Etkinliğin açılışında konuşan yazar, eleştirmen Ümit Yaşar Gözüm, CerModern’in dijital salonunda ilk kez bu tür bir etkinlik gerçekleştirildiğini belirtti. Hafta sonunda Emin Antik Sanat Merkezi’nde açılışı yapılan sergiye de değinen Gözüm, iki ayrı salonda eş zamanlı gerçekleştirilen serginin Anadolu mitolojisi ile Türk mitolojisinin buluşması açısından bir ilk olduğunu söyledi.

“Masallar aklın yolunu gösteriyor”

Masalların ve mitolojinin tarih boyunca toplumların kültürel hafızasının oluşmasındaki rolüne dikkat çeken Gözüm, sözlü kültürün önemini vurguladı. Masalların yalnızca çocuklara anlatılan hikâyeler olmadığını belirten Gözüm, onların insanlığa aklın yolunu gösterdiğini ifade etti.

Masalların doğa, insan, kadın, çocuk, sevgi ve aşkı anlattığını dile getiren Gözüm, doğanın insanlık açısından ruhsal bir yapı taşıdığını söyledi. Ancak günümüzde doğanın ve çevrenin yeterince korunamadığına da dikkat çekti.

Gözüm, Türk Dünyasının “masal dedesi” olarak tanımlanan ve Kardeş Masallar kitaplarının yazarı Yücel Feyzioğlu’nun zengin masal çalışmalarına da değindi.

Günümüzde dijitalleşme ve yapay zekâ ile birlikte büyük bir kültürel aşınma yaşandığını belirten ve artık “frene basılması” gerektiğini söyleyen Gözüm, Manisa’da yaşanan okul saldırısına da değinerek, çocukların ve gençlerin kültürel aşınmadan korunmasının önemine işaret etti.

Feyzioğlu: Türk mitolojisinin kadın kahramanı

Daha sonra söz alan ve “Masal Dede” olarak tanıtılan Yücel Feyzioğlu, ekranda yer alan, belgeselde de gösterilen “Kardeş Masallar” dizisindeki “Tomris Ana” kitabındaki kadın figüre işaret eden Feyzioğlu “Dünyada bu kadın kadar tanınan biri yok. Türk mitolojisinin bir kahramanıdır” dedi.

1974’ten bu yana Türk kültürünün masallarını ve mitolojisini derlediğini belirten Feyzioğlu, Orta Asya’ya yaptığı bir gezi sırasında yaşadığı bir anısını da izleyicilerle paylaştı.

Masallar canlandırıldı

Konuşmaların ardından Feyzioğlu’nun masal kitaplarından seçilen ve Mustafa Delioğlu’nun çizimleriyle hazırlanan masalların canlandırıldığı belgesel film gösterildi.

Masallar ortak hafızayı taşıyor

Çizgilerle masalların anlatıldığı belgeselde, masalların yalnızca çocukluk dünyasının değil, toplumların ortak hafızasının önemli bir parçası olduğu vurgulandı.

“Türk Dünyası Masalları”nın binlerce yıllık kültürel mirasın, mitlerin ve düşlerin günümüze taşınmasını sağladığı belirtilen belgeselde, masalların insanlara kim olduklarını, nereden geldiklerini ve nereye yürüdüklerini hatırlatan bir kültürel miras olduğu ifade edildi.

Belgeselde, masalların doğa, insan ve toplum arasındaki ilişkiyi anlattığı; aile ve toplumsal değerleri aktardığı belirtilirken, Türk mitolojisinin de Göktürklerden Hunlara, Uygurlardan Selçuklulara ve Osmanlılardan Cumhuriyet'e uzanan geniş bir coğrafyada şekillenen kadim bir kültürel evren olduğu vurgulandı.

“Bir millet, masallarını kaybettiğinde köklerini de kaybeder”

Belgeselde ve tanıtım metinlerinde, kültürün yalnızca hatırlananlardan değil, unutulanlardan da oluştuğuna dikkat çekilerek, Türk mitolojisinin yalnızca Orta Asya’nın efsanelerinden ibaret olmadığı; Türk halklarının ortak ruhuna kazınmış, farkında olmadan solunan bir miras ifade edildi.

Masalların ve mitolojinin sanat yoluyla yeniden yorumlanmasının kültürel aidiyeti güçlendireceği, Türk devletleri arasındaki kültür birliğini ve turizmi geliştireceği, ortak üretim ve etkileşimi artıracağı da ifade edilen belgeselde, “Her halk, kendi masalında yeniden doğar” anlayışı öne çıkarılarak, mitolojinin insanın ve toplumun kendisini yeniden kurma cesareti olduğu vurgulandı.

Belgesel film gösteriminin ardından ise sanatçılar Kardeş Masallar’dan seçkiler sundular. Müzik eşliğinde; Yücel Feyzioğlu’nun Asena adlı masalını Gönül Akın, Sultan Serdar Doksöz ve Ümmühan Öztürk anlattı.

Yine Yücel Feyzioğlu’nun Turna Kız ile Değirmenci adlı masalını Mehtap İnan, Salih Erayabakan ve Tülay Altındağ anlattı. Masal anlatıları, Türk Halk Müziği sanatçısı Gürbüz Gözüm ve Yan Flüt Sanatçısı Bilge Şahiner’in müzikleri eşliğinde izleyicilerin beğenileri ile karşılandı.

Çeyrek final eşleşmelerinde Belçika'yı deviren Slovenya ile son dünya şampiyonu ev sahibi İtalya'yı beş setlik dev maçta saf dışı bırakan Finlandiya, şampiyonluk yolunda son dört takım arasına girdi.

Slovenya dört sette turladı, Polonya ile eşleşti

Günün ilk çeyrek final mücadelesinde dünya sıralamasının 6. basamağında yer alan Slovenya ile Belçika karşı karşıya geldi. Mücadeleye etkili servisler ve dengeli hücum organizasyonlarıyla başlayan Slovenler, 25-22 ve 25-22'lik setlerle 2-0 öne geçti. Üçüncü seti 20-25 kaybeden Slovenya, dördüncü sette oyuna tamamen ağırlığını koyarak seti 25-13, maçı da 3-1 kazandı.

Üst üste dördüncü kez Avrupa Şampiyonası'nda yarı finale kalma başarısı gösteren Slovenya, 25 Eylül Cuma günü oynanacak yarı finalde dünya 1 numarası Polonya ile kozlarını paylaşacak.

Torino'da dev sürpriz: Finlandiya son dünya şampiyonu İtalya'yı saf dışı bıraktı

Torino'daki günün kapanış mücadelesi ise tarihi bir çekişmeye sahne oldu. Kendi seyircisi önünde sahaya çıkan son dünya şampiyonu İtalya, Finlandiya karşısında ilk seti 25-21 alarak öne geçti. Ancak pes etmeyen Finlandiya, hücumda Jokela ve Luka Marttila'nın skorer performansıyla üst üste iki seti 28-26 ve 25-16 kazanarak skoru 2-1'e getirdi. Dördüncü seti 25-20 alan İtalya maçı karar setine taşıdı.

Büyük bir gerilime sahne olan tie-break setinde hata sayısını düşüren ve 12-12 eşitliğin ardından kritik sayılar üreten Finlandiya, seti 15-13, karşılaşmayı da 3-2 kazanarak ev sahibini turnuvanın dışına itti. Finlandiya yarı final etabında olimpiyat şampiyonu Fransa'nın rakibi oldu.

