HTŞ yaptırım ve terör listelerinden çıkarıldı

Açıklamada, Suriye'deki mevcut yönetimsel dengeler doğrultusunda Heyet Tahrir Şam'ın (HTŞ) da "Özel Olarak Belirlenmiş Küresel Terörist Örgüt" (SDGT) statüsünden çıkarıldığı duyuruldu.

Bu karara paralel olarak ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), HTŞ'yi ve ilgili yapıları "Özel Olarak Belirlenmiş Vatandaşlar ve Engellenen Kişiler" (SDN) listesinden resmi olarak çıkardı.

Dışişleri Bakanı Rubio: "Ekonomik canlanma için yeni imkanlar doğacak"

Kararın ardından sosyal medya platformu X üzerinden açıklamada bulunan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, şu ifadeleri kullandı:

"Bugün, Suriye’nin 'teröre destek veren ülkeler' statüsünü resmen kaldırdım. Bu adım, Suriye’nin ekonomik açıdan canlanması ve ilerlemesi için yeni imkanlar yaratacaktır. Trump yönetimi, Orta Doğu’da barış, refah ve güvenliği sağlamak amacıyla ABD’nin ulusal güvenliğini güçlendirmeye devam etmektedir."

1979'dan bu yana ilk kez: Listede 3 ülke kaldı

Washington yönetimi, Temmuz 2026'da ABD Kongresi'ne resmi bildirimde bulunarak Suriye'nin listeden çıkarılmasına yönelik niyetini iletmişti. Yasal inceleme süresinin tamamlanmasıyla birlikte karar resmileşti.

ABD, Suriye'yi ilk kez 1979 yılında "teröre destek veren ülkeler" listesine dahil etmişti. Suriye'nin 47 yıl sonra listeden çıkarılmasının ardından, ABD Dışişleri Bakanlığı'nın "teröre destek veren ülkeler" listesinde halen İran, Küba ve Kuzey Kore yer alıyor.

Manaj ve Sylla sahneye çıktı

Karşılaşmaya istekli başlayan ev sahibi Sivasspor, 17. dakikada yıldız golcüsü Rey Manaj'ın golüyle 1-0 öne geçti. Konuk ekip Manisa FK bu gole 33. dakikada Mamadou Sylla ile yanıt vererek skoru 1-1'e getirdi.

Beraberlik golünün hemen ardından baskısını artıran kırmızı-beyazlılar, 37. dakikada kazanılan penaltı atışında yeniden Rey Manaj ile fileleri havalandırarak ilk yarıyı 2-1 önde tamamladı.

İkinci yarıda hücumda etkisini artıran Manisa FK, 65. dakikada yine Mamadou Sylla'nın ayağından bulduğu golle eşitliği yakaladı: 2-2. Kalan dakikalarda iki takımın da çabaları sonucu değiştirmeyince puanlar paylaşıldı.

Maçınkünyesi ve kadrolar

• Stat: Sivas 4 Eylül Stadyumu

• Hakemler: Abdullah Buğra Taşkınsoy, Sezgin Çınar, Hüseyin Kıvanç Durmaz

• Ekenler Beton Sivasspor: Göktuğ Bekirbaş, Burak Kapacak (Dk. 58 Mert Çelik), Appindangoye, Okan Erdoğan, Uğur Çiftçi, Kamil Fidan (Dk. 80 Yılmaz Cin), Amilton, Yusuf Cihat Çelik (Dk. 66 Musah Mohammed), Charisis (Dk. 80 Salih Kavrazlı), Ethemi, Manaj

• Manisa FK: Vedat Karakuş, Kadir Kaan Yurdakul, Herelle, Atakan Çankaya, Yasin Güreler, Toure (Dk. 90 Yunus Emre Dursun), Anziani, Vargas, Benrahou, Yusuf Talum (Dk. 83 Osman Kahraman), Sylla

• Goller: Dk. 17 ve Dk. 37 (Penaltıdan) Rey Manaj (Sivasspor); Dk. 33 ve Dk. 65 Mamadou Sylla (Manisa FK)

• Sarı Kartlar: Dk. 10 Burak Kapacak, Dk. 88 Mert Çelik (Sivasspor); Dk. 13 Toure, Dk. 76 Yasin Güreler, Dk. 90+2 Benrahou (Manisa FK)

"Hükümet iki yıllık planını hazırladı, yaptırımlara tamamen hazırlıklıyız"

ABD Hazine Bakanlığı'nın açıkladığı baskı politikalarının Tahran yönetimi için sürpriz olmadığını belirten Medenizade, şu ifadeleri kullandı:

"Hükümet, ABD yaptırımlarına karşı koymak için uzun süredir kapsamlı bir planlama yürütüyor ve devreye alınacak yeni yaptırımlara karşı da tamamen hazırlıklı. Ülke ekonomisinin yönetimi için iki yıllık bir plan hazırladık; mevcut askeri ve ekonomik gelişmeler dahil tüm olası senaryolar bu plan kapsamında detaylandırıldı.

