Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 60 ülkeye yeni tarife

Washington yönetimi, zorla çalıştırma yoluyla üretilen ürünlerin ithalatını engelleme konusunda yeterli adım atmadığını değerlendirdiği 60 ticaret ortağına yeni gümrük vergileri uygulama kararı aldı.

24 Temmuz'da yürürlüğe giren düzenlemeye göre, zorla çalıştırılarak üretilen malların ithalatını yasaklama konusunda yeterli taahhütte bulunmadığı belirtilen ülkelere yüzde 12,5 oranında vergi uygulanacak. Türkiye de bu ülkeler arasında yer aldı.

Yeterli taahhütte bulunduğu belirtilen ülkeler için ise yeni vergi oranı yüzde 10 olarak belirlendi.

Yeni tarifeler ABD'nin büyük ticaret ortaklarını da kapsıyor

Yeni gümrük vergileri, Çin, Avrupa Birliği, Birleşik Krallık, Kanada, Japonya ve Hindistan'ın da aralarında bulunduğu ABD'nin en büyük ticaret ortaklarını kapsıyor.

ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), yeni tarifelerin uygulandığı 60 ülkenin ABD'nin toplam ithalatının yaklaşık yüzde 99,4'ünü oluşturduğunu açıkladı.

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, kararın Trump'ın talimatıyla alındığını belirterek, yeni tarifelerin insan hakları ihlallerine ve piyasa dengesini bozan ticaret uygulamalarına karşı atılmış bir adım olduğunu savundu.

Greer, yeni tarifelerin 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. maddesi kapsamında yürürlüğe konulduğunu bildirdi.

Bazı ürünler tarifelerden muaf tutulacak

Trump yönetimi, ABD ekonomisi açısından kritik öneme sahip bazı ürünleri yeni gümrük vergilerinin dışında bıraktı.

ABD'de arz sıkıntısına yol açabilecek hammaddeler, ülkede yeterli miktarda üretilemeyen ürünler ve alternatif tedarik kaynağı bulunmayan mallar muafiyet kapsamına alındı.

Trump yönetimi, yılın başında uygulamaya koyduğu genel yüzde 10'luk geçici ithalat vergisinin sona ermesinin ardından ticaret politikasını yeni yasal dayanaklarla sürdürme yoluna gitti.

ABD Yüksek Mahkemesi daha önce Trump'ın olağanüstü hal yetkilerine dayanarak uygulamaya koyduğu küresel gümrük vergilerinin önemli bir bölümünü hukuka aykırı bulmuştu.

Yeni gümrük vergilerine uluslararası tepki

Karar, uluslararası alanda da tepkiyle karşılandı.

Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, tarifelerin gerekçesini ikna edici bulmadıklarını belirterek AB'nin işçi hakları konusunda yüksek standartlara sahip olduğunu söyledi.

Çin, zorla çalıştırma iddialarını bir kez daha reddederken, Brezilya ABD'nin kararını "haksız" ve "keyfi" olarak nitelendirdi.

Japonya ve Avustralya da yeni tarifelerden duydukları rahatsızlığı dile getirerek kararın uluslararası ticaret kurallarıyla bağdaşmadığını savundu.

Sahte altının farklı yöntemlerle piyasaya sürüldüğünü ifade eden Yılmaz, "Sahte altın dediğimiz konuyu iki türlü değerlendirmek lazım. Birincisi altın olmayan ama altınmış gibi satılan ürünler var. Bir de 24 ayar ya da 22 ayar diye satılan ancak gerçekte 18 ya da 16 ayar olan ürünler var. Bugün yaşanan problemlerin temelinde bunlar bulunuyor" dedi.

Kaçak altın ayar sorununu artırıyor

Altın ithalatına uygulanan kota sonrasında piyasada yaşanan arz-talep dengesizliğinin kaçak altın girişini artırdığını söyleyen Yılmaz, kontrolsüz şekilde piyasaya giren ürünlerin ayar problemlerini de beraberinde getirdiğini ifade etti.

Yılmaz, "Altın kotasından dolayı arz-talep dengesi bozulduğu için Türkiye'ye kaçak altın girişi var. Kaçak altın tamamen kontrolsüz olduğu için ayar problemi ortaya çıkıyor. Özellikle merdiven altı imalathanelerde üretilen ziynet eşyalarının ayarı gerçek ayar olamıyor. Oysa bunların lisanslı rafinerilerde işlenmesi gerekiyor. Rafineriler altını belli standartlarda işliyor. Dolayısıyla o ürünlerde böyle bir sorun yaşanmıyor" değerlendirmesinde bulundu.

"Kuyumcu bile fark edemeyebilir"

Sahte altının tespitinin her geçen gün zorlaştığını belirten Yılmaz, bazı ürünlerin teknolojik cihazlar kullanılmadan ayırt edilmesinin mümkün olmadığını söyledi.

Yılmaz, "Bu sorun her zaman vardı. Darphane ürünleri de dahil olmak üzere piyasadaki farklı altınlarda sahtecilik girişimleri görülebiliyor. Altını tespit eden cihazları kullananlar bunu yakalayabiliyor. Tespit cihazı olmayan kuyumcu; ısırarak, çizerek ya da gözle bakarak bunu anlayamaz" diye konuştu. Sahtecilerin kullandığı yöntemlerden birinin farklı metalleri altınla kaplamak olduğunu anlatan Yılmaz, "Adam alıyor bir metali, örneğin gümüşü. Etrafını altınla kaplıyor. Siz baktığınız zaman altın görüyorsunuz. Ama aslında 10 gramlık ürünün yalnızca 1 gramı altın, geri kalan kısmı gümüş ya da başka bir metal olabiliyor" ifadelerini kullandı.

"Güvendiğiniz kuyumcu da mağdur olabilir"

Sahte altının tamamen ortadan kaldırılmasının mümkün olmadığını belirten Yılmaz, güvenilir kuyumcudan alışveriş yapmanın önemli olduğunu ancak bunun tek başına yeterli olmayabileceğini söyledi. Yılmaz, "Siz o kuyumcuya güvenebilirsiniz ama o kuyumcunun bile haberi olmayabilir aldığı üründen. Çünkü vatandaş ikinci el altın getiriyor. Eğer kuyumcunun elinde tespit cihazı yoksa o altının sahte olup olmadığını anlaması her zaman mümkün olmuyor" dedi. Vatandaşların alışveriş yaparken ürünün kaynağına dikkat etmesi gerektiğini vurgulayan Yılmaz, "Bunları engellemenin tek yolu vatandaşın doğrudan rafineriden ürün alan yerlerden alışveriş yapması. E-ticaret sitelerinin önemli bir bölümü ürünlerini doğrudan rafineriden alıyor. Aynı şekilde rafinerilerin kendi satış mağazaları da güvenli alışveriş noktaları" ifadelerini kullandı.

Ankara'da dolandırıcılara karşı ortak takip

Sahte altınla mücadelede Ankara Kuyumcular Odası'nın yürüttüğü uygulamanın önemli sonuçlar verdiğini belirten Yılmaz, dolandırıcılık girişimlerinin kısa sürede tüm sektöre duyurulduğunu söyledi.

Yılmaz, "Bir kuyumcu sahte altını satın aldıktan sonra bunu bazen birkaç dakika içinde fark ediyor. O anda iş yerinin kamera kayıtları alınıyor. Görüntüler hem emniyet birimlerine hem de Ankara'daki diğer kuyumculara ulaştırılıyor. Böylece aynı kişilerin başka işletmelere giderek yeniden dolandırıcılık yapmasının önüne geçilmeye çalışılıyor. Ankara'da bu konuda oldukça başarılı bir uygulama yürütülüyor" dedi.

Alınan tüm tedbirlere rağmen sahte altının tamamen ortadan kaldırılamayacağını ifade eden Yılmaz, "Bundan önce de vardı, bundan sonra da olacak. Bunu yüzde yüz engelleme şansı hiçbir zaman olmayacak" diye konuştu.

“KMTS sahteciliği tamamen önleyemiyor”

Sahte altınla mücadelede son yıllarda devreye alınan Kıymetli Maden Takip Sistemi'nin (KMTS) önemli bir güvenlik katmanı oluşturduğunu belirten Yılmaz, sistem sayesinde altınların üretimden satış aşamasına kadar izlenebildiğini ancak bunun tek başına sahteciliği tamamen önlemeye yetmediğini söyledi.

Yılmaz, "Artık altınlar KMTS kapsamında QR kodlu ve numaralı ambalajlarla satışa sunuluyor. Bu sistem sayesinde ürünlerin kaynağı takip edilebiliyor ve güvenlik önemli ölçüde artıyor. Ancak birileri isterse o ambalajın da sahtesini yapabilir. Kimyasal testler ise hem altına zarar veriyor hem de kesin sonuç vermiyor. Bu nedenle en güvenilir yöntem, tespit cihazına sahip kuyumcular tarafından yapılacak kontroldür" ifadelerini kullandı.

Türkiye, ABD, Fransa, İngiltere, Belçika, Hollanda, Brezilya, Slovakya, Avusturya ve Polonya'dan gelen 30 figürlü sıcak hava balonu, bölgede her gün rutin olarak havalanan 156 sıcak hava balonu ile birlikte gökyüzünde süzülecek.

Türk Bayrağı'ndan sevimli figürlere renkli gökyüzü

Türk bayrağı, ahtapot, baykuş, palyaço, civciv, kurt, ördek, papağan, roket, kalp ve dünya gibi farklı konseptlerde tasarlanan özel balonlar, etkinlik süresince her sabah gün doğumu saatlerinde peribacalarının arasında uçuş gerçekleştirecek.