Final Four Heyecanı Milano'da yaşanacak

Avrupa voleybolunun zirvesini belirleyecek Final Four karşılaşmaları İtalya'nın Milano kentine taşınacak. Yarı final müsabakaları 25 Eylül Cuma günü Milano'da oynanacak. Şampiyonanın üçüncülük ve kupa maçı ise 26 Eylül Cumartesi günü yine Milano'da gerçekleştirilerek 2026 Avrupa Şampiyonu ilan edilecek.

Konsey üyelerine hitap eden Kratsios, süper zekayı kontrol altına alma gerekçesiyle uluslararası diyalog zeminlerinin bağlayıcı bir küresel yönetişim modeline evrilmesine izin vermeyeceklerini kaydetti. Washington'ın inovasyon süreçlerini güvenli ve sorumlu biçimde ilerletmek için gereken ulusal adımları zaten attığını ifade eden ABD'li yetkili, yapay zeka çalışmalarının durdurulması, yavaşlatılması ya da uluslararası bürokratik yapılar eliyle sınırlandırılması yönündeki taleplerin hiçbir somut dayanağının bulunmadığını savundu.

"Biz kendi halkımız için düzenleme yaparız, siz de aynısını yapmalısınız"

Teknoloji egemenliğinin doğrudan ulusal parlamentoların ve halkın iradesinde olması gerektiğini belirten Kratsios, küresel dayatmalar yerine yerel regülasyon modelini işaret etti. Konuşmasında açık bir çağrıda bulunan Direktör Kratsios, "ABD, süper zekayı kontrol etmeyi amaçlayan küreselci bir sistem oluşturulmasına yönelik her türlü girişimi tamamen reddetmektedir. ABD halkının temsilcileri, ABD halkı adına yasa ve düzenlemeler yapacak. Siz de kendi halkınız için aynısını yapmalısınız" dedi.

Yapay zekanın sunduğu devasa potansiyelin küresel refaha dönüştürülebilmesi için merkeziyetçi kısıtlamaların terk edilmesi gerektiğini vurgulayan Kratsios, çözümün ulusal altyapılar üzerine kurulu, egemen sınırları tanıyan, açık ve iş birliğine dayalı bir teknoloji ekosisteminden geçtiğini dile getirdi.

Trump "Süper Zeka" çağını işaret etmiş ve Çin ile rekabete değinmişti

BMGK salonundaki bu çıkış, ABD Başkanı Donald Trump’ın BM 81. Genel Kurulu kürsüsünden verdiği mesajların ardından geldi. Trump, Genel Kurul'daki hitabında yapay zeka devrinin hızla evrilerek yerini "süper zeka" çağına bıraktığını belirtmiş ve tüm dünya ülkelerinin bu derin teknolojik dönüşüme hazırlıklı olması gerektiğini ifade etmişti.

Beyaz Saray ve federal yönetim kademelerinde bundan sonraki süreçte "süper zeka" terminolojisinin resmi olarak kullanılacağını açıklayan Trump, bu alanda Çin ile amansız bir küresel liderlik yarışı içinde olduklarını ve Washington'ın bu yarışta hiçbir engele takılmadan lider kalmayı sürdüreceğini vurgulamıştı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Başkan Trump’ın BM etkinlikleri kapsamında düzenlenen resmi yemekte gerçekleştirdikleri teması değerlendiren Büyükelçi Barrack, görüşmenin fevkalade geçtiğini kaydetti. İki liderin birbirlerine derin bir saygı duyduğunu ve aralarında yüksek bir uyum bulunduğunu belirten Barrack, farklı kültürel kökenlerden gelmelerine rağmen liderlik tarzlarının büyük benzerlikler taşıdığını ve bu durumun iki ülke arasındaki diplomatik süreçleri son derece kolaylaştırdığını vurguladı.

"Zor zamanlarda gerçek dostun kim olduğunu anlarsınız"

Bölgesel krizlerin yoğunlaştığı dönemlerde Türkiye’nin sergilediği tutuma değinen Barrack, Türkiye'nin zor zamanlarda ABD'nin büyük bir dostu olduğunu kanıtladığını ifade etti. İki liderin BM haftasında ayrıca resmi bir baş başa görüşme gerçekleştirmemesine ilişkin soruyu yanıtlayan Büyükelçi, bölgedeki hassas ve hareketli tablonun ortasında liderlerin zaten sürekli ve doğrudan temas halinde olduklarını, bu nedenle her an yeni bir masaya ihtiyaç duymaksızın işleyen kesintisiz bir iletişim mekanizmasının bulunduğunu dile getirdi.

Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerin güncel seyrine ilişkin "Hiç bu kadar iyi olmamıştı" değerlendirmesinde bulunan Barrack, liderlerin birbirlerine duyduğu sempatinin sahadaki diplomasiye pozitif yansıdığını ifade etti.

F-35 ve S-400 dosyası da gündeme geldi

Masada bekleyen S-400 hava savunma sistemi ve F-35 savaş uçağı programına dair soruları da yanıtlayan Tom Barrack, ABD Kongresi’nin bu başlıklar üzerinde çalıştığını belirtti. ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) ile Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA) kapsamındaki yasal prosedürlerin ve teknik düzenlemelerin zaman aldığını ifade eden Barrack, savunma alanındaki stratejik ortaklığın değerinin altını çizdi. Türkiye'nin NATO'nun en büyük ikinci ordusuna sahip olduğunu hatırlatan Büyükelçi, bölgesel güvenliğin ve tüm ittifak mimarisinin korunmasında Türkiye’ye duyulan güvenin tam olduğunu kaydetti.

"Daha fazla görüşme yapıyoruz"

Washington ile Tahran hattında yürütülen temaslara ve diplomasi trafiğine de değinen Tom Barrack, barış görüşmelerinde her fırsatta iletişimi genişletme gayretinde olduklarını açıkladı. Bölgenin artık kalıcı bir huzur iklimine hazır olduğunu söyleyen Barrack, Türkiye'nin barış çabalarındaki kilit rolünü şu sözlerle anlattı:

"Daha fazla görüşme yapıyoruz ki bu da hepimiz için doğru olan şey. Türkiye bu süreçte çok etkili oldu, her iki tarafla da harika bir ilişkiye sahipler ve kültürü anlıyorlar, bu yüzden umutluyuz. Ama bu bir süreç, sadece bir olay değil. Başka seçeneğimiz yok. Bence herkes hazır. Bölge hazır. Amerika barışa yardım etmeye hazır."

ABD topraklarına son ziyaretini 2015 yılında gerçekleştiren Şi, uçaktan inişinde yaptığı yazılı açıklamada Pekin ile Washington hattında rekabet yerine iş birliğinin öne çıkması gerektiği mesajını verdi. Çin lideri, "Çin halkının büyük dirilişi" ile "Amerika'yı yeniden büyük yapma" vizyonlarının birbirini dışlamadığını, aksine yan yana yürüyerek küresel refaha katkı sunabileceğini vurguladı. Şi ayrıca, iş birliğini temel alan, yapıcı ve stratejik bir istikrar ilişkisi inşa etmek istediklerini kaydetti.

Gümrük tarifeleri, teknoloji ve nadir elementler konuşulacak

İki lider, Türkiye saati ile 19.00'da ikili görüşmeler için bir araya gelecek. Görüşmenin ana gündem maddeleri arasında karşılıklı gümrük tarifeleri, teknoloji transferi kısıtlamaları ve Pekin yönetiminin nadir toprak elementleri ihracatına yönelik uyguladığı denetimler gibi süregelen ticari pürüzler yer alıyor.

