Gürlek'in verdiği bilgilere göre, farklı delil ve kayıtların yeniden değerlendirilmesiyle yürütülen soruşturmalar sonucunda Aksaray’da 2, Manisa’da 1 şüpheli tutuklandı. Gaziantep’te ise 10 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı.

Aksaray’da 19 yıllık kayıp dosyasında 2 tutuklama

Aksaray’ın Ağaçören ilçesinde 2007 yılında kaybolan Fadime Görgülü'nün akıbetine ilişkin dosya yeniden ele alındı.

Soruşturma kapsamında aile bireylerinin ifadeleri yeniden değerlendirildi. Daha önce elde edilen delillerin yanı sıra saha çalışmaları da yapıldı.

Görgülü’nün ikametinde kadavra arama köpekleri ve yer altı görüntüleme cihazlarıyla arama gerçekleştirildi.

Soruşturma sırasında şüpheli Hava G.'nin verdiği bilgiler doğrultusunda, Fadime Görgülü’ye ait olduğu belirtilen 3 bilezik ele geçirildi.

Soruşturma sonucunda Hava G. ve İlhan G. tutuklandı. Görgülü’nün akıbetinin ve olayın tüm yönlerinin ortaya çıkarılması amacıyla soruşturmanın sürdüğü bildirildi.

Gaziantep’te 15 yıllık cinayet dosyasında 10 şüpheli yakalandı

Gaziantep’te 3 Ocak 2011 tarihinde silahlı saldırı sonucu yaşamını yitiren Mehmet Kaya'nın ölümüne ilişkin dosya da yeniden incelendi.

Soruşturma kapsamında HTS kayıtları genişletilerek yeniden analiz edildi. Tanık anlatımları, baz sinyal bilgileri, teşhis tutanakları ve şüpheli ifadelerindeki çelişkiler birlikte değerlendirildi.

Yapılan incelemelerde bazı şüphelilerin olay günü Mehmet Kaya’yı takip ettikleri ve olay çevresinde gözetleme yaptıklarının değerlendirildiği belirtildi.

Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı koordinasyonunda Gaziantep, Şanlıurfa ve Antalya’da eş zamanlı operasyonlardüzenlendi.

Operasyonlarda olayla bağlantılı olduğu değerlendirilen 10 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı.

Manisa’da 11 yıllık dosyada araç parçası detayı

Manisa’da 6 Temmuz 2015 tarihinde yol üzerinde ölü bulunan 20 yaşındaki Meral Babacan’ın ölümüne ilişkin dosya da yeniden mercek altına alındı.

Soruşturma kapsamında olay yeniden canlandırılırken MOBESE ve PTS kayıtları zaman ve mesafe açısından tekrar incelendi.

Adli emanette bulunan bir araç parçasının, belirli Volkswagen modellerinde kullanılan yan ayna çerçevesine ait olduğutespit edildi.

Kamera görüntüleriyle yapılan karşılaştırmalar sonucunda olay saatinde bölgede bulunan araç belirlendi. Aracın sahibiyle yapılan görüşmede, yan aynanın daha önce değiştirildiği bilgisine ulaşıldı.

Olay tarihinde aracın sahibi olan R.Ç. yakalandı ve çıkarıldığı Sulh Ceza Hâkimliği tarafından tutuklandı.

Eski deliller yeni yöntemlerle yeniden incelendi

Adalet Bakanı Gürlek, yıllar sonra elde edilen sonuçların, delillerin yeni yöntem ve teknolojiler kullanılarak yeniden incelenmesinin soruşturmalar açısından önemini gösterdiğini belirtti.

Gürlek, Aksaray-Ortaköy, Gaziantep ve Manisa Cumhuriyet başsavcılıkları ile operasyonlarda görev alan güvenlik birimlerine teşekkür etti.

“Hiçbir faili meçhul dosyanın peşini bırakmayacağız”

Gürlek, açıklamasında faili meçhul dosyaların aradan geçen zamana bakılmaksızın yeniden ele alınacağını belirterek, gerçeğin ortaya çıkarılması için çalışmaların sürdürüleceğini ifade etti.

Bakan Gürlek’in açıklamasına göre, Aksaray’daki 19 yıllık dosyada 2 kişi, Manisa’daki 11 yıllık dosyada ise 1 kişi tutuklanırken, Gaziantep’teki 15 yıllık dosya kapsamında 10 şüpheli gözaltına alındı.

Bakan Gürlek'in sosyal medya hesabından yaptığı açıklama şöyle:

"Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde aradan kaç yıl geçerse geçsin, kamu vicdanında yara olarak kalan hiçbir faili meçhul olayın karanlıkta kalmaması için çalışmalarımızı kararlılıkla sürdürüyoruz. Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığımızın koordinasyonunda, Cumhuriyet başsavcılıklarımız ile Emniyet ve Jandarma teşkilatlarımızın titiz çalışmaları sonucunda 11, 15 ve 19 yıldır aydınlatılmayı bekleyen 3 faili meçhul dosyayı daha aydınlattık.

Aksaray’ın Ağaçören ilçesinde 2007 yılında kaybolan Fadime Görgülü’nün akıbetine ilişkin dosya yeniden ele alındı. Aile bireylerinin çelişkili ifadeleri, yeniden değerlendirilen deliller ve yapılan saha çalışmalarıyla soruşturma derinleştirildi. Kayıp şahsın ikametinde kadavra arama köpeği ve yer altı görüntüleme cihazlarıyla aramalar gerçekleştirildi.

Soruşturma kapsamında şüpheli Hava G.’nin ifadesinde olayın meydana gelişine ilişkin verdiği bilgiler sonucu Fadime Görgülü’ye ait olduğu belirtilen 3 bilezik ele geçirildi. Soruşturma sonucunda Hava G. ve İlhan G. tutuklandı. Fadime Görgülü’nün akıbetinin ve olayın tüm yönlerinin ortaya çıkarılmasına yönelik soruşturma titizlikle sürdürülüyor.

Gaziantep’te 3 Ocak 2011 tarihinde silahlı saldırı sonucu hayatını kaybeden Mehmet Kaya’nın öldürülmesine ilişkin dosya yeniden ve bütün yönleriyle incelendi. HTS kayıtları genişletilerek yeniden analiz edildi; tanık anlatımları, baz sinyal bilgileri, teşhis tutanakları ve şüpheli ifadelerindeki çelişkiler birlikte değerlendirildi.