Gündüz vadiler üzerinde süzülen figürlü balonlar, akşam saatlerinde ise Paşabağları Ören Yeri'nde düzenlenecek özel ışık gösterileriyle (Night Glow) ziyaretçilere seyir zevki sunacak.

"Bölge yoğunluğundan dolayı katılımı 30 balonla sınırladık"

Festival Koordinatörü Mehmet Halis Aydoğan, bakanlığın tanıtım çalışmalarıyla birlikte organizasyona ilginin her geçen yıl katlanarak arttığını belirtti. Yurt dışından gelecek ekiplerin ve pilotların Türkiye'ye giriş yapmaya başladığını ifade eden Aydoğan, Kapadokya'nın dünyadaki diğer balon festivallerinden ayrılan yönünü şu sözlerle dile getirdi:

"Dünyanın birçok noktasında ABD, Fransa, Belçika ve Meksika gibi ülkelerde büyük balon festivalleri gerçekleştirilmekte. Kapadokya'nın en büyük özelliği ise günde 156 balonumuzun uçtuğu inanılmaz bir coğrafya olması. Binlerce insan hem balonlarla uçmak hem de onları izlemek için buraya geliyor. Bunları özel şekilli balonlarla süslediğimizde ortaya çıkan görüntü, bizi diğer tüm festivallerden ayıran en büyük özellik."

Aydoğan, özellikle Avrupa'dan yoğun bir katılım talebi geldiğini ancak bölgedeki hava trafiği ve uçuş emniyeti göz önünde bulundurularak katılımcı sayısının 30 özel figürlü balon ile sınırlandırıldığını vurguladı.

Çocukların hayalindeki "balina balonu" ilk kez uçacak

Festival kapsamında gerçekleştirilen sosial ve kültürel etkinliklere de değinen Aydoğan, kentteki ilkokul ve ortaokul öğrencileri arasında düzenlenen "Hayalimdeki Balon Tasarım Yarışması" birincisinin eseriyle ilgili müjdeyi paylaştı.

Yarışmada jüri tarafından birinci seçilen 6'ncı sınıf öğrencisi Bengi Serra Kaya’nın tasarladığı "Balina" figürlü balonun üretimi tamamlandı. Tasarım balon, ilk resmi uçuşunu festival süresince Kapadokya semalarında gerçekleştirerek çocukların hayalini gökyüzüyle buluşturacak.

Özgür Özel CHP'den istifa etti

Özgür Özel, salı günü gerçekleştirilen CHP Grup Toplantısı'nda yeni bir siyasi parti kurulacağını açıklamıştı.

Bugün YENİ Parti'nin kuruluş evraklarını imzalayan Özel, CHP'den istifa ettiğini sosyal medya hesabından yayımladığı video ile duyurdu.

Özel, videonun sonunda "Vatana, millete, partimize, hepimize hayırlı olsun" ifadelerini kullandı.

91 CHP milletvekili YENİ Parti'nin kurucusu oldu

Özgür Özel'in istifasının ardından 91 CHP milletvekili de partilerinden istifa ederek YENİ Parti Kurucular Kurulu'na katıldı.

Böylece Özgür Özel ve beraberindeki 91 milletvekilinin yeni partiye geçmesiyle TBMM'deki siyasi dengelerin de değişmesi bekleniyor.

Özgür Özel'in sosyal medya profilinde değişiklik

Özgür Özel, YENİ Parti'nin kuruluşunu duyurmasının ardından resmi X hesabındaki profil fotoğrafını da değiştirdi.

Özel, profilindeki "CHP Genel Başkanı" ifadesini kaldırarak sosyal medya hesabını yeni siyasi kimliğine göre güncelledi.

YENİ Parti TBMM'de 91 milletvekiliyle temsil edilecek

Özgür Özel'in YENİ Parti'nin kuruluş evraklarını imzalayarak CHP'den istifa etmesi ve Özel ile birlikte toplam 91 milletvekilinin YENİ Parti Kurucular Kurulu'na katılmasıyla TBMM'deki siyasi dengeler yeniden şekillenecek.

Yeni dağılıma göre CHP'nin milletvekili sayısı 135'ten 44'e gerilerken, YENİ Parti TBMM'de 91 milletvekiliyle temsil edilecek.

Bu tabloyla YENİ Parti, AK Parti'nin ardından Meclis'teki ikinci büyük siyasi parti konumuna gelecek ve ana muhalefet görevini üstlenecek.

TBMM'de sandalye dağılımı değişti

YENİ Parti'nin kurulması ve milletvekillerinin partiye geçmesiyle TBMM'deki yeni sandalye dağılımı şöyle olacak:

• AK Parti: 277 milletvekili
• YENİ Parti: 91 milletvekili
• DEM Parti: 56 milletvekili
• MHP: 46 milletvekili
• CHP: 44 milletvekili
• İYİ Parti: 29 milletvekili
• Yeni Yol Partisi: 20 milletvekili

Meclis'te 11 bağımsız milletvekili bulunuyor

TBMM'de siyasi parti gruplarının yanı sıra 11 bağımsız milletvekili de bulunuyor.

HÜDA PAR ve Yeniden Refah Partisi'nin dörder, Türkiye İşçi Partisi'nin 3, Demokratik Bölgeler Partisi ve Emek Partisi'nin ikişer, Saadet Partisi, Demokratik Sol Parti ve Demokrat Parti'nin ise birer milletvekili bulunuyor.

YENİ Parti'nin kurulmasıyla birlikte TBMM'deki toplam milletvekili sayısı 592 olarak kayıtlara geçiyor.

Araştırmaya katılan bireyler, geride kalan bir yıllık süreçte fiyatı en fazla yükselen ürün ve hizmet grupları ile önümüzdeki 12 aylık periyotta fiyatının en çok tırmanmasını öngördükleri kalemler arasında gıda ile yakıt ve enerjiyi ilk sıralara yerleştirdi.

Gıda grubunu fiyatı en fazla tırmanan ürün kategorisi şeklinde nitelendirenlerin oranı, bir önceki aya göre 0,4 puanlık artış göstererek yüzde 39,7 seviyesine ulaştı.

Konut fiyat beklentisi ve dolar kuru tahmini değişti

Açıklanan veriler doğrultusunda, gelecek 12 aylık zaman diliminde konut fiyatlarında yaşanması beklenen yükseliş eğilimi zayıflama kaydetti. Katılımcıların konut fiyatlarında öngördüğü artış oranı bir önceki aya göre 1,33 puanlık düşüşle yüzde 32,49 şeklinde gerçekleşti.

Buna karşın hanehalkının 12 ay sonrası ABD doları kuru beklentisinde artış gözlendi. Önceki ay 52,67 TL seviyesinde bulunan beklenti, Temmuz döneminde 0,31 TL yükselerek 52,98 TL'ye ulaştı.

Hanehalkı beklenti anketinde yatırım tercihlerinde altın ilk sırada

Vatandaşların yatırım tercihleri değerlendirildiğinde, "altın alırım" yanıtını verenlerin oranı 4 puanlık gerilemeye karşın yüzde 40,3 ile zirvedeki konumunu sürdürdü.

Sıralamanın ikinci basamağında ise yüzde 38,5'lik oranla "ev, dükkân veya arsa alırım" tercihi yer aldı. Bu seçeneği yöneltenlerin oranı bir önceki aya göre 1,4 puanlık artış sergiledi.

5 ilde operasyon yapılmıştı

Doku soruşturması kapsamında Tunceli ve Erzurum Cumhuriyet başsavcılıklarının talimatları doğrultusunda Elazığ, Malatya, Ankara, İstanbul ve Tunceli'de düzenlenen eş zamanlı operasyonlarda 15 şüpheli gözaltına alınmıştı.

Jandarmadaki işlemleri tamamlanan şüpheliler sağlık kontrolünden geçirildi. Gülistan Doku'nun telefonuna müdahale ettiği değerlendirilen bilişim şirketinin sahibi M.A., eski güvenlik korucubaşı Y.A. ve dönemin Tunceli Valisi Tuncay Sonel'in eşi Handan Sonel adliyeye sevk edildi. Adliye binası önünde bekleyen Doku ailesi üyeleri, sevk sırasında şüphelilere tepki gösterdi.

Gözaltındaki diğer şüphelilerin jandarmadaki sorgularının devam ettiği bildirildi.

Soruşturma kapsamında 13 zanlı tutuklanmıştı

Munzur Üniversitesi öğrencisi Gülistan Doku’nun ailesinin 6 Ocak 2020’deki kayıp başvurusunun ardından yürütülen çalışmalarda elde edilen yeni deliller doğrultusunda soruşturma derinleştirilmişti.

Tunceli Cumhuriyet Başsavcılığınca; "kasten öldürme", "cinsel saldırı", "suç delillerinin gizlenmesi-yok edilmesi", "bilişim sistemine hukuka aykırı olarak girmek suretiyle verileri yok etme-bozma", "kişiyi hürriyetinden yoksun kılma", "suçu bildirmeme" ve "suçluyu kayırma" suçlamalarıyla yürütülen adli süreçte daha önce 19 şüpheli gözaltına alınmıştı.

Bu süreçte aralarında eski Tunceli Valisi Tuncay Sonel, oğlu Mustafa Türkay Sonel, Doku'nun erkek arkadaşı Zeinal Abakarov, annesi Cemile Yücer, üvey babası Engin Yücer, verileri sildiği öne sürülen eski polis Gökhan Ertok ve hastane kayıtlarını sildiği iddia edilen dönemin Tunceli Devlet Hastanesi Başhekimi Çağdaş Özdemir'in de bulunduğu 13 zanlı tutuklanmıştı. 6 şüpheli hakkında ise adli kontrol kararı verilmişti.

