Eğitim harcamaları enflasyonun çok üzerinde arttı

Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) Ağustos 2026 verilerine göre yıllık enflasyon yüzde 31,51 olarak gerçekleşirken, gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 33,79, ulaştırmada yüzde 35,08, konut ve enerjide ise yüzde 39,77 artış kaydedildi. TÜİK'in 2024 yılı verileri, toplam eğitim harcamasının yıllık yüzde 94,6 artışla 2 trilyon 200 milyar TL'ye ulaştığını gösteriyor. Genel enflasyon yüzde 31,5 seviyesindeyken eğitim enflasyonunun yüzde 53'ü aşması, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek tarafından Orta Vadeli Program açıklamasında "aşırı ve kabul edilemez bir fiyat artışı" olarak nitelendirildi.

Veli-Der, Şimşek'in bu değerlendirmesini hatırlatarak eğitimdeki fiyat artışının asıl nedeninin nitelik kaybı karşısında velilerin nitelikli eğitime yönelen talebi olduğunu vurguladı. Dernek, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) 2025 verilerine de dikkat çekti: Türkiye'de eğitime ayrılan kamu harcamasının Gayrisafi Yurt İçi Hasıla'ya oranı yüzde 3,4 ile OECD ortalaması olan yüzde 4,7'nin belirgin şekilde gerisinde kalırken, genel bütçeden eğitime ayrılan pay 2015'teki yüzde 12,9'dan 2022'de yüzde 10,6'ya geriledi.

Servise binen öğrencinin ilk gün masrafı bile asgari ücretin üzerinde

Açıklamaya göre okula başlangıç maliyetleri geçen yıla kıyasla yüzde 23 ila 29 oranında arttı. Servis kullanan bir lise öğrencisinin başlangıç masrafı 81 bin 524 TL'yi, ilkokul öğrencisininki ise 77 bin 559 TL'yi buluyor. Asgari ücretle (28 bin 075 TL) geçinen bir aile, servisli bir ilkokul öğrencisinin yalnızca ilk günkü masraflarında dahi 49 bin 484 TL açık veriyor. En düşük kamu emekçisi maaşı olan 70 bin 224 TL bile tek bir çocuğun masrafını karşılamaya yetmezken, 23 bin 552 TL'lik en düşük emekli aylığı bu harcamanın üçte birini bile karşılamıyor.

Yalnızca kırtasiye ve giyim gideri ilkokulda 22 bin 566 TL'ye, lisede 26 bin 228 TL'ye ulaşıyor. Beslenme kalemindeyse ilkokul öğrencisinin aylık beslenme çantası maliyeti 2 bin 296 TL'yi, kantinden yalnızca tost, ayran ve su alabilen bir ortaokul veya lise öğrencisinin aylık harcaması ise en az 2 bin 990 TL'yi buluyor.

Ücretsiz okul yemeği talebi üç yılı aşkın süredir karşılıksız kaldı

Okul Yemeği Koalisyonu ve Veli-Der'in başını çektiği kampanyaya rağmen MEB, üç yılı aşkın süredir dile getirilen çağrılara karşın kalıcı ve kapsayıcı hiçbir adım atmadı. Bakanlığın okul öncesi kurumlarda bir öğün ücretsiz yemek uygulamasını kaldırmasına açılan dava, Danıştay tarafından "mali kaynaklar ve ihtiyaçlar arasındaki denge" gerekçesiyle kesin olarak reddedildi. Veli-Der, ücretsiz okul yemeğinin bir sosyal yardım değil, çocukların eğitim hakkının ve fiziksel gelişiminin ayrılmaz parçası olduğunu ve tüm kademelerde derhal, genel bütçeden finanse edilerek başlatılması gerektiğini savundu.

Tasarruf genelgesi okullarda hijyen krizine yol açtı

Derneğe göre hükümetin "Tasarruf Tedbirleri Genelgesi" okulları hijyenden, güvenlikten ve temel fiziki imkânlardan yoksun bıraktı. Kadrolu temizlik personeli istihdam edilmemesi ve İŞKUR bünyesindeki Toplum Yararına Programlar'ın (TYP) sınırlandırılmasıyla okullar sabun, tuvalet kağıdı ve dezenfektan gibi temel malzemelerden bile mahrum kaldı. Veli-Der, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'in, taşerondan kadroya geçen temizlik personelini ima ederek kadrolu personelle okulların temizlenemediği, bu yüzden taşeron modeline dönülmesi gerektiği yönünde yorumlanabilecek açıklamalarını da eleştirdi ve okulların temizlik hizmetinin ancak yeterli sayıda kadrolu görevliyle sağlanabileceğini vurguladı.

900 okuldan 396'sı deprem riski nedeniyle yıkıldı

Tasarruf gerekçesiyle okul yatırımları ve inşaatları durduruldu; başta deprem bölgesi olmak üzere riskli bulunarak yıkılan veya güçlendirmeye alınan okul binalarının inşaatları zamanında tamamlanmadı. 6 Şubat depremlerinin ardından İstanbul Valiliği, İstanbul Sismik Riskin Azaltılması ve Acil Durum Hazırlık Projesi (İSMEP) kapsamında depreme dayanıksız bulunan 90'dan fazla okulu tahliye ederek öğrencileri başka binalara nakletti.

Basına yansıyan, MEB ile 15 üniversite arasındaki "Eğitim Yapılarının Afetlere Karşı Güvenliği İş Birliği Protokolü" kapsamında incelenen 900 okul binasından 396'sının riskli bulunarak yıkıldığı ortaya çıktı; bu oran yüzde 40'ı aşıyor. Veli-Der, bu sonucun MEB'e bağlı henüz denetlenmemiş yaklaşık 60 bin kamu okulu binasının güvenliği konusunda ciddi endişelere yol açtığını belirtti. Veli-Der Başkanı Ömer Yılmaz, yaptığı açıklamada bakanlığın bu konuda bugüne kadar herhangi bir istatistik paylaşmadığını ve derneğin sorularının yanıtsız kaldığını söyledi.

Yıkılan ve boşaltılan okullar nedeniyle birçok bölgede 2, 3 hatta 5 okul aynı binaya sıkıştırılıyor; bu durum ikili eğitime geçilmesine ve ders sürelerinin kısaltılmasına neden oluyor. Veli-Der, geçici olması gereken bu uygulamaların kalıcı hale getirildiğini vurgulayarak ikili eğitime ve kalıcı yaz saati uygulamasına son verilmesini talep etti.

Dernek açıklamasında şu ifadelere yer verildi: “Yıllardır Milli Eğitim Bakanlığını ikili eğitimin, kalıcı yaz saati uygulamasının sakıncaları konusunda uyarıyoruz. Ne var ki Bakanlık; güçlendirme veya risk gerekçesiyle binaları boşaltmakta, yenilerini zamanında inşa etmeyip okulları birleştirmekte ve bu geçici olması gereken çözümleri kalıcı uygulamalara dönüştürmektedir. Kamu hizmetinin sürekliliği ve eşitliği ilkelerini zedeleyen bu tablodan en ağır darbeyi çocuklarımız almaktadır. Eğitim hakkı kamusal bir sorumlulukla ele alınmalı, bütçeden eğitime yeterli, inşası bekleyen tüm okullar derhal tamamlanmalıdır. İkili eğitime ve kalıcı yaz saati uygulamasına son verilmeli, çocuklarımız için pedagojik, sağlıklı ve güvenli bir eğitim ortamı ivedilikle sağlanmalıdır.”

Okullarda risk derecesine göre "güvenlik karnesi" uygulaması başladı

MEB ve İçişleri Bakanlığı, okulları 120 puanlık bir güvenlik karnesiyle 4 risk derecesine ayıran yeni bir model uygulamaya koydu. 1. ve 2. derece riskli (kırmızı/mavi) okullar doğrudan polis ve jandarma tarafından korunurken, 3. ve 4. derece riskli (sarı/yeşil) okullar okul irtibat görevlisi polisler ve özel güvenlik koordinasyonunda denetleniyor. Güvenlik için TYP kapsamında istihdam edilmesi planlanan 30 bin bahçe görevlisi kadrosuna ise düşük ücret ve ağır çalışma koşulları nedeniyle personel bulunamıyor; birçok okul, maliyeti velilere yansıyan özel güvenlik görevlisi çalıştırmak zorunda kalıyor. Veli-Der, görevlendirilecek personelin çocuk psikolojisi ve pedagoji eğitimi almış, güvenceli ve kadrolu olması gerektiğini; okullara yeterli sayıda psikolojik danışman ve sosyal hizmet uzmanı atanmasını talep etti.

