Uluslararası Meteor Organizasyonu (IMO) takvimine göre Kuzey Taurid meteor yağmuru 20 Ekim-10 Aralık tarihleri arasında aktif olacak. Akımın maksimum etkinlik dönemi ise 11 Kasım'ı 12 Kasım'a bağlayan gece olarak belirtiliyor. NASA da Kuzey Taurid meteor yağmurunun zirvesini 12 Kasım civarında gösteriyor.

Taurid meteor yağmuru saat kaçta zirve yapacak?

Kuzey Taurid meteor yağmurunun maksimum etkinliği 12 Kasım'a denk geliyor. Ancak bu gök olayında tek bir saatlik zirveye odaklanmak yerine gece boyunca gözlem yapmak daha anlamlı. Çünkü Taurid akımının etkinliği kısa süreli ve keskin bir artış göstermiyor; maksimum dönem çevresinde birkaç gece boyunca meteor görmek mümkün olabiliyor.

IMO'nun 2026 meteor yağmuru takviminde Kuzey Taurid akımının ideal koşullardaki zenit saatlik oranı yaklaşık 5 meteor olarak veriliyor. Bu değer, gökyüzünün tamamen karanlık olduğu ve meteorların çıkış noktasının gözlemcinin tepe noktasına geldiği ideal koşullara göre hesaplanıyor. Dolayısıyla Türkiye'deki gözlemcilerin her saat beş meteor görmesi beklenmemeli. Gerçek gözlem sayısı konuma, hava koşullarına ve ışık kirliliğine göre daha düşük olabilir.

Türkiye'de gözlem yapmak isteyenler için gece yarısından sonraki saatler öne çıkıyor. Boğa Takımyıldızı'nın bulunduğu bölge gece ilerledikçe gökyüzünde yükseliyor. Bu nedenle 00.00 ile sabaha karşı 05.30 arasındaki zaman dilimi gözlem için değerlendirilebilir.

Taurid meteor yağmuru Türkiye'den görülecek mi?

Kuzey Taurid meteor yağmuru hem Kuzey hem de Güney Yarımküre'den gözlemlenebilen bir gök olayı. Türkiye'nin bulunduğu Kuzey Yarımküre de gözlem için uygun bölgeler arasında yer alıyor.

Ankara, İstanbul, İzmir, Antalya, Bursa, Konya, Erzurum, Trabzon ve diğer illerde yaşayanlar için temel koşul, gözlem saatlerinde bulutsuz ve yeterince karanlık bir gökyüzü bulmak. Ancak illere göre kesin bir görünürlük veya meteor sayısı garantisi vermek mümkün değil. Hava durumu, görüşü kapatan bulutlar ve yerel ışık kirliliği gözlem sonuçlarını doğrudan etkiliyor.

Bu nedenle gözlem yapmak isteyenlerin şehir merkezlerinden uzaklaşarak kırsal alanları, yüksek ve açık noktaları tercih etmesi öneriliyor. Milli parklar ve yerleşim yerlerinden uzaktaki karanlık bölgeler de uygun seçenekler arasında bulunuyor. Gözlem noktasının güvenli ve ulaşılabilir olması da dikkate alınmalı.

Ay ışığı Taurid meteor yağmurunu engelleyecek mi?

2026 yılındaki Kuzey Taurid meteor yağmurunun gözlem koşulları açısından avantajlarından biri Ay'ın konumu. IMO'nun takviminde zirve gecesinde Ay'ın aydınlanma oranı yüzde 4 olarak gösteriliyor. NASA da kasım ayındaki yeni ayın hemen ardından gelen bu dönemin, meteor gözlemi için karanlık gökyüzü koşulları sağlayacağını belirtiyor.

Ay ışığının az olması, özellikle daha sönük meteorların fark edilmesini kolaylaştırabilir. Bununla birlikte şehir aydınlatmaları ve atmosfer koşulları görüşü yine de etkileyebilir. Bu nedenle yalnızca Ay'ın konumuna değil, gözlem yapılacak alanın karanlık olmasına da dikkat etmek gerekiyor.

Taurid meteor yağmuru çıplak gözle nasıl izlenir?

Kuzey Taurid meteor yağmurunu izlemek için özel bir gözlem ekipmanına ihtiyaç bulunmuyor. Teleskop ve dürbün kullanmak yerine gökyüzünün mümkün olduğunca geniş bir bölümünü görebilecek şekilde konumlanmak daha kullanışlı.

Gözlem öncesinde şu noktalara dikkat edilebilir:

• Işık kirliliğinden uzaklaşın: Sokak lambaları, bina aydınlatmaları ve reklam panolarından uzak bir nokta seçin.

• Gözlerin karanlığa alışmasını bekleyin: Karanlık ortama geçtikten sonra yaklaşık 20-30 dakika boyunca telefon ekranı gibi parlak ışıklara bakmamaya çalışın.

• Gökyüzünün geniş bir bölümünü izleyin: Sadece Boğa Takımyıldızı'na odaklanmak yerine mümkün olduğunca geniş bir görüş alanı oluşturun.

• Rahat bir pozisyon alın: Uzun süre gözlem yapacağınız için yere uzanabileceğiniz veya geriye yaslanabileceğiniz bir alan tercih edin.

• Hava durumunu kontrol edin: Bulutlu hava, meteor yağmurunun gözlemlenmesini zorlaştırabilir.

Meteorların gökyüzünde belirdiği noktayı takip etmek için sürekli aynı yöne bakmak da gerekmiyor. Geniş bir görüş alanı, kısa süreli ışık izlerini fark etme ihtimalini artırıyor.

Taurid meteor yağmuru neden ateş toplarıyla biliniyor?

Taurid meteor yağmuru, diğer bazı meteor akımlarına kıyasla daha parlak ve yavaş hareket eden meteorlarıyla tanınıyor. Bu nedenle zaman zaman gökyüzünde güçlü ışık izleri bırakan ateş toplarıyla ilişkilendiriliyor.

Kuzey Taurid akımının kökeni, Encke Kuyruklu Yıldızı ile bağlantılı gök cisimleri topluluğuna dayanıyor. Asteroit 2004 TG10, Kuzey Taurid akımıyla ilişkilendirilen olası ana cisimlerden biri olarak gösteriliyor. Dünya, Güneş çevresindeki yörüngesinde ilerlerken bu akımın uzaya bıraktığı küçük parçacıkların bulunduğu bölgeden geçiyor.

Bu parçacıklar Dünya atmosferine yüksek hızla girdiğinde hava molekülleriyle etkileşime girerek ısınıyor ve ışık yayıyor. Daha büyük parçacıklar, daha parlak meteorların ortaya çıkmasına neden olabiliyor. Gökyüzünde kısa süreliğine belirginleşen bu ışık izleri, halk arasında ateş topu olarak tanımlanıyor.

Kuzey Taurid meteor yağmuru, yüksek sayıda meteor üretmesiyle değil, aralarında oldukça parlak örneklerin de bulunabilmesiyle dikkat çekiyor. Bu nedenle gözlem sırasında uzun süre meteor görülmemesi, akımın sona erdiği anlamına gelmiyor. Açık ve karanlık bir gökyüzünde sabırlı biçimde gözlem yapmak, bu gök olayını takip etmek isteyenler için en önemli koşul olarak öne çıkıyor.

İran, iki tankerin yangın aldığını açıkladı

İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri tarafından yapılan yazılı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nda izin verilmeyen bölgede hareket eden bir süpertankerin takip sistemlerini kapattığı ve İran'ın belirlediği güzergahı kullanmadığı ifade edildi.

Açıklamaya göre tanker, deniz mayınına çarpmasının ardından alev aldı. İkinci petrol tankerinin ise ABD savaş uçaklarının koruması altında, İran'ın belirlediği güzergahın dışından geçmeye çalışırken bir kazaya karıştığı ve gemide büyük çaplı yangın çıktığı aktarıldı.

İran'dan güzergah dışındaki gemilere yönelik uyarı

Devrim Muhafızları Ordusu Donanması, iki olayın ardından her iki petrol tankerinin de devre dışı kaldığını bildirdi.

Açıklamada ayrıca İran'ın belirlediği güzergahın dışında hareket eden ve ABD ordusuyla işbirliği yaptığı belirtilen gemilerin hedef alınacağı kaydedildi.

Ergün, emeklilerin artık söz değil, somut rakamlar ve uygulanabilir çözümler beklediğini vurgulayarak, “Ortada net rakamlar ve somut çalışmalar yokken neyin yorumunu yapalım?” diye sordu. Emeklilerin taleplerinin net olduğunu belirten Ergün, “Önce açlık sınırının 14 bin 472 lira altında kalan emekli aylığı ayıbı düzeltilsin, sonra intibak yasası derhal gündeme getirilsin” dedi.

