RAYAN RAVELOSON RESMEN AMEDSPOR'DA

Kulüpten yapılan açıklamada, 29 yaşındaki futbolcuyla 2+1 yıllık sözleşme imzalandığı bildirildi. Açıklamada, Madagaskar Milli Takımı'nın kaptanlığını da üstlenen Raveloson'un sağ bek ve ön libero mevkilerinde görev yapabildiği belirtilerek şu ifadelere yer verildi:

"Kulübümüz, 2026–2027 sezonu kadro planlaması kapsamında, Madagaskar Milli Takım Kaptanlığı görevini de yapan; sağ bek, ön libero pozisyonlarında görev alabilen Rayan Raveloson ile 2+1 yıllık sözleşme imzalamıştır. Rayan Raveloson'a hoş geldin diyor; Amedspor forması altında başarılarla dolu bir kariyer diliyoruz."

ÇOK YÖNLÜ YAPISIYLA DİKKAT ÇEKİYOR

Kariyerinde hem orta sahada hem de savunmanın farklı bölgelerinde görev alabilen Rayan Raveloson, çok yönlü oyun yapısıyla öne çıkıyor. Madagaskar Milli Takımı'nın kaptanlığını yapan deneyimli futbolcunun, Amedspor'un Süper Lig'deki ilk sezonunda önemli isimlerden biri olması bekleniyor.

AMEDSPOR TRANSFERDE HIZ KESMİYOR

Yeni sezon öncesi kadrosunu güçlendirmeyi sürdüren Amedspor, daha önce Kosovalı kanat oyuncusu Ermal Krasniqi ile İskoç stoper David Bates'i renklerine bağlamıştı. Rayan Raveloson transferiyle birlikte Diyarbakır temsilcisinin bu yaz kadrosuna kattığı oyuncu sayısı 3'e yükseldi.

Süper Lig'deki ilk sezonunda kalıcı olmayı hedefleyen Amedspor'un, transfer çalışmalarını önümüzdeki günlerde de sürdürmesi bekleniyor.

JHON DURAN GALATASARAY İLE PRENSİP ANLAŞMASINA VARDI

Transfer iddialarına göre Galatasaray yönetimi, Al Nassr'ın kadrosunda bulunan Jhon Duran ile yapılan görüşmelerde mutlu sona ulaştı. Başkan Dursun Özbek ile teknik direktör Okan Buruk'un onay verdiği transferde tarafların prensipte el sıkıştığı belirtildi.

Haberde, 22 yaşındaki Kolombiyalı futbolcunun Galatasaray'dan yıllık 4 milyon euro garanti ücret alacağı ifade edildi.

JHON DURAN BEDELSİZ KİRALANACAK

İddialara göre Galatasaray, Al Nassr ile yapılan görüşmeler sonucunda Jhon Duran'ı 1 yıllığına bedelsiz kiralık olarak kadrosuna katacak. Transfer operasyonunun Mauro Icardi'nin geleceğinden bağımsız şekilde yürütüldüğü aktarılırken, resmi açıklamanın temmuz ayının ilk haftasında yapılmasının beklendiği öne sürüldü.

Sarı-kırmızılı yönetimin, genç golcüyü gelecek sezonun kadro planlamasında önemli bir alternatif olarak değerlendirdiği ifade edildi.

JHON DURAN'IN FENERBAHÇE PERFORMANSI DİKKAT ÇEKTİ

Jhon Duran, geçtiğimiz sezonun ilk bölümünde kiralık olarak Fenerbahçe forması giymişti. Kolombiyalı santrfor, sarı-lacivertli ekipte çıktığı 21 resmi maçta 5 gol ve 3 asist kaydetti.

Özellikle büyük maçlardaki performansıyla dikkat çeken genç futbolcunun, derbi karşılaşmalarında attığı gollerle öne çıktığı belirtilmişti.

JHON DURAN TRANSFERİNDE GÖZLER RESMİ AÇIKLAMADA

Galatasaray'ın Jhon Duran transferini kısa süre içinde resmiyete kavuşturması bekleniyor. Taraflar arasında prensip anlaşmasının sağlandığı iddia edilirken, transferin kesinleşmesi için kulüpler arasındaki son prosedürlerin tamamlanmasının beklendiği ifade ediliyor. Sarı-kırmızılı taraftarlar ise Jhon Duran transferine ilişkin resmi açıklamayı merakla bekliyor.

N'GOLO KANTÉ İSVEÇ MAÇINDA YOK

Fransa Milli Takımı Teknik Direktörü Didier Deschamps, N'Golo Kanté'nin sakatlığı nedeniyle İsveç karşısında forma giyemeyeceğini duyurdu. Deneyimli teknik adam, oyuncunun durumuna ilişkin yaptığı açıklamada, "N'Golo Kanté'nin sakatlık problemi nedeniyle İsveç maçında oynayıp oynamayacağı belirsiz. Ancak çok yüksek ihtimalle oynayamayacak." ifadelerini kullandı.

Bu açıklamanın ardından Fransa cephesinde Kanté'nin kadroda yer almayacağı netleşti.

DİZİNDEKİ SAKATLIK ENDİŞE YARATTI

Fransız basınından L'Equipe'te yer alan habere göre, N'Golo Kanté'nin dizinde ciddi bir sakatlık bulunuyor. Haberde, deneyimli orta saha oyuncusunun sağlık ekibi tarafından yakından takip edildiği ve bu nedenle İsveç karşılaşmasının maç kadrosuna alınmayacağı aktarıldı.

Kanté'nin turnuvanın ilerleyen aşamalarında forma giyip giyemeyeceği ise yapılacak kontrollerin ardından netlik kazanacak.

N'GOLO KANTÉ'NİN YOKLUĞU FRANSA'YI ETKİLEYECEK

Orta sahadaki mücadeleci yapısı ve tecrübesiyle Fransa'nın önemli isimlerinden biri olan N'Golo Kanté'nin yokluğu, İsveç karşısında teknik heyetin planlarını da değiştirecek. Didier Deschamps'ın orta saha kurgusunda farklı bir tercihe yönelmesi beklenirken, Fransa kritik son 32 turu mücadelesine önemli bir eksikle çıkacak.

Seçim meclis salonunda basına kapalı yapıldı

Gizlilik esasına uygun olarak yürütülen oylama sürecinde yerel meclise kayıtlı toplam 29 üye sandık başına giderek oyunu kullandı. Seçimin hem birinci hem de ikinci turunda meclis üyelerinin eğilimleri değişmedi; her iki oylama evresinde de CHP logolu aday Oğuzhan Kökten 19 meclis üyesinin desteğini alırken, MHP'li rakibi Mehmet Özel ise 10 üyede kaldı. Yönetmelikler gereği kazananın ilan edilmesi adına geçilen üçüncü tur oylamada ise kartlar yeniden dağıtıldı. Bu son turda Kökten'in hanesine 18 oy yazılırken, Mehmet Özel yine 10 oy alarak sürecini tamamladı. Üçüncü turda sandıktan çıkan oylardan bir tanesi ise geçersiz olarak kayıtlara geçti.

Üç tur süren oylamada CHP adayı Oğuzhan Kökten galip geldi

Üç aşamalı oylama maratonunun tamamlanmasıyla birlikte rakiplerine karşı oy üstünlüğünü elinde bulunduran Oğuzhan Kökten, Silifke Belediye Başkan Vekili unvanıyla koltuğun yeni sahibi oldu. Seçim sonuçlarının resmiyet kazanmasının ardından meclis üyelerine hitaben bir teşekkür konuşması yapan Kökten, görevinin getirdiği tüm sorumlulukların ve yükümlülüklerin farkında olduğunu dile getirdi. Kendisine bu görevi layık gören çalışma arkadaşlarına minnettar olduğunu belirten Kökten, "Meclis üyesi arkadaşlarım bana bir görev verdiler. Bu görev Silifke'mize hayırlı uğurlu olsun." dedi.

Mustafa Turgut tutuklanmıştı

İlçe belediyesinde meclis üyelerini acil seçime götüren süreç, eski yönetime yönelik yürütülen adli bir operasyona dayanıyor. Silifke Belediyesi Başkanı Mustafa Turgut, Silifke Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından koordine edilen yasal bir takibatın öznesi olmuştu. "Rüşvet", "ihaleye fesat karıştırma" ve "irtikap" isnat edilen iddialar çerçevesinde yürütülen ceza soruşturmasında Turgut, 22 Haziran tarihinde adli makamlar tarafından tutuklanarak cezaevine gönderilmişti. Yaşanan bu yargısal gelişmeyi takip eden gün olan 23 Haziran tarihinde ise İçişleri Bakanlığı idari bir tasarrufta bulunarak Mustafa Turgut'u geçici bir tedbirle görevinden resmen uzaklaştırmıştı.

Erdoğan, iki ülke arasındaki iş birliğinin kararlılıkla süreceğini vurguladı

Resmi kanallardan aktarılan bilgilere göre, gerçekleştirilen telefon diyaloğunda iki devlet arasındaki bağların geleceğine yönelik vizyoner mesajlar öne çıktı. Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmede, Türkiye ile Türkmenistan’ın iş birliğini geliştirmeye devam edeceğini, bunun için adımlar atmayı sürdüreceklerini ifade etti. İki liderin, karşılıklı ilişkilerin hacmini artırmak ve ortak hedeflere ulaşmak adına bürokratik ve diplomatik süreçleri işletmeye devam etme hususunda mutabık kaldığı belirtildi. Anlaşma zeminlerinin güçlendirilmesi amacıyla atılacak yeni adımların, önümüzdeki dönemin diplomatik takvimini şekillendireceği aktarıldı.

Türkmenistan Millî Lideri uluslararası zirvelere davet edildi

Görüşmenin bir diğer önemli gündem maddesini ise önümüzdeki süreçte düzenlenecek olan çok uluslu küresel organizasyonlar oluşturdu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, ikili ilişkilerin güçlendirilmesine yönelik iyi niyet beyanlarının yanı sıra, Türkmen lideri Türkiye'nin de aktif rol oynayacağı küresel platformlara resmen davet etti. İletişim Başkanlığı'nın açıklamasına göre Cumhurbaşkanımız, Berdimuhamedov’u Türk Devletleri Teşkilatı’nın 13’üncü Zirvesi ve COP31 İklim Zirvesi’ne davet ederken, doğum gününü de kutladı. Görüşme, iyi niyet dileklerinin paylaşılması ve davetlerin iletilmesinin ardından karşılıklı saygı çerçevesinde sona erdi.

İletişim Başkanlığı tarafından yapılan resmi açıklamanın tam metni

Liderlerin gerçekleştirdiği diplomatik görüşmenin detayları, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından hazırlanan metinle resmiyet kazandı. İletişim Başkanlığı'ndan yapılan açıklama şöyle:

"Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan, Türkmenistan Millî Lideri ve Halk Maslahatı Başkanı Gurbangulu Berdimuhamedov ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi.

Liderler, Türkiye-Türkmenistan ikili ilişkileri ile bölgesel ve küresel konuları ele aldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan görüşmede, Türkiye ile Türkmenistan’ın iş birliğini geliştirmeye devam edeceğini, bunun için adımlar atmayı sürdüreceklerini ifade etti.

Cumhurbaşkanımız, Berdimuhamedov’u Türk Devletleri Teşkilatı’nın 13’üncü Zirvesi ve COP31 İklim Zirvesi’ne davet ederken, doğum gününü de kutladı."

Sivil havacılık ve tarım teknolojileri alanında çalışmalar yürüten emekli Tümgeneral Ateş Mehmet İrez, iklim değişikliği ve dijitalleşmenin tarımsal üretime etkilerini 24 Saat'e değerlendirdi

Gıdanın küresel ölçekte stratejik bir güç haline geldiğini belirten İrez, sahada atılması gereken adımları da sıraladı. İrez; tarımda dronların güvenli kullanımından verilerin korunmasına, yerli altyapının güçlendirilmesinden gençlerin sektöre kazandırılmasına kadar birçok noktaya dikkat çekti.

"TARIMSAL ÜRETİMDE KIRILGANLIK YALNIZCA REKOLTEYLE SINIRLI DEĞİL"

Bakan Yumaklı, tarımsal üretimi sınır güvenliği gibi bir “milli güvenlik meselesi” olarak tanımladı. Bir ülkenin gıda arzında kendi kendine yetebilmesi, o ülkenin bağımsızlığı ve güvenliği açısından tam olarak ne ifade ediyor?

Bahsettiğiniz “kendi kendine yeterlilik” başlı başına tartışmalı bir kavram; bu yüzden onu kesin bir sonuç gibi değil, üzerinde durulması gereken bir mesele olarak ele almakta yarar var. Gıdayı askerî, enerji ve ekonomik güvenliğin yanına dördüncü bir güvenlik sütunu olarak gören yaklaşım giderek güçleniyor; bizim de paylaştığımız ve savunduğumuz bir görüş bu. Artan nüfus, tarım alanlarındaki kayıplar ve iklim değişikliği gibi etkenler gıda arzını giderek zorluyor. Son yıllar somut biçimde gösterdi ki kendi halkını besleyemeyen ülke, gıda açısından dışa bağımlı ve dolayısıyla baskıya açık hale geliyor. Salgın döneminde uygulanan gıda ihracatı kısıtlamaları, Ukrayna Savaşı'nın Karadeniz tahıl koridorunu kesintiye uğratması, gübre ve enerji fiyat şokları gibi örnekler gıdanın bir pazarlık ve baskı aracına dönüşebileceğinin kanıtı.

