Dizinin yeni sezon açılışında Haydar Ali ile Sultan'ın düğünü öne çıkarken, Bozo'nun geçmişinden gelen isimlerin hikâyeye dahil olmasıyla adadaki ilişkiler de yeniden hareketlenecek.

Yeraltı bu akşam var mı?

Evet. Yeraltı'nın yeni sezonu bu akşam yayınlanacak 17. bölümle başlıyor. Dizinin ikinci sezonunun ilk bölümü 7 Ekim 2026 Çarşamba günü saat 20.00'de ekrana gelecek.

Böylece sezon arası veren yapım, yeni hikâye hattıyla izleyici karşısına çıkmış olacak.

Yeraltı 17. bölümde neler olacak?

Yeni sezonun ilk bölümünde Haydar Ali ile Sultan'ın düğünü önemli bir dönüm noktası olacak. Ceylan'ın da bu evliliğe tanıklık etmesi, karakter açısından zor bir sürecin başlamasına neden olacak.

Düğün için adada bir araya gelen karakterler yalnızca yeni bir evliliğe değil, geçmişten kalan bazı meselelerin yeniden açılmasına da tanıklık edecek.

Bozo'nun geçmişinden gelen isimler

17. bölümde Bozo'nun geçmişiyle bağlantılı karakterlerin yeniden ortaya çıkması hikâyenin önemli başlıklarından biri olacak.

Bozo'nun eski sevgilisi Derya'nın düğüne gelmesiyle ikili arasında geçmişe uzanan konuşmalar yaşanacak. Derya ile Bozo arasındaki konuşmada geçen “Ada” ismi ise ikilinin geçmişine ilişkin yeni bir bağlantının ortaya çıkmasına zemin hazırlayacak.

Bozo'nun Gülsüm Ana'ya verdiği üç aylık sözün de sonuna yaklaşılması, karakterin önündeki karar sürecini daha önemli hale getirecek.

Rüzgar ve Boran da hikâyeye dahil oluyor

Yeni bölümde Bozo'nun eski dostu Rüzgar'ın yıllar sonra geri dönmesiyle geçmişte kapanmayan hesaplar yeniden gündeme gelecek.

Rüzgar'ın ardından abisi Boran'ın da adaya gelmesi, Bozo'nun geçmişiyle bugünü arasındaki bağlantıyı güçlendirecek. Böylece düğün için bir araya gelen karakterler arasında eski ilişkiler ve hesaplaşmalar yeniden gündeme taşınacak.

Yeraltı yeni sezonunda neler yaşanacak?

İkinci sezonun ilk bölümünde düğün, geçmişten gelen karakterler ve Bozo'nun verdiği sürenin sona yaklaşması aynı hikâye çizgisinde buluşacak.

Haydar Ali ile Sultan'ın evliliği Ceylan açısından yeni bir dönemin başlangıcına dönüşürken, Derya'nın gelişi Bozo'nun geçmişine dair yeni ayrıntıların kapısını aralayacak. Rüzgar ve Boran'ın adaya dönmesiyle birlikte bu geçmişin ilerleyen bölümlerde nasıl şekilleneceği de dizinin yeni sezon hikâyesinin önemli başlıklarından biri olacak.

Yeraltı'nın 17. bölümüyle başlayan ikinci sezonda karakterlerin geçmişleriyle yeniden karşı karşıya gelmesi, düğünün ardından yaşanacak gelişmelerin de temelini oluşturacak.

​Etkinlik, İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Mimarlık Fakültesi ile uluslararası mimarlık araştırmaları ağı Architectural Research European Network Association (ARENA) Alter Rurality Project iş birliğiyle hayata geçiriliyor.

​"Ne Arıyoruz?" sorusundan hareket eden eleştirel bir platform

​Sempozyum, geçmiş kırsal projelerin yalnızca retrospektif bir derlemesi olmanın ötesine geçerek; kentten kırsala yönelen yerleşik bakış açılarını sorgulamayı, alternatif yaşam biçimlerini ve tasarım araştırmalarını tartışmaya açmayı hedefliyor. "Ne arıyoruz?" sorusundan yola çıkan etkinlik, "kırsalın gelecekleri" ve "geleceğin kırsalları" ekseninde yeni modeller, teorik yaklaşımlar ve tasarım projeksiyonları için uluslararası bir paylaşım zemini sunuyor.

​Buluşma, 2020–2024 yılları arasında İTÜ Mimarlık Bölümü bünyesinde Türkiye'nin sekiz farklı kırsal bölgesinde yürütülen mimari tasarım ve araştırma stüdyosunun ürünü olan "Kırsal ve Gelecek: Şehir-dışından Sesler, Alternatif Yaşam ve Mimarlıklar" sergisiyle diyalog halinde kurgulandı. Sergi, iki günlük sempozyum ve kapanışta yapılacak ulusal forum ile birlikte kapsamlı bir kamusal program oluşturuyor.

​

​Dili İngilizce olan ve katılım için ön kayıt gerektiren sempozyum, kırsalın dinamiklerini farklı boyutlarıyla tartışacak dört ana oturumdan oluşuyor:

​1. Gün (15 Ekim 2026, Perşembe):

​Panel 1: Kritik Kırsallar ve Gelecekler – Bakışlar, Ufuklar: Michael Woods'un gezegensel kırsal yaklaşımlara dair açılış konuşmasıyla başlayacak oturumda Anne Tietjen, Fabian Leveque & Ewa Chuecos, Sevgi Görmüş Cengiz ve Jonathan Mosley yer alacak (Moderatör: Sophia Meeres).

​Panel 2: Yakın Plan Kırsallar – Okumalar, Araştırmalar: Hélène Frichot'nun açılış sunumunun ardından Tatjana Schneider, Meltem Erdem Kaya, Mo Michelsen ve Víctor Muñoz Sanz saha araştırmalarını ve malzeme ekolojilerini tartışacak (Moderatör: Nadia Casabella).

​2. Gün (16 Ekim 2026, Cuma):

​Düzenleme kurulunda Ayşe Şentürer, Betül Uyan Şentürk, Erenalp Büyüktopcu, Ezgi Beyen ve Yeşim Armağan'ın yer aldığı sempozyumun danışma kurulunda Belgrad, Paris, Aalborg, Brüksel ve Dublin gibi merkezlerden uluslararası akademisyen ve araştırmacılar bulunuyor.