Bazı şüphelilerin olay günü Mehmet Kaya’yı takip ettiklerine ve olay çevresinde gözetleme faaliyetinde bulundukları tespit edildi. Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığımızın koordinesinde Gaziantep, Şanlıurfa ve Antalya’da gerçekleştirilen eş zamanlı operasyonlarda olayla bağlantılı olduğu değerlendirilen 10 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı.

Manisa’da 6 Temmuz 2015 tarihinde yol üzerinde ölü bulunan 20 yaşındaki Meral Babacan’ın ölümüne ilişkin dosya yeniden incelendi. Olay yeniden canlandırıldı; MOBESE ve PTS kayıtları zaman ve mesafe yönünden tekrar değerlendirildi. Adli emanette muhafaza edilen araç parçasının belirli Volkswagen modellerinde kullanılan yan ayna çerçevesine ait olduğu tespit edildi.

Kamera görüntüleriyle yapılan karşılaştırma sonucu olay saatinde bölgede bulunan araç tespit edildi. Aracın sahibiyle yapılan görüşmede yan aynasının daha önce değiştirilmiş olduğu bilgisine ulaşıldı. Olay tarihinde aracın sahibi olan R.Ç. yakalandı ve çıkarıldığı Sulh Ceza Hâkimliğince tutuklandı.

Yıllar sonra elde edilen bu sonuçlar; aradan geçen zamanın gerçeğe ulaşmanın önünde engel olmadığını, yeni yöntem ve teknolojilerle delillerin yeniden incelenmesinin dosyaların aydınlatılmasında önemli sonuçlar doğurduğunu bir kez daha ortaya koydu.

Bu vesileyle soruşturmaları titizlikle yürüten Aksaray-Ortaköy, Gaziantep ve Manisa Cumhuriyet Başsavcılıklarımıza; sahada operasyonları başarıyla icra eden Aksaray İl Jandarma Komutanlığımıza, Gaziantep İl Emniyet Müdürlüğümüze, Manisa İl Jandarma Komutanlığımıza ve süreçte emeği geçen kamu görevlilerimize teşekkür ediyorum.

Aradan ne kadar zaman geçerse geçsin, faili meçhul dosyaları yeniden ele almaya ve gerçeğin ortaya çıkarılması için bütün imkanları kullanmaya devam edeceğiz. Türkiye Yüzyılı'nı Adaletin Yüzyılı kılma hedefimiz doğrultusunda; adaletin hafızasını diri tutacak, hiçbir faili meçhul dosyanın peşini bırakmayacağız."

ADALETİN HAFIZASI VAR: 19, 15 ve 11 YILLIK 3 FAİLİ MEÇHUL CİNAYETİ AYDINLATTIK!

Cumhurbaşkanımız Sayın @RTErdogan’ın liderliğinde; aradan kaç yıl geçerse geçsin, kamu vicdanında yara olarak kalan hiçbir faili meçhul olayın karanlıkta kalmaması için çalışmalarımızı kararlılıkla…

— Akın Gürlek (@abakingurlek) September 27, 2026

Jandarma Suç Araştırma Timi (JASAT) ekipleri, söz konusu parçanın bir otomobilin yan ayna çerçevesine ait olduğunu belirleyerek şüpheliyi tespit etti.

Tek delil olarak bulunan parça incelendi

İçişleri Bakanlığının resmi sosyal medya hesabından yapılan paylaşımda, JASAT ekiplerinin 11 yıllık cinayeti olay yerindeki ayna çerçevesi detayından hareketle aydınlattığı bildirildi.

Jandarma Genel Komutanlığı Asayiş Daire Başkanlığı ve Manisa Cumhuriyet Başsavcılığı koordinasyonunda, Manisa İl Jandarma Komutanlığı ekiplerince yürütülen çalışmalarda, 6 Temmuz 2015 tarihinde Akhisar-Manisa Karayolu üzerinde cesedi bulunan Meral Babacan’ın ölümüne ilişkin dosya yeniden incelendi.

Olayın failinin belirlenememesi nedeniyle faili meçhul kalan dosyayı tekrar ele alan JASAT timleri, olay yerinde bulunan plastik parçaya odaklandı. Uzman ekiplerin yaptığı incelemede, soruşturmadaki tek delil niteliğindeki parçanın belirli bir marka ve modele ait aracın yan ayna çerçevesi olduğu ortaya çıkarıldı.

KGYS kayıtları saniye saniye incelendi

Ayna çerçevesinin izinden ilerleyen JASAT ekipleri, olay tarihindeki Kent Güvenlik Yönetim Sistemi (KGYS) kamera kayıtlarını zaman ve mesafe ölçümleriyle birlikte değerlendirdi. Görüntülerin ayrıntılı incelemesi sonucunda Meral Babacan’ın otobüsten indikten sonra iş yerine doğru yürüdüğü belirlendi.

Ekipler ayrıca olay yerinde bulunan ayna çerçevesiyle birebir örtüşen bir aracın, cinayetin gerçekleştiği saatlerde bölgeden geçtiğini tespit etti.

Aracın geçmişi soruşturmanın seyrini değiştirdi

Aracın izini süren ekipler, otomobilin 2017 yılında Şanlıurfa’da başka bir kişiye satıldığını belirledi. Aracın mevcut sahibiyle görüşen ekipler, otomobilin yan aynasının geçmişte değiştirildiği bilgisine ulaştı.

Soruşturmayı sürdüren JASAT ekipleri, olay tarihinde söz konusu aracı kullanan R.Ç.’yi düzenlenen operasyonla yakaladı. R.Ç., sevk edildiği mahkeme tarafından tutuklandı.

İçişleri Bakanlığının paylaşımında, JASAT ekiplerinin faili meçhul olayları geriye dönük olarak yeniden ele aldığı ve oluşturulan özel ekiplerle yıllar önce işlenen suçların aydınlatılması için çalışmaların sürdürüldüğü belirtildi.

Paylaşımda ayrıca Jandarma, JASAT ekipleri, Asayiş Daire Başkanlığı, Manisa İl Jandarma Komutanlığı, Manisa Cumhuriyet Başsavcılığı ve çalışmalara katkı sunanlara teşekkür edildi.

“JASAT, 11 yıllık cinayeti ayna çerçevesi detayı ile aydınlattı.”

Manisa’da 2015 yılında yol kenarında cesedi bulunan genç bir kadının ölümündeki sır perdesi, Jandarma Suç Araştırma Timi (JASAT) ekiplerinin olay yerinde bulduğu bir araba aynasının çerçevesinden yola çıkarak… pic.twitter.com/IULyZ55xz8

— T.C. İçişleri Bakanlığı (@TC_icisleri) September 27, 2026

OKAN BURUK KADRO KARARINI VERDİ

Galatasaray'da milli ara dönüşünde hücum hattının önemli ölçüde değişmesi bekleniyor. Okan Buruk'un, takımın daha fazla topa sahip olduğu, hücum çeşitliliğini artırdığı ve dikine oyunu daha etkili kullandığı yeni bir yapı üzerinde durduğu öne sürüldü.