Liderlerin, ekonomik ve ticari başlıklarda daha önce varılan geçici uzlaşıları koruyarak ikili ilişkilerde öngörülebilir bir istikrar zemini yakalamaya çalışacağı belirtiliyor. Donald Trump’ın geçtiğimiz mayıs ayında Çin’e gerçekleştirdiği resmi ziyarette; ticaret ve yatırım konseylerinin kurulması, belirli ürün gruplarında tarife indirimlerinin ele alınması ve Çin’in ABD menşeli yolcu uçaklarını satın alması gibi kritik başlıklarda mutabakata varılmıştı. Washington'daki müzakerelerde bu kazanımların kalıcı hale getirilmesi hedefleniyor.

İran yaptırımları, boğazlar güvenliği ve yapay zekada rekabet gündemde

Tarihi zirvenin küresel jeopolitik ayağını Orta Doğu’daki çatışmalar ve enerji güvenliği oluşturuyor. İran eksenli gelişmeler ile Hürmüz ve Babülmendeb boğazlarındaki deniz taşımacılığının aksama riski, dünya enerji piyasaları açısından masadaki en hassas başlıklar arasında bulunuyor. Beyaz Saray yönetiminin Rusya ve İran’a yönelik yaptırım çemberini genişletme yönündeki adımlarının, Çin ile yürütülen ekonomik temasların seyrine doğrudan etki etmesi bekleniyor.

Zirvenin bir diğer stratejik başlığı ise yapay zeka güvenliği olacak. Washington ile Pekin yönetimlerinin, kontrolsüz yapay zeka teknolojilerinin yaratabileceği güvenlik risklerine karşı ortak bilgi paylaşımı ve erken uyarı mekanizmalarını içeren kurumsal bir "yapay zeka diyaloğu" başlatması öngörülüyor.

Buna karşın iki başkentin konuya yaklaşımında belirgin farklar bulunuyor. ABD tarafı güvenlik tehditlerinin sınırlandırılması ve operasyonel risklerin kontrol altına alınmasına öncelik verirken, Çin daha geniş kapsamlı bir küresel yönetişim modeli kurulmasını savunuyor. Diğer taraftan, Amerikalı yapay zeka şirketlerinin, Çinli rakiplerinin "veri damıtma" (distillation) yöntemiyle kendi büyük dil modellerinden izinsiz veri çektiğini öne sürerek Washington yönetimine yasal ve ticari önlemler alınması yönünde yaptığı baskılar da kritik zirvenin perde arkasındaki temel dinamiklerden biri olarak dikkat çekiyor.

Farklı siyasi görüşlerin zenginlik olduğunu ancak vatan aidiyetinin tartışılmaz bir zemin teşkil ettiğini belirten Erdoğan, "Biz hangi görüşe sahip olursa olsun ihanet çukuruna düşmediği sürece tüm vatandaşlarımızın başarılarıyla iftihar ediyoruz" mesajını verdi.

"Hudutları ve coğrafyaları aşan büyük bir kardeşlik var"

New York'ta Amerika'nın farklı eyaletlerinden gelen Türk, soydaş ve Müslüman temsilcilerle bir araya gelmekten büyük bir bahtiyarlık duyduğunu ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, Gotham Hall'daki atmosferin tarihsel köklerine dikkat çekerek şunları söyledi:

"Bir defa şunu tüm samimiyetimle ifade etmek isterim, Amerika'da yaşayan Türk ve Amerikan Müslüman toplumunu buluşturan bu salonda pasaportların, sınırların ve coğrafyaların ötesinde bir kardeşlik var. Burada müşterek bir vicdan, birbirimizin derdiyle dertlenmeyi ve dayanışmayı besleyen yüce bir ruh var. Burada, Türk Teavün Cemiyeti'nden Hars Cemiyeti'ne Gülcemal Vapuru'yla bu topraklara ulaşan ilk nesillerden Amerika'nın dört bir yanında kök salmış güçlü millet varlığımıza kadar uzanan köklü bir mirasın taşıyıcıları var. Bu salonda muhabbet var. Hudutları ve kültürleri aşan büyük bir kardeşlik var. Bu salonda hepimize güven veren muhteşem bir dayanışma iklimi var. Türkiye Cumhurbaşkanı olarak bu salonda vücut bulan kardeşlik ruhunun bir parçası, bir üyesi olmaktan büyük bir memnuniyet duyuyorum."

Bu güçlü aidiyetin omuzlara ciddi sorumluluklar yüklediğini dile getiren Erdoğan, "Çünkü kardeşler, birbirlerine destek olurlar. Kardeşler, birbirlerinin hukukuna riayet ederler. Kardeşler, birbirleri arasında köken ayrımı, gelir ayrımı, dil, kültür, renk ayrımı yapmazlar. Kardeşler görüş farklılıkları sebebiyle kendi aralarında duvar örmezler" dedi.

"Müslüman Müslümanın kardeşidir, ona yalan söylemez, sahipsiz bırakmaz"

İslam dininin kardeşlik ahlakına vurgu yapan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Hazreti Peygamber'in hadis-i şerifini hatırlatarak şu ifadeleri kullandı:

"Alemlere rahmet olarak gönderilen Hazreti Peygamber'in kardeşliğimizi tarif eden şu hadis-i şerifini özellikle hatırlatmak istiyorum: 'Müslüman Müslümanın kardeşidir. Ona hıyanet etmez, yalan söylemez ve onu sahipsiz bırakmaz. Müslümanın her şeyi, malı, ırzı, kanı Müslümana haramdır.' Takva işte burada kalptedir. Bir kişiye, Müslüman kardeşine hakaret etmesi kötülük olarak yeter, evet, meselenin özü işte budur."

ABD'deki Türk ve Müslüman toplumunun kurumsal bir güç merkezine dönüştüğünü kaydeden Erdoğan, "Bugün Amerika'da Türk, soydaş ve Müslüman toplumlarının ulaştığı noktaya baktığımızda önemli bir insan kaynağı, ciddi bir tecrübe ve giderek büyüyen bir kurumsal kapasite görüyoruz. İş dünyasında, bilimde, akademide, sağlıkta, hukukta ve teknolojide çok kıymetli başarılara imza atan Türkler bulunuyor. Profesör Doktor Aziz Sancar gibi bilim dünyasında açtıkları çığırla insanlığın tekamülüne vesile olan değerlerimiz var" şeklinde konuştu.

"Sizler Türkiye'nin tabii elçilerisiniz"

Yurt dışında yaşayan vatandaşların ve Türkiye dostlarının yürüttüğü kamu diplomasisinin önemini anlatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Biz hangi görüşe sahip olursa olsun ihanet çukuruna düşmediği sürece tüm vatandaşlarımızın başarılarıyla iftihar ediyoruz. Yaşadıkları her yerde Türkiye'nin sesini, birikimini ve değerlerini en güzel şekilde temsil eden, ülkemizle Amerika arasındaki dostluğun güçlenmesi için emek veren tüm vatandaşlarımıza teşekkür ediyorum. Sizler ortaya koyduğunuz başarılarla, kurduğunuz dostluklarla, içinde yaşadığınız topluma yaptığınız katkılarla Türkiye'nin tabii elçilerisiniz. Şüphesiz bu gönül halkası yalnızca vatandaşlarımızdan ibaret değildir. Türk vatandaşı olmadığı halde Türkiye'ye ve milletimize samimi bir muhabbet besleyen, Türk milletine yönelik ön yargılara ve haksızlıklara karşı sözünü esirgemeyen dostlarımızın varlığını da çok önemsiyoruz. Soydaşlarımızdan Amerikan Müslüman toplumuna, Türkiye ile gönül bağı kurmuş bütün dostlarımıza uzanan bu geniş dayanışma ağı bizim için çok kıymetlidir. Türkiye'nin dostluğunu çoğaltan, ülkemizin daha doğru anlaşılmasına katkı sunan ve ihtiyaç duyduğumuz zamanlarda dayanışmasını gösteren bütün dostlarımıza sizlerin huzurunda en kalbi şükranlarımı sunuyorum."