Düşmanlar farklı dönemlerde İran halkının ve devlet yöneticilerinin kararlılığını sınamaya çalıştı. Ancak tek kutuplu dünya düzeni artık sona erdi. Küresel finans ve ticaret akışı, ABD'nin İran'ın ekonomik kanallarını tamamen kesebileceği tek merkezli bir yapıda değil."

Bölgedeki çatışma ve savaş sürecinin İran ekonomisinde tahribat yarattığını kabul eden Medenizade, sanayi altyapısına yönelik adımları aktardı. Çelik ve petrokimya sektörlerinin doğrudan saldırılardan ve baskılardan etkilendiği belirten Medenizade hasar gören üretim tesislerinin kısa sürede ayağa kaldırılması için çalışmaların başlatıldığı ve iç piyasada oluşan arz eksikliklerinin hızla giderilmeye çalışıldığı kaydetti.

Medenizade, deniz yollarına yönelik ablukayı askeri savaşın bir parçası ve halka yönelik dolaylı bir yaptırım olarak niteleyen Medenizade, alternatif ticaret rotaları ve tedarik güzergahlarının devrede olduğunu belirtti.

"Halkın yaşadığı enflasyon ve döviz baskısının farkındayız"

Yaptırımlar ve ekonomik savaş nedeniyle İran halkının doğrudan zarar gördüğünü dile getiren Medenizade, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Elbette halkımızın ciddi şekilde zarar gördüğünün farkındayız. Düşmanların geçen yıldan bu yana başlattığı girişimler nedeniyle ülkeye yüksek bir enflasyon dayatıldı. Bunun hiçbir etkisi olmadığını söylemek gerçekçi olmaz.

Enflasyonun, döviz kuru baskısının ve piyasadaki ürün daralmasının ne anlama geldiğini çok iyi biliyoruz. Hükümetin tüm çabası, düşmanın ülkenin finansal ve ticari akışını felç etmeye yönelik adımlarını boşa çıkarmak üzerinedir.

ABD Başkanı'nın diğer ülke liderleriyle görüşerek ekonomik kanallarımızı kapatmaya çalışması bu yolları bir iki hamlede kesmeye yetmez. Petrol ihracatını durdurma veya bütçe açığı yaratma girişimlerine karşı alternatiflerimizi hazırladık. Para piyasalarında yaratılmak istenen spekülatif ve psikolojik dalgalanmalar ABD'yi hedeflediği sonuca ulaştırmayacaktır."

Filistin direnişinin görsel hafızası

1947 yılında Batı Şeria’nın Ramallah kentine bağlı Birzeit kasabasında dünyaya gelen Süleyman Mansur, Kudüs’teki Bezalel Sanat Akademisi'nde plastik sanatlar eğitimi aldı. 1970'li yıllardan itibaren Filistin mücadelesinin görsel sembollerini inşa eden Mansur; köylerdeki gündelik hayatı, geleneksel nakış motiflerini ve kadın figürlerini sanatının merkezine yerleştirdi.

Eserlerinde yer verdiği sembolik ögelerle Filistin tarihini resmeden Mansur: Portakal ağacı motifiyle 1948 Nekbe'sini (Büyük Felaket), Zeytin ağacı motifiyle 1967 işgalini ve toprağa bağlılığı, Kubbetü's-Sahra ve Kudüs siluetiyle ulusal kimliğin ve direnişin sarsılmazlığını simgeledi.

Dünya çapında Bir İkon: "Güçlüklerin Devesi"

Mansur’un 1973 yılında tamamladığı ve sırtında devasa bir Kudüs yükü taşıyan yaşlı bir hamalı tasvir ettiği "The Camel of Hardships" (Güçlüklerin Devesi) adlı tablosu, Filistin davasının küresel ölçekteki en bilinen sanatsal sembollerinden biri haline geldi. Eser, Filistin halkının sürgün, işgal ve baskı karşısındaki sabrını ve adanmışlığını gözler önüne serdi.

