta ve Halkbank'ın isim sponsorluklarının liglerin bilinirliğine sağladığı katkıyı takdirle karşıladıklarını; ligleri basketbolseverlerle buluşturan beIN SPORTS ve HT Spor’a da teşekkür borçlu olduklarını ifade etti.

Türkoğlu ayrıca, milli takımlardan altyapı organizasyonlarına kadar basketbolun kalbinin attığı modern tesisleşme yatırımı Turkcell Basketbol Gelişim Merkezi'nin yeni sezonda da unutulmaz müsabakalara ev sahipliği yapacağını kaydederek tüm basketbol ailesine sakatlıksız, sağlıklı ve fair-play ruhunun ön planda olduğu bir sezon temennisinde bulundu.

Kütahya trafik kazası Çiniciler Çarşısı önünde meydana geldi

Kütahya kaza haberlerine bir yenisi Kütahya-Eskişehir kara yolunda eklendi. E.S. yönetimindeki 07 BZK 380 plakalı otomobil, kara yolu üzerindeki Çiniciler Çarşısı önünde D.G. idaresindeki 06 BTT 425 plakalı otomobille çarpıştı.

Çarpışmanın etkisiyle her iki araçta bulunan toplam 6 kişi yaralandı. Yaralılar arasında otomobillerin sürücüleri E.S. ve D.G. ile araçlarda yolcu olarak bulunan 4 kişi yer aldı.

Kazayı gören çevredeki vatandaşların 112 Acil Çağrı Merkezi'ne ihbarda bulunması üzerine olay yerine sağlık ve polis ekipleri yönlendirildi. Ekipler, Kütahya-Eskişehir kara yolundaki kaza noktasında yaralılara müdahale etti.

Kütahya'daki kazada 6 yaralı hastaneye kaldırıldı

Sağlık ekiplerinin olay yerindeki ilk müdahalesinin ardından Kütahya trafik kazasında yaralanan 6 kişi ambulanslarla Kütahya Şehir Hastanesi'ne götürüldü.

Hastanede tedavi altına alınan sürücüler ile diğer yaralıların sağlık durumlarının iyi olduğu öğrenildi.

Kütahya-Eskişehir kara yolu gibi kent merkezi ile şehirler arası ulaşımı birbirine bağlayan güzergâhlarda meydana gelen kazalar, sürücülerin yol ve çevre koşullarına uygun şekilde hareket etmesinin önemini bir kez daha gündeme getiriyor. Özellikle yerleşim ve ticaret alanlarının bulunduğu kesimlerde araç ve yaya hareketliliğinin artabilmesi nedeniyle sürücülerin çevre kontrolünü koruması önem taşıyor.

Kütahya'daki kazanın ardından polis ekipleri bölgede çalışma yürüttü.

19 şüpheli tutuklandı

Savcılık işlemlerinin ardından 21 şüphelinin tamamı tutuklama istemiyle sulh ceza hakimliğine çıkarıldı. Hakimlik, şüphelilerden 19'u için tutuklama kararı verirken 2 kişi hakkında adli kontrol uygulanmasına hükmetti.

MASAK'tan mali verilerin incelenmesi istendi

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 17 Eylül'de Mali Suçları Araştırma Kuruluna (MASAK) gönderdiği müzekkerede, Pusula Finans Holding AŞ, Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ, Hedef Holding AŞ ve Bulls Yatırım Menkul Değerler AŞ ile bu şirketlerin alt kuruluşlarında görev yapan yöneticilere ilişkin mali bilgilerin temin edilmesi talep edildi.

Müzekkerede ayrıca şirketlerin tüm yöneticilerinin açık kimlik bilgilerinin belirlenmesi istendi. Yöneticilerin 2024 yılından bugüne kadar yurt dışına yaptığı para ve kripto varlık transferleri ile tüm para giriş ve çıkışlarının ham verilerinin de Başsavcılığa iletilmesi talebinde bulunuldu.

Daha önce 12 şüpheli tutuklanmıştı

Soruşturma kapsamında Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen, Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Üyesi Emre Alkin, Tera Yatırım Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi Kerem Alkin, Tera Portföy Genel Müdürü Alper Öztürk, Pusula Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Turhan, Pusula Portföy Yönetimi AŞ Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız, Namık Kemal Gökalp, Altunç Kumova ve İbrahim Bekçi hakkında tutuklama kararı verilmişti.