Yine de yeterliliği yalnızca rekolte gibi çıktılarla ölçmek eksik kalır. Mesele yalnızca tohum, gübre, ilaç ve enerjide dışa bağımlılık değil; aynı zamanda mevcut toprağı ne kadar doğru ve koordineli kullandığımız. Doğru ürünü doğru yerde seçmek, suyu doğru yönetmek, daralan tarım arazisini verimli tutmak, çiftçiye ürün konusunda yol gösteren bir danışmanlık zemini kurmak, hepsi aynı denklemin parçası. Kısacası kırılganlık çoğu zaman dekarda değil; bir yanda girdi bağımlılığında, özellikle gübre, ilaç ve enerjide; diğer yanda kendi alanımızdaki üretimi ne kadar verimli ve koordineli yönettiğimizde saklı.

ZİRAİ İHA'LARDA EĞİTİM VE SERTİFİKASYON ADIMI

Türkiye’de bazı üreticiler tarlalarında ilaçlama yapmak için halihazırda İHA kullanıyor. Bakanlığın yeni strateji planında bahsettiği İHA ve yapay zeka entegrasyonu, şu an sahadaki mevcut uygulamalardan farklı olarak ne gibi yenilikler getirecek?

Bugün birçok üretici ilaçlama için zirai İHA, yani zirai insansız hava aracı (ZİHA) kullanıyor. Türkiye’de bu alanda henüz kurumsal bir yerli üretici olmadığı için araçların çoğu ithal. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün sınıflandırmasında bunlar İHA-1 ve İHA-2 kategorisine giriyor; sahada her iki sınıf da yaygın ve ticari ya da zirai kullanım için pilot sertifikası gerekiyor.

Sahada gözlemlediğim birkaç nokta tabloyu özetliyor. Dron; bugün ilaçlama, rekolte tahmini, hastalık takibi ve gübrelemede kullanılabiliyor. Örneğin, hastalığı tespit edip tarlanın yalnızca o bölgesini ilaçlamak çok daha az ilaç ve su demek. Ama çiftçi ürünüyle risk almak istemediği için çoğu zaman tarlanın tamamını, hatta gereğinden yüksek dozla ilaçlıyor. Bunun sonucu üründe pestisit kalıntısının yükselmesi oluyor. Buna bir de eğitim boşluğu ekleniyor: Operatör, dronu uçurmaya ilişkin lisansı alıyor ama bu lisans teknik ve sivil havacılık kurallarını kapsıyor. Zirai ilaçlamanın kurallarını, doğru dozu ve uygulamayı içeren bir tip eğitimi yok. Sahada bunun bedeli hatalı uygulama ve ürün yanması olarak ödendi.

Yeni vizyonun asıl katkısı tam burada, işin üstüne bir karar katmanı eklemek. Uydu ve sensör verisinden üretilen reçete haritalarıyla, tarlayı baştan sona aynı dozla ilaçlamak yerine doğru bitkiye doğru dozu vermek; yani daha az ilaç, daha az kalıntı, daha az su, daha yüksek verim. Üstelik bu mantık yalnızca ilaçlamayla sınırlı değil; aynı veri, ürün takibinden ürün planlamasına kadar uzanan daha geniş bir karar zeminine açılıyor.

Bir başka önemli boyut iş gücü. Tarımsal nüfus yaşlanırken ve kırsalda iş gücü bulmak zorlaşırken, zirai İHA’lar yalnızca ilaçlama aracı değil, azalan tarımsal iş gücünü telafi eden dijital üretim araçlarına dönüşüyor. Bir operatörün onlarca, hatta yüzlerce hektarı yönetebilmesi, uzun vadede tarımın sürdürülebilirliği açısından en az verimlilik artışı kadar önemli olacak.

Bu işin yapısal tarafında iki otorite birlikte çalışıyor: Tarım ve Orman Bakanlığı dronu zirai mücadele aracı olarak ruhsatlandırıp doz, meme tipi, uçuş hızı ve yüksekliği gibi parametreleri belirliyor; uçuş izni içinse Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü onayı gerekiyor. Bugün operatörlerin bir kısmı tam sertifikalı değil, platformlar ithal, kırsalda veri altyapısı yetersiz. Böyle bir ortamda yapay zekâ; sertifikasyon, operatör eğitimi ve veri altyapısı çözülmeden beklenen sonucu vermez, kısıtlı düzeyde kalır. Sertifikasyon, tip eğitimi, Emniyet Yönetim Sistemi, yerlileştirme ve dijital yönetim gibi süreçleri kapsayan bir yol haritası daha sağlıklı görünüyor.

HAVA SAHASI GÜVENLİĞİ İÇİN UTM SİSTEMİ ALTYAPISI

Gelecekte tarım arazilerinin üzerinde uçan zirai araç sayısının ciddi oranda artması bekleniyor. Alçak irtifadaki bu yoğun insansız hava trafiği, uçuş güvenliği açısından bir risk oluşturur mu ve bu süreç nasıl koordine edilmeli?

Bu operasyonlar genellikle 120 metrenin altında, kontrollü hava sahasının dışında yürüyor. Doğru tasarlanırsa yoğunluk artmadan sistemi kurma fırsatı var ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün bu yönde bir çalışması olduğunu biliyoruz. Ancak bir kontrol ve denetim mekanizması kurulmadan uçuşlar sürerse artan araç sayısıyla risk de büyür. Zirai dronlar çoğaldıkça aynı alçak irtifayı yangın ve ambulans helikopterleri gibi araçlarla paylaşmak zorunda kalacaklar. Özellikle görüş hattı dışındaki uçuşlarda çarpışma ve yakın geçiş riski hızla yükselir.

Mevcut durumu sade bir biçimde özetlemek gerekirse kayıt, uçuş izni ve hava sahası bölgeleri gibi hususları dikkate alan bugünkü uygulama görece seyrek operasyonlar için tasarlandı ve otomatik trafik bu çerçevenin sınırlarını zorluyor. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü bu alanda yeni bir yönerge yayımlamak üzere, o yürürlüğe girene kadar mevcut çerçeve geçerli.

Uygulanabilecek ve en uyumlu çözüm, gelişmiş ülkelerde takip edilen İnsansız Hava Trafiği Yönetimi (UTM), Avrupa’daki adıyla U-space. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü bu yönde adım atmış durumda, İHA trafiğine yönelik dijital bir vizyon geliştirdiğini paylaştı ve EUROCONTROL ile koordinasyon yürütüyor. Açıklamalardan anlaşıldığı kadarıyla bu dijital katman uzaktan kimliklendirme, coğrafi sınırlama, dinamik ayrışım ve pilotlu havacılıkla gerçek zamanlı eşgüdüm sağlayacak. Burada kritik olan zamanlama: Emniyet katmanının, yani operasyonel UTM altyapısının yoğunluk gelmeden kurulması. Sonradan yapılacak düzeltmelerle kalıcı çözüm sağlamak hem zor hem de maliyet açısından verimsizdir.

DİJİTAL TARIMDA VERİ GÜVENLİĞİ VE SAHİPLİĞİ RİSKİ

Yeni projeyle tarlalarımızdan, su kaynaklarımızdan ve uydulardan dijital ortama çok büyük veri akışı sağlanacak. Türkiye’nin stratejik tarım ve su haritalarını içeren bu dijital bilgilerin siber saldırılara karşı güvenliği nasıl sağlanmalı?

Veriye dayalı tarım, bugüne kadar ürettiğimizden çok daha kritik, değerli ve stratejik veri kümeleri üretecek. Toprak, su rezervi, verim ve ürün dağılımı verileri bir araya geldiğinde, ülkenin gıda üretim kapasitesini ve zayıf noktalarını gösteren bir harita ortaya çıkar. Bu kadar değerli bir veri doğal olarak hedef haline gelir. Tehditler de soyut değil: Verinin dışarı sızması, bozulması ya da fidye yazılımıyla rehin alınması ve hepsinden önemlisi ithal dronların tedarik zinciri riski ve bu dronlar tarafından üretilen hassas zirai bilginin imalatçı ülkeye akması.

Asıl mesele, toplanan verinin büyüklüğü ve niteliği. Zirai dron kullanımı arttıkça ürün, kullanılan ilaç, ilaçlanan dekar, kullanıcı ve çiftçi bilgisi birinci derece zirai veri oluşturacak. Bunların işlenmesi ile toprak kalitesindeki bozulma ya da ilaç kullanım örüntüleri gibi, en az kendisi kadar kıymetli ikincil veri ve analizler türetilebilecek. Yani değer yalnızca toplanan veride değil, ondan üretilen bilgide.

Bu veri yüksek riskli, stratejik bir varlık ve iyi korunması gerekiyor. Bunu hangi teknik yöntemle koruyacağı devletin sorumluluk alanı. Yalnızca şu dengeye işaret etmek uygun olur: Koruma, çiftçinin erişimini zorlaştırmayacak kadar kullanışlı ama sızmayı önleyecek kadar sıkı olmalı. Bir de teknik korumadan daha az konuşulan ama en az onun kadar önemli bir soru var: Bu veri kimin? Çiftçinin mi, platformu işleten şirketin mi, devletin mi? Kim erişiyor, kim işliyor, hangi kuralla paylaşılıyor? Veriyi güvenceye almak kadar, sahipliğini ve yönetimini netleştirmek de gerekiyor.

SU KRİZİNE KARŞI YAPISAL ALTYAPI ADIMLARI

Küresel iklim krizi ve kuraklık riski karşısında, yapay zeka destekli sistemlerle su kaynaklarının verimli kullanılması, olası su krizlerine karşı Türkiye’ye nasıl bir güvence sağlayacak?

Burada gerçek bir fırsat var ama önce zemini sayılarla ve kaynaklarıyla netleştireyim. Devlet Su İşleri ve Su Enstitüsü verilerine göre Türkiye, kişi başına yaklaşık 1.300 metreküp kullanılabilir suyla uluslararası ölçütlerde “su stresi” aralığında; suyun yaklaşık yüzde 80’i sulamada kullanılıyor. Meteoroloji verileri 2025 su yılında yağışların bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 29 azaldığını gösteriyor; Dünya Kaynakları Enstitüsü ise Türkiye’nin 2040’a kadar çok yüksek su stresi riskiyle karşılaşacağını öngörüyor. Suyun en çok harcandığı yer tarım olduğuna göre, çözüm de kazanç da orada aranmalı. Sensör verisi, buharlaşma-terleme modelleri ve kısıtlı sulama gibi yapay zekâ destekli hassas sulama yöntemleri, tarla düzeyinde su kullanımını kayda değer ölçüde düşürebilir. Bunu, su ve toprak kalitesine göre ürün seçimini destekleyen teşvikler tamamlar. Yine de bunun bir araç olduğunu, tek başına garanti olmadığını hatırlamak gerekir. Su alanında çalışanların ortak vurgusu şu: Kaybın büyük kısmı yapısal; açık kanallardaki iletim kayıpları, düşük sulama randımanı, fiyatlandırma ve tahsis gibi konular. Su Enstitüsü, yalnızca sulama randımanını yükseltmenin bile ciddi tasarruf sağlayacağını belirtiyor. Bu çerçevede yapay zekâ uygulamayı tarlada iyileştirir ama iletim kaybını ya da tahsisi tek başına çözmez. Teknolojinin vaadini tam vermesi, kapalı ve basınçlı sulama altyapısı ile su yönetişimindeki iyileşmeye bağlı görünüyor.

Bir de erişim boyutu var: Hassas sulamanın ürettiği arazi bazlı su bilgisini çiftçiye sade bir uygulamayla ulaştırmak, bu kazanımı en çok ihtiyaç duyan kesime, aile çiftçisine taşımanın en pratik yolu. Sonuçta az suyla üretebilmek artık bir verimlilik ayrıntısı değil, belirleyici bir yetenek.

SAVUNMA MODELİYLE TARIMDA YERLİLEŞME STRATEJİSİ

Türkiye, savunma sanayisinde yerli teknoloji üretimiyle önemli bir başarı yakaladı. Savunma sanayisindeki bu üretim modeli ve kurumsal tecrübe, tarım teknolojilerinin yerlileştirilmesi sürecine nasıl aktarılabilir?

Türkiye'nin savunmadaki başarısı; ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN ve STM gibi şirketler çevresinde kurulan ekosistem, geniş bir KOBİ ağı, araştırma-geliştirmeyi tedarikle birleştiren disiplin, sistem mühendisliği ve sertifikasyon kültürüyle örnek alınabilecek bir model sunuyor. Tarıma asıl aktarılabilir olan da bu yöntem ve disiplin.

Tam burada çift kullanımlı (dual-use) teknoloji meselesine değinmek gerekir çünkü işin can alıcı noktası burada. Bugün dünyada teknoloji üretiminin ağırlık merkezi askerî araştırmadan sivil sektöre kaydı. Sivil alanda geliştirilen bir teknoloji kısa sürede savunma yeteneğine dönüşebiliyor, literatürde buna “spin-on” deniyor. Yani akış tek yönlü değil; yalnızca savunmadan tarıma değil, tarım, lojistik ya da görüntüleme için geliştirilen sivil bir sistem de savunmaya değer üretebiliyor. Bunun pratik sonucu ise savunma sanayimiz güçlü ama asıl kazanç bu teknolojinin sivil şirketlere de akması ve orada da desteklenmesiyle gelir. Çift kullanımlı teknoloji yalnızca kontrol edilecek bir risk değil, doğru yönetildiğinde güçlü bir avantaj. Bunun için de devletin yanında üniversiteleri, teknoloji girişimlerini ve yazılım şirketlerini içine alan, ekosistem temelli bir yaklaşıma ihtiyaç var.