"Köklerini inkar etmeyi dayatan bir anlayışı kabul etmiyoruz"

Konuşmasında göçmen politikaları ve kültürel entegrasyon süreçlerine geniş bir parantez açan Erdoğan, Batı dünyasındaki asimilasyoncu eğilimleri eleştirdi:

"Dünyanın her yerinde başarının sırrı nitelikli eğitimdir. Türk toplumunun siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel hayattaki yerini pekiştirmesi, çocuklarımızın ve gençlerimizin iyi bir eğitim almasına bağlıdır. Bununla birlikte evlatlarımızın kendi dillerini ve kültürlerini öğrenmesi, ana vatanlarıyla bağlarını koruması da önemlidir. Esasında bu entegrasyonun önünde asla bir engel değildir. Günümüzde bireylerin kendilerini birden fazla ülkeye ait hissetmeleri gayet doğaldır. Burada esas itiraz edilmesi gereken bir göçmenin yaşadığı topluma entegre olabilmesi için ondan köklerini inkar etmesini beklemektir. Dahası bir göçmen grubunun içerisinde yaşadığı toplumla bütünleşebilmesi için o toplumun da göçmenleri kabul etmesi, haklarına saygı göstermesi gerekir. Amerika bu konuda istisnai bir örnek olmakla birlikte, Avrupa başta olmak üzere dünyanın birçok bölgesinde maalesef sorunlar yaşanıyor. Müslümanlardan entegre olmaları değil, asimile olmaları bekleniyor. Biz ise entegrasyona 'evet', asimilasyonun her çeşidine 'hayır' diyoruz."

"Kendimizi asla ikinci sınıf hissetmeyeceğiz; Başkaları bir çalışıyorsa biz on çalışacağız"

Kültürel benliğin korunmasında Türkçe'nin, inancın ve tarihsel hafızanın belirleyici rol oynadığını söyleyen Erdoğan, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı'nın (YTB) bu doğrultuda çalışmalar yürüttüğünü aktardı:

"İnsanımızın yaşadığı ülkenin güçlü bir parçası haline gelirken, ana vatanıyla olan bağlarını korumasını son derece kıymetli görüyoruz. Nesilden nesile aktarılacak böylesi güçlü bir aidiyetin temelinde ise dilimiz, inancımız, kültürümüz ve ortak hafızamız vardır. Şimdi çok daha büyük bir atılımın eşiğindeyiz. Sizleri siyasette, ekonomide, akademide, kültür ve sanat hayatında çok daha güçlü yerlerde görmek istiyoruz. İnsanımızın elde ettiği bireysel başarıların güçlü kurumlara, kalıcı yapılara ve kuşaktan kuşağa aktarılan bir birikime dönüşmesini arzu ediyoruz. Müslüman düşmanlığıyla, yabancı karşıtlığıyla ve her türlü ayrımcılıkla daha güçlü mücadele etmenin yolu buradan geçiyor. İslam coğrafyasını kana ve gözyaşına bulamak isteyenlere 'dur' demenin yolu buradan geçiyor. Gazze'de yaşanan soykırımın başka yerlerde tekrar etmesini engellemenin yolu buradan geçiyor. Türkiye'ye atılan iftiraları boşa çıkarmanın yolu aynı şekilde buradan geçiyor. Türkiye ile Amerika arasındaki ticareti, yatırımları ve ekonomik işbirliklerini artırmanın yolu da buradan geçiyor. Kardeşlerim bunun için başkaları bir çalışıyorsa biz on çalışacağız. Kardeşliğimize sıkıca sarılacak, boynumuzu bükmeyecek, yüzümüzü yere eğmeyecek, kendimizi hiçbir zaman ikinci, üçüncü sınıf hissetmeyeceğiz."

ABD'deki ara seçimler için sandık çağrısı

Amerika Birleşik Devletleri'nde yaklaşan ara seçimlere de değinen Cumhurbaşkanı Erdoğan, salondakilere demokratik haklarını kullanma çağrısında bulunarak sözlerini şöyle tamamladı:

"Bu vesileyle yaklaşan ara seçimlerde tüm vatandaşlarımızı demokratik haklarını kullanmaya, seslerini duyurmaya davet ediyorum. İradenizi sandığa en üst seviyede yansıtmanız çok çok önemlidir. Birlik içinde, beraberlik içinde en önemlisi de kardeşlik içinde buradaki faaliyetlerinizi başarıyla sürdürmenizi gönülden temenni ediyorum. Türkiye'nin ve şahsımızın her daim yanınızda olduğunu, sizlere her türlü desteği vermeye hazır olduğunu bilmenizi isterim. Rabbim yar ve yardımcınız olsun. Buluşmamıza vesile olan Türk-Amerikan Ulusal Yönlendirme Komitesi'ni, Yurtdışı Türkler Başkanlığımızı, programa destek veren, katkı sunan tüm kurumlarımızı tebrik ediyorum. Amerika'nın farklı eyaletlerinden buluşmamıza iştirak eden her bir kardeşime yürekten teşekkür ediyorum. Şehirlerinizdeki kardeşlerime şahsımın ve milletimin en derin selamlarını iletmenizi sizlerden özellikle istirham ediyorum."

Sulh ceza hakimliğinin kararıyla cezaevine gönderilen şüphelilerin Furkan Baki, Murat Keçeci, Ramazan Erbey, İlhan Aygül, Salih Can Bülbül, Selçuk Kahya, Uğur Akkafa, Samet Çetinel, Celal Yarız, İsmail Ege, Mehmet Yıldırım, Lütfi Çetinel, Berkan Gülen ve Mehmet Erbey olduğu öğrenildi. Soruşturma kapsamında haklarında tutuklama talep edilen Tera Yatırım Yönetim Kurulu üyeleri Abdulkadir Özkan ve Bülent Uygun ile Doğa Sigorta Yönetim Kurulu Başkanı Nihat Kırmızı'nın hakimlikteki sorgu ve ifade işlemlerinin ise sürdüğü bildirildi.

Operasyonun başlangıcı İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın Mali Suçları Araştırma Kurulu’na (MASAK) 17 Eylül’de gönderdiği müzekkereye dayanıyor. Başsavcılık söz konusu yazıda Pusula Finans Holding AŞ, Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ, Hedef Holding AŞ ve Bulls Yatırım Menkul Değerler AŞ ile bu gruplara bağlı alt şirketlerin yönetim kadrolarının incelenmesini istemişti. Müzekkerede, bahsi geçen şirketlerin tüm yöneticilerinin açık kimlik bilgilerinin tespiti ile 2024 yılından bu yana yurt dışına gerçekleştirdikleri para ve kripto varlık transferlerinin, ayrıca tüm hesap hareketlerinin ham veri halinde ivedilikle savcılığa iletilmesi talimatı verilmişti.