Kırmızı bültenle aranan şüpheli ABD'de yakalandı

Soruşturmanın uluslararası ayağında, hakkında kırmızı bülten çıkarılan firari şüpheli Umut Altaş ABD'de gözaltına alınmıştı.

Öte yandan, Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığınca eski Tunceli Valisi Tuncay Sonel hakkında yürütülen soruşturma çerçevesinde, dönemin Tunceli İl Emniyet Müdürü Yılmaz Delen de tanık sıfatıyla ifadeye çağrılmıştı.

Demir yolu projesi için ihale süreci başlıyor

Uraloğlu, proje kapsamında yapılacak alt ve üstyapı işlerinin tasarım ve yapımına ilişkin ihale ilanının Resmi Gazete'de yayımlandığını belirtti. İhalenin 14 Ekim'de yapılacağını aktaran Uraloğlu, çalışmanın İstanbul'un kuzeyinden geçecek önemli ulaşım hatlarından biri olacağını ifade etti.

Proje kapsamında 122,3 kilometre uzunluğunda çift ana hat, ana hatta bağlanacak 4,7 kilometrelik tek hat bağlantıları, çeşitli tünel, viyadük, köprü ve istasyon çalışmalarının gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Proje kapsamında tünel ve köprü çalışmaları yapılacak

İstanbul Kuzey Demir Yolu Geçişi Projesi kapsamında 36,2 kilometre uzunluğunda 5 çift tüplü TBM tüneli, 23,3 kilometre uzunluğunda 22 çift hatlı NATM tüneli ve 3,7 kilometrelik 17 aç-kapa tüneli yapılacak.

Ayrıca proje içerisinde 22,1 kilometre uzunluğunda iki viyadük, 40 köprü ve demir yolu istasyonları da yer alacak. Hattın tamamlanmasıyla İstanbul'daki ulaşım bağlantılarının güçlendirilmesi amaçlanıyor.

Demir yolu hattına 6,75 milyar dolarlık finansman

Bakan Uraloğlu, proje için uluslararası finans kuruluşlarıyla finansman anlaşması yapıldığını belirtti. Altı uluslararası finans kuruluşuyla ön mutabakata varıldığını aktaran Uraloğlu, toplam 6,75 milyar dolarlık finansman sağlanacağını ifade etti.

Gebze-Sabiha Gökçen Havalimanı-Yavuz Sultan Selim Köprüsü-İstanbul Havalimanı-Çatalca güzergahını kapsayan Kuzey Çevre Demir Yolu Projesi'nin Türkiye'nin en büyük dış finansmanlı demir yolu projelerinden biri olacağı belirtildi.

İki havalimanı demir yoluyla birbirine bağlanacak

Proje kapsamında hattın Marmaray'ın Çayırova kesiminden başlayarak Sabiha Gökçen Havalimanı, Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve İstanbul Havalimanı üzerinden Çatalca'ya ulaşması planlanıyor.

Çatalca'da yapımı devam eden Halkalı-Çerkezköy Hızlı Tren Hattı'na entegre olacak proje ile İstanbul Havalimanı ve Sabiha Gökçen Havalimanı'nın ilk kez doğrudan demir yolu bağlantısına kavuşacağı bildirildi.

Yılda 33 milyon yolcu ve 30 milyon ton yük taşınması hedefleniyor

Bakan Uraloğlu, hattın 7 gün 24 saat demir yolu taşımacılığına imkan sağlayacağını belirtti. Projenin tamamlanmasıyla Marmaray geçişindeki yoğunluğun azalması ve Orta Koridor'daki yük taşıma kapasitesinin artması bekleniyor.

Yavuz Sultan Selim Köprüsü üzerinden geçecek demir yolu hattının, Türkiye'nin Asya ile Avrupa arasındaki demir yolu taşımacılığındaki kapasitesini artıracağı ve tamamlandığında yılda 33 milyon yolcu ile 30 milyon ton yük taşıyacağı öngörülüyor.

Edinilen bilgilere göre, internet ortamında yayımlanan video içeriğini incelemeye alan emniyet ve savcılık birimleri, video içerisinde yer alan ifadelerin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a yönelik hakaret unsurları barındırdığını tespit etti.

Görüntülerin incelenmesinin ardından Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı, şüpheli Murat Özün hakkında Türk Ceza Kanunu'nun ilgili maddesi uyarınca "Cumhurbaşkanına hakaret" suçundan adli süreç ve resen soruşturma başlattı.

Edinilen bilgilere göre, Özel ile birlikte hareket eden 91 milletvekili de CHP’den ayrılarak YENİ Parti Kurucular Kurulu’na katıldı. Yaşanan bu kitlesel istifa dalgasıyla birlikte Türkiye Büyük Millet Meclisi’ndeki (TBMM) sandalye dağılımı ve parlamento dengeleri değişti.

Özgür Özel'in Cuma namazını Hacı Bayram Veli Camii'de kıldıktan sonra YENİ Parti'ye katılan 91 milletvekili ile Birinci TBMM Binası önünde hatıra fotoğrafı çektireceği öğrenildi.

Soruşturma dâhilinde ifadeye çağrılan Şahan Gökbakar ile Fatih Koparan’ın ise önümüzdeki süreçte adliyeye gelerek ifade sunmaları bekleniyor.

Özvar, diploma kadar uygulama deneyimi ve becerilerin de önem kazandığını vurgularken, ailelere gençler üzerinde baskı kurmamaları, yurt dışında eğitim planlayan adaylara ise üniversitenin YÖK tarafından tanınıp tanınmadığını mutlaka kontrol etmeleri çağrısında bulundu.

Özvar'dan YKS adaylarına "uzun vadeli düşünün" çağrısı

YÖK Başkanı Erol Özvar, yayımladığı video mesajla YKS tercih dönemi öncesinde adaylara, ailelerine ve kamuoyuna seslendi.

Üniversite tercihinin yalnızca bir bölüm seçmekten ibaret olmadığını belirten Özvar, gençlerin yaklaşık 40 yıllık çalışma hayatını şekillendirecek önemli bir kararın eşiğinde olduğunu söyledi. Uzun ve yoğun bir sınav sürecini geride bırakan adayları tebrik eden Özvar, tercih döneminin de sınav kadar önemli olduğuna işaret etti.

Doğru yapılmış bir tercihin güçlü bir başlangıç noktası, nitelikli bir eğitim çevresi ve mesleki hayata hazırlanmak için önemli fırsatlar sunduğunu belirten Özvar, "Bugün vereceğiniz karar elbette hayatınızın bütün safhalarını belirlemeyecek. Ancak doğru yapılmış bir üniversite tercihi size güçlü bir başlangıç noktası, nitelikli bir eğitim çevresi ve mesleki hayatınıza hazırlanabileceğiniz değerli fırsatlar sunar" dedi.

"Tercihlerinizi sadece bugüne göre yapmayın"

Çalışma hayatının dünyada büyük bir dönüşümden geçtiğine dikkat çeken Özvar, yapay zeka, biyoteknoloji, kuantum teknolojileri, siber güvenlik, yeşil dönüşüm, dijital üretim ve finansal teknolojiler gibi alanların yeni meslekleri ortaya çıkardığını söyledi.

Bugün üniversite tercihi yapan bir gencin yaklaşık 40 yıllık çalışma hayatına hazırlandığını ifade eden Özvar, bu süreçte teknolojilerin değişeceğini, bazı mesleklerin ortadan kalkacağını ve yeni çalışma alanlarının ortaya çıkacağını belirtti.

Adayların tercih yaparken yalnızca mezuniyet sonrasında hangi işi yapacaklarını değil, seçtikleri programın kendilerine değişen şartlara uyum sağlayabilecek bilgi, beceri ve yetkinlik kazandırıp kazandırmayacağını da sorgulamaları gerektiğini vurgulayan Özvar, şu tavsiyede bulundu:

"Tercihinizi aceleyle, yalnızca çevrenizde duyduğunuz görüşlere veya o yıl popüler görünen programlara bakarak yapmayın. Kendinizi tanıyın, programları dikkatle inceleyin ve uzun vadeli düşünün."

"Sizleri geleceğin dünyasına hazırlayacak yapı kuruyoruz"

YÖK olarak son yıllarda kapsamlı bir dönüşüm süreci yürüttüklerini aktaran Özvar, yükseköğretim sistemini değişen teknoloji, üretim modeli ve iş gücü ihtiyaçlarına göre yeniden yapılandırdıklarını söyledi.

Özvar, "Sizleri yalnızca bugünün değil geleceğin dünyasına hazırlayacak bir yapı kuruyoruz. Geleceğin dünyasında en değerli diploma, kendini sürekli geliştirebilen insanın sahip olduğu birikim olacaktır" dedi.

Türk yükseköğretim sisteminin 208 üniversite ve yaklaşık 7 milyon öğrenciyle güçlü bir akademik ekosistem oluşturduğunu belirten Özvar, üniversitelerin araştırma, girişimcilik ve üretim kapasitesiyle gençlere küresel ölçekte rekabet edebilecekleri bir eğitim ortamı sunduğunu ifade etti.

"Artık sadece diploma sahibi olmak yeterli değil"

Çalışma hayatında yalnızca diploma sahibi olmanın yeterli olmadığını vurgulayan Özvar, iş dünyasının alan bilgisinin yanı sıra deneyim, takım çalışması, problem çözme, dijital yetkinlik ve iletişim becerilerine sahip mezunlar beklediğini söyledi.