Gözaltındaki Enver Çevik ile Kemal Akkaya ise savcılık ifadelerinin ardından serbest bırakılmıştı.

Doğa Sigorta Yönetim Kurulu Başkanı Nihat Kırmızı ile Tera Yatırım Yönetim Kurulu üyeleri Bülent Uygun ve Abdulkadir Özkan da dün adliyeye sevk edilmiş, üç isim hakimlikçe tutuklanmıştı.

14 şüpheli hakkında daha tutuklama kararı çıktı

Dün adliyeye gönderilen şüpheliler arasında yer alan Furkan Baki, Murat Keçeci, Ramazan Erbey, İlhan Aygül, Salih Can Bülbül, Selçuk Kahya, Uğur Akkafa, Samet Çetinel, Celal Yarız, İsmail Ege, Mehmet Yıldırım, Lütfi Çetinel, Berkan Gülen ve Mehmet Erbey hakkında da tutuklama kararı verilmişti.

Aynı süreçte 3 şüpheli için ise adli kontrol tedbirinin uygulanmasına karar verilmişti.

"Terörsüz Türkiye sahaya yansıyor"

İşte Meclis Başkanı Kurtulmuş'un açıklamalarından satır başları:

*Terörden tamamen kurtulmuş bir Türkiye'yi göreceğiz. Terörsüz Türkiye temenni değildir yavaş yavaş ete kemiğe bürünüyor. Terörsüz Türkiye sahaya yansıyor. Irak ve Suriye'deki gelişmeler bunun kanıtıdır.

*Meclisin açılmasıyla izleme komisyonu hızlı şekilde kurulacak, sürecin izlenmesiyle ilgili üzerine düşen sorumluluğu yerine getirecek.

*Meclis'e 3 tane sorumluluk düşüyor. Konunun takibini en ciddi şekilde gerçekleştirmek, Hukuk ölçüsü içerisinde bu sürecin izlenmesi ve ihtiyaç halinde yeni düzenlemelerin yapılması gerçekleşmesidir.

*Büyük bir titizlikle çalışıldı. Bu yasa büyük bir destekle gerçekleştirildi. Örgütün fesih ve silahsızlanma sürecinin ilan edilmesi ile birlikte bu yasa uygulamaya konulacak. Birinci sigorta budur.

*Millet adına bu süreçleri takip edecek TBMM bünyesinde oluşturulacak İzleme Komisyonu. Sürecin garantisi olacak.

*Soru önergelerinin 627'si cevaplandırılmıştır. Milletvekillerimizi sorularının vaktinde cevaplanmasını öneriyoruz.

*TBMM, Filistin ve Gazze meselesini tespit etmek ve ilan etmek açısından en etkili parlamentosudur.

AYRINTILAR GELİYOR...

"Standartları yakalayamayan ve finansal beklentinin altında kalan şubeler kapatılıyor"

Karara ilişkin bilgilendirmede bulunan Starbucks Operasyon Direktörü Mike Grams, Kuzey Amerika pazarındaki tüm satış noktalarının titiz bir denetim ve inceleme sürecinden geçirildiğini kaydetti. Grams, hem müşterilere hem de personele şirket standartlarında hizmet sunulamayan veya belirlenen finansal verimlilik eşiğinin altında kalan noktaların kapatılması yönünde adım atıldığını belirtti.

Kapatma işlemlerinin bu hafta içerisinde süratle tamamlanmasının planlandığı bildirildi.

"Mağaza kapatmak zor bir karar ancak büyüme hedeflerimiz sürüyor"

Şirketin uzun vadeli stratejisine değinen Operasyon Direktörü Grams, portföy yönetiminin doğal bir parçası olarak her yıl belirli sayıda mağazayı kapatıp daha verimli noktalarda yenilerini devreye aldıklarını hatırlattı. Kuzey Amerika pazarındaki genel büyüme hedeflerinden geri adım atmadıklarını vurgulayan Grams, şu ifadeleri kullandı:

"Mağaza kapatmak her zaman son derece zor ve hassas bir karardır. Bu durumun süreçten doğrudan etkilenecek çalışanlarımız, sadık müşterilerimiz ve yerel topluluklar açısından üzücü bir gelişme olduğunun bilincindeyiz."