​İTÜ Geliştirme Vakfı'nın ana destekçisi olduğu etkinlik; Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi ile İstanbul Resim ve Heykel Müzesi ev sahipliğinde, Hollanda Krallığı Türkiye Başkonsolosluğu'nun katılımcı desteğiyle gerçekleştirilecek.

Panel 3: Kırsal Praksis – Pratikler, Perspektifler: Samir Bantal'ın açılışını yapacağı oturumda Paola Viganò, John Lin, Aslıhan Demirtaş ile Fernando García-Dory & Sergio Bravo kırsaldaki mekânsal ve toplumsal pratikleri ele alacak (Moderatör: Merve Bedir).

​Panel 4: Tahayyül Edilen Kırsallar ve Gelecekler – Projeksiyonlar: Esther Peeren'in açılış konuşmasıyla başlayacak panelde Mark Smout & Laura Allen, Alvaro Mercado, Ben Stringer ve Ayşe Şentürer spekülatif kırsal gelecekleri aktaracak (Moderatör: Anđelka Bnin-Bninski).

​Program, saat 17.00'de düzenlenecek "Rural Futures | Future Rurals - What Are We Looking For?" başlıklı genel tartışma forumu ile sona erecek.

Programa katılım için tıklayın.

İki bilim insanı, “asimetrik organik sentezde doğrusal olmayan etkilerin ve otokatalizin keşfi” alanındaki katkıları nedeniyle Nobel Kimya Ödülü’ne layık görüldü.

Çalışmaları ilaç geliştirmede önem taşıyor

Kagan ve Soai’nin çalışmaları, kimyasal tepkimelerde belirli moleküler yapıların seçici biçimde elde edilmesine yönelik önemli katkılar sağlıyor.

Özellikle asimetrik sentez alanındaki bu çalışmaların, ilaçların yanı sıra biyolojik açıdan etkin moleküllerin üretiminde önemli bir yere sahip olduğu belirtiliyor.

Henri B. Kagan kimdir?

1930 yılında Fransa’da dünyaya gelen Henri B. Kagan, organik ve organometalik kimya ile asimetrik sentez ve asimetrik kataliz alanlarındaki çalışmalarıyla tanınıyor.

Paris’teki Sorbonne Üniversitesinde eğitim gören Kagan, 1960 yılında Collège de France’tan doktora derecesini aldı.

Bilim kariyerinde özellikle asimetrik sentez ve kataliz alanındaki araştırmalarıyla öne çıkan Kagan, kimya alanında önemli bilim insanları arasında gösteriliyor.

Kenso Soai kimdir?

1950 yılında Japonya’nın Hiroşima kentinde doğan Kenso Soai, organik kimya alanındaki araştırmalarıyla tanınıyor.

Tokyo Üniversitesinden mezun olan Soai, doktora derecesini 1979 yılında aldı.

Soai’nin özellikle otokataliz ve asimetrik sentez üzerine yaptığı çalışmalar, 2026 Nobel Kimya Ödülü’ne layık görülen araştırmaların temelini oluşturdu.

Nobel Ödülleri 1901’den bu yana veriliyor

İsveçli bilim insanı ve mucit Alfred Nobel’in vasiyeti doğrultusunda oluşturulan Nobel Ödülleri, ilk kez 1901 yılında verildi.

Ödüller; fizik, kimya, fizyoloji veya tıp, edebiyat ve barış olmak üzere beş alanda veriliyor. Nobel Ekonomi Ödülü ise daha sonra, İsveç Merkez Bankasının Alfred Nobel anısına ekonomi alanında ödül oluşturmasıyla 1969 yılında verilmeye başlandı.

Kimya ödülünü İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi verirken, tıp ödülü Karolinska Enstitüsü, edebiyat ödülü İsveç Akademisi, Nobel Barış Ödülü ise Norveç Nobel Komitesi tarafından veriliyor.

Nobel Ödülleri 10 Aralık’ta törenle sahiplerini bulacak

Nobel Ödülleri, her yıl Alfred Nobel’in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık’ta düzenlenen törenlerle sahiplerine takdim ediliyor.

Ödüllerin verilmediği dönemlerin büyük bölümü Birinci ve İkinci Dünya Savaşları yıllarına denk geliyor. Nobel törenleri, COVID-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021 yıllarında da olağan şekilde gerçekleştirilememişti.

2 aylık teknik takip yürütüldü

Çanakkale Cumhuriyet Başsavcılığının koordinesinde sürdürülen soruşturma kapsamında, İl Emniyet Müdürlüğü ile Sahil Güvenlik Batı Marmara Grup Komutanlığı ekipleri çalışma başlattı.

Ekipler, Çanakkale üzerinden Yunanistan'a göçmen kaçakçılığı organize eden suç örgütlerini belirlemek, örgütlerin bağlantılarını ortaya çıkarmak ve faaliyetlerini önlemek amacıyla 2 ay boyunca teknik takip yaptı.

4 ilde eş zamanlı operasyon düzenlendi

Yürütülen çalışmalar sonucunda göçmen kaçakçılığı suçuna karıştığı tespit edilen şüphelilerin yakalanması için düğmeye basıldı.

Çanakkale merkezli operasyonda ekipler aynı anda İstanbul, İzmir ve Edirne'deki adreslere de operasyon gerçekleştirdi. Çalışma kapsamında 20 şüpheli gözaltına alındı.

15 şüpheli tutuklandı

Emniyetteki işlemlerinin ardından adli makamlara sevk edilen 20 şüpheliden 15'i, çıkarıldıkları hakimlik tarafından tutuklandı.

Şüphelilerden 4'ü hakkında adli kontrol uygulanmasına karar verilirken, 1 kişi savcılık sorgusunun ardından serbest bırakıldı.

​COP31’in Türkiye’de gerçekleştirilecek olmasının su güvenliği ve sosyal adalet boyutunu küresel gündemin odağına taşımak adına tarihi bir fırsat sunduğunu belirten Yıldız, mevcut küresel gidişatın Paris Anlaşması hedefleriyle bağdaşmadığını vurguladı.

​"İklim krizi yalnızca sıcaklık artışı değil, bir adalet ve su krizidir"

​İklim adaletinin yalnızca karbon emisyonları ve sıcaklık grafiklerinden ibaret olmadığını ifade eden Dursun Yıldız, krizin faturasının toplumlar arasında nasıl dağıtıldığının temel bir politika meselesi olduğunu belirtti. Küresel ısınmaya tarihsel katkısı en az olan yoksul toplumların, kuraklık, sel, gıda güvensizliği ve temiz suya erişim engelleriyle en ağır bedeli ödediğini kaydeden Yıldız, Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) verilerini hatırlattı:

​"UNEP’in Emissions Gap Report 2025 değerlendirmesine göre mevcut politikalar, yüzyıl boyunca yaklaşık 2,8°C’lik bir küresel ısınmaya işaret etmektedir. Ülkelerin mevcut Ulusal Katkı Beyanları (NDC) eksiksiz uygulansa dahi sıcaklık artışının 2,3 ile 2,5°C düzeyinde kalacağı öngörülmektedir. Dünya ne yazık ki Paris Anlaşması hedefleriyle uyumlu bir rotada ilerlemiyor."