PISA 2025'te sınıfsal uçurum 248 puana çıktı

Veli-Der, MEB'in "başarı" söylemiyle sunduğu Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı'nın (PISA) 2025 sonuçlarının arka planındaki eşitsizliğe dikkat çekti. Derneğe göre sıralamadaki göreli yükseliş, sistemin niteliğinin artmasından değil diğer ülkelerin puanlarındaki düşüşten ve OECD'nin sınav yapılacak okulları önceden bildirmesi üzerine bu okullara özel öğretmen atanıp öğrencilerin özel kurslara tabi tutulmasından kaynaklanıyor. Nitekim 2026 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) sonuçlarına göre lise son sınıf öğrencilerinin yalnızca yüzde 15,9'u dört yıllık bir lisans programına yerleşebildi.

Sosyoekonomik açıdan en avantajlı yüzde 25'lik dilim ile en dezavantajlı yüzde 25'lik dilim arasında 81 puanlık fark sürerken, en alt ve en üst dilim arasındaki fark 248 puana ulaşıyor. Kamu kaynaklarıyla teşvik edilen özel okullar ise PISA 2025'te fen, matematik ve okumanın tamamında kamu okullarının gerisinde kaldı. OECD genelinde tam gün devamsızlık oranı yüzde 22 iken Türkiye'de bu oran yüzde 53'e çıkıyor; öğrencilerin yüzde 43'ü yardımcı personel eksikliği yaşayan okullarda öğrenim görüyor. Veli-Der, Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) aracılığıyla çocuk yaşta işçileştirilen binlerce öğrencinin bu değerlendirmelerin dışında tutulmasının da gerçeği gizlediğini belirtti.

Karma eğitim "tercih özgürlüğü" söylemiyle aşındırılıyor

Dernek, MEB'in Çevreme Duyarlıyım, Değerlerime Sahip Çıkıyorum (ÇEDES) gibi protokoller aracılığıyla okulların kapısını cemaat ve tarikatlara açtığını, bunun eğitimde dinselleşme politikalarının vardığı boyutu gösterdiğini savundu. İmam hatip ortaokul ve liseleri ile hafızlık eğitimi veren kurumların yaygınlaşmasıyla okul binaları, sınıflar ve koridorlar cinsiyete göre ayrıştı. Mesleki ve teknik eğitime yönlendirmelerle bugün orta öğretimdeki her 100 öğrenciden 43'ü MESEM'lerde eğitim görüyor. 2018'deki yönetmelik değişikliğiyle tüm liselerde karma eğitimin kaldırılmasının yasal zemini hazırlanırken, 2021 Şurası kararlarının ardından 4-6 yaş Kuran kursları hızla yaygınlaştı. Veli-Der, karma eğitimin kamusal, laik ve demokratik eğitimin vazgeçilmez temeli olduğunu ve esnetilmesinin en başta kız çocuklarını eşit yurttaşlık haklarından koparacağını vurguladı.

Okul öncesi eğitim maliyeti asgari ücretin dörtte birine dayandı

Açıklamaya göre yasal olarak ücretsiz kabul edilen devlet anasınıflarında dahi İl Milli Eğitim Müdürlükleri ve Valiliklerin belirlediği "katkı payı" tavan ücretleri ile beslenme, kulüp ve materyal giderleri maliyetleri fahiş oranlarda artırdı. Büyükşehirlerdeki resmi tavan ücretler şöyle: İstanbul'da yemekli 3 bin 200 TL / yemeksiz bin 350 TL, Ankara'da yemekli 3 bin 100 TL / yemeksiz bin 700 TL, İzmir'de yemekli 3 bin 150 TL, Bursa'da yemekli 3 bin TL / yemeksiz bin 800 TL, Antalya'da yemekli 3 bin 200 TL (bağımsız anaokullarında 3 bin 700 TL'ye kadar).

Anadolu'nun diğer illerinde yemeksiz sınıflar bin ila bin 500 TL, yemekli sınıflar 2 bin ila 3 bin TL bandında seyrediyor. Özel sektörde aylık ücretlerin 15 bin - 45 bin TL'ye çıkması orta ve düşük gelirli aileleri kamuya yönlendirirken, kamudaki resmi katkı paylarına kırtasiye, kulüp ve servis giderleri eklenince bir çocuğun aylık maliyeti asgari ücretli bir velinin gelirinin yüzde 20-25'ini aşıyor.

Veli-Der, çocuk bakım sorumluluğunun neredeyse tamamen kadınların üzerine yıkıldığı Türkiye'de erişilebilir ve ücretsiz okul öncesi eğitim imkânının yokluğunun kadınları iş gücünden çekilmeye zorladığını, bu nedenle okul öncesi eğitimin hem kadının istihdamı hem toplumsal cinsiyet eşitliği açısından temel bir ön şart olduğunu vurguladı.

Veli-Der'in talepleri

Dernek, yeni eğitim öğretim yılı için şu talepleri sıraladı: Kamusal, parasız, laik, bilimsel ve nitelikli eğitim herkes için güvence altına alınmalı; MEB sorumluluğunda zorunlu, ücretsiz, laik ve bilimsel okul öncesi eğitim hayata geçirilmeli; çocuk emeği sömürüsüne son verilmeli, MESEM uygulamaları kaldırılmalı; kayıt parası, bağış, aidat gibi adlarla velilere ekonomik yük bırakılmamalı; okullarda ücretsiz yemek, temiz su ve sağlık hizmeti sunulmalı; servis ve ulaşım hizmetleri ücretsiz ya da kamu tarafından karşılanmalı; eğitim bütçesi artırılmalı, kamu okullarının ihtiyaçları devlet tarafından karşılanmalı; temizlik ve güvenlik hizmetleri için yeterli sayıda kadrolu personel istihdam edilmeli; öğretmen açığı giderilmeli, ücretli öğretmenlik uygulamalarına son verilmeli; demokratik ve katılımcı okul işleyişi güçlendirilmeli; tarikat ve cemaatlerin eğitim alanındaki faaliyetlerine son verilmeli.

Operasyonlar, Jandarma Genel Komutanlığı Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Başkanlığı ile Cumhuriyet Başsavcılıklarının koordinasyonunda yürütüldü. Ağrı, Aydın, Çanakkale, Kırklareli, Manisa, Samsun, Sivas ve Van İl Jandarma Komutanlıklarının katılımıyla düzenlenen operasyonlarda yakalanan şüphelilerin farklı suçlara karıştığı belirlendi.

Şüphelilerin karıştığı suçlar belirlendi

Yapılan çalışmalarda Ağrı ve Samsun'daki şüphelilerin silah ve mühimmat kaçakçılığı yaptığı tespit edildi.

Kırklareli ve Çanakkale'de yakalanan şüphelilerin ise uyuşturucu madde ticaretini organize şekilde yürüttüğü belirlendi.

Aydın'daki şüphelilerin göçmen kaçakçılığı yaptığı, Van, Sivas ve Manisa'da yakalananların ise çeşitli yöntemler kullanarak vatandaşları dolandırdığı tespit edildi.

Hesap hareketliliği 3 milyar 230 milyon lira olarak belirlendi

Operasyon kapsamında şüphelilerin mali durumlarına ilişkin de inceleme gerçekleştirildi. Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından yapılan incelemenin sonucunda, şüphelilerin hesaplarında toplam 3 milyar 230 milyon liralık hesap hareketliliği bulunduğu tespit edildi.

Organize suç örgütleriyle mücadele sürüyor

Güvenlik güçlerinin koordinasyon içerisinde yürüttüğü çalışmalarla, şehirlerin huzurunu bozan suç ve suçluların cezasız kalmaması amacıyla organize suç örgütlerine yönelik mücadelenin kararlılıkla sürdürüldüğü belirtildi.

Açıklamada, operasyonlarda görev alan Jandarma, Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Başkanlığı, MASAK ve Cumhuriyet Başsavcılıkları ile çalışmalara katkı sunanlara teşekkür edildi.

8 ilde 9 ayrı Organize Suç Örgütüne yönelik Jandarmamız tarafından düzenlenen operasyonlarda 76 şüpheli yakalandı.

Jandarma Genel Komutanlığı Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Başkanlığı ile Cumhuriyet Başsavcılıkları koordinesinde, Ağrı, Aydın, Çanakkale, Kırklareli,… pic.twitter.com/lYMWw3bz8a

— T.C. İçişleri Bakanlığı (@TC_icisleri) September 17, 2026

Bu yılki onur konuğu psikolog, yazar ve akademisyen Gündüz Vassaf olan fuar, zengin bir düşünce ve edebiyat programına ev sahipliği yapacak. "Cehenneme Övgü", "Cennetin Dibi" ve "Vatanı Olmayan Adam" gibi önemli eserleriyle tanınan Vassaf, 20 Eylül’de düzenlenecek özel söyleşide okurlarıyla buluşacak. Fuar boyunca Ahmet Şerif İzgören, Ali Nesin, Aytül Akal, Başak Sayan, Behiç Ak, Ediz Hun, Feyza Hepçilingirler, Haydar Ergülen, Hidayet Karakuş, Işıl Işık, Mavisel Yener, Mustafa Balbay, Naim Babüroğlu, Nilüfer Açıkalın, Polat Özlüoğlu, Pucca, Saygı Öztürk, Sinan Meydan, Suat Çağlayan ve Zeynep Oral gibi tanınmış isimler imza günleri ve söyleşilerle farklı kuşaklardan okurlarla temas kuracak. İzmir Kent Kitaplığı da kentin kültürel mirasını ve tarihini yansıtan yayınlarıyla etkinlikte yerini alırken, kent genelindeki okullardan gelecek öğrenciler de atölye ve imza programlarına katılabilecek.