Buradaki sorun, bu modeli tarıma uygularken karşılaşılacak zorluklar. Savunmada tek ve baskın bir müşteri var: Devlet, Savunma Sanayii Başkanlığı ve garantili alım. Tarımda tablo bambaşka; alan, büyük çoğunluğu aile işletmelerinden oluşan, milyonlarca dağınık ve fiyata duyarlı üreticinin alanı. İki yıllık MANA tecrübemde sahada gördüğüm de buydu. Bireysel çiftçi çoğunlukta ve büyük bölümü analiz ya da öngörüye dayanmadan, geleneksel yöntemlerle üretim yapıyor. Bu gerçek hem talebin neden kolay toparlanamadığını hem de yapay zekânın getireceği analiz katmanının neden aynı anda hem gerekli hem de benimsenmesi zor olduğunu birlikte açıklıyor.

Bu nedenle savunma sanayisinden talep modeli değil, yöntem aktarılmalı. Tarım teknolojisinin de kendi yönlendirici mekanizmasına ihtiyacı var: Talebi toparlayan, standardı koyan, araştırma-geliştirmeyi pazara bağlayan, savunmadaki başkanlığın oynadığı role benzer bir koordinasyon yapısı. Platform yeteneğimiz var; çoğu zaman eksik kalan kavram, yönetişim ve entegrasyon katmanı.

Somutlaştırmak gerekirse kurumsal işletmeler zaten kendi kârlılık ve verimlerini en üst düzeye çıkaracak tedbirleri alıyor; asıl boşluk, çoğunluğu oluşturan aile çiftçisinde. Önerim, Bakanlık eliyle çiftçinin telefonuna indirilebilecek sade bir karar destek uygulaması: Arazinin su stresi ve verimlilik durumunu, seçmeyi düşündüğü ürünlere göre olası rekolteyi ve fiyatı, hatta o ürünlerle arazinin uzun vadeli verimlilik sürekliliğini gösteren bir araç. Böylesi hem tarladaki verimi artırır hem de neyin, nerede, ne kadar ekileceğini ülke ölçeğinde akılcı kılar. “Yönlendirici mekanizma” dediğim şeyin çiftçiye dokunan en somut yüzü budur.

TARIMDA 'DERİN TEKNOLOJİ' VE YENİ KARİYER YOLLARI

Bakanlık, tarımdaki bu teknolojik dönüşümün genç neslin gayretiyle gerçekleşeceğini vurguluyor. Savunma alanında kendini kanıtlamış nitelikli genç insan kaynağını, tarım teknolojileri ve akıllı üretim alanına çekmek için nasıl bir teşvik modeli kurulmalı?

Türkiye, TÜBİTAK, TEKNOFEST, savunma sanayii ve üniversiteler üzerinden otonomi, yazılım ve sistem becerilerine sahip bir insan kaynağına sahip. Asıl soru, bu yeteneğin nereye aktığı. Yetenek üç şeyi izler: Prestij, problemin anlamı ve karşılık. Tarım çoğu zaman “düşük teknoloji” diye okunuyor; savunma ve teknoloji ise “yüksek teknoloji”. Bu algı kırılmadan yeteneğin tarıma akması zor.

Önerim, tarım teknolojisini çiftçilik olarak değil, otonomi, yapay zekâ, biyoteknoloji, su teknolojisi gibi hususların da dahil olduğu stratejik derin teknoloji olarak yeniden çerçevelemek. Pratik kaldıraçlar bellidir: Rekabetçi ücret, TÜBİTAK gibi kurumlar üzerinden ayrılmış araştırma-geliştirme fonları, tarım teknolojisine özel kuluçka ve girişim ekosistemi, üniversite-sanayi programları ve gıda ile su güvenliğini “bir mühendisin kariyerini adamaya değer bir problem” olarak sunmak. Burada da çift kullanımlı teknolojinin avantajı işliyor: Aynı genç yeteneğin hem savunmaya hem tarıma değer üretebileceği bir ekosistem, ikisini birden güçlendirir. Kısacası yeteneği çeken şey slogan değil; anlamlı problem, ciddi bütçe ve gerçek bir kariyer yolu.

"TÜRKİYE'NİN KONUMU UMUT VERİCİ"

Gelecekte otonom araçların, İHA’ların ve yapay zekanın yönetimde olduğu bir tarım ekosistemi öngörülüyor. Önümüzdeki 20–30 yıllık süreç dikkate alındığında, tarımdaki bu dijital dönüşüm ‘dünyadaki güç dengelerini ve ülkelerin kendi kendine yetebilme vizyonunu’ nasıl şekillendirecek?

Gıda üretimi giderek bir teknoloji alanına dönüşüyor. İklim değişikliği ekilebilir alanı ve suyu daralttıkça, az suyla ve az girdiyle daha çok üretebilmek stratejik bir güç haline gelecek. Gıda; enerji ve veri gibi, jeopolitik bir kaldıraca dönüşüyor. Tarım teknolojisi alanına özellikle otonomi, yapay zekâ, tohum ve genetik, su yönetimi, veri gibi hususlarda hâkim olan ülkeler dayanıklılık ve etki kazanacak, başkasının platformuna bağımlı kalanlar ise yeni bağımlılıklar devralacak.

Türkiye’nin konumu umut verici. Coğrafi ve iklimsel avantaj ile kanıtlanmış savunma-teknoloji tabanı bir araya geldiğinde, bölgesel bir tarım teknolojisi gücü olma potansiyeli var. Ama bir koşulla: Gıda ve gübredeki eski bağımlılığı; ithal platform, yabancı yapay zekâ ve bulut, dışa bağımlı tohum ve genetik gibi yeni bağımlılıklara taşımamak. Bunun anahtarı da sivil ile askerî teknolojiyi birbirine bağlayan çift kullanımlı akışı kendi ekosistemimiz içinde tutabilmek. Kapanışta şunu söylemek isterim: Geleceğin kendine yeterliliği yalnızca rekolteyle ya da tonajla değil, o üretimin arkasındaki teknolojiyi kimin kontrol ettiğiyle ölçülecek. Tarım teknolojisi kümesini elinde tutan, gıda özerkliğini de elinde tutacak. Asıl sınır çizgisi burada.

Özel’e, söz konusu karar sonrası görevden alınan CHP İzmir İl Başkanı Çağatay Güç de eşlik etti.

"İzmir'den Türkiye'ye sesleniyorum"

İşte Özel'in konuşmasından satır başları:

“Ben onlara, arkadaşlara şöyle dedim; ‘Onların ne yaptığının hiçbir önemi yok. Biz binaları geride bıraktık. Biz imkanları geride bıraktık. O binalara koşup seçilmedikleri yerlere yerleşmeye çalışanlar bilsin ki haydi bakalım, çıksınlar sokağa, çıksınlar gitsinler bir göreyim’ dedik. Gittiler, üç - beş kişiyle çektirilen fotoğraflar bir tarafa… Beni bir dinleyin. Bakın öfkenizi anlıyorum, kırgınlığınızı, kızgınlığınızı hatta pişmanlıklarınızı anlıyorum. Ama siz burada oldukça, onlar bir avuç olup da siz böyle on binler oldukça… Ben bugün İzmir’e normal programımda sabahleyin Bayındır’da sera işçileriyle, emekçileriyle kahvaltıya geldim. Ödemiş’te gittim, esnaf gezdim. Kiraz’a gittim ve Belediye Başkanımı hayırladım. Beydağ’a gittik, keşkek dövdük. Tire’ye gittik, esnaf dolaştık. Ama gittiğimiz her yerde binler, on binlerle karşılandık. Yazın ortası, sıcaklık 42 derece. Dedim ki ‘Uçağa gitmeden akşamüstü 19.30’da…’ Ki bu butlancıların işgal ettiği binadan sonra seçilmiş İl Başkanımız, seçilmiş İl Başkanlığı binasını tuttu burada. ‘O binada çay içmeye gideceğim’ dedim. O yüzden buradan, İzmir’den bütün Türkiye’ye sesleniyorum. Butlancılar bir elin parmakları kadar kişiyle seyahat ve ziyaret yaparken, biz çay içmeye on binlerle geliyoruz.

"İktidar yürüyüşünün önünden çekilin"

O haksız, hukuksuz karardan sonra İzmir’e gelmiştik. Burayı bariyerlemişlerdi. Birlikte yürüdük, Kordon’dan aktık ve Gündoğdu Meydanı’nda buluşmuştuk. O gün ilk sözlerimi orada sizlere söylemiştim. Şimdi bugün seçilmiş İl Başkanı’nın görev yapacağı İl Başkanlığı binasına 50 metre mesafede beni böyle bir coşkuyla karşıladınız. Buradan şunu söylüyorum, butlancılara son kez sesleniyorum: Görüyor musunuz Türkiye’de meydanlarda, sokaklarda bir şeyler oluyor. Yazın ortasında, sabahın köründe Bayındır’da, Ödemiş’te, Kiraz’da meydanlar doluyor. Görüyor musunuz millet heyecanlı, Ayşe teyzemin al yazması boynumuzda. Bu millet, Atatürk’ün evlatları, Cumhuriyet’in evlatları bir kez daha kaderine el koyuyor, iktidara yürüyor. Açıkça söylüyorum ki milletin önünde kimse duramaz. Millet iktidarı değiştirmek için yola çıkmış, milletin önünde kimse duramaz. Önümüzden çekilin. İktidar yürüyüşünün önünden çekilin. Bu milletin önünde duran, bu millet tarafından ezilir. Eğer önümüzden çekilmezseniz AK Parti’nin kara düzeniyle işbirliği yaparsanız biz ne AK Parti’yi, ne kara düzenine, ne yargı kollarına, ne de partiye atladığı butlan kollarına teslim olmayacağız. Biz teslim olmayacağız.

"Biz bu oyunu bozarız"

Herkes şunu bilsin ki kaybedenleri de kaybetmeye alışanları da geride bıraktık. Biz kazanan CHP’yiz. Biz 47 yıl sonra partisini birinci parti yapanlarız. Biz 23 yıl sonra Adalet ve Kalkınma Partisi’ni ilk kez yenenleriz. Buradan söylüyorum, andolsun ki biz bir daha yenilgiye alışmayacağız. Biz kazanacağız. Biz kazanacağız. Biz kazanacağız. Doğru söylüyorsunuz. Şunu söyleyeyim, karşımızda yıllardır iktidarda olan, yorulan, artık siyasetçilere değil bürokratları teslim olan, ülkeyi de partiyi de bürokratların aldığı kararlarla yöneten, yaşlanmış ve yorulmuş bir iktidar var. Görüyorsunuz onlar yolun sonuna geldiler. Biz daha yolun başındayız. Nasıl ilk başta daha herkesin yüzü yerdeyken ‘CHP değişirse Türkiye değişecek’ dediysek, nasıl söz verip girdiğimiz ilk seçimi kazandıysak, ‘Kazanamazsak bırakırız, çünkü kaybetmeye değil kazanmaya adayız’ dediysek, nasıl sözlerimizi tuttuysak bir kez daha meydan okuyorum. Kaybetmeye değil kazanmaya adayız, iktidara adayız. Buradan çağrıda bulunuyorum, delegelerimizin o geçmişte leke sürmeye çalıştığınız TGRT’lerde haysiyet suikastı yaptığınız delegelerimizin 1.004 tanesi imza verdi. Yani çok basit bir hesapla o yarıştığımız kongrede Kemal Bey’e oy verenlerin 500’ü, bırakın oy vermeyi kendi gönül rızalarıyla imza verdi, kurultay istiyor, kurultay. En doğru slogan bu, ‘Kurultay istiyoruz. Kurultay.’ Bu kurultayı yapmak partinin iktidar yolunu açmaktır. Bütün anketler eğer hızla kurultay yapılırsa, parti bu sorundan kurtulursa açık farkla önde ilerlediğini gösteriyor. Ama aksi durum bir felaketi gösteriyor. Buradan ifade ediyorum, eğer aksi durumda ısrarla partinin iktidar yürüyüşünün önü kesilmeye çalışılırsa, partinin kendi içinde kapanması, birbiriyle boğuşması ve bir yandan AK Parti’nin kazanması hesap ediliyorsa, daha dün toprağa verdik Sevgili Kadir İnanır’ı. Kadir İnanır’dan alıntılayarak, ona atıfla söylüyorum. ‘Benim adım Tatar Ramazan, ben bu oyunu bozarım.’ Bu meydanı görün, bu meydan Tatar Ramazanların meydanı, biz bu oyunu bozarız.

"Yeni bir siyasetteyiz, yeni bir yoldayız"

İşe bak hesaba bak.. Parti 103 yıl sonra şaha kalkacak, 47 yıl sonra birinci parti olacak, AK Parti’yi yenecek, yüzde 65’e hizmet edecek belediyeleri alacak, sonra bu hesap Tayyip Erdoğan’a uymayacak, o kendine bir oyun kuracak, biz de bu oyuna teslim olacağız. Kimse bunu düşünmesin, iktidar için ya bir yol bulacağız ya yeni bir yol açacağız. İl Başkanlığı ziyareti için geldiğimizde kendiliğinden burayı bir kez daha tarihi bir toplantıya çevirenlerin huzurunda söylüyorum. Açıkça ve kararlılıkla söylüyorum. Eskiyi geride bıraktık. Yeni bir siyasetteyiz. Yeni bir yoldayız. Bu yol, bu mücadele gençlerin yeni mücadelesidir. Emeklilerin yeni mücadelesi, yeni hareketidir. Emekçilerin alnının terini alacağı yeni bir yürüyüştür. Bu yürüyüş işçisinden çiftçisine, emekçisinden emeklisine, emeklisinden gencine, kadınından erkeğine Türkiye’nin yeni iktidar yürüyüşüdür. Yeni yürüyüşte hep birlikteyiz. Elbette genç ve kadın kadrolarımıza, her yaştan deneyimli gençlerimize, elbette örgütümüze güveniyorum. Ama en çok da feraset sahibi siz değerli milletimize, halkımıza güveniyorum. Bundan sonra da her daim çağrıldığınız yere gelmeye, olmanız gereken yerde durmaya, tarihin doğru tarafında yer almaya devam edecek misiniz?