Bu planın merkezindeki isimlerden birinin Aleksey Batrakov olması bekleniyor. Rus futbolcunun 10 numara pozisyonunda daha düzenli süre alması ve hücum organizasyonlarının önemli bölümünün Batrakov üzerinden şekillenmesi planlanıyor.

BATRAKOV 10 NUMARAYA, YUNUS AKGÜN SAĞ KANADA

Batrakov'un merkezde görevlendirilmesi halinde Yunus Akgün'ün yeniden sağ kanada geçmesi bekleniyor. Böylece Galatasaray'ın hücum hattında oyuncuların görev bölgeleri de yeniden şekillenecek.

Okan Buruk'un üzerinde durduğu hücum dörtlüsünün sağ kanatta Yunus Akgün, sol kanatta Rafael Leao, 10 numarada Aleksey Batrakov ve santrforda Victor Osimhen'den oluşacağı ileri sürüldü.

Bu yapı Galatasaray'ın hem merkezden hem de kanatlardan daha fazla hücum seçeneği üretmesine yönelik bir hamle olarak değerlendiriliyor.

LEROY SANE VE BARIŞ ALPER YILMAZ YEDEĞE ÇEKİLEBİLİR

Yeni kadro planlamasının en dikkat çeken bölümünü ise Leroy Sane ve Barış Alper Yılmaz oluşturuyor.

Sane'nin sağ kanatta, Barış Alper Yılmaz'ın ise sol kanatta ilk 11'in öncelikli isimleri yerine hamle oyuncusu olarak değerlendirilmesinin planlandığı belirtildi.

Böylece iki yıldız futbolcunun maçların gidişatına göre kulübeden oyuna dahil edilmesi gündeme gelecek.

GALATASARAY'DA FORMA REKABETİ ARTACAK

Okan Buruk'un yaptığı değişikliklerle yalnızca hücum gücünü artırmayı değil, takım içindeki forma rekabetini de yükseltmeyi amaçladığı belirtiliyor.

Buruk, daha önce yaptığı açıklamalarda Galatasaray'da oyuncu tercihlerinin maçtan maça değişebileceğini ifade etmiş ve kadronun genişliğine dikkat çekmişti. Tecrübeli teknik adam, takımda kalıcı bir yedeklik durumunun bulunmadığını ve oyuncular arasında sürekli değişim yaşanabileceğini belirtmişti.

Galatasaray yönetiminin de Trabzonspor mağlubiyetinin ardından teknik heyete olan desteğini sürdürdüğü ifade edildi. Sarı-kırmızılılarda Süper Lig ve Avrupa hedefleri doğrultusunda çalışmaların devam ettiği belirtiliyor.

OKAN BURUK'UN GALATASARAY İLK 11 PLANI

Milli maç arasının ardından Okan Buruk'un özellikle hücum hattındaki tercihleri yakından takip edilecek. Mevcut planın uygulanması halinde Galatasaray'ın ön bölgesinde Batrakov, Leao, Yunus Akgün ve Osimhen'in ön plana çıkması bekleniyor.

Leroy Sane ile Barış Alper Yılmaz'ın ise ilk etapta kulübeden oyuna dahil olabilecek alternatifler arasında değerlendirilmesi gündemde. Kesin ilk 11 tercihi, maç öncesindeki antrenmanlar ve oyuncuların fiziksel durumuna göre netleşecek.

Rapora göre İstanbul'da bugün gök gürültülü sağanak yağış beklenirken, kuzeyli yönlerden kuvvetli rüzgar etkili olacak. Rüzgarın zaman zaman fırtına şeklinde esmesi ve hızının 30-60 kilometre/saat seviyesine ulaşması bekleniyor.

İstanbul’da sıcaklıklar 20 derecenin altına inecek

AKOM'un tahminlerine göre İstanbul'da bugün sıcaklıklar sabah saatlerinde 19 derece, öğle saatlerinde 22 derece, akşam 20 derece, gece ise 17 derece olacak.

Kent genelinde nem oranının yüzde 55 ila 90 arasında değişmesi bekleniyor.

Deniz suyu sıcaklığının ise yaklaşık 21 derece olması öngörülüyor.

Kuvvetli sağanak ve fırtına uyarısı

AKOM'un değerlendirmesinde, İstanbul ve Marmara Bölgesi genelinde Balkanlar üzerinden gelen serin ve yağışlı hava sistemlerinin etkili olacağı belirtildi.

Hafta boyunca etkili olması beklenen sistemle birlikte sıcaklıkların düşeceği, kuzeyli yönlerden kuvvetli rüzgar ve yer yer fırtınanın görüleceği bildirildi.

Özellikle yerel olarak kuvvetli gök gürültülü sağanak yağış yaşanabileceği konusunda uyarı yapıldı.

İstanbul’da hafta boyunca yağış bekleniyor

AKOM'un haftalık tahmininde İstanbul için yağışlı hava öngörüsü öne çıkıyor.

28 Eylül Pazartesi

Gök gürültülü sağanak yağışlı hava bekleniyor. Sıcaklıkların 16-20 derece arasında olması, yağış miktarının ise 20-50 kg/m² seviyesinde gerçekleşmesi tahmin ediliyor.

29 Eylül Salı

Yağışların devam etmesi bekleniyor. Kent genelinde gök gürültülü sağanak etkili olacak. Sıcaklık 14-18 derece, tahmini yağış miktarı ise 30-60 kg/m² olacak.

30 Eylül Çarşamba

İstanbul'da hava çok bulutlu ve sağanak yağışlı olacak. Sıcaklıkların 13-19 derece arasında seyretmesi, yağış miktarının ise 10-20 kg/m² olması bekleniyor.

1 Ekim Perşembe

Hava parçalı ve çok bulutlu olacak. Sıcaklık 12-20 derece arasında tahmin edilirken yağış beklenmiyor.

2 Ekim Cuma

İstanbul'da çok bulutlu ve hafif yağmurlu hava hakim olacak. Sıcaklıkların 12-19 derece, yağış miktarının ise 3-7 kg/m² olması bekleniyor.

3 Ekim Cumartesi

Haftanın son gününde yeniden gök gürültülü sağanak yağış bekleniyor. Sıcaklıkların 13-20 derece, yağış miktarının ise 5-15 kg/m² arasında olması öngörülüyor.

En kuvvetli yağış pazartesi ve salı bekleniyor

AKOM'un haftalık tahminlerine göre özellikle 28 Eylül Pazartesi ve 29 Eylül Salı günlerinde yağışların daha kuvvetli olması bekleniyor. Bu iki günde sıcaklıkların da düşmesiyle İstanbul'da sonbahar havasının daha belirgin şekilde hissedilmesi bekleniyor.

AKOM, hafta boyunca sıcaklıkların mevsim normallerinin altında seyredeceğini tahmin ediyor.

GALATASARAY ERMEDIN DEMIROVIC TRANSFERİ İÇİN YENİDEN DEVREDE

Galatasaray, Ermedin Demirovic’i ilk kez gündemine almıyor. Bosna Hersekli santrforun yaz transfer döneminde de sarı-kırmızılıların listesinde bulunduğu ancak transferin sonuçlandırılamadığı aktarılmıştı.

Son iddialara göre Galatasaray yönetimi, Demirovic konusunda ilgisini sürdürüyor. Teknik heyetin hücum rotasyonunu güçlendirme planı doğrultusunda 28 yaşındaki futbolcu için ocak ayında yeni temasların başlaması bekleniyor.

VICTOR OSIMHEN'İN YANINA İKİNCİ GOLCÜ PLANI

Galatasaray’ın transfer planında Demirovic’i öne çıkaran noktalardan biri de oyuncunun santrfor özellikleri. Sarı-kırmızılıların Victor Osimhen’in yükünü paylaşabilecek, aynı zamanda farklı hücum sistemlerinde kullanılabilecek bir golcü aradığı ifade ediliyor.

Demirovic’in fizik gücü, ceza sahası etkinliği ve Bundesliga tecrübesi nedeniyle adaylar arasında üst sıralarda değerlendirildiği belirtiliyor. Transfer henüz resmi bir aşamaya ulaşmazken, Stuttgart ile yapılacak olası görüşmelerin ara transfer dönemine doğru hız kazanabileceği öne sürülüyor.

ERMEDIN DEMIROVIC KİMDİR?

2 Mart 1998 doğumlu Ermedin Demirovic, Bosna Hersek Milli Takımı forması giyiyor. Asıl mevkisi santrfor olan 28 yaşındaki futbolcu, Almanya Bundesliga ekiplerinden Stuttgart’ta kariyerini sürdürüyor.

Demirovic, Almanya kariyerinde Freiburg ve Augsburg formaları da giydi. 2024 yılında Stuttgart’a geçen deneyimli forvet, Bundesliga’daki performansıyla Avrupa kulüplerinin transfer listelerine giren isimlerden biri oldu.

DEMIROVIC'İN STUTTGART SÖZLEŞMESİ NE ZAMAN BİTİYOR?

Ermedin Demirovic’in Stuttgart ile sözleşmesi Haziran 2028’e kadar devam ediyor. Bu nedenle Galatasaray’ın olası bir transfer için Alman kulübüyle bonservis konusunda anlaşması gerekiyor.

Oyuncunun piyasa değerinin yaklaşık 22 milyon euro seviyesinde gösterildiği aktarılırken, Stuttgart’ın transfer görüşmelerindeki talebinin ne olacağı henüz netlik kazanmış değil.

DEMIROVIC SEZONA GOLLERLE BAŞLADI

Bosna Hersekli forvet, 2026-2027 sezonunun başlangıcında Stuttgart formasıyla dikkat çeken bir performans ortaya koydu. Demirovic’in sezonun ilk bölümünde çıktığı 6 resmi karşılaşmada 4 gol kaydettiği bildirildi.

Özellikle Şampiyonlar Ligi'nde Viking FK karşısında yaptığı hat-trick, deneyimli golcüyü yeniden transfer gündeminin dikkat çeken isimlerinden biri haline getirdi.

LEEDS UNITED DA DEMIROVIC'İ TAKİP EDİYOR

Galatasaray’ın Ermedin Demirovic transferinde yalnız olmadığı da öne sürülüyor. İngiltere Premier Lig ekiplerinden Leeds United’ın Bosna Hersekli santrforun durumunu takip ettiği ve ocak ayında Stuttgart’a teklif yapabileceği iddia edildi.

Bu nedenle Demirovic için ara transfer döneminde birden fazla kulübün devreye girme ihtimali bulunuyor. Oyuncunun geleceğiyle ilgili henüz Stuttgart, Galatasaray veya futbolcu cephesinden resmi bir transfer açıklaması yapılmış değil.

GALATASARAY ERMEDIN DEMIROVIC TRANSFERİNDE OCAK AYINI BEKLİYOR

Galatasaray’ın Ermedin Demirovic transferindeki yol haritasının ocak ayındaki ara transfer dönemi yaklaşırken netleşmesi bekleniyor. Sarı-kırmızılıların oyuncunun mali şartlarını ve Stuttgart’ın bonservis beklentisini değerlendirerek resmi girişim konusunda karar vereceği belirtiliyor.

Şu aşamada Galatasaray-Ermedin Demirovic transferi bir iddia niteliğinde. Ancak yaz döneminden bu yana devam eden ilgi ve oyuncunun yeniden transfer gündemine gelmesi, Bosna Hersekli golcünün ocak ayında sarı-kırmızılıların önemli hedeflerinden biri olabileceğini gösteriyor.

Bursa Büyükşehir Belediyesi Kent Tarihi, Tanıtım ve Turizm Dairesi Başkanlığı koordinasyonunda ve Müzeler Şube Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren Bursa Müze tarafından düzenlenen festival, ziyaretçilere tarih ve arkeolojiyi uygulamalı olarak deneyimleme fırsatı sunuyor.

Aktopraklık Höyük’te tarih yeniden canlanıyor

Yaklaşık 8500 yıllık geçmişe ışık tutan Aktopraklık Höyük Arkeopark, festival kapsamında tarihin farklı dönemlerine ev sahipliği yapıyor.

Neolitik ve Kalkolitik dönemlere ait kazı alanları, mimari canlandırmalar ve geleneksel yapılar, ziyaretçilere geçmiş yaşam biçimlerini yakından tanıma imkanı sağlıyor.

Festivalin ilk gününde özellikle çocuklar ve ailelerin yoğun katılım gösterdiği görüldü.

Tarih atölyelerle uygulamalı olarak öğreniliyor

Arkeofest’in öne çıkan etkinlikleri arasında deneysel arkeoloji atölyeleri yer alıyor.

Katılımcılar, geçmişte kullanılan üretim tekniklerini uygulamalı olarak deneyimleme fırsatı buluyor. Festival kapsamındaki atölyelerde farklı dönemlere ait üretim ve yaşam biçimleri ele alınıyor.

Programda yontma taştan alet yapımı, bitkilerle kumaş boyama, neolitik Dönem mimarisi, çarkta çömlek yapımı, hitit çivi yazısı, sikke basımı, antik yemek yapımı gibi farklı etkinlikler düzenleniyor.

Çocuklar da aileleriyle birlikte atölyelere katılarak arkeolojik bilgileri uygulamalı biçimde keşfediyor.

Yerel üreticiler Arkeofest’te buluştu

Arkeofest yalnızca tarih ve arkeoloji etkinliklerine değil, yerel üreticilere de alan açıyor.

Festival alanında kurulan pazarda bölgedeki kadın girişimcilerin el emeği ürünleri ziyaretçilerin beğenisine sunuluyor.

Böylece festival, kültürel mirasın tanıtılmasının yanı sıra yerel üretime de destek sağlıyor.

Rafadan Tayfa çocuklarla buluşacak

Festivalin çocuklara yönelik programında Grup Rafadan da yer alıyor.

Grup Rafadan'ın bugün saat 15.00'te sahne gösterisi ve konser gerçekleştirmesi planlanıyor. Etkinliğin çocuklar ve aileler için festival programının öne çıkan bölümlerinden biri olması bekleniyor.

Arkeofest’e ücretsiz ulaşım imkanı

Festival alanına ulaşımı kolaylaştırmak amacıyla ücretsiz servis hizmeti de düzenleniyor.

Uludağ Üniversitesi 3 Durağı ile Aktopraklık Höyük Arkeopark arasında karşılıklı ücretsiz araç seferleri gerçekleştirilecek.

Servisler 11.00-18.00 saatleri arasında her 30 dakikada bir hareket edecek.

Fidan, BM Genel Kurul Başkanı Rahman ile görüştü

Dışişleri Bakanlığının, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda, Fidan'ın BM 81. Genel Kurul Başkanı Khalilur Rahman ile New York'ta görüştüğü belirtildi.

Paylaşımda, söz konusu görüşmenin BM 81. Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası kapsamında gerçekleştirildiği bilgisine yer verildi.

Büyükelçi Waltz, Türkevi'nde kabul edildi

Fidan'ın temasları kapsamında bir görüşme de ABD'nin BM nezdindeki Daimi Temsilcisi Büyükelçi Michael Waltz ile gerçekleşti.

Bakanlığın sosyal medya hesabından yapılan paylaşımda, Fidan'ın Büyükelçi Waltz'ı Türkevi'nde kabul ettiği bildirildi.

Böylece Fidan, BM 81. Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası kapsamında BM Genel Kurul Başkanı Rahman ile görüşürken ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Waltz'ı da Türkevi'nde kabul etmiş oldu.

İnebolu yangını iki katlı ahşap evde başladı

İnebolu yangın, Akgüney köyünde Mustafa Kaya’ya ait iki katlı ahşap evde sabaha karşı çıktı. Henüz belirlenemeyen bir nedenle başlayan yangında alevler kısa sürede ahşap yapıyı sardı.

İhbar üzerine bölgeye İnebolu Belediyesi ile Doğanyurt Belediyesine bağlı itfaiye ekipleri sevk edildi. Ekipler, Kastamonu yangınının çevredeki diğer yapılara yayılmasını önlemek için çalışma başlattı.

Yoğun müdahalenin ardından söndürülen yangında iki katlı ahşap ev ile evin alt bölümünde bulunan ahır tamamen kullanılamaz hale geldi. Alevlerin sıçradığı iki evde ise küçük çaplı hasar meydana geldi.

Kastamonu yangınında ahırdaki hayvanlar telef oldu

İnebolu’daki yangının en ağır bilançosu ahırda ortaya çıktı. Yanan evin altında bulunan ahırdaki 5 büyükbaş hayvan, 1 koyun ve yaklaşık 20 tavuk telef oldu.

Kastamonu yangınında ayrıca evde bulunan yaklaşık 4 ton fındığın da yanarak kullanılamaz hale geldiği öğrenildi. Yangın, aile açısından hem konut hem de hayvancılık ve tarımsal ürün kaybına neden oldu.

İnebolu yangınında ev sahibi hastaneye kaldırıldı

Yangın sırasında fenalaşan ev sahibi Hatice Kaya’ya olay yerine gelen 112 Acil Servis ekipleri müdahale etti. Kaya, sağlık ekipleri tarafından İnebolu Devlet Hastanesine kaldırıldı.

Akgüney köyünde meydana gelen İnebolu yangınının çıkış nedeninin henüz belirlenemediği bildirildi. Yangının nedeninin tespit edilmesine yönelik inceleme sürüyor.

Tera Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Erdin Özel, soruşturma kapsamında polis ekiplerince gözaltına alındı.

Erdin Özel hakkında yakalama kararı çıkarılmıştı

Fon soruşturması kapsamında daha önce Tera Yatırım CEO'su Emir Münir Sarpyener ile Tera Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Erdin Özel hakkında yakalama kararı çıkarılmıştı.

Özel, bugün polis ekipleri tarafından yakalanarak gözaltına alındı.

Daha önce adli kontrolle serbest bırakılmıştı

Erdin Özel hakkında soruşturmanın önceki aşamasında yurt dışına çıkış yasağı uygulanmıştı.

Özel, daha önce adli kontrol tedbiri kapsamında serbest bırakılmıştı. Soruşturma kapsamında hakkında daha sonra yakalama kararı çıkarılan Özel'in bugün gözaltına alındığı bildirildi.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürüttüğü soruşturma kapsamında Tera Portföy ve Tera Yatırım yöneticileri hakkında daha önce de çeşitli adli tedbirler uygulanmıştı.

TBMM Genel Kurulu'nda yeni yasama yılının başlaması dolayısıyla özel açılış oturumu düzenlenecek. Açılışın ardından Meclis'in ekim ayında yoğun bir gündemle çalışması bekleniyor.

TBMM’de açılış 1 Ekim’de yapılacak

28. Dönem 5. Yasama Yılı, 1 Ekim Perşembe günü saat 14.00’te TBMM Genel Kurulu’nda gerçekleştirilecek özel oturumla başlayacak.

Aynı gün TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş tarafından açılış resepsiyonu düzenlenecek.

Meclis'teki normal çalışma takviminin ise 6 Ekim Salı günü başlaması planlanıyor.

Meclis’in ilk gündemlerinden biri fon krizi olacak

Yeni yasama yılında Genel Kurul'un gündeminde öne çıkması beklenen başlıklardan biri, kamuoyunda “fon krizi” olarak tartışılan iddialar olacak.

Muhalefet partileri, konunun tüm yönleriyle araştırılması amacıyla TBMM'de Meclis araştırması açılmasıçağrısında bulunuyor ve bu doğrultuda önergeler hazırlıyor.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş da daha önce yaptığı açıklamada, teklif gelmesi halinde konunun bütün boyutlarıyla incelenmesi amacıyla araştırma komisyonu kurulabileceğini belirtmişti.

AK Parti'den yapılan değerlendirmelerde ise özel olarak “fon krizi” başlığı yerine, daha genel biçimde yatırım araçlarının araştırılmasına yönelik bir komisyon kurulabileceği ifade edildi.

Genel Kurul’da ilk sırada Türk Kızılay Kanun Teklifi var

TBMM Genel Kurulu'nda yeni yasama yılında görüşülmesi planlanan ilk düzenlemelerden biri Türk Kızılay Kanun Teklifi olacak.

Geçen yasama yılında Meclis'e sunulan ancak yoğun gündem nedeniyle görüşülemeyen teklif 9 maddeden oluşuyor.

Düzenlemede Türk Kızılay'ın görev, yetki, hak ve muafiyetlerine ilişkin hükümler yer alıyor.

Kızılay’a stratejik alım yetkisi düzenlemesi

Teklife göre afet ve acil durumlar ile olağanüstü dönemlerde ihtiyaç duyulan bazı ürün ve hizmetler stratejik nitelikte alım kapsamında değerlendirilebilecek.

Bu kapsamda ilk yardım hizmetleri, afet lojistik hizmetleri ve geçici barınmaya yönelik ürün ve hizmetlerin belirli koşullarda doğrudan Türk Kızılay'dan veya Kızılay'ın çoğunluk hissesine sahip olduğu işletme ve şirketlerden temin edilebilmesi öngörülüyor.

Sosyal yardım verileri Kızılay ile paylaşılabilecek

Teklifte, ihtiyaç sahiplerine yapılacak yardımlarda mükerrerliğin önlenmesi amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesindeki sosyal yardım verilerinin belirli şartlar ve protokol kapsamında Türk Kızılay ile paylaşılmasına ilişkin düzenleme de bulunuyor.

Veri erişiminin Kişisel Verilerin Korunması Kanunu çerçevesinde ve yalnızca görev gerektirdiği ölçüde yetkilendirilen kişiler tarafından yapılması öngörülüyor.

Dijital konaklama platformlarına yeni düzenleme

Meclis'in ekim gündemindeki bir diğer önemli başlık ise dijital konaklama platformları olacak.

AK Parti tarafından 11 Ağustos'ta TBMM'ye sunulan kanun teklifinde, Airbnb, TravelGo ve Booking gibi platformlar üzerinden gerçekleştirilen konaklama faaliyetlerine yönelik düzenlemeler yer alıyor.

Teklif kapsamında dijital konaklama hizmeti sunan platformlara Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan izin alma zorunluluğu getirilmesi planlanıyor.

Türkiye'de faaliyet gösteren yabancı platformların da düzenlemenin yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde izin belgesi alması öngörülüyor.

Yabancı dijital platformlara turizm payı

Düzenlemeye göre yabancı dijital konaklama platformlarının, Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı'na on binde 7,5 oranında turizm payı ödemesi öngörülüyor.

Platformların izin belgesi kapsamı dışında faaliyet göstermemesi ve konaklama hizmeti dışındaki ürünlerin satış ve pazarlamasını gerçekleştirmemesi de teklifin hükümleri arasında bulunuyor.

Kamusal alanlarda sigara kullanımına yeni sınırlama geliyor

AK Parti Grubu'nda, elektronik sigara da dahil olmak üzere tütün ürünlerinin kamusal alanlarda kullanımının sınırlandırılmasına yönelik kanun teklifi hazırlığı da sürüyor.

Çalışmanın özellikle hastane bahçeleri, acil servislerin önü, okul bahçeleri ve oyun alanları gibi alanlarda sigara kullanımına yeni sınırlamalar getirmesi planlanıyor.

Henüz taslak aşamasında olan çalışmanın yaklaşık 20-25 maddeden oluşması, bunlardan 4 veya 5 maddenin kamusal alanlarda sigara kullanımına ilişkin olması öngörülüyor.

Teklifin ekim ayı içerisinde TBMM'ye sunulması hedefleniyor.

13. Yargı Paketi ekim ayında Meclis gündemine gelebilir

Adalet Bakanlığı ile AK Parti Grubu'nun üzerinde çalıştığı 13. Yargı Paketi için de hazırlıklar sürüyor.

Pakette özellikle nafaka ve boşanma süreçlerine ilişkin düzenlemelerin yer alması bekleniyor.

Çalışmada tartışma konusu olan süresiz nafaka uygulamasına ilişkin yeni bir model üzerinde duruluyor. Nafakanın, evlilik tarihinden boşanma davasının açıldığı tarihe kadar geçen süre dikkate alınarak belirlenmesi öngörülüyor.

Çalışamayacak durumda olan veya ileri yaştaki kadınlar açısından ise nafaka süresinin daha uzun tutulabilmesi değerlendiriliyor.

Boşanma davalarında yeni sistem gündemde

13. Yargı Paketi kapsamında boşanma davalarının uzun sürmesinden kaynaklanan sorunların azaltılması da hedefleniyor.

Taslak çalışmaya göre önce boşanma kararının verilmesi, ardından velayet, nafaka ve mal paylaşımı gibi konuların ayrı davalarda ele alınması gündeme gelebilecek.

Sosyal medyaya kimlik doğrulama düzenlemesi

13. Yargı Paketi kapsamında gündeme gelmesi beklenen başlıklardan biri de sosyal medya hesaplarında kimlik doğrulaması.

Taslak çalışmada, sosyal medya platformlarına girişte kullanıcıların gerçek kişi olduğunun doğrulanması amacıyla e-Devlet üzerinden kimlik doğrulaması yapılması öngörülüyor.

Sosyal medya platformlarına da yeni yükümlülükler getirilmesi ve bu yükümlülükleri yerine getirmeyen ağ sağlayıcılarına yaptırım uygulanması planlanıyor.

Düzenlemenin amaçları arasında sosyal medya üzerinden suç işleyen kişilerin tespitinin kolaylaştırılması, bot ve sahte hesapların engellenmesi bulunuyor.

13. Yargı Paketi için ekim hedefi

13. Yargı Paketi'ne ilişkin kanun teklifinin ekim ayı içerisinde TBMM Başkanlığı'na sunulması planlanıyor.

Böylece yeni yasama yılının ilk ayında Meclis gündeminde fon iddialarına ilişkin araştırma taleplerinin yanı sıra dijital konaklama platformları, tütün ürünlerine yönelik yeni sınırlamalar ve yargı reformuna ilişkin düzenlemelerin önemli başlıklar olması bekleniyor.

Ağustosta 535 firmaya dahilde işleme izni verildi

Bakanlığın ağustos ayına ilişkin dahilde işleme, yurt içi satış ve teslim, hariçte işleme ile firma talebine bağlı olarak iptal edilen dahilde işleme izin belgelerine ilişkin listeleri Resmi Gazete'de yayımlandı.

Yayımlanan listelere göre, geçen ay 535 firma için dahilde işleme izin belgesi düzenlendi. Böylece ağustos ayında en fazla belge, dahilde işleme rejimi kapsamında firmalara verildi.

Yurt içi satış ve teslim için 10 belge düzenlendi

Aynı dönemde 10 firmaya yurt içi satış ve teslim izin belgesi verildi. Hariçte işleme kapsamında ise 3 firma için izin belgesi düzenlendi.

Böylece ağustos ayında farklı işlem türleri kapsamında firmalara yeni izin belgeleri sağlandı.

16 izin belgesi firma talebiyle iptal edildi

Bakanlığın yayımladığı listelerde, firmaların kendi talepleri doğrultusunda iptal edilen izin belgeleri de yer aldı. Buna göre 16 dahilde işleme izin belgesi, firmaların talebi üzerine iptal edildi.

Mahkeme, dosyada bulunan bilirkişi raporları arasındaki çelişkilerin giderilmesi amacıyla farklı uzmanlık alanlarından oluşan yeni bir heyetin rapor hazırlamasına hükmetti.

Depremde 6 kişi hayatını kaybetmişti

Antakya Esentepe Mahallesi’nde bulunan 8 katlı ve yaklaşık 2 yıllık Göçemen 2 Apartmanı, 6 Şubat depremlerinde yıkıldı.

Binanın enkazında 6 kişi hayatını kaybederken, 3 kişi de yaralandı.

Olayın ardından bina yapım ve denetim süreçlerinde sorumluluğu bulunduğu değerlendirilen kişiler hakkında hukuki süreç başlatıldı.

Sanıklar hakkında “bilinçli taksir” suçlaması

Hatay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ilk aşamada müteahhit Mehmet Salih Göçemen, statik proje müellifi ve şantiye şefi Mehmet Fatih Rifaioğlu, yapı denetim şirketi yetkilisi Mehmet Günay, proje ve uygulama denetçisi Züheyr Gülücü, kontrol elemanı Selman Yeniocak ile zemin etüt raporunu hazırlayan Hıdır Zervent ve Evren Gümüş hakkında “bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne neden olma”suçlamasıyla dava açıldı.

Daha sonra dönemin Antakya Belediye Başkan Yardımcısı Engin Sözer ile belediye çalışanları Arif Murat Elçi, Bekir Sıtkı Aydın, Hayrinnisa Kimyacı ve Mevlüt Semih Küreç hakkında da aynı suçlama kapsamında dava açıldı.

Dosyalar daha sonra birleştirildi.

Son bilirkişi raporunda kimler kusurlu bulundu?

Dosyaya giren son bilirkişi raporunda müteahhit, statik proje müellifi, şantiye şefi, yapı denetim şirketi yetkilisi, proje ve uygulama denetçisi ile kontrol elemanının “asli kusurlu” olduğu değerlendirildi.

Raporda belediye statik proje kontrol denetçisi inşaat mühendisi Fahriye Aktaş ile Belediye Yapı Kontrol Birimi ise “tali kusurlu” olarak değerlendirildi.

Zemin etüt raporunu hazırlayan kişiler açısından ise kusursuzluk değerlendirmesi yapıldı.

Depremzedeler: “Adalet arıyoruz”

Davanın 23 Eylül’de görülen 10’uncu duruşmasında depremde eşini ve kızını kaybeden Lale Mukaddes Saraç, Göçemen 2 Apartmanı’nın bölgedeki yeni binalardan biri olduğunu belirterek adalet talebini dile getirdi.

Enkazda babasını ve kız kardeşini kaybeden Ayça Saraç da üç yılı aşkın süredir adalet aradıklarını söyledi.

Müşteki avukatından multidisipliner bilirkişi talebi

Müşteki avukatı Seher Eriş Turgut, dosyaya yeni bir bilirkişi raporu sunulmasına rağmen sanıkların duruşmada hazır bulunmadığını belirterek bir sonraki celsede tüm sanıkların hazır edilmesini talep etti.

Turgut ayrıca, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 6 Şubat depremlerinde yıkılan bir binaya ilişkin tebliğnamesinde multidisipliner bilirkişi heyetinden rapor alınması konusunun gündeme getirildiğini belirterek, Göçemen 2 dosyasında da benzer bir rapor hazırlanmasını istedi.

Sanık avukatları ise mevcut bilirkişi raporuna itiraz ederek yeni bir rapor alınmasını ve müvekkilleri hakkındaki adli kontrol tedbirlerinin kaldırılmasını talep etti.

Yeni bilirkişi heyeti en az 5 uzmandan oluşacak

Mahkeme heyeti, dosyadaki mevcut bilirkişi raporları arasındaki çelişkilerin giderilmesi amacıyla yeni bir bilirkişi heyeti oluşturulmasına karar verdi.

Yeni heyette inşaat, mühendislik, mimarlık, hukuk, jeofizik, geoteknik alanlarında uzmanların bulunması kararlaştırıldı.

Heyetin en az 5 kişiden oluşması ve dosyadaki teknik ve hukuki değerlendirmeler arasındaki çelişkileri giderecek yeni bir rapor hazırlaması bekleniyor.

Sanıkların imza yükümlülüğü kaldırıldı

Mahkeme ayrıca sanıkların karakola imza verme şeklindeki adli kontrol yükümlülüklerini kaldırdı.

Sanıklar hakkında uygulanan yurt dışına çıkış yasağının ise devamına karar verildi.

Göçemen 2 davasında sonraki duruşma 15 Aralık’ta

Yeni bilirkişi raporunun hazırlanması ve dosyadaki çelişkilerin giderilmesi amacıyla duruşma 15 Aralık 2026 tarihine ertelendi.

Ali İhsan Varol'un sunduğu açılış gecesine festival jürileri, sinema dünyasından sanatçılar, davetliler ve çok sayıda Adanalı katıldı.

Bu yıl Orhan Kemal Emek Ödülleri, yönetmen ve yapımcı Aydın Sayman, oyuncu ve senarist Macit Koper ile oyuncu Suna Selen'e verildi.

Altın Koza'da gecenin teması “emek” oldu

Festivalin açılış gecesinde Orhan Kemal'in işçileri, yoksulları ve Çukurova emekçilerini merkeze alan edebiyat dünyası ile günümüzdeki emek mücadeleleri buluştu.

Ödül konuşmalarında sanatın özgürlüğü, emek, çevre sorunları ve Gazze'de yaşananlar öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.

Zeydan Karalar: “Sanatçılar özgür olmalı”

Suna Selen'e Orhan Kemal Emek Ödülü'nü, 2025 yılında tutuklanıp tahliye edilen ve görevden uzaklaştırılan Adana Büyükşehir Belediye Başkanı Zeydan Karalar verdi.

Bir yıl aradan sonra festivale katılan Karalar, festivali sürdürenlere ve Adanalılara teşekkür etti.

Kültür ve sanatın toplumsal yaşamdaki önemine dikkat çeken Karalar, “Bu işi icra eden değerli sanatçılar özgür olmalı” mesajını verdi.

“Plastiksiz Bir Dünya” temasıyla çevre mesajı

Festivalin bu yılki “Plastiksiz Bir Dünya” temasına da değinen Karalar, sinemanın çevre sorunlarını görünür kılma gücüne dikkat çekti.

Denizler, nehirler, göller ve mikroplastiklere ilişkin değerlendirmelerde bulunan Karalar, Adana'ya getirilen plastik atıklar konusunda da eleştiriler yöneltti.

Karalar, daha temiz ve plastiksiz bir dünya için ortak sorumluluk çağrısında bulundu.

Menderes Samancılar: “Film karanlıkta izlenir, hayat aydınlıkta devam eder”

Gecede konuşan oyuncu Menderes Samancılar, festivalin bu yılki sloganı olan “Film karanlıkta izlenir, hayat aydınlıkta devam eder” ifadeleri üzerinden sanat ve yaşam mesajı verdi.

Samancılar, konuşmasında aydınlık bir gelecek vurgusu yaparken, festivalin açılışında Gazze'de yaşananlara da değindi.

Gazze'deki çocukların ve sivillerin yaşadığı acıya dikkat çeken Samancılar, İsrail'e yönelik eleştirilerini dile getirdi.

“Alkışlanacak olan yıllara yayılmış emek”

Adana Büyükşehir Belediye Başkan Vekili Güngör Geçer, açılış gecesinin merkezine emeği yerleştirdi.

Festivalin “koza” ismi ile sinema üretimi arasında bağlantı kuran Geçer, sinemanın perdeye yansıyan kısa bölümünün arkasında aylar ve yıllar süren emeğin bulunduğunu belirtti.

Geçer, Orhan Kemal'in Çukurova'daki işçi ve emekçilerin hayatını eserlerine taşıdığını hatırlatarak, emek ödülünün yazarın adını taşımasının önemine dikkat çekti.

Orhan Kemal Emek Ödülleri sahiplerini buldu

Geçer, Suna Selen, Macit Koper ve Aydın Sayman'ın sinemaya yıllar boyunca yaptıkları katkılar nedeniyle ödüllendirildiğini belirterek sanatçılara teşekkür etti.

Ödül sahipleri, sinema dünyasına verdikleri uzun yıllara yayılan emekleri nedeniyle festivalin açılış gecesinde onurlandırıldı.

Macit Koper ödülünü maden işçilerine adadı

Orhan Kemal Emek Ödülü'ne layık görülen Macit Koper, ödülünü emeği ve hakları için mücadele eden maden işçilerine adadı.

Koper'in bu tercihi, Orhan Kemal'in eserlerinde yer verdiği işçi ve emekçi dünyasıyla günümüzdeki emek mücadeleleri arasında bir bağ kurdu.

Altın Koza açılışı Nükhet Duru konseriyle sona erdi

Ödül töreninin ardından sahneye Nükhet Duru çıktı.

Duru, Yeşilçam filmleriyle özdeşleşen şarkılardan oluşan repertuvarıyla Adanalılarla buluştu. Konserin ardından festivalin açılış gecesi sona erdi.

9 gün boyunca adana sinemayla buluşacak

33. Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali, dokuz gün boyunca kentin farklı noktalarında sinemaseverleri ağırlayacak.

Festival kapsamında yarışma filmlerinin yanı sıra dünya sinemasından yapımlar, klasikler, özel gösterimler, söyleşiler ve akademi buluşmaları gerçekleştirilecek.

Bu yıl festivalde 23 ülkeden 154 yönetmenin 210 filmi, 450 gösterimle izleyiciyle buluşacak.

Cannes ve Venedik seçkisinden filmler Adana'da

Uluslararası festivallerde ödül alan yapımlardan oluşturulan özel seçkide, aralarında Cannes ve Venedik film festivallerinin de bulunduğu önemli festivallerin 2026 programlarından seçilen 18 film Adana'da ilk kez gösterilecek.

“Dünya Sineması” bölümünde ise yılın öne çıkan yeni yapımlarıyla sinema tarihinin klasiklerinden oluşan 25 film izleyiciyle buluşacak.

Gösterimler Adana'nın ilçelerine de taşınacak

Festival gösterimleri, Esas 01 Burda AVM'deki Sinema Pink by Maximum salonlarının yanı sıra Adana'nın ilçelerinde de gerçekleştirilecek.

Beş yıl önce başlatılan Çukurova Altın Koza Film Akademisi de festival programındaki yerini koruyacak. Bu yıl akademiye 22 üniversiteden 100'ün üzerinde akademisyen ve öğrenci katılacak.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Süper Lig'de yeni sezon hazırlıkları tüm hızıyla sürerken, şampiyonluk parolasıyla yola çıkan Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Trabzonspor, kadrolarını dünya yıldızlarıyla güçlendirmeye devam ediyor. Milyonlarca taraftarın gözü kulağı son dakika transfer gelişmelerine çevrilmiş durumdayken, Avrupa devlerinden Süper Lig'e uzanan transfer trafiği de hız kazandı. Nathan Ake'den Mason Greenwood'a, Leandro Trossard'dan Vedat Muriç'e kadar yeşil sahalarda fırtına gibi esecek birçok önemli yetenek, yeni sezonda formalarını giymeye hazırlanıyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!