İZKİTAP, kitapseverlere edebiyat buluşmalarının yanı sıra zengin bir sergi rotası da sunacak. Atlas Pavyonu’nda Folkart yapımcılığında Nâzım Hikmet’in yaşamını kişisel eşyaları ve arşiv belgeleriyle anlatan "ROMANTİKA / Bir Ömrün Seyrüseferi" sergisi ziyaret edilebilecek. Pakistan Pavyonu’nda "Kültürpark 90 Yaşında", eski Göl Gazinosu’nda ise İzmir Mutfak Müzesi’nin hazırlık sürecine odaklanan "Açılışa Doğru" sergileri görülebilecek; Mehmet Tüzüm Kızılcan Sanat Galerisi’ndeki "Sanatın Durakları – Hüseyin Terzioğlu Koleksiyonu" da ilk üç gün boyunca açık kalacak. Öte yandan 24-27 Eylül tarihleri arasında Kültürpark ve Ahmed Adnan Saygun Sanat Merkezi’nde "Edebiyat İyileştirir" temasıyla 10. Uluslararası İzmir Edebiyat Festivali düzenlenecek. Dünyaca ünlü yazar Alberto Manguel ile usta sanatçı Zülfü Livaneli’nin onur konuğu olacağı festival, kentin edebiyat coşkusunu uluslararası boyuta taşıyacak.

Dokuz gün boyunca sürecek organizasyonda, sahafların özenle hazırladığı tezgâhların yanı sıra alanında yetkin yazarlar, araştırmacılar, mimarlar ve sanatçılar düzenlenecek tematik söyleşilerde Beyoğlu’nun çok katmanlı kültürel mirasını ele alacak. Festival, söyleşi ve dinletilerin yanı sıra kitap tutkunlarının heyecanla beklediği sahaf mezatına da ev sahipliği yapacak.

15. Beyoğlu Sahaf Festivali Programı (19-27 Eylül 2026)

19 Eylül Cumartesi

• 17.00 - Söyleşi: "Cadde-i Kebir" — Konuşmacı: Emin Nedret İşli (Sahaflar Birliği Derneği Başkanı)
• 18.00 - Dinleti: "Beyoğlu’nda Santur Sesi" — Sanatçılar: Damla Anar, Sedat Anar, Selahattin Anar
• 18.45: 15. Beyoğlu Sahaf Festivali Açılış Konuşmaları

20 Eylül Pazar

• 17.00 - Söyleşi: "Eski Galata" — Moderatör: Cengiz Özdemir | Konuşmacı: Mete Göktuğ (Mimar / Galata Derneği Kurucusu)

• 18.00 - Söyleşi: "19. Yüzyıl Beyoğlu Yangınları: Kaybolan, Kurtulan, Yenilenen Miras" — Konuşmacı: Prof. Dr. Paolo Girardelli

• 19.00 - Dinleti: "Analog Kaset" — Sanatçılar: Deniz Bayrak, Soulbrother Aykut

22 Eylül Salı

• 17.30 - Söyleşi: "Almak mı? Okumak mı?" — Konuşmacılar: Görgün Taner, Yekta Kopan (Yazar)

• 18.30 - Söyleşi: "Beyoğlu Olmasaydı ‘Edebiyatçılar’" — Moderatör: Cengiz Özdemir | Konuşmacı: Fırat Şenol (Yazar)

23 Eylül Çarşamba

• 17.30 - Söyleşi: "Bir Kitap Arkeoloğu" — Moderatör: Cengiz Özdemir | Konuşmacı: Haluk Oral (Yazar)

• 18.30 - Söyleşi: "Polisiye Beyoğlu’nda Yazıldı" — Konuşmacılar: Armağan Tunaboylu (Yazar), Ercan Akbay (Yazar)

24 Eylül Perşembe

• 18.00 - Söyleşi: "Beyoğlu’nun Koku Kültürü" — Konuşmacılar: Zühal Vildan Takır (Uluslararası Koku Uzmanı), Ümit Gezen (Uluslararası Koku Uzmanı)
• 19.00 - Dinleti: "Hep Beraber Çalalım Bir İstanbul Havası" — Moderatör: Cengiz Özdemir | Sanatçı: Çağlar Fidan

25 Eylül Cuma

• 18.00 - Söyleşi: "Beyoğlu ve Apartman Hikayeleri" — Moderatör: Cengiz Özdemir | Konuşmacı: Turan Farajova (Yazar)
• 19.00 - Dinleti: "Analog Kaset" — Sanatçılar: Deniz Bayrak, Soulbrother Aykut

26 Eylül Cumartesi

• 17.00 - Söyleşi: "Beyoğlu’nda Kim Var İmiş Biz Burada Yoğuken" — Konuşmacı: Doç. Dr. Pınar Erkan
• 18.00 - Mezat: Münadi Murat Uncu yönetiminde Sahaflar Mezatı

27 Eylül Pazar

• 17.00 - Söyleşi: "Narmanlı Han’da Bir Tanpınar" — Moderatör: Cengiz Özdemir | Konuşmacı: Sakine Korkmaz (Editör)

• 18.00 - Dinleti: "45'lik Nostaljik Tınılar" — Sanatçı: Murat Meriç

Aşkın Genç: "Türkiye'de 5,5 depo, Fransa'da 12,8 depo"

YENİ Parti Kayseri Milletvekili Aşkın Genç, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in "Avrupa’da mazot 150 liranın altında değil, bizde 100 lira civarı" yönündeki açıklamasına tepki gösterdi. Kayseri’de motorinin litresinin yaklaşık 102,42 TL’ye ulaştığını ve 50 litrelik bir deponun 5 bin 121 TL’ye dolduğunu belirten Genç, Türkiye ile Avrupa arasındaki alım gücü uçurumunu şu verilerle ortaya koydu:

"Sayın Bakan, Avrupa’yla karşılaştırma yapacaksak yalnızca pompadaki rakamı değil; alım gücünü, ücretleri ve refah seviyesini de karşılaştıralım. Türkiye’de net asgari ücret 28 bin 75 lira 50 kuruş. Kayseri’de bir asgari ücretli maaşının tamamını mazota verse yaklaşık 274 litre, yani 5,5 depo motorin alabiliyor. Fransa’da ise net asgari ücret 1477,93 avro, motorin 2,31 avro civarında. Fransa’daki bir asgari ücretli maaşıyla yaklaşık 640 litre, yani 12,8 depo motorin alabiliyor. 2001’de 1 lira olan motorinin 10 lirayı aşması 20 yıl sürmüştü; 10 liradan 100 liranın üzerine çıkması ise 5 yılı bile bulmadı. Pompa ekranını Avrupa’yla kıyaslıyorsunuz; peki vatandaşın maaşını ve alım gücünü hangi Avrupa’yla kıyaslıyorsunuz?"

Ömer Fethi Gürer: "Mazot artışı çiftçiyi ve hayvancılığı vurdu"

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, mazot zammının tarım ve gıda üretimindeki yıkıcı etkilerini gündeme taşıdı. Bir yıl içinde mazot fiyatının ikiye katlandığına işaret eden Gürer, şu ifadeleri kullandı:

"Bir yıl önce traktör tarlaya girdiğinde depoya konan mazot fiyatı katladı. Ürünün nakliyesinde kamyon ve tır depolarının maliyeti katladı. Yem, gübre, ilaç, tohum ve su giderleri katlanırken kamu ürün alım fiyatları enflasyonun altında kaldı. Mazot litre fiyatı bir yılda yüzde 100’e yakın artışla 100 lirayı geçti. Tarım Kanunu’nun 21. maddesindeki destekler eksiksiz ödenmeli; çiftçi, besici, esnaf ve dar gelirli için acil destek ve borç ötelemesi adımları atılmalıdır. Bu zam yalnızca tarımı değil, iğneden ipliğe her ürünün fiyatını artıracaktır."

Fatih Erbakan: "YÜZünüz var mı?"

Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda akaryakıt tabelalarındaki 100 TL artışına dikkat çekerek iktidara yüklendi:

"Akaryakıt tabelasında YÜZünüz var. İmralı’ya villa yapmaya YÜZünüz var. Faize trilyonlar akıtmaya YÜZünüz var. Peki; emeklinin, çiftçinin, sanayicinin, esnafın, şehit anasının yüzüne bakmaya YÜZünüz var mı?"