Daha önce verdiği bir röportajda sanat anlayışını özetleyen Mansur, şu ifadeleri kullanmıştı:

"Eserlerimle Filistinlilerin topraklarına verdikleri değeri, topraklarına nasıl sahip çıktıklarını ve Filistin’in güzelliklerini anlatmak istedim. Kudüs, Filistin’in sembolü; Kubbetü's-Sahra da Kudüs’ün sembolüdür."

Kariyeri boyunca "UNESCO Ödülü", "Roma Ödülü", "Arap Yaratıcılar için Nil Ödülü" ve "Filistin Plastik Sanatlar Ödülü" başta olmak üzere çok sayıda uluslararası ödüle layık görülen usta sanatçı, aynı zamanda Kudüs Üniversitesi dahil Batı Şeria’daki birçok kurumda eğitim vererek yeni nesil sanatçıların yetişmesine öncülük etti.

İsmet Taşdemir: "Henüz galibiyetle tanışamadık, iki yabancı transferi planlıyoruz"

İstekli başladıkları maçta yedikleri basit gollerle sahadan bir puanla ayrıldıklarını ifade eden Sivasspor Teknik Direktörü İsmet Taşdemir, şunları kaydetti:

"Karşılaşmaya arzulu ve istekli başladık ancak iki tane basit gol yiyerek berabere kaldık. Ligin 3. haftasını geride bıraktık ve henüz galibiyetle tanışamadık. Bu bizim için üzüntülü bir durum; hem taraftarlarımızı üzdük hem de kendimiz üzüldük.

Özellikle ilk yarıda gol yediğimiz anlar haricinde çok iyi bir oyun sergiledik. İkinci yarıda ise parça parça oynadığımız maçı maalesef lehimize bitiremedik. Beş gün sonra bir karşılaşmamız daha var, hızla toparlanmak zorundayız.

Kulüp bütçemiz doğrultusunda iki transfer daha yapmayı planlıyoruz. İki kontenjan yabancı alacağız; özellikle hücum hattına hem kenar hem forvet oynayabilen profilde isimler bakıyoruz. İmkan olursa bir orta saha takviyesi de düşünüyoruz. Ancak sonucu sadece transfere bağlamak doğru değil; oyuncularım ellerinden geleni yaptı. Eksiklerimizi çalışarak gidereceğiz."

Selman Coşkun: "Kaybetmeden devam etmek gelecek için umut verici"

Mücadele gücü yüksek bir karşılaşmayı geride bıraktıklarını belirten Manisa FK Teknik Sorumlusu Selman Coşkun ise taktiksel detaylara değindi:

"Oyuncularımızı yürekten tebrik ediyorum. Her iki takım da sahada çok iyi reaksiyon verdi. İlk yarıda rakibin savunma arkamıza attığı uzun toplarda ve savunma dönüşlerinde zaman zaman sıkıntı yaşadık. Kazandığımız toplarla hızlı hücuma çıkmayı hedefledik.

İkinci yarıda topa daha fazla sahip olmayı ve savunma hattını öne çıkararak rakibin rahat uzun top atmasını engellemeyi istedik; bunda da başarılı olduk. Maç iki tarafa da gidebilirdi. Lig uzun bir maraton, henüz başındayız. Kaybetmeden yolumuza devam ediyor oluşumuz gelecek adına umut verici.

Temel hedefimiz oyunu ve oyuncuyu geliştirmek, göze hoş gelen tempolu bir futbol sergilemek. Fiziksel mücadeleyi sonuna kadar ortaya koyduk. Kazanamadığımız için üzgünüz ama mücadeleden memnunuz."

"İlk 25 dakikada Kocaelispor daha istekliydi"

Mücadeleye istedikleri gibi başlayamadıklarını ve zemin şartlarının da oyunu zorlaştırdığını belirten Besnik Hasi, ilk yarıdaki baskıya şu sözlerle değindi:

"İlk 25 dakika bizim adımıza oldukça kötüydü. Kocaelispor sahada daha fazla istek gösterdi. İkili mücadelelerde, koşu mesafelerinde ve topu isteme arzusunda bizden çok daha iyilerdi. Biz o bölümde maalesef oyunun içerisinde yer alamadık.

Zemin oldukça ağırdı ve taraftar desteğiyle maça baskılı başlayacaklarını biliyorduk. O anlarda yaptığımız basit top kayıpları işimizi iyice zorlaştırdı."