Yürütülen takip ve incelemelerin ilk dalgasında, Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen, Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Üyesi Emre Alkin, Tera Yatırım Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi Kerem Alkin, Tera Portföy Genel Müdürü Alper Öztürk, Pusula Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Turhan, Pusula Portföy Yönetimi AŞ Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız ile Namık Kemal Gökalp, Altunç Kumova ve İbrahim Bekçi sevk edildikleri adli mercilerce tutuklanarak cezaevine gönderilmişti. Gözaltına alınan isimlerden Enver Çevik ve Kemal Akkaya savcılık ifadelerinin ardından serbest bırakılırken, şüpheliler Emre Tezmen ile Alper Öztürk'ün ofislerinde polis ekiplerince arama yapılmıştı.

Soruşturmanın ikinci safhasında Doğa Sigorta Yönetim Kurulu Başkanı Nihat Kırmızı, Tera Yatırım Yönetim Kurulu üyeleri Bülent Uygun, Abdulkadir Özkan ve Selim Dağbaşı ile Hamza Kablan’ın da aralarında bulunduğu şüpheliler yakalanmış, ardından operasyonun devamında 14 zanlı daha gözaltına alındı.

Marmara’nın doğusu, Karadeniz kıyı hattı ve İç Anadolu’nun kuzey kesimlerinde ani yağışlara bağlı yerel su baskını ve kuvvetli rüzgar riskine karşı vatandaşların ve sürücülerin dikkatli ve tedbirli olması gerektiği bildirildi.

• Marmara Bölgesi: Bölgenin doğusunda (Kocaeli, Sakarya, Yalova ve Bursa çevreleri) parçalı ve yer yer çok bulutlu, aralıklı yerel sağanak geçişleri hakim. Trakya kesiminde ise bulutların arasından güneş görülüyor. Rüzgarın kuzey ve kuzeydoğu (poyraz) yönlerden orta, zaman zaman kuvvetli (30-50 km/s) esmesi bekleniyor.

• Ege Bölgesi: Kıyı Ege'de açık ve az bulutlu bir gökyüzü hakimken, İç Ege'nin yüksek kesimlerinde öğle saatlerinden sonra parçalı bulutluluk ve kısa süreli yerel çisenti ihtimali bulunuyor. Sıcaklıklar mevsim normalleri civarında.

• Akdeniz Bölgesi: Genellikle az bulutlu ve açık geçecek. Toroslar mevkiinde öğleden sonra yerel bulutlanmalar gözlemlenecek. Kıyı şeridinde yüksek nem ile birlikte hissedilen sıcaklık değerleri yüksek seyrediyor.

• İç Anadolu Bölgesi: Başkent Ankara başta olmak üzere Eskişehir, Çankırı ve Kırıkkale hattında parçalı, yer yer çok bulutlu ve öğle saatlerinden itibaren yerel gök gürültülü sağanak yağış geçişleri bekleniyor. Bölgenin güneyinde (Konya, Karaman, Niğde) hava daha açık.

• Karadeniz Bölgesi: Batı, Orta ve Doğu Karadeniz kıyıları boyunca aralıklı sağanak ve gök gürültülü sağanak yağış bekleniyor. Özellikle Rize, Artvin ve Trabzon çevrelerinde yağışların yer yer kuvvetli olabileceği uyarısı yapıldı.

• Doğu Anadolu Bölgesi: Kuzeydoğu kesimlerinde (Kars, Ardahan, Erzurum) öğleden sonra kısa süreli yerel yağış geçişleri görülürken, bölge genelinde az bulutlu ve serin bir sonbahar havası hakim. Gece ve sabah saatlerinde yüksek kesimlerde sıcaklıklar tek haneli rakamlara iniyor.

• Güneydoğu Anadolu Bölgesi: Sıcak ve kurak hava etkisini koruyor. Gökyüzü gün boyunca açık ve güneşli, sıcaklıklar yer yer 35 derecenin üzerinde seyrediyor.

İl il 24 Eylül 2026 hava durumu ve sıcaklık değerleri

Marmara Bölgesi

• İstanbul: 23°C / Parçalı ve çok bulutlu, Anadolu Yakası başta olmak üzere aralıklı yerel sağanak yağışlı.

• Edirne: 26°C / Parçalı ve az bulutlu.

• Tekirdağ: 24°C / Parçalı bulutlu, rüzgar kuzeyden kuvvetli.

• Kırklareli: 24°C / Az bulutlu, zamanla parçalı bulutlu.

• Kocaeli (İzmit): 24°C / Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı.

• Sakarya (Adapazarı): 23°C / Çok bulutlu, öğle saatlerinde yerel kuvvetli sağanak yağışlı.

• Bursa: 25°C / Parçalı bulutlu, kuzey ilçeleri hafif sağanak geçişli.

• Balıkesir: 26°C / Parçalı ve az bulutlu.

• Çanakkale: 26°C / Az bulutlu, poyraz etkili.

• Yalova: 23°C / Parçalı ve çok bulutlu, yerel sağanak yağışlı.

• Bilecik: 22°C / Parçalı bulutlu, yer yer sağanak geçişli.

İç Anadolu Bölgesi

• Ankara: 22°C / Parçalı ve çok bulutlu, öğle saatlerinden itibaren yerel gök gürültülü sağanak yağışlı.

• Eskişehir: 23°C / Parçalı bulutlu, aralıklı hafif sağanak geçişli.

• Konya: 25°C / Az bulutlu ve açık.

• Kayseri: 24°C / Parçalı ve az bulutlu.

• Sivas: 22°C / Parçalı bulutlu, yüksek kesimleri yerel sağanaklı.

• Kırıkkale: 24°C / Parçalı bulutlu, öğleden sonra kısa süreli sağanak yağışlı.

• Aksaray: 25°C / Az bulutlu ve güneşli.

• Karaman: 26°C / Açık ve güneşli.

• Nevşehir: 22°C / Parçalı ve az bulutlu.

• Niğde: 24°C / Az bulutlu.

• Kırşehir: 23°C / Parçalı bulutlu.

• Yozgat: 20°C / Parçalı ve çok bulutlu, yer yer sağanak yağışlı.

• Çankırı: 23°C / Çok bulutlu, yerel sağanak geçişli.

Ege Bölgesi

• İzmir: 29°C / Az bulutlu ve açık.

• Manisa: 30°C / Az bulutlu ve güneşli.

• Aydın: 32°C / Açık ve sıcak.

• Muğla: 30°C / Az bulutlu ve açık.

• Denizli: 31°C / Parçalı ve az bulutlu.

• Afyonkarahisar: 24°C / Parçalı bulutlu.

• Kütahya: 22°C / Parçalı bulutlu, yerel çisenti ihtimali.

• Uşak: 25°C / Parçalı ve az bulutlu.

Akdeniz Bölgesi

• Antalya: 31°C / Az bulutlu ve açık, sahil bandı nemli.

• Adana: 34°C / Az bulutlu ve açık, sıcak.

• Mersin: 32°C / Açık, nem oranı yüksek.

• Hatay: 31°C / Az bulutlu ve açık.

• Osmaniye: 33°C / Açık ve güneşli.

• Isparta: 26°C / Parçalı bulutlu.

• Burdur: 27°C / Parçalı ve az bulutlu.

• Kahramanmaraş: 32°C / Az bulutlu ve güneşli.

