Görevden ayrılacak mı? "Bizim hayatımız savaşmakla geçti"

İstifa söylentilerine net bir dille yanıt veren Hacıosmanoğlu, görevine kararlılıkla devam ettiğini vurguladı. Mücadeleyi bırakmayacağını belirten TFF Başkanı, yorulmadığını ve adrenalinin insanı dirençli tuttuğunu ifade etti. Hacıosmanoğlu, bir şeyi bırakıp gitmenin en kolayı olduğunu, ortada bir şaibe varken görevi terk etmenin o şaibenin bir parçası olmak anlamına geleceğini vurgulayarak hayatlarının savaşmakla geçtiğini dile getirdi.

Sergen Yalçın tercihi: "Kendi irademizle karar aldık"

A Milli Takım'ın başına getirilen Sergen Yalçın sürecinin perde arkasını aktaran Hacıosmanoğlu, kararın tamamen federasyon iradesiyle alındığını kaydetti. Vincenzo Montella'nın görev süresince önemli işlere imza attığını belirten Hacıosmanoğlu, yabancı bir teknik adam tercih edilecekse çok üst düzey bir isim olması gerektiğini ancak takvimin buna elvermediğini söyledi. TFF'nin uzun yıllar iradeyle yönetilmediğini savunan Hacıosmanoğlu, kimsenin tavsiyesine bakmadan kendi kararlarını verdiklerini, Sergen Yalçın'ın da büyük bir şeref duyarak görevi kabul ettiğini ve hırsıyla başarıya ulaşacağını ifade etti.

Anthony Taylor projesi ve hakem raporu

İngiliz hakem Anthony Taylor'ın Türkiye'ye gelişi ve hakem gelişim projelerine ilişkin konuşan Hacıosmanoğlu, Taylor'ın Türk hakemliğine dair hazırladığı tespitlere dikkat çekti. Taylor'ın en az 15 bin hakem yetiştirmeden ayrılmayı düşünmediğini aktaran Hacıosmanoğlu, Ferhat Gündoğdu'nun gözaltına alındığı gün Taylor'ın İstanbul'a gelerek sorumluluk almaya hazır olduğunu ilettiğini bildirdi. Hacıosmanoğlu, Taylor'ın raporunda büyük camiaların baskısı nedeniyle hakemlerin tembellik yaptığını, sahada gitmeleri gereken noktalara gitmeyip her pozisyonda VAR'a bel bağladıklarını tespit ettiğini ve İngiltere'nin maç önü ile sonrasında konuşanlara getirdiği ağır cezalarla bu tartışmaları yıllar önce bitirdiğini aktardı.

EURO 2032 mesajı: "Gerekirse tek başımıza ev sahibi oluruz"

İtalya ile ortaklaşa düzenlenecek 2032 Avrupa Futbol Şampiyonası (EURO 2032) hazırlıklarına da değinen Hacıosmanoğlu, Türkiye'nin altyapı ve tesisleşme konusunda hiçbir eksiğinin bulunmadığını bildirdi. İtalya tarafında mali ve politik sorunlar yaşandığına ve UEFA'dan ciddi uyarılar geldiğine işaret eden Hacıosmanoğlu, İtalya statları yetiştiremediği takdirde Türkiye'nin turnuvaya tek başına ev sahipliği yapabilecek güçte olduğunu, Atatürk Olimpiyat Stadı'nın final için 90 bin kişilik kapasiteye ulaştırılacağını ve Ankara'daki yeni stadın açılışını ise İspanya karşılaşmasıyla yapmayı planladıklarını açıkladı.

Ayrıntılar geliyor...

"Başka kulüplerle temas yok, takımın kilit oyuncusu haline geldi"

Oyuncusunun sarı-kırmızılı kulüpteki geleceğine ilişkin net ifadeler kullanan Kuzmichev, transfer temaslarını yalanladı. Batrakov'un takıma tamamen adapte olduğunu belirten menajer, "Diğer kulüplerle herhangi bir temasımız bulunmuyor. Sezon son derece iyi ilerliyor ve bence kendisi de Galatasaray'a tamamen uyum sağladı. Artık takımın kilit isimlerinden biri haline geldi ve umarım çok yakında saha içindeki liderlerden biri olacak" değerlendirmesinde bulundu.

Liverpool iddialarına yanıt: "Tamamen söylentiden ibaret"

İngiliz devi Liverpool'un gözlemcilerinin Stuttgart ile oynanacak UEFA Şampiyonlar Ligi karşılaşmasında Batrakov'u takip edeceği haberlerine de değinen Kuzmichev, "Liverpool'un Stuttgart maçında onu izlemeye geleceği yönündeki haberler sadece bir söylentiden ibaret. Şu ana kadar basında yer alan bu iddiaların hiçbir somut dayanağı yok" dedi.

12 maçta skora büyük katkı sağladı

Sarı-kırmızılı formayla çıktığı 12 resmî maçta hücum hattındaki üretkenliğiyle dikkat çeken 21 yaşındaki genç yıldız, Avrupa arenasında Barcelona ve Lille ağlarını sarsarken, ligde ise Konyaspor karşısında gol sevinci yaşadı. Aleksey Batrakov, attığı 3 golün yanı sıra Kocaelispor, Konyaspor ve Kasımpaşa müsabakalarında yaptığı asistlerle takımının kritik puanlar toplamasına doğrudan katkı sundu.

250 turuncu balon umut için gökyüzüne bırakıldı

Lösemili Çocuklar Sağlık ve Eğitim Vakfı (LÖSEV) işbirliğiyle düzenlenen program okul bahçesinde başladı. Ellerinde "Lösemi değil, iyilik bulaşır" yazılı turuncu bayraklar taşıyan öğrenciler, öğretmenleri ve velileriyle birlikte farkındalık oluşturdu. Programın en dikkat çeken anında ise minikler, lösemi tedavisi gören yaşıtlarına umut olmak adına 250 adet turuncu balonu hep birlikte gökyüzüne bıraktı. Etkinliğe katılan öğretmenler de yakalarına taktıkları turuncu çiçeklerle öğrencilerine eşlik etti.

Kanseri yenen çocuklar deneyimlerini paylaştı

Bahçedeki balon uçurma merasiminin ardından etkinlik okulun konferans salonunda devam etti. LÖSEV Eğitim Kurumları'nda görev yapan öğretmen Erdem Yalınkılıçlı, öğrencilere vakfın yürüttüğü çalışmaları, tedavi süreçlerini ve dayanışmanın önemini anlatan bir sunum gerçekleştirdi.

Programda ayrıca daha önce lösemiyi yenen öğrenciler kürsüye çıkarak hastalık sürecindeki deneyimlerini ve iyileşme hikâyelerini minik akranlarıyla paylaştı. Bilgilendirici broşürlerin dağıtıldığı etkinlik, öğrencilerin kanser tedavisi gören akranlarına yönelik empati ve sevgi mesajlarıyla tamamlandı.

Ulus Yaşar Doğu Spor Salonu'nda çifte kürsü başarısı

Ulus Yaşar Doğu Spor Salonu'nda düzenlenen ve Ankara genelinden çok sayıda sporcunun kıyasıya mücadele ettiği müsabakalara Çubuk Belediyesi Engelsiz Spor Kulübü Güreş Takımı 2 sporcuyla katıldı. Kulüp adına mindere çıkan Davut Mutlu, grekoromen stilde tüm rakiplerini geride bırakarak Ankara şampiyonluğuna ulaştı. Mutlu, serbest stilde de ikincilik kürsüsüne çıkarak ilçesine iki madalyayla dönmeyi başardı.

Müsabaka sonrası hedeflerini paylaşan genç sporcu Davut Mutlu, Cumhuriyet Kupası'nda elde ettiği derecelerle Çubuk'u en iyi şekilde temsil ettiğini belirterek bir sonraki hedefinin Türkiye şampiyonluğu olduğunu ifade etti.

Başarının arkasındaki isim ise Çubuk'ta oto lastik tamirciliği yaparak geçimini sağlayan ve mesai saatleri dışındaki boş zamanlarında gençlere gönüllü olarak güreş antrenörlüğü yapan Seyit Ahmet Günay oldu.

Elde edilen sonuçtan dolayı büyük gurur ve mutluluk duyduklarını belirten antrenör Günay, temel amaçlarının gençleri zararlı alışkanlıklardan uzak tutmak ve ata sporu güreşi gelecek nesillere sevdirmek olduğunu vurguladı. Sporcularının disiplinli ve azimli çalışmalarının karşılığını minderde aldığını söyleyen Günay, Ankara genelinden geniş katılımla gerçekleşen böylesi prestijli bir organizasyonda ilçeyi başarıyla temsil ettiklerini, kısıtlı imkânlara rağmen yeni yetenekler yetiştirmeye kararlılıkla devam edeceklerini dile getirdi.

Holding tarafından yayımlanan taziye ve anma açıklamasında, Ahmet Nazif Zorlu'nun 1953 yılında Denizli'nin Babadağ ilçesinde temelleri atılan Zorlu Grubu'nu vizyonu ve liderliğiyle Türkiye'nin en büyük sanayi gruplarından biri haline getirdiği vurgulandı. Zorlu'nun grubun uluslararası ölçekte büyümesine bizzat öncülük ettiği ve yaşamı boyunca ülkesinin kalkınması için çalıştığı kaydedildi.

Gerçekleştirdiği stratejik yatırımlarla Türkiye'nin sanayileşmesine, ihracat hacmine ve istihdamına önemli katkılar sunduğu ifade edilen Zorlu'nun, iş dünyasındaki başarılarının yanı sıra eğitim ile kültür-sanat alanındaki çalışmalarıyla toplumsal gelişimi her daim desteklediği hatırlatıldı.

Açıklamada ayrıca, merhum iş insanının "Önce ülkem, sonra kurumum, sonra ailem" sözleriyle özetlediği temel felsefenin, ülkesine duyduğu inancın, çalışmaya ve üretmeye verdiği değerin Zorlu Grubu'na bıraktığı en kıymetli miraslardan biri olarak yaşamaya devam edeceği belirtildi.

Cenaze töreni 4 Kasım Çarşamba günü düzenlenecek

Ahmet Nazif Zorlu'nun cenaze programına ilişkin ayrıntılar da kamuoyuyla paylaşıldı. Zorlu'nun naaşı, 4 Kasım 2026 Çarşamba günü Levent'teki Barbaros Hayreddin Paşa Camisi'nde öğle namazını müteakip kılınacak cenaze namazının ardından Zincirlikuyu Mezarlığı'ndaki aile kabristanına defnedilecek.

Açıklamada, merhumun isteği doğrultusunda cenaze merasimine çelenk gönderilmemesi, taziye sunmak isteyenlerin bunun yerine diledikleri bir sivil toplum kuruluşuna bağışta bulunmaları rica edildi.

"Devre arasında uyardım, tam olarak başımıza geldi"

Karşılaşmaya istedikleri başlangıcı yapamadıklarını vurgulayan Joao Pereira, maç öncesindeki uyarılarının sahaya yansımadığını belirtti. Pereira, maçın hemen başında yedikleri gole dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:

"Gerçekten çok zor bir gün. Türkiye'ye geldiğimden beri en kötü günümüzü yaşadık. Oyuncularımı hep uyarıyorum ama uyarılarımın tam tersine ilk dakikada 1-0 geriye düştük. Golden sonra dengeyi bulduğumuzu düşünüyorum. Skoru 1-1 yapabilecek fırsatlar yakaladık ama değerlendiremedik. Devre arasında rakibin hızlı geçiş hücumları yapacağını konuşmuştuk ancak ikinci yarıda tam da uyardığım senaryo başımıza geldi."

"5-0'lık yenilgiyi hak ettik"

Müsabakanın kırılma anlarına değinen ve 2-0'dan sonra savunma hattında yaptığı müdahalelerin hatalı olduğunu açık yüreklilikle kabul eden Pereira, takımının mücadele gücünden uzak bir görüntü çizdiğini söyledi:

"Skor 2-0 olduktan sonra defans sayısını düşürdüğüm oyuncu değişiklikleri benim adıma bir hataydı. Yediğimiz ilk gole ve kalecinin uzun pasıyla gelen gole baktığımız zaman açıkçası 5-0'lık yenilgiyi hak ettiğimizi düşünüyorum. Takımım normalde her zaman rekabetçi ve mücadeleci bir yapıya sahipti ancak bugün bunu sahada gösteremedik. Oyuncularım yeteri kadar odaklanamadı ve ikinci golden sonra oyundan koptular, pes ettiler. Çok fazla üst üste bireysel ve taktiksel hata yaptık, bizim adımıza adeta kâbus gibi bir maçtı."

"Her şey bitmiş değil, hedefe ilerleyeceğiz"

Alınan ağır hezimete rağmen yarıştan kopmayacaklarının altını çizen Pereira, toparlanacaklarını belirterek sözlerini şöyle noktaladı:

"Bu maçı kazanmış olsaydık puan cetvelinde her şey çok daha iyi gözükecekti. Ancak şu anda her şey bitmiş değil. Hatalarımızı değerlendireceğiz, mücadeleyi bırakmayacağız ve sezon başındaki hedeflerimize doğru kararlılıkla ilerlemeye devam edeceğiz."

Ankara İl Emniyet Müdürlüğü'nden başsağlığı mesajı

Müdürlüğün resmî hesabından paylaşılan mesajda, vatan savunmasında görev yapan Şahin'in vefatından duyulan derin üzüntü dile getirildi. Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"2 Kasım 2026 tarihinde Çaldıran/Van'daki Alparslan Hudut Karakolu sorumluluk bölgesinde görevli Piyade Uzman Çavuş Oğuz Şahin rahatsızlanarak şehit olmuştur. Şehidimize Allah'tan rahmet, ailesine, yakınlarına ve milletimize başsağlığı dileriz."

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz:

"MHP Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli'nin kız kardeşi Serpil Bahçeli'nin vefatını üzüntüyle öğrendim. Merhumeye Allah'tan rahmet, Sayın Devlet Bahçeli başta olmak üzere, ailesine ve yakınlarına sabır ve başsağlığı diliyorum. Mekanı cennet olsun."

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi:

"Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli Beyefendi'nin kıymetli kız kardeşi Serpil Bahçeli'nin vefatını derin bir teessürle öğrendim. Serpil Bahçeli'ye Allah'tan rahmet, Sayın Devlet Bahçeli başta olmak üzere, ailesine ve yakınlarına başsağlığı diliyorum. Mekanı cennet, makamı ali olsun."

Adalet Bakanı Akın Gürlek:

"MHP Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli'nin kıymetli kız kardeşi Serpil Bahçeli'nin vefatını derin bir üzüntüyle öğrenmiş bulunuyorum. Merhumeye yüce Allah'tan rahmet, Sayın Devlet Bahçeli başta olmak üzere ailesine, yakınlarına ve sevenlerine sabır ve başsağlığı diliyorum. Mekanı cennet, makamı ali olsun."

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum:

"MHP Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli'nin vefat eden muhterem kız kardeşi Serpil Bahçeli Hanımefendi'ye Allah'tan rahmet diliyorum. Başta Sayın Devlet Bahçeli Beyefendi olmak üzere tüm yakınlarına sabır ve başsağlığı temenni ediyorum. Allah mekanını cennet eylesin."

Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin:

"MHP Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli'nin kız kardeşi Serpil Bahçeli Hanımefendi'nin vefatını üzüntüyle öğrendim. Merhumeye yüce Allah'tan rahmet, başta MHP Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli'ye, kıymetli ailesine, yakınlarına ve Milliyetçi Hareket Partisi camiasına sabır ve başsağlığı diliyorum."

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu:

"Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli'nin kıymetli kız kardeşi Serpil Bahçeli'nin vefatını derin bir üzüntüyle öğrendim. Merhumeye Allah'tan rahmet, Sayın Devlet Bahçeli'ye, ailesine ve tüm yakınlarına sabır ve başsağlığı diliyorum. Mekanı cennet, makamı ali olsun."

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy:

"Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli'nin kıymetli kardeşi Serpil Bahçeli Hanımefendi'nin vefatını üzüntüyle öğrendim. Merhumeye Allah'tan rahmet, başta Sayın Devlet Bahçeli olmak üzere ailesine, yakınlarına ve tüm sevenlerine başsağlığı ve sabır diliyorum. Mekanı cennet olsun."

MHP Genel Sekreteri İsmet Büyükataman:

"Genel Başkanımız Sayın Devlet Bahçeli'nin muhterem kız kardeşi Serpil Bahçeli Hanımefendi Hakk'ın rahmetine kavuşmuştur. Merhumeye Cenabıallah'tan rahmet, başta Liderimiz Sayın Devlet Bahçeli olmak üzere ailesine, sevenlerine ve camiamıza başsağlığı diliyorum. Mekanı cennet olsun."

Büyük Birlik Partisi (BBP) Genel Başkanı Mustafa Destici:

Serpil Bahçeli'nin vefatını üzüntüyle öğrendiğini belirterek Allah'tan rahmet dileyen Destici, başta Devlet Bahçeli olmak üzere Bahçeli ailesine, yakınlarına ve sevenlerine başsağlığı ile sabır temennisinde bulundu ve "Mekanı cennet olsun." ifadelerini kullandı.

AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Ömer Çelik:

"Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli'nin muhterem kız kardeşi Serpil Bahçeli Hanımefendi'nin vefatını üzüntüyle öğrendik. Merhumeye Allah'tan rahmet, başta muhterem büyüğümüz MHP Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli olmak üzere, değerli ailesine, yakınlarına ve MHP camiasına sabır ve başsağlığı diliyoruz. Mekanı cennet, makamı ali olsun."

AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Faruk Acar:

"Milliyetçi Hareket Partisi Lideri ve Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli'nin kıymetli kız kardeşi Serpil Bahçeli'ye Allah'tan rahmet diliyorum. Sayın Devlet Bahçeli başta olmak üzere Bahçeli ailesinin ve tüm yakınlarının acısını yürekten paylaşıyor, sabır ve başsağlığı temenni ediyorum. Mekanı cennet olsun."

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran:

"Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli'nin kıymetli kız kardeşi Serpil Bahçeli Hanımefendinin vefatını üzüntüyle öğrendim. Merhumeye Yüce Allah'tan rahmet, başta Sayın Devlet Bahçeli olmak üzere ailesine, yakınlarına ve sevenlerine sabır ve başsağlığı diliyorum. Mekanı cennet, makamı ali olsun."

İstanbul Valisi Davut Gül:

"Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli'nin muhterem kız kardeşinin vefatını teessürle öğrenmiş bulunmaktayım. Merhumeye Cenab-ı Allah'tan rahmet, başta Sayın Devlet Bahçeli Beyefendi olmak üzere kederli ailesine, yakınlarına, tüm sevenlerine sabır ve başsağlığı dileklerimi iletiyorum. Ruhu şad, mekanı cennet olsun."

Şirketin net kârı da aynı çeyrekte yüzde 12 oranında artış kaydederek 27,5 milyar dolardan 30,7 milyar dolara yükseldi. Bu performansla birlikte şirketin hisse başına kârı 1,85 dolardan 2,10 dolara çıktı.

iPhone ve Mac satışları yükselişte, iPad geriledi

Temmuz-eylül döneminde Apple'ın donanım ve hizmet gelirlerinde dikkat çeken ayrışmalar yaşandı. Şirketin en önemli gelir kalemi olan iPhone satışları, yıllık bazda yüzde 17,5 artış göstererek 57,6 milyar dolara tırmandı.

Mac bilgisayar satışları yüzde 23,7 yükselişle 10,8 milyar dolara çıkarken; iPad satışları yüzde 10,4 oranında azalarak 6,2 milyar dolara geriledi. Apple'ın App Store, Apple Music ve iCloud gibi alanları kapsayan hizmet gelirleri ise yüzde 10'a yakın artış kaydederek 31,6 milyar dolara ulaştı.

2026 mali yılında 132 milyar dolar net kâr

Apple, 2026 mali yılının tamamında güçlü bir finansal tablo ortaya koydu. Şirketin mali yıl genelindeki net satışları yüzde 15 artarak 478,8 milyar dolara, net kârı ise yüzde 18 artışla 132,2 milyar dolara ulaştı.

2026 mali yılı genelinde ürün ve hizmet bazındaki gelir dağılımı iPhone'da 254,1 milyar dolar, hizmetlerde 23,3 milyar dolar, Mac'te37,9 milyar dolar, iPad'de 27,9 milyar dolar olarak gerçekleşti.

"Eylül çeyreğinde gelir rekoru kırıldı"

Açıklanan finansal sonuçları değerlendiren Apple Üst Yöneticisi John Ternus, eylül ayında sona eren dördüncü çeyrekte gelir rekoruna ulaştıklarını bildirdi. iPhone satışlarında da tarihi bir eylül çeyreği rekoru kırıldığını vurgulayan Ternus, hizmet gelirlerinin ise tüm zamanların en yüksek seviyesinde gerçekleştiğini ifade etti.

Anadolu Grubu paylarını TVF ve Turkcell'e böldü

AG Anadolu Grubu Holding tarafından KAP'a yapılan bildirimde, şirketin TOGG sermayesinin yüzde 23'ünü temsil eden 1 milyar 665 milyon 550 bin 520 adet payının devri için anlaşmaya varıldığı duyuruldu. Sözleşme doğrultusunda söz konusu hisselerin yüzde 12'sine karşılık gelen 868 milyon 982 bin 880 adedi Türkiye Varlık Fonu'na, yüzde 11'ine karşılık gelen 796 milyon 567 bin 640 adedi ise Turkcell'e devredildi. Toplam 184 milyon avro olarak belirlenen pay devir bedelinin kapanış tarihinde nakit olarak tahsil edileceği kaydedildi.

Vestel yüzde 23'lük payının tamamını TVF'ye sattı

Vestel Elektronik de TOGG sermayesinde yer alan yüzde 23'lük hissesinin tamamını elden çıkarma kararı aldı. Şirket, 1 milyar 665 milyon 550 bin 520 lira nominal değerli paylarını 184 milyon avro karşılığında Türkiye Varlık Fonu'na devretmek üzere sözleşme imzaladı. Vestel'in açıklamasında, satış işleminden sağlanacak nakit kaynağın en az yüzde 90'ının, fonun elde edilmesinden itibaren 30 gün içinde vadesi gelmiş nakdi banka kredisi borçlarının kapatılmasında kullanılacağı ifade edildi.

Turkcell'in TOGG'daki payı yüzde 34'e çıkıyor

Anadolu Grubu'ndan yüzde 11'lik hisseyi devralan Turkcell, TOGG'daki payını güçlendirdi. Turkcell'den yapılan açıklamada, sözleşmede yer alan ön şartların sağlanmasının ardından hisse devrinin resmiyet kazanacağı ve şirketin TOGG'daki toplam ortaklık payının yüzde 34'e yükseleceği vurgulandı. Açıklamada ayrıca, söz konusu yatırımın şirketin teknoloji altyapısı, dijital hizmet yetkinlikleri ve sürdürülebilir uzun vadeli büyüme stratejisiyle tam bir uyum taşıdığı belirtildi.

Yollarda su birikintileri oluştu, sürücüler zor anlar yaşadı

Gece saatlerinde aniden bastıran ve zaman zaman kuvvetlenen sağanak, özellikle eğimli bölgeler ile ana geçiş güzergâhlarında su birikintilerine yol açtı. Yağışa hazırlıksız yakalanan sürücüler göle dönen yollarda ilerlemekte güçlük çekerken, belediye ekipleri tıkanan mazgalları açmak ve su tahliyesini sağlamak üzere çalışma başlattı.

Meteoroloji verilerine göre, gece boyunca başkenti etkisi altına alan sağanağın sabah saatlerinde de etkisini sürdürmesi bekleniyor. Sabah iş ve okul trafiğinde görüş mesafesinin düşmesi, yollardaki su birikintileri ve olası aksamalara karşı sürücülerin takip mesafesini korumaları ve dikkatli olmaları istendi.

Merkez İlçelerde Gündüz Ilık, Gece Ayaz Hâkim

Ankara kent merkezinde gün boyunca parçalı ve az bulutlu bir gökyüzü hâkim olurken, rüzgârın kuzeyli yönlerden hafif, zaman zaman orta kuvvette esmesi bekleniyor. Akşam saatlerinden itibaren hızla düşen sıcaklıklar nedeniyle gece saatlerinde ayaz etkisini hissettirecek.

• Çankaya: Parçalı ve az bulutlu, sabah ve gece saatlerinde yüksek kesimleri puslu | 15°C (Gece: 4°C)

• Keçiören: Parçalı bulutlu, sabah saatlerinde yer yer sisli | 15°C (Gece: 5°C)

• Yenimahalle: Az bulutlu ve açık, sabah saatlerinde puslu | 16°C (Gece: 4°C)

• Mamak: Parçalı bulutlu, vadide kalan kesimlerde yoğun sis | 15°C (Gece: 3°C)

• Altındağ: Parçalı ve az bulutlu, sabah saatlerinde pus etkisi yüksek | 15°C (Gece: 5°C)

• Etimesgut: Az bulutlu, sabah saatlerinde yer yer sis ve ayaz etkili | 16°C (Gece: 2°C)

• Sincan: Parçalı ve az bulutlu, sabah erken saatlerde puslu | 16°C (Gece: 2°C)

• Pursaklar: Parçalı bulutlu, kuzeyden esen rüzgârla serin | 14°C (Gece: 3°C)

• Gölbaşı: Parçalı bulutlu, Mogan ve Eymir çevresinde yoğun sabah sisi | 14°C (Gece: 2°C)

Çevre ve Yüksek İlçelerde Sıcaklıklar Düşüşte

Başkentin kuzey ve batı ilçelerinde ormanlık alanlar ve baraj çevreleri sabah saatlerinde yoğun sis tabakasıyla kaplanırken, güney ilçelerinde açık ancak keskin bir ayaz hissedilecek. Çamlıdere, Kızılcahamam ve Güdül hattında gece sıcaklıklarının sıfır dereceye yaklaşması bekleniyor.

• Akyurt: Parçalı ve çok bulutlu, sabah saatlerinde sisli | 13°C (Gece: 2°C)

• Ayaş: Parçalı ve az bulutlu | 16°C (Gece: 4°C)

• Bala: Parçalı bulutlu, rüzgârlı ve belirgin biçimde serin | 12°C (Gece: 1°C)

• Beypazarı: Az bulutlu ve açık, gün ortasında ılık | 18°C (Gece: 5°C)

• Çamlıdere: Parçalı ve çok bulutlu, sabah yoğun sisli ve soğuk | 11°C (Gece: 0°C)

• Çubuk: Parçalı bulutlu, sabah saatlerinde vadi boyunca sis etkili | 14°C (Gece: 2°C)

• Elmadağ: Parçalı bulutlu, yüksek kesimlerde sabah ayazı ve hafif don | 12°C (Gece: 1°C)

• Evren: Az bulutlu ve açık, göl kıyısında hafif rüzgârlı | 15°C (Gece: 3°C)

• Güdül: Parçalı ve az bulutlu | 15°C (Gece: 3°C)

• Haymana: Parçalı bulutlu, gece saatlerinde hafif don riski | 13°C (Gece: 1°C)

• Kahramankazan: Parçalı bulutlu, sabah saatlerinde sis ve pus | 15°C (Gece: 3°C)

• Kalecik: Az bulutlu ve açık, mikroklimal etkiyle ılıman | 17°C (Gece: 4°C)

• Kızılcahamam: Çok bulutlu, sabah saatlerinde yoğun sis ve ayaz | 12°C (Gece: 0°C)

• Nallıhan: Parçalı ve az bulutlu | 17°C (Gece: 4°C)

• Polatlı: Az bulutlu ve açık, sabah saatlerinde hafif puslu | 17°C (Gece: 3°C)

• Şereflikoçhisar: Az bulutlu ve açık, gün boyu güneşli | 17°C (Gece: 4°C)

Marmara ve Ege'de Parçalı Bulutlu Hava Hâkim

Marmara Bölgesi genelinde parçalı ve çok bulutlu bir hava beklenirken, bölgenin doğusunda (Kocaeli, Sakarya, Yalova çevreleri) yerel sağanak geçişleri görülebilir. Rüzgârın kuzey ve kuzeydoğu yönlerden orta kuvvette esmesi bekleniyor. Ege Bölgesi'nde ise kıyı kesimler az bulutlu ve açık geçerken, iç kesimlerde sabah saatlerinde pus etkili oluyor.

• İstanbul: Parçalı ve yer yer çok bulutlu, sabah saatlerinde kentin doğu ilçeleri hafif sağanak yağışlı | 17°C

• Edirne: Parçalı ve az bulutlu, sabah saatlerinde puslu | 19°C

• Kırklareli: Parçalı bulutlu | 18°C

• Tekirdağ: Parçalı bulutlu | 18°C

• Bursa: Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı hafif sağanak yağışlı | 18°C

• Kocaeli: Çok bulutlu, yerel olmak üzere sağanak yağışlı | 17°C

• Sakarya: Çok bulutlu ve aralıklı sağanak yağışlı | 16°C

• Çanakkale: Parçalı ve az bulutlu | 20°C

• Balıkesir: Parçalı bulutlu | 19°C

• İzmir: Az bulutlu ve açık | 23°C

• Manisa: Az bulutlu, zamanla parçalı bulutlu | 22°C

• Aydın: Açık ve güneşli | 24°C

• Muğla: Az bulutlu ve açık | 22°C

• Denizli: Parçalı ve az bulutlu | 21°C

• Uşak: Parçalı bulutlu, sabah saatlerinde sisli | 16°C

• Kütahya: Parçalı ve çok bulutlu, sabah saatlerinde puslu | 14°C

• Afyonkarahisar: Parçalı bulutlu, yer yer puslu | 15°C

İç Anadolu'da Sabah Sisi ve Ayaz Etkili

İç Anadolu Bölgesi genelinde hava parçalı ve az bulutlu geçecek. Bölge genelinde gece sıcaklıklarının sıfırın altına yaklaşmasıyla birlikte sabah erken saatlerde pus, yer yer sis ve hafif don hadisesi bekleniyor. Sürücülerin görüş mesafesindeki düşüşe karşı tedbirli olması gerekiyor.

• Ankara: Parçalı ve az bulutlu, sabah ve gece saatlerinde yer yer puslu | 15°C

• Konya: Parçalı ve az bulutlu | 16°C

• Eskişehir: Parçalı bulutlu, sabah puslu | 15°C

• Kayseri: Parçalı ve az bulutlu, sabah saatlerinde ayaz etkili | 14°C

• Sivas: Parçalı bulutlu, sabah erken saatlerde hafif don ve sisli | 12°C

• Yozgat: Parçalı bulutlu, sabah puslu | 13°C

• Aksaray: Parçalı ve az bulutlu | 16°C

• Nevşehir: Parçalı bulutlu | 14°C

• Kırşehir: Parçalı ve az bulutlu | 15°C

• Niğde: Az bulutlu ve açık | 15°C

• Karaman: Az bulutlu ve açık | 17°C

• Çankırı: Parçalı bulutlu | 15°C

• Kırıkkale: Parçalı ve az bulutlu | 16°C

Akdeniz'de Yazdan Kalma Günler Sürüyor

Akdeniz Bölgesi'nde güneşli ve açık hava etkisini sürdürüyor. Kıyı şeridinde hava sıcaklıkları 25 derecenin üzerinde seyrederken, iç ve yüksek kesimlerde gece saatlerinde serinlik hissediliyor. Rüzgârın genellikle güney ve batı yönlerden hafif, kıyılarda zaman zaman orta kuvvette esmesi bekleniyor.

• Antalya: Az bulutlu ve açık, ılık | 26°C

• Adana: Açık ve güneşli | 27°C

• Mersin: Az bulutlu ve açık | 26°C

• Hatay: Az bulutlu ve açık | 25°C

• Kahramanmaraş: Parçalı ve az bulutlu | 23°C

• Osmaniye: Az bulutlu ve açık | 26°C

• Isparta: Parçalı ve az bulutlu | 18°C

• Burdur: Parçalı ve az bulutlu | 19°C

Karadeniz Kıyılarında Sağanak Uyarısı

Karadeniz genelinde çok bulutlu bir hava hâkim. Batı ve Doğu Karadeniz kıyılarında aralıklı sağanak yağışlar bekleniyor. İç kesimlerde ise yüksek rakımlı yaylalarda sabah saatlerinde sis ve soğuk hava etkili olacak.

• Bolu: Çok bulutlu, sabah saatlerinde yoğun sisli | 13°C

• Düzce: Çok bulutlu, aralıklı hafif sağanak yağışlı | 16°C

• Zonguldak: Çok bulutlu ve yer yer sağanak yağışlı | 15°C

• Bartın: Çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı | 16°C

• Kastamonu: Parçalı ve çok bulutlu | 13°C

• Sinop: Parçalı çok bulutlu, kıyı kesimleri yerel sağanak yağışlı | 17°C

• Samsun: Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı | 17°C

• Ordu: Çok bulutlu, kıyı kesimleri sağanak yağışlı | 16°C

• Giresun: Çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı | 16°C

• Trabzon: Çok bulutlu, yerel olmak üzere kuvvetli sağanak yağışlı | 17°C

• Rize: Çok bulutlu ve sağanak yağışlı | 16°C

• Artvin: Parçalı ve çok bulutlu, kıyı kesimleri aralıklı yağmurlu | 14°C

• Amasya: Parçalı ve çok bulutlu | 16°C

• Tokat: Parçalı çok bulutlu | 14°C

• Çorum: Parçalı bulutlu | 14°C

• Karabük: Parçalı ve çok bulutlu | 15°C

Doğu Anadolu'da Soğuk Hava ve Kar Yağışı Riski

Doğu Anadolu Bölgesi'nde parçalı ve çok bulutlu hava etkisini sürdürürken, sıcaklıklar hızla düşüyor. Bölgenin kuzeydoğusundaki yüksek kesimlerde karla karışık yağmur ihtimali bulunurken; sabah ve gece saatlerinde şiddetli don ve buzlanma bekleniyor.

• Erzurum: Parçalı ve çok bulutlu, yüksekleri karla karışık yağmurlu | 9°C

• Kars: Çok bulutlu, gece saatlerinde don riski yüksek | 8°C

• Ardahan: Çok bulutlu ve soğuk | 7°C

• Ağrı: Parçalı ve çok bulutlu | 10°C

• Van: Parçalı bulutlu, yüksek kesimleri serin | 12°C

• Malatya: Parçalı ve az bulutlu | 17°C

• Elazığ: Parçalı bulutlu | 16°C

• Erzincan: Parçalı ve çok bulutlu | 13°C

• Muş: Parçalı bulutlu | 12°C

• Bitlis: Parçalı ve çok bulutlu | 11°C

• Hakkâri: Parçalı bulutlu | 13°C

• Tunceli: Parçalı bulutlu | 15°C

• Iğdır: Parçalı ve az bulutlu | 16°C

Güneydoğu Anadolu'da Ilık ve Güneşli Hava

Güneydoğu Anadolu genelinde gün boyunca açık ve az bulutlu bir gökyüzü bekleniyor. Hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerinde seyrettiği bölgede, rüzgâr hafif esintiler şeklinde hissedilecek.

• Gaziantep: Az bulutlu ve güneşli | 22°C

• Diyarbakır: Az bulutlu ve açık | 21°C

• Şanlıurfa: Açık ve güneşli | 24°C

• Mardin: Az bulutlu ve açık | 20°C

• Batman: Az bulutlu | 22°C

• Siirt: Parçalı ve az bulutlu | 20°C

• Adıyaman: Az bulutlu ve açık | 22°C

• Kilis: Güneşli | 23°C

• Şırnak: Parçalı ve az bulutlu | 17°C

YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ

YÖNETMELİK

–– Ormancılık Faaliyetlerinde Vahidi Fiyatla Çalışan Orman Köylülerine Yapılacak Ayni veya Nakdi Dağıtımın Uygulamasına Dair Yönetmelik

TEBLİĞLER

–– Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 30/10/2026 Tarihli ve 2026/ÖİB-K-46 Sayılı Kararı

–– Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi

İLKE KARARLARI

–– Mevcut Teknik Altyapı Tesislerinin Bakımına, Onarımına, İyileştirilmesine ve İzin Süresi Uzatımlarına İlişkin İlke Kararı (No: 151)

–– Doğal Sit Tescili Öncesi Mera Vasfı Bulunan Alanların Kullanımına İlişkin İlke Kararı (No: 152)

–– Tarımsal Amaçlı Ağaç Dikim Çukuru Açılmasına İlişkin İlke Kararı (No: 153)

–– Sportif Amaçlı Parkur İlanları ve Faaliyetlerine İlişkin İlke Kararı (No: 154)

–– Ulaşım Amaçlı Havai Hatlara İlişkin İlke Kararı (No: 155)

–– Nitelikli Doğal Koruma Alanlarında Şehitlik veya Mezarlık Alanlarına Yönelik İlke Kararı (No: 156)

–– Nitelikli Doğal Koruma Alanlarında Rüzgar Enerji Santrali (RES) Projelerinin Gerçekleştirilmesine Yönelik İlke Kararı (No: 157)

–– Nitelikli Doğal Koruma Alanlarında Hidroelektrik Santrali (HES) Projelerinin Gerçekleştirilmesine Yönelik İlke Kararı (No: 158)

–– Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanlarında Hidroelektrik Santrali (HES) Projelerinin Gerçekleştirilmesine Yönelik İlke Kararı (No: 159)

İLÂN BÖLÜMÜ

a - Yargı İlânları

b - Artırma, Eksiltme ve İhale İlânları

c - Çeşitli İlânlar

– T.C. Merkez Bankasınca Belirlenen Döviz Kurları ve Devlet İç Borçlanma Senetlerinin Günlük Değerleri

Yapılan incelemeler sonucunda biletleri yasa dışı yollarla satışa çıkardığı tespit edilen şüpheliler belirlendi. Bunun üzerine2 Kasım 2026 tarihinde, 6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun'un 15/6'ncı maddesi kapsamında operasyon gerçekleştirildi.

Operasyon kapsamında 9 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı. Şüphelilerin ikametlerinde yapılan aramalarda ise 1 tabanca, 41 fişek ve çok sayıda dijital materyal bulundu.

Fenerbahçe ile Liverpool, 4 Kasım 2026 tarihinde Chobani Stadı'nda karşı karşıya gelecek.

"MHP Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli Beyefendi’nin kıymetli kardeşi Serpil Hanım’ın vefatını üzüntüyle öğrendim. Serpil Bahçeli’ye Allah’tan rahmet niyaz ediyor, Devlet Bey başta olmak üzere ailesinin ve yakınlarının acısını yürekten paylaşıyorum. Rabb’im mekânını cennet, derecatını ali eylesin."

Partinin iktidara gelişinin 24. yılına ilişkin hazırlanan videoya, Erdoğan'ın liderliğinde yürütülen çalışmalara ve gelecek döneme yönelik hedeflere ilişkin mesaj eşlik etti.

"İLK GÜNKÜ AŞKLA ÇALIŞMAYA DEVAM EDECEĞİZ"

AKP’nin paylaşımında, "Biz kolayı değil, zoru seçtik. Biz mücadeleyi seçtik" ifadelerine yer verildi.

Partinin 2002 yılından bu yana gerçekleştirdiği çalışmalara dikkat çekilen paylaşımda şu ifadeler kullanıldı:

"3 Kasım 2002’de başlayan hizmet yolculuğumuzda, Genel Başkanımız ve Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde Türkiye’nin AK Partisi olarak ülkemize tarihî eserler kazandırdık. Milletimiz için ilk günkü aşkla, durmadan yorulmadan çalışmaya devam edeceğiz."

Hesaba Türkiye üzerinden ulaşmaya çalışan kullanıcılar, “Yasal talep doğrultusunda, TR sınırları içindeki @fonunmagdurla için erişim engellendi” uyarısıyla karşılaştı. Ancak erişim engelinin hangi kurum veya makam tarafından alındığına ve kararın hangi hukuki gerekçeye dayandırıldığına ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Siyasi partilerden erişim engeline tepki

Fon tasfiye sürecini yakından takip eden CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay, erişime kapatılan hesabın görüntüsünü sosyal medya hesabından paylaşarak karara tepki gösterdi.

Akay açıklamasında, “Milletimizin alın terini vurgunculara kaptırmasına sessiz kalanlar, mağdurların sesini duyurmasından rahatsız oluyor. Gerçeklerin üzerini sansürle örtemezsiniz” ifadelerini kullandı.

Türkiye İşçi Partisi (TİP) de fon tasfiye sürecine ilişkin yaptıkları paylaşımlar nedeniyle kendilerine ait kurumsal X hesaplarına da erişim engeli uygulandığını açıkladı.

İki ayda 2 bin 137 X hesabı erişime kapatıldı

İfade Özgürlüğü Derneği tarafından yayımlanan raporlar, X platformuna yönelik erişim engellerinin son dönemde arttığını ortaya koydu.

Derneğin verilerine göre, eylül ayında fonlarla ilgili iddialar hakkında paylaşım yapan 194 hesaba, 30 Eylül tarihinde ise en az 147 X hesabına erişim engeli getirildi. Daha önce engellenen hesaplar arasında gazeteciler, ekonomistler ve akademisyenlerin de bulunduğu belirtildi.

Söz konusu erişim engellerinin bir bölümünde, 5651 sayılı Kanun'un 8/A maddesinde yer alan “milli güvenlik ve kamu düzeninin korunması” gerekçesinin kullanıldığı ifade edildi.

Derneğin güncel verilerine göre ise eylül ve ekim aylarında Türkiye'den toplam 2 bin 137 X hesabına erişim engeli getirildi.

(11) KALEM PROTEZ LABORATUVAR HİZMETİ ALIMI hizmet alımı 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 19 uncu maddesine göre açık ihale usulü ile ihale edilecektir.
İhaleye ilişkin ayrıntılı bilgiler aşağıda yer almaktadır:

2- İhalenin

3- İhale konusu hizmet alımının

4- Katılım ve yeterlik kriterleri:
4.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgelere aşağıda yer verilmiştir:
4.1.1. Teklif mektubu.
4.1.2. Teklif vermeye yetkili olunduğunu gösteren bilgi ve belgeler:
4.1.2.1. Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.2.2. Vekâleten ihaleye katılma halinde vekile ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.3. Geçici teminat.
4.1.4 İsteklinin iş ortaklığı olması halinde iş ortaklığı beyannamesi.

5- Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sadece fiyat esasına göre belirlenecektir.

6- İhale yerli ve yabancı tüm isteklilere açıktır.

7- İhaleye teklif verecek olanların, EKAP hesabına giriş yaparak ihale dokümanını indirmeleri zorunludur.

8-Teklifler, EKAP üzerinden teklif mektubu ile ihaleye katılım belgesi ve diğer ekler kullanılarak hazırlanacak ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden gönderilecektir.

9- İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucunda, üzerine ihale yapılan istekliyle birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.

10- Bu ihalede, işin tamamı için teklif verilecektir.

11- İstekliler teklif ettikleri bedelin %3’ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir.

12- Bu ihalede elektronik eksiltme yapılmayacaktır.

13- Verilen tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 90 (Doksan) takvim günüdür.

14- Konsorsiyum olarak ihaleye teklif verilemez.

15- Diğer hususlar:

İhalede Uygulanacak Sınır Değer Katsayısı (R) : Diğer Hizmetler/0,78
Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!