"Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın ortaya koyduğu Terörsüz Türkiye hedefi, ülkemizin huzur ve güvenliğinin, millî birlik ve beraberliğimizin güçlendirilmesi ve gelecek nesillerimizin çok daha güçlü bir Türkiye’de yaşaması bakımından tarihî öneme sahiptir. Biz, acıyı merheme dönüştüren bir milletin evlatlarıyız. Yaşadığımız acıları ancak güzel bir geleceği hep birlikte inşa ederek dindirebiliriz. Terörsüz Türkiye, ülkemizin gücünün terörle ziyan olmaması, bütün imkân ve enerjisinin bilime, eğitime, üretime, kalkınmaya ve gençlerimizin geleceğine yönelmesi demektir. Ülkemizin geleceği aydınlıktır. Yarınlarımıza ve gençlerimize güveniyoruz!

Bu tarihî süreçte üniversitelerimize de önemli sorumluluklar düşüyor. Ülkemizin dört bir yanından milyonlarca gencimizin birlikte öğrendiği, araştırdığı ve ürettiği üniversitelerimiz; farklılıkların zenginlik olduğu, gençlerimizin aynı sıralarda buluştuğu ve birlikte yarınlara yürüdüğü kardeşlik mekânlarıdır. Bu anlayışla tüm üniversitelerimize gönderdiğimiz yazıyla, Terörsüz Türkiye hedefinin farklı disiplinlerin katkısıyla ele alınmasını; akademik araştırma ve çalışmalar yürütülmesini, panel, konferans ve çalıştaylar düzenlenmesini ve ortaya konulacak bilimsel değerlendirmelerin kamuoyuyla paylaşılmasını istedik.

Bu topraklarda huzur ve güven içinde yaşayabilmemiz için canlarını feda eden aziz şehitlerimizi rahmet, minnet ve vefayla anıyor; onların kıymetli ailelerine saygılarımızı, kahraman gazilerimize şükranlarımızı sunuyoruz. Şehitlerimizin aziz hatırası daima milletimizin emaneti olacaktır. Bu emanete sahip çıkarak birlik, kardeşlik ve huzur içinde güçlü Türkiye’nin geleceğine hep birlikte yürüyeceğiz."

Burada yapılan ilk değerlendirmelerin ardından Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Hastanesi’ne sevk edilen Yılmaz’a anjiyo yapıldı ve stent takıldı. Ardından koroner yoğun bakım ünitesinde tedavi altına alınan Cem Yılmaz’ın kalp krizi nedeniyle takip ve tedavisi sürdürüldü.

Gerekli tetkik ve kontrollerin tamamlanmasının ardından Yılmaz, saat 19.30 sıralarında hastaneden taburcu edildi.

Doktorundan dikkat çeken açıklama

Cem Yılmaz’ın sağlık durumuyla ilgili Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu da açıklama yaparak, "Genel durumu iyi olup tedavisi ve takibi koroner yoğun bakımda devam etmekte" ifadelerini kullanmıştı.

Yılmaz’ın anjiyosunu gerçekleştiren Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Hastanesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ercan Akşit ise sanatçının geçirdiği kalp krizinin ciddiyetine dikkat çekerek, "Bizim kalp krizi türlerimiz var. Bir insanın geçirebileceği en büyük kalp krizlerinden biriyle geldi" açıklamasında bulunmuştu.

Tedavi sürecinin ardından sağlık durumu takip edilen Cem Yılmaz’ın hastanedeki kalp krizi takibi tamamlandı ve gerekli değerlendirmeler sonrasında taburculuğuna karar verildi.

BARCELONA - RAYO VALLECANO MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Barcelona - Rayo Vallecano maçı bugün, 31 Ağustos 2026 tarihinde oynanacak. Camp Nou’nun ev sahipliği yapacağı karşılaşmanın başlama saati Türkiye saati ile 22.30 olarak açıklandı.

Barcelona, taraftarı önünde oynayacağı mücadelede sahadan üç puanla ayrılmayı hedefleyecek. Rayo Vallecano ise zorlu deplasmanda puan veya puanlar arayacak.

BARCELONA - RAYO VALLECANO MAÇI NEREDE OYNANACAK?

La Liga karşılaşması Barcelona kentindeki Camp Nou Stadyumu’nda oynanacak. Barcelona, iç saha avantajını kullanarak ligde yoluna kayıpsız devam etmek isterken Rayo Vallecano güçlü rakibi karşısında sürpriz sonuç peşinde olacak.

Karşılaşma öncesinde futbolseverlerin en fazla araştırdığı konular arasında “Barcelona maçı saat kaçta?”, “Barcelona - Rayo Vallecano hangi kanalda?” ve “Barcelona maçı canlı yayın” sorguları yer alıyor.

BARCELONA - RAYO VALLECANO MAÇI HANGİ KANALDA?

Barcelona - Rayo Vallecano maçı 31 Ağustos 2026 Pazartesi günü saat 22.30’da başlayacak. Mücadele AzTV, S Sport 2 ve S Sport Plus kanallarından canlı olarak yayınlanacak.

Koza TV, geçtiğimiz hafta Yayın Kurulu Başkanı Özgür Çakmakçı ve kanalın ekran yüzlerinden Gülşah İnce’nin ayrılığıyla gündeme gelmişti. Bu gelişmelerin ardından kanal bünyesinde yeni ayrılıkların yaşandığı ortaya çıktı.

Medya Radar’ın haberine göre, kanaldan ayrılan isimler arasında spiker ve Haber Müdürü Ozan Kelleci ile spiker ve İstihbarat Şefi Muratcan Altuntoprak da bulunuyor.

Ayrılık listesinde spiker Barış Keskin’in yanı sıra Program Editörü Aydemir Kadıoğlu, Haber Editörü Yaren Ekici ve Dış Haber Editörü Onur Eren de yer aldı.

Koza TV’deki görev değişikliklerinin yalnızca haber ve ekran kadrosuyla sınırlı olmadığı, teknik ekip ile ulaştırma birimlerinde görev yapan bazı çalışanların da kanalla yollarını ayırdığı belirtildi.

Böylece yayın hayatının ilk ayını doldurmadan Koza TV’de farklı birimlerde görev yapan çok sayıda isimle yollar ayrılmış oldu.

İZLANDA - TÜRKİYE MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

İzlanda - Türkiye basketbol maçı 31 Ağustos 2026 Pazartesi günü oynanacak. Reykjavik'teki Laugardalshöll Spor Merkezi'nin ev sahipliği yapacağı karşılaşma Türkiye saati ile 22.30'da başlayacak.

Milliler, Dünya Kupası Avrupa Elemeleri'nde çıktığı 7 karşılaşmanın tamamını kazanarak önemli bir seri yakaladı. Türkiye, ikinci turun ilk maçında Litvanya'yı 94-66 mağlup ederek J Grubu'ndaki yolculuğuna da galibiyetle başladı.

12 DEV ADAM 8'DE 8 İÇİN SAHADA

Türkiye, FIBA 2027 Dünya Kupası Avrupa Elemeleri'nde şu ana kadar yenilgi yaşamadı. İlk turdaki 6 maçını kazanan ay-yıldızlı ekip, Litvanya karşısındaki galibiyetle birlikte serisini 7 maça çıkardı.

İzlanda ise ikinci turdaki ilk karşılaşmasında Sırbistan'a deplasmanda 102-73 mağlup oldu. J Grubu'nda önceki turdan gelen sonuçların da taşınmasıyla Türkiye zirvede bulunurken İzlanda averajla 5. sırada yer alıyor. Grubu ilk 3 sırada tamamlayan takımlar Dünya Kupası bileti elde edecek.

ERCAN OSMANİ İZLANDA MAÇINDA YOK

A Milli Takım'da İzlanda karşılaşması öncesinde önemli bir eksik bulunuyor. Litvanya maçında sakatlanan Ercan Osmani'nin tedavisine başlanırken milli basketbolcu aday kadrodan çıkarıldı.

Ergin Ataman yönetimindeki milli takımın aday kadrosunda Darius Karutasu, Erkan Yılmaz, Kenan Sipahi, Malachi Flynn, Berk İbrahim Uğurlu, Furkan Korkmaz, Metecan Birsen, Onuralp Bitim, Sertaç Şanlı, Şehmus Hazer, Yiğitcan Saybir, Yiğit Arslan, Cedi Osman, Adem Bona, Ömer Faruk Yurtseven ve Ömer Kutluay yer alıyor.

TÜRKİYE İLE İZLANDA 8. KEZ KARŞILAŞACAK

İzlanda ile Türkiye, A Milli Erkek Basketbol Takımı düzeyinde 8. kez karşı karşıya gelecek. İki ülke arasında daha önce oynanan 7 karşılaşmanın 5'ini Türkiye, 2'sini ise İzlanda kazandı.

Ay-yıldızlılar, İzlanda ile son resmi maçını 2025 Avrupa Şampiyonası Elemeleri'nde oynadı. Türkiye, Şubat 2025'te İzlanda deplasmanında oynanan mücadeleden 83-71'lik mağlubiyetle ayrılmıştı.

İZLANDA - TÜRKİYE MAÇI HANGİ KANALDA?

Basketbolseverlerin merakla beklediği İzlanda - Türkiye maçı 31 Ağustos Pazartesi günü saat 22.30'da TRT 1 ve S Sport ekranlarından canlı yayınlanacak. TRT 1 üzerinden yapılacak yayın şifresiz olarak izlenebilecek.

ASTON VILLA - ARSENAL MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Aston Villa - Arsenal maçı bugün, 31 Ağustos 2026 Pazartesi günü oynanacak. Premier Lig mücadelesinin başlama saati Türkiye saati ile 22.00 olarak belirlendi.

Karşılaşmaya Aston Villa’nın Birmingham’daki iç saha stadı Villa Park ev sahipliği yapacak. Premier Lig haftasının kapanış maçlarından biri olacak karşılaşmanın özellikle Türkiye’deki futbolseverler tarafından yakından takip edilmesi bekleniyor.

ASTON VILLA ARSENAL MAÇI NEREDE OYNANACAK?

Aston Villa ile Arsenal arasındaki mücadele Birmingham kentinde bulunan Villa Park’ta oynanacak. Aston Villa, taraftarı önünde Arsenal karşısında sahaya çıkacak.

Arsenal ise deplasmanda oynayacağı karşılaşmadan istediği sonuçla ayrılarak Premier Lig’de yoluna devam etmeyi amaçlayacak. İki takım arasındaki mücadelede maçın resmi kadroları karşılaşma öncesinde açıklanacak.

ASTON VILLA - ARSENAL MAÇI HANGİ KANALDA?

Aston Villa - Arsenal maçı 31 Ağustos 2026 Pazartesi günü saat 22.00’de başlayacak. Villa Park’ta oynanacak İngiltere Premier Lig karşılaşması beIN Sports 3 ve beIN Connect üzerinden Türkiye’de canlı yayınlanacak. Mücadele ayrıca İdman TV ekranlarından da canlı olarak izlenebilecek.

Pilotlar ve kabin memurları da yeşil pasaport verilmesi talebinde bulunan meslek grupları arasında yer alıyor. Bu kapsamda, Türkiye’de görev yapan uçuş ekiplerinin hususi damgalı pasaport kapsamına alınıp alınmayacağı Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu’na yöneltilen soru önergesiyle Meclis gündemine taşındı.

Uraloğlu’na, “Türkiye’de görev yapan pilot ve kabin memurlarının yeşil pasaport kapsamına alınmasına yönelik Bakanlığınız tarafından yürütülen herhangi bir çalışma bulunmakta mıdır?” sorusu yöneltildi.

Bakan Uraloğlu, kendisine iletilen soru önergesine verdiği yanıtta, uçuş ekiplerine ilişkin düzenlemelerin uluslararası sivil havacılık kurallarıyla uyumlu olduğunu belirtti.

Uraloğlu’nun yanıtı şöyle:

“Uçuş ekibi üyelerine yönelik ulusal kriterler, haklar ve yetkinlikler, yürürlükte bulunan uluslararası mevzuat; ICAO "Annex-1" ile EASA "Part-FCL Flight Crew Licencing", "Part-CC Cabin Crew" ve AirOPS "Part-ORO" regülasyonu esas alınarak düzenlenmiş olup Avrupa mevzuatı ile birebir uyum sağlamaktadır.

Bu kapsamda, küresel sivil havacılık gereklilikleri yerine getirilmektedir. Uçuş ekibi üyelerinin dış hat uçuş görevleri kapsamında gerçekleştirmiş oldukları yatı görevlerinde, ilgili yabancı ülkeye giriş ve çıkış işlemlerinde kullanmakta oldukları "UMB-Uçak Mürettebatı Belgeleri" ile pasaportsuz/vizesiz geçiş ve yabancı ülke topraklarında 48 ile 72 saat ile sınırlı olmak kaydıyla konaklama imkânı tanınmaktadır.

Mevcut uygulamalar; uluslararası ölçekte kabul görmüş, yürürlükteki ICAO düzenlemelerine ve karşılıklı mütekabiliyet ilkelerine uygun şekilde işleyen ve ilave bir düzenlemeye ihtiyaç duyulmayan sorunsuz uygulamalar olmaları nedeniyle ayrıca bir çalışma/düzenleme gereksinimi de bulunmamaktadır.

Uçuş ekiplerinin yurt dışı görevlerinde karşılaştıkları vize ve ülkeye giriş prosedürlerine ilişkin hususlar; devletlerarası ilişkilerde geçerli olan mütekabiliyet esası çerçevesinde doğrudan Dışişleri Bakanlığının görev ve yetki alanına girmektedir. Ayrıca, 5682 sayılı Pasaport Kanunu hükümleri kapsamında, kural koyucu süreçler ile iş ve işlemler İçişleri Bakanlığının görev, yetki ve sorumluluk alanında bulunmaktadır.”

Açıklamada şöyle denildi:

"Geçtiğimiz hafta 21-23 tarihleri arasında Balıkesir Büyükşehir Belediyesi ve Karesi İlçe Belediyesi tarafından gerçekleştirilen 'CW Enerji 7. Etap Yağlı Güreş Ligi ve Puan Toplama Sistemi Kurtdereli Mehmet Pehlivan Yağlı Güreşleri' sona ermiş olmasına rağmen, organizasyon etrafındaki tartışmalar Türkiye Güreş Federasyonu ve Türkiye Geleneksel Güreşler Federasyonu yetkilileri ile camia nezdinde hâlen devam etmekte; ata sporumuza gönül vermiş olan milyonları ikiye bölmektedir. Sekiz asırdır devam eden, Türk millî kimliğinin temel dinamiklerini oluşturan gelenek, görenek ve kültürel dokusuyla günümüze kadar yaşatıp koruduğumuz, atalarımızdan emanet kalan ata sporumuz yağlı güreşler; son 3 yıldır çok tehlikeli bir erozyona uğratılmaktadır. 2023 yılında uygulaması başlatılan 'CW Enerji Lig ve Puan Toplama Sistemi', sporun temelini oluşturan hak, hukuk, adalet ve eşitlik ilkelerini zedelemekte; çayırın manevi ruhunu yok etmektedir. Bu durum, er meydanı yağlı pehlivan güreşlerinin tarihinde, geleneklerinde ve kültüründe asla yeri olmaması gereken yabancılaştırıcı bir uygulamadır.
​
Yiğitliğin, erliğin ve mertliğin sembolü olan pehlivanlarımız; minik boydan başpehlivan boyuna kadar dayatılan lig ve puan toplama sistemi sebebiyle adeta birer 'gladyatöre', er meydanları ise birer 'arena' ve 'Kolezyum'a dönüştürülmüştür. Yağlı güreşi yalnızca performans ve ticari bir reyting aracı olarak gören bu zihniyet; sporu asırlık usta-çırak ilişkisinden, pir sevgisinden ve manevi derinliğinden koparıp endüstriyel bir tüketim nesnesi haline getirmiştir. Öyle ki pehlivanlığın sembol isimlerinden Kurtdereli Mehmet Pehlivan’ın aziz anısının dahi önüne bu ticari lig ve puan sistemi geçirilmiştir. Puan toplama zorunluluğu nedeniyle pehlivanlarımız Türkiye'nin bir ucundan diğer ucuna sürekli seyahat etmek zorunda kalmakta; bu durum özellikle altyapıdaki genç güreşçiler ile imkânları kısıtlı kulüpler için taşınamaz bir maddi ve lojistik yük oluşturmaktadır. Daha da vahimi, bu sistemin Tarihi Edirne Sarayiçi Kırkpınar Er Meydanı’na yansımasıdır. Normal şartlarda Kırkpınar, minik boydan başpehlivanlığa kadar binlerce güreşçinin hayalini süsleyen bir 'ata bayramı' iken; getirilen kontenjan kısıtlamasıyla katılım 840 pehlivanla sınırlandırılmıştır. Normalde 70'in üzerinde başpehlivanın kol bağladığı çayırda, bu sayı 40 başpehlivana kadar düşürülmüştür.
​
Nitekim bu sistemden önce, 2022 yılında Kırkpınar’da kol bağlayan pehlivan sayısı 2.475 idi ve bu sayı her yıl yüzde 15’in üzerinde bir artış gösteriyordu. Mevcut puanlama bariyeri, ata sporuna gönül verecek minik pehlivanların önüne adeta beton bir duvar örmüş, altyapıdan yetişecek nesillerin şevkini kırarak güreşimizi geleceksiz bırakmıştır. Geleneksel yağlı güreş organizasyonlarının büyük bir kısmı belediyelerin uhdesindedir ve bu organizasyonların çoğunluğu da CHP'li belediyeler tarafından düzenlenmektedir. Belediye başkanları, bu organizasyonların sadece ev sahibi değil, aynı zamanda tarihsel birer koruyucusudur. Buradan Türkiye Geleneksel Güreşler Federasyonu Başkanı İbrahim Türkiş’e, Türkiye Güreş Federasyonu Başkanı Taha Akgül’e ve ilgili belediye başkanlarına açık bir çağrıda bulunuyoruz: Reyting ve finans odaklı kararlardan bir an önce vazgeçilmeli; ata sporumuzun tarihî ve manevi dokusunu koruyacak, güreşi yeniden tabana yayacak ortak bir akıl ile bu yanlış sistem derhal revize edilmelidir.”

BEŞİKTAŞ ÇORUM FK MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Beşiktaş - Çorum FK karşılaşması 31 Ağustos 2026 Pazartesi günü saat 21.30’da başlayacak. Mücadele Beşiktaş’ın iç saha maçlarına ev sahipliği yapan Tüpraş Stadyumu’nda oynanacak.

Karşılaşmayı Çağdaş Altay yönetecek. Altay’ın yardımcılıklarını İbrahim Çağlar Uyarcan ve Esat Sancaktar yaparken, müsabakanın dördüncü hakemi Yiğit Arslan olacak.

BEŞİKTAŞ GALİBİYET PEŞİNDE

Beşiktaş, Süper Lig’de sezona Eyüpspor karşısında aldığı 1-0’lık galibiyetle başladı. Siyah-beyazlı ekip ikinci haftada ise deplasmanda Alanyaspor’a 1-0 mağlup oldu.

Avrupa kupalarında da yoğun bir fikstürden geçen Beşiktaş, hafta içinde UEFA Avrupa Ligi play-off turunda Kauno Zalgiris ile karşılaştı. İlk maçı 3-0 kazanan siyah-beyazlılar, rövanşta 1-0 mağlup olmasına rağmen toplamda 3-1’lik skorla tur atladı.

Vincenzo Italiano yönetimindeki Beşiktaş, Çorum FK karşısında kazanarak ligde yeniden çıkış yakalamayı ve bir sonraki hafta oynanacak Fenerbahçe derbisine moralli gitmeyi hedefliyor.

ÇORUM FK SÜPER LİG’DE İLK GALİBİYETİNİ ARIYOR

Süper Lig’de tarihinde ilk kez mücadele eden Çorum FK, sezonun açılış haftasında Galatasaray deplasmanından 2-2’lik beraberlikle ayrılarak ilk puanını aldı.

Kırmızı-siyahlı ekip, ikinci hafta karşılaşmasında ise sahasında Kasımpaşa’ya 1-0 mağlup oldu. İki karşılaşma sonunda 1 puana ulaşan Çorum temsilcisi, Beşiktaş deplasmanında Süper Lig tarihindeki ilk galibiyetini almaya çalışacak.

Çorum FK’da Galatasaray karşılaşmasında kırmızı kart gören Alexandros Kyziridis, cezası nedeniyle Beşiktaş karşısında forma giyemeyecek.

BEŞİKTAŞ - ÇORUM FK MUHTEMEL 11’LERİ

Beşiktaş: Nübel, Amir, Djalo, Emirhan, Rıdvan, Salih, Cerny, Orkun, Olaitan, Trossard, Vlahovic.

Çorum FK: Felipe, Gökhan, Penetra, Smolcic, Borza, Ramadani, Serdar, Diomande, Fredy, Emircan, Ramirez.

Beşiktaş’ta yeni transferler Ernest Poku ve Fabio Miretti’nin teknik heyetin görev vermesi halinde ilk kez siyah-beyazlı formayı giymesi bekleniyor. Rıdvan Yılmaz ise mücadelede forma giymesi durumunda Beşiktaş kariyerindeki 100. resmi maçına çıkacak.

BEŞİKTAŞ ÇORUM FK MAÇI HANGİ KANALDA?

Beşiktaş - Çorum FK maçı 31 Ağustos 2026 Pazartesi günü saat 21.30’da Tüpraş Stadyumu’nda oynanacak. Trendyol Süper Lig’in 3. haftasındaki karşılaşma beIN Sports 2 ekranlarından canlı olarak yayınlanacak.

İtalyan gazeteci Nicolo Schira’nın aktardığı bilgilere göre Beşiktaş, Rios’un transferi konusunda temaslarını devam ettiriyor. Siyah-beyazlı yönetimin, 26 yaşındaki futbolcuya 2030 yılına kadar sürecek 4 yıllık bir sözleşme sunmaya hazırlandığı ifade edildi.

Benfica kiralama formülüne sıcak bakıyor

Portekiz basınında daha önce yer alan haberlerde ise Benfica’nın Richard Rios’u zorunlu satın alma opsiyonuyla kiralamaya olumlu yaklaştığı belirtilmişti. Bu transfer formülünde Portekiz ekibinin yaklaşık 3 milyon Euro kiralama bedeli talep ettiği öne sürülmüştü.

Rios’un Benfica’daki geleceğinde ise Joao Palhinha’nın takıma katılmasının belirleyici olabileceği ifade ediliyor. Palhinha’nın transferi sonrasında orta sahadaki forma rekabetinin artması nedeniyle Kolombiyalı futbolcunun düzenli forma şansının azalabileceği ve bu nedenle ayrılık seçeneğine daha sıcak bakabileceği değerlendiriliyor.

Galatasaray da transfer yarışında

Richard Rios için Beşiktaş’ın yanı sıra Galatasaray’ın da devrede olduğu iddia edilmişti. Sarı-kırmızılıların Benfica ile temas kurduğu ve Kolombiyalı orta saha oyuncusu için resmi teklif hazırlığında olduğu öne sürülmüştü.

Böylece Rios transferinde Beşiktaş ile Galatasaray’ın aynı oyuncu için yarıştığı bir süreç yaşanırken, Benfica’nın kiralama ve satın alma şartlarının transferin geleceğinde önemli rol oynaması bekleniyor.

Akhisar Süleymanlı Ceza İnfaz Kurumu’nda tutuklu bulunan Çakır, mektubunda sendikanın tutuklu Örgütlenme Uzmanı Başaran Aksu ile önceki Genel Başkanı Tahir Çetin’in işçilerin hakları için verdiği mücadeleye değindi.

Çakır’ın mektubunda şunları kaydetti:

“Ben Gökay Çakır, bir zamanlar köyünde koyun çobanlığı yapan bir vatandaşım. Askerlikten sonra 20 sene madende çalışan insanım, nihayetinde 2014’e kadar, yani 301 kişi katledilene kadar, madenci dostlarım, ben de sizler gibi görmeyen ve duymayan bir yurttaştım. Çünkü bu ülkede ne yazık ki adına sendikacılık dedikleri şey yer köstebeği imiş. Yer köstebeğinin gözü olmaz, bilenler bilir; kulağı duymaz, kulağı da yoktur. Biz işçiler olarak ne kadar çabalarsak çabalayalım, bu köstebekler hep yerin altında yaşadıkları için sürekli çalışmayı severler. Onlar ölen madenciyi duymaz, işten atılanı görmez, çalışanın sürekli çalışmasını severler.

"İşine Gelmediği Zaman Gözleri Görmez"

Bunlar sendikacılık yaparken gözlerini ve kulaklarını kaybederler. Çünkü onların işine gelmediği zaman gözleri görmez, kulakları duymaz. O arkadaşlar şeytanla çelik çomak oynarlar. Sonraki mektubumda bu şeytanı da anlatacağım.

Bağımsız Maden-İş Sendikası Genel Başkanı Gökay Çakır olarak ben, 5 senedir yaptığım görev icabı hiçbir işçi kardeşimin, sendika olarak hiçbir kimseyi mağdur etmedik. Ben şu anda cezaevindeyim, değerli dostum Başaran Aksu da cezaevinde. Benden önceki Genel Başkanım Tahir Çetin işçiler için, hakları için çok mücadele etti, Soma’da 7 bin 200 işçinin hakkını aldı ama işçiler için bunu yaptı, hayatını kaybetti. Genel Başkanım hayatını kaybetti ise işçiler için, ben ya da Başaran Aksu cezaevine düşmemiz çok mu?

"Cezevinde Yatmak Onurdur"

Yeter ki binlerce işçi kardeşimiz kazansın. Benim çocuklarım mağdur olabilir; yüzlerce, binlerce çocuğun yüzü gülüyor, onun için cezaevinde yatmak onurdur. Selam olsun bütün işçi, emekçi dostlara. Türkiye’nin bizlere destek veren tüm siyasi parti, sendika, sivil toplum kuruluşları ve halkımıza teşekkür ederim.

"Bunlardan Kurtulun"

Madenci kardeşlerim, özel selamımdır: Bu gözü görmeyen, kulağı duymayan sendikalardan bir an önce kurtulun. Bunlarla hiç kazanamaz hep kaybedersiniz. En azından çocuklarınızın geleceği için bunlardan kurtulun.”

AMEDSPOR - TRABZONSPOR MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Amedspor - Trabzonspor maçı 31 Ağustos 2026 Pazartesi günü oynanacak. Diyarbakır Stadyumu'nun ev sahipliği yapacağı karşılaşmanın başlama saati 21.30 olarak açıklandı.

Karşılaşmanın hakemi Atilla Karaoğlan olacak. Karaoğlan'ın yardımcılıklarını Furkan Ürün ile Bilal Gölen üstlenirken dördüncü hakem olarak Reşat Onur Coşkunses görev yapacak.

AMEDSPOR LİGDE İKİNCİ GALİBİYETİNİ HEDEFLİYOR

Süper Lig'deki ilk sezonunu geçiren Amedspor, sezona kendi sahasında Erzurumspor FK karşısında aldığı 3-0'lık galibiyetle başladı. Diyarbakır temsilcisi ikinci hafta mücadelesinde ise Kocaelispor deplasmanından 2-0'lık mağlubiyetle ayrıldı.

İlk iki haftada 3 puan toplayan Amedspor, Trabzonspor karşısında taraftarının desteğini de arkasına alarak sezonun ikinci galibiyetine ulaşmayı amaçlıyor. Ev sahibi ekipte Dia Saba, Erzurumspor karşısında kaydettiği 2 golle sezonun ilk bölümünde dikkat çeken isimlerden biri oldu.

TRABZONSPOR NAMAĞLUP GELİYOR

Trabzonspor ise Süper Lig'e Kasımpaşa ile oynadığı ve 1-1 tamamlanan karşılaşmayla başladı. Bordo-mavililer ikinci haftada Başakşehir'i 2-1 mağlup ederek puanını 4'e çıkardı.

Karadeniz temsilcisi böylece ilk iki lig maçında yenilgi yaşamadı. Trabzonspor'un hücum hattında Başakşehir karşısında 2 gol atan Mohamed Salah, Amedspor deplasmanı öncesinde öne çıkan oyuncular arasında yer alıyor.

AMEDSPOR - TRABZONSPOR MAÇINDA EKSİKLER

Trabzonspor'da karşılaşma öncesinde bazı önemli eksikler bulunuyor. Batagov, Folcarelli ve Okay Yokuşlu'nun sakatlıklarının devam ettiği, Ruslan Malinovskyi'nin de sakatlığı nedeniyle maç kadrosuna alınmadığı bildirildi. Amedspor'da ise mücadele öncesinde açıklanan önemli bir eksik bulunmuyor.

Bordo-mavililerin yeni transferlerinden Fabinho'nun ise teknik heyetin görev vermesi halinde forma giyebileceği belirtiliyor.

AMEDSPOR - TRABZONSPOR MUHTEMEL 11'LER

Karşılaşma öncesinde iki takımın resmi ilk 11'leri henüz açıklanmadı. Maç saatine doğru kadroların kesinleşmesi beklenirken muhtemel 11'ler şu şekilde:

Amedspor: Lafont, Mehmet, Bates, Dellova, Krasniqi, Raveleson, Cem, Sor, Saba, Ballet, Orban.

Trabzonspor: Onana, Pina, Nwaiwu, Cenk, Mustafa, Melih, Ozan, Salah, Muçi, Aral, Onuachu.

İKİ TAKIM İLK KEZ KARŞILAŞACAK

Amedspor ile Trabzonspor, A takım seviyesinde ilk kez resmi bir karşılaşmada rakip olacak. Süper Lig'deki ilk sezonunu yaşayan Diyarbakır temsilcisi açısından mücadele aynı zamanda kulüp tarihinde yeni bir karşılaşma olarak kayıtlara geçecek.

Trabzonspor ise Amedspor karşılaşmasıyla Süper Lig tarihinde 66'ncı farklı rakibiyle mücadele edecek. Bordo-mavililerin daha önce ligde karşılaştığı 65 farklı takımın tamamını en az bir kez mağlup ettiği belirtiliyor.

AMEDSPOR - TRABZONSPOR MAÇI HANGİ KANALDA?

Amedspor - Trabzonspor karşılaşması 31 Ağustos 2026 Pazartesi günü saat 21.30'da başlayacak. Diyarbakır Stadyumu'nda oynanacak Trendyol Süper Lig mücadelesi beIN Sports 1 kanalından canlı olarak yayınlanacak.

Toplantının ardından Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, üç ülkenin bölgesel sahiplenme anlayışıyla sürdürülebilir barış ve istikrarın sağlanmasına yönelik iş birliğini güçlendirme kararlılığı vurgulandı.

Açıklamada, krizlerin barışçıl yollarla çözülmesi, gerilimin azaltılması ve itidalin teşvik edilmesi yönündeki çabaların destekleneceği belirtildi. Ayrıca Mekke Anlaşması kapsamında yürütülen iş birliğinin daha kurumsal bir yapıya kavuşturulması için adımlar atılması konusunda anlaşmaya varıldığı kaydedildi.

Suudi Arabistan'da, Mekke Anlaşması kapsamında yürütülecek çalışmaları desteklemek amacıyla bir Genel Sekreter başkanlığında Sekretarya kurulması kararlaştırıldı. Sekretaryanın ilk Genel Sekreterinin Pakistan'dan olması ve üç yıl görev yapması öngörüldü.

Üç ülkenin savunma sanayisi alanındaki ortak çalışmalarını da geliştirmesi hedefleniyor. Bu kapsamda savunma sanayi iş birliği, ortak teknoloji geliştirme ve ortak üretim yoluyla savunma kabiliyetlerinin artırılması ve silahlı kuvvetler arasındaki uyumun güçlendirilmesi planlanıyor.

Dışişleri Bakanlığı açıklamasının tamamı şöyle:

"Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı’nın Dışişleri ve Savunma Bakanları ile Genelkurmay Başkanları, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’yla teşkil edilen Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi formatında 31 Ağustos 2026 tarihinde İstanbul’da bir araya gelmişlerdir. Üç ülke, bölgelerinde sürdürülebilir barış ve istikrarın sağlanmasını teminen, bölgesel sahiplenme anlayışıyla, Mekke Anlaşması’nın sunduğu çerçeve dahilinde birlikte çalışma kararlılıklarını teyit etmektedir.

Bu hedef doğrultusunda, krizlerin barışçıl çözümünü teşvik etmek üzere, gerilimin düşürülmesine ve itidali sağlamaya yönelik gayretleri desteklemeyi sürdüreceklerdir. Bugün, üç ülke, dayanışmalarını güçlendirecek, kollektif caydırıcılık ve savunmalarının muteberliğini ve etkinliğini sağlayacak, adil, kapsayıcı ve kalıcı barışa yönelik bölgesel gayretlere ve iş birliğine dayalı güvenliğe katkıda bulunacak şekilde, Mekke Anlaşması kapsamındaki iş birliğinin daha da kurumsallaştırılması için adımlar atma hususunda mutabık kalmışlardır.

Mekke Anlaşması çerçevesinde yürütülecek çalışmaları desteklemek üzere Suudi Arabistan’da bir Genel Sekreter’in başkanlığında Sekretarya kurulacaktır. Sekretarya’ya, ilk olarak, Pakistan İslam Cumhuriyeti’nden, üç yıl süreyle görev yapacak bir Genel Sekreter başkanlık edecektir. Müşterek faaliyetler aracılığıyla, savunma sanayi iş birliği, ortak teknoloji geliştirilmesi ve ortak üretim yoluyla savunma yeteneklerinin ve silahlı kuvvetlerinin uyumunu güçlendirmek üzere de çalışacaklardır. Üç ülke, Mekke Anlaşması’nı kurumsallaşmış ve kararlı bir şekilde uygulayarak bölgesel barış ve istikrara gerekli katkılarda bulunacaklardır."

Sağlık kontrollerinin ardından İstanbul Adliyesi’ne sevk edilen iki şüpheli, savcılıkta ifadeleri alındıktan sonra tutuklama talebiyle sulh ceza hakimliğine gönderildi.

Sulh ceza hakimliği, yapılan değerlendirme sonucunda Esma Batmaz ve Hilal Köseoğlu’nun tutuklanmasına hükmetti.

Esma Batmaz’ın babası Kemal Batmaz, 15 Temmuz 2016’daki darbe girişiminin komuta merkezi olarak kullanılan Akıncı Üssü’nde darbeyi yöneten “sivil imamlar” arasında yer aldığı gerekçesiyle yargılanmıştı. Batmaz, davada 79 kez ağırlaştırılmış müebbet hapis ile 3 bin 901 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırılmıştı.

Kararını kişisel sosyal medya hesabından paylaşan Messi, milli formayla geçirdiği yılların ardından veda zamanının geldiğini belirtti. Arjantinli yıldız açıklamasında, "Bu beni derinden üzen bir karar ama doğru an olduğuna inanıyorum. Arjantin için her şeyimi verdim. Kariyerim için de az zaman kaldı. Bu da canımı yakan bir başka konu. Sizi çok seviyorum" ifadelerini kullandı.

Messi, Arjantin ile en büyük başarısını 2022 FIFA Dünya Kupası’nda elde etti. Katar'da düzenlenen turnuvanın finalinde Fransa'yı penaltı atışları sonucunda mağlup eden Arjantin, şampiyonluğa ulaşırken Messi de kariyerindeki en önemli eksiklerden birini tamamladı.

Arjantin formasıyla uzun yıllar mücadele eden Messi, milli takım tarihinin en önemli oyuncularından biri olarak kariyerini noktaladı.

Messi’nin Arjantin Milli Takımı kariyeri

• 207 maç
• 125 gol
• 68 asist
• 1 Dünya Kupası şampiyonluğu
• 2 Copa America şampiyonluğu
• 1 Finalissima
• 1 Olimpiyat Oyunları şampiyonluğu
• 2 Dünya Kupası ikinciliği

Soruşturma kapsamında Öztürk’ün gözaltına alınarak yarın SEGBİS üzerinden mevcutlu olarak hazır edilmesi amacıyla İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'na talimat yazıldı.

TÜİK verilerine göre mevsim etkilerinden arındırılmış dar tanımlı işsizlik oranı Temmuz 2026’da yüzde 8,1 olarak gerçekleşti. DİSK-AR’ın hesapladığı geniş tanımlı işsizlik oranı ise yüzde 30,6’ya yükseldi. Böylece iki gösterge arasındaki fark 22,5 puana çıktı.

Geniş tanımlı işsiz sayısı 12 milyon 305 bin

Rapora göre Temmuz 2026’da dar tanımlı işsiz sayısı 2 milyon 860 bin olurken, geniş tanımlı işsiz sayısı 12 milyon 305 bine ulaştı.

Veriler geçmiş yıllarla karşılaştırıldığında geniş tanımlı işsizliğin yükselişi daha belirgin hale geliyor. Temmuz 2024’te 3 milyon 200 bin olan dar tanımlı işsiz sayısı, geniş tanımlı işsizlikte 10 milyon 903 bin olarak kaydedilmişti. Temmuz 2025’te ise dar tanımlı işsiz sayısı 2 milyon 854 bine, geniş tanımlı işsiz sayısı 12 milyon 328 bine çıktı.

Temmuz 2024 ile Temmuz 2026 arasındaki iki yıllık dönemde geniş tanımlı işsiz sayısı 1 milyon 402 bin arttı.

Dar tanımlı işsizlik gerilerken geniş tanımlı işsizlik yükseldi

DİSK-AR verilerine göre dar tanımlı işsizlik oranı Temmuz 2024’te yüzde 9 seviyesindeydi. Bu oran Temmuz 2025 ve Temmuz 2026’da yüzde 8,1 olarak açıklandı.

Buna karşılık geniş tanımlı işsizlik oranı aynı dönemde yükseliş gösterdi. Temmuz 2024’te yüzde 27,5 olan geniş tanımlı işsizlik, Temmuz 2026’da yüzde 30,6’ya çıktı.

Raporda böylece resmi işsizlik göstergesi gerilerken, işsizliğin daha geniş kapsamını ortaya koyan göstergenin yükselmeye devam ettiği vurgulandı.

Kadınlarda geniş tanımlı işsizlik yüzde 40,4

İşsizlik tablosunda kadınlar açısından daha yüksek oranlar dikkat çekti. DİSK-AR’ın hesaplamasına göre Temmuz 2026’da geniş tanımlı kadın işsizliği yüzde 40,4 oldu.

Raporda ayrıca yaklaşık 5 milyon kişinin haftada 40 saatten az çalıştığı halde daha fazla çalışmak istediği, yaklaşık 5 milyon kişinin ise çalışmak istediği halde iş bulamadığı belirtildi.

DİSK-AR, işsizlik ödeneğine erişim konusunda da dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Buna göre resmi olarak işsizlerin yüzde 83’ü işsizlik ödeneğinden yararlanamıyor.

Ağırel, Melih Gökçek, oğlu Ahmet Gökçek ve eşi Hülya Gökçek'in Almanya'nın Düsseldorf kentinde "HAMAG" isimli bir şirket kurduğunu ve şirketin faaliyetlerini araştırdığını belirtti.

Şirketin kuruluş ve sonrasındaki mali yapısına ilişkin iddialarını anlatan Ağırel, şu ifadeleri kullandı:

"HAMAG, sıfır ciro ve sıfır çalışanla, 30 bin avro sermayesi olan bir şirket. 2024 yılında bir anda 3 milyon 800 bin avro mal varlığına sahip oluyor. Ardından bu mal varlığına sahip olduktan sonra bu mal varlığı 15 daire ve iki ticari alandan oluşuyor. Sonrasında Velbert şehrinde 18 daire ve beş ticari alanın olduğu bir alışveriş merkezine evriliyor. Orası da 8 milyon 700 bin avro değerinde bir yerdi. Buraya iki defa sözleşme yapılıyor. Önce Hülya Gökçek adına yapılıyor.

Sonrasında burası "HAMAG" adıyla tekrardan holding oluyor ve sözleşme yeniliyor ama sözleşmenin şartları yerine getirilmediği için bu satış gerçekleştirilemiyor. İstikamet Lüksemburg'a çevriliyor. Lüksemburg'da iki kişiden aldığım bilgiye göre yaklaşık 180-200 milyon avro gibi rakamlara bir alışveriş merkezinin pazarlığı yapılıyor. Bu alışveriş merkezinin pazarlığındaysa uzlaşma sağlanamıyor ve burayı almaktan vazgeçiyorlar. Buranın içerisindeki kişilerle ilgili bütün haberleri anlattım."

“Çok daha büyük bir olay örgüsü ortaya çıkacak”

Ağırel, savcılığa verdiği ifadede yalnızca şirketle ilgili bilgileri değil, konuya ilişkin elindeki belgeleri ve diğer ayrıntıları da aktardığını söyledi.

Soruşturmanın kapsamının ilerleyen süreçte genişleyebileceğini düşündüğünü belirten Ağırel, sürecin sonunda daha kapsamlı bir tabloyla karşılaşılabileceği görüşünü dile getirdi.

Ağırel, "Bu soruşturmanın nihayetinde çok daha büyük bir olayın, olay örgüsünün ortaya çıkacağı kanısındayım. Savcılık bununla ilgili soruşturmaya devam ediyor." dedi.

Bordo-mavili kulüp, transferin mali koşullarını Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) yaptığı bildirimle açıkladı. Açıklamaya göre Çorum FK, Gürpüz'ün kiralanması karşılığında Trabzonspor'a 200 bin avro ödeme yapacak. Oyuncunun satın alma opsiyonu ise 2 milyon avro olarak belirlendi.

Trabzonspor'dan transferle ilgili KAP'a yapılan bildirim şöyle:

"Profesyonel futbolcumuz Göktan Gürpüz'ün, Çorum Kulübü'ne, 2026-2027 futbol sezonu için 200.000.-EUR + KDV geçici transfer bedeli ve 2.000.000.-EUR + KDV satın alma opsiyonu ile kiralanması konusunda anlaşma sağlanmıştır. Anlaşma kapsamında, oyuncunun 2026-2027 futbol sezonu maliyetleri Çorum Kulübü tarafından karşılanacaktır."

Yangına ekipler tarafından havadan ve karadan müdahale edilirken, alevlerin kontrol altına alınması için çalışmalar sürdürülüyor.

Yangın Yiğitler köyünde çıktı

Yangın, Bayramiç ilçesine bağlı Yiğitler köyündeki ormanlık alanda başladı. Henüz belirlenemeyen nedenle çıkan yangınla ilgili ihbar üzerine ekipler bölgeye yönlendirildi.

İtfaiye ve Orman Bölge Müdürlüğü ekipleri, yangının bulunduğu alana ulaşarak müdahaleye başladı.

Ekipler bölgeye sevk edildi

Yangın ihbarının ardından bölgeye itfaiye ekipleri ile Orman Bölge Müdürlüğü ekipleri gönderildi.

Ekiplerin yangına yönelik müdahalesi devam ederken, çalışmaların havadan ve karadan sürdürüldüğü bildirildi.

Yangın kontrol altına alınmaya çalışılıyor

Ekipler, Yiğitler köyündeki ormanlık alanda çıkan yangını kontrol altına almak için çalışmalarını sürdürüyor. Yangının çıkış nedeni henüz belirlenemezken, ekiplerin havadan ve karadan müdahalesi devam ediyor.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!