"65. dakika maçın kırılma anıydı"

Karşılaşmanın 25. dakikasından sonra dengeyi kurduklarını ve ikinci yarıdaki reaksiyondan memnun kaldığını dile getiren Hasi, sözlerini şöyle sürdürdü:

"25. dakikadan sonra oyunun kontrolünü elimize aldık. Ermal'ın taşıdığı topta Gift'in geciktiği bir pozisyon vardı, orada golü bulmayı gerçekten hak etmiştik.

Özellikle 65. dakikada Sor'un harika getirdiği, her şeyi doğru yaptığı ancak son kararda pas vermek yerine şut çekse golle sonuçlanabilecek pozisyon bizim için maçın kırılma anıydı. Kocaelispor'un geriye yaslandığı dakikalarda maça ortak olma şansını kaçırdık.

İkinci yarıdaki oyundan ve oyuncuların arzusundan memnunum. Oyuncularıma kızamam, çok istediler ama yetmedi. Bu mağlubiyetten gereken dersleri çıkarıp doğrudan Trabzonspor maçına odaklanacağız."

"Fiziksel olarak güçlenmeli ve kadroyu tamamlamalıyız"

Takımın eksiklerine ve transfer sürecine de değinen Besnik Hasi, zamana ihtiyaçları olduğunu vurguladı:

"Kadro derinliğimizin tamamlanması için takviyelere ihtiyacımız var. Genel olarak gruptan memnunum ancak fiziksel olarak çok daha üst seviyeye çıkmamız şart. Kondisyonumuz oturdukça topla çok daha etkili ve kaliteli oynayan bir takım haline geleceğiz."

"Maglica dün gece geldi ve golle 'merhaba' dedi"

Teknik direktörlük kariyeri boyunca yeni transferleri hemen sahaya sürme alışkanlığı olmadığını ancak bu kez özel bir durum yaşandığını belirten Selçuk İnan, şunları kaydetti:

"Bazı oyuncular var, onlara çok inanıyorsunuz. Uzun zamandır takip ettiğim isimler. Onlardan ne alacağımı iyi biliyordum. Şükürler olsun ki bugün mahcup olmadık. Matej Maglica dün gece geldi. Onunla bir konuşma yaptım. Maçın gidişatına göre ona ihtiyacımın olabileceğini söyledim ve birkaç kısa toplantıdan sonra bugün maça soktuk; bize golle 'merhaba' dedi. Her zaman böyle bir senaryo denk gelmez. Onu tebrik ediyorum."

Sakatlık raporu: Bruno Petković, Rigoberto Rivas ve Tayfur Bingöl ne zaman dönüyor?

İlk 11 seviyesinde tam 5 as oyuncusunun eksik olduğunu aktaran deneyimli teknik adam, sakat futbolcuların sahalara dönüş planını paylaştı. Buna göre Tayfur Bingöl 3. haftadaki TÜMOSAN Konyaspor karşılaşmasında kadroya dahil olabilecek. Bruno Petković ve Rigoberto Rivas 4. haftadaki Samsunspor maçında takıma geri dönecek. Orta saha transferi için ise İnan görüşme halinde oldukları bir orta saha oyuncusuyla bugün ya da yarın resmi imzaların atılabileceği bildirdi.

"Oyun tamamıyla istediğimiz gibi gitti"

Maçın başından sonuna kadar planlanan taktiğe sadık kaldıklarını ifade eden Selçuk İnan, sözlerini şöyle noktaladı:

"İnanılmaz baskılı başladılar. Neredeyse hiç pozisyon vermedik. Golü bulduk, pozisyonlar yakaladık. Final paslarında bu hafta da biraz acemice davrandık. O kaliteli pasları zamanında ve doğru verebilseydik ilk yarıda maçı koparabilirdik. İkinci yarıda yapmış olduğumuz değişiklikler ve duruş tamamen stratejikti. Birkaç geçiş hücumu dışında rakibe fırsat vermedik. Maçı kaybedeceğimizle ilgili hiçbir tedirginlik yaşamadım. Hak edilmiş bir galibiyet aldık, tüm oyuncularımı kutluyorum."

25 Ağustos 2026 Salı Ankara ilçe ilçe hava durumu

Meteoroloji'den kritik uyarılar: Sağanak ve rüzgara dikkat!

Doğu Akdeniz’in Toroslar mevkii, Osmaniye çevreleri, Hatay’ın kıyıları, Kahramanmaraş’ın batısı, Orta Karadeniz kıyıları, Doğu Karadeniz geneli, Tokat, Erzincan, Kars ve Ardahan çevrelerinde yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak bekleniyor.

Öğle saatlerinden itibaren Zonguldak ve Bartın kıyılarında rüzgarın kuzey ve kuzeydoğu yönlerden kuvvetli (40-60 km/saat) esmesi beklendiğinden olası aksamalara karşı tedbirli olunması istendi.