​BM raporu 2026 verileri: 2,1 milyar kişi güvenli sudan yoksun

​Temiz ve güvenli suya erişimdeki derin eşitsizliklerin iklim adaletsizliğinin en somut göstergesi olduğunu dile getiren Yıldız, BM'nin "Herkes İçin Su: Eşit Haklar ve Fırsatlar" başlıklı 2026 Dünya Su Kalkınma Raporu ile SDG-6 (Sürdürülebilir Kalkınma Amacı 6) Entegre İzleme Girişimi verilerini paylaştı:

• ​Dünya genelinde 2,1 milyar insan hâlâ güvenli şekilde yönetilen içme suyuna erişemiyor.
• ​3,4 milyar kişi güvenli sanitasyon altyapısından yoksun yaşarken, 1,7 milyar insanın evinde temel hijyen hizmeti dahi bulunmuyor.
• ​Kadınlar ve kız çocukları, her gün toplamda yaklaşık 250 milyon saatini yalnızca ailelerine su taşımak için harcıyor.
• ​2025 yılı verilerine göre dünyadaki sağlık kuruluşlarının yalnızca yüzde 85'inde temel su hizmeti sunulabiliyor.

​Yıldız, WHO ve UNICEF verilerine göre 2000–2024 arasında kaydedilen gelişmelerin gelir grupları ve ülkeler arasında son derece eşitsiz dağıldığını, özellikle düşük gelirli coğrafyalarda ve kontrolsüz büyüyen kentlerde tablonun alarm verdiğini ifade etti.

​"Temiz su hedefi yalnızca teknik bir altyapı işi değildir"

​Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri'nin 6'ncısı olan "Temiz Su ve Sanitasyon" amacının boru döşemek ya da baraj inşa etmekten ibaret teknik bir süreç olarak görülemeyeceğini belirten Yıldız, "Temiz ve güvenli suya erişim; gelir dağılımı, kentleşme modelleri, kamu hizmetlerinin kalitesi, ekosistemlerin korunması ve iklim uyumuyla doğrudan bağlantılıdır. Suya erişimdeki bu adaletsizlik giderilmeden gerçek bir iklim adaletinden söz etmek imkansızdır" dedi.

​COP31 için 5 kritik öncelik: "Sözden uygulamaya geçilmeli"

​Antalya'da düzenlenecek COP31'in yeni temennilerin ilan edildiği sıradan bir zirvenin ötesine geçmesi gerektiğini savunan Su Politikaları Derneği, zirve sürecinde acilen hayata geçirilmesi gereken 5 öncelikli maddeyi paylaştı:

1. ​Su uyum politikalarının merkezine alınmalı: Su güvenliği, ulusal iklim planlarında ölçülebilir, bağlayıcı hedeflerle yer almalıdır.
2. ​İklim finansmanında su payı artırılmalı: Uluslararası iklim fonlarından suya ve özellikle kırılgan toplulukların temiz suya erişimine ayrılan kaynaklar yükseltilmelidir.
3. ​Kentsel eşitsizlikler giderilmeli: Şehirlerde suya erişimde yaşanan sosyoekonomik adaletsizlikler önlenmeli; temel su ihtiyacı vatandaşın gelir düzeyine endeksli bir meta haline getirilmemelidir.
4. Havza ve ekosistem temelli yönetim: Kuraklık, taşkın ve tarımsal sulama politikaları idari sınırlara göre değil, su havzası ölçeğinde ve ekosistem dengesi gözetilerek yürütülmelidir.
5. ​Başarı kriteri insan güvenliği olmalı: İklim politikalarının başarısı sadece azaltılan karbon tonajıyla değil; kaç insanın iklim felaketlerine karşı korunduğu ve kaç insanın sağlıklı suya kavuştuğu ile ölçülmelidir.

Antalya Zirvesi öncesi çağrı

​Açıklamasının sonunda küresel karar vericilere seslenen Dursun Yıldız, "COP31’e giderken asıl sorun artık hedef eksikliği değil, uygulama ve adalet açığıdır. İklim krizine en az sebep olanların en ağır bedeli ödemesi kabul edilemez. Antalya COP31; emisyonlardan insanlara, vaatlerden uygulamaya ve iklim eyleminden iklim adaletine geçişin dönüm noktası olmalıdır" ifadelerine yer verdi.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Kaya çifti hakkında 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na muhalefet suçundan soruşturma izni verdi.

Kaya çiftinin bugün İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’na giderek ifade vermesi bekleniyor.

Kaya çiftinin borsa işlemleri gündeme gelmişti

Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya’nın adı, Özata Denizcilik hisseleri üzerinden gerçekleştirildiği öne sürülen borsa işlemleri nedeniyle gündeme gelmişti.

YENİ Parti Sözcüsü Zeynel Emre, 26 Eylül’de düzenlediği basın toplantısında Kaya çiftinin yaklaşık beş aylık dönemde borsa işlemlerinden milyarlarca liralık gelir elde ettiğini iddia etmişti.

Özata Denizcilik hisseleriyle ilgili iddialar

Emre’nin iddiasına göre Fatma Betül Sayan Kaya, nisan-eylül döneminde Özata Denizcilik hisselerine 163 milyon 359 bin lira yatırım yaptı ve yaklaşık beş aylık süreçte 1 milyar 344 milyon lira çekti.

Emre ayrıca Kaya çiftinin aynı dönemde toplam 99 milyon 687 bin lira yatırım yaparak yaklaşık 826 milyon lira çektiğini öne sürmüştü.

Söz konusu rakamlar ve işlemlere ilişkin iddialar soruşturma kapsamında inceleniyor. İddialar yargı kararıyla kesinleşmiş değil.

AK Parti'deki görevinden ayrılmıştı

Fatma Betül Sayan Kaya, hakkında gündeme getirilen iddiaların ardından AK Parti Genel Başkan Yardımcılığı görevinden ayrılmıştı.