TÜED'in yıllardır emeklilerin sorunlarını bilimsel verilerle ortaya koyduğunu, çözüm önerilerini kamuoyuyla paylaştığını ve bütün siyasi partiler ile parlamento üyelerine ilettiğini hatırlatan Ergün şunları ifade etti:

“Türkiye Emekliler Derneği'nin talepleri ne yenidir ne de belirsizdir. Biz emeklilerimizin yaşadığı gerçekleri, karşı karşıya kaldıkları ekonomik güçlükleri ve bunların çözüm yollarını defalarca dile getirdik.

İntibak yasasının çıkarılması, aylık bağlama oranlarının iyileştirilmesi, emeklilere seyyanen zam yapılması, refah ve büyümeden pay verilmesi, prim ödeme gün sayıları ve kazançları esas alınarak adil bir aylık hesaplama sisteminin kurulması bizim temel taleplerimizdir.”

Bütün bunların emeklilerin somut beklentileri olduğunun altını çizen Ergün, “Dolayısıyla her gün yeni bir ihtimal üzerinden tartışma açılmasını değil, bu taleplerimizin karşılık bulmasını bekliyoruz” dedi.

“Net olan, emekli aylığı açlık sınırının 14 bin 72 lira altında”

Emeklilerin yaşadığı ekonomik sıkıntıların artık tartışmaya yer bırakmayacak kadar açık olduğuna dikkat çeken Kazım Ergün, en düşük emekli aylığı ile açlık sınırı arasındaki uçurumun giderilmesini istedi. Ergün şunları ifade etti:

“Bugün ortada tartışmasız bir gerçek var. Açlık sınırı 38 bin 24 TL iken en düşük emekli aylığı 23 bin 552 liradır. Yani en düşük emekli aylığı, açlık sınırının tam 14 bin 472 TL altındadır.

Bu aylık, açlık sınırının ancak yüzde 61,94'ünü karşılayabilmektedir. Başka bir ifadeyle emeklimiz, açlık sınırının yüzde 38,06 altında bir gelirle yaşamaya mahkûm edilmektedir. İşte konuşulması gereken somut rakam budur! İşte çözülmesi gereken gerçek sorun budur!.”

Emekli aylıklarının ne kadar artırılacağına ilişkin birbirinden farklı iddialar ortaya atılırken, milyonlarca emeklinin açlık sınırının altında yaşamaya çalıştığı gerçeğinin göz ardı edilemeyeceğine işaret eden Ergün, “Öncelikle bu ayıp ortadan kaldırılmalı, en düşük emekli aylığı açlık sınırının üzerine çıkarılmalıdır. Açlık sınırının altında emekli aylığı, sosyal devlet anlayışıyla bağdaşmaz. Bu tablo, Türkiye'nin ekonomik ve sosyal vicdanında derin bir yaradır” yorumunu yaptı.

“Emekli eti göremiyor!”

Kamuoyunda henüz resmî bir karşılığı bulunmayan zam iddialarına ilişkin tartışmalarına bir atasözü ile yanıt veren Ergün, “Atalarımızın çok güzel bir sözü vardır: ‘Kasaptaki ete soğan doğranmaz.’ Şimdi ortada henüz açıklanmış net bir rakam yok, somut bir düzenleme yok, emeklinin cebine girmiş bir iyileştirme yok. Ama herkes olasılıklar üzerinden hesap yapıyor, yorum yapıyor, beklenti oluşturuyor. Üstelik bugün emeklimiz kasaptaki eti evine götüremiyor ki! Emekli eti göremiyor, biz hangi zammın hesabını yapalım?” diye konuştu.

Emeklilerin önce eti görmesi gerektiğinin altını çizen Ergün, “Önce eti görelim! Önce emeklimizin sofrasına ne konulacağını bilelim! Önce yetkililer somut rakamları açıklasın. Ondan sonra yapılan iyileştirme az mı, yeterli mi, emeklinin derdine derman oluyor mu, hep birlikte değerlendirelim” dedi.

“Emekli boş vaatler beşinde koşmak istemiyor”

Emeklilerin boş vaatlerin, belirsiz hesapların ve birbirini tutmayan iddiaların peşinden koşmayacağını belirten Ergün, “Biz, emeklilerimizin umutlarıyla oynanmasını istemiyoruz. Çünkü emeklinin hayatı ihtimallerle değil, gerçeklerle şekilleniyor. Pazardaki fiyat gerçek, mutfaktaki eksiklik gerçek, ödenemeyen faturalar gerçek, açlık sınırının altında kalan aylık gerçek!” dedi.

Emeklilerin yıllarca çalışarak, üreterek ve prim ödeyerek ülkenin kalkınmasına katkıda bulunduğunu hatırlatan Ergün, emeklilerin ciddiyetine ve toplumsal birikimine saygı gösterilmesini istedi. Ergün, “Taleplerimiz nettir. Muhataplarımızdan da aynı açıklığı, aynı ciddiyeti ve aynı sorumluluğu bekliyoruz. Emekli yardım değil, yıllarca ödediği primlerin ve ülkesine verdiği emeğin karşılığını istiyor. Emekli ayrıcalık değil, adalet; belirsizlik değil, güvence istiyor” dedi.

“İntibak yasası derhal çıkarılmalı”

Emeklilik sisteminde kalıcı adaletin sağlanması için 2000 sonrası emekliler için; intibak düzenlemesinin zorunlu olduğunun altını çizen Ergün, yetkililere şu çağrıyı yaptı:

“Buradan ülkemizi yönetenlere, ilgili bakanlıklara, siyasi partilerimize ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne bir kez daha sesleniyoruz: Türkiye'yi bu ayıptan kurtarın! Öncelikle açlık sınırının altında kalan en düşük emekli aylığı, insan onuruna yaraşır bir seviyeye, açlık sınırının üzerine çıkarılsın. Emekliler arasında yıllardır devam eden aylık adaletsizliğine son verecek İNTİBAK yasası, derhal gündeme getirilsin. Aynı prim gününe ve aynı kazanca sahip emekliler arasında oluşan farklılıklar giderilsin. Emeklilere refahtan ve ekonomik büyümeden hak ettikleri pay verilsin.”

Emeklilerin beklentilerinin, “kulağa hoş gelen açıklamalar değil, emeklinin hayatına dokunan somut kararlardır” diyen Ergün, net rakamlar görmek istediklerini belirterek, açlık sınırının altında emekli aylığı olamayacağını dile getirdi.

Yandex Cloud verilerinin yüzde 2,84'ü kurtarılamadı

Şirketin açıklamasına göre, Yandex Cloud müşterilerine ait verilerin yüzde 97,16'sı yeniden erişilebilir hale getirildi. Geriye kalan yüzde 2,84'lük veri bölümünün ise ekipmanlarda meydana gelen ciddi hasar ve yedek kopyalarının bulunmaması nedeniyle geri getirilemeyeceği bildirildi.

Yedekleme hizmetini önceden kullanan müşterilerin bu süreçten etkilenmediği ve herhangi bir veri kaybıyla karşılaşmadığı aktarıldı. Böylece yedekleme özelliğini etkinleştirmiş kullanıcıların verilerinin korunduğu belirtildi.

Yeni sanal makinelerde yedekleme varsayılan olarak açılacak

Yandex, yaşanan veri kaybının ardından yedekleme sisteminde değişikliğe gideceğini de açıkladı. Daha önce kullanıcıların kendi tercihlerine bağlı olarak etkinleştirdiği veri yedekleme özelliği, bundan sonra yeni oluşturulan sanal makinelerde otomatik olarak açık olacak.

Açıklamada, yedekleme hizmetinin mevcut kullanım şartlarıyla sunulmayı sürdüreceği belirtildi. Kullanıcıların istemeleri halinde otomatik olarak etkinleştirilen bu özelliği kapatabilecekleri de kaydedildi.

Veri merkezlerinin sayısı artırılacak

Yandex, bulut hizmetlerinin altyapısını güçlendirmeye yönelik çalışmaların da devam ettiğini bildirdi. Şirket, Yandex Cloud'a ait bilişim kaynaklarını Rusya'nın farklı bölgelerinde faaliyet gösteren bağımsız veri merkezlerine dağıtma uygulamasını sürdürüyor.

Bu kapsamda mevcut veri merkezi ağının genişletilmesinin planlandığı ifade edildi. Farklı bölgelerdeki merkezlerin sayısının artırılmasıyla bulut hizmetlerinin altyapısının daha geniş bir alana yayılması hedefleniyor.

İHA saldırılarında dört veri merkezi zarar görmüştü

Rusya'da 8-11 Ekim tarihlerinde düzenlenen İHA saldırıları, Yandex'in birden fazla veri merkezinde hasara yol açmıştı. Şirketin Ryazan bölgesine bağlı Sasovo kentindeki veri merkezi ile Kaluga ve Vladimir bölgelerinde bulunan üç veri merkezi saldırılardan etkilenmişti.