"Tarihin doğru tarafında duran Mansur Yavaş Başkanıma selam olsun"

Ben İzmir’in birbirinden değerli seçilmiş belediye başkanlarına, ilçe başkanlarıma, İl Başkanıma, yönetimime ve İzmir’in tarihin doğru tarafında duran bütün seçilmişlerine selam duyuyorum. İyi ki varlar. İzmir’in demokrasisine, seçip de bırakmayanlara, ‘Ne hali varsa görsün’ demeyenlere, seçtiğinin arkasında duranlara, bu mücadelede omuz omuza Cumhuriyet’in en büyük kazanımının, sandığın, seçme hakkının önemini anlayanlara, anlatanlara, farklı fikirler olsa da demokrasi yolunda yan yana duranlara selam olsun. Türkiye İttifakı’na, renklerini ay-yıldızlı al bayraktan alan Türkiye İttifakı’na, sosyal demokratlar, aslan sosyal demokratlara, muhafazakar demokratlara, milliyetçi demokratlara, liberal demokratlara, sosyalist demokratlara, Kürt demokratlara selam olsun. Kumpasları boşa çıkaranlara, aramıza mezhebi sokmaya çalışanlara karşı tarihin doğru tarafında duran bütün can yoldaşlara selam olsun. Bugün Alevisi - Sünnisiyle, Kürdü - Türküyle, Lazıyla - Çerkesiyle, Karadeniziyle, Egesiyle, Doğusuyla, Trakyasıyla, İç Anadolusuyla hep birlikte birlik olanlara, iktidar umudunu dalga dalga yükseltenlere selam olsun. Cumhurbaşkanı adayımız olduğu için Tayyip Erdoğan’ın hedefe koyduğu, Cumhurbaşkanı adayımız Ekrem Başkan’a ve tüm tutuklu belediye başkanlarımıza selam olsun. Bütün hesapları yapanlara, butlan görevlendirilenlere, Türkiye’nin gelecek umuduna sırtlan gibi saldırmak isteyenlere karşı tüm hesapları bozarak tarihin doğru tarafında duran Mansur Yavaş Başkanıma selam olsun.

"Hep birlikte yürümeye devam edecek miyiz?"

Herkes şunu bilsin ki, buradan açıkça söylüyorum, hem de 10 yaşında Bornova Anadolu Lisesine devlet parasız yatılı bursu ile gelmiş evladınızın o günkü haliyle söylüyorum. Ben 10 yaşından beri arkadaş satmadım, satmayacağım. Ben 10 yaşından beri ekibimi satmadım, satmayacağım. Ben 10 yaşından beri zora, şiddete, dayağa teslim olmadım, olmayacağım. Ben 10 yaşından beri neyi kafaya taktıysam, neyi hedeflediysem onun için çalıştım. En sonunda onu başardım. Şimdi söylüyorum. 10 yaşında yatılı okula bırakılmış bir öğretmen çocuğunun kararlılığıyla söylüyorum. Ben kafaya taktım. Biz kafaya taktık. Bu iktidarı değiştireceğiz. Onun için cesaretse cesaret, fedakarlıksa fedakarlık, sorumluluksa sorumluluk. Hiçbir şeyden geri durmayacağız. Bu iktidarı mutlaka değiştireceğiz. İlk günden beri, ilk yola çıktım ‘Değişim’ diye, sokakta İzmirliler arkamdaydı. Önce İzmir sokakları arkama geçti, sonra bu son dönemde ilk geldim, arkamdadınız. Bugün ilçeleri dolaşmaya, ile bir selam vermeye, moral vermeye geldim. Arkamdasınız. Bundan sonra da hep birlikte yürümeye devam edecek miyiz? Birlikte yürüyecek miyiz? Bundan sonra onlar düşünsün. Yollar bizimdir, meydan bizimdir, zafer bizimdir. Size güveniyorum, size inanıyorum, birlikte başaracağımıza inanıyorum. Siz tarihin doğru tarafında duran ama bugün değil bundan 107 yıl önce de o gün Hasan Tahsin’in durduğu gibi tarihin doğru tarafında duran, ilk kurşunu atanlarsınız. Hep birlikte yürümeye devam edecek miyiz? Hadi o zaman, yürüyelim arkadaşlar.”

ING analistlerine göre dolar yükselişleri satış fırsatı olabilir

ING uzmanları, bu hafta içinde duyurulacak olan ABD ekonomik verilerinin doların kısa vadeli hareket alanı ve yönü açısından belirleyici bir eşik olduğunu aktardı. Finans devi, merakla beklenen ABD tarım dışı istihdam verisinin 100 bin kişinin üzerinde bir artış göstermesini öngördüğünü ifade ederken, piyasa aktörlerinin bu olumlu beklentileri büyük oranda önceden fiyatlandığı değerlendirmesinde bulundu.

Bu gerekçelerle ING, "dolardaki yeni yükselişlerin yatırımcılar açısından satış fırsatı olarak değerlendirilebileceği" görüşünü bir kez daha yineledi. Bankanın analizinde, kısa süreli yukarı yönlü atakların kalıcı olmayabileceği ve yatırımcılar için bir elden çıkarma imkanı sunabileceği aktarıldı.

Bankanın euro/dolar paritesine yönelik temmuz ayı tahmini netleşti

Avrupa para biriminin kısa vadeli geleceğini de mercek altına alan ING, Avrupa Merkez Bankası'nın Portekiz'in Sintra kentinde gerçekleştireceği kritik forumda güvercin tonda, yani gevşek para politikasını destekleyen mesajlar vermesini beklemediğini ilan etti. Bankanın teknik analizlerine göre, halihazırda 1,14 seviyelerinde dengelenmeye çalışan Euro/dolar paritesinin temmuz ayı içerisinde yeniden atağa kalkarak 1,15 seviyesine tırmanabileceği öngörüldü. Bu tahmin, Avrupa para biriminin yakın vadede dolar karşısında daha güçlü bir duruş sergileyebileceğine olan inancı destekliyor.

BNP Paribas raporlarına göre dolar zayıflamaya devam edecek

Fransız merkezli yatırım bankası BNP Paribas da küresel piyasalara yönelik yayımladığı son ekonomik görünüm raporunda benzer bir yaklaşım sergiledi. Bankanın projeksiyonlarına göre, Orta Doğu bölgesinde gözlenen jeopolitik risklerin kademeli olarak hafiflemesi ve azalması durumunda, doların Euro karşısında yeniden zemin ve değer kaybedebileceği açıklandı.

BNP Paribas analistleri, küresel ölçekteki büyük yatırımcıların risk dağıtma ve portföylerini çeşitlendirme motivasyonuyla dolardan uzaklaşma stratejisinin, Euro/dolar paritesini yukarı yönlü desteklemeyi kararlılıkla sürdüreceğini savunuyor.

BNP Paribas uzmanlarından 2027 yılı için euro tahmini 1,20 seviyesi

Gelecek dönemlere ait uzun vadeli döviz kuru tahminlerini detaylandıran BNP Paribas, Euro/dolar paritesinin 2026 yılının son çeyreklik döneminde 1,16 seviyesine ulaşacağını öngördü. Banka, yükseliş trendinin devamında ise paritenin 2027 yılının son çeyreğinde 1,20 seviyesine kadar yükseleceği tahmininde bulundu. Ortaya konulan bu uzun vadeli beklenti dalgası, bankanın orta ve uzun vadeli stratejilerde Euro lehine olan güçlü kurumsal pozisyonunu ve pozitif görünümünü bozmadan koruduğunu açıkça gözler önüne seriyor.

Japon yeni ve İngiliz sterlini için daha farklı bir senaryo çizildi

BNP Paribas tarafından hazırlanan kapsamlı raporun devamında, Japon yeni ve İngiliz sterlini para birimleri için ise Euro'dan daha farklı ve negatif bir finansal tablo ortaya kondu. Banka, küresel piyasalarda dolar karşısında hem yenin hem de sterlinin değer kaybetme eğilimini sürdüreceğini ileri sürdü.

Bu doğrultuda banka, dolar/yen paritesinin 2026 senesinin kapanışında 165 seviyesine kadar tırmanmasını bekliyor. Öte yandan sterlin/dolar paritesinin ise 1,32 seviyesine yükseleceğini tahmin eden BNP Paribas, bu para birimlerindeki genel eğilimin ve hareket yapısının 2027 yılında da etkisini sürdürebileceğini öngörüyor. Küresel piyasalardaki bu ayrışma, yatırımcıların yakın takibinde kalmaya devam ediyor.

Törene CHP İstanbul İl Başkanı Özgür Çelik ile Beylikdüzü Belediye Başkanvekili Önder Serkan Çebi ve çok sayıda vatandaş katıldı.

22 yaşında yaşamını yitiren Balçık için ikindi namazının ardından Eyüpsultan Hacı Halit Keleş Camii’nde cenaze namazı kılındı.

Cenaze namazının ardından Suzan Rüya Balçık, Sakızağacı Şehitliği’nde bulunan aile mezarlığında toprağa verildi.

Ancak hakkında "icbar suretiyle irtikap" ve "nitelikli dolandırıcılık" suçlamalarına ilişkin yürütülen diğer soruşturmalar nedeniyle cezaevindeki tutukluluğu sürecek.

Tanju Özcan cezaevinde kalmaya devam edecek

Bolu Belediyesi personeli Ö.Ç.'nin şikayeti üzerine başlatılan soruşturmada, "kamu görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanmak suretiyle nitelikli cinsel saldırı" suçlamasıyla Bolu Belediye Başkan Yardımcısı ve şoförü S.Ç. hakkında tutuklama kararı verilmişti. Aynı dosyada yargılanan şoför daha önce tahliye edilirken, Başkan Yardımcısının tutukluluğuna yönelik itiraz mahkeme tarafından kabul edildi.

Mahkemenin kararıyla, "nitelikli cinsel saldırı" suçlamasına ilişkin dosyada tahliye kararı verildi. Buna karşın, "icbar suretiyle irtikap" ve "nitelikli dolandırıcılık" suçlamalarına ilişkin devam eden diğer dosyalar nedeniyle cezaevinden tahliye edilmeyecek.

Sivas Gürün'de deprem saati ve derinliği belli oldu

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Sivas Gürün'de deprem büyüklüğünün yanı sıra sarsıntının tam olarak gerçekleştiği zamanı ve yerin altındaki kırılma noktasını da ilan etti. Buna göre deprem, saat 18.51'de ve yerin 7 kilometre derinliğinde oldu.

AFAD Sivas Gürün'de deprem verilerini paylaştı

Deprem odağının saptanması amacıyla çalışmalarını yürüten kurum, sarsıntının yer kürenin 7 kilometre alt katmanında oluştuğunu rapor etti. Akşam saatlerinde, tam olarak saat 18.51'de kaydedilen bu sarsıntı, AFAD verilerine göre 3.7 büyüklüğü ile Sivas Gürün'de deprem şeklinde kayıtlara geçmiş oldu.

#DEPREM
Büyüklük:3.7 (Ml)
Yer:Gürün (Sivas)
Tarih:2026-06-29
Saat:18:51:38 TSİ
Enlem:38.785 N
Boylam:37.19361 E
Derinlik:7 km
Detay:https://t.co/FsPJt2loQi@afadbaskanlik

— AFAD Deprem (@DepremDairesi) June 29, 2026

Toplam rezervler tarihi zirveden sonra aşağı yönlü seyrediyor

Ekonomi çevrelerinin yakından takip ettiği merkez bankası rezerv seyrinde, yılın ilk ayında kaydedilen rekor seviyenin ardından gelen dönemsel dalgalanmalar dikkat çekiyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) toplam rezervleri, takvimler 30 Ocak 2026 haftasını gösterdiğinde 218,2 milyar dolar düzeyine ulaşarak kurumsal tarihinin en yüksek basamağına tırmanmayı başarmıştı. Bu tarihi zirve noktasının test edilmesinin ardından gelen süreçte ise rezerv varlıklarında kalıcı bir yükseliş trendi korunamadı. Grafiklerde dalgalı ancak net bir şekilde aşağı yönlü bir patika izlemeye başlayan merkez bankası rezerv miktarı, aradan geçen aylarda kademeli olarak ivme kaybetti.

Ocak ayının sonundaki yüksek seviyelerden başlayan bu azalış trendi, sonraki aylarda da etkisini hissettirmeye devam ederek günümüzdeki gerilemenin zeminini oluşturdu. Rezerv yapısındaki dalgalı yapı, finansal tabloların aşağı yönlü hareket eğilimini destekleyen temel bir gösterge olarak kayıtlara geçti.