Kaya'nın görevinden ayrılma kararının ardından borsa işlemleriyle ilgili tartışmalar kamuoyunda daha geniş yer bulmuştu.

Soruşturma SPK izniyle ilerliyor

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın talebi üzerine SPK tarafından verilen soruşturma izniyle birlikte Kaya çifti hakkındaki adli süreç yeni bir aşamaya taşındı.

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na muhalefet kapsamında yürütülen soruşturma kapsamında Kaya çiftinin savcılıkta vereceği ifadelerin ardından dosyadaki sürecin nasıl ilerleyeceği belli olacak.

İzmir 1 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumu’nda tutuklu bulunan Soyer, mesajında İzmir’in siyasi ve toplumsal kimliğine vurgu yaparak Tugay’ın kararını eleştirdi.

“İzmir’in hikayesi böyle bitmez”

Soyer, açıklamasına “İzmir’in hikayesi böyle bitmez, dayan güzel İzmir” sözleriyle başladı.

İzmirlinin iradesinin hiçbir gerekçeyle yok sayılamayacağını savunan Soyer, yetki ve kaynakların daha fazla hizmet üretme gerekçesi olarak gösterilmesinin de siyasi meşruiyet sağlamayacağını ifade etti.

Soyer, açıklamasında “Hiçbir bahane, hiçbir gerekçe, İzmirlinin iradesini yok saymanın sebebi olamaz. Yetki, kaynak, daha çok hizmet iddiaları da asla meşruiyet getirmez" ifadelerini kullandı.

“Başkanlık her koşulda hizmettir”

Eski İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Soyer, başkanlık görevinin zor koşullarda sorumluluk üstlenmek anlamına geldiğini belirtti.

Soyer, depremler karşısında kentleri dirençli hale getirmenin ve kriz dönemlerinde geri adım atmamanın belediye başkanlığının temel sorumlulukları arasında olduğunu söyledi.

Soyer, açıklamasında, “Bir işi yapmanın bir, yapmamanın bin sebebi vardır. Başkanlar, o sebebe inandıkları için başkanlık yaparlar. O da her koşulda hizmettir” ifadelerine yer verdi.

“15 aydır çocuklarım bana gururla bakıyor”

Tutukluluk sürecine de değinen Soyer, çocuklarının kendisine gururla baktığını belirterek bunun nedenini haysiyet ve vicdan kavramlarıyla açıkladı.

Soyer, “Elimden geleni yapmaya gayret ettiğimi bildikleri için 15 aydır çocuklarım bana gururla bakıyor” dedi.

Soyer ayrıca, kişinin geride bırakacağı en önemli mirasın haysiyetli bir yaşam sürmek olduğunu ifade etti.

Soyer’den “İzmir duruşu” vurgusu

İzmir’in tarihsel ve siyasi kimliğine geniş yer veren Soyer, kentin Cumhuriyet, Mustafa Kemal Atatürk, kurtuluş ve kuruluş kavramlarıyla özdeşleştiğini belirtti.

İzmir’i aynı zamanda emek, dayanışma, hoşgörü ve mücadele kenti olarak tanımlayan Soyer, İzmirli olmanın bu değerlere sahip çıkmayı gerektirdiğini savundu.

“Başın öne eğilmesin güzel İzmir”

Soyer, açıklamasının sonunda İzmir’e seslenerek “İzmir duruşu işte bu kararlı iradeyle teslim olmamaktır” dedi.

Eski İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Soyer, mesajını “Başın öne eğilmesin güzel İzmir. Yaşasın İzmir! Yaşasın İzmir duruşu” sözleriyle tamamladı.

Tunç Soyer, şunları kaydetti:

"İzmir’in hikayesi böyle bitmez, Dayan güzel İzmir! Hiçbir bahane, hiçbir gerekçe, İzmirlinin iradesini yok saymanın sebebi olamaz. Yetki, kaynak, daha çok hizmet iddiaları da asla meşruiyet getirmez. Sihirli değnek hayalleri de kimseyi kandırmaz. Çünkü bir işi yapmanın bir, yapmamanın bin sebebi vardır. Başkanlar, o sebebe inandıkları için başkanlık yaparlar. O da her koşulda hizmettir. Depremlerde yıkılmamak, krizlerde geri basmamaktır başkanlık.

Elimden geleni yapmaya gayret ettiğimi bildikleri için 15 aydır çocuklarım bana gururla bakıyor. Bu gururun sırrının, haysiyet ve vicdan olduğunu biliyorum. Her şey geçiyor ama geriye, haysiyetli olup olmadığınız miras kalıyor. İzmir duruşu hepimize miras çünkü; İzmir Cumhuriyet’tir, Mustafa Kemal’dir, ilk kurşundur. İzmir, kurtuluşun ve kuruluşun şehridir. İzmir 'karşı yaka', 'al sancak', 'kadife kale'dir. İzmir yaşam sevinci, heyecanı, coşkusu, neşesidir. İzmir emek, dayanışma, hoşgörü, mücadele demektir. İzmirli olmak onurla, cesaretle bunlara sahip çıkmak için dik durmaktır. İzmir duruşu işte bu kararlı iradeyle teslim olmamaktır. Başın öne eğilmesin güzel İzmir. Yaşasın İzmir! Yaşasın İzmir duruşu. İzmir 1 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Ceza İnfaz Kurumu - Koğuş B/63, Buca - Kırklar."

İzmir’in hikayesi böyle bitmez, Dayan güzel İzmir.! Hiçbir bahane, hiçbir gerekçe İzmirlinin iradesini yok saymanın sebebi olamaz. Yetki, kaynak, daha çok hizmet iddiaları da asla meşruiyet getirmez. Sihirli değnek hayalleri de kimseyi kandırmaz. Çünkü bir işi yapmanın bir, yapmamanın bin sebebi vardır. Başkanlar, o sebebe inandıkları için başkanlık yaparlar. O da her koşulda hizmettir. Depremlerde yıkılmamak, krizlerde geri basmamaktır başkanlık. Elimden geleni yapmaya gayret ettiğimi bildikleri için 15 aydır çocuklarım bana gururla bakıyor. Bu gururun sırrının haysiyet ve vicdan olduğunu biliyorum. Her şey geçiyor ama geriye haysiyetli olup olmadığınız miras kalıyor. İzmir Duruşu hepimize miras çünkü; İzmir Cumhuriyet’tir, Mustafa Kemal’dir, ilk kurşundur. İzmir Kurtuluşun ve Kuruluşun şehridir. İzmir “karşı yaka”, “al sancak”, “kadife kale”dir. İzmir yaşam sevinci, heyecanı, coşkusu, neşesidir. İzmir emek, dayanışma, hoşgörü, mücadele demektir. İzmirli olmak onurla, cesaretle bunlara sahip çıkmak için dik durmaktır. İzmir Duruşu işte bu kararlı iradeyle teslim olmamaktır. Başın öne eğilmesin güzel İzmir. Yaşasın İzmir.! Yaşasın İzmir Duruşu.! #İzmirDuruşu İzmir 1 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli, Ceza İnfaz Kurumu - Koğuş B/63, Buca - Kırklar

— Tunç Soyer (@tuncsoyer) October 7, 2026

FARAH ZEYNEP ABDULLAH NEDEN GÜNDEM OLDU?