Öğretmen atamaları için 2027 bütçesi gündemde

Yeni öğretmen atamalarına ilişkin değerlendirmede bulunan Tekin, verilecek kontenjanların 2027 bütçesi çerçevesinde kamuya yapılacak toplam personel alımına göre şekilleneceğini belirtti. 2027 bütçesine ilişkin taslağın henüz hazırlanmadığını ifade eden Tekin, "Bütçeyle ilgili taslak henüz ortaya çıkmadan bu konuda bir şey söylemek yanlış olur" dedi.

Tekin, öğretmen ihtiyacının bulunduğu bölgelerde ücretli öğretmenlik uygulamasının sürdürüleceğini aktardı. Engelli öğretmenlerin atamalarına yönelik kontenjan çalışmalarının ise ilgili bakanlıklarla koordinasyon halinde devam ettiğini bildirdi.

Öğretmen atamaları ve PISA 2025 sonuçlarına ilişkin açıklama

Bakan Tekin'in değerlendirdiği konular arasında PISA 2025 sonuçları da yer aldı. Türkiye'nin sınav sonuçlarına yönelik eleştiriler hakkında konuşan Tekin, sınava katılan okul ve öğrencilerin Milli Eğitim Bakanlığı tarafından belirlendiği yönündeki iddiaları kabul etmedi.

PISA araştırmasındaki örneklemin OECD tarafından oluşturulduğunu belirten Tekin, ülkelerin sınava girecek okulları kendilerinin belirlemesi durumunda değerlendirme sürecinin anlamını yitireceğini ifade etti. Türkiye'den 7 bin 60 öğrencinin sınava katıldığını aktaran Tekin, sınav listeleri kendilerine ulaşana kadar hangi öğrencilerin seçildiğini bilmediklerini söyledi.

Eğitim altyapısında sınıf mevcutları 21 öğrenci

Türkiye'deki eğitim altyapısına yönelik de açıklamalarda bulunan Tekin, devlet okullarında bulunan 660 bin sınıfta etkileşimli tahta kullanıldığını belirtti. Eğitim kademelerine göre değişiklik görülebileceğini kaydeden Tekin, ülke genelindeki ortalama sınıf mevcudunun 21 öğrenci olduğunu açıkladı.

Tekin, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında müfredatın daha sade hale getirilmesi ve eğitim sürecinin beceri odaklı bir yapıya kavuşturulmasının hedeflendiğini belirtti.

Emlak Katılım tarafından KAP’a yapılan açıklamada, kurumun uzun vadeli büyüme stratejisi ve finansal piyasalardaki etkinliğini genişletme hedefleri doğrultusunda stratejik bir adım atıldığı kaydedildi.

Kamuyu Aydınlatma Platformu üzerinden yatırımcılara ve piyasalara iletilen bildirimde, faizsiz finansman alanında geniş bir müşteri ve şube ağına sahip olan Katılımevim Tasarruf Finansman A.Ş. ile Birevim Tasarruf Finansman A.Ş.’nin sermaye ve hisselerinin devralınmasına dönük müzakerelerin resmen başlatıldığı ifade edildi.

Tasarruf finansman şirketlerinin yasal denetim ve düzenleme altına girmesinin ardından hayata geçecek bu birleşme girişimi, sektördeki sermaye gücünü ve kamu katılım bankacılığı ile tasarruf finansmanı modelinin entegrasyonunu hızlandıracak en kapsamlı konsolidasyon adımı olarak nitelendiriliyor.

ANKA Haber Ajansı’na açıklamalarda bulunan Prof. Dr. Ramazan Aktaş, borsada son dönemde yaşanan gelişmelerin fon düzenlemeleriyle doğrudan ilişkili olduğunu kaydetti. Bazı şirketlerin fiili dolaşım oranlarının gerçeği yansıtmadığı yönündeki tespitlerin ardından adımlar atıldığını ifade eden Aktaş, serbest fonlardaki yüksek kaldıraç oranlarına dikkat çekti. Aktaş, "Kaldıraç dediğimiz yani borçla pozisyon alıyorsunuz. Örneğin 100 liralık bir pozisyon için sadece 3 lira yatırıyorsunuz. O aldığınız pozisyonu tutarsanız para kazanıyorsunuz. Düşerse de müthiş para kaybediyorsunuz" dedi.

"Küçük ve halka açıklığı düşük şirketler manipülasyona açık"

Katılımevim ve benzeri hisselerdeki fiyat hareketlerini değerlendiren Aktaş, toplanan kaynaklarla hisse fiyatlarının yukarı çekildiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Katılımevim bunların şirketlerinden bir tanesi, hisselerinden. Alıyor mesela milletten topladığı parayla kendi bir hisse senedine de ne yapıyor? Yatırım yapıyor. O hissenin fiyatını yükselttikçe onun değeri de artıyor. Düşünebiliyor musunuz? Bir taşla iki kuş vuruyorsunuz."

Manipülasyonun iki farklı yöntemle gerçekleştirildiğini belirten Aktaş, bunlardan birinin mali tablolarla oynanarak yapılan finansal bilgi manipülasyonu, diğerinin ise hisse senedi manipülasyonu olduğunu aktardı. Büyük sermayeli şirketlerde tahta hareketlerinin kolay yönetilemeyeceğini söyleyen Aktaş, küçük ölçekli şirketlerdeki risk mekanizmasını şöyle açıkladı:

"Mesela bir Koç Holding’de yapamazsınız. Çünkü çok büyük firmalar bunlar. Gidip o tahtaları alıp harekete geçiremezsiniz. Ama küçük bir firma, hisse miktarı belli, firmanın büyüklüğü belli, halka açıklık oranı düşük. Orada tahtayı squeeze etme, yani sıkıştırma dediğimiz yöntem uygulanıyor. Dört-beş büyük oyuncu farklı aracı kurumlar marifetiyle bu hisseleri toplamaya başlar. Tahtayı sıkıştırdığınızda hisse üzerinde tam kontrol sağlarsınız; satarsanız düşer, alırsanız yükselir. İşte ondan sonra da düğmeye basıp birtakım bilgiler yayarak hisseyi götürürler."

"SPK’nın işlem yasağı kararı geç kalınmış bir adım"

SPK'nın bazı fon yöneticilerine yönelik aldığı iki yıllık işlem yasağı kararını değerlendiren Aktaş, müdahalenin daha erken yapılması gerektiğini savundu. Şirketlerin temel verileri ile borsa değerleri arasındaki uyumsuzluğa işaret eden Aktaş, şunları kaydetti:

"Çok geç kalınmış bir karar. Bunun buraya gideceği belliydi. Çünkü anormal değerler var. Değeri o olmaması gereken firmalara bakıyorsunuz; arkasında hiçbir rasyonel gerekçe olmadan yükseliyor. Piyasa değeri defter değerinin 50 misline çıkmış hisseler var. Bu durum ancak Nvidia gibi teknoloji üreten, büyük küresel beklentisi olan şirketlerde görülebilir. Bahsi geçen firmalar böyle yapılar değil. Vatandaş serbest fonlara yatırım yaparken 'Bu fon hangi hisselerde pozisyon almış, organik bağ var mı, halka açıklık oranı nedir?' diye sormuyor. İlk etapta kazandığını görünce hep sürecek sanıyor, ardından çöküş geliyor. SPK olanı biteni bir güzel seyretti, sonra dışarıdan gelen baskıyla düğmeye basmak durumunda kaldı."

"Alınan kararların arkasında durulmalı, panik satışları önlenmeli"

Düzenleyici kurumların aldığı tedbirlerin sürdürülmesi gerektiğini vurgulayan Aktaş, piyasalardaki mevcut denge arayışına ilişkin, "Şu anda taşlar yerine oturuyor. Bence geri adım atılmaması lazım. Yapılması gereken yapıldı ve bu kararın arkasında durulacak. Buradaki en kritik nokta panik satışlarıdır. Panik halinde herkes çıkmaya başlarsa tehlike büyür, bu paniğin önüne geçilmesi gerekir" değerlendirmesinde bulundu.

"Finansal okuryazarlık yetersiz, manipülasyon bir dolandırıcılıktır"

Borsaya katılan bireysel yatırımcı profilinde finansal okuryazarlığın yetersiz olduğunu dile getiren Prof. Dr. Aktaş, temel analiz bilinmeden yatırım yapıldığını ifade etti:

"Toplumda finansal okuryazarlık yok denecek düzeyde. Bilanço okumayı, gelir tablosu incelemeyi bilmeyenler var. Sadece net kâra bakıp 'firma kârdaymış' denilerek, adeta pazardan domates alır gibi hisse alınıyor. Spekülasyon ile manipülasyonu ayırmak gerekir; spekülasyon bilgiye dayalı pozisyon almaktır, manipülasyonda ise doğrudan aldatma vardır. Fiktif işlemler ve yalan haberlerle fiyat hareketlendirmek dolandırıcılıktır ve kanunen yasaktır."

"Halka arzlarda hatalar yapıldı: Kendi hissesiyle oynayan patronlar var"

Borsaya yeni girecek şirketlerin seçiminde seçici davranılması gerektiğinin altını çizen Aktaş, halka arz politikalarını şu sözlerle eleştirdi:

"Az ve öz firma olması lazım. Açılmaması gereken firmaların açılmasına müsaade ettik. Ne yazık ki borsada kendi hissesiyle oynayan patronlar bile var. Bunlar konuşuluyor, tehlikeli şeyler. Firma büyük beklentilerle halka açılıyor, birkaç ay sonra iflas noktasına geliyor. Her halka arza müsaade edilmemeli, bu süreçte geçmişte hatalar yapıldı."

"Kamu hizmetlerinin Türkçe yürütülmesi anayasal zorunluluktur"

Başvurusunun ardından adliye binası önünde basın mensuplarına açıklamalarda bulunan Özdağ, Anayasa’nın 3. maddesini hatırlatarak şu değerlendirmelerde bulundu:

"Anayasa'mızın 3'üncü maddesi çok net bir şekilde Türkiye’nin ülkesi ve milletiyle bölünmezliğini ve dilinin de Türkçe olduğunu söyler. Kamu hizmetlerinin Türkçe görülmesi bir zorunluluktur. Ancak hem bölücü örgüt hem de bölücü örgütle aynı politik çizgiyi temsil eden siyasi partiler ve bu siyasi partilerin oluşturduğu belediye başkanları, yıllardan bu yana Anayasa’yı ve yasaları çiğneyerek ‘çok dilli belediyecilik’ adı altında faaliyette bulunuyorlar ve trafik levhaları başta olmak üzere birçok kamu hizmetinde Türkçe dışında dil kullanımına da gidiyorlar."

2007 tarihli Danıştay kararını hatırlattı

Konuya ilişkin yargı içtihadının açık olduğunu vurgulayan Özdağ, Danıştay 8. Dairesi'nin 2007 yılında Diyarbakır'ın Sur Belediyesi için verdiği emsal karara işaret etti:

"Oysa Danıştay’ın bu konuda almış olduğu bir karar var. Danıştay 8. Dairesi'nin 22 Mayıs 2007 tarihli, Sur Belediyesi ile ilgili alınan kararıyla bu iki dilli uygulamanın yasaklanması ve hem belediye başkanının hem de belediye meclisinin görevden alınması söz konusu olmuştu. Bu karar hâlâ geçerliyken şimdi Türkiye’nin her yerinde, Güneydoğu Anadolu’da bu tür levhaların ön plana çıkartılmaya çalışıldığını görüyoruz. Ve bu konuda yargıyı harekete geçmeye davet ediyoruz. Onun için de bu suç duyurusunda bulunduk."

"Fiili duruma hukuk kılıfı giydirilemez"

Basın mensuplarının yargı sürecinden beklentilerine yönelik sorusunu da yanıtlayan Özdağ, kanun önünde eşitlik ve anayasal ilkelerin tavizsiz uygulanması gerektiğini kaydetti:

"Yasaların uygulanmasını bekliyoruz. Anayasa’nın amir hükmünün ve bu konuyla ilgili Danıştay kararının uygulanmasını bekliyoruz. Şu anda hukuksuz bir durum söz konusu. Ve fiili duruma hukuk kılıfı giydirilmeye bile çalışılmıyor. Bu normal kabul ediliyor. Bu normal değil, bu yasaya aykırı. Yani siz bir başka noktada yasayı çiğnediğiniz zaman yargı harekete geçiyor da burada yasanın çiğnendiği, Anayasa’nın çiğnendiği açıkken neden yargı harekete geçmiyor? İşte biz yargının harekete geçmesi için bu başvuruyu yaptık, suç duyurusunda bulunduk."

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran'ın açılış konuşmasıyla başlayacak programda, Yassıada özel mahkemelerinde yaşanan hukuk ihlalleri ile sivil siyasetin karşı karşıya kaldığı vesayet baskısı ve kurumsallaşma mücadelesi akademik bakış açısıyla değerlendirilecek.

Panelde vesayet baskısı ele alınacak

Panelde, Yassıada özel mahkemelerinde gerçekleştirilen hukuk ihlallerinin yanı sıra sivil siyasetin maruz kaldığı vesayet baskısı ve kurumsallaşma mücadelesi üzerinde durulacak. Söz konusu başlıklar akademik bir perspektifle ele alınacak.

“27 Mayıs” kitabı tanıtılacak

Programın bir diğer bölümünde, tarihi fotoğraf ve vesikalar üzerinden milli irade bilincini güçlendirmek ve toplumsal belleği canlı tutmak amacıyla hazırlanan “Cumhurbaşkanlığı Arşivinden Fotoğraflarla Demokrasiye Vurulan Darbe: 27 Mayıs” adlı kitabın tanıtımı yapılacak.

Arşivden çıkarılan tarihi belgeler yer alıyor

Eserde, 27 Mayıs döneminin aydınlatılması ve kurumsal hafızanın diri tutulması amacıyla Cumhurbaşkanlığı Arşivi'nden ilk kez gün yüzüne çıkarılan tarihi vesika ve fotoğraflar bulunuyor.

Şirketin halka arzında lider aracı kurum olarak Tacirler Yatırım Menkul Değerler AŞ görev alırken, talep toplama dönemi 9-11 Eylül tarihlerinde gerçekleştirildi. Yatırımcılara 25,52 lira sabit fiyat üzerinden toplam 87 milyon 500 bin lira nominal değerli pay sunuldu ve halka arzın toplam tutarı 2 milyar 233 milyon liraya ulaştı.

Halka arzda yatırımcılardan toplam büyüklüğün 2,84 katına karşılık gelen talep geldi. Dağıtım sonucunda 650 bini aşkın yatırımcı pay sahibi olurken, yurt içi bireysel yatırımcıların talebi kendilerine ayrılan pay miktarının 2,19 katına ulaştı. Yurt içi kurumsal yatırımcıların talebi ise tahsis edilen payların 4,04 katı olarak gerçekleşti.

Yatırımcılara sunulan payların 62 milyon 500 bin liralık kısmı sermaye artırımı, 25 milyon liralık bölümü ise ortak satışı kapsamında oluşturuldu. Dağıtıma konu tahsisatın yüzde 40'ı yurt içi bireysel yatırımcılara, yüzde 35'i yurt içi kurumsal yatırımcılara ve yüzde 25'i yurt dışı kurumsal yatırımcılara ayrıldı. Şirketin payları Borsa İstanbul Yıldız Pazar'da işlem görmeye başladı.

Borsa İstanbul AŞ Genel Müdür Yardımcısı Atila Türeli, gong törenindeki konuşmasında Net Global Endüstriyel Yatırımlar'ın yaklaşık 2,2 milyar liralık halka arzını başarıyla tamamlayarak sermaye piyasalarında işlem görmeye başladığını belirtti.

Net Global'i ve aracı kurum yöneticilerini tebrik eden Türeli, şöyle dedi:

"Şirket, halka arzdan sağladığı kaynağı kapasite artırımı ve finansal yapısını güçlendirmek amacıyla kullanmayı planlıyor. Kendilerine başarılar diliyoruz."

ABB Kırsal Hizmetler Daire Başkanlığı ile Ankara Veteriner Hekimleri Odası iş birliğiyle yürütülen proje kapsamında, 1 ila 20 büyükbaş veya 1 ila 200 küçükbaş hayvana sahip 2 bin 531 küçük ölçekli aile işletmesinin Başkent Kart hesaplarına toplam 12 milyon 528 bin 450 TL destek aktarıldı.

Tanımlanan bütçeyi kullanan 2 bin 321 yetiştirici, serbest veteriner hekimlere başvurarak ilk üç aylık süreçte toplam 18 bin 159 medikal ve cerrahi işlem yaptırdı.

En çok işlem aşılama ve koruyucu hekimlikte yapıldı

Açıklanan üç aylık operasyon verilerine göre, sağlık müdahalelerinin zirvesinde 11 bin 165 işlemle aşılama yer aldı. Koruyucu hekimlik adımlarını şu kalemler izledi:

• 2 bin 334 paraziter hastalık tedavisi,

• Bin 62 solunum yolu enfeksiyonu tedavisi,

• Bin 54 vitamin, mineral ve yem katkı desteği,

• 805 sindirim sistemi rahatsızlığı müdahalesi,

• 525 ayak ve tırnak sağlığı tedavisi,

• 364 gebelik muayenesi ve 335 suni tohumlama uygulaması.

Program kapsamında meme hastalıkları, ahır ve ağıl hijyen dezenfeksiyonu, güç doğum ile cerrahi ve ortopedik operasyonlar da sahada eksiksiz uygulandı. Yeni doğan hayvan varlığının korunması hedefi doğrultusunda ise 5 bin 363 kuzu ile 491 buzağı hayata tutunduruldu.

"İkinci fasıl sonbaharda başlayacak"

Kırsal kalkınmanın temelinin buzağı ve kuzu ölümlerini engellemekten geçtiğini vurgulayan ABB Kırsal Hizmetler Daire Başkanı Hüseyin Şemsi Uysal, projenin kapsamının genişletileceğini belirterek şunları kaydetti:

"Sürdürülebilir hayvancılık açısından kuzu ve buzağıların hayatta kalması büyük önem taşıyor. Veteriner Hekimliği Hizmet Projesi’nin son derece kıymetli olduğuna inanıyoruz. Aynı şekilde sonbaharda da projenin ikinci faslını başlatacağız. Daha fazla yetiştiricimizin müracaat ederek bu ücretsiz veterinerlik hizmetlerinden yararlanmasını arzu ediyoruz."

"Yetiştiricinin cebinde harcanandan fazlası kalıyor"

Destek modelinin üretici bütçesine doğrudan katkı sunduğunu ifade eden Veteriner Hekim Ali Yıldırım ise şu değerlendirmede bulundu:

"Vatandaşlarımız koruyucu hekimlik ve suni tohumlama alanında ceplerinden para çıkmadığı için bu işlemleri gönül rahatlığıyla yaptırmaya başladı. İlk sonuçlar alındığında gördüler ki harcanan paradan çok daha fazlası kendi ceplerinde kalıyor, hatta gelir olarak dönüyor. Bu tür doğrudan teşvikler hem üreticiyi ayakta tutuyor hem de ülke hayvancılığının geleceğini güvenceye alıyor."

Uçum, cumhurbaşkanlığı seçiminin yapılabileceği tarihe ilişkin değerlendirmesinde 16 Nisan 2028 tarihini işaret etti.

“Seçimlerin 16 Nisan 2028’de yapılmasını öngörüyorum”

Mehmet Uçum, konuşmasında 2028 seçimlerine ilişkin şu ifadeleri kullandı:

“Seçimlerin 16 Nisan 2028 yılında yapılması öngörüyorum. Bu tarih Cumhurbaşkanlığı sistemine geçişimizin referandum tarihidir. Sembolik anlamı vardır.”

Uçum’un işaret ettiği 16 Nisan tarihi, Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçişin önünü açan anayasa değişikliği referandumunun gerçekleştirildiği tarihe denk geliyor.

"Erdoğan son kez aday olacaktır”

Uçum, açıklamasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2028 seçimlerindeki adaylığına da değindi.

Mehmet Uçum, Erdoğan için “Sn. Recep Tayyip Erdoğan son kez aday olacaktır” ifadelerini kullandı.

Uçum’un açıklaması, 2028 Cumhurbaşkanlığı seçimleri ve Erdoğan’ın olası adaylığına ilişkin tartışmaların yeniden gündeme gelmesine neden oldu.

2028 Cumhurbaşkanlığı seçimi ne zaman yapılacak?

Mehmet Uçum’un açıklamasında 16 Nisan 2028 tarihi bir öngörü olarak dile getirildi. Seçimin kesin tarihi ise ilgili anayasal ve yasal süreçler çerçevesinde belirlenecek.

Uçum’un değerlendirmesinde 16 Nisan tarihinin tercih edilmesinde, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçişi sağlayan 2017 anayasa değişikliği referandumunun yıl dönümü olması ve bu tarihin taşıdığı sembolik anlamın etkili olduğu belirtildi.

İlk yerleştirmede herhangi bir yükseköğretim programına yerleşemeyen adaylar, ek yerleştirme kapsamında tercih yapabilecek. Adayların tercih listelerini hazırlarken programların kontenjanlarını, puan bilgilerini ve özel koşullarını dikkate alması gerekiyor.

YKS ek tercih ne zaman 2026?

2026 YKS ek tercihleri 17 Eylül 2026 Perşembe günü saat 16.00'da başlayacak. Ek yerleştirme tercihleri için son tarih ise 21 Eylül 2026 Pazartesi saat 23.59 olarak belirlendi.

Böylece adayların ek tercih işlemleri için yaklaşık dört günlük bir başvuru süresi bulunacak. Tercih işlemlerinin son gün ve saat beklenmeden tamamlanması gerekiyor.

ÖSYM ek tercih kılavuzu 2026 yayımlandı mı?

2026-YKS ek yerleştirme sürecine ilişkin ÖSYM duyurusu yayımlandı. Ek yerleştirme tercihleri, ÖSYM tarafından belirlenen takvim ve kılavuzda yer alan kurallar doğrultusunda gerçekleştirilecek. ÖSYM'nin YKS sayfasında 2026 yılına ait sınav ve yerleştirme duyuruları yayımlanıyor.

Adayların tercih işlemi öncesinde güncel 2026 ek yerleştirme kılavuzu ve kontenjan tablolarındaki koşulları incelemesi gerekiyor.

YKS ek tercihler nasıl yapılır?

2026-YKS ek tercih işlemleri adaylar tarafından bireysel olarak gerçekleştirilecek. Tercih yapmak isteyen adaylar, ÖSYM'nin Aday İşlemleri Sistemi'ne giriş yaparak tercihlerini elektronik ortamda kaydedecek.

Tercih işlemi için kullanılabilecek kanallar şöyle:

• ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AİS)

• ÖSYM Aday İşlemleri Mobil Uygulaması

Adayların tercihlerini T.C. kimlik numarası ve aday şifresiyle sisteme giriş yaptıktan sonra tamamlaması gerekiyor.

Ek yerleştirmede adaylar, tercih yapma hakkına sahip oldukları tablolardan en fazla 24 program seçebilecek.

YKS ek tercih kimler yapabilir?

2026-YKS merkezî yerleştirmesinde herhangi bir yükseköğretim programına yerleştirilmeyen adaylar ek yerleştirmede tercih yapabilecek.

Bunun yanında tercih edilecek programın kendi koşullarının da karşılanması gerekiyor. Puan türü, başarı sırası ve programın özel koşulları tercih sırasında dikkate alınmalı.

Merkezî yerleştirmede bir yükseköğretim programına yerleştirilen adayların ise ek yerleştirme tercih hakkı bulunmuyor. 2026-YKS'de özel yetenek sınavıyla bir yükseköğretim programına yerleştirilen adaylar ise ek yerleştirmede tercih yapabilecek.

2026 YKS ek kontenjanları ve boş kontenjanlar

Ek yerleştirmede kullanılacak kontenjanlar, ilk yerleştirme ve kayıt işlemleri sonrasında boş kalan programlardan oluşuyor. ÖSYM'nin 2026-YKS yerleştirme verilerinde program bazında kontenjan, yerleşen aday sayısı ve en küçük-en büyük puan bilgileri yayımlandı.

Ancak ilk yerleştirme sonrasında görülen boş kontenjan sayısı, tek başına ek yerleştirmeye açılacak nihai kontenjan sayısı anlamına gelmiyor. Üniversitelerdeki kayıt sürecinin ardından oluşan boşluklar ek yerleştirme tablolarına yansıtılıyor.

Adayların tercih döneminde güncel 2026 ek kontenjan bilgilerini ÖSYM'nin yayımladığı ek yerleştirme tablolarından kontrol etmesi gerekiyor.

Üniversite taban puanları 2026 belli oldu mu?

2026-YKS merkezî yerleştirme sonuçlarının ardından program bazındaki en küçük ve en büyük puan bilgileri ÖSYM tarafından yayımlandı. Bu veriler ön lisans ve lisans programlarının yerleştirme sonuçlarını gösteriyor.

Ek tercih yapacak adayların burada önemli bir ayrım yapması gerekiyor. İlk yerleştirmede kontenjanı dolan ve en küçük puanı oluşan bir programa ek yerleştirmede başvurabilmek için adayın ilgili puan türündeki puanının programın oluşan en küçük puanına eşit veya daha yüksek olması gerekiyor.

Kontenjanı dolmayan ve en küçük puanı oluşmayan programları ise ilgili yerleştirme puanı hesaplanan adaylar tercih edebiliyor.

YKS ek tercih kılavuzunda hangi bilgiler yer alıyor?

2026 ek yerleştirme kılavuzu adayların tercih sırasında ihtiyaç duyacağı temel bilgileri içeriyor. Özellikle program seçimi yapılırken şu bilgiler kontrol edilmeli:

• Üniversite ve program adı

• Programın puan türü

• Ek kontenjan sayısı

• İlk yerleştirmede oluşan en küçük puan

• Programın özel koşulları

• Ön lisans veya lisans programı olması

• Burs ve ücret bilgileri bulunan vakıf üniversitesi programları

• Özel kontenjan ve yerleştirme koşulları

Adayların yalnızca taban puana bakarak tercih listesi oluşturmaması, kılavuzdaki program koşullarını da incelemesi gerekiyor.

YKS ek tercih sürecinde taban puan nasıl değerlendirilecek?

Ek yerleştirmede kullanılacak programın ilk yerleştirmede bir en küçük puanı oluşmuşsa bu puan aday açısından önemli bir ölçüt olacak.

Örneğin bir programın ilk yerleştirmedeki en küçük puanı oluşmuşsa, adayın ilgili yerleştirme puanının bu puana eşit veya daha yüksek olması gerekiyor. İlk yerleştirmede kontenjanı dolmayan ve en küçük puanı oluşmayan programlarda ise ilgili yerleştirme puanı hesaplanan adaylar tercih hakkına sahip olabiliyor.

Bu nedenle adayların 2026 üniversite taban puanları ile ek kontenjan bilgilerini birlikte değerlendirmesi gerekiyor.

YKS ek tercih ekranı nereden açılacak?

Ek tercih işlemleri ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi üzerinden gerçekleştirilecek. ÖSYM'nin AİS platformunda adaylar e-Devlet üzerinden veya mevcut AİS bilgileriyle sisteme giriş yapabiliyor.

ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi

Ek tercih sürecinde adayların tercihlerini kaydettikten sonra sistemde işlemlerinin tamamlandığını kontrol etmesi önem taşıyor.

2026 YKS ek tercih tarihleri

2026-YKS ek yerleştirme takviminin temel tarihleri şöyle:

• Ek tercih başlangıcı: 17 Eylül 2026, saat 16.00

• Ek tercih son günü: 21 Eylül 2026, saat 23.59

• Tercih yöntemi: ÖSYM AİS ve ÖSYM Aday İşlemleri Mobil Uygulaması

• Maksimum tercih sayısı: 24

Adayların ek tercih işlemlerinde ÖSYM'nin güncel kılavuz ve kontenjan tablolarını esas alması gerekiyor. Üniversitelerin boş kontenjanları, programların puanları ve özel koşulları tercih listesi oluşturulmadan önce kontrol edilmeli.

Siyah-beyazlı ekibin son antrenmanının ardından ayak parmağında ağrı hisseden milli futbolcuyla ilgili karar netleşti.

Kadroda bulunacak

TRT Spor'un aktardığı bilgilere göre Orkun Kökçü, yaşadığı probleme karşın Beşiktaş'ın Marsilya maçında kadroda yer alacak.

Antrenman sonrasında ayak parmağındaki ağrı nedeniyle durumu takip edilen milli futbolcunun, karşılaşma öncesinde takım arkadaşlarıyla birlikte olması bekleniyor.

İlk 11'de görev alacak mı?

Orkun Kökçü'nün maç kadrosunda bulunacağı ifade edilirken, Marsilya karşılaşmasına başlangıç kadrosunda çıkıp çıkmayacağı henüz netleşmedi.

Beşiktaş ile Marsilya arasındaki UEFA Avrupa Ligi mücadelesi saat 22.00'de başlayacak.

Uluslararası alanda faaliyet gösteren ve son dönemlerde "yeni nesil" olarak adlandırılan suç örgütlerine yönelik operasyon kapsamında gözaltına alınan şüpheliler, sağlık kontrollerinin ardından adliyeye gönderildi.

12 ayrı suç örgütü için çalışma yürütüldü

İstanbul Emniyet Müdürlüğü Organize Suçlarla Mücadele Şubesi ekipleri, İstihbarat Şubesi'nin desteğiyle uluslararası alanda faaliyet gösteren organize silahlı suç örgütlerinin üyelerini yakalamak amacıyla çalışma gerçekleştirdi.

İstanbul, Bakırköy, Gaziosmanpaşa ve Anadolu Cumhuriyet Başsavcılıklarının koordinasyonundaki çalışmada, son dönemlerde "yeni nesil" olarak nitelendirilen ve motosikletlerle iş yeri kurşunlama ile yağma gibi suçlara karışan örgütlere odaklanıldı. Elebaşları hakkında kırmızı bülten bulunan organize silahlı suç örgütlerinin üyelerinin yakalanması için çalışma yürütüldü.

Yurt dışında bulunan ve bir kısmı hakkında kırmızı bültenle yakalama kararı bulunan şüphelilerin elebaşılığını yaptığı örgütlerin deşifre edilmesi ve faaliyetlerinin sona erdirilmesi amacıyla yürütülen çalışmalarda, 12 ayrı yeni nesil organize suç örgütünün üyeleri tespit edildi.

Şüphelilerin genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması, mala zarar verme, silah kanununa muhalefet ve tehdit suçlarına karıştıkları belirlendi. Bu kapsamda şüphelilerin kimlik ve adres bilgileri tespit edildi.

20 ilde eş zamanlı operasyon düzenlendi

Ekiplerin çalışmalarını tamamlamasının ardından İstanbul merkezli 20 ilde eş zamanlı operasyon gerçekleştirildi. Operasyonun ilk aşamasında 155 şüpheli gözaltına alındı.

Operasyonun ardından sürdürülen çalışmalar kapsamında 23 şüpheli daha yakalandı. Böylece gözaltına alınan şüpheli sayısı 178'e ulaştı.

Emniyetteki işlemleri tamamlanan şüpheliler sağlık kontrolünden geçirildikten sonra adliyeye sevk edildi.

Adreslerde silah ve uyuşturucu ele geçirildi

Şüphelilerin adreslerinde yapılan aramalarda ruhsatsız otomatik tabanca ile 4 tabanca bulundu. Aramalarda ayrıca 207 mermi ve 2 av tüfeği ele geçirildi.

Ekiplerin çalışmaları sırasında 122 gram uyuşturucunun yanı sıra suçtan elde edildiği değerlendirilen yüklü miktarda paraya da el konuldu.

İstanbul Emniyet Müdürü Yıldız açıklama yaptı

Operasyona ilişkin emniyet tarafından paylaşılan görüntülerde İstanbul Emniyet Müdürü Selami Yıldız'ın değerlendirmelerine de yer verildi.

Yıldız, suç örgütleriyle mücadelede yalnızca tetikçilerin hedef alınmadığını belirterek örgütlerin elebaşlarından yöneticilerine, finansörlerinden saha yapılanmalarına kadar tüm unsurlarının tek tek çökertildiğini ifade etti.

Başsavcılık tarafından yapılan açıklamada, soruşturmanın 2022-2024 yılları arasında yaşandığı öne sürülen olaylara ilişkin yürütüldüğü belirtildi.

2'si avukat 6 şüpheli hakkında gözaltı kararı

Soruşturma kapsamında ilk etapta 2'si avukat olmak üzere toplam 6 şüpheli hakkında gözaltı kararı verildi.

İstanbul İl Jandarma Komutanlığına verilen talimat doğrultusunda gerçekleştirilen operasyonlarda 5 şüpheli yakalandı. Hakkında gözaltı kararı bulunan 1 şüphelinin yakalanmasına yönelik çalışmaların sürdüğü bildirildi.

Şüphelilerin ev ve iş yerlerinde arama

Soruşturma kapsamında gözaltı kararı verilen şüphelilerin ikamet ve iş yerlerinde aramalar gerçekleştirildi.

Aramalarda çok sayıda dijital materyalin yanı sıra 2 ruhsatsız tabanca ele geçirildiği açıklandı.

Başsavcılıktan "çıkar amaçlı suç örgütü" açıklaması

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı, soruşturmanın "M.Ş. liderliğinde kurulan çıkar amaçlı suç örgütünün" İstanbul'daki farklı adliyelerde yürütülen yargısal süreçlere menfaat karşılığında müdahale ettiği iddiası üzerine başlatıldığını açıkladı.

Başsavcılık açıklamasında, mevcut deliller doğrultusunda ilk etapta 6 şüpheli hakkında işlem başlatıldığı belirtildi.

Soruşturma çok yönlü devam ediyor

Başsavcılık, şüphelilerin yakalanması, ikamet ve iş yerlerinde arama yapılması ile suç eşyası ve delillere el konulması amacıyla İstanbul İl Jandarma Komutanlığına talimat verildiğini bildirdi. Soruşturma işlemlerinin çok yönlü olarak devam ettiği kaydedildi.

Türkiye Akaryakıt Bayileri Petrol ve Gaz Şirketleri İşveren Sendikası (TABGİS), EPDK’ya ilettiği resmi yazıda, akaryakıt birim fiyatlarının 100 TL seviyesini aşması durumunda istasyonlardaki pompa/dispenser ekranları ile ana fiyat panolarının hane (basamak) kapasitesinin yetersiz kalabileceğini aktardı. Sendika; mevcut ekipmanların değiştirilmesinin yüksek yatırım maliyeti, ithal tedarik süreleri ve teknik servis kapasitesinin yetersizliği nedeniyle kısa sürede mümkün olamayacağını vurguladı.

Bayilerden "yuvarlama ve tek hane" talebi

TABGİS tarafından Kuruma sunulan başvuruda; istasyon fiyat panolarında virgülden sonra çift hane yerine tek hane kuruş kullanımına olanak tanınması, geçiş döneminde manuel fiyat panosu yöntemlerine izin verilmesi, tek kuruş hanesi uygulandığında son hanenin "0" kabul edilmesi ve yuvarlama prensiplerinin netleştirilmesi talep edildi.

EPDK: "Tüketiciyi yanıltmamak kaydıyla sakınca yok"

EPDK, 16 Eylül tarihli resmi cevabında ilgili mevzuat kapsamındaki temel şartları sıraladı. Fiyat şeffaflığının korunması gerektiğinin altını çizen düzenleyici otorite; panoda duyurulan fiyat, pompada uygulanan tarife ve Kuruma bildirilen resmi fiyat arasında tam uyumun bulunması gerektiğini bildirdi. Tüketicinin ödeyeceği nihai tutarın hiçbir tereddüde yer bırakmayacak açıklıkta olması şartıyla şu düzenlemelere yeşil ışık yakıldı:

• Fiyat panolarında virgülden sonra tek hane kuruş gösterilebilecek,

• Geçiş dönemi boyunca panolarda manuel fiyat gösterim yöntemleri uygulanabilecek,

• Pano, pompa ve fatura tutarları birbiriyle uyumlu ve anlaşılır olacak.

Söz konusu kararla birlikte, akaryakıt fiyatlarının 100 TL sınırını zorladığı bir dönemde bayilere donanım maliyetleri ve altyapı dönüşümü konusunda esneklik sağlanmış oldu.

Star TV'nin 17 Eylül 2026 yayın akışında dizinin yeni bölümü için saat bilgisi de yer alıyor. Yeni bölümde Erkan'ın özgürlüğüne kavuşmasının ardından Dicle'yi cezaevinden çıkarma çabası öne çıkarken Ferman'ın sağlık durumu ve Derya'nın vereceği karar da hikâyenin gelişiminde belirleyici olacak.

Sevdiğim Sensin bu akşam yayınlanacak mı?

Evet. Sevdiğim Sensin, 17 Eylül Perşembe akşamı yeni bölümüyle Star TV ekranlarında olacak. Star TV'nin yayın akışına göre dizinin yeni bölümü saat 20.00'de başlayacak.

Dizinin 17. bölümünde Erkan özgürlüğüne kavuşurken Dicle cezaevinde kalmaya devam edecek. Dicle'nin Ferman'ı vurduğunu açıklaması sonrasında Erkan'ın önceliği, Dicle'nin serbest kalmasını sağlamak olacak.

Sevdiğim Sensin 2. sezon başladı mı?

Sevdiğim Sensin'in 2. sezon bölümleri Star TV ekranlarında yayınlanmaya devam ediyor. 17 Eylül Perşembe günü ekrana gelecek bölüm de dizinin yeni sezon bölümleri arasında yer alıyor.

Yeni bölümde Dicle'nin tutukluluk süreci, Erkan'ın onu kurtarma girişimleri ve Ferman'ın sağlık sorunları hikâyenin ana gelişmeleri arasında bulunuyor.

Sevdiğim Sensin 17. bölümde neler olacak?

Sevdiğim Sensin'in 17. bölümünde Erkan'ın serbest kalmasıyla birlikte Dicle'nin durumunu değiştirmek için yeni bir mücadele başlayacak. Dicle'nin Ferman'ı vurduğunu açıklaması sonrasında Erkan, onun özgürlüğüne kavuşması için harekete geçecek.

Öte yandan Ferman'ın sağlık durumu giderek ağırlaşacak. Hayatta kalabilmesi için uygun bir böbrek donörüne ihtiyaç duyan Ferman'ın tedavisi açısından Derya önemli bir konuma gelecek.

Ancak Derya, Dicle'nin tutuklandığından haberdar olmadığı için Ferman konusunda karar vermekte zorlanacak. Dicle'nin durumunu öğrenmesinin ardından Derya'nın atacağı adım ise olayların yönünü değiştirecek.

Erkan Dicle'yi kurtarabilecek mi?

Erkan'ın serbest kalmasının ardından önündeki en önemli konu Dicle'nin cezaevinden çıkmasını sağlamak olacak. Ancak Dicle'nin tutukluluk süreci Erkan'ın düşündüğünden daha karmaşık bir hale gelecek.

Erkan, ailesinden beklediği desteği göremeyince Derya'yı ikna etmeye çalışacak. Derya'nın vereceği karar, hem Dicle'nin geleceği hem de Ferman'ın sağlık durumu açısından önem taşıyacak.

Ferman'ın sağlık durumu ne olacak?

Ferman'ın sağlık durumu yeni bölümün önemli gelişmelerinden biri olacak. Yaşamını sürdürebilmesi için uygun bir böbrek donörüne ihtiyaç duyan Ferman için Derya'nın vereceği karar belirleyici hale gelecek.

Derya'nın Ferman'a karşı duyduğu öfke nedeniyle başlangıçta bu konuda isteksiz davranması, Erkan'ın önündeki süreci de zorlaştıracak. Dicle'nin tutuklandığını öğrenmesinin ardından ise Derya'nın yaklaşımı değişecek.

Tahir'in planları değişiyor

Erkan'ın serbest kalması Tahir'in planlarını da etkileyecek. Basın karşısında yaşanan kriz, Aldur ailesi içinde yeni bir gerilimin ortaya çıkmasına neden olacak.

Esat'ın tepkisi büyürken Tahir, Erkan'ın özgürlüğe kavuşmasıyla birlikte kurduğu planların değiştiğini görecek. Erkan ise bu süreçte Derya'yı ikna etmeye odaklanacak.

Civan ve Nilüfer cephesinde neler olacak?

Yeni bölümde Civan ve Nilüfer arasındaki gelişmeler de hikâyenin diğer başlıklarından biri olacak. Civan'ın attığı gizli adımlar onu yeni bir tehlikenin içine sürükleyecek.

Nilüfer ise Civan'ı bulmaya çalışırken kendisini de riskli bir sürecin içinde bulacak. Bu gelişmeler, dizinin diğer karakterleri arasındaki dengelerin de değişmesine neden olacak.

Star TV 17 Eylül yayın akışı

Star TV'nin 17 Eylül 2026 Perşembe günü yayın akışında Sevdiğim Sensin, akşam kuşağında yer alıyor. Güncel akışta öne çıkan programlar şöyle:

• 13.30: Fazilet Hanım ve Kızları

• 15.00: Didem Arslan Yılmaz'la Vazgeçme

• 19.00: Star Haber

• 20.00: Sevdiğim Sensin

Buna göre Sevdiğim Sensin'in 17. bölümü saat 20.00'de Star TV'de ekrana gelecek. Yayın akışında son dakika değişikliği olması halinde güncel program bilgileri Star TV'nin resmi yayın akışından takip edilebilir.

Kılıçdaroğlu'nun başkanlığında gerçekleştirilen toplantıda, piyasalardaki gelişmeler ve ekonomik riskler gündeme alındı.

Toplantıda, borsada meydana gelen sert dalgalanmaların tasarruf sahipleri üzerindeki etkileri ile piyasadaki fon büyüklüklerinden kaynaklanabilecek riskler değerlendirildi. CHP Grup Başkanı Faik Öztrak, Grup Başkanvekilleri Sevda Erdan Kılıç ve Rahmi Aşkın Türeli ile Genel Başkan Yardımcıları Bülent Kuşoğlu ve Cemal Canpolat da toplantıda yer aldı.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Eylül ayının başlamasıyla birlikte bankaların emekli müşterilere yönelik promosyon kampanyaları yakından takip ediliyor. ING, Akbank, İş Bankası, QNB, Vakıf Katılım, Garanti BBVA ve kamu bankalarının açıkladığı fırsatlarda maaş miktarına göre farklı ödeme seçenekleri bulunuyor. Bazı kampanyalarda doğrudan nakit promosyonun yanı sıra kart harcaması, otomatik ödeme talimatı ve çeşitli bankacılık ürünlerinin kullanılması karşılığında ek avantajlar da sunuluyor. İşte Eylül 2026 itibarıyla bankaların açıkladığı emekli promosyonları...

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Süper Lig'de yeni sezon hazırlıkları tüm hızıyla sürerken, şampiyonluk parolasıyla yola çıkan Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Trabzonspor, kadrolarını dünya yıldızlarıyla güçlendirmeye devam ediyor. Milyonlarca taraftarın gözü kulağı son dakika transfer gelişmelerine çevrilmiş durumdayken, Avrupa devlerinden Süper Lig'e uzanan transfer trafiği de hız kazandı. Nathan Ake'den Mason Greenwood'a, Leandro Trossard'dan Vedat Muriç'e kadar yeşil sahalarda fırtına gibi esecek birçok önemli yetenek, yeni sezonda formalarını giymeye hazırlanıyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!