Karadeniz Bölgesi

• Bolu: 20°C / Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı.

• Düzce: 22°C / Çok bulutlu ve yerel sağanaklı.

• Zonguldak: 21°C / Çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı.

• Bartın: 22°C / Parçalı ve çok bulutlu, sağanak yağışlı.

• Kastamonu: 20°C / Parçalı ve çok bulutlu, kıyıları kuvvetli sağanaklı.

• Sinop: 23°C / Çok bulutlu ve aralıklı sağanak yağışlı.

• Samsun: 23°C / Çok bulutlu, yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak geçişli.

• Ordu: 22°C / Çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı.

• Giresun: 22°C / Çok bulutlu ve sağanak yağışlı.

• Trabzon: 23°C / Çok bulutlu, yer yer kuvvetli olmak üzere sağanak yağışlı.

• Rize: 22°C / Çok bulutlu, kuvvetli gök gürültülü sağanak yağışlı.

• Artvin: 20°C / Çok bulutlu ve sağanak yağışlı.

• Amasya: 24°C / Parçalı ve çok bulutlu.

• Tokat: 22°C / Parçalı bulutlu, yerel sağanak geçişli.

• Çorum: 22°C / Parçalı ve çok bulutlu, hafif sağanaklı.

Doğu Anadolu Bölgesi

• Erzurum: 19°C / Parçalı bulutlu, öğleden sonra yerel sağanak geçişli.

• Kars: 18°C / Parçalı ve çok bulutlu, kısa süreli sağanak yağışlı.

• Ardahan: 16°C / Çok bulutlu, yerel yağmurlu.

• Ağrı: 21°C / Parçalı bulutlu.

• Van: 22°C / Parçalı ve az bulutlu.

• Malatya: 27°C / Az bulutlu ve açık.

• Elazığ: 28°C / Az bulutlu ve açık.

• Erzincan: 23°C / Parçalı bulutlu.

• Tunceli: 26°C / Parçalı ve az bulutlu.

• Bingöl: 26°C / Az bulutlu.

• Muş: 24°C / Az bulutlu.

• Bitlis: 22°C / Parçalı ve az bulutlu.

• Hakkari: 24°C / Az bulutlu ve açık.

• Iğdır: 27°C / Az bulutlu.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi

• Gaziantep: 31°C / Az bulutlu ve açık.

• Diyarbakır: 33°C / Açık ve güneşli.

• Şanlıurfa: 34°C / Açık, mevsim normallerinin üzerinde sıcak.

• Mardin: 30°C / Az bulutlu ve açık.

• Batman: 34°C / Açık ve sıcak.

• Siirt: 31°C / Açık.

• Adıyaman: 32°C / Az bulutlu ve açık.

• Şırnak: 28°C / Açık ve güneşli.

• Kilis: 32°C / Az bulutlu ve açık.

Kırmızı-lacivertli kulübün resmi iletişim kanalları üzerinden kamuoyuyla paylaşılan ayrılık bildirisinde, Cingöz ve teknik ekibinin kulübe sunduğu katkılara vurgu yapılarak teşekkür mesajı iletildi.

"Özveri, emek ve katkılarından dolayı teşekkür ederiz"

Mardin temsilcisinin yönetim kurulundan yapılan yazılı açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Görev süresi boyunca kulübümüze göstermiş olduğu özveri, emek ve katkılarından dolayı Sayın Ahmet Cingöz’e teşekkür ederiz. Kendisine ve teknik ekibine bundan sonraki kariyerlerinde başarılar diliyor, gelecek çalışmalarında yollarının açık olmasını temenni ediyoruz."

Günün en yüksek sıcaklıkları kent merkezinde 21-23 derece bandına gerilerken, gece saatlerinde termometrelerin 11-13 dereceye kadar inmesi bekleniyor. Özellikle yüksek rakımlı ilçelerde gece saatlerinde sıcaklık tek haneli rakamlara yaklaşıyor.

Meteorolojik uyarı: Öğle saatlerine dikkat

Ankara genelinde rüzgarın kuzey ve kuzeydoğu yönlerden orta, yağış anında ise kısa süreli kuvvetli (30-50 km/s) esmesi bekleniyor. Meteoroloji uzmanları, öğle ve ikindi saatleri arasında aniden bastırabilecek yerel gök gürültülü sağanakların neden olabileceği su birikintileri, mazgal tıkanmaları, trafikte aksamalar ve rüzgar kaynaklı tehlikelere karşı Başkentlileri tedbirli olmaya davet ediyor.

24 Eylül 2026 Ankara ilçe ilçe sıcaklık ve hava durumu değerleri

Merkez İlçeler

• Çankaya: 22°C / Parçalı ve çok bulutlu, öğle saatlerinde yerel gök gürültülü sağanak yağışlı.

• Keçiören: 22°C / Çok bulutlu, aralıklı sağanak ve gök gürültülü sağanak yağış geçişli.

• Yenimahalle: 23°C / Parçalı ve çok bulutlu, öğleden sonra kuvvetli yerel yağışlı.

• Mamak: 22°C / Çok bulutlu, sağanak yağışlı; yağış anında rüzgar kuvvetli.

• Altındağ: 22°C / Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak geçişleri etkili.

• Etimesgut: 23°C / Çok bulutlu, öğle saatlerinden itibaren yer yer sağanak yağışlı.

• Sincan: 23°C / Parçalı çok bulutlu, yerel sağanak geçişli.

• Gölbaşı: 21°C / Çok bulutlu, öğleden sonra yerel sağanak yağışlı ve serin esintili.

• Pursaklar: 21°C / Parçalı ve çok bulutlu, sağanak geçişleri bekleniyor.

Kuzey ve Batı İlçeleri

• Kahramankazan: 21°C / Çok bulutlu, aralıklı gök gürültülü sağanak yağışlı.

• Kızılcahamam: 19°C / Parçalı çok bulutlu, yerel kuvvetli sağanak yağışlı; serin dağ havası hakim.

• Çamlıdere: 18°C / Çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı (gece sıcaklığı 9°C).

• Beypazarı: 25°C / Parçalı bulutlu, öğleden sonra kısa süreli yerel sağanak geçişli.

• Güdül: 23°C / Parçalı ve çok bulutlu, hafif sağanak yağışlı.

• Ayaş: 23°C / Parçalı çok bulutlu, yerel çisenti ve yağmur geçişli.

• Nallıhan: 25°C / Parçalı bulutlu, zamanla çok bulutlu.

Doğu ve Güney İlçeleri

• Çubuk: 20°C / Çok bulutlu, öğle ve akşam saatlerinde yer yer kuvvetli sağanak yağışlı.

• Akyurt: 20°C / Parçalı ve çok bulutlu, sağanak yağış geçişli.

• Kalecik: 24°C / Parçalı çok bulutlu, aralıklı hafif sağanaklı.

• Elmadağ: 19°C / Çok bulutlu, gök gürültülü sağanak yağışlı ve rüzgarlı.

• Bala: 20°C / Çok bulutlu, rüzgar poyrazdan sert esiyor; aralıklı hafif sağanaklı.

• Haymana: 20°C / Parçalı ve çok bulutlu, öğle saatlerinde yerel sağanak geçişli.

• Polatlı: 24°C / Parçalı bulutlu, öğleden sonra kısa süreli yerel sağanak ihtimali.

• Şereflikoçhisar: 25°C / Parçalı bulutlu, güney kesimleri az bulutlu.