Farah Zeynep Abdullah'ın gündeme gelmesinin temel nedeni, “Soy” filminin gala gösteriminde görüntü kalitesini eleştirmesi oldu. Abdullah, filmin gösterimi tamamlandıktan sonra salondakilere seslenerek görüntünün beklediği netlikte olmadığını söyledi.

Oyuncunun korsan sitelere gönderme yaparak kullandığı ifade, gecenin en çok konuşulan anlarından biri haline geldi. Abdullah ayrıca görüntü kalitesindeki sorunun izleyicilerin filmi sinemada yeniden izlemesini sağlamak için bilinçli yapılmış olabileceği yönünde esprili bir yorumda bulundu.

Gala gecesinde yalnızca bu açıklama konuşulmadı. Abdullah'ın klasik gala kıyafetleri yerine arkasında “SOY – The Crew” yazan bir tişört tercih etmesi de dikkat çekti. Oyuncunun anne ve babasıyla verdiği pozlar sonrası babası Osman Abdullah'a benzerliği de sosyal medyada yorum konusu oldu.

SOY FİLMİ NE ZAMAN VİZYONA GİRECEK?

Farah Zeynep Abdullah'ın yeniden gündeme gelmesini sağlayan Soy, korku ve dram türündeki yeni sinema projelerinden biri. Filmin yönetmen koltuğunda Maxime Alexandre otururken senaryoda Melih Özyılmaz ve Necati Şahin'in imzası bulunuyor.

Yapımda Barış Arduç ve Farah Zeynep Abdullah başrolleri paylaşırken oyuncu kadrosunda Tuba Büyüküstün, Özge Özacar, Mehmet Yılmaz Ak, Tamer Levent ve Meral Çetinkaya gibi isimler de yer alıyor. Farah Zeynep Abdullah filmde Başak karakterini canlandırıyor. Film 9 Ekim 2026'da sinemalarda gösterime girecek.

FARAH ZEYNEP ABDULLAH KİMDİR?

Farah Zeynep Abdullah, 17 Ağustos 1989 tarihinde İstanbul'da doğdu. Sinema ve televizyon oyuncusu olan Abdullah, 7 Ekim 2026 itibarıyla 37 yaşında.

Eğitim hayatının bir bölümünü İstanbul Saint Michel Fransız Lisesi'nde sürdüren Abdullah, ailesinin İngiltere'ye taşınmasının ardından lise öğrenimine bu ülkede devam etti. Daha sonra Kent Üniversitesi'nde drama eğitimi aldı.

Oyunculuğa ilgisi eğitim yıllarında gelişen Abdullah'ın Türkiye'de geniş kitleler tarafından tanınması ise televizyon kariyerinin başlamasıyla gerçekleşti.

FARAH ZEYNEP ABDULLAH NERELİ, KAÇ YAŞINDA?

Farah Zeynep Abdullah İstanbul doğumlu. 17 Ağustos 1989 doğumlu oyuncu, 2026 yılında 37 yaşına girdi.

Abdullah'ın babası Osman Abdullah, annesi ise Gülay Abdullah'tır. Çeşitli biyografi kaynaklarında babasının Irak Türkmeni, annesinin ise Türk ve Boşnak kökenli olduğu bilgisi yer alıyor.

FARAH ZEYNEP ABDULLAH OYUNCULUĞA NASIL BAŞLADI?

Farah Zeynep Abdullah'ın profesyonel oyunculuk kariyerindeki önemli dönüm noktası “Öyle Bir Geçer Zaman Ki” dizisi oldu. Dizide canlandırdığı Aylin Akarsu karakteri, Abdullah'ın kısa sürede geniş bir izleyici kitlesi tarafından tanınmasını sağladı.

Oyuncu daha sonra üniversite eğitimini tamamlamak amacıyla İngiltere'ye döndü. 2013 yılında sinema çalışmalarına ağırlık veren Abdullah, Yılmaz Erdoğan'ın yönettiği “Kelebeğin Rüyası” filminde Mediha karakterine hayat verdi.

FARAH ZEYNEP ABDULLAH HANGİ DİZİLERDE OYNADI?

Farah Zeynep Abdullah'ın televizyon kariyerinde geniş izleyici kitlesine ulaşan birçok yapım bulunuyor. Öyle Bir Geçer Zaman Ki sonrasında Kurt Seyit ve Şura, Muhteşem Yüzyıl: Kösem, Gülizar ve Masumlar Apartmanı gibi dizilerde rol aldı.

Özellikle Masumlar Apartmanı'nda canlandırdığı İnci karakteri, oyuncunun televizyon kariyerindeki öne çıkan rollerden biri oldu.

FARAH ZEYNEP ABDULLAH'IN FİLMLERİ NELER?

Abdullah'ın sinema kariyerinde Kelebeğin Rüyası, Bi Küçük Eylül Meselesi, Unutursam Fısılda, Ekşi Elmalar, Arif V 216, Bizim İçin Şampiyon, Bergen ve Bihter gibi yapımlar bulunuyor.

Oyuncunun kariyerindeki en dikkat çekici projelerden biri 2022 yapımı Bergen oldu. Arabesk müziğin önemli isimlerinden Bergen'in hayatını anlatan filmde başrolü üstlenen Abdullah, performansıyla çeşitli ödüllere değer görüldü.

Abdullah, Bergen'deki performansıyla SİYAD En İyi Kadın Oyuncu Ödülü'nü kazandı. Daha önce “Kelebeğin Rüyası” filmindeki performansıyla da SİYAD tarafından En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu ödülüne değer verilmişti.

BERGEN VE BİHTER KARİYERİNDE ÖNE ÇIKTI

Farah Zeynep Abdullah'ın son yıllardaki en çok ses getiren yapımlarından biri Bergen oldu. Oyuncu, gerçek bir hayat hikâyesini beyazperdeye taşıyan projede Bergen karakterini canlandırdı.