Bu doğrultuda kısa süreli stajlar yerine bir veya iki dönem süren iş yeri temelli eğitim modelini yaygınlaştırdıklarını aktaran Özvar, öğrencilerin eğitimlerinin önemli bir bölümünü işletmelerde, fabrikalarda, sağlık kuruluşlarında, laboratuvarlarda ve kendi alanlarıyla ilgili kurumlarda geçirdiğini belirtti.

Gaziantep, Konya, İstanbul, Bursa, Kocaeli, İzmir ve Ankara'da yürütülen pilot uygulamanın 185 program ve yaklaşık 120 bin öğrenciyi kapsadığını kaydeden Özvar, Organize Sanayi Bölgesi Meslek Yüksekokullarından mezun olan öğrencilerde istihdam oranının yüzde 90'ın üzerine çıktığını söyledi.

Ön lisans programlarına da dikkat çekti

Robotik sistemlerden siber güvenliğe, dijital üretimden enerji, sağlık, savunma sanayisi, ilaç üretimi, akıllı tarım ve lojistiğe kadar birçok alanda nitelikli teknik insan kaynağı ihtiyacının hızla arttığını belirten Özvar, adaylara güçlü uygulama altyapısına sahip ön lisans programlarını da dikkatle değerlendirmeleri çağrısında bulundu.

"Önemli olan programın süresi değil, kazandırdığı bilgi, beceri, deneyim ve çalışma hayatıyla kurduğu ilişkidir" diyen Özvar, geleceğin üretim dünyasında nitelikli teknikerlerin kritik roller üstleneceğini vurguladı.

Özvar'dan velilere: "Gençlere baskı kurmayın"

Yurt dışında eğitim görmeyi planlayan adaylara da seslenen Özvar, tercih edilecek üniversitenin YÖK tarafından tanınıp tanınmadığının eğitime başlamadan önce mutlaka kontrol edilmesi gerektiğini belirtti.

Tanınmayan yükseköğretim kurumlarından alınan diplomalara denklik verilmesinin mümkün olmadığını hatırlatan Özvar, hiçbir üniversite veya program için önceden "denklik garantisi" verilemeyeceğini vurguladı.

Ailelere de çağrıda bulunan Özvar, çocukların tercihlerini geçmiş dönemlerin meslek algısına göre değil, ilgi ve yeteneklerine göre şekillendirmelerine destek olunması gerektiğini belirterek, "Gençlerimizi dinleyelim, rehberlik edelim fakat baskı kurmayalım" dedi.

Özvar, gençlere yönelik mesajında ise "Sizler yalnızca kendi geleceğinizi değil Türkiye'nin geleceğini de inşa edecek kuşaksınız. Biz sizlere güveniyoruz. Hayalleriniz büyük olsun" ifadelerini kullandı.

Güne düşüşle başlayan BIST 100 endeksi içerisinde sektör bazlı ayrışmalar kaydedildi. Açılış seansında bankacılık endeksi yüzde 0,32 oranında gerilerken, holding endeksi yüzde 0,09 değer kazandı.

Sektör endeksleri incelendiğinde en çok kazanç sağlayan alan yüzde 1,48 ile madencilik oldu. Günün en fazla değer kaybeden sektörü ise yüzde 2,17'lik düşüşle finansal kiralama faktoring olarak kayıtlara geçti.

Küresel piyasalar ve BIST 100 endeksini etkileyen gelişmeler

Dünya genelinde piyasalarda negatif bir seyir hâkim bulunuyor. ABD ile İran arasında yaşanan gerginliğin enerji koridorlarındaki riskleri tırmandırması, yapay zeka temasının sürdürülebilirliğine ilişkin soru işaretleri ve ticaret tarifelerinin tekrar gündeme gelmesi küresel ölçekte baskı oluşturuyor. Bu süreçte dünya çapında duyurulacak sektörel Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri piyasaların takibinde yer alıyor.

Yurt içi tarafta ise uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody's tarafından açıklanması beklenen Türkiye değerlendirmesi öne çıkıyor.

BIST 100 endeksi için teknik seviyeler ve veri gündemi

Piyasa analistleri; yurt içinde finansal hizmetler güven endeksi ile sektörel enflasyon beklentilerinin, yurt dışında ise PMI verilerinin başı çektiği yoğun ajandanın izleneceğini ifade ediyor.

Teknik açıdan BIST 100 endeksi için değerlendirmede bulunan analistler, "14.000 ve 13.900 puan seviyelerinin destek, 14.200 ve 14.300 puanın direnç konumunda olduğunu" bildirdi.

ABD, İran'daki askeri hedefleri vurdu

CENTCOM tarafından yapılan açıklamada, İran genelinde askeri komuta merkezleri, İHA depoları, haberleşme ağları ile kıyı gözetleme ve deniz kapasitesinin hedef alındığı bildirildi.

CENTCOM, operasyonların İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun ticari deniz taşımacılığına yönelik tehditlerini azaltmayı amaçladığını savundu.

Hürmüz Boğazı'nda karşılıklı açıklamalar

ABD ordusu, İran'ın son saldırılarına rağmen Hürmüz Boğazı'nın gemi trafiğine açık olduğunu ve ticari gemilerin ABD ordusunun desteğiyle boğazdan geçişlerini sürdürdüğünü açıkladı.

İran Devrim Muhafızları ise Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün kendilerinde olduğunu belirterek, güvenli geçişin ancak İran ile koordinasyon sağlanması halinde garanti edilebileceğini duyurdu.

İran'da saldırıların ardından patlama sesleri duyuldu

ABD'nin art arda 13. gecede düzenlediği saldırılar sırasında Keşm Adası'nda patlama seslerinin duyulduğu bildirildi.

İran merkezli Mehr Haber Ajansı, ABD'nin Huzistan eyaletindeki Andimeşk ve Ümidiye kentlerine füze saldırıları düzenlediğini aktardı.

Fars Haber Ajansı da İran'ın Basra Körfezi kıyısındaki Bender Abbas kentinde bir yerleşim bölgesine düzenlenen ABD saldırısında iki kişinin yaralandığını bildirdi.

Trump: Daha büyük bir saldırıyı değerlendiriyorum

ABD Başkanı Donald Trump, ABD merkezli Axios'a yaptığı açıklamada, İran'ın Kuveyt'teki bir telekomünikasyon kulesini de hedef alan ve Körfez'deki ABD müttefiklerine yönelik yeni misilleme saldırılarının ardından İran'a daha büyük bir saldırı düzenlenmesini değerlendirdiğini söyledi.

Trump, "Devasa bir saldırıyı değerlendiriyorum. Bu, daha önce gördüklerinizden daha büyük olabilir. Karar vermeye çok yakınım. Her şey hazır" ifadelerini kullandı.

İran medyası, ABD'nin son 13 gecede düzenlediği saldırılarda köprü ve tünellerin de aralarında bulunduğu altyapı unsurlarının hedef alındığını bildirmişti.

İran'dan "göze göz" mesajı

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise önceki gün yaptığı açıklamada, İran altyapısını hedef alan saldırılar da dahil olmak üzere gelecekte düzenlenecek tüm saldırılara "göze göz" anlayışıyla karşılık verileceğini söylemişti.

ABD ile İran arasındaki karşılıklı saldırılar sürerken, Trump'ın olası yeni saldırı açıklaması bölgedeki gerilimin daha da tırmanabileceği yönündeki endişeleri artırdı.

Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Bakanlığımızın gücüne güç katacak 1874 personel alımı sürecini başlatıyoruz. Ülkemizin dört bir yanında üretime ve üreticiye hizmet edecek yeni çalışma arkadaşlarımıza şimdiden başarılar diliyorum. Hayırlı olsun." ifadeleriyle alım sürecini müjdeledi.

İşte 2026 Tarım ve Orman Bakanlığı personel alımı hakkında tüm detaylar...

Tarım ve Orman Bakanlığı personel alımı kadro dağılımı

Bakanlık bünyesinde istihdam edilecek 1874 sözleşmeli personel pozisyonunun unvanlara göre dağılımı şu şekilde sıralandı:

• Mühendis: 800 kişi

• Veteriner Hekim: 645 kişi

• Destek Personeli: 239 kişi

• Koruma ve Güvenlik Görevlisi: 73 kişi

• Büro Personeli: 60 kişi

• Gemi Adamı: 23 kişi

• Avukat: 13 kişi

• Laborant: 9 kişi

• Biyolog: 7 kişi

• Diğer Teknik Hizmet Personeli (Kimyager): 5 kişi

Başvuru tarihleri ne zaman?

Tarım ve Orman Bakanlığı 1874 personel alımı başvuruları 27 Temmuz 2026 tarihinde başlayıp 9 Ağustos 2026 tarihi mesai bitimine kadar devam edecek. Adayların belirtilen tarihler arasında başvurularını tamamlamaları gerekiyor.

Başvurular nereden ve nasıl yapılacak?

Adaylar başvurularını Cumhurbaşkanlığı İnsan Kaynakları Ofisi Kariyer Kapısı üzerinden online olarak gerçekleştirecek.

Kariyer Kapısı adresine giriş yapın.

e-Devlet şifreniz ile sisteme erişim sağlayın. Tarım ve Orman Bakanlığı personel alımı ilanını seçerek başvuru adımlarını tamamlayın.

KPSS ve sınav şartı var mı?