Trabzonspor'da forma satışları yüzde 152 arttı

AA muhabirinin bordo-mavili kulüpten edindiği bilgilere göre, Trabzonspor'un bu sezonki forma satışlarında dönemsel bazda rekor kaydedildi. Kulübün forma satışları, geçen sezonun aynı dönemine kıyasla önemli ölçüde yükseldi.

Trabzonspor, geçen sezon eylül ayının sonunda 46 bin forma satışı gerçekleştirmişti. Bu sezon aynı dönemde satılan forma sayısı ise 116 bine ulaştı.

Böylece bordo-mavili kulüp, sezonun aynı döneminde forma satışlarını yüzde 152 artırarak dönemsel rekor elde etti.

Geçen sezon 200 bine yakın forma satıldı

Trabzonspor'un geçen sezon boyunca gerçekleştirdiği toplam forma satışı 200 bine yaklaşmıştı. Kulüp, yeni sezonda ise 100 bin forma satışını kısa sürede geride bıraktı.

Bu sezon eylül sonunda 116 bin forma satışına ulaşan Trabzonspor'un, geçen sezon elde edilen toplam satış rakamını aşması bekleniyor.

Muhammed Salah transferi sonrası kombine satışları da arttı

Trabzonspor'da forma satışlarının yanı sıra kombine kart satışlarında da yükseliş yaşandı. Bordo-mavili kulüp, özellikle Muhammed Salah'ın transfer edilmesinin ardından kombine kart satışlarında artış kaydetti.

Trabzonspor taraftarlarının önceki yıllara kıyasla kombine kartlara daha fazla ilgi gösterdiği belirtildi. Kulübün kombine kart satışları 25 binin üzerine çıktı.

Trabzonspor'da forma ve kombine satışları gündemde

Trabzonspor'un bu sezonki forma satışları, geçen sezonun aynı dönemine göre yüzde 152 artarak 116 bin seviyesine ulaştı. Geçen sezon eylül sonunda 46 bin olan satış rakamı, yeni sezonda aynı dönemde 70 bin artış gösterdi.

Bordo-mavili kulübün kombine kart satışları da 25 binin üzerine çıkarken, sezon başında kadroya dahil edilen Muhammed Salah'ın transferinin ardından satışlarda artış yaşandığı aktarıldı.

Malkara'daki iş kazası tarlada yükleme sırasında meydana geldi

Malkara iş kazası, ilçeye bağlı Yenice Mahallesi’nde yaşandı. Edinilen bilgiye göre M.E., tarlada saman balyalarını tıra yüklediği sırada balyalardan biri üzerine düştü.

Olayın ardından çevredekilerin ihbarı üzerine bölgeye sağlık ve jandarma ekipleri yönlendirildi. Sağlık ekipleri, olay yerindeki ilk müdahalenin ardından M.E.’yi ambulansla Malkara Devlet Hastanesine kaldırdı.

Hastanede tedavi altına alınan 57 yaşındaki M.E., sağlık ekiplerinin tüm müdahalelerine rağmen kurtarılamadı.

Tekirdağ iş kazasında jandarma inceleme başlattı

Tekirdağ iş kazasının ardından jandarma ekipleri olayın meydana geldiği bölgede inceleme yaptı. Saman balyasının hangi koşullarda M.E.’nin üzerine düştüğünün belirlenmesine yönelik çalışmaların yürütülmesi bekleniyor.

Tarım alanlarında saman balyalarının taşınması ve araçlara yüklenmesi, balyaların ağırlığı nedeniyle dikkatli çalışma gerektiren işlemler arasında yer alıyor. Özellikle yükleme sırasında balyaların dengesi, kullanılan ekipmanın durumu ve çalışma alanının güvenliği olası kazaların önlenmesinde önem taşıyor.

Ancak Malkara’daki olayın kesin nedenine ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Kazanın oluş şeklinin jandarmanın incelemesi ve gerekli görülmesi halinde yapılacak teknik değerlendirmelerle netleşmesi bekleniyor.