• Evren: 24°C / Parçalı ve az bulutlu, göl çevresinde serin rüzgarlı.

YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ

YÖNETMELİKLER

–– Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği

–– İstanbul Atlas Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu İngilizce ve Türkçe Hazırlık Programı Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Yönetmelik

TEBLİĞLER

–– Milli Emlak Genel Tebliği (Sıra No: 324)’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No: 426)

–– Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 22/9/2026 Tarihli ve 2026/ÖİB-K-45 Sayılı Kararı

KURUL KARARLARI

–– Biyogüvenlik Kurulunun 41 Sayılı Kararı

–– Biyogüvenlik Kurulunun 42 Sayılı Kararı

İLÂN BÖLÜMÜ

a - Yargı İlânları

b - Artırma, Eksiltme ve İhale İlânları

c - Çeşitli İlânlar

– T.C. Merkez Bankasınca Belirlenen Döviz Kurları ve Devlet İç Borçlanma Senetlerinin Günlük Değerleri

Erdoğan, şunları söyledi:

“Hatırlayacaksınız geçtiğimiz yıl yine burada Türkiye’nin COP31 Başkanlığına talip olduğunu ifade etmiştim. Bu yıl COP31’i 9-20 Kasım’da Antalya’da düzenleyeceğiz. Avustralya ile birlikte farklı coğrafyaların beklentilerini gündeme taşıyacak bir anlayışla hazırlıkları yürütüyoruz. Fiji’de düzenlenecek Pre-COP’un ve Tuvalu’daki liderler buluşmasının Pasifik ülkelerinin seslerinin duyurulmasına vesile olacağına inanıyorum. Son 11 yıl kayıtlara geçen en sıcak dönem oldu. Nepal’de meydana gelen sel felaketi artık kaybedecek vaktimiz olmadığını çok acı bir şekilde gösterdi. Bu vesileyle ülkem ve milletim adına Nepal halkına bir kez daha geçmiş olsun dileklerimi ifade ediyorum.

Malumunuz, Paris Anlaşması’nın ilk 10 yılında ortak hedeflerimizi belirlemiştik. İkinci 10 yılın başarılı olabilmesi için geçtiğimiz sene Belem’de önemli kararlar aldık. Antalya’da çok daha fazlasını başarmak durumundayız. İddia ile imkanı, hedef ile uygulamayı birbirine yaklaştırmalıyız.”

“Bütün Ülkelerden Aynı Hızla İlerlemelerini Beklemek Gerçekçi Değildir”

COP31 vizyonunu “Uygulama COP’u” anlayışıyla oluşturduklarını belirten Erdoğan, şöyle devam etti:

“Bilhassa elektrifikasyon ve sıfır atık gibi öncelikli alanlarda 2035’e giden süreçte yeni hedefleri belirledik. Sizlerden bu gündeme güçlü destek vermenizi bekliyoruz. İklim hedeflerimizi toplumsal ve ekonomik gerçeklerle buluşturamadığımız her öneri başarısızlığa mahkum olacaktır. Ülkelerin refahını güçlendirecek adımların kendi şartları, imkanları, kalkınma öncelikleri doğrultusunda şekillenmesi gerekiyor. Finansman ve teknolojiye erişimdeki eşitsizlikler sürerken bütün ülkelerden aynı hızla ilerlemelerini beklemek gerçekçi değildir. İklim hedefleriyle kalkınma ve refah arasında güçlü bir bağ kurabildiğimiz ölçüde adil geçişi de kalıcı hale getirebiliriz.”

Verimli bir görüşme yaptıklarını vurgulayan Zelenskiy, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın liderler düzeyinde üçlü toplantıya ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu kendisine ilettiğini aktardı.

Türkiye ile ilişkilerinin iyi olduğunu dile getiren Zelenskiy, şunları kaydetti:AA

"Cumhurbaşkanı (Erdoğan) böyle bir toplantıyı organize edebilirse Türkiye'de yapılması fikrini destekleriz. Türkiye ve Cumhurbaşkanı ile iyi ilişkilerimiz olduğunu her zaman dile getirdik. Dolayısıyla böyle bir zirveye gelmeye hazır olacağız. Böyle bir zirve faydalı olabilirse, barış getirebilir."

İki ülke arasındaki Serbest Ticaret Anlaşmasının Ukrayna Parlamentosunda onaylandığını hatırlatan Zelenskiy, "Ülkelerimiz arasındaki ticaret hacmini 1 milyar dolardan 10 milyar dolara çıkarmaya karar verdik. Bu yönde ilerliyoruz ve çok iyi sonuçlarımız var." dedi.

Zelenskiy, görüşmede Karadeniz'deki güvenlik konularının da gündeme geldiğini, bunun gıda güvenliği için de önemli olduğunu kaydetti.

“Şu an televizyonların hepsinde Mansur Yavaş’ın istifası üzerine yayınlar yapılmaktadır. Bu yayınlar Türkiye’nin çok önemli bir konusu olarak mı nitelendiriliyor, yoksa Sayın Cumhurbaşkanı’nın Birleşmiş Milletler’deki konuşması ve ABD’deki siyasi temasları mı gölgeleniyor?”

Pas, son vuruş ve taktik çalışmalarıyla devam eden idman, çift kale taktik oyunla tamamlandı.

Ayak parmağındaki ağrıları devam eden Orkun Kökçü ve hafif sakatlığı süren Muhammed Şengezer antrenmana katılmadı. Kampa yeni dahil olan Mustafa Eskihellaç ise idmanda yer aldı.

Milliler, yarın saat 16.00'da yapacağı antrenmanla Fransa müsabakasının hazırlıklarını tamamlayacak. İdmanın ilk 15 dakikası, basın mensuplarına açık olacak.

Ay-yıldızlılar, son antrenmanın ardından kara yoluyla Kocaeli'ye gidecek. Milli oyuncular, saat 21.00'de maçın oynanacağı Kocaeli Stadı'nda kısa bir yürüyüş yapacak.

A Milli Takım teknik direktörü Vincenzo Montella ile bir oyuncu, saat 20.15'te Kocaeli Stadı'nda düzenlenecek basın toplantısına katılacak.

T.C.
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
Ankara Defterdarlığı
Başkent Vergi Dairesi Müdürlüğü

İletişim Başkanlığı'ndan görüşmeye ilişkin yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“23 Eylül 2026 tarihinde New York'ta bir araya gelen Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan ve Irak Cumhuriyeti Başbakanı Sayın Ali Zeydi, aşağıdaki hususlarda ortak iradelerini beyan etmişlerdir.

Türkiye ve Irak makamlarının iki ülke arasındaki stratejik ilişkileri tüm veçheleriyle ele aldıkları görüşmelerde, taraflar güvenlik alanında iş birliğini derinleştirme konusunda mutabık kalmış; bu çerçevede Sincar'da devlet otoritesinin bütünüyle tesisi ve yasaklı yabancı silahlı unsurların varlığına son verilmesi konusunda anlaşmışlardır. Irak'ın bu güvenlik uygulamalarının kaydettiği ilerleme çerçevesinde; kararlaştırılan mekanizma ve zaman çizelgesi doğrultusunda, Türk kuvvetleri Başika-Zilkan yerleşkesini Irak Federal Hükümetine kademeli olarak teslim edecektir.

Taraflar ayrıca, ikili ticaret ve yatırım hacminin genişletilmesi, imzalanan anlaşmaların derhal uygulamaya konulması ve başta Kalkınma Yolu Projesi olmak üzere ortak stratejik projelerin hızlandırılması hususlarında görüş birliğine varmışlardır.”