Personel alımında adayların 2024 yılı KPSS puanları esas alınacak. Gemi adamı pozisyonuna başvuran adaylarda KPSS puan şartı aranmayacak; bu kadro için uygulamalı sınav yapılacak.

Başvuru sonuçları nereden açıklanacak?

Yerleştirmeye hak kazanan adayların isim listesi, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın resmi web siteleri olan www.tarimorman.gov.tr ve www.tarimorman.gov.tr/PERGEM üzerinden duyurulacak. Ayrıca adaylar, değerlendirme ve yerleştirme sonuçlarını doğrudan Kariyer Kapısı platformu üzerinden sorgulayabilecekler.

Kasım 2025'ten bu yana görevini sürdürdüğünü belirten Yıldırım, tebliğ edilen kararda bir önceki döneme ait yönetim kurulu üyelerinin isimlerinin yer aldığını ifade ederek uygulamaya tepki gösterdi.

"Eski yönetim kurulu üyelerini görevden almışlar"

Gelen görevden alma yazısında büyük bir hata yapıldığını savunan Yıldırım, sürecin alelacele yürütüldüğünü öne sürerek şunları kaydetti:

"Görevimden 17 Temmuz itibarıyla alınmış bulunuyorum. Beni görevden almaları bir onurdur, bir gururdur. Lakin burada trajikomik bir olay var. Salı günü gelen görevden alınma yazısında gördüklerime inanamadım. Çok büyük bir şaşkınlık içerisindeyim. Görevden kadın kolları başkanı olarak beni alıyorlar. Fakat yönetim kurulu üyeleri olarak da benden bir önceki dönemdeki kadın kolları başkanımızın yönetim kurulundaki çok kıymetli arkadaşlarımızı görevden alıyorlar. Bu acelenin sebebi nedir çok merak ediyorum. Bu kadınlardan bu kadar mı çok korkuyorsunuz ki görevden alma işini bile doğru dürüst beceremiyorsunuz?"

"İsimlere bile bakılmadan yazı gönderilmiş"

Görevden alma yazısının detay incelenmeden hazırlandığını iddia eden Meliha Yıldırım, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bu kadar alelacele görevden alma işini dahi düzgün yapamıyorsunuz. Konuya bu kadar mı ilgisizsiniz? Yani büyük bir şaşkınlık içerisindeyiz. Yönetim kurulundaki arkadaşlarımızın isimlerine bile bakmadan bir önceki yönetim kurulundaki arkadaşların benimle birlikte görevden alındıklarına dair yazıyı gönderiyorsunuz bize."

"Bu kararı tanımıyorum"

Açıklaması sırasında kendisine gönderilen görevden alma belgesini yırtan Yıldırım, mevcut kararı kabul etmediklerini belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Ben bu butlan yönetimini kesinlikle tanımıyorum. Benim seçilmiş Genel Başkanım Sayın Özgür Özel'dir. Seçilmiş Genel Başkanım, Kadın Kolları Genel Başkanım Asu Kaya'dır. Şu anda atanmış olarak gelen genel başkanların hiçbirisini tanımıyorum. Bu kararı da tanımıyorum. Zaten kararda gördüğünüz üzere son derece alelacele alınmış, incelenmeden gönderilmiş bir karardır. Biz bu kararı kesinlikle tanımıyoruz."

Yavaş, paylaşımında Lozan Barış Antlaşması'nın Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucu belgesi ve bağımsızlığın tapusu niteliğinde olduğuna dikkat çekti.

"Kahramanlarımızı rahmet ve minnetle anıyorum"

ABB Başkanı Mansur Yavaş, mesajında şu ifadeleri kaydetti:

"Cephede kanla, inançla ve büyük fedakârlıklarla kazanılan bağımsızlığımız; Lozan’da tüm dünyaya kabul ettirilmiş, Türkiye Cumhuriyeti’nin egemenliği tarihe mühürlenmiştir. Lozan’ın 103. yıl dönümünde; başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü olmak üzere tüm kahramanlarımızı rahmet, minnet ve saygıyla anıyorum."

"Doğal yaşama müdahaleye sessiz kalmayacağız"

Dernek adına açıklamayı okuyan Sudem Nisa Çelik, Karadeniz bölgesinin çevresel tehditlerle karşı karşıya olduğunu belirterek şunları kaydetti:

*"Atalarımızın emekle, alın teriyle ve mücadeleyle bizlere emanet ettiği bu güzel memleketi diliyle, türküsüyle, horonuyla, doğasıyla ve insanıyla yaşatmayı en önemli sorumluluklarımızdan biri olarak görüyoruz. Bu inançla, 1-2 Ağustos 2026 tarihlerinde Of Şehir Stadyumu yanında gerçekleştireceğimiz 9’uncu Of Yaz Kültür ve Sanat Festivali’nde yeniden halkımızla buluşmanın mutluluğunu yaşıyoruz.

Ancak bugün yalnızca kültürümüz değil, yaşadığımız coğrafya da büyük tehditlerle karşı karşıyadır. Karadeniz’in özgür akan dereleri HES projeleriyle, yemyeşil ormanları taş ocaklarıyla ve maden faaliyetleriyle, doğal yaşam alanlarımız ise rant odaklı politikalarla her geçen gün biraz daha tahrip edilmektedir. Buna karşı mücadele hepimizin ortak sorumluluğudur. Biz buna sessiz kalmayacağız. Çünkü bu dereler yalnızca su değildir, çocukluğumuzdur. Bu ormanlar yalnızca ağaç değildir, nefesimizdir. Bu dağlar yalnızca taş değildir, kimliğimizdir."*

"Festival bir dayanışma alanıdır"

Çelik, festivalin sadece bir eğlence organizasyonu olmadığını, aynı zamanda doğa ve kültür koruma bilincini bir araya getiren bir platform işlevi gördüğünü vurguladı:

*"Bu festival kültürüne, doğasına, emeğine ve geleceğine sahip çıkan insanların buluştuğu büyük bir dayanışma alanıdır. Bu mücadelemiz yalnızca festival günlerinde değil, yılın her gününde devam edecektir.

Of Folklor Derneği yalnızca bir folklor derneği değildir. Burası dayanışmanın adresi, kültürüne sahip çıkanların evi, doğasını koruyanların sesidir. Burası kadınların, gençlerin, emekçilerin ve memleket sevdalılarının ortak çatısıdır. Doğamız için ses olacağız, kadınlar için umut, gençler için gelecek olacağız. Omuz omuza durduğumuz sürece hiçbir güç bizi kültürümüzden, doğamızdan ve birbirimizden koparamayacaktır."*

12 ilde düzenlenen operasyonda 37 şüpheli yakalandı

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosu tarafından yürütülen soruşturma kapsamında, suç örgütleriyle bağlantılı olduğu değerlendirilen şüphelilere yönelik İstanbul merkezli 12 ilde operasyon gerçekleştirildi. Operasyonda örgüt hiyerarşisi içinde hareket ettiği ve suç örgütleriyle menfaat ilişkisine girdiği belirlenen 37 kişi yakalandı.

Şüpheliler arasında gümrük muhafaza memuru, zabıt katibi, denetimli serbestlik memuru, avukat ve polislerin de bulunduğu bildirildi. Gözaltına alınan kişiler, emniyetteki işlemlerinin ardından Bakırköy Adliyesi'ne sevk edildi.

24 şüpheli tutuklandı

Savcılık ifadelerinin ardından sulh ceza hakimliğine gönderilen şüpheliler hakkında karar verildi. Mahkeme, 37 şüpheliden 24'ünün tutuklanmasına hükmederken, 13 şüpheli için adli kontrol tedbiri uygulanmasına karar verdi.

Soruşturma kapsamında örgüt üyelerinin bazı kamu görevlileriyle irtibat kurarak karşılıklı menfaat ilişkisi içerisinde olduğu tespit edildi.

Kamu görevlilerinden bilgi aldıkları belirlendi

Yapılan incelemelerde, örgüt üyelerinin görev ve yetki sınırlarını aşan bazı kamu görevlilerinden çeşitli sorgulamalar yoluyla bilgi aldığı belirlendi. Bu kapsamda suç kayıtları, aranma ve yakalama bilgileri, kırmızı bülten kayıtları, araç şerhleri ve gümrük geçişlerine ilişkin bilgilerin sorgulandığı tespit edildi.

Soruşturmanın, yeni nesil silahlı suç örgütlerinin faaliyetleri ve kamu görevlileriyle kurdukları bağlantıların ortaya çıkarılmasına yönelik sürdürüldüğü belirtildi.

Raporda, 2026 yılının ilk yedi ayındaki gıda enflasyonunun yüzde 37, son bir yıllık dönemi kapsayan yıllık gıda enflasyonunun ise yüzde 60,9 olduğu belirtildi. Son 12 aylık ortalamalara göre gıda fiyatlarındaki artış oranı ise yüzde 56 olarak hesaplandı.

Temmuz ayında en yüksek artış sebze fiyatlarında

Aylık gıda harcamalarındaki kalemler incelendiğinde, temmuz ayının zam şampiyonu sebze grubu oldu. Sebze fiyatları bir önceki aya kıyasla ortalama yüzde 21,8 oranında artış gösterdi.

Diğer ana gıda gruplarında ise şu seyir izlendi:

• Meyve: Fiyatlar yüzde 3,9 oranında geriledi.

• Et ve Balık: Fiyatlarda yüzde 2,8'lik düşüş kaydedildi.

• Yağ Grubu: Fiyatlar yüzde 0,4 oranında yükseldi.

• Ekmek, Pirinç, Un, Bulgur, Süt, Süt Ürünleri ve Yumurta: Fiyat seviyelerinde değişim yaşanmadı.