Malkara'da iş kazasının nedeni araştırılıyor

M.E.’nin hayatını kaybettiği olayla ilgili inceleme sürerken, iş kazasının meydana geliş koşullarının belirlenmesine yönelik elde edilen bulgular değerlendirilecek.

Tekirdağ’ın Malkara ilçesindeki tarlada yaşanan ölümlü iş kazasına ilişkin sürecin, jandarma ekiplerinin çalışmasının ardından netlik kazanması bekleniyor.

"Her parçanın bir zamanı ve mutlaka anlatacak bir hikâyesi var"

Gazeteciler Cemiyeti Medya Sanat Galerisi’nde açılan serginin açılışında konuşan Esin Derin Aden, serginin yalnızca eski kıyafetlerden oluşan bir seçki olmadığını vurgulayarak, “Bugün burada yalnızca eski kıyafetleri sergilemek için değil, modanın hafızasına birlikte dokunmak için buluştuk. Her parçanın bir zamanı, bir kadını ve mutlaka anlatacak bir hikâyesi var. Kimi bir sandıktan çıktı, kimi yıllarca özenle saklandı, kimi ise bir dönemin zarafetini sessizce bugüne taşıdı. Eski dönem kıyafetlerinin hafızasına, hikayesine dokunmak için buradayız. Bu, benim yaklaşık 9 yıldır hayal ettiğim bir şeydi. Hayalimi gerçekleştirdiğim için mutluyum” dedi.

Sergide 1960’ların, 1970’lerin ve 1980’lerin kadın gardırobundan seçilen parçaların yer aldığını belirten Aden, vintage kavramını geçmişte kalmışlık üzerinden değil, bugüne taşınan bir değer olarak ele aldığını söyledi. “Vintage benim için geçmişte kalmış olmak değil, geçmişin bugün hâlâ güzel, anlamlı ve ilham verici olabilmesi” diyen Aden, sergiyi gezenlerin kıyafetlerin yanı sıra onların taşıdığı kadın hikâyelerini de görmesini istediğini belirtti.

Aden, şöyle devam etti:

"Ben turizm otelcilik okudum, uzun yıllar bu işi yaptım ama büyük babam Mehmet Çiçekli, Diyarbakır'da bir terziydi. İstanbul'da o dönemin en iyi terzilerinden olan Şükrü Baysal'dan eğitim aldı ve daha sonra ordu evinde askerliğini devam ettirdi. 71 yılında Paris'e giderek eğitim aldı. Annem de stilist, modelist çok iyi bir terzi. Ben de 2000'lere doğru otelciliği bırakıp bugünlere geldim."

Aden, konuşmasında ayrıca serginin hayata geçmesinde katkı sunan Gazeteciler Cemiyeti Başkan Vekili Ayhan Aydemir’e, gazeteci Figen Balcı’ya ve Medya Sanat Galerisi sahipleri Ayşegül Bora ile Ayşe Arkün’e teşekkür etti.

Bir gelinlikten kalan aile hafızası

Pembe Lotus koleksiyonunda Aden’i en çok etkileyen parçalardan biri de ailesinden gelen, 1960’ların sonlarına ait krem rengi saten gelinlik.

Annesinin teyzesine ait olan gelinliğin yıllar içinde aile içinde el değiştirerek kendisine ulaştığını anlatan Aden, parçanın üzerinde hâlâ sandık lekelerinin bulunduğunu söyledi. Aden, gelinliğin günümüz mankenlerine dahi sığmadığını belirterek, “En çok etkileyen de S bedenin de altında olması. Hiçbir mankene sığmaması, hiçbir şekilde onu bir mankenle giydirip sunamamamız hem üzdü hem şaşırttı. ‘Bu nasıl bir incelik’ dedirtti. En etkili parça o benim için diyebilirim” dedi.

Gösterişli gardıroptan rahatlığa

1960’lardan 1980’lere uzanan koleksiyona bakıldığında yalnızca modanın değil, kadınların gündelik yaşamının da değiştiği görülüyor. Aden’e göre bu değişimin en belirgin karşılığı, kıyafetlerin giderek sadeleşmesi ve hareket özgürlüğünün öne çıkması.