Büyükşehirlerde hava durumu: İstanbul, Ankara ve İzmir

• İstanbul Hava Durumu: 23°C / 31°C — Parçalı ve az bulutlu.

• Ankara Hava Durumu: 18°C / 32°C — Az bulutlu ve açık.

• İzmir Hava Durumu: 23°C / 36°C — Az bulutlu ve açık.

25 Ağustos İl İl Hava Durumu ve Sıcaklık Değerleri

Marmara Bölgesi

• Bursa: 20°C / 34°C — Parçalı ve az bulutlu

• Çanakkale: 23°C / 35°C — Parçalı ve az bulutlu

• İstanbul: 23°C / 31°C — Parçalı ve az bulutlu

• Kırklareli: 20°C / 33°C — Parçalı ve az bulutlu

Ege Bölgesi

• Denizli: 25°C / 40°C — Parçalı ve az bulutlu

• İzmir: 23°C / 36°C — Az bulutlu ve açık

• Muğla: 23°C / 38°C — Az bulutlu ve açık

• Uşak: 18°C / 35°C — Parçalı ve az bulutlu

Akdeniz Bölgesi

• Adana: 26°C / 36°C — Parçalı ve az bulutlu; kuzey kesimleri öğle saatlerinde yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

• Antalya: 26°C / 35°C — Az bulutlu ve açık

• Burdur: 20°C / 37°C — Az bulutlu

• Hatay: 26°C / 33°C — Parçalı ve az bulutlu; kıyı kesimleri gece saatlerinden itibaren yerel sağanak yağışlı

İç Anadolu Bölgesi

• Ankara: 18°C / 32°C — Az bulutlu

• Eskişehir: 17°C / 34°C — Az bulutlu

• Konya: 20°C / 32°C — Az bulutlu

• Nevşehir: 14°C / 29°C — Parçalı ve az bulutlu

Batı Karadeniz Bölgesi

• Bolu: 16°C / 33°C — Parçalı ve az bulutlu

• Düzce: 20°C / 34°C — Parçalı ve az bulutlu

• Sinop: 21°C / 31°C — Parçalı ve az bulutlu

• Zonguldak: 20°C / 29°C — Parçalı ve az bulutlu (Kuvvetli rüzgar bekleniyor)

Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi

• Amasya: 20°C / 31°C — Parçalı bulutlu

• Rize: 23°C / 28°C — Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı ve yerel gök gürültülü sağanak yağışlı

• Samsun: 21°C / 30°C — Parçalı ve çok bulutlu, yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

• Trabzon: 24°C / 28°C — Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı ve yerel gök gürültülü sağanak yağışlı

Doğu Anadolu Bölgesi

• Erzurum: 13°C / 30°C — Parçalı bulutlu

• Kars: 13°C / 28°C — Parçalı ve az bulutlu; öğle saatlerinde yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

• Malatya: 19°C / 35°C — Parçalı ve az bulutlu

• Van: 15°C / 30°C — Parçalı ve az bulutlu

Güneydoğu Anadolu Bölgesi

• Diyarbakır: 21°C / 38°C — Az bulutlu ve açık

• Gaziantep: 23°C / 37°C — Az bulutlu ve açık

• Mardin: 25°C / 35°C — Az bulutlu ve açık

• Şanlıurfa: 24°C / 38°C — Az bulutlu ve açık

YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ

YÖNETMELİK

–– Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Öğrenme ve Öğretme Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği

TEBLİĞ

–– Ambulans ve Acil Bakım Teknikerleri ile Acil Tıp Teknisyenlerinin Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Tebliğ

İLÂN BÖLÜMÜ

a - Artırma, Eksiltme ve İhale İlânları

b - Çeşitli İlânlar

– T.C. Merkez Bankasınca Belirlenen Döviz Kurları ve Devlet İç Borçlanma Senetlerinin Günlük Değerleri

Tekin, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, programın iki hafta halinde uygulanacağını belirtti. Buna göre öğretmenler, 1-4 Eylül tarihleri arasında gerçekleştirilecek mesleki çalışmalara çevrim içi olarak katılacak.

Programın 7-11 Eylül tarihlerini kapsayan ikinci haftası ise yüz yüze gerçekleştirilecek.

Bakan Tekin, mesleki çalışma programının eğitim camiası için hayırlı olmasını temenni ederek, yeni eğitim öğretim yılına hazırlanan öğretmenlere çalışmalarında başarı ve kolaylık diledi.