Abdullah, 2023 yılında ise Halit Ziya Uşaklıgil'in Aşk-ı Memnu romanından uyarlanan Bihter filminde Bihter Ziyagil karakteriyle seyirci karşısına çıktı. Yapım, oyuncunun kariyerinde başrol üstlendiği önemli projeler arasına girdi.

FARAH ZEYNEP ABDULLAH'IN YENİ PROJELERİ NELER?

Oyuncunun 2026'daki öne çıkan projelerinden biri Soy filmi. Abdullah ayrıca Şevket Çoruh, Özgür Ozan ve Bülent Şakrak ile birlikte Baba Sahne'nin yeni yapımı “Pasta Yesinler!” oyununda yer alıyor.

Peter Jordan'ın kaleme aldığı kara komedinin Türkçe çevirisini Yücel Erten, yönetmenliğini ise Emrah Eren üstleniyor. Yapım Fransız Devrimi'ni iktidar, eşitsizlik ve değişim başlıkları üzerinden absürt bir anlatımla sahneye taşıyor.

View this post on Instagram

A post shared by Rozam (@rozam)

FARAH ZEYNEP ABDULLAH NEDEN GÜNDEM OLDU, SON DURUM NE?

Farah Zeynep Abdullah'ın 7 Ekim 2026'da gündeme gelmesinin başlıca nedeni, yeni filmi Soy'un gala gösterimindeki görüntü kalitesine yönelik sözleri oldu. Oyuncunun “korsan siteler” üzerinden yaptığı esprili eleştiri sosyal medyada yayılırken; gala kıyafeti, ailesiyle verdiği pozlar ve 9 Ekim'de vizyona girecek yeni filmi de Abdullah'a yönelik aramaları artıran diğer başlıklar olarak öne çıktı.

Vahap Seçer tutuklandı

Mersin Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma kapsamında 1 Ekim’de gözaltına alınan TBB Başkanı Vahap Seçer, dün sabah saatlerinde tutuklandı.

Seçer’in tutuklanmasının ardından TBB yönetiminde başkanvekilliği için yeni bir seçim yapılması gündeme geldi. Seçimin 15 Ekim Perşembe günü Ankara’da bir otelde gerçekleştirilmesi kararlaştırıldı.

TBB’de başkanvekilliği süreci nasıl gelişti?

TBB’de son dönemde başkanlık ve başkanvekilliği görevlerinde art arda değişiklikler yaşandı.

TBB Başkanı ve İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun 23 Mart’ta tutuklanmasının ardından, 28 Mart’ta Adana Büyükşehir Belediye Başkanı Zeydan Karalar TBB Başkanvekili olarak seçildi.

Karalar’ın da tutuklanmasının ardından TBB’de başkanvekilliği görevi yeniden seçime taşındı.

Vahap Seçer 446 oyla başkanvekili seçilmişti

16 Temmuz 2025’te gerçekleştirilen seçimde Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer, 446 oy alarak TBB Başkanvekili seçilmişti.

Seçer, daha sonra 2 Mayıs 2026’da gerçekleştirilen TBB Mayıs Ayı Olağan Meclis Toplantısı’nda yapılan seçim sonucunda Türkiye Belediyeler Birliği Başkanı olmuştu.

Yeni başkanvekili 15 Ekim’de belli olacak

Seçer’in tutuklanmasının ardından TBB’de başkanvekilliği görevini kimin üstleneceği 15 Ekim’de yapılacak seçimle netleşecek.

Ankara’da bir otelde düzenlenecek seçimde TBB Meclisi üyeleri oy kullanacak. Seçimin ardından Türkiye Belediyeler Birliği’nin yeni başkanvekilinin görevine başlaması bekleniyor.

Kurul üyeleri, Tugay'ın Şehir Tiyatrosu'na ilişkin kararına tepki gösterirken, tiyatronun kent ve seyircisiyle kurduğu bağa dikkat çekti.

“Kararı kabul etmiyoruz”

Kurul üyeleri, açıklamalarında İzmir'in sosyokültürel iradesine ve Şehir Tiyatrosu ile seyircisi arasında oluşan güven ilişkisine saygı duyduklarını belirtti.

Cemil Tugay'ın kararının İzmirlilerin ve seyircilerin iradesini yok saydığını savunan kurul üyeleri, bu nedenle Danışma Kurulu üyeliklerinden istifa ettiklerini açıkladı.

“Şehir tiyatrosunun bağımsız yapısı korunmalı”

Açıklamada, Şehir Tiyatrosu'nun bağımsız yapısının korunarak sanat hayatını sürdürmesi gerektiği vurgulandı.

Kurul üyeleri, “Şehir Tiyatrosunun bağımsız yapısının korunarak sanat hayatına devam etmesini engelleyecek her türlü girişimin karşısında olacağız” ifadelerini kullandı.

Açıklamada şunlar kaydedildi:

“İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu Danışma Kurulu üyeleri olarak, bu kentin sosyokültürel iradesine ve tiyatromuz ile seyircimiz arasında kurulan güven bağına saygı duyuyoruz. İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın İzmirlilerin ve seyircimizin iradesini yok sayan kararını kabul etmiyor ve İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu Danışma Kurulu üyeliğimizden istifa ediyoruz. Şehir Tiyatrosunun bağımsız yapısının korunarak sanat hayatına devam etmesini engelleyecek her türlü girişimin karşısında olacağımızı bildiririz.”

İstifa açıklamasına 9 isim imza attı

İstifa açıklamasının altında şu kurul üyelerinin imzası yer aldı:

• Abdülkadir Çevik
• Efdal Sevinçli
• Hakan Dündar
• Hülya Savaş
• Müjdat Albak
• Orhan Alkaya
• Semih Çelenk
• Tamer Levent
• Zeynep Altıok Akatlı

Uygulamanın ilk aşaması 20.00-22.00 saatlerinde 192 noktada 1162 personelin katılımıyla sabit yol uygulaması şeklinde gerçekleştirildi. Denetimlere polis helikopteri ile Deniz Limanı Şube Müdürlüğüne bağlı 5 bot da destek verdi.

İkinci aşamada ise 22.00-23.59 saatleri arasında 1033 personelin katılımıyla umuma açık yerlerde kontroller yapıldı.