Hasar gören tesisler nedeniyle Yandex'in bulut bilişim hizmetlerinde ve Yandex Disk platformunda erişim problemleri ortaya çıkmıştı. Şirket, saldırıların ardından başlattığı çalışmalarla müşteri verilerinin büyük bölümüne yeniden erişim sağlarken, yedek kopyası bulunmayan verilerin bir kısmının kurtarılamadığını bildirdi.

Atatürk'ün mirasının siyasi çıkarlar doğrultusunda yorumlandığını belirten Erdoğan, şöyle dedi:

"Gazi'nin mirasını istismar edenler, on yıllar boyunca bu millete tepeden baktılar. Gazi'nin fikirlerini kendi siyasi ajandaları doğrultusunda eğip bükerek bu millete en büyük kötülüğü yaptılar. Zihinlerinde oluşturdukları Mustafa Kemal imgesi üzerinden Cumhurla Cumhuriyet'in arasını açtılar."

Bununla birlikte, şehitleri rahmetle yad eden Erdoğan, "Rabb'im cümlesinin ruhlarını şad, mekanlarını cennet, bizleri de şühedaya layık eylesin" dedi.

Erdoğan'dan Atatürk ve Millî Mücadele kahramanlarına anma mesajı

İşte Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıklamalarından satır başları:

"Cumhuriyet'imizin kurucusu, ilk Cumhurbaşkanı'mız Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü ebedi aleme intikal edişinin 88'inci yıl dönümünde rahmetle yad ediyoruz. Her köşesinde bir aslan yatan bu aziz vatanda, İstiklal Harbi'ni sevk ve idare ederek Cumhuriyet'e giden yolu açan Gazi Meclis'imizin o dönemki tüm üyelerini aynı şekilde hürmetle anıyoruz.

Son asrı büyük acılarla, yıkımlarla, bozgunlarla geçen bir milletin nasıl yeniden şahlandığını, küllerinden nasıl yeniden doğduğunu, bu muazzam kıyamı nasıl Cumhuriyet'le taçlandırdığını bir kez daha hatırladık. Şurası muhakkak ki Cumhuriyet'i korumak, onun asli ve güçlü unsuru olan milletin hafızasını teşkil eden kurumları güçlendirmekle mümkündür. Bu kurumlar, tarihi bugüne taşır. Kimlik ve kültürü bünyelerinde yaşatır. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu da işte bu müesseselerden biridir. Bunu düşünerek bu muazzam eseri inşa ettik, ihya ettik ve bugüne taşıdık.

Dilimize, mazimize ve kültürümüze yönelik başarılı çalışmalar icra eden kurumumuz aynı zamanda erken dönem Cumhuriyet tarihine ilişkin araştırma faaliyetleriyle de temayyüz ediyor. Türk Tarih Kurumu, Türk Dil Kurumu, Atatürk Araştırma Merkezi ve Atatürk Kültür Merkezi, Yüksek Kurumun çatısı altında akademik ve ilmi eserler bağlamında dikkat çeken işlere imza atıyor. Bilim kurulları ve alt komisyonlar ise deyim yerindeyse arı gibi çalışarak ülkemize ve milletimize eşsiz katkılar veriyor."

Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün sözlerini hatırlattı

Bununa birlikte, Erdoğan, Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün "Bir kelimenin kökünü keşfettiğinde Sakarya Muharebesi'ni kazandığım dakikadaki sevinci duydum" sözlerini hatırlattı.

"Gazi Mustafa Kemal'in hassasiyeti Kurumumuz tarafından canlı tutuluyor" diyen Erdoğan, Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün, o günleri özetlediği şu sözleri de anımsattı:

"Ben evvela Anadolu'ya geçmek ve orada milletin efkar ve hissiyatını bir defa daha yoklamak, ülkenin imkanlarını takip etmek istiyordum. Samsun'a ayak bastıktan sonra derhal milleti ve memleketi yokladım. Gördüm ki memleketin ve milletin temayülatı istiklal müdafaasında tereddüt edenleri utanç mevkiinde bırakabilecek bir mahiyetidir."

Ulu Önder Atatürk'ün sözlerini aktan Erdoğan, şunları kaydetti:

"Bu sözler istiklal ve istikbalimizin tehdit altında olduğu bir dönemde, kurtuluşun başka devletlerin himayesinde değil doğrudan doğruya milletin azim ve dirayetinde arandığının en açık göstergesidir. Bu yönüyle Amasya'da gür sesle beyan edilen Milli İrade, Erzurum ve Sivas kongrelerinde Anadolu sathına yayılmıştır. Kahraman Mehmetçik, fedakar milletimizle omuz omuza vererek Büyük Millet Meclisi'nin komuta ve koordinasyonunda dünyada eşi benzeri olmayan muazzam bir destan yazmıştır. Zaferle neticelenen Milli Mücadele'nin ardından 29 Ekim'de kurulan Cumhuriyet'le devletler zincirimize yeni bir halka eklenmiş, egemenlik kayıtsız şartsız millete geçmiştir.

Kurtuluşa giden yol zillet, zulmet ve esareti reddeden bağımsızlık ruhuyla açılmıştır. Vatanını ve namusunu, canı pahasına müdafaa eden bu aziz millet, şartlar ne olursa olsun istiklal ve istikbalinden vazgeçmeyeceğini bir kez daha ortaya koymuştur. Üstelik bu mücadele yalnızca Anadolu için değil, mazlum milletlerin kurtuluşu için de verilmiştir. Nitekim Gazi Paşa da İstiklal Harbi'nin en çetin günlerinde Ankara'yı ziyaret eden Azerbaycan hükümet temsilcisi İbrahim Abilov onuruna verilen yemekte şunları söylemiştir, 'Türkiye'nin verdiği mücadele, yalnızca kendi geleceğiyle sınırlı değildir. Bütün mazlum milletlerin, bütün doğunun istiklal davasıdır. Türkiye, bunu nihayete erdirinceye kadar kendisiyle birlikte olan doğu milletleriyle kol kola yürüyeceğinden emindir."

"Bu millete en büyük kötülüğü yaptılar"

Son olarak, bir hususun altını özellikle çizmek istediğini belirten Erdoğan, sözlerini şöyle tamamladı:

"Gazi'nin mirasını istismar edenler, on yıllar boyunca bu millete tepeden baktılar. Gazi'nin fikirlerini kendi siyasi ajandaları doğrultusunda eğip bükerek bu millete en büyük kötülüğü yaptılar. Zihinlerinde oluşturdukları Mustafa Kemal imgesi üzerinden Cumhurla Cumhuriyet'in arasını açtılar. Biz ise hem Cumhuriyet'in kazanımlarına hem de binlerce yıllık tarihimize sahip çıkarak, her sayfası şanla, şerefle dolu mazimizi bir bütün halinde kucaklayarak, reddimiras edenlerin açtığı bu yarayı kapatmaya çalıştık. Gazi Mustafa Kemal'in 'Kimsesizlerin kimsesi' olarak nitelendirdiği Cumhuriyet'i yeniden cumhurla buluşturduk."

Kazalar Zimnitsa Kavşağı yakınlarında meydana geldi

Ulusal basında yer alan haberlere göre, yerel saatle 07.00 sıralarında Yambol kenti yakınlarındaki Zimnitsa Kavşağı çevresinde iki ayrı zincirleme trafik kazası yaşandı.

Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev, basına yaptığı açıklamada kazalara yaklaşık 70 aracın karıştığını belirtti. Radev, olaylarda 11 kişinin hayatını kaybettiğini, 48 kişinin yaralandığını bildirdi.

Yaralıların büyük bölümünün Sliven ve Yambol kentlerindeki hastanelere kaldırıldığını aktaran Radev, sağlık ekipleriyle donatılmış iki "Spartan" tipi kargo uçağının Yambol yakınlarındaki Bezmer Hava Üssü'ne konuşlandırıldığını duyurdu.

Trakya Otoyolu iki yönde trafiğe kapatıldı

Otomobil ve ağır vasıtaların karıştığı kazaların ardından otoyolun her iki yönünde ulaşım durduruldu. Polis ekipleri bölgede güvenlik önlemleri alırken sürücüleri bilgilendirmek amacıyla "BG-ALERT" acil uyarı sistemi devreye sokuldu.

Kaza bölgesine Yambol, Sliven ve Burgaz kentlerinden ambulanslar gönderildi. Yaralılara müdahale edilmesi için bir sağlık helikopteri de görevlendirildi. Ayrıca bölgede 14 itfaiye ekibinin çalışma yürüttüğü bildirildi.

Kılıçdaroğlu'nun Meclis'teki makamında yapılan görüşme, yaklaşık 40 dakika sürdü. Basına kapalı gerçekleştirilen toplantının ardından herhangi bir açıklama yapılmadı.