Mina Solak, Lidya Pınar, Esin Bahat, Hilal Yelekçi, Zeynep Sude Oktay (Zoktay) ve Sueda Uluca, bundan böyle Grammy Ödülleri’nin adaylık ve kazananların belirlenmesine yönelik süreçlerinde oy kullanabilecek.

Türk müzisyenlerin Recording Academy bünyesindeki temsili de böylece genişlemeye devam ediyor. Daha önce Hadise, Edis, Mabel Matiz ve Toygar Işıklı gibi Türkiye’den önemli isimlerin yer aldığı listeye Manifest’in altı üyesinin birden eklenmesi, grup adına dikkat çekici bir uluslararası başarı olarak öne çıktı.

Türkiye’de kısa sürede müzik dünyasının en çok konuşulan gruplarından biri haline gelen Manifest, bu gelişmeyle birlikte Grammy’nin karar süreçlerinde söz sahibi olacak Türk müzisyenler arasındaki yerini de aldı.

"Bugün, Katar Dış Ticaretten Sorumlu Devlet Bakanı Sayın Dr. Ahmed El-Seyid ve geniş resmi heyetini Ticaret Bakanlığımızda ağırladık. Görüşmemizde, ülkelerimiz arasındaki ticaret ve yatırım ilişkilerinin geliştirilmesi, karşılıklı ticaret hacmimizin 5 milyar dolar hedefine ulaştırılması, müteahhitlik sektöründeki iş birliğimizin güçlendirilmesi ve gümrük alanındaki işbirliğimizin geliştirilmesi hususlarını ele aldık. Ayrıca, Türkiye-Katar II. Dönem JETCO Toplantısı’nın yakın zamanda gerçekleştirilmesi konusunda karşılıklı irademizi teyit ettik. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın çizmiş olduğu hedefler doğrultusunda, Türkiye ile Katar arasındaki güçlü ekonomik ve ticari ortaklığı somut projeler ve yeni iş birliği alanlarıyla daha ileri taşımaya devam edeceğiz."

Bakkalcıoğlu ve meclis üyelerinin parti üyeliği, YENİ Parti Bozüyük İlçe Başkanlığı’nda düzenlenen programla gerçekleştirildi. Böylece Bakkalcıoğlu, CHP’den ayrılmasının ardından siyasi yoluna YENİ Parti çatısı altında devam etme kararı aldı.

Bozüyük Belediye Başkanı Mehmet Talat Bakkalcıoğlu, yaptığı yazılı açıklamada ilçede birlik ve beraberliğin önemine vurgu yaptı.

Bakkalcıoğlu açıklamasında, “Bozüyük’te güçlü ve kararlı adımlarla büyümeye, birlik ve beraberlik içerisinde yolumuza devam ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Bakkalcıoğlu’nun YENİ Parti’ye geçişiyle birlikte Bilecik il genelinde CHP’li belediye kalmadı. Bozüyük Belediye Başkanı ve belediye meclis üyelerinin parti değişikliği, kentteki siyasi dengeler açısından da dikkat çeken bir gelişme oldu.

Ev sahibi ekibe galibiyeti getiren golleri 16. dakikada Berkan Kutlu ve 87. dakikada Maglica kaydetti. Kocaelispor, karşılaşma boyunca skoru koruyarak mücadeleden üç puanla ayrıldı.

Bu sonuçla Kocaelispor puanını 3’e yükseltirken, Amedspor ligdeki ilk mağlubiyetini aldı ve 3 puanda kaldı.

Kocaelispor, ligin 3. haftasında deplasmanda Konyaspor ile karşılaşacak. Amedspor ise sahasında Trabzonspor’u konuk edecek.

Edinilen bilgilere göre, Gönen-Bandırma yolu üzerindeki Buğdaylı Mahallesi yol kenarında bulunan otluk alanda henüz belirlenemeyen bir nedenle yangın çıktı. Alevlerin çiftliğe doğru ilerlemesi üzerine bölgeye itfaiye ekipleri sevk edildi.

İhbarın ardından Gönen İtfaiye Grup Amirliği’nden 3 araç ve 6 personel olay yerine gönderildi. Yangın söndürme çalışmalarına itfaiye ekiplerinin yanı sıra orman arazözü, Gönen Belediyesi’ne ait 1 tanker ve 1 iş makinesi, BASKİ’ye ait 1 tanker ile köylere ait 4 tanker destek verdi. Köy halkı da söndürme çalışmalarına katıldı.