Son bir aylık dönemde TCMB rezerv seviyesi 160 milyar doların altına indi

Son dört haftalık zaman dilimi incelendiğinde, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) toplam rezervleri içerisindeki erimenin hız kazandığı net biçimde gözlemleniyor. Bir ay öncesine kadar 160 milyar dolar sınırının üzerinde seyreden ve bu direnç bölgesini koruyan toplam rezerv miktarı, peş peşe gelen haftalık düşüş serilerinin ardından mevcut konumuna geriledi. Yaşanan bu son hareket dalgasıyla birlikte, yaklaşık bir aylık periyotta piyasalardan çekilen ya da azalan rezerv tutarı, kurumu yeniden 149 milyar dolar eşiğiyle yüz yüze bıraktı.

Kısa vadeli bu geri çekilme hareketi, ocak ayında görülen zirveden bu yana devam eden genel aşağı yönlü eğilimin son dört haftalık dilimde daha belirgin bir hal almasına yol açtı. Rezervlerin 160 milyar doların üzerindeki güçlü duruşunu kaybederek 149 milyar dolar sınırına kadar esnemesi, son bir aylık finansal tablonun en net özeti olarak öne çıkıyor.

Resmi uluslararası rezerv verileri ne zaman açıklanacak?

Matriks Haber'in gerçekleştirdiği bu ön hesaplamaların ardından, piyasaların gözü resmi kurum tarafından yapılacak olan haftalık duyuruya çevrildi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 26 Haziran haftasındaki tüm finansal hareketleri ve kesinleşen hesaplamaları içeren resmi uluslararası rezerv verilerini önümüzdeki günlerde kamuoyuyla paylaşacak. Kurumsal takvime göre merakla beklenen bu resmi veri akışı, 2 Temmuz Perşembe günü saatler tam olarak 14.30'u gösterdiğinde merkez bankasının internet sitesi ve veri dağıtım sistemleri üzerinden eş zamanlı olarak halka ilan edilecek.

Yapılacak olan bu resmi açıklamayla birlikte, 26 Haziran haftasında meydana gelen yaklaşık 8,2 milyar dolarlık düşüşün ve 149 milyar dolara gerileyen toplam rezerv tutarının nihai durumu netlik kazanmış olacak. Finansal piyasalar ve ekonomi aktörleri, Matriks Haber'in veri analizleriyle ortaya koyduğu bu rezerv tablosunun resmi teyidini almak üzere perşembe günü yapılacak açıklamaya odaklanmış durumda.

BREZİLYA JAPONYA MAÇI HANGİ KANALDA?

Brezilya Japonya maçı, 29 Haziran 2026 Pazartesi günü oynanacak. FIFA 2026 Dünya Kupası Son 32 Turu kapsamında yapılacak karşılaşma TRT 1 ekranlarından canlı yayınlanacak.

BREZİLYA JAPONYA MAÇI SAAT KAÇTA?

Brezilya ile Japonya arasında oynanacak Dünya Kupası Son 32 Turu mücadelesi TSİ 20.00’de başlayacak. Karşılaşmayı canlı izlemek isteyen futbolseverler, maçı TRT 1’den takip edebilecek.

BREZİLYA JAPONYA MAÇI ŞİFRESİZ Mİ?

Brezilya Japonya maçı TRT 1 ekranlarından şifresiz olarak yayınlanacak. Mücadele, 29 Haziran Pazartesi günü saat 20.00’de TRT 1’den canlı izlenebilecek.

Vedat Muric'in sağlık durumu hakkında Fenerbahçe'den açıklama

Fenerbahçe Kulübü, yeni transferi Vedat Muric'in yaşadığı bu şanssız sakatlığın detaylarına dair resmi bir bilgilendirme metni yayımladı. Kulüp tarafından yapılan açıklamada, oyuncunun MR sonuçları ve tedavi programı hakkında detaylar paylaşılırken şu ifadelere yer verildi:

"Yeni sezon hazırlıklarını Serkan Acar Resort & Sports Topuk Yaylası Tesisleri'mizde sürdüren futbol takımımızda bugün gerçekleştirilen antrenman esnasında hissettiği ağrı nedeniyle futbolcumuz Vedat Muric'in MR görüntülenmesi gerçekleştirilmiştir. Sağlık heyetimizin yaptığı değerlendirme neticesinde sağ alt adalesinde kısmi yırtık tespit edilen oyuncumuzun tedavi ve rehabilitasyon sürecine başlanmıştır."

Yeni transfer Vedat Muric topuk yaylası kampında sakatlandı

Sarı-lacivertli takımın yeni sezon hazırlık faaliyetlerini gerçekleştirdiği Düzce'deki Serkan Acar Resort & Sports Topuk Yaylası Tesisleri, bu beklenmedik sakatlığın adresi oldu. Takımla birlikte hazırlık çalışmalarında yer alan Kosovalı santrfor Vedat Muric, idman esnasında bacağında bir ağrı hissetti. Antrenmanı yarıda bırakmak durumunda kalan 32 yaşındaki forvet oyuncusunun durumu, kulüp doktorları tarafından hemen takibe alındı.

Ağrının yaşandığı bölgeye yönelik yapılan ilk kontrollerin ardından, durumun netleştirilmesi amacıyla Kosovalı golcü Vedat Muric hızlı bir şekilde hastaneye sevk edilerek MR görüntüleme işlemine tabi tutuldu. Çekilen detaylı MR neticesinde, futbolcunun sağ alt adale grubunda kısmi düzeyde bir yırtılma meydana geldiği saptandı.

Fenerbahçe sağlık heyeti Kosovalı golcü için tedavi sürecini başlattı

MR sonuçlarının kulübün sağlık kurulu tarafından incelenmesinin ardından, 32 yaşındaki santrfor Vedat Muric için uygulanacak tedavi protokolü belirlendi. Sağlık heyetinin gerçekleştirdiği kapsamlı değerlendirmeler doğrultusunda, sağ alt adalesinde kısmi yırtık saptanan futbolcunun rehabilitasyon aşamasına geçildi. Kulüp yetkilileri, oyuncunun sağlığına yeniden kavuşabilmesi adına gerekli tüm tıbbi ve koruyucu uygulamaların başlatıldığını duyurdu.

Yeni transferin Topuk Yaylası kampında yaşadığı bu sakatlık, oyuncunun takımdan bir süre ayrı kalmasına neden olacak. Sağlık heyeti gözetiminde sürdürülecek olan rehabilitasyon programıyla, Kosovalı futbolcunun adalesindeki kısmi yırtığın tamamen iyileşmesi ve oyuncunun yeniden saha çalışmalarına dönecek duruma gelmesi hedefleniyor.

Sosyal medyada paylaştığı videolar nedeniyle Deniz Göktaş hakkında adli süreç başlatıldı.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, yayımlanan video içeriklerinde suç unsuru tespit edilmesi üzerine harekete geçti.

Başsavcılık, yapılan değerlendirme sonrasında Göktaş hakkında soruşturma açılmasına karar verdi.

Y.Wu - N.Djokovic Wimbledon ilk tur karşılaşması, 29 Haziran 2026 Pazartesi günü oynanacak.

Tarih: 29 Haziran 2026 Pazartesi
Saat: 19.30 (TSİ)
Turnuva: Wimbledon - Tek Erkekler 1. Tur

Y.Wu - N.Djokovic maçı hangi kanalda?

Karşılaşma Türkiye'de aşağıdaki platformlardan canlı yayınlanacak:

S Sport
S Sport Plus
TRT Spor Yıldız

Y.Wu - N.Djokovic maçı şifresiz mi?

Müsabaka, TRT Spor Yıldız ekranlarından şifresiz olarak izlenebilecek. Ayrıca S Sport ve dijital platform S Sport Plus üzerinden de canlı yayınlanacak.

Altın piyasasında milyarlık işlem hacmi kaydedildi

KMKTP verilerine göre, altın emtiasında ulaşılan toplam işlem hacmi 7 milyar 647 milyon 125 bin 188,10 lira olarak kayıtlara geçti. Bu hacme karşılık gelen işlem miktarı ise 1256,93 kilogram şeklinde gerçekleşti. Piyasadaki tüm metaller dikkate alındığında ise toplam işlem hacminin 7 milyar 661 milyon 624 bin 712,31 lirayı bulduğu görüldü.

Standart altının kilogram fiyatı işlemlerinde öne çıkan kuruluşlar

Borsa genelinde bugün gerçekleştirilen işlemlerde en yüksek ticaret hacmine imza atan müesseseler belirlendi. Sektörde öne çıkan bu kuruluşlar sırasıyla; NMGlobal Kıymetli Madenler, Vakıf Katılım Bankası, Çakmakçı Kıymetli Madenler, Uğuras Kıymetli Madenler ve Dünya Katılım Bankası oldu.

Olay, Yenikapı İstasyonu'nda meydana geldi. Bir kişinin yaşamını yitirdiği bildirildi.

Halkalı-Gebze arasında tren seferleri yapan Marmaray'ın X sosyal medya hesabından konuya ilişkin açıklama yapıldı:

"Yenikapı istasyonunda yaşanan üzücü bir olay nedeniyle tek hat işletmeciliği yapılmakta olup, Marmaray seferlerinde gecikmeler yaşanmaktadır. Yolcularımızın gecikmelerden etkilenmemesi için alternatif ulaşım seçeneklerini de değerlendirmeleri önemle duyurulur."

Sayın Yolcularımız,

Yenikapı istasyonunda yaşanan üzücü bir olay nedeniyle tek hat işletmeciliği yapılmakta olup, #Marmaray seferlerinde gecikmeler yaşanmaktadır.

Yolcularımızın gecikmelerden etkilenmemesi için alternatif ulaşım seçeneklerini de değerlendirmeleri önemle…

— Marmaray (@Marmaraytcdd) June 29, 2026

Yüksek riskli sistemlerde yeni uygulama takvimi

Yapılan değişiklikle birlikte bağımsız yüksek riskli yapay zeka sistemleri için kuralların 2 Aralık 2027’de yürürlüğe gireceği bildirildi. Ürünlere entegre edilen yüksek riskli yapay zeka sistemlerinde ise uygulamanın 2 Ağustos 2028 tarihinde başlayacağı kaydedildi.

Daha önce bu yükümlülüklerin 2026 yılında devreye girmesi planlanıyordu. Güncellenen takvimle birlikte süreç daha uzun bir geçiş dönemine yayıldı.

Yapay zeka içeriklerine yeni düzenlemeler

AB tarafından yapılan düzenlemede yapay zeka ile üretilen içeriklere ilişkin yeni yasaklar da yer aldı. Buna göre rıza dışı cinsel içerik üretimi ve çocuklara yönelik istismar materyali oluşturmaya yönelik yapay zeka uygulamaları yasak kapsamına alındı.

Ayrıca gerçek kişilere ait çıplak görüntülerin yapay zekâ ile oluşturulması ya da fotoğraflar üzerinde dijital düzenlemelerle mahrem bölgelerin görünür hale getirilmesi gibi uygulamaların Aralık 2026’dan itibaren yasaklanacağı açıklandı.

Test ortamları ve geçiş süreleri değişti

Düzenleme kapsamında yapay zeka için kurulması planlanan ulusal test ortamlarının oluşturulma süresi de ertelendi. Bu süreç için son tarih 2 Ağustos 2027 olarak belirlendi.

Öte yandan yapay zeka sistemlerinde şeffaflık yükümlülüklerine ilişkin geçiş süresi 6 aydan 3 aya düşürüldü. Yeni uygulamanın 2 Aralık 2026 itibarıyla yürürlüğe gireceği ifade edildi.

Yasa 2024’te yürürlüğe girmişti

AB Yapay Zeka Yasası 1 Ağustos 2024 tarihinde yürürlüğe girmişti. Aşamalı olarak uygulamaya alınan düzenleme, yapay zeka kullanımına yönelik katı kurallar içeriyordu.

Seribaşını eleyerek tur atladı

Londra'da düzenlenen Wimbledon'da korta çıkan Zeynep Sönmez, güçlü rakibi Ann Li karşısında etkili bir performans sergiledi. İlk seti 7-5 kazanan milli tenisçi, ikinci seti 1-6 kaybetmesine rağmen karar setinde üstünlüğünü yeniden ele geçirerek rakibini 6-4 mağlup etti.

Yaklaşık üç sete yayılan mücadeleyi 2-1 kazanan Sönmez, turnuvaya galibiyetle başladı.

İkinci turdaki rakibi belli olacak

Dünya sıralamasında 51. basamakta yer alan Zeynep Sönmez, Wimbledon ikinci turunda ABD'li Claire Liu ile Belçikalı Hanne Vandewinkel arasında oynanacak karşılaşmanın galibiyle mücadele edecek.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Horlama boşanma sebebi olarak kabul edilebiliyor

Horlamanın sanıldığından çok daha ciddi sonuçları olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Gerek, “Horlama çevreyi rahatsız eden, kişinin çoğunlukla farkında olmadığı çok ciddi bir sosyal problem. Erkeklerde daha sık, kadınlarda daha az görülüyor ama menopoz sonrası kadınlarda da horlama problemi artıyor. Yargıtay horlamayı boşanma sebebi olarak kabul ediyor” dedi.

Horlamanın yaşam kalitesini bozan, sağlığı olumsuz etkileyen önemli sorunların ve hastalıkların habercisi olabileceğini vurgulayan Gerek, bu nedenle horlamanın hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Horlamanın özellikle yumuşak damak başta olmak üzere ağız ve burundan birlikte nefes alma sırasında yumuşak damağın dalgalanmasıyla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Ama sadece yumuşak damak değil, ses teli seviyesine kadar hava yolundaki her türlü darlık ve problem gürültülü uyumaya yani horlamaya sebep olabilir” diye konuştu.