Görüşmede, Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun çerçevesinde TBMM bünyesinde oluşturulması planlanan "izleme komisyonu" ele alındı. Tarafların komisyonun çalışmaları hakkında görüş alışverişinde bulunduğu belirtildi.

Başkent Ankara'nın merkezinde yükselen Yeni Ankara Stadyumu, yalnızca kapasitesiyle değil, mimarisi, mühendislik özellikleri ve çok amaçlı kullanım alanlarıyla da dikkat çekiyor.

Çelik çatı montajı tamamlandı, hibrit çim hazır

Stadyumun yapımında önemli aşamalar geride bırakıldı. Kaba inşaatın büyük oranda tamamlandığı projede 285 metre açıklığa sahip çelik çatının montajı bitirildi. Çatı, bu özelliğiyle dünyada üçüncü sırada gösteriliyor. Çelik konstrüksiyonda yaklaşık 17 bin ton çelik kullanılması da projenin mühendislik boyutunu ortaya koyuyor.

Saha çalışmalarında ise hibrit çim serimi tamamlandı. Zeminin profesyonel futbol karşılaşmalarına uygun hale gelmesi için bakım ve gelişim süreci devam ediyor. Tribünlerde koltuk montajları ve çevre düzenlemelerinde de son işlemler gerçekleştiriliyor.

Tribünler sahaya sadece 6 metre uzaklıkta

Yeni Ankara Stadyumu'nun en dikkat çekici özelliklerinden biri, tribün tasarımı. Seyirciler ile futbol sahası arasındaki mesafenin en yakın noktada yalnızca 6 metre olması, futbolseverlere karşılaşmaları çok daha yakından takip etme imkânı sunacak.

Kırmızı ve beyaz koltuklarla oluşturulan tribünlerdeki "TÜRKİYE" yazısı da stadyumun öne çıkan görsel detayları arasında yer alıyor.

Mimarisi bir futbol topundan esinlenerek tasarlanan tesis, hem dış görünümü hem de tribün organizasyonuyla modern stadyum mimarisinin dikkat çeken örneklerinden biri olmayı hedefliyor.

Depreme karşı 5 bin 500 fore kazık kullanıldı

Stadyumun inşasında güvenlik ve zemin dayanıklılığı da öncelikli konular arasında yer aldı. Depreme karşı zemin güvenliğini artırmak amacıyla yaklaşık 5 bin 500 fore kazık kullanıldı. 30 metre derinliğe ulaşan bu kazıklar, dev yapının zemin dayanımına katkı sağlamak üzere yerleştirildi.

Sadece futbol değil, birçok spor branşına ev sahipliği yapacak

Yeni Ankara Stadyumu, yalnızca futbol karşılaşmalarının oynanacağı bir tesis olarak tasarlanmadı. Kompleks içerisinde farklı spor branşlarının faaliyet gösterebileceği alanlar da bulunuyor.

Boks, güreş, judo, karate, tekvando, eskrim, okçuluk ve masa tenisi gibi branşlara yönelik alanların yanı sıra Türkiye'de bir ilk olacağı belirtilen kapalı yüksek atlama salonu da projenin dikkat çeken bölümleri arasında bulunuyor.

Böylece tesisin, futbolun yanı sıra farklı spor dallarının gelişimine de katkı sağlaması hedefleniyor.

Yılın 365 günü yaşayan bir merkez olacak

Yeni Ankara Stadyumu'nun bir diğer önemli özelliği ise çok amaçlı sosyal yaşam alanlarıyla planlanması. Tesis bünyesinde spor tarihine ışık tutacak bir müze, konferans salonları, restoranlar ve çeşitli sosyal alanlar yer alacak.

Bu özellikleriyle stadyumun yalnızca maç günlerinde kullanılan bir spor tesisi değil, yılın her günü ziyaretçileri ağırlayan yaşayan bir merkez olması amaçlanıyor.

Ankara'nın merkezindeki konumu da stadyuma önemli bir avantaj sağlıyor. Ulaşım kolaylığı ve şehir yaşamıyla bütünleşen yapısı sayesinde tesisin başkentin sosyal ve sportif hayatında önemli bir buluşma noktası haline gelmesi bekleniyor.

EURO 2032 aday stadyumlarından biri

Yeni Ankara Stadyumu'nun uluslararası organizasyonlar açısından da önemli bir hedefi bulunuyor. Türkiye ve İtalya'nın ortaklaşa düzenleyeceği 2032 Avrupa Futbol Şampiyonası (EURO 2032) için aday gösterilen stadyumlar arasında yer alan tesis, Türkiye'nin organizasyona ev sahipliği yapacağı karşılaşmalar için değerlendirilebilecek önemli merkezlerden biri.

51 bin 50 kişilik kapasitesi, modern mimarisi ve uluslararası standartlara uygun şekilde planlanan altyapısıyla stadyum, Ankara'nın uluslararası spor organizasyonlarındaki konumunu güçlendirme potansiyeli taşıyor.

Gözler açılış tarihine çevrildi

Daha önce 29 Ekim 2026 tarihinde açılması gündeme gelen Yeni Ankara Stadyumu'nda çalışmaların tamamlanması için ek süreye ihtiyaç duyuldu. Henüz kesinleşmiş resmî bir açılış tarihi açıklanmazken, saha zemininin maçlara hazır hale gelmesi ve son teknik işlemlerin tamamlanması bekleniyor.

Kaba inşaatın büyük ölçüde bitmesi, çelik çatı montajının tamamlanması, hibrit çim zeminin hazırlanması ve koltuk çalışmalarının son aşamaya gelmesiyle birlikte Ankara'nın yeni futbol mabedinde sona yaklaşıldı.

Başkent futbolseverleri şimdi tek bir sorunun yanıtını bekliyor: 51 bin 50 kişilik Yeni Ankara Stadyumu'nun kapıları ne zaman açılacak?

Eğitim sendikalarının greve gittiği günde meydana gelen yangın, 26 itfaiyecinin müdahalesiyle söndürüldü. Bölge Başkanı François de Canson, yangının kasıtlı çıkarıldığını açıkladı.

Emile Zola Lisesi'nde yangın çıktı

Yerel basında yer alan haberlere göre yangın, sabahın erken saatlerinde Aix-en-Provence kentinde, A8 otoyolu yakınlarında bulunan Emile Zola Lisesi'nde başladı. Olay yerine sevk edilen 26 itfaiyecinin çalışmasıyla alevler kontrol altına alındı.

Okul yönetimi, güvenlik önlemleri ve soğutma çalışmalarının yürütülebilmesi amacıyla lisenin bugün eğitime kapalı kalacağını bildirdi. Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde ise yangın nedeniyle okulun koridorları ve kapılarında ciddi hasar meydana geldiği görüldü.

Bölge Başkanı yangının kasıtlı çıkarıldığını açıkladı

Provence-Alpes-Côte d'Azur Bölgesi Başkanı François de Canson, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada yangının kasıtlı olarak çıkarıldığını duyurdu. Olayı eleştiren Canson, kamu kaynaklarının zarar gören okulun ihtiyaçları için kullanılmasına tepki gösterdi.

Canson, paylaşımında, "Halihazırda kısıtlı olan kamu kaynaklarımızı eğitimlerine devam etmek isteyen liselilerden kısarak birkaç kişinin akılsızca eylemini telafi etmek için kullanacağız" ifadesine yer verdi.

Okul daha önce de öğrenci eylemlerine sahne olmuştu

Emile Zola Lisesi, yaklaşık iki aydır Fransa'nın farklı kentlerinde devam eden öğrenci protestolarına destek veren eğitim kurumları arasında bulunuyordu. Geçen hafta okulda düzenlenen eylemler sırasında atılan havai fişekler nedeniyle birkaç okul çalışanı hafif şekilde yaralanmıştı.

Fransa'da lise öğrencileri, 17 Eylül'den bu yana eğitim koşullarının iyileştirilmesi, okullara daha fazla imkan sağlanması ve öğretmen sayısının artırılması talepleriyle protestolar düzenliyor.

Fransa'da lise eylemleri yeniden hareketlendi

Hükümet ile lise sendikaları ve öğrenci temsilcileri arasında yürütülen müzakerelerin ardından protestolar bir süre azalmıştı. Ancak hükümetin eğitim alanındaki taahhütlerinin yetersiz bulunması üzerine eylemler 4 Kasım'da yeniden yoğunlaştı.

Eğitim çalışanları 5 Kasım'da greve giderken, yükseköğrenim kurumlarının yaklaşık üçte biri grevden etkilendi. Ayrıca onlarca lisede öğrencilerin okul girişlerini kapatması nedeniyle eğitime ara verildi.