Olay yerine ulaşan itfaiye ekipleri, yol kenarındaki otluk alanın alevli şekilde yandığını ve yangın bölgesine yaklaşık 100 metre uzaklıktaki çiftlikte istiflenen samanlardan da yoğun duman yükseldiğini belirledi.

Yangında, her biri yaklaşık 350 kilogram ağırlığında olan 250 büyük boy saman balyası yanarak kullanılamaz hale geldi. Toplamda yaklaşık 90 ton samanın kül olduğu yangının çıkış nedeninin belirlenmesi için inceleme başlatıldı.

Adalet Bakan Yardımcısı ve HSK Üyesi Can Tuncay'ın başkanlık ettiği toplantıya; HSK Genel Sekreteri Ahmet Uğuz, Bilgi İşlem Genel Müdürü Mehmet Murat Tuzcu, Personel Genel Müdürü Cahit Cihad Sarı ve projede görev alan personel katıldı.

Toplantıda, Alo Adalet Hattı'nın uygulamaya geçirilmesi kapsamında yürütülecek idari ve teknik çalışmaların yanı sıra kurumlar arasındaki koordinasyon süreçleri ele alındı.

Bakanlık tarafından yapılan değerlendirmede, proje ile adalet hizmetlerinin daha etkin ve erişilebilir hale getirilmesine katkı sağlayacak yeni bir modelin adalet sistemine kazandırılmasının amaçlandığı belirtildi.

Karşılaşmanın ilk seti karşılıklı hatalarla başladı. Mücadelede zaman zaman ritim bulmakta zorlanan ay-yıldızlı ekip, Macaristan'ın 18-16 öne geçmesinin ardından başantrenör Daniele Santarelli'nin molasıyla toparlandı. Bozoki-Szedmak'ın smaç hatasıyla 21-21'de eşitliği sağlayan Türkiye, Vargas'ın servis turunda etkili oldu ve çekişmeli geçen seti 26-24 kazanarak 1-0 öne geçti.

İkinci sette de karşılıklı sayılar yaşanırken, Vargas'ın etkili oyunuyla üstünlüğünü artıran milliler, rakibine fazla fırsat vermedi. Türkiye, seti 25-21 kazanarak maçta durumu 2-0'a getirdi.

Üçüncü sete de hızlı başlayan Filenin Sultanları, 10-7'lik üstünlüğün ardından Macaristan'ı molaya zorladı. Mola sonrasında oyunun kontrolünü tamamen eline alan milliler, özellikle bloklarda etkili bir performans sergiledi. Türkiye, üçüncü seti 25-14 kazanarak karşılaşmadan 3-0 galip ayrıldı.

Türkiye Voleybol Federasyonu Başkanı Mehmet Akif Üstündağ ile Türkiye Milli Paralimpik Komitesi Başkanı Murat Aksu da mücadeleyi tribünden takip etti.

Filenin Sultanları, Avrupa Şampiyonası'ndaki dördüncü maçında 26 Ağustos Çarşamba günü saat 19.00'da Almanya ile karşı karşıya gelecek.

"Türkiye'nin değişimine inanarak çıktığımız bu yolda, milletimizin güçlü desteği büyüyerek devam ediyor. YENİ Parti'nin dayanışma kampanyasında 26 gün içerisinde 147.109 bağışçımız, yeni kayıt olan üyelerimizle birlikte toplam 477.203.229 TL bağış ve aidat desteği sağlamıştır. Bu katkı, Türkiye'nin yarınlarına duyulan umudun, değişime olan inancın ve ortak geleceğimize sahip çıkma iradesinin ifadesi, Türkiye'nin yarınları için Yeni Parti’ye duyulan güvenin göstergesidir. Milletimizin desteğiyle büyüyen YENİ Parti, Türkiye'de değişime inanan milyonların sesi olmaya devam edecek. Bu büyük yürüyüşe bizimle yol yürüyen tüm vatandaşlarımıza yürekten teşekkür ediyoruz."

Yüceer, CHP'den ayrılırken Cumhuriyet Halk Partisi'nin kuruluşundan bugüne taşıdığı değerleri koruyacağını vurguladı. Siyasetin kişiler ve makamlar üzerinden değil, ilkeler, değerler ve millet iradesi üzerinden yürütülmesi gerektiğini ifade eden Yüceer, yeni bir siyasi yola çıktığını duyurdu.