“Sadeleşmişiz gittikçe. Rahat kıyafetlere, rahat çizgilere geçmişiz” diyen Aden, geçmiş dönemlerde günlük yaşamda kullanılan parçaların bugüne kıyasla çok daha detaylı ve gösterişli olduğunu ifade etti. Aden, “60’larda, 70’lerde, 80’lerde dahil çok süslü, çok detaylı ama taşıması ve hareket etmesi bir o kadar zor parçalar varmış” diye konuştu.

“Artık yeniden kazanma zamanı”

Vintage parçaların Türkiye’deki karşılığının da değiştiğini söyleyen Aden, geçmişte “modası geçti” denilerek bir kenara bırakılan kıyafetlerin bugün yeniden değerlendirilmesine dikkat çekerek, “Bence Vintage Türkiye'de daha hak ettiği noktaya gelmedi ama çok az kaldı. Çok az kaldı, gelmek üzere, sonuna geldik diye düşünüyorum” ifadelerini kullandı.

Özellikle kadınların vintage konusunda daha bilinçli hale geldiğini belirten Aden, geçmişte değersiz görülen parçaların bugün yeniden kullanılabilir hale getirilmesinin önem kazandığını söyleyerek, “Eskisi gibi değil. Bir dönem ‘Bu artık ne olacak, bunun modası geçti, bu artık kullanılmaz’ deyip hep atılmış, verilmiş. Hiçbir şekilde kıymeti bilinmemiş. Ama o geçti. Artık ‘Nasıl dönüştürebilirim, nasıl tekrar kazanabilirim, bunu nerede değerlendirebilirim?’ zamanı" dedi.

Bu ilginin ekonomik nedenlerle de güçlendiğini belirten Aden, vintage parçaların fiyat açısından daha ulaşılabilir olmasının yanı sıra manevi değerlerinin de yeniden keşfedildiğini ifade etti.

Gençlerin gözü geçmişte: "Özellikle genç kesim çok beğeniyor"

Aden’in kendi dükkânındaki deneyimi de vintage kültürünün özellikle gençler arasında karşılık bulduğunu gösteriyor. Aden, “Bize gelen vintage dönem kıyafetlerini özellikle genç kesim çok beğeniyor, seviyor ve kapış kapış gidiyor” dedi.

İlginin özellikle üniversite öğrencileri ve 30 yaş civarına kadar olan gençlerde yoğunlaştığını belirten Aden, “Daha yok mu, gelecek mi, nasıl parçalar gelecek diye soranlar, sipariş verenler çok fazla var” sözleriyle bu ilgiyi ifade etti.

Bir terzinin gazete ilanından sergiye

Koleksiyonda Aden için özel anlam taşıyan bir başka parça ise Beyoğlu’nda faaliyet gösteren terzi Edibe Güneyer imzasını taşıyan, tamamen el dikişiyle hazırlanmış uzun elbise ve kısa ceket.

Parçanın kendisine neredeyse tesadüfen ulaştığını anlatan Aden, bir sahaf arkadaşının önerisi üzerine karşılaştığı bu tasarımın hikâyesini merak ederek araştırmaya başladığını söylüyor. Araştırması sırasında parçanın dönem gazetelerinde reklamının ve ilanının yayımlandığını da bulan Aden, “Gazete küpürleri de var bende, onları da bastırıp sosyal medyada paylaşacağım” dedi.

Parçanın kendisine ulaşma biçiminin de hikâyenin bir parçası olduğunu vurgulayan Aden, “Hiç çabasız bana gelmesi, hediye olması beni çok etkiledi. Çok mutlu olmuştum” ifadelerini kullandı.

Altı günlük bir hafıza yolculuğu

“Geçmişin Gardırobu”, 1960’lardan 1980’lere uzanan kadın gardırobunu elbiseler, çantalar, şapkalar ve aksesuarlar üzerinden yeniden kuruyor. Sergi, kıyafetleri yalnızca dönemsel bir moda göstergesi olarak değil, zamanın ve kişisel hafızanın taşıyıcısı olarak ele alıyor.

Pembe Lotus koleksiyonundan seçilen parçaların yer aldığı sergi, Gazeteciler Cemiyeti Medya Sanat Galerisi’nde hafta boyunca ziyaret edilebilecek.