Üniversite öğrencileri ve sendikaların da destek verdiği protestolar sırasında polis müdahaleleri tartışma konusu oldu. Yaklaşık iki aydır devam eden eylemlerde 8 bin kişi gözaltına alındı.

2026 yılında küresel ölçekte yaşanan ekonomik belirsizliklere rağmen Türkiye'de sanayi üretiminin artış kaydettiğini belirten Şimşek, eylül ayında üretimin aylık bazda yüzde 2,1, yıllık bazda ise yüzde 2,6 yükseldiğini aktardı.

Yüksek teknoloji üretiminde yüzde 7,6'lık yükseliş

Şimşek, ocak-eylül döneminde yüksek teknoloji ürünlerinin üretiminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 7,6 artış gerçekleştiğini bildirdi. Bu yükselişin, ekonomide katma değer oluşturmayı ve verimliliği geliştirmeyi hedefleyen politikaların yansımalarından biri olduğunu ifade etti.

Türkiye'nin dış ticaret yaptığı ülkelerde talebin düşük seyretmesine karşın ekonomik büyümenin ılımlı düzeyde devam ettiğini kaydeden Şimşek, küresel talepte ve finansal şartlarda beklenen toparlanmanın sanayi üretimine olumlu yansımasını öngördüklerini belirtti.

Sanayi üretiminde güçlenme beklentisi

Küresel talep koşullarında ve finansman imkanlarında yaşanabilecek iyileşmelerin üretim faaliyetlerini desteklemesini beklediklerini aktaran Şimşek, sanayi üretiminin gelecek dönemde daha güçlü bir seviyeye ulaşacağını değerlendirdi.

"Sanayide kapasite ve verimlilik çalışmaları sürecek"

Sanayi sektöründe üretim kapasitesinin geliştirilmesi, katma değerin yükseltilmesi ve verimliliğin artırılmasına yönelik politikaların devam edeceğini bildiren Şimşek, yapısal değişim sürecine ilişkin çalışmaların da sürdürüleceğini belirtti.

Bakan Şimşek, sanayi sektörüne yönelik gelecek dönem politikalarını, "Sanayide üretim kapasitesini, katma değeri ve verimliliği artıracak desteklerimize ve yapısal dönüşüm adımlarımıza devam edeceğiz" sözleriyle aktardı.

Küresel ekonomide belirsizliklerin öne çıktığı 2026 yılında sanayi üretiminde dirençli seyir sürüyor. Üretim eylülde aylık yüzde 2,1, yıllık yüzde 2,6 arttı. Ocak-Eylül döneminde yıllık yüzde 7,6 artan yüksek teknoloji üretimi, katma değer ve verimlilik odaklı politikalarımızın sonuçlarını yansıtıyor. 2026 yılında ticaret ortaklarımızdaki zayıf talebe rağmen ekonomimizde ılımlı büyüme devam ederken küresel talebin ve finansal koşulların iyileşmesiyle önümüzdeki dönemde üretimdeki görünümün güçlenmesini bekliyoruz. Sanayide üretim kapasitesini, katma değeri ve verimliliği artıracak desteklerimize ve yapısal dönüşüm adımlarımıza devam edeceğiz.

— Mehmet Simsek (@memetsimsek) November 10, 2026

Gözaltı kararı verilen kişiler arasında HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı'nın da bulunduğu belirtildi.

Aliağa'daki patlamada 17 işçi hayatını kaybetti

İzmir'in Aliağa ilçesinde, Yeni Foça yolu üzerinde faaliyet gösteren HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda dün öğle saatlerinde henüz belirlenemeyen bir nedenle patlama meydana geldi.

Resmi açıklamalara göre patlamada 17 işçi hayatını kaybetti, 1'i ağır olmak üzere 12 işçi yaralandı. Yaralı işçilerin hastanelerdeki tedavilerinin sürdüğü bildirildi.

11 kişi hakkında gözaltı kararı verildi

Adalet Bakan Yardımcısı Can Tuncay, patlamanın ardından başlatılan adli soruşturmaya ilişkin açıklama yaptı.

Tuncay, olayın tüm yönleriyle araştırıldığını belirterek HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı'nın da aralarında bulunduğu toplam 11 kişi hakkında gözaltı kararı verildiğini açıkladı.

Patlamanın meydana geliş nedeni, olası ihmaller ve sorumluların belirlenmesi amacıyla adli ve idari incelemelerin devam ettiği öğrenildi.

Yayın yasağı getirilmişti

Öte yandan, 17 işçinin yaşamını yitirdiği patlamaya ilişkin soruşturma devam ederken yayın yasağı kararı alınmıştı.

Aliağa Cumhuriyet Başsavcılığının talebi üzerine Aliağa Sulh Ceza Hakimliğince verilen kararda, soruşturma tamamlanıncaya kadar dosya kapsamındaki olayla ilgili haber, röportaj, eleştiri ve yorum içeren yayınların yasaklanmasına hükmedilmişti.

Kararın gerekçesinde, söz konusu yayın ve paylaşımların kamuoyunda yanlış bilgilendirmeye yol açabileceği ve soruşturmanın sağlıklı yürütülmesini engelleyebileceği değerlendirmesine yer verilmişti.

Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ) tarafından işletilen 45 havalimanının da karbon akreditasyonu ödülü aldığını belirten Uraloğlu, Türkiye'nin bu alanda ABD'nin ardından dünyada ikinci sıraya çıktığını bildirdi.

COP31 kapsamında ödül törenine katıldı

Bakan Uraloğlu, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Antalya'da düzenlenen COP31 kapsamındaki “Havalimanlarında İklim Eylemini Bir Üst Seviyeye Taşımak: Türkiye’den Dünya’ya” etkinliğine katıldığını belirtti.

Etkinlik çerçevesinde gerçekleştirilen Havalimanı Karbon Akreditasyonu Ödül Töreni'nde yer aldığını aktaran Uraloğlu, DHMİ tarafından işletilen 45 havalimanının karbon akreditasyonu ödülüne layık görüldüğünü kaydetti. Bu gelişmeyle Avrupa'da en fazla sertifikalı havalimanına sahip işletmeci konumuna geldiklerini ifade etti.

Sertifikalı havalimanı sayısı 53'e çıktı

Türkiye genelindeki sertifikalı havalimanı sayısının 53'e yükseldiğini açıklayan Uraloğlu, ülkenin bu alanda ABD'nin ardından dünya genelinde ikinci sırada yer aldığını bildirdi.

2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda çalışmalar sürüyor

Bakan Uraloğlu, 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi kapsamında havacılık sektöründeki çevreci yatırımların devam ettiğini belirtti. Uraloğlu, uluslararası iş birliklerinin geliştirilmesine yönelik çalışmaların da sürdüğünü vurguladı.

“Havalimanlarında İklim Eylemini Bir Üst Seviyeye Taşımak: Türkiye’den Dünya’ya” etkinliğimiz kapsamında Havalimanı Karbon Akreditasyonu Ödül Töreni'ne katıldık. 🏆 DHMİ tarafından işletilen 45 havalimanımızın karbon akreditasyon ödülü almasıyla Avrupa’nın en fazla sertifikalı havalimanına sahip işletmecisi olduk. ✈️ Ülkemizdeki sertifikalı havalimanı sayısını 53’e çıkararak ABD’nin ardından dünyada ikinci sıraya yükseldik. 🌍 2053 Net Sıfır Emisyon hedefimiz doğrultusunda havacılıkta çevreci yatırımlarımızı ve uluslararası iş birliklerimizi sürdürüyoruz. 🌿 📍COP31 Türkiye | Antalya #TürkiyeHızlanıyor 🇹🇷

— Abdulkadir URALOĞLU (@a_uraloglu) November 10, 2026

Polis ekipleri, evde gerçekleştirdikleri işlemler sırasında Şık'a hakkında Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma yürütüldüğünü bildirdi. Gözaltına alınan Şık, işlemlerin ardından sağlık kontrolüne götürüldü.

Yonca Verdioğlu Şık'a casusluk suçlaması

Yonca Verdioğlu Şık hakkında yürütülen soruşturmanın siyasi ve askeri casusluk suçlaması kapsamında olduğu öğrenildi.

Şık'ın hangi somut eylemler nedeniyle soruşturmaya dahil edildiğine ve suçlamaların dayanağı olan delillere ilişkin henüz resmi bir ayrıntı paylaşılmadı.

Çağlayan Adliyesine sevk edildi

Sağlık kontrolünden geçirilen Yonca Verdioğlu Şık, savcılıkta ifade işlemlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla İstanbul Çağlayan Adliyesine sevk edildi.

Şık hakkındaki soruşturmanın bundan sonraki aşamasında savcılığın vereceği karar bekleniyor.

Yonca Verdioğlu Şık kimdir?