Yüceer'in istifasının ardından Yeni Parti'deki belediye başkanı sayısının 245'e yükseldiği ifade edildi. Yeni Parti Sözcüsü Zeynel Emre de bugün yaptığı açıklamada partisinin belediye sayısının 244'e ulaştığını açıklamıştı. Geçtiğimiz hafta ise Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey ile Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Ayşe Ünlüce'nin CHP'den istifa ettiği belirtilmişti.

Yüceer, açıklamasında “butlan anlayışı” üzerinden örgütün iradesinin ve seçilmişlerin meşruiyetinin gölgelenmesine karşı çıktığını belirterek, Tekirdağ'a hizmet etmeye devam edeceğini söyledi.

Candan Yüceer'in açıklamasının tamamı şöyle:

"18 yıldır üyesi olduğum, birlikte mücadele ettiğim, birçok kademede emek verdiğim partimden, baba ocağımdan istemeden ve zorunlu olarak ayrılıyorum. Bu benim hayatımda aldığım en zor kararlardan biri. Ancak bugün karşı karşıya olduğumuz mesele bir kişinin ya da bir grubun meselesi değildir. Mesele, seçilmiş iradenin yok sayılmasıdır. Mesele, yıllarca emek veren örgütümüz ve parti üyelerimizin iradesinin hiçe sayılmasıdır. Mesele, milletin sandıkta ortaya koyduğu açık talebin görmezden gelinmesidir. Oysa bir siyasi partinin en büyük gücü üyeleri, örgütü, delegeleri ve sandıkta ortaya çıkan iradesidir. Benim itirazım tam olarak bunadır. Butlan anlayışıyla örgütümüzün iradesine, üyelerimizin tercihine ve seçilmişlerin meşruiyetine gölge düşürülmesine sessiz kalmayacağım. Benim için siyaset, kişilere, makamlara ya da koltuklara değil, ilkelere, değerlere ve milletin iradesine bağlılıktır. Örgütün, seçilmişlerin, üyelerin ve milletin iradesi yok sayılamaz.

Bugün 20 yıllık emeğimi, mücadelemi, yol arkadaşlarımı ve Cumhuriyet Halk Partisi’nin kuruluşundan bugüne taşıdığı değerleri kalbimde taşıyarak YENİ bir yola çıkıyorum. Bu karar benim için bir vazgeçiş değil, inandığım değerleri, mücadeleyi ve hedefleri yaşatma kararıdır. Partimizin kuruluş ruhuna sahip çıkarak cumhuriyetimizin geleceği için yeni bir yola çıkıyoruz. Mustafa Kemal Atatürk’ün yolunda, cumhuriyetimizin ışığında demokrasiye, hukuka, özgürlüğe ve milletin iradesine sahip çıkarak, geçmişten aldığımız güçle, geleceğe duyduğumuz inançla yeni ve güzel günlere hep birlikte yürüyoruz.

“Güzel günler gelmez bize, biz güzel günlere yürümedikçe.” Bu nedenle bugün güzel günlere yürümeyi seçiyorum. Bu bir son değil, bir vazgeçiş hiç değil. Mücadeleyi yaşatma ve geleceğe taşıma kararıdır. Dün olduğu gibi bugün de Atatürk’ün yolunda, demokrasinin yanında, milletin iradesinin arkasında olacağım. Tekirdağıma olan sevgim ve bu güzel şehre hizmet etme sorumluluğum, her zaman yolumu aydınlatacak. Mavi gözlü şehrim için çalışmaya, hemşehrilerimin yanında ve sesi olmaya devam edeceğim. Tekirdağ’ın yarınları için mücadelemden vazgeçmeyeceğim. Çünkü benim sevdam da, sorumluluğum da Tekirdağ. Allah yardımcımız, yolumuz her daim açık olsun."

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Peki, Ağustos 2026 döneminde en yüksek emekli promosyonunu hangi banka veriyor? Bankaların nakit promosyonları ile ek ödül kampanyalarında hangi koşullar aranıyor? İşte banka banka güncel promosyon tutarları...

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Süper Lig'de yeni sezon hazırlıkları tüm hızıyla sürerken, şampiyonluk parolasıyla yola çıkan Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Trabzonspor, kadrolarını dünya yıldızlarıyla güçlendirmeye devam ediyor. Milyonlarca taraftarın gözü kulağı son dakika transfer gelişmelerine çevrilmiş durumdayken, Avrupa devlerinden Süper Lig'e uzanan transfer trafiği de hız kazandı. Nathan Ake'den Mason Greenwood'a, Leandro Trossard'dan Vedat Muriç'e kadar yeşil sahalarda fırtına gibi esecek birçok önemli yetenek, yeni sezonda formalarını giymeye hazırlanıyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!