Attika ve Selanik çevresindeki belediyeler listeye alındı

Attika bölgesinde İraklio, Nea Smirni, Paleo Faliro, Nea Filadelfia, Nea Halkidona, Dafni, İmittos ile Nikea ve Rendis belediyeleri yüksek riskli bölgeler arasında gösterildi.

Selanik çevresinde ise Neapoli, Sikies, Pavlos Melas, Oreokastro, Pilea ve Hortiatis belediyeleri yüksek riskli bölgeler listesinde yer aldı.

Risk değerlendirmesinde çevre bölgelerdeki vakalar dikkate alındı

EODY, söz konusu belediyelerde bu yıl şu ana kadar Batı Nil virüsü vakasına rastlanmadığını bildirdi. Buna karşın çevre bölgelerde tespit edilen vakalar ile coğrafi ve epidemiyolojik verilerin risk değerlendirmesinde etkili olduğu belirtildi.

Batı Nil virüsünün insanlara çoğunlukla virüsü taşıyan sivrisineklerin ısırmasıyla bulaştığı ifade edildi.

Yunanistan'da vaka sayısı 396'ya yükseldi

EODY'nin dün yayımladığı verilere göre, 18-24 Eylül tarihleri arasında Yunanistan'da 26 yeni Batı Nil virüsü vakası tespit edildi. Aynı dönemde 3 kişinin virüs nedeniyle hayatını kaybettiği açıklandı.

Yıl başından 24 Eylül'e kadar ülkede belirlenen toplam vaka sayısının 396'ya çıktığı, Batı Nil virüsü nedeniyle yaşamını yitirenlerin sayısının ise 36'ya ulaştığı bildirildi.

Soruşturma çerçevesinde gözaltına alınan 21 şüpheli, işlemlerinin tamamlanmasının ardından Çağlayan'daki İstanbul Adliyesi'ne gönderildi.

Savcılıktaki işlemleri tamamlanan şüphelilerden Ayşe Seher Aydın, Enes Yazıcı, Feryal Köker, Müjdat Ede, Oğuzhan Özerkaya, Onur Göğebakan, Orçun Berkay Kaya ve Ahmet Özcan hakkında tutuklama kararı verildi.

Nilgün Sarıçalı ve Sezai Bekgöz hakkında ise adli kontrol uygulanmasına karar verilerek serbest bırakılmaları sağlandı.

11 şüpheli hakkında daha tutuklama kararı

Hakimlikteki işlemleri sürdürülen 11 şüpheli için de tutuklama kararı çıktı. Son kararlarla birlikte bu adli süreçte tutuklananların sayısı 19'a ulaşırken, soruşturma genelindeki tutuklu sayısı 45 olarak kayıtlara geçti.

Son tutuklama kararlarının ardından cezaevine gönderilen 11 şüphelinin isimleri şöyle sıralandı:

Ali Rıza İncekaya
Haldun Saffet İnal
Erkan Kilimci
Mehmet Ziya Gökalp
Sibel Gökalp
Tamer Akbal
Abdullah Yusuf Yarız
Selim Dağbaşı
Özdemir Ataseven
Gökhan Ataseven
Hamza Kablan

Eski Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Erkan Kilimci de tutuklandı

Soruşturma kapsamında tutuklanan kişiler arasında eski Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Erkan Kilimci de yer aldı.

Kilimci, 2016-2018 döneminde TCMB Başkan Yardımcısı olarak görev yaptı. Kilimci'nin bu görevinin ardından Tera'nın yönetim kurulunda üyelik yaptığı belirtildi.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Süper Lig'de yeni sezon hazırlıkları tüm hızıyla sürerken, şampiyonluk parolasıyla yola çıkan Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Trabzonspor, kadrolarını dünya yıldızlarıyla güçlendirmeye devam ediyor. Milyonlarca taraftarın gözü kulağı son dakika transfer gelişmelerine çevrilmiş durumdayken, Avrupa devlerinden Süper Lig'e uzanan transfer trafiği de hız kazandı. Nathan Ake'den Mason Greenwood'a, Leandro Trossard'dan Vedat Muriç'e kadar yeşil sahalarda fırtına gibi esecek birçok önemli yetenek, yeni sezonda formalarını giymeye hazırlanıyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!