Ocak-Temmuz döneminde sebze fiyatları yüzde 99 arttı

Yılın ilk 7 aylık periyodunda (Ocak-Temmuz 2026) sebze fiyatlarındaki toplam artış yüzde 99'a, meyve fiyatlarındaki artış ise yüzde 54,6'ya ulaştı.

Son bir yıllık (yıllık bazda) gıda fiyatı artışları ise şu şekilde gerçekleşti:

• Sebze: %171,8

• Meyve: %58,1

• Ekmek ve Tahıl Ürünleri: %49,3

• Et ve Balık: %48,9

• Süt, Süt Ürünleri ve Yumurta: %41,8

Memurun alım gücü yüzde 41,2 eridi

Raporda, Eylül 2021 ile Temmuz 2026 tarihleri arasında geçen süreçte gıda fiyatlarının toplam yüzde 2 bin 169 arttığı, aynı dönemde kamu çalışanlarının maaşlarına yapılan zamların ise yüzde bin 292 seviyesinde kaldığı vurgulandı.

Bu veriler doğrultusunda kamu çalışanlarının reel alım gücünün yüzde 41,2 oranında eridiği kaydedildi. Bir kamu görevlisinin 2021 yılında maaşıyla satın alabildiği gıda sepetinin, Temmuz 2026 itibarıyla ancak yüzde 59'unu alabildiği ifade edildi.

"Gıda fiyatları üzerindeki baskı sürecek"

Tarımsal girdi maliyetleri ve enerji kalemlerindeki yükselişin önümüzdeki süreçte de gıda fiyatları üzerinde baskı oluşturmaya devam edeceği değerlendirmesinde bulunulan raporda, TÜİK verilerine atıf yapıldı. Türkiye'deki en yoksul yüzde 20'lik kesimin harcamalarının yaklaşık yüzde 30'unu gıdaya ayırdığına dikkat çekilerek, yüksek gıda enflasyonunun dar gelirli vatandaşların alım gücünü zayıflattığı ve açlık riskini derinleştirdiği belirtildi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Horlama boşanma sebebi olarak kabul edilebiliyor

Horlamanın sanıldığından çok daha ciddi sonuçları olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Gerek, “Horlama çevreyi rahatsız eden, kişinin çoğunlukla farkında olmadığı çok ciddi bir sosyal problem. Erkeklerde daha sık, kadınlarda daha az görülüyor ama menopoz sonrası kadınlarda da horlama problemi artıyor. Yargıtay horlamayı boşanma sebebi olarak kabul ediyor” dedi.

Horlamanın yaşam kalitesini bozan, sağlığı olumsuz etkileyen önemli sorunların ve hastalıkların habercisi olabileceğini vurgulayan Gerek, bu nedenle horlamanın hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Horlamanın özellikle yumuşak damak başta olmak üzere ağız ve burundan birlikte nefes alma sırasında yumuşak damağın dalgalanmasıyla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Ama sadece yumuşak damak değil, ses teli seviyesine kadar hava yolundaki her türlü darlık ve problem gürültülü uyumaya yani horlamaya sebep olabilir” diye konuştu.

Uyku apnesinin hava yolunun tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıktığını belirten Gerek, “Uyku apnesi solunum çabasına rağmen 10 saniye ya da daha fazla süreyle nefes alamama durumudur. Burada özellikle yumuşak damak ve dil çok önemli rol oynar” dedi.

Prof. Dr. Gerek, hastalığın oluşum mekanizmasını şöyle anlattı:

“Eğer uyku apnesi 20-25 saniye civarında sürerse kandaki oksijen düzeyi düşmeye başlar. Karbondioksit düzeyi artmaya başladığında vücut kendini uyandırır, uyku yüzeysel hale gelir, kas gücü tekrar yerine gelir ve hava yolu açılarak solunum devam eder. Bu durum gece boyunca defalarca tekrarlanabilir. Eğer bu durum bir saat içinde 5’ten fazla tekrarlıyorsa buna uyku apnesi diyoruz.”

Cep telefonuyla bile tespit edilebiliyor

Uyku laboratuvarlarının uyku apnesini en ideal biçimde değerlendiren merkezler olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, “Günümüzde cep telefonlarına yüklenen basit programlar bile uyku sırasında horlamayı, nefes alışverişini ve uykuda solunum durmasıyla ilgili kabaca bilgi verebiliyor. Ancak ideal olan, uyku laboratuvarlarında 50-60 parametreyi aynı anda değerlendirerek uyku bozukluklarına tanı konulmasıdır” dedi.

Uyku apnesinin uyku bozuklukları içerisinde yer alan önemli bir sorun olduğunu belirten Gerek, bir saat içindeki solunum durmalarının sayısı ve süresine göre hastalığın derecelendirildiğini söyledi.

Uyku insan yaşamında vücudun yenilendiği çok önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, kaliteli uykunun sağlığı olumlu etkilediğini, uyku bozukluklarının ise çok farklı hastalıklara yol açabileceğini ifade etti.

“Uyku apnesi belirli bir düzeye geldiğinde sabahları baş ağrısıyla uyanma, yorgun uyanma, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve hafızayla ilgili çok önemli sorunlar ortaya çıkabiliyor” diyen Gerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uyku apnesi sorunu olanlar iş hayatında öğleden sonra uyuklamaya başlayıp verimsiz hale gelebiliyor. Araç kullananlarda gündüz ortaya çıkan trafik kazalarının çok önemli sebeplerinden birisi uyku apnesi. Bu hastalar dinlenemediği için dikkatleri dağılıyor. Trafik ışıklarında beklerken bile uyuyan hastalar var.”

”Uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi”

Yaşam biçiminin de uyku apnesi üzerinde etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, alkol kullanımı, sigara ve tok karnına uyumanın uyku sağlığını bozduğunu söyleyerek, “Bu faktörler uyku apnesi ile bir araya geldiğinde çok daha şiddetli sonuçlar ortaya çıkabiliyor” dedi.

Uyku apnesinin kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi süreleri uzunsa kalpte yavaşlama meydana geliyor. Bazı uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi” dedi.

Uyku apnesinin son yıllarda kardiyoloji kliniklerinin de özel olarak üzerinde durduğu bir konu haline geldiğini belirten Gerek, kalp hastalıklarının önemli bir bölümünün altında uyku apnesinin bulunabildiğini ifade etti.

Uyku apnesinin önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi kader değil. Uyku apnesi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum” dedi.

“Uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar”

Çocukluk dönemindeki problemlerin ilerleyen yaşlarda uyku apnesine zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Gerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çocuğunuzun ileride uyku apnesi olmasını istemiyorsanız çocuk yaş grubunda uykusunda tıkanması, horlaması, gece terlemesi varsa, geniz eti ve bademcik büyüklüğü gibi problemler varsa lütfen bunu en erken yaşta tedavi ettirin. İleri yaştaki uyku apnesi çocukluk dönemindeki sorunların tedavisiyle engellenebilir. Hatta benim bir aforizmam var; uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar.”

Çocukların uyku sırasında nefes alıp verdiğinin duyulmaması gerektiğini belirten Gerek, “Bebek gibi uyuyor benzetmesi sağlıklı bir havayolunun en önemli göstergesidir” dedi.

Erişkin yaşlarda günlük yorgunluklar ve farklı nedenlerle uyku kalitesinde bozulmalar meydana gelebildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, eşlerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

“Eğer eşiniz uykuda terliyorsa, üstünü çok açıyorsa, nefesi duruyorsa mutlaka bir kulak burun boğaz hekimine ya da uyku bozukluklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurun. En azından uyku apnesi var mı yok mu diye test yaptırmaları ve muayene olmaları çok önemli” diyen Gerek, tedavinin son derece yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtti.

Uyku apnesi ve horlama tedavisinde öncelikle laboratuvar ortamında tanı konulmasının hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Gerek, bunun mümkün olmadığı durumlarda eşlerden video kaydı istediklerini söyleyerek, “Horlayan eşin videosunu izleyerek uyku sırasındaki tıkanmalar ya da nefes alışveriş biçimi değerlendirilebiliyor ve uyku apnesi olup olmadığı konusunda önemli fikir veriyor” dedi.

Prof. Dr. Gerek, detaylı muayenenin ardından hastaya özel tedavi planlaması yapılması gerektiğini söyledi.

Horlama tedavisinde çoğu zaman cerrahinin ön plana çıktığını belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, burun tıkanıklığı, damak sarkıklığı gibi problemlerin cerrahi yöntemlerle giderilebildiğini söyledi.

Ancak horlamanın tamamen ortadan kalkacağının garanti edilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, yorgunluk, alkol, antidepresanlar, kas gevşeticiler ve yatış pozisyonunun da horlamayı etkileyebildiğini ifade ederek “Uyku hijyenine uygun düzenlemeler horlamayı yüzde 85 oranında azaltabilir” dedi.

“Damat adayları evlilik öncesi tedavi arıyor”

Horlamanın sosyal hayatı da etkilediğini belirten Prof. Dr. Gerek, “Evlenecek çiftlerden özellikle damat adayları evlilik öncesi horlama sorununu gidermek için tedavi arayışına gidebiliyor” dedi.

Uyku apnesi tedavisinde PAP adı verilen pozitif basınçlı cihazların önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu cihazların ayarlarının uyku laboratuvarlarında hastaya özel olarak yapıldığını söyleyerek şunları kaydetti:

“Bu cihazların ayarları uyku laboratuvarında hastaya uygun biçimde düzenlenir. Cihazla birlikte uyku apnesinin kaybolup kaybolmadığına bakılır ve hastaya uygun biçimde yeniden düzenlenir. Hasta uyum gösterdiği takdirde uyku apnesi tedavisindeki öncelikli tercih bu cihazların kullanılmasıdır”

Burunlarında ciddi kemik eğriliği bulunmayan, damaklarında aşırı sarkma olmayan ve bademcikleri çok büyük olmayan hastaların bu cihazlarla rahatlıkla uyuyabildiğini belirten Gerek, tedavide en önemli unsurun hastanın cihaza uyum sağlaması olduğunu söyleyerek, “Bu cihazlar eskiden çok daha büyük ve taşınması daha zor cihazlardı. Günümüzde ise neredeyse bir gözlük kabı büyüklüğünde, nemlendirme özelliği olan yeni nesil cihazlar kullanılıyor” diye konuştu.

Uyku apnesi tedavisinde ağız içinde kullanılan ve kişiye özel ölçülerle hazırlanan apareylerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu sistemlerin dili öne doğru çekerek hava yolunu açık tutmayı amaçladığını söyledi.

Ancak bu apareylere uyumun her zaman kolay olmadığını belirten Gerek, “Özellikle öğürme refleksi güçlü olan kişilerde kullanımı zor olabiliyor. Ayrıca çene ekleminde ağrılara da yol açabiliyor” dedi.

Uyku apnesinde cerrahi tedavi hastaya göre planlanıyor

Uyku apnesi tedavisindeki bir diğer seçeneğin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, her hastanın ihtiyacına göre farklı yöntemlerin uygulanabildiğini söyledi.

Burunda sorun varsa buruna yönelik, damakta sarkma varsa damağa yönelik, bademcik büyüklüğü varsa bademciklere yönelik cerrahilerin uygulanabildiğini belirten Gerek, dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerin de uyku apnesine yol açabildiğini ifade ederek “Çocukluk döneminde bademcik ameliyatı olmuş kişilerde bile dil kökündeki lenfoid dokular büyüyerek hava yolunda darlığa neden olabilir. Bazen de epiglot kapağında deformasyonlar görülebilir. Bunların her biri için farklı cerrahi seçenekler bulunuyor” dedi.

Robotik cerrahi ve dil kökü implantları dikkat çekiyor

Robotik cerrahinin özellikle dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerde kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, dil kökündeki yağ fazlalığını azaltan ve dokuları temizleyen yöntemlerin başarılı sonuçlar verdiğini söyledi.

Ayrıca damak seviyesinde klasik ameliyatların yanı sıra sütürlerle damağı asma tekniklerinin de uygulanabildiğini belirten Gerek, yeni geliştirilen implant teknolojilerine de dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ülkemizde henüz deneysel seviyede uygulanan yöntemlerle dil köküne yerleştirilen implantlar bulunuyor. Uyku sırasında nefes durduğunda bu implantlar ilgili kası uyararak hava yolunun açılmasını ve yeniden nefes alınmasını sağlayabiliyor.”

Bu tedavilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde üç farklı firma tarafından uygulandığını belirten Gerek, Türkiye’de de deneysel çalışmaların sürdüğünü ancak maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti.

Uyku apnesi tedavisinde zayıflama iğneleri de kullanılıyor

Uyku apnesinde kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Avrupa’da obezite sıralamasında Türkiye ilk sırada yer alıyor. Bu nedenle hastalarımızın öncelikle kilo vermesini istiyoruz” dedi.

Uyku apnesinin tıbbi tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin FDA onayı aldığını belirten Gerek, “Hastalar yüzde 10 kilo kaybederse uyku apnesinde belirgin düzelmeler görülebiliyor” diye konuştu.

Ancak bu ilaçların mutlaka endokrinoloji uzmanı kontrolünde kullanılması gerektiğini vurgulayan Gerek, “Hiç kimse gidip eczaneden bu ilaçları doğrudan alıp kullanmamalı” uyarısında bulundu.

Zayıflar da horluyor

Horlamanın yalnızca kilolu kişilerde görüldüğü düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Zayıf kişilerde de horlama görülebilir” dedi.

Bu kişilerde horlamanın en sık nedenlerinin burun kemiği eğriliği, damak sarkması ve bademcik büyüklüğü olduğunu belirten Gerek, uygun ameliyatlarla bu sorunların giderilebildiğini söyledi.

Bazı meslek gruplarında uyku testi zorunlu

Özellikle şoförler ve teknik cihaz kullanan kişiler için kaliteli uykunun hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gerek, uyku apnesi tanısı alan bazı kişilerin ehliyet yenileme sürecinde tedavi olduklarını belgelemek zorunda kaldıklarını söyleyerek “Özellikle kritik işler yapanların kaliteli uyuması çok önemli” dedi.

Uzmanından uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Gerek programın sonunda horlama ve uyku apnesiyle ilgili şu uyarılarda bulundu:

• Uyku kalitenize dikkat edin.
• Uyuduğunuz ortamın sıcaklığına, karanlığına ve sessizliğine önem verin.
• Horluyorsanız bu gerçeği kabul edin ve tedavi olun.
• Eşiniz sizi horladığınız için uyarıyorsa mutlaka çözüm arayın.

Uyku apnesinin tedavi edilmediğinde yaşam süresini kısaltabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, sözlerini şöyle tamamladı:

”Uyku apnesi kader değildir. Tedavi edilebilir, kontrol edilebilir bir rahatsızlıktır ve tedavisi hayat kurtarır. Uyku apnesi ile yaşamaya devam edilirse kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Son dönemde kardiyoloji klinikleri de uyku apnesine çok önem veriyor. Çünkü kalp hastalıklarının pek çoğu uyku apnesi sebebiyle ortaya çıkabiliyor.”

”Uyku insan sağlığı açısından çok önemli. Uyku apnesi hayatımızı doğrudan etkiler çünkü ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor. Hayatımızda uykunun çok özel bir yeri var.”

Prof. Dr. Sönmezer ülkemizdeki nüfus artış hızının endişe verici biçimde azaldığını söyledi.

Türkiye’de nüfus artış hızındaki düşüş alarm veriyor

Toplum nüfusunun kendini yenileyebilmesi için doğurganlığın aile başına 2,1 çocuk olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, Türkiye’de bu oranın son yıllarda yaklaşık 1,5’e kadar gerilediğine dikkat çekti.

Nüfus artış hızındaki düşüşün temel nedenleri arasında ekonomik kaygılar, kariyer planlamaları ve çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesinin bulunduğunu ifade eden Sönmezer, modern toplumlarda ilk anne olma yaşının giderek yükseldiğini söyleyerek şunları kaydetti:

”Çocuk yapmak isteyenler de daha geç yaşlarda çocuk sahibi olmak istiyor. İlk çocuk doğurma yaşı modern dünyada, batı dünyasında sosyo ekonomik düzey yükseldikçe çok ileri yaşlara geliyor, sonra da insanlar tek çocukla kalıyorlar. İlk anne olma yaşı 20’lerden 35 e kadar çıktı.”

Doğurganlığın korunması her geçen gün daha önemli hale geliyor

Geç yaşta yapılan evlilikler, çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesi ve genç yaşlarda görülen kanser vakalarındaki artış nedeniyle doğurganlığın korunmasının günümüzde her zamankinden daha önemli hale geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, kanser başta olmak üzere doğurganlığı olumsuz etkileyebilecek tedavilere başlamadan önce yumurta, sperm ve yumurtalık dokusunun dondurulması sayesinde hastaların ilerleyen yıllarda çocuk sahibi olabildiğini söyledi.

Kadınların belirli bir yumurta rezervi ile dünyaya geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, yaş ilerledikçe hem yumurta sayısının hem de yumurta kalitesinin azaldığını ifade etti. Sönmezer, “Kadın gebe kaldığında ya da doğum kontrol hapı kullandığında adet görmese bile yumurta rezervi azalmaya devam eder. Yaş ilerledikçe gebelik elde etmek zorlaşırken anormal gebelik riski de artar” diye konuştu.

Yumurta, sperm ve yumurtalık dokusu dondurulabiliyor

Kanser tedavilerindeki gelişmeler sayesinde hastaların yaşam sürelerinin uzadığını ancak uygulanan tedavilerin doğurganlığı olumsuz etkileyebildiğini belirten Sönmezer, bu nedenle doğurganlığın korunmasının tedavi sürecinin önemli bir parçası haline geldiğini söyledi.

Yumurta hücresi, sperm ve yumurtalık dokusunun eksi 196 derecede sıvı nitrojen içerisinde uzun yıllar saklanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, “Dondurma işlemi yapıldığında adeta zamanı durdurmuş oluyoruz. Örneğin 20 yaşında yumurtalarını donduran bir kadın, yıllar sonra anne olmaya karar verdiğinde 20 yaşındaki yumurtalarının kalitesiyle gebelik elde edebiliyor” dedi.

Prof. Dr. Sönmezer çocuk ve genç hastalarda karından yapılan işlemle doğurganlığı koruyarak Türkiye’de bir ilke imza attı.

Doğurganlığı koruyucu yöntemlerin yalnızca yetişkinlerde değil çocuk hastalarda da uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, özellikle lösemi nedeniyle kök hücre nakli planlanan çocuklarda yumurtalık dokusunun dondurulmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

Kanser dışında talasemi, bazı böbrek hastalıkları, sistemik lupus eritematozus, bazı kan hastalıkları ve genetik hastalıklarda da doğurganlığın korunabildiğini ifade eden Sönmezer, “Kanser ya da kanser dışı herhangi bir nedenle doğurganlığını kaybetme riski bulunan hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini koruyabiliyoruz” dedi.

Prof. Dr. Murat Sönmezer, yumurta toplama işleminin standart olarak vajinal yoldan gerçekleştirildiğini belirterek, özellikle çocuk hastalar ve genç kızlarda bu yöntemin aileler ve hastalar tarafından her zaman tercih edilmediğini, bazı hastaların ise işlem nedeniyle çekinceler yaşayabildiğini belirtti.

Bu ihtiyaçtan yola çıkarak yıllar önce yumurtalıklardaki yapışıklık nedeniyle karından yumurta toplamak zorunda kaldığı bir hastasına uyguladığı yöntemi geliştirdiğini anlatan Sönmezer, daha sonra bu tekniği doğurganlığını korumak isteyen genç hastalarda kullanmaya başladığını söyledi. Türkiye’de ilk kez karından yumurta toplama işlemini gerçekleştiren Prof. Dr. Murat Sönmezer, bugüne kadar yaklaşık 800 çocuk ve genç hastada bu yöntemi başarıyla uyguladığını belirterek, bu alanda dünyadaki ilk bilimsel yayınlardan birine de imza attığını ifade etti.

Sönmezer, karından yumurta toplama yönteminin özellikle doğurganlığını kaybetme riski bulunan çocuklar ve genç kadınlar için önemli bir alternatif olduğuna dikkat çekti.

Çiftler evlenir evlenmez test yaptırmalı

Çocuk sahibi olmayı hemen düşünmeseler bile evlenen çiftlerin doğurganlık durumlarını değerlendirmesi gerektiğini vurgulayan Sönmezer, kadınların AMH testiyle yumurtalık rezervlerini, erkeklerin ise sperm analiziyle üreme potansiyellerini öğrenebileceğini söyleyerek “Bugün düşük yumurtalık rezervine sahip bir kadın doğal yollarla gebe kalabilir. Ancak birkaç yıl sonra bu şansını tamamen kaybedebilir. Bu nedenle çiftlerin durumlarını erken dönemde bilmeleri çok önemli” diye konuştu.

Kadında basit bir AMH testi, erkekte ise sperm analizi ile olası sorunların önceden tespit edilebildiğini belirten Sönmezer, çocuk sahibi olmayı ileriki yıllara bırakmayı planlayan çiftlerin de bu testleri yaptırmasının önemli olduğunu söyledi.

Sigara, kilo ve stres doğurganlığı etkiliyor

Yaşam tarzının doğurganlık üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirten Sönmezer, sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, fazla kilo ve stresin hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini olumsuz etkilediğini söyledi.

Bir adet döneminde doğal yolla gebelik elde etme ihtimalinin yaklaşık yüzde 20 olduğunu belirten Sönmezer, düzenli adet gören kadınlarda yumurtlama döneminin doğru hesaplanmasının gebelik şansını artırabileceğini ifade etti.

Düzenli adet görmenin tek başına doğurganlığın normal olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Sönmezer, kadınların belirli aralıklarla yumurtalık rezervlerini kontrol ettirmeleri gerektiğini söyledi.

Yardımcı üreme tekniklerinde başarı oranları yükseldi

Yumurta dondurma işlemlerinde kullanılan vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yönteminin başarı oranlarını önemli ölçüde artırdığını belirten Sönmezer, günümüzde dondurulmuş ve çözülmüş yumurtalarla elde edilen gebelik oranlarının taze yumurtalarla elde edilen sonuçlara oldukça yaklaştığını söyledi.

Polikistik over sendromu gibi düzensiz adet gören kadınlarda yumurtlama takibi, zamanlanmış ilişki ve aşılama yöntemlerinin uygulanabildiğini belirten Sönmezer, aşılama tedavisinin genellikle üç denemeye kadar sürdürüldüğünü, sonuç alınamaması halinde tüp bebek tedavisine geçildiğini ifade etti.

Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftlerin umutsuzluğa kapılmaması gerektiğini belirten Sönmezer, “Bugün yardımcı üreme tekniklerinde elde edilen başarı oranları geçmişe göre çok daha yüksek. Zamanlanmış ilişki, aşılama ve tüp bebek uygulamaları sayesinde çok sayıda çift çocuk sahibi olabiliyor” dedi.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

Yüksek riskli kadinlarda meme taramasına erken başlanmalı

Meme kanseri taramasında mamografinin altın standart yöntem olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, bu yöntemin dünyada en fazla bilimsel çalışmaya konu olmuş görüntüleme sistemi olduğunu ifade etti.

Kadınların 40 yaşından sonra yılda bir kez mamografi yaptırması gerektiğini belirten Taşkın, çekilen görüntülerin mutlaka saklanmasını ve sonraki yıllardaki tetkiklerle karşılaştırılmasını önerdi. Taşkın, böylece memedeki çok küçük değişikliklerin daha erken fark edilebildiğini söyledi.

BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu taşıyan ya da ailesinde yoğun meme ve yumurtalık kanseri öyküsü bulunan kadınların yüksek risk grubunda yer aldığını belirten Taşkın, bu kişilerde mamografinin yanı sıra meme ultrasonografisinin de takip programına eklenmesi gerektiğini ifade etti.

Yüksek riskli kadınlarda taramaların ailede görülen ilk meme kanseri vakasından 10 yıl önce başlatıldığını belirten Taşkın, “Ailede 35 yaşında meme kanseri görüldüyse, takiplerin 25 yaşında başlaması gerekir” dedi.

Meme kanseri her zaman kitle olarak ortaya çıkmıyor

Meme kanserinin her zaman ele gelen bir kitle şeklinde ortaya çıkmadığını belirten Prof. Dr. Taşkın, özellikle erken evrede mikron düzeyindeki değişikliklerin görüntüleme yöntemleriyle saptanabildiğini söyledi.

Bu nedenle hiçbir şikâyeti olmayan kadınların da düzenli kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurgulayan Taşkın, genç yaşta ve yoğun meme dokusuna sahip kadınlarda mamografinin tek başına yeterli olmayabileceğini, bu durumlarda ultrasonografinin önemli katkı sağladığını kaydetti.

15 dakikalık biyopsi tedavinin yol haritasını çiziyor

Görüntüleme sırasında şüpheli bir bulgu tespit edildiğinde biyopsinin büyük önem taşıdığını belirten Taşkın, ultrason eşliğinde yapılan meme biyopsilerinin hazırlık süreciyle birlikte yaklaşık 15 dakikada tamamlanabildiğini söyledi.

Doğru yapılan biyopsinin cerrahi planlamaya rehberlik ettiğini vurgulayan Taşkın, birçok hastada tek cerrahi girişimle başarılı sonuçlar alınabildiğini ifade etti.

Yeni nesil görüntüleme yöntemleri erken tanıyı güçlendiriyor

Son 10 yılda radyolojide çok önemli gelişmeler yaşandığını belirten Prof. Dr. Füsun Taşkın, gelişen ultrason teknolojileri sayesinde iyi ve kötü huylu oluşumların daha hızlı ve güvenilir biçimde ayırt edilebildiğini söyledi.

Dijital mamografiyle birlikte kullanılan tomosentez teknolojisinin memeden kesitsel görüntüler alınmasını sağladığını belirten Taşkın, özellikle yoğun meme dokusunda gizlenebilen oluşumların daha kolay tespit edilebildiğini ifade etti.

Kontrastlı mamografi MR’a alternatif olabiliyor

Kontrastlı mamografinin son yılların en önemli gelişmelerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, damardan verilen kontrast madde sayesinde şüpheli bölgelerin çok daha ayrıntılı değerlendirilebildiğini söyledi.

Bu yöntemin özellikle meme başı akıntısı olan, eline kitle gelen, muayenede şüpheli bulgu saptanan veya yüksek risk grubunda bulunan kadınlarda kullanıldığını belirten Taşkın, bazı hastalarda meme MR’ına olan ihtiyacı da ortadan kaldırabildiğini ifade etti.

Ameliyat olamayan hastalarda yeni tedavi seçeneği

Meme kanseri tespit edildiğinde tümörün yanı sıra karşı meme ve koltuk altı lenf bezlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Taşkın, doğru evrelemenin tedavi başarısında kritik rol oynadığını söyledi.

Yaş veya ek hastalıklar nedeniyle ameliyat edilemeyen bazı hastalarda tümörün dondurularak tedavi edilmesine olanak sağlayan yöntemlerin uygulanabildiğini belirten Taşkın, bu yaklaşımın uygun hastalarda hem hızlı iyileşme hem de kozmetik avantajlar sunduğunu kaydetti.

Programda kadınlara çağrıda bulunan radyoloji uzmanı Prof. Dr. Füsun Taşkın, “Memede çözümsüz kalan bir sorun yok. Meme kanseri erken tanındığında en başarılı şekilde yönetilebilen ve tedavi edilebilen kanser türlerinden biridir. Bu nedenle düzenli kontroller ihmal edilmemelidir” dedi.

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!

Transfer dönemleri, Süper Lig’de sadece kadroları değil gündemi de değiştiriyor. Kulüplerin milyonlarca euro ödeyerek kadrosuna kattığı yıldızlar; hem rekabetin seviyesini yükseltiyor hem de tartışmaları beraberinde getiriyor. Bu dosyada, en pahalı transferler Süper Lig tarihine geçen isimleri tek listede topladık. İşte Süper Lig en pahalı transferler sıralaması ve her bir hamlenin kısa hikâyesi…