Uyku apnesinin hava yolunun tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıktığını belirten Gerek, “Uyku apnesi solunum çabasına rağmen 10 saniye ya da daha fazla süreyle nefes alamama durumudur. Burada özellikle yumuşak damak ve dil çok önemli rol oynar” dedi.

Prof. Dr. Gerek, hastalığın oluşum mekanizmasını şöyle anlattı:

“Eğer uyku apnesi 20-25 saniye civarında sürerse kandaki oksijen düzeyi düşmeye başlar. Karbondioksit düzeyi artmaya başladığında vücut kendini uyandırır, uyku yüzeysel hale gelir, kas gücü tekrar yerine gelir ve hava yolu açılarak solunum devam eder. Bu durum gece boyunca defalarca tekrarlanabilir. Eğer bu durum bir saat içinde 5’ten fazla tekrarlıyorsa buna uyku apnesi diyoruz.”

Cep telefonuyla bile tespit edilebiliyor

Uyku laboratuvarlarının uyku apnesini en ideal biçimde değerlendiren merkezler olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, “Günümüzde cep telefonlarına yüklenen basit programlar bile uyku sırasında horlamayı, nefes alışverişini ve uykuda solunum durmasıyla ilgili kabaca bilgi verebiliyor. Ancak ideal olan, uyku laboratuvarlarında 50-60 parametreyi aynı anda değerlendirerek uyku bozukluklarına tanı konulmasıdır” dedi.

Uyku apnesinin uyku bozuklukları içerisinde yer alan önemli bir sorun olduğunu belirten Gerek, bir saat içindeki solunum durmalarının sayısı ve süresine göre hastalığın derecelendirildiğini söyledi.

Uyku insan yaşamında vücudun yenilendiği çok önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, kaliteli uykunun sağlığı olumlu etkilediğini, uyku bozukluklarının ise çok farklı hastalıklara yol açabileceğini ifade etti.

“Uyku apnesi belirli bir düzeye geldiğinde sabahları baş ağrısıyla uyanma, yorgun uyanma, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve hafızayla ilgili çok önemli sorunlar ortaya çıkabiliyor” diyen Gerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uyku apnesi sorunu olanlar iş hayatında öğleden sonra uyuklamaya başlayıp verimsiz hale gelebiliyor. Araç kullananlarda gündüz ortaya çıkan trafik kazalarının çok önemli sebeplerinden birisi uyku apnesi. Bu hastalar dinlenemediği için dikkatleri dağılıyor. Trafik ışıklarında beklerken bile uyuyan hastalar var.”

”Uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi”

Yaşam biçiminin de uyku apnesi üzerinde etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, alkol kullanımı, sigara ve tok karnına uyumanın uyku sağlığını bozduğunu söyleyerek, “Bu faktörler uyku apnesi ile bir araya geldiğinde çok daha şiddetli sonuçlar ortaya çıkabiliyor” dedi.

Uyku apnesinin kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi süreleri uzunsa kalpte yavaşlama meydana geliyor. Bazı uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi” dedi.

Uyku apnesinin son yıllarda kardiyoloji kliniklerinin de özel olarak üzerinde durduğu bir konu haline geldiğini belirten Gerek, kalp hastalıklarının önemli bir bölümünün altında uyku apnesinin bulunabildiğini ifade etti.

Uyku apnesinin önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi kader değil. Uyku apnesi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum” dedi.

“Uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar”

Çocukluk dönemindeki problemlerin ilerleyen yaşlarda uyku apnesine zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Gerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çocuğunuzun ileride uyku apnesi olmasını istemiyorsanız çocuk yaş grubunda uykusunda tıkanması, horlaması, gece terlemesi varsa, geniz eti ve bademcik büyüklüğü gibi problemler varsa lütfen bunu en erken yaşta tedavi ettirin. İleri yaştaki uyku apnesi çocukluk dönemindeki sorunların tedavisiyle engellenebilir. Hatta benim bir aforizmam var; uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar.”

Çocukların uyku sırasında nefes alıp verdiğinin duyulmaması gerektiğini belirten Gerek, “Bebek gibi uyuyor benzetmesi sağlıklı bir havayolunun en önemli göstergesidir” dedi.

Erişkin yaşlarda günlük yorgunluklar ve farklı nedenlerle uyku kalitesinde bozulmalar meydana gelebildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, eşlerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

“Eğer eşiniz uykuda terliyorsa, üstünü çok açıyorsa, nefesi duruyorsa mutlaka bir kulak burun boğaz hekimine ya da uyku bozukluklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurun. En azından uyku apnesi var mı yok mu diye test yaptırmaları ve muayene olmaları çok önemli” diyen Gerek, tedavinin son derece yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtti.

Uyku apnesi ve horlama tedavisinde öncelikle laboratuvar ortamında tanı konulmasının hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Gerek, bunun mümkün olmadığı durumlarda eşlerden video kaydı istediklerini söyleyerek, “Horlayan eşin videosunu izleyerek uyku sırasındaki tıkanmalar ya da nefes alışveriş biçimi değerlendirilebiliyor ve uyku apnesi olup olmadığı konusunda önemli fikir veriyor” dedi.

Prof. Dr. Gerek, detaylı muayenenin ardından hastaya özel tedavi planlaması yapılması gerektiğini söyledi.

Horlama tedavisinde çoğu zaman cerrahinin ön plana çıktığını belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, burun tıkanıklığı, damak sarkıklığı gibi problemlerin cerrahi yöntemlerle giderilebildiğini söyledi.

Ancak horlamanın tamamen ortadan kalkacağının garanti edilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, yorgunluk, alkol, antidepresanlar, kas gevşeticiler ve yatış pozisyonunun da horlamayı etkileyebildiğini ifade ederek “Uyku hijyenine uygun düzenlemeler horlamayı yüzde 85 oranında azaltabilir” dedi.

“Damat adayları evlilik öncesi tedavi arıyor”

Horlamanın sosyal hayatı da etkilediğini belirten Prof. Dr. Gerek, “Evlenecek çiftlerden özellikle damat adayları evlilik öncesi horlama sorununu gidermek için tedavi arayışına gidebiliyor” dedi.

Uyku apnesi tedavisinde PAP adı verilen pozitif basınçlı cihazların önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu cihazların ayarlarının uyku laboratuvarlarında hastaya özel olarak yapıldığını söyleyerek şunları kaydetti:

“Bu cihazların ayarları uyku laboratuvarında hastaya uygun biçimde düzenlenir. Cihazla birlikte uyku apnesinin kaybolup kaybolmadığına bakılır ve hastaya uygun biçimde yeniden düzenlenir. Hasta uyum gösterdiği takdirde uyku apnesi tedavisindeki öncelikli tercih bu cihazların kullanılmasıdır”

Burunlarında ciddi kemik eğriliği bulunmayan, damaklarında aşırı sarkma olmayan ve bademcikleri çok büyük olmayan hastaların bu cihazlarla rahatlıkla uyuyabildiğini belirten Gerek, tedavide en önemli unsurun hastanın cihaza uyum sağlaması olduğunu söyleyerek, “Bu cihazlar eskiden çok daha büyük ve taşınması daha zor cihazlardı. Günümüzde ise neredeyse bir gözlük kabı büyüklüğünde, nemlendirme özelliği olan yeni nesil cihazlar kullanılıyor” diye konuştu.

Uyku apnesi tedavisinde ağız içinde kullanılan ve kişiye özel ölçülerle hazırlanan apareylerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu sistemlerin dili öne doğru çekerek hava yolunu açık tutmayı amaçladığını söyledi.

Ancak bu apareylere uyumun her zaman kolay olmadığını belirten Gerek, “Özellikle öğürme refleksi güçlü olan kişilerde kullanımı zor olabiliyor. Ayrıca çene ekleminde ağrılara da yol açabiliyor” dedi.

Uyku apnesinde cerrahi tedavi hastaya göre planlanıyor

Uyku apnesi tedavisindeki bir diğer seçeneğin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, her hastanın ihtiyacına göre farklı yöntemlerin uygulanabildiğini söyledi.

Burunda sorun varsa buruna yönelik, damakta sarkma varsa damağa yönelik, bademcik büyüklüğü varsa bademciklere yönelik cerrahilerin uygulanabildiğini belirten Gerek, dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerin de uyku apnesine yol açabildiğini ifade ederek “Çocukluk döneminde bademcik ameliyatı olmuş kişilerde bile dil kökündeki lenfoid dokular büyüyerek hava yolunda darlığa neden olabilir. Bazen de epiglot kapağında deformasyonlar görülebilir. Bunların her biri için farklı cerrahi seçenekler bulunuyor” dedi.

Robotik cerrahi ve dil kökü implantları dikkat çekiyor

Robotik cerrahinin özellikle dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerde kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, dil kökündeki yağ fazlalığını azaltan ve dokuları temizleyen yöntemlerin başarılı sonuçlar verdiğini söyledi.

Ayrıca damak seviyesinde klasik ameliyatların yanı sıra sütürlerle damağı asma tekniklerinin de uygulanabildiğini belirten Gerek, yeni geliştirilen implant teknolojilerine de dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ülkemizde henüz deneysel seviyede uygulanan yöntemlerle dil köküne yerleştirilen implantlar bulunuyor. Uyku sırasında nefes durduğunda bu implantlar ilgili kası uyararak hava yolunun açılmasını ve yeniden nefes alınmasını sağlayabiliyor.”

Bu tedavilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde üç farklı firma tarafından uygulandığını belirten Gerek, Türkiye’de de deneysel çalışmaların sürdüğünü ancak maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti.

Uyku apnesi tedavisinde zayıflama iğneleri de kullanılıyor

Uyku apnesinde kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Avrupa’da obezite sıralamasında Türkiye ilk sırada yer alıyor. Bu nedenle hastalarımızın öncelikle kilo vermesini istiyoruz” dedi.

Uyku apnesinin tıbbi tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin FDA onayı aldığını belirten Gerek, “Hastalar yüzde 10 kilo kaybederse uyku apnesinde belirgin düzelmeler görülebiliyor” diye konuştu.

Ancak bu ilaçların mutlaka endokrinoloji uzmanı kontrolünde kullanılması gerektiğini vurgulayan Gerek, “Hiç kimse gidip eczaneden bu ilaçları doğrudan alıp kullanmamalı” uyarısında bulundu.

Zayıflar da horluyor

Horlamanın yalnızca kilolu kişilerde görüldüğü düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Zayıf kişilerde de horlama görülebilir” dedi.

Bu kişilerde horlamanın en sık nedenlerinin burun kemiği eğriliği, damak sarkması ve bademcik büyüklüğü olduğunu belirten Gerek, uygun ameliyatlarla bu sorunların giderilebildiğini söyledi.

Bazı meslek gruplarında uyku testi zorunlu

Özellikle şoförler ve teknik cihaz kullanan kişiler için kaliteli uykunun hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gerek, uyku apnesi tanısı alan bazı kişilerin ehliyet yenileme sürecinde tedavi olduklarını belgelemek zorunda kaldıklarını söyleyerek “Özellikle kritik işler yapanların kaliteli uyuması çok önemli” dedi.

Uzmanından uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Gerek programın sonunda horlama ve uyku apnesiyle ilgili şu uyarılarda bulundu:

• Uyku kalitenize dikkat edin.
• Uyuduğunuz ortamın sıcaklığına, karanlığına ve sessizliğine önem verin.
• Horluyorsanız bu gerçeği kabul edin ve tedavi olun.
• Eşiniz sizi horladığınız için uyarıyorsa mutlaka çözüm arayın.

Uyku apnesinin tedavi edilmediğinde yaşam süresini kısaltabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, sözlerini şöyle tamamladı:

”Uyku apnesi kader değildir. Tedavi edilebilir, kontrol edilebilir bir rahatsızlıktır ve tedavisi hayat kurtarır. Uyku apnesi ile yaşamaya devam edilirse kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Son dönemde kardiyoloji klinikleri de uyku apnesine çok önem veriyor. Çünkü kalp hastalıklarının pek çoğu uyku apnesi sebebiyle ortaya çıkabiliyor.”

”Uyku insan sağlığı açısından çok önemli. Uyku apnesi hayatımızı doğrudan etkiler çünkü ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor. Hayatımızda uykunun çok özel bir yeri var.”

Prof. Dr. Sönmezer ülkemizdeki nüfus artış hızının endişe verici biçimde azaldığını söyledi.

Türkiye’de nüfus artış hızındaki düşüş alarm veriyor

Toplum nüfusunun kendini yenileyebilmesi için doğurganlığın aile başına 2,1 çocuk olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, Türkiye’de bu oranın son yıllarda yaklaşık 1,5’e kadar gerilediğine dikkat çekti.

Nüfus artış hızındaki düşüşün temel nedenleri arasında ekonomik kaygılar, kariyer planlamaları ve çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesinin bulunduğunu ifade eden Sönmezer, modern toplumlarda ilk anne olma yaşının giderek yükseldiğini söyleyerek şunları kaydetti:

”Çocuk yapmak isteyenler de daha geç yaşlarda çocuk sahibi olmak istiyor. İlk çocuk doğurma yaşı modern dünyada, batı dünyasında sosyo ekonomik düzey yükseldikçe çok ileri yaşlara geliyor, sonra da insanlar tek çocukla kalıyorlar. İlk anne olma yaşı 20’lerden 35 e kadar çıktı.”