305 bin 382 kişinin GBT sorgusu yapıldı

Denetimler kapsamında 305 bin 382 kişinin GBT sorgusu gerçekleştirildi. Kontroller sonucunda çeşitli suçlardan aranan 640 kişi ile 84 yoklama kaçağı yakalandı. Uygulama kapsamında 546 kişi gözaltına alındı.

Uyuşturucu ve ruhsatsız silahlar ele geçirildi

Ekiplerin yaptığı kontrollerde 26 ruhsatsız tabanca, 5 tüfek ve 2 kurusıkı tabanca bulundu. Aramalarda ayrıca 417 fişek, 675,26 gram uyuşturucu ile 118 uyuşturucu hap ele geçirildi.

Uyuşturucudan elde edildiği tespit edilen 2 bin 985 lira ve 8 dolara da el konuldu.

213 umuma açık yer denetlendi

Uygulama kapsamında 213 umuma açık yer kontrol edildi. Denetimler sonucunda 20 kişiye idari işlem uygulanırken, 4 yabancı uyruklu kişi hakkında da işlem yapıldı.

42 bin 236 araç kontrol edildi

Trafik denetimlerinde 42 bin 236 araç ile 1733 motosiklet kontrol edildi. 2 bin 363 araç ve motosiklet ile 10 sürücü hakkında işlem yapıldı. Denetimlerde 5 araç ve bir motosiklet trafikten menedildi. Trafik kontrolleri kapsamında toplam 3 milyon 176 bin 20 lira ceza kesildi.

Erdoğan, Türkiye Büyük Millet Meclisi 28. Dönem 5. Yasama Yılı'nın başlaması dolayısıyla düzenlenen toplantının ülke, millet, AK Parti ve demokrasi açısından hayırlı olmasını temenni etti.

İzmir'den toplantıya katılan partililerin tezahüratları üzerine Erdoğan, “İzmir bugün bir başka, çok coşkulu.” değerlendirmesinde bulundu.

1 Ekim Perşembe günü itibarıyla başlayan yeni yasama yılının hayırlı olmasını dileyen Erdoğan, AK Parti Grubu ile Cumhur İttifakı ortaklarına yeni yasama yılında üstün başarılar temenni etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Bahçeli'ye teşekkür

İşte Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıklamalarından satır başları:

*Meclis Genel Kurulu hitabımda altını çizdiğim bir hususu bugün tekrar hatırlatmak isterim. Gazi Meclis'imiz tatile, siyasi tarihimizde görülmemiş bir mutabakat örneği sergileyerek girmişti. Çerçeve Yasa'ya verilen 467 kabul oyunun temsil ettiği uzlaşı ruhunun yeni yasama yılında da canlı tutulmasına büyük önem veriyoruz. Ülkemizde farklı kesimler arasındaki mesafeleri kapatacak bir toplumsal zeminin oluşmasına her şeyden daha ivedilikle ihtiyacımız var. Umarız, mutabakat içinde rekabet teklifimiz karşılık bulur ve Türk siyaseti yeni yasama yılında yeni bir siyaset tarzının mümkün olduğunu gösterir.

*Çabalarımıza, muhalefetin de yapıcı tutumuyla destek olması, katkı sunması, yeri geldiğinde savaş baltalarını da yana koyarak ortak hedefler doğrultusunda ortak bir paydada buluşabilme erdemini göstermesi gerekir. AK Parti ve Cumhur İttifakı olarak, başta Terörsüz Türkiye sürecimiz olmak üzere, milletin hayrına olacak hiçbir meselede uzlaşmadan, diyalogdan, mutabakat arayışından kaçınmadık, bundan sonra da kaçınmayız. Dün, Cumhur İttifakı ortağımız MHP Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli'nin siyasi partilere yaptığı 'hizmette rekabet, istiklalde vahdet, istikbalde gayret' çağrısını, bizi onore eden açıklamalarıyla birlikte bu bakımdan son derece anlamlı buluyorum. Kendisine şahsımızla ilgili açıklamaları için de ayrıca teşekkür ediyorum.

*Meclis açılışındaki çirkin olduğu kadar nezaket yoksunu tavra rağmen yeni yasama yılında muhalefetten daha sorumlu bir üslup görmek istiyor, en azından bu konudaki umudumu muhafaza ediyorum. Bu anlayışla, diyalog kapılarını ardına kadar açık tutacak, komisyonlarda, Genel Kurul çalışmalarında yine yapıcı bir dil kullanacak, yine sağduyuyu, aklıselimi, uzlaşma kültürünü elden bırakmayacağız. Fakat bu iyi niyetli yaklaşımımıza karşılık görmezsek, şikayet mercimiz her zaman olduğu gibi yine engin basiret ve ferasetiyle milletimiz olacaktır.

"Tayyip Erdoğan da onun dava arkadaşları da gereken neyse yapar"

*(Fon soruşturması) Meselenin yatırımcılar boyutunu takip ediyoruz. Kamuya yük getirmeden, vatandaşımızın birikiminin ödenmesi için süreçleri işletiyoruz.

*Er ya da geç öğrenecekler; baklava kutusunda rüşvet alanlara, haram parayla kule yapanlara sahip çıkan güruhtan ne ders alırız, ne de onları muhatap alırız.

*Çok teste tabi tutulduk ama bünyeye sızmaya çalışan her habis mikrobu ahlakımızla, vicdanımızla, sarsılmaz imanımızla bertaraf etmeyi başardık.

*Dedikodular, iddialar, iftiralar, ithamlar, türlü türlü senaryolar kimse merak etmesin Tayyip Erdoğan da onun dava arkadaşları da gereken neyse yapar.

*Yolumuza tertemiz devam edeceğiz. Bu kutlu yolda yenilenmiş, tazelenmiş, hücrelerini yenilemiş bir şekilde çok daha kararlı yürüyeceğiz.

İçişleri Bakanlığınca geçici tedbirle görevden uzaklaştırılan Bursa Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Bozbey'in de aralarında bulunduğu 16'sı tutuklu 63 sanığın yargılandığı davanın ikinci duruşmasının üçüncü gününde ara karar açıklandı.

6 sanık tahliye edildi

Bursa 2. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından Bursa Bölge Adliye Mahkemesi'nin konferans salonunda görülen duruşmaya tutuklu ve tutuksuz sanıklar ile taraf avukatları katıldı.

Sanıklar ve vekillerinin dinlenmesinin ardından ara kararını açıklayan mahkeme heyeti, Hüseyin G., Abdulkadir A., Ahmet A., Muhkim D., Naci K. ve Tamer İ.'nin tahliyesine karar verdi.