Yonca Verdioğlu Şık, Türkiye İşçi Partisi (TİP) İstanbul Milletvekili ve gazeteci Ahmet Şık'ın eşidir.

Feminist kimliğiyle de tanınan Verdioğlu Şık, geçmiş yıllarda Ahmet Şık'ın tutukluluk sürecinde yaptığı açıklamalarla kamuoyunun gündemine gelmişti.

Beş kişi adli kontrol şartıyla serbest bırakılırken, firari durumdaki 7 şüphelinin yakalanması için çalışmaların sürdüğü bildirildi. MASAK incelemesinde, şüphelilerin banka hesapları ile iki şirkete ait hesaplarda toplam 12,7 milyar liralık işlem hacmi tespit edildi.

Yasa dışı bahis gelirleri mercek altına alındı

Kırklareli Cumhuriyet Başsavcılığının koordinasyonunda İl Jandarma Komutanlığı ekipleri tarafından yürütülen soruşturma kapsamında Kırklareli ile birlikte İstanbul, Şanlıurfa, Gaziantep, Kayseri, Sakarya, Mardin, Hakkari, Van, Antalya, Muğla ve Kocaeli'de çalışma yapıldı.

Toplam 34 şüpheliye yönelik gerçekleştirilen sistem araştırmaları ve teknik takipte, kripto varlık şirketlerinden alınan bilgiler ile banka kayıtları ve Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) verileri incelendi. Yapılan incelemeler sonucunda şüphelilerin yasa dışı bahis oynattıkları ve bu faaliyetlerden elde edilen paranın nakledilmesine aracılık ettikleri belirlendi.

Suç gelirlerini şirketler ve soğuk cüzdanlarla akladıkları belirlendi

Savcılık tarafından yürütülen soruşturmada, örgüt elebaşı Y.C. ile diğer şüphelilerin yasa dışı bahis faaliyetlerinden sağlanan gelirleri finansal sisteme dahil etmek amacıyla paravan kıymetli maden şirketi ve oto galeri kurdukları tespit edildi.

Şüphelilerin suçtan elde edilen mal varlığı değerlerini soğuk cüzdanlar üzerinden akladıkları da soruşturma kapsamında belirlendi.

22 şüpheli tutuklandı, 7 kişi aranıyor

Belirlenen adreslere 12 ilde düzenlenen operasyonlarda 27 şüpheli gözaltına alındı. Jandarmadaki işlemleri tamamlanan şüpheliler adliyeye sevk edildi.

Sulh ceza hakimliğine çıkarılan şüphelilerden 22'si tutuklandı. Beş şüpheli ise adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı. Firari durumdaki 7 kişinin yakalanmasına yönelik çalışmaların devam ettiği belirtildi.

12,7 milyar liralık işlem hacmi tespit edildi

Operasyon kapsamında çok sayıda dijital materyale el konuldu. Ayrıca iki şirketin ve 34 şüphelinin mal varlıkları hakkında el koyma tedbiri uygulandı.

MASAK raporunda yer alan incelemelere göre, şüphelilerin banka hesapları ile iki şirkete ait hesaplarda toplam 12,7 milyar liralık işlem hacmi bulunduğu ortaya çıktı.

Törenin ardından yapılan açıklamada, Atatürk’ün fikirlerinin günümüzde de önemini koruduğu ifade edildi. Cumhuriyetin kazanımlarının muhafaza edilmesi gerektiği vurgulanan açıklamada, sonraki nesillere aktarılması yönündeki sorumluluğa dikkat çekildi.

"Atatürk’ün düşünceleri, bugün de bizlere yol gösteriyor"

Barodan yapılan paylaşımda şunlar kaydedildi:

“Cumhuriyetimizin kurucusu Büyük Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü, aramızdan ayrılışının 88’inci yıl dönümünde Ankara Adliyesi'nde bulunan Atatürk Anıtı önünde düzenlenen törenle andık.

Bağımsızlık mücadelesiyle bir milletin geleceğini değiştiren, Cumhuriyetle birlikte eşit yurttaşlığın ve çağdaş yaşamın yolunu açan Atatürk’ün düşünceleri, bugün de bizlere yol gösteriyor. Onun mirasını yaşatmanın, Cumhuriyetin kazanımlarını korumak ve gelecek kuşaklara taşımakla mümkün olduğuna inanıyoruz.

Ankara Barosu olarak, açtığı yolda, aklın ve bilimin ışığında, bize emanet ettiği Cumhuriyeti geleceğe taşıma sorumluluğuyla çalışmaya devam ediyor; Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü özlem, minnet ve saygıyla anıyoruz.”

GAZİ MUSTAFA KEMAL ATATÜRK’Ü SAYGI VE ÖZLEMLE ANDIK Cumhuriyetimizin kurucusu büyük önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü, aramızdan ayrılışının 88’inci yıl dönümünde Ankara Adliyesinde bulunan Atatürk Anıtı önünde düzenlenen törenle andık. Bağımsızlık mücadelesiyle bir milletin geleceğini değiştiren, Cumhuriyetle birlikte eşit yurttaşlığın ve çağdaş yaşamın yolunu açan Atatürk’ün düşünceleri, bugün de bizlere yol gösteriyor. Onun mirasını yaşatmanın, Cumhuriyetin kazanımlarını korumak ve gelecek kuşaklara taşımakla mümkün olduğuna inanıyoruz. Ankara Barosu olarak, açtığı yolda, aklın ve bilimin ışığında, bize emanet ettiği Cumhuriyeti geleceğe taşıma sorumluluğuyla çalışmaya devam ediyor; Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü özlem, minnet ve saygıyla anıyoruz.

— Ankara Barosu (@ankarabarosu) November 10, 2026

Şeflerin ekler tatlısı üzerinden yaptığı değerlendirme sonucunda Mavi Takım kaptanlığını Tolğa kazandı. Kaptanlık hakkını elde eden Tolğa, Kırmızı Takım'ın başına geçecek ismi de belirledi. Tolğa'nın tercihi Tolgahan oldu.

MasterChef Mavi Takım kaptanı kim oldu?

MasterChef'in 14. haftasında Mavi Takım kaptanını belirlemek için yarışmacılardan ekler hazırlamaları istendi. Yarışmacılar, tat ve sunum açısından en başarılı tabağı ortaya koyarak şeflerin beğenisini kazanmaya çalıştı.

Tadım ve değerlendirme aşamasının ardından haftanın Mavi Takım kaptanı Tolğa olarak açıklandı. Böylece Tolğa, yeni haftada takımını kurma ve karşı takımın kaptanını seçme hakkını elde etti.

MasterChef Kırmızı Takım kaptanı kim oldu?

Mavi Takım kaptanı seçilen Tolğa, rakip takımın kaptanlığı için Tolgahan'ı tercih etti. Bu kararla birlikte MasterChef Türkiye'nin 14. haftasında Kırmızı Takım'ın kaptanı da belli oldu.

Yeni haftada Mavi Takım'a Tolğa, Kırmızı Takım'a ise Tolgahan liderlik edecek. İki kaptan, takım arkadaşlarıyla birlikte haftanın dokunulmazlık mücadelelerinde karşı karşıya gelecek.

MasterChef 14. hafta Mavi Takım yarışmacıları

Kaptanlık oyununun tamamlanmasının ardından takımların kadroları da açıklandı. Tolğa'nın kaptanlığındaki Mavi Takım'da şu yarışmacılar yer alıyor:

• Tolğa (Kaptan)

• Eyüp Can

• Armağan

• Burçin

• Enes

• Şadi

• Ayşe

MasterChef 14. hafta Kırmızı Takım yarışmacıları

Tolgahan'ın kaptanlığını üstlendiği Kırmızı Takım ise altı yarışmacıdan oluştu. Yeni haftada Kırmızı Takım'da mücadele edecek isimler şöyle:

• Tolgahan (Kaptan)

• Muhammed

• Bahar

• Şükran

• Nurten

• Nilay

MasterChef'te eleme sistemi değişti mi?

MasterChef Türkiye'de yeni haftayla birlikte eleme potasının oluşturulma yönteminde de değişikliğe gidildi. Somer Şef, yarışmacılara açıkladığı yeni kurallarla birlikte eleme potasının artık dört kişiden oluşacağını duyurdu.

Yeni sisteme göre kaybedilen dokunulmazlık oyununun ardından bireysel dokunulmazlığı kazanan yarışmacı, yalnızca kendisini eleme potasına girmekten kurtarabilecek. Önceki uygulamadan farklı olarak bireysel dokunulmazlığı kazanan yarışmacı, başka bir ismi doğrudan eleme potasına gönderemeyecek.

Dört dokunulmazlık oyununun tamamlanmasının ardından ise takım oylamasına geçilecek. Oylama sonucunda belirlenen bir yarışmacı eleme potasına girecek. Böylece yeni sistemde bireysel dokunulmazlığın işlevi değişirken takım oylaması da eleme sürecinin önemli aşamalarından biri olacak.

