Bağırsaklar Yalnızca Sindirimden Sorumlu Değil

Bağırsaklarda yaşayan mikroorganizmaların oluşturduğu mikrobiyota; sindirim ve besin metabolizmasının yanı sıra bağışıklık sistemiyle de karşılıklı etkileşim içerisinde bulunuyor. Bu nedenle bağırsak sağlığı yalnızca şişkinlik, gaz veya bağırsak hareketleri gibi sindirim sistemi yakınmaları açısından değerlendirilmemeli.

Doç. Dr. Halil Genç, “Bağırsak mikrobiyotası oldukça karmaşık bir ekosistemdir. Beslenme şekli de bu ekosistemi etkileyen faktörlerden biridir. Bu nedenle bağırsak sağlığını tek bir besinle veya kısa süreli uygulamalarla ilişkilendirmek yerine; yeterli ve dengeli beslenme, lif çeşitliliği ve kişinin sağlık durumuna uygun bir beslenme düzeni üzerinden değerlendirmek gerekir.” diyor.

Tek Bir “Mucize Besin” Aramak Doğru Değil

Mevsim geçişlerinde C vitamini, çinko, probiyotikler ve çeşitli takviyeler daha fazla gündeme gelebilir. Ancak bağışıklık sisteminin normal işlevlerini desteklemek için tek bir besinin öne çıkarılması yerine farklı besin gruplarının yeterli ve dengeli şekilde tüketilmesi önem taşıyor.

Sebze ve meyveler, tam tahıllar, kuru baklagiller, uygun miktarda kuruyemişler ve diğer lif kaynakları günlük beslenmedeki çeşitliliğin artırılmasına yardımcı olabiliyor. Havuç ve balkabağı gibi beta-karoten içeren sebzeler; kivi, turunçgiller, biber ve brokoli gibi C vitamini kaynakları da mevsimsel beslenmenin bir parçası olarak değerlendirilebilir.

Balık, yumurta, et, süt ürünleri ve kuru baklagiller gibi protein kaynaklarının da dengeli beslenme içerisinde yer alması gerekiyor.

Lif Çeşitliliği Bağırsak Mikrobiyotası İçin Önemli

Bağırsak mikrobiyotasının yapısı kişiden kişiye farklılık gösterebiliyor. Beslenme biçimi, mikrobiyotayı etkileyebilen değiştirilebilir faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.

Sebzeler, meyveler, kuru baklagiller ve tam tahıllar gibi lif içeren besinlerin çeşitlendirilmesi bağırsak mikrobiyotasının metabolik faaliyetleri açısından önem taşıyor. Ancak lif tüketiminin bir anda ve kontrolsüz biçimde artırılması bazı kişilerde gaz, şişkinlik veya karın rahatsızlığına neden olabiliyor.

Doç. Dr. Halil Genç, özellikle irritabl bağırsak sendromu (İBS) veya başka sindirim sistemi yakınmaları bulunan kişilerde genel beslenme önerilerinin herkes için aynı şekilde uygulanmaması gerektiğine dikkat çekiyor.

Fermente Her Besin Herkes İçin Aynı Anlama Gelmiyor

Yoğurt ve kefir gibi fermente ürünler de bağırsak mikrobiyotası ile ilişkileri nedeniyle sıklıkla gündeme geliyor. Fermente besinlerin mikrobiyota üzerindeki olası etkilerine ilişkin bilimsel çalışmalar bulunmakla birlikte, her fermente ürünün aynı mikroorganizma içeriğine sahip olmadığı ve bireysel yanıtların farklı olabildiği unutulmamalı.

Bu nedenle “fermente olan her besin probiyotiktir” veya “probiyotik içeren her ürün bağırsak sorunlarını giderir” şeklindeki genellemeler doğru bir yaklaşım olmayabilir.

Sonbaharda Sıvı Tüketimi Gözden Kaçabilir

Havaların serinlemesi ile susama hissinin azalması, bazı kişilerde günlük sıvı tüketiminin de düşmesine neden olabiliyor. Yeterli sıvı alımı sindirim sisteminin normal işleyişinin desteklenmesi açısından önem taşıyor.

Su tüketiminin yanı sıra kişinin sağlık durumuna uygun olmak koşuluyla çorba ve şekersiz sıcak içecekler günlük sıvı alımına katkı sağlayabilir. Bitki çaylarının ise bir hastalığı önleyen veya tedavi eden ürünler olarak değerlendirilmemesi gerekiyor. Düzenli ilaç kullananların veya kronik hastalığı bulunanların yoğun bitkisel ürün tüketiminde olası etkileşimleri de göz önünde bulundurması önem taşıyor.

Takviyede “Ne Kadar Fazla, O Kadar İyi” Yaklaşımı Yanlış

Sonbahar ve kış aylarında vitamin ve mineral takviyelerine yönelik ilgi de artabiliyor. Ancak kişinin ihtiyacı değerlendirilmeden yüksek doz vitamin veya mineral kullanılması yarar sağlamadığı gibi istenmeyen sonuçlara da neden olabiliyor.

Doç. Dr. Halil Genç, “Vitamin ve mineral takviyelerini herkesin kullanması gereken ürünler gibi değerlendirmemek gerekir. Gereksinim; kişinin yaşı, beslenme düzeni, mevcut hastalıkları, kullandığı ilaçlar ve varsa saptanan eksikliklere göre değişebilir. Bu nedenle özellikle yüksek doz ve uzun süreli takviye kullanımının sağlık profesyonelinin değerlendirmesi dışında yapılmaması önemlidir.” ifadelerini kullanıyor.

Bağırsak Sağlığında Asıl Anahtar: Çeşitlilik ve Sürdürülebilirlik

Sonbaharda bağırsak sağlığını desteklemek için pahalı ürünlere, katı beslenme programlarına veya “detoks” olarak sunulan uygulamalara yönelmek yerine günlük beslenmenin çeşitliliğine odaklanmak daha dengeli bir yaklaşım sunuyor.

Doç. Dr. Halil Genç, sözlerini şöyle tamamlıyor:

“Bağırsak sağlığı kısa süreli bir beslenme programıyla değil, sürdürülebilir yaşam alışkanlıklarıyla birlikte değerlendirilmelidir. Mevsim sebze ve meyvelerinden yararlanmak, farklı lif kaynaklarına beslenmede yer vermek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli beslenmek temel yaklaşımı oluşturabilir. Sindirim sistemi hastalığı veya devam eden yakınmaları bulunan kişilerde ise beslenme düzeninin bireysel olarak değerlendirilmesi gerekir.”

Soruşturma kapsamında uygulanan bazı tedbir kararlarını eleştiren Tayyar, kamu kurumlarına yönelik tasarruflara tepki gösterdi.

"Sistem çökerse 86 milyon mağdur olur"

Soruşturmanın finansal sisteme ve ekonominin geneline sıçrama tehlikesine dikkat çeken Tayyar, paylaşımında şu ifadelere yer verdi:

"Fon operasyonunda tehlikeli gördüğüm bir noktaya dikkat çekmek isterim. Sorunu çözmeye çalışırken sistemi tümden bozma riskinin doğduğunu görüyorum. Sistem çökerse herkes altında kalır, ülke iflasa sürüklenir. 86 milyon mağdur olur. Allah aşkına devletin sigorta şirketine tedbir mi konur? Allah’tan son dakika bir akıl devreye girdi de daha büyük bir kriz son anda önlendi."

Tayyar’dan çözüm önerisi: "Devlet bir komisyon kursun"

Ortaya çıkan dağınıklığın ve kurumlar arası koordinasyonsuzluğun daha büyük krizler doğurabileceğini savunan Şamil Tayyar, sürecin tek elden yönetilmesi için şu önerileri sıraladı:

"İşte bu aşamada bir önerim var:

• Devlet bir komisyon kursun, bu komisyon operasyonun kumanda merkezi olarak görev yapsın.

• Komisyonda ekonomi yönetiminden, Adalet Bakanlığı'ndan temsilciler bulunsun.

• Komisyon kararları uygulamaya dökülsün. Aksi halde ortadaki dağınıklık daha büyük sorunlar üretebilir."

AYM Genel Kurulu’nun 29 Eylül Salı günkü toplantı gündeminin ilk sırasında, E.2026/9 (Değişik İşler) esas numaralı dosya yer aldı. Gündem duyurusunda dosyanın içeriği, "Yeni Parti'nin isim ve rumuzunun 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nun 96. maddesine aykırılığı ileri sürülerek anılan Kanun'un 104. maddesi gereğince hükümsüzlüğüne ve siyasi partiler sicilinden terkinine karar verilmesi talebi" olarak kayıtlara geçti.

Süreç Yenilik Partisi’nin itirazıyla başladı

Hukuki tartışma, Öztürk Yılmaz liderliğindeki Yenilik Partisi’nin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na yaptığı resmî itirazla tetiklendi. Yılmaz, "Yeni" ile "Yenilik" sözcüklerinin fonetik ve anlamsal yakınlığı nedeniyle sandık başında seçmen nezdinde karışıklığa yol açacağını, Yeni Parti isminde ilave ayırt edici bir unvan veya ek bulunmadığını savundu.

İnceleme başlatan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, 14 Eylül’de Yeni Parti Genel Merkezi’ne isim değişikliği yönünde ihtarda bulunan bir tebligat gönderdi.

Tebligatın ardından açıklama yapan Yeni Parti Grup Başkanvekili Murat Emir ise partinin kuruluş aşamasında yargı içtihatlarının titizlikle incelendiğini vurgulayarak isim benzerliği ve iltibas iddialarını reddetmişti.

Yeni Parti’den iki alternatif

Yargı sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Yeni Parti kurmayları, hukuki açıdan herhangi bir ihlal bulunmadığını savunmakla birlikte olası bir terkin kararına karşı hazırlıklı olduklarını bildirdi. Parti yetkilileri, "Aksi yönde bir karar çıkması halinde küçük bir değişiklikle yolumuza devam ederiz" mesajını verdi.

Ankara kulislerinde, AYM’den isim