Bozbey'in de aralarında bulunduğu 10 kişinin tutukluluğu sürecek

Mahkeme heyeti, Mustafa Bozbey'in de aralarında bulunduğu diğer 10 tutuklu sanığın tutukluluk halinin devamına hükmetti.

Böylece davada tutuklu sanık sayısı 16'dan 10'a düşmüş oldu.

Davanın birleştirilmesi talebi celse arasında değerlendirilecek

Mahkeme heyeti, davanın 19. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülen kamu davasıyla birleştirilmesine yönelik talepleri de değerlendirdi.

Birleştirme taleplerinin, mahkeme heyetindeki değişiklik nedeniyle celse arasında ele alınmasına karar verildi.

Duruşma kasım ayına ertelendi

Bursa Büyükşehir Belediyesi davasında bir sonraki duruşmanın kasım ayında görülmesine karar verildi.

SÜPER LİG HAKEM ATAMALARI KİM TARAFINDAN YAPILACAK?

TFF’nin 3 Ekim’de yaptığı resmî açıklamaya göre yeni Merkez Hakem Kurulu oluşturulana kadar 6, 7 ve 8 Ekim tarihlerindeki Ziraat Türkiye Kupası karşılaşmalarının hakemlerini beş kişilik ekip belirleyecek.

Bu ekipte MHK Başkan Vekili Hikmet Öksüzoğlu ile kurul üyeleri Ali Zağlı, Kamil Abitoğlu, İbrahim Çınar ve Ziya Çetin bulunuyor. Federasyonun açıklamasında bu isimlerin yetkisi açık biçimde Türkiye Kupası karşılaşmaları için tanımlandı.

Süper Lig karşılaşmaları için ise TFF tarafından 7 Ekim itibarıyla aynı kapsamda ayrı bir resmî atama açıklaması yapılmış değil. Yeni MHK’nin milli ara sonrasındaki lig maçlarından önce belirlenmemesi halinde mevcut beş kişilik ekibin hakem görevlendirmelerinde rol alması bekleniyor. Basına yansıyan haberlerde de geçiş dönemindeki hakem atamalarının bu ekip tarafından sürdürülmesinin öngörüldüğü belirtiliyor.

FERHAT GÜNDOĞDU MHK BAŞKANLIĞINDAN İSTİFA ETTİ

MHK’deki sürecin merkezinde Ferhat Gündoğdu’nun görevinden ayrılması yer aldı. TFF, devam eden adli süreç kapsamında Gündoğdu’nun tutuklandığını 3 Ekim’de kamuoyuna duyurdu.

Federasyon daha sonra 4 Ekim’de yaptığı açıklamada, Ferhat Gündoğdu’nun adli sürecin sağlıklı yürütülmesi ve MHK çalışmalarının aksamaması gerekçesiyle başkanlık görevinden istifa ettiğini bildirdi.

Gündoğdu’nun ayrılmasının ardından TFF, yeni MHK başkanı ve kurul üyelerinin belirlenmesi için çalışmalara başladı. Federasyon, yeni yönetimin isimlerinin daha sonra kamuoyuna açıklanacağını duyurdu.

HİKMET ÖKSÜZOĞLU VE 4 MHK ÜYESİ DEVREDE

Yeni MHK oluşturulana kadar hakemlik organizasyonundaki görevlendirmelerde öne çıkan isim Hikmet Öksüzoğlu oldu. Öksüzoğlu, MHK Başkan Vekili olarak Ali Zağlı, Kamil Abitoğlu, İbrahim Çınar ve Ziya Çetin ile birlikte Türkiye Kupası maçlarının hakem atamalarında görev aldı.

Beş kişilik ekip ilk görevlendirmelerini 6-8 Ekim tarihlerindeki Ziraat Türkiye Kupası karşılaşmaları için gerçekleştirdi. Böylece MHK’de yeni yönetim belirlenene kadar hakem atama sisteminin tamamen durmasının önüne geçildi.

YENİ MHK NE ZAMAN AÇIKLANACAK?

TFF henüz yeni Merkez Hakem Kurulu Başkanı ile kurul üyelerinin isimlerini veya açıklanacağı kesin tarihi paylaşmadı. Federasyonun son resmî açıklamasında, yeni MHK’nin oluşturulmasına ilişkin çalışmaların devam ettiği belirtildi.

Bu nedenle milli ara sonrasındaki Süper Lig maçlarından önce yeni kurulun açıklanıp açıklanmayacağı önem taşıyor. Yeni MHK’nin göreve başlaması halinde Süper Lig hakem atamalarında yetki yeni kurula geçecek.

Atamanın yetişmemesi durumunda ise geçiş dönemindeki mevcut yapılanmanın devam etmesi gündemde olacak.

SÜPER LİG HAKEM ATAMALARINDA GÖZLER TFF’DE

Süper Lig hakem atamaları konusunda son kararı TFF’nin yeni MHK için atacağı adım belirleyecek. Şu anda resmî olarak kesinleşen uygulama, Hikmet Öksüzoğlu, Ali Zağlı, Kamil Abitoğlu, İbrahim Çınar ve Ziya Çetin’den oluşan ekibin 6-8 Ekim’deki Türkiye Kupası maçlarının hakemlerini belirlemesi.

Süper Lig için ise yeni MHK’nin açıklanması bekleniyor. Federasyon yeni kurulu milli ara sonrasındaki maçlardan önce oluşturmazsa, hakem atamalarının hangi yöntem ve kadroyla yapılacağına ilişkin TFF’den yeni bir duyuru gelmesi bekleniyor. Bu nedenle “Süper Lig hakem atamalarını kim yapacak?” sorusunun kesin yanıtı yeni MHK kararının ardından netleşecek.

2026'nın son aylarına girerken zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda yıl sonu maaşları tek tek hesaplandı. İşte en güncel zam tablosu ve meslek meslek maaş durumu...

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Eylül ayının son günlerinde bankaların emekli müşterilere yönelik promosyon kampanyaları yakından takip ediliyor. ING, Akbank, İş Bankası, QNB, Vakıf Katılım, Garanti BBVA ve kamu bankalarının açıkladığı fırsatlarda maaş miktarına göre farklı ödeme seçenekleri bulunuyor. Bazı kampanyalarda doğrudan nakit promosyonun yanı sıra kart harcaması, otomatik ödeme talimatı ve çeşitli bankacılık ürünlerinin kullanılması karşılığında ek avantajlar da sunuluyor. İşte Eylül 2026 itibarıyla bankaların açıkladığı emekli promosyonları...

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!