Taahhütnamede; kamu ve belediye imkanlarının adaylık çalışmaları için kullanılmaması, görev veya makamdan kaynaklanan yetkilerin aday lehine ya da rakipler aleyhine işletilmemesi şartı getirildi. Kampanya dönemindeki mali kaynak, bağış ve harcamaların ise partinin belirlediği şeffaflık kurallarına uygun yürütülmesi zorunlu tutuldu.

"Akraba kayırmacılığı yasak"

Taahhütnamede, parti görevlerinin kişisel veya yakın çevre çıkarları doğrultusunda kullanılmasının önüne geçilmesine yönelik hükümler de yer aldı.

Bu kapsamda adayların; Parti görevlerini kişisel, ailevi veya yakın çevre lehine ayrıcalık ya da ekonomik menfaat sağlamak amacıyla kullanmaması, Görevlendirme ve kaynak dağıtımında liyakat, eşitlik ve açık ölçütleri esas alması, Görevleriyle bağlantılı mevcut veya muhtemel çıkar çatışmalarını açıklaması taahhüt altına alındı.

Mal varlığı bildirimi zorunlu olacak

Mali şeffaflık kapsamında adaylara mal varlıkları ile ekonomik ilişkilerine ilişkin bildirimlerini zamanında ve eksiksiz yapma yükümlülüğü getirildi.

Ayrıca karar süreçlerini etkileyebilecek hediye, para, indirim, ağırlama veya seyahat gibi menfaatlerin kabul edilmemesi de taahhütnamede yer alan kurallar arasında bulundu.

Seçim sonrasında ayrımcılığa izin verilmeyecek

Belgede, parti içi seçimlerin ardından seçilecek başkanların örgütün tamamıyla birlikte çalışması gerektiği de vurgulandı.

Bu doğrultuda seçilen başkanların yalnızca kendilerini destekleyen üyelerle değil, tüm örgütle çalışması; farklı adayları destekleyen üyelerin dışlanmaması ve seçim sonuçlarının parti içerisindeki herhangi bir kesimi tasfiye etmek ya da uzaklaştırmak amacıyla kullanılmaması öngörüldü.

Yönetimlerde liyakat ve temsil dengesi gözetilecek

Taahhütnamede yönetim listelerinin oluşturulmasına ilişkin de çeşitli kriterler belirlendi. Buna göre liyakatin yanı sıra cinsiyet, kuşak, mesleki, toplumsal ve coğrafi dengelerin dikkate alınması hedeflendi.

Kadınların ve gençlerin parti içerisindeki karar alma mekanizmalarında daha etkin şekilde yer alması da adayların imzalayacağı taahhütnamenin hükümleri arasında yer aldı.

Pezeşkiyan, konuşmasında saldırılarda yaşamını yitirdiğini belirttiği İranlı çocukların fotoğraflarını gösterdi. ABD ve İsrail’i okulları ve sivil alanları vurmakla suçlayan İran Cumhurbaşkanı, ülkesinin saldırılara karşılık verdiğini ancak sivilleri hedef almadığını savundu. Pezeşkiyan, İsrail’in İran’daki suikastlarını da “gerçek terörizm” olarak nitelendirdi.

Abd Heyeti Salondan Ayrıldı

Pezeşkiyan’ın konuşması sırasında ABD heyeti Genel Kurul salonunu terk etti. Bir gün önce Trump’ın konuşması sırasında da İran heyetinin büyük bölümü salondan ayrılmıştı.

“Güç Dilini Kabul Etmeyeceğiz”

Trump’ın İran’a yönelik yaptırım ve askeri baskı açıklamalarına yanıt veren Pezeşkiyan, Tahran’ın diplomasiye ve müzakerelere hazır olduğunu belirterek “Güç dilini kabul etmeyeceğiz” dedi ve İran’ın baskı karşısında geri adım atmayacağını söyledi.

Nükleer Program Açıklaması

Pezeşkiyan, İran’ın nükleer silah edinmek istemediğini, barışçıl nükleer teknolojiye erişim hakkından ise vazgeçmeyeceğini ifade etti, ülkesinin savunma kapasitesini de saldırı amacıyla değil, caydırıcılık için geliştirdiğini savundu.

Yavaş, CHP Sözcüsü Müslim Sarı’nın kendisi hakkında yaptığı, “Hiç kimse Cumhuriyet Halk Partisi’nden üstün değildir ve kendisini Cumhuriyet Halk Partisi’nden üstün görmemelidir” açıklamasının ardından CHP üyeliğinden ayrıldığını duyurdu.

Sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Yavaş, kendisini hiçbir zaman bir siyasi partinin üzerinde görmediğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Kendimi hiçbir zaman siyasi partilerin üzerinde görmedim. Böyle bir iddiayı hadsizlik sayarım. Daha önce, parti içinde şahsımla veya izlediğim tutumla ilgili bir rahatsızlık varsa bunun gereğini yapacağımı söylemiştim. Ve bugün yapılan bazı açıklamalar nedeniyle; Cumhuriyet Halk Partisi üyeliğimden ayrılıyor, siyasi yoluma bağımsız olarak devam ettiğimi kamuoyunun takdirine sunuyorum.”

İstifa sonrası ilk değerlendirme

Yazılı açıklamasının ardından Independent Türkçe’ye konuşan Yavaş, CHP’den ayrılma kararının bazı çevreler tarafından cumhurbaşkanlığı adaylığı veya “çatı adaylık” tartışmaları üzerinden yorumlanmasına ilişkin değerlendirmede bulundu.

Yavaş, “İstifanızı bazı çevreler çatı adaylığa soyundu şeklinde yorumlayacaktır” değerlendirmesine şu yanıtı verdi:

“Medyada her şeyi benim cumhurbaşkanlığı adaylığına bağlayanlar var. Bu istifa kararının Cumhurbaşkanlığı seçimiyle hiçbir ilgisi yok. Medyada söylenenleri şaşkınlıkla izliyorum.”

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Eylül ayının başlamasıyla birlikte bankaların emekli müşterilere yönelik promosyon kampanyaları yakından takip ediliyor. ING, Akbank, İş Bankası, QNB, Vakıf Katılım, Garanti BBVA ve kamu bankalarının açıkladığı fırsatlarda maaş miktarına göre farklı ödeme seçenekleri bulunuyor. Bazı kampanyalarda doğrudan nakit promosyonun yanı sıra kart harcaması, otomatik ödeme talimatı ve çeşitli bankacılık ürünlerinin kullanılması karşılığında ek avantajlar da sunuluyor. İşte Eylül 2026 itibarıyla bankaların açıkladığı emekli promosyonları...

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Süper Lig'de yeni sezon hazırlıkları tüm hızıyla sürerken, şampiyonluk parolasıyla yola çıkan Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Trabzonspor, kadrolarını dünya yıldızlarıyla güçlendirmeye devam ediyor. Milyonlarca taraftarın gözü kulağı son dakika transfer gelişmelerine çevrilmiş durumdayken, Avrupa devlerinden Süper Lig'e uzanan transfer trafiği de hız kazandı. Nathan Ake'den Mason Greenwood'a, Leandro Trossard'dan Vedat Muriç'e kadar yeşil sahalarda fırtına gibi esecek birçok önemli yetenek, yeni sezonda formalarını giymeye hazırlanıyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!