İlbank tarafından Mavi Bölge'de düzenlenen oturumda konuşan UCLG-MEWA İklim Elçisi ve Marmara Belediyeler Birliği Başkanı da olan Ahmet Akın, sera gazı emisyonlarını 2030 yılına kadar yüzde 40 azaltmayı, 2050 yılında ise karbon nötr bir kent olmayı hedeflediklerini söyledi.

Akın, yenilenebilir enerji, sıfır atık, su yönetimi ve iklime dirençli kentleşme alanlarında yürüttükleri projeler hakkında bilgi verdi.

Ahmet Akın: Sera gazı emisyonlarını yüzde 40 azaltacağız

COP31 kapsamındaki oturumun moderatörlüğünü Marmara Belediyeler Birliği Genel Sekreteri Mehmet Cemil Arslan üstlendi.

Oturumda Ahmet Akın'ın yanı sıra Gebze Belediye Başkanı Zinnur Büyükgöz, ICLEI Sürdürülebilir Finans Küresel Koordinatörü Meggan Spires ve CDP Şehirler, Eyaletler ve Bölgeler Kıdemli Müdürü Emilie Becault da yer aldı.

Balıkesir'in Marmara ve Ege denizlerine kıyısı bulunan, tarım, hayvancılık, orman ve su kaynakları bakımından farklı özelliklere sahip bir kent olduğunu belirten Akın, iklim politikalarının kentin coğrafi ve ekonomik özelliklerine göre şekillendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı'nı (SECAP) hazırladıklarını belirten Akın, şu ifadeleri kullandı:

"Sera gazı emisyonlarımızı 2030 yılına kadar yüzde 40 azaltacak ve 2050 yılında karbon nötr olacağız. Bu süreçte mevcut plan ve projeleri değerlendirdik. Bu hedefleri kâğıt üzerinde bırakmamak için çalışmalarımızı sürdürüyoruz ve projeler geliştiriyoruz."

Akın, atıkların ekonomiye yeniden kazandırılması amacıyla mekanik ayırma tesisinde enerji üretimi gerçekleştirdiklerini, tarımsal ve zirai atıkların ayrı toplanmasına yönelik çalışmalar yürüttüklerini de kaydetti.

Balıkesir'de Türkiye'nin ilk ekokasaba projesi hayata geçiriliyor

Su kaynaklarının korunması ve iklime dirençli altyapı yatırımlarının önemine değinen Ahmet Akın, BASKİ aracılığıyla içme suyu şebekelerinin yenilendiğini, su kayıp ve kaçaklarının azaltılması için çalışmalar yapıldığını söyledi.

Marmara Adası'nda deniz suyunu içme suyuna dönüştüren arıtma tesisinin devreye alındığını belirten Akın, kentin nüfusunun mevsimlere göre önemli ölçüde değiştiğine dikkat çekti.

Balıkesir'in kış aylarında yaklaşık 1,5 milyon olan nüfusunun yaz döneminde 4 milyona ulaştığını ifade eden Akın, su yönetimi ve enerji yatırımlarının bu değişime göre planlandığını vurguladı.

Yenilenebilir enerji projelerine de değinen Akın, Balıkesir'in rüzgâr enerjisinde 1.467 megavat kurulu güce sahip olduğunu belirterek şöyle konuştu:

"Rüzgâr enerjisinde 1.467 MW kurulu güce sahibiz ve belediyemize ait gölet üzerinde projelendirdiğimiz Yüzer Güneş Enerjisi Santralimizle Türkiye'de bir ilk olan 'Ekokasaba' projemizi hayata geçiriyoruz."

Akın ayrıca afet risklerinin azaltılması, yeşil alanların artırılması ve kuraklığa dayanıklı bitki türlerinin kullanılması gibi çalışmaların da sürdüğünü bildirdi.

Ahmet Akın'dan iklim yatırımları için finansman çağrısı

İklim değişikliğiyle mücadelede belediyelerin finansman kaynaklarına erişiminin önem taşıdığını vurgulayan Ahmet Akın, uluslararası finans kuruluşlarıyla iş birliklerinin geliştirilmesi gerektiğini söyledi.

Balıkesir açısından öncelikli yatırım alanlarını sıralayan Akın, su arz güvenliği, su kayıp ve kaçaklarının azaltılması, atık su arıtma altyapısının geliştirilmesi, yenilenebilir enerji ve afetlere dayanıklı altyapı yatırımlarına dikkat çekti.

Akın, İLBANK öncülüğünde Fransız Kalkınma Ajansı ile yürütülen iş birliklerinin de bu süreçte önemli paydaşlar arasında bulunduğunu ifade etti.

Hedef daha dirençli ve yaşanabilir bir Balıkesir

İklim değişikliğinin toplumun bütün kesimlerini aynı şekilde etkilemediğini belirten Akın, özellikle kadınlar, çocuklar, yaşlılar, engelliler ve ekonomik açıdan kırılgan grupların ihtiyaçlarının planlama süreçlerinde dikkate alınması gerektiğini söyledi.

Kentlerin iklim direncinin yalnızca altyapı yatırımlarıyla sağlanamayacağını ifade eden Akın, toplumsal katılım, dayanışma ve ortak sorumluluğun da önemli olduğunu vurguladı.

Akın, Balıkesir'in geleceğine ilişkin hedeflerini şu sözlerle anlattı:

"Balıkesir Büyükşehir Belediyesi olarak hedefimiz; kararlılıkla, doğru veriye dayalı planlama, ihtiyaçlara göre belirlenmiş yatırımlar, güçlü iş birlikleri ve sürdürülebilir finansmanla daha hazırlıklı, daha dirençli ve daha yaşanabilir bir Balıkesir oluşturmaktır."

Akın: İklim eylemleri belediyelerin tüm çalışmalarının parçası olmalı

İklim değişikliğiyle mücadelenin yalnızca çevre politikalarıyla sınırlı olmadığını belirten Ahmet Akın, ulaşım, enerji, su yönetimi, tarım, altyapı ve şehir planlamasının iklim hedefleriyle birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.

Belediyelerin iklim eylemlerini stratejik planlarına ve yatırım programlarına dahil etmesi gerektiğini kaydeden Akın, merkezi yönetim ile yerel yönetimlerin ortak hedefler doğrultusunda hareket etmesinin önemine işaret etti.

Akın, iklim değişikliğinin belediye sınırlarını aşan bir sorun olduğunu belirterek su havzaları, denizler, tarımsal üretim alanları ve ekolojik sistemler konusunda bölgesel iş birliği çağrısında bulundu.

COP31'DE SURFF İnisiyatifine dikkat çekti

Marmara Belediyeler Birliği bünyesinde yürütülen çalışmalar hakkında da bilgi veren Akın, Marmara Denizi Eylem Planı, İklim Nötr Şehirler Ağı ve İklim ve Enerji için Belediye Başkanları Sözleşmesi kapsamında belediyeler arasında ortak hedefler geliştirilmesini desteklediklerini söyledi.

Uluslararası kuruluşlarla iş birliklerinin güçlendirilmesi gerektiğini belirten Akın, ICLEI, CDP ve UCLG gibi kuruluşların belediyelere teknik bilgi, kapasite geliştirme ve deneyim paylaşımı açısından katkı sunduğunu ifade etti.

COP31 sürecinde gündeme gelen Sürdürülebilir Kentsel Dirençlilik Finansmanı İnisiyatifi'ne (SURFF) de değinen Akın, bu mekanizmayı belediyelerin iklim yatırımları açısından önemli bir fırsat olarak değerlendirdi.

SURFF'ün belediyelerin iklim eylem planlarında belirlediği yatırım öncelikleriyle ulusal ve uluslararası finansman kaynakları arasında bağlantı kurulmasına katkı sağlayabileceğini belirten Akın, sürdürülebilir finansman ve ortak projelerin önemini vurguladı.

Medusa mozaiği kış şartlarına karşı korundu

Kent merkezine 108 kilometre uzaklıktaki Kibyra Antik Kenti'nde yer alan Medusa mozaiği, renkli mermer parçalarının bir araya getirilmesiyle oluşturulan "Opus Sectile" tekniğiyle hazırlandı. Dünyanın nadir antik eserleri arasında gösterilen mozaik, antik dönemde konser alanı, meclis, mahkeme ve tiyatro olarak kullanılan odeonun orkestra bölümünde bulunuyor.

Kış mevsiminin başlamasıyla birlikte yaklaşık 2 bin yıllık mozaik, uzman restoratörler tarafından koruma altına alındı. Odeon Stoası'nın zemininde bulunan "opus tessellatum" tekniğindeki mozaik de kapatılarak iklim şartlarına karşı önlem alındı.

Anıtsal çeşmenin kaynak suyu da kapatıldı

Antik kentteki yuvarlak planlı anıtsal çeşme (Tholos Nymphaion) yapısında akan kaynak suyu da kış koşulları nedeniyle geçici olarak durduruldu. Böylece hem mozaiklerin hem de orijinal kaynağından getirilen suyun mevsim şartlarından korunması amaçlandı.

Mozaikler ve kaynak suyu 2027'de yeniden açılacak

Kibyra Antik Kenti Kazı Başkanı ve Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şükrü Özüdoğru, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda koruma çalışmalarına ilişkin bilgi verdi.

Özüdoğru, paylaşımında şu ifadelere yer verdi:

"Kibyra Olympeion Odeionu orkestra zeminini kaplayan opus sectile Medusa mozaiği ve Odeion Stoası zemin döşemesi opus tessellatum mozaiğin üzeri ile Tholos Nymphaion yapısında akıtılan kaynak suyu, eserlerin iklim şartlarından korunması amacıyla kapatılmıştır. Mozaikler ve orijinal kaynağından getirilen su, 2027 yılı Nisan ayında tekrar açılacaktır."

THY'nin duyurusuna göre kampanyadan yararlanmak isteyen öğrencilerin Miles&Smiles ödül programına kayıtlı olması gerekiyor. İndirimli biletlerin satın alınabileceği son tarih 8 Aralık 2026 olarak belirlenirken, kampanya kapsamındaki uçuşlar 9 Kasım 2026 ile 30 Nisan 2027 tarihleri arasında gerçekleştirilebilecek.

THY öğrenci indirimi hangi uçuşlarda geçerli?

Türk Hava Yolları'nın yüzde 15 indirim kampanyası, Türkiye çıkışlı belirli yurt dışı destinasyonlarına düzenlenen uçuşları kapsıyor. Kampanya kapsamında tek yön veya gidiş-dönüş ekonomi sınıfı bilet satın alınabiliyor.

İndirimden yararlanabilecek öğrencilerin seyahatlerini 9 Kasım 2026-30 Nisan 2027 tarihleri arasında gerçekleştirmesi gerekiyor. Bilet satın alma işleminin ise en geç 8 Aralık 2026'ya kadar tamamlanması şartı bulunuyor.

Kampanya tüm ülkelere yönelik değil. THY'nin duyurusunda Rusya, Belarus, Küba, Hindistan, Endonezya, Maldivler, Nepal ve Sri Lanka kampanya kapsamı dışında bırakılan destinasyonlar arasında sıralandı.

THY yüzde 15 öğrenci indirimi kimlere verilecek?

Kampanyadan 12-34 yaş aralığındaki öğrenciler yararlanabilecek. Ancak yaş şartını karşılamak tek başına yeterli değil. İndirim hakkı için THY'nin Miles&Smiles ödül programına üyelik gerekiyor.

Öğrencilerin kampanyadan yararlanabilmesi için:

• 12-34 yaş aralığında olması,

• Miles&Smiles programına kayıtlı bulunması,

• Türkiye çıkışlı ve kampanya kapsamındaki bir yurt dışı uçuşunu tercih etmesi,

• Ekonomi sınıfında tek yön veya gidiş-dönüş bilet satın alması,

• Biletini 8 Aralık 2026 tarihine kadar alması gerekiyor.

THY öğrenci indirimi hangi tarihlerde kullanılabilecek?

Kampanyada bilet satın alma ve seyahat tarihleri birbirinden farklı olarak belirlendi. Öğrencilerin indirimden yararlanabilmesi için biletlerini 8 Aralık 2026 tarihine kadar satın alması gerekiyor.

İndirimli biletlerle yapılacak seyahatler ise 9 Kasım 2026 ile 30 Nisan 2027 tarihleri arasında gerçekleştirilebilecek. Böylece kampanya, 2026 yılının son aylarıyla birlikte 2027 yılının ilk dört ayındaki seyahatleri de kapsıyor.

THY öğrenci kampanyasına nasıl katılınır?

Kampanyadan yararlanmak isteyen öğrencilerin öncelikle Miles&Smiles üyeliğinin bulunması gerekiyor. Bilet satın alma işlemlerinde öğrencilik ve yaş koşullarının yanı sıra uçuşun kampanya kapsamındaki destinasyonlardan birine yapılması da önem taşıyor.

THY'nin açıkladığı kampanya koşullarına göre indirim, belirlenen tarihlerde satın alınan ve uygun uçuş şartlarını taşıyan ekonomi sınıfı biletlerde geçerli olacak. Öğrencilerin bilet işlemini tamamlamadan önce THY'nin internet sitesindeki kampanya koşullarını ve uçuş uygunluğunu kontrol etmesi gerekiyor.

10 Kasım 2026 itibarıyla benzin, motorin ve LPG fiyatlarında yeni bir zam ya da indirim uygulanmadı. İstanbul, Ankara ve İzmir'de pompa fiyatları mevcut seviyelerini koruyor. Bununla birlikte akaryakıt fiyatları dağıtım şirketine ve istasyona göre küçük farklılıklar gösterebiliyor.

10 Kasım 2026 benzine ve motorine zam geldi mi?

10 Kasım Salı günü itibarıyla benzin ve motorin grubunda yeni bir zam kararı bulunmuyor. LPG fiyatlarında da bugün için yeni bir artış veya indirim uygulanmadı.

Akaryakıt fiyatları son dönemde uluslararası petrol piyasasındaki gelişmeler ve döviz kurundaki değişimlerle farklı tarihlerde güncellendi. Ancak 10 Kasım günü için pompa fiyatlarına yansıyan yeni bir düzenleme açıklanmadı.

Sürücülerin takip ettiği üç temel yakıt grubunda günün durumu şöyle:

• Benzin: Yeni zam veya indirim yok.

• Motorin (mazot): Yeni zam veya indirim yok.

• LPG (otogaz): Yeni fiyat değişikliği yok.

10 Kasım İstanbul akaryakıt fiyatları

İstanbul'da benzin, motorin ve LPG fiyatları Avrupa ve Anadolu yakalarında farklılık gösteriyor. 10 Kasım 2026 tarihli fiyat listesine göre güncel litre fiyatları şöyle:

İstanbul Avrupa Yakası

• Benzin: 74,60 TL

• Motorin: 95,20 TL

• LPG: 50,70 TL

İstanbul Anadolu Yakası

• Benzin: 74,40 TL

• Motorin: 95,00 TL

• LPG: 50,10 TL

İki yakada da benzin ve motorin fiyatlarında küçük farklılıklar bulunuyor. İstanbul Anadolu Yakası'nda benzinin litresi 74,40 TL, motorinin litresi ise 95 TL seviyesinde.

10 Kasım Ankara benzin, motorin ve LPG fiyatları

Ankara'da 10 Kasım Salı günü itibarıyla akaryakıt fiyatlarında yeni bir değişiklik uygulanmadı. Başkentte geçerli litre fiyatları şu şekilde:

• Benzin: 75,60 TL

• Motorin: 96,30 TL

• LPG: 50,79 TL

Ankara'da motorinin litre fiyatı 96,30 TL, benzinin litre fiyatı ise 75,60 TL olarak listeleniyor.

10 Kasım İzmir akaryakıt fiyatları ne kadar?

İzmir'de de benzin, motorin ve LPG fiyatları 10 Kasım itibarıyla mevcut seviyelerini koruyor. Kentteki güncel pompa fiyatları şöyle:

• Benzin: 75,80 TL

• Motorin: 96,60 TL

• LPG: 50,70 TL

Paylaşılan üç büyükşehir fiyatları karşılaştırıldığında benzinin litresi İzmir'de 75,80 TL ile en yüksek seviyede bulunuyor. Motorin fiyatı da İzmir'de 96,60 TL olarak listeleniyor.

Akaryakıt fiyatları neden değişiyor?

Türkiye'de benzin, motorin ve LPG fiyatlarının belirlenmesinde uluslararası petrol ve rafineri ürün fiyatları, döviz kuru ve vergi düzenlemeleri etkili oluyor. Küresel piyasalardaki maliyet değişimleri ve kur hareketleri, dağıtım maliyetleriyle birlikte pompa fiyatlarına yansıyabiliyor.

Ayrıca akaryakıt fiyatları şehirler, dağıtım şirketleri ve istasyonlar arasında farklılık gösterebiliyor. Bu nedenle sürücülerin yakıt almadan önce bulundukları bölgedeki istasyonların güncel fiyatlarını kontrol etmesi önem taşıyor.

10 Kasım 2026 Salı günü için benzin, motorin ve LPG grubunda yeni bir zam veya indirim kararı bulunmuyor. İstanbul, Ankara ve İzmir'de açıklanan litre fiyatları mevcut seviyelerinden işlem görüyor.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!