Doğurganlığın korunması her geçen gün daha önemli hale geliyor

Geç yaşta yapılan evlilikler, çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesi ve genç yaşlarda görülen kanser vakalarındaki artış nedeniyle doğurganlığın korunmasının günümüzde her zamankinden daha önemli hale geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, kanser başta olmak üzere doğurganlığı olumsuz etkileyebilecek tedavilere başlamadan önce yumurta, sperm ve yumurtalık dokusunun dondurulması sayesinde hastaların ilerleyen yıllarda çocuk sahibi olabildiğini söyledi.

Kadınların belirli bir yumurta rezervi ile dünyaya geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, yaş ilerledikçe hem yumurta sayısının hem de yumurta kalitesinin azaldığını ifade etti. Sönmezer, “Kadın gebe kaldığında ya da doğum kontrol hapı kullandığında adet görmese bile yumurta rezervi azalmaya devam eder. Yaş ilerledikçe gebelik elde etmek zorlaşırken anormal gebelik riski de artar” diye konuştu.

Yumurta, sperm ve yumurtalık dokusu dondurulabiliyor

Kanser tedavilerindeki gelişmeler sayesinde hastaların yaşam sürelerinin uzadığını ancak uygulanan tedavilerin doğurganlığı olumsuz etkileyebildiğini belirten Sönmezer, bu nedenle doğurganlığın korunmasının tedavi sürecinin önemli bir parçası haline geldiğini söyledi.

Yumurta hücresi, sperm ve yumurtalık dokusunun eksi 196 derecede sıvı nitrojen içerisinde uzun yıllar saklanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, “Dondurma işlemi yapıldığında adeta zamanı durdurmuş oluyoruz. Örneğin 20 yaşında yumurtalarını donduran bir kadın, yıllar sonra anne olmaya karar verdiğinde 20 yaşındaki yumurtalarının kalitesiyle gebelik elde edebiliyor” dedi.

Prof. Dr. Sönmezer çocuk ve genç hastalarda karından yapılan işlemle doğurganlığı koruyarak Türkiye’de bir ilke imza attı.

Doğurganlığı koruyucu yöntemlerin yalnızca yetişkinlerde değil çocuk hastalarda da uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, özellikle lösemi nedeniyle kök hücre nakli planlanan çocuklarda yumurtalık dokusunun dondurulmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

Kanser dışında talasemi, bazı böbrek hastalıkları, sistemik lupus eritematozus, bazı kan hastalıkları ve genetik hastalıklarda da doğurganlığın korunabildiğini ifade eden Sönmezer, “Kanser ya da kanser dışı herhangi bir nedenle doğurganlığını kaybetme riski bulunan hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini koruyabiliyoruz” dedi.

Prof. Dr. Murat Sönmezer, yumurta toplama işleminin standart olarak vajinal yoldan gerçekleştirildiğini belirterek, özellikle çocuk hastalar ve genç kızlarda bu yöntemin aileler ve hastalar tarafından her zaman tercih edilmediğini, bazı hastaların ise işlem nedeniyle çekinceler yaşayabildiğini belirtti.

Bu ihtiyaçtan yola çıkarak yıllar önce yumurtalıklardaki yapışıklık nedeniyle karından yumurta toplamak zorunda kaldığı bir hastasına uyguladığı yöntemi geliştirdiğini anlatan Sönmezer, daha sonra bu tekniği doğurganlığını korumak isteyen genç hastalarda kullanmaya başladığını söyledi. Türkiye’de ilk kez karından yumurta toplama işlemini gerçekleştiren Prof. Dr. Murat Sönmezer, bugüne kadar yaklaşık 800 çocuk ve genç hastada bu yöntemi başarıyla uyguladığını belirterek, bu alanda dünyadaki ilk bilimsel yayınlardan birine de imza attığını ifade etti.

Sönmezer, karından yumurta toplama yönteminin özellikle doğurganlığını kaybetme riski bulunan çocuklar ve genç kadınlar için önemli bir alternatif olduğuna dikkat çekti.

Çiftler evlenir evlenmez test yaptırmalı

Çocuk sahibi olmayı hemen düşünmeseler bile evlenen çiftlerin doğurganlık durumlarını değerlendirmesi gerektiğini vurgulayan Sönmezer, kadınların AMH testiyle yumurtalık rezervlerini, erkeklerin ise sperm analiziyle üreme potansiyellerini öğrenebileceğini söyleyerek “Bugün düşük yumurtalık rezervine sahip bir kadın doğal yollarla gebe kalabilir. Ancak birkaç yıl sonra bu şansını tamamen kaybedebilir. Bu nedenle çiftlerin durumlarını erken dönemde bilmeleri çok önemli” diye konuştu.

Kadında basit bir AMH testi, erkekte ise sperm analizi ile olası sorunların önceden tespit edilebildiğini belirten Sönmezer, çocuk sahibi olmayı ileriki yıllara bırakmayı planlayan çiftlerin de bu testleri yaptırmasının önemli olduğunu söyledi.

Sigara, kilo ve stres doğurganlığı etkiliyor

Yaşam tarzının doğurganlık üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirten Sönmezer, sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, fazla kilo ve stresin hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini olumsuz etkilediğini söyledi.

Bir adet döneminde doğal yolla gebelik elde etme ihtimalinin yaklaşık yüzde 20 olduğunu belirten Sönmezer, düzenli adet gören kadınlarda yumurtlama döneminin doğru hesaplanmasının gebelik şansını artırabileceğini ifade etti.

Düzenli adet görmenin tek başına doğurganlığın normal olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Sönmezer, kadınların belirli aralıklarla yumurtalık rezervlerini kontrol ettirmeleri gerektiğini söyledi.

Yardımcı üreme tekniklerinde başarı oranları yükseldi

Yumurta dondurma işlemlerinde kullanılan vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yönteminin başarı oranlarını önemli ölçüde artırdığını belirten Sönmezer, günümüzde dondurulmuş ve çözülmüş yumurtalarla elde edilen gebelik oranlarının taze yumurtalarla elde edilen sonuçlara oldukça yaklaştığını söyledi.

Polikistik over sendromu gibi düzensiz adet gören kadınlarda yumurtlama takibi, zamanlanmış ilişki ve aşılama yöntemlerinin uygulanabildiğini belirten Sönmezer, aşılama tedavisinin genellikle üç denemeye kadar sürdürüldüğünü, sonuç alınamaması halinde tüp bebek tedavisine geçildiğini ifade etti.

Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftlerin umutsuzluğa kapılmaması gerektiğini belirten Sönmezer, “Bugün yardımcı üreme tekniklerinde elde edilen başarı oranları geçmişe göre çok daha yüksek. Zamanlanmış ilişki, aşılama ve tüp bebek uygulamaları sayesinde çok sayıda çift çocuk sahibi olabiliyor” dedi.

Yüksek riskli kadinlarda meme taramasına erken başlanmalı

Meme kanseri taramasında mamografinin altın standart yöntem olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, bu yöntemin dünyada en fazla bilimsel çalışmaya konu olmuş görüntüleme sistemi olduğunu ifade etti.

Kadınların 40 yaşından sonra yılda bir kez mamografi yaptırması gerektiğini belirten Taşkın, çekilen görüntülerin mutlaka saklanmasını ve sonraki yıllardaki tetkiklerle karşılaştırılmasını önerdi. Taşkın, böylece memedeki çok küçük değişikliklerin daha erken fark edilebildiğini söyledi.

BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu taşıyan ya da ailesinde yoğun meme ve yumurtalık kanseri öyküsü bulunan kadınların yüksek risk grubunda yer aldığını belirten Taşkın, bu kişilerde mamografinin yanı sıra meme ultrasonografisinin de takip programına eklenmesi gerektiğini ifade etti.

Yüksek riskli kadınlarda taramaların ailede görülen ilk meme kanseri vakasından 10 yıl önce başlatıldığını belirten Taşkın, “Ailede 35 yaşında meme kanseri görüldüyse, takiplerin 25 yaşında başlaması gerekir” dedi.

Meme kanseri her zaman kitle olarak ortaya çıkmıyor

Meme kanserinin her zaman ele gelen bir kitle şeklinde ortaya çıkmadığını belirten Prof. Dr. Taşkın, özellikle erken evrede mikron düzeyindeki değişikliklerin görüntüleme yöntemleriyle saptanabildiğini söyledi.

Bu nedenle hiçbir şikâyeti olmayan kadınların da düzenli kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurgulayan Taşkın, genç yaşta ve yoğun meme dokusuna sahip kadınlarda mamografinin tek başına yeterli olmayabileceğini, bu durumlarda ultrasonografinin önemli katkı sağladığını kaydetti.

15 dakikalık biyopsi tedavinin yol haritasını çiziyor

Görüntüleme sırasında şüpheli bir bulgu tespit edildiğinde biyopsinin büyük önem taşıdığını belirten Taşkın, ultrason eşliğinde yapılan meme biyopsilerinin hazırlık süreciyle birlikte yaklaşık 15 dakikada tamamlanabildiğini söyledi.

Doğru yapılan biyopsinin cerrahi planlamaya rehberlik ettiğini vurgulayan Taşkın, birçok hastada tek cerrahi girişimle başarılı sonuçlar alınabildiğini ifade etti.

Yeni nesil görüntüleme yöntemleri erken tanıyı güçlendiriyor

Son 10 yılda radyolojide çok önemli gelişmeler yaşandığını belirten Prof. Dr. Füsun Taşkın, gelişen ultrason teknolojileri sayesinde iyi ve kötü huylu oluşumların daha hızlı ve güvenilir biçimde ayırt edilebildiğini söyledi.

Dijital mamografiyle birlikte kullanılan tomosentez teknolojisinin memeden kesitsel görüntüler alınmasını sağladığını belirten Taşkın, özellikle yoğun meme dokusunda gizlenebilen oluşumların daha kolay tespit edilebildiğini ifade etti.

Kontrastlı mamografi MR’a alternatif olabiliyor

Kontrastlı mamografinin son yılların en önemli gelişmelerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, damardan verilen kontrast madde sayesinde şüpheli bölgelerin çok daha ayrıntılı değerlendirilebildiğini söyledi.

Bu yöntemin özellikle meme başı akıntısı olan, eline kitle gelen, muayenede şüpheli bulgu saptanan veya yüksek risk grubunda bulunan kadınlarda kullanıldığını belirten Taşkın, bazı hastalarda meme MR’ına olan ihtiyacı da ortadan kaldırabildiğini ifade etti.

Ameliyat olamayan hastalarda yeni tedavi seçeneği

Meme kanseri tespit edildiğinde tümörün yanı sıra karşı meme ve koltuk altı lenf bezlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Taşkın, doğru evrelemenin tedavi başarısında kritik rol oynadığını söyledi.

Yaş veya ek hastalıklar nedeniyle ameliyat edilemeyen bazı hastalarda tümörün dondurularak tedavi edilmesine olanak sağlayan yöntemlerin uygulanabildiğini belirten Taşkın, bu yaklaşımın uygun hastalarda hem hızlı iyileşme hem de kozmetik avantajlar sunduğunu kaydetti.

Programda kadınlara çağrıda bulunan radyoloji uzmanı Prof. Dr. Füsun Taşkın, “Memede çözümsüz kalan bir sorun yok. Meme kanseri erken tanındığında en başarılı şekilde yönetilebilen ve tedavi edilebilen kanser türlerinden biridir. Bu nedenle düzenli kontroller ihmal edilmemelidir” dedi.

Kent genelinde özellikle kırsal bölgelerde bulunan tarım arazilerinde ekimi yapılan ayçiçekleri, güneşle birlikte yön değiştiren yapıları ve canlı renkleriyle dikkat çekiyor. Sarı ve yeşilin uyumuyla oluşan manzara, bölgeyi adeta açık hava stüdyosuna dönüştürdü.

Sarıçam ormanlarıyla çevrili Sarıkamış, bozayı, kurt, tilki, yeşilbaş ördek ve angut gibi birçok yaban hayvanı türü için hem üreme hem de barınma alanı sunuyor. Bölgede yağmurların ardından oluşan Hamamlı Düzü’ndeki sulak alanlar, özellikle su kuşları için önemli bir yaşam merkezi haline geliyor.

Doğu Anadolu Bölgesi’nin önemli hayvancılık merkezlerinden biri olan Iğdır’da, uzun ve yağışlı geçen kış mevsiminin ardından yüksek kesimlerdeki otlaklar yeniden canlandı. Özellikle Zor Dağı etekleri ile Bendemurat, Örüşmüş, Alibey ve Mezra köylerindeki yaylalar, baharın gelişiyle birlikte adeta yeşil bir örtüye büründü.

Edinilen bilgilere göre olay, Nusaybin Devlet Hastanesi mevkiinde meydana geldi. Sürücüsünün kimliği ve aracın plakası henüz öğrenilemeyen tır, seyir halindeyken dorsesinden yükselen dumanları fark etti. Durumu hızla değerlendiren sürücü, aracı yol kenarına çekerek olası bir facianın önüne geçmeye çalıştı. Ardından çekici kısmı dorseden ayırarak yangının yayılmasını engellemeye yönelik kritik bir müdahalede bulundu.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu “Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programında lenfödemle ilgili soruları Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Prof. Dr. Pınar Borman yanıtladı.

Prof. Dr. Borman, lenfödemin proteinden zengin sıvının dokularda birikmesiyle ortaya çıktığını belirterek, “Bu ilerleyici bir hastalık. Zamanla dokularda sertleşme, fibrozis ve yağ dokusu artışı gelişiyor. İleri dönemlerde halk arasında ‘fil ayak’ ya da ‘fil kol’ olarak tarif edilen tablo ortaya çıkabiliyor” dedi.

Doğumsal lenfödemde erken tanı büyük önem taşıyor

Lenfödemin doğuştan gelen tiplerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Borman, bazı çocuklarda belirtilerin yenidoğan döneminde, bazılarında ise ergenlik ya da yetişkinlik döneminde ortaya çıkabildiğini söyledi.

“Yenidoğan döneminde ayağın üst kısmındaki şişlikler önemli bir işaret olabilir. Çocukluk çağında kollarda ve bacaklarda görülen asimetrik şişliklerin lenfödem olabileceği düşünülmeli” diyen Borman, Türkiye’de doğumsal lenfödem tanısında hâlâ gecikmeler yaşandığını ifade etti.

Çocukluk çağındaki şişliklerin zaman zaman romatizmal hastalıklarla karıştırıldığını belirten Borman, ailelerin hangi uzmana başvuracağını bilmediklerini belirterek, “Bu hastaların fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanlarına yönlendirilmesi gerekiyor. Çünkü erken tanı konulduğunda yalnızca masaj, egzersiz ve düzenli takip ile bile çok başarılı sonuçlar alınabiliyor” dedi.

Kanser tedavileri sonrası ortaya çıkabiliyor

Lenfödem yalnızca doğumsal nedenlerle gelişmiyor. Özellikle kanser cerrahileri sonrası lenf nodlarının alınması ve radyoterapi uygulanması lenfödem riskini artırıyor. Bunun yanı sıra obezite, varisler, travmalar ve yaralanmalar da hastalığın nedenleri arasında yer alıyor.

Prof. Dr. Pınar Borman, özellikle rahim, yumurtalık ve meme kanseri gibi ameliyatlarda lenf nodlarının alınmasının bazen kaçınılmaz olduğunu belirterek, “Bu hastaların tedavi öncesinde fizik tedavi uzmanları tarafından değerlendirilmesi çok önemli. Riskleri bilir ve gerekli önlemleri erken dönemde alırsak lenfödemin ilerlemesini önleyebiliyoruz” diye konuştu.

Obezite ve lipödem ile karıştırılıyor

Lenfödemin en sık obezite ve lipödem ile karıştırıldığı belirtiliyor. Özellikle kilolu bireylerde tanının gecikebildiğini ifade eden uzmanlar, bazı hastalarda lenfödem, varis ve lipödemin birlikte görülebildiğini söylüyor.

Hastalığın erken belirtileri arasında tek taraflı şişlikler öne çıkıyor. Kollardaki takıların sıkması, kıyafetlerin bir kol ya da bacakta dar gelmesi, gün içinde ağırlık hissi oluşması ya da ayakkabının tek ayağı sıkması erken belirtiler arasında yer alıyor. Hastalık ilerlediğinde ise gözle görülür asimetri ve belirgin şişlik ortaya çıkıyor.

Prof. Dr. Borman, lipödem ile lenfödem arasındaki farkı da anlatarak, “Lipödemde el ve ayaklar genellikle tutulmaz ve tablo daha simetriktir. Sosyal medyada bu konuda çok fazla yanlış bilgi dolaşıyor. Her şişlik ya da kilo problemi lipödem değildir” ifadelerini kullandı.

Lenfödemde proteinden zengin sıvı biriktiği için enfeksiyon riski artıyor, en küçük travmalar bile ciddi sorunlara yol açabiliyor. Kaşıma, çizilme, yanlış tırnak kesimi ya da sivrisinek ısırığı bile enfeksiyona neden olabiliyor.

“Hastalarımıza cilt bakımı konusunda ayrıntılı eğitim veriyoruz” diyen Prof. Dr. Borman, hastaların yaralanmalardan korunmaları, ciltlerini düzenli takip etmeleri ve gerektiğinde yara bakımı ile bandajlamayı doğru uygulamaları gerektiğini belirtti.

Lenfödemin hayat boyu takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu ifade eden Borman, hastaların düzenli egzersiz yapmaları, kilo kontrolünü sağlamaları ve bası giysilerini düzenli kullanmalarının tedavinin temel parçası olduğunu söyledi.

Akdeniz diyeti öneriliyor

Lenfödem ve lipödemde inflamasyonun önemli rol oynadığını belirten uzmanlar, bu nedenle Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini ifade ediyor.

Omega-3 içeren besinler, vişne, pancar, kırmızı meyveler, ceviz, badem, fındık, zeytin ve zeytinyağı gibi antiinflamatuar besinlerin önerildiğini belirten Prof. Dr. Borman, rafine şeker, beyaz un, paketli ve hazır gıdalardan ise uzak durulması gerektiğini söyledi.

“Kinoa, avokado ve chia tohumu gibi besinler de destekleyici olabilir ancak bizim Anadolu mutfağımızda zaten çok değerli antiinflamatuar besinler var” diyen Borman, tedavide hastanın sürece aktif katılımının başarıyı doğrudan etkilediğini vurguladı.

Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Aslan “Erkek çocuklarının aşırı yüceltilmesi narsisistik kişilik özelliklerini artırabiliyor” dedi.

Prof. Dr. Selçuk Aslan, narsisizmi; empati yapma becerisinin düşük olması, kendisini daha yüksekte görme eğilimi, yüksek ego, yakın çevreyi yönetme ve kullanma isteği, çok başarılı ve çok zeki olduğuna inanma ve bunu sürekli duyma ihtiyacı olarak tanımladı.

Narsisizmin temeli çoğunlukla çocukluk yıllarına dayanıyor

Her çocuğun dünyaya farklı bir mizaçla geldiğini belirten Aslan, bazı çocukların daha dışa dönük, bazılarının ise daha çekingen olabildiğini söyledi. Çocuğun mizacının üzerine yetiştiği çevre, aldığı eğitim ve bulunduğu ortamların eklenmesiyle kişilik yapısının oluştuğunu ifade eden Aslan, kişiliğin 12-13 yaşlarında şekillenmeye başladığını, oturmasının ise 20’li yaşların ortalarına kadar sürebildiğini belirtti.

İnsanların var olan mizaçlarının üzerine hayatta kalma becerilerini stratejik olarak geliştirdikleri süreçte kişilik yapısının oluştuğunu vurgulayan Aslan, çocukluk dönemindeki yaşantıların narsisistik savunmaları tetikleyebileceğini söyledi

Narsisistik özellikler taşıyan bireylerin sürekli pohpohlanmak istediğini belirten Aslan, “Narsisizmi genellikle genç yaşlardan itibaren süregelen bir örüntü, bir patern olarak ifade ediyoruz. Bu yapı içinde kişi kendi çıkarlarını ön planda tutuyor. Karşısındaki insanın ihtiyaçlarına ve duygularına gerçek anlamda empati yapmıyor ya da empati yapıyormuş gibi davranıp yüzeysel bir yaklaşım sergiliyor. Sürekli kendi ihtiyaçlarını önceleyen bir yapıdan söz ediyoruz” dedi.

İnsanların yaşamlarında bu özellikleri taşıyan bireylerle karşılaştıklarında yaşadıkları sorunları ifade etmek ve içlerini dökmek için sosyal medyayı kullandıklarını belirten Aslan, bu nedenle narsisizmle ilgili çok sayıda paylaşımın gündeme geldiğini söyledi.

Aşırı ezilen de aşırı pohpohlanan da narsisistik özellikler geliştirebilir

Çocukluk döneminde çok ezilen, zorbalığa uğrayan ya da değersiz hissettirilen bireylerin bununla baş etmek için kendilerini güçlü ve üstün göstermeye çalışabildiğini belirten Aslan, “Kötü ya da yetersiz hissettirmemek için çok sağlam ve güçlü görünmeye çalışmak, zamanla büyüklenmeci yani narsisistik mekanizmaları devreye sokabiliyor” dedi.

Bunun tam tersine sürekli övülen, hep alan, hep verilen, adeta cam fanus içinde büyütülen çocuklarda da narsisistik kişilik özelliklerinin gelişebildiğini belirten Aslan, “Çocuğa olduğundan çok daha akıllı, çok daha özel, çok daha yetenekli olduğu duygusunun sürekli verilmesi ilerleyen yıllarda narsisistik bir yapı oluşturabiliyor” diye konuştu.

Narsisistik bireyler büyük çöküşler yaşayabiliyor

Narsisistik özellikler taşıyan bireyler zaman zaman ağır depresif süreçler yaşayabiliyor. Özellikle uzun süren ve tedaviye dirençli depresyon vakalarının bir bölümünde narsisistik kişilik örüntüleri görülebiliyor.

Prof. Dr. Aslan dışarıdan güçlü ve özgüvenli görünen narsisistik yapının aslında kırılgan bir benlik algısı, yoğun onay ihtiyacı, mükemmeliyetçilik ve eleştiriye karşı aşırı hassasiyet barındırdığını belirtti. Aslan, sürekli takdir bekleme, başarısızlığı kabullenememe ve değersizlik hissini bastırmak için “üstün görünme” çabasının zamanla yalnızlık, öfke, tükenmişlik ve depresif belirtilere yol açabileceğini ifade etti.

Özellikle yaş ilerledikçe sosyal ilişkilerde yaşanan kırılmalar, statü kaybı, terk edilme ya da beklenen ilgiyi görememe gibi durumlar ağır depresif süreçleri tetikleyebiliyor.

Narsisizm özellikleri taşıyan bireyler yardım istemeyi zayıflık olarak görebildikleri için psikolojik destek süreçlerine de direnç gösterebiliyorlar.

Prof. Dr. Selçuk Aslan, “Bu kişiler zaman zaman çok büyük çöküşler yaşayabiliyorlar. Çünkü kendi kurguladıkları dünya istedikleri gibi gitmediğinde dibe vurdukları dönemler olabiliyor. Genellikle de yardım almak için uzmana başvurdukları dönemler bu çöküş süreçleri oluyor. Kendilerini çok iyi hissettikleri, bulutların üzerinde olduklarını düşündükleri dönemlerde yardım alma ihtiyacı hissetmiyorlar” ifadelerini kullandı.

Bazı mesleklerde sonradan gelişen narsisizm görülebiliyor

Programda bazı bireylerde narsisistik özelliklerin sonradan da gelişebileceği ifade edildi. Özellikle sahne sanatları gibi göz önünde olunan, popülerlik ve güçle beslenen mesleklerde bulunan bireylerin çevrelerinden sürekli yoğun ilgi ve övgü gördüklerini belirten Aslan, bunun zamanla “ikincil narsisizm” olarak tanımlanan bir davranış kalıbına dönüşebildiğini söyledi.

Aslan, “Bu kişilerle yakın ilişki kurulduğunda aslında özel hayatlarında tamamen farklı bir yapı görülebiliyor. Çünkü burada çocukluktan gelen bir yapıdan değil, sonradan oluşmuş bir davranış örüntüsünden söz ediyoruz” dedi.

Narsisizm erkeklerde daha sık görülüyor

Programın dikkat çeken başlıklarından biri de narsisizmin erkeklerde daha sık görülmesi oldu. Erkek çocuklarının büyütülme biçiminin bu durum üzerinde etkili olabileceğini belirten Aslan, “Bazı anneler erkek çocuklarını aşırı yücelterek büyütebiliyor. Erkek oldukları için her şeye hakları varmış gibi davranıldığında bu durum bir patolojiye dönüşebiliyor” ifadelerini kullandı.

Bunun aksine kız çocuklarına daha baskıcı ve sınırlayıcı yaklaşımlar gösterilebildiğini belirten Aslan, toplumda erkekliğin güç üzerinden kışkırtılmasının narsisistik eğilimleri artırabildiğini söyledi. Kadınların zaman zaman erkek çocuklarını kendileri için bir güç unsuru olarak görebildiğini belirten Aslan, bunun erkek çocukları üzerinde de ciddi bir baskı oluşturduğunu ifade etti.

Güçlüye uyumlu, güçsüze baskıcı davranabiliyorlar

Narsisistik özellikler taşıyan bireylerin toplum içinde bu yönlerini kamufle edebildiklerini belirten Aslan, özellikle aile içinde daha baskıcı tutumlar sergileyebildiklerini söyledi.

Bu bireylerin kendilerinden güçlü gördükleri kişilere karşı daha uyumlu davranabildiğini ifade eden Aslan, kendilerinden güçsüz gördükleri kişilere karşı ise daha baskıcı, zaman zaman sadist ve zalimce tavırlar sergileyebildiklerini belirtti.

“İnsanları etiketlemek yerine iletişim kurmak gerekiyor”

Programda son olarak sosyal medyada sıkça kullanılan “narsist”, “borderline” gibi etiketlerin gelişigüzel kullanılmasının yanlış olduğuna dikkat çekildi. Özellikle eşler arasında yaşanan tartışma ve boşanma süreçlerinde kişilerin birbirlerini psikiyatrik tanılarla suçlamasının sağlıklı olmadığı vurgulandı.

Prof. Dr. Aslan, “İnsanlarla ve eşlerle sağlıklı iletişim kurabilmek için etiketleme yapmak yerine bize yapılan davranışları ve bunun bizde oluşturduğu duyguları konuşmak gerekiyor” dedi.

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!

Transfer dönemleri, Süper Lig’de sadece kadroları değil gündemi de değiştiriyor. Kulüplerin milyonlarca euro ödeyerek kadrosuna kattığı yıldızlar; hem rekabetin seviyesini yükseltiyor hem de tartışmaları beraberinde getiriyor. Bu dosyada, en pahalı transferler Süper Lig tarihine geçen isimleri tek listede topladık. İşte Süper Lig en pahalı transferler sıralaması ve her bir hamlenin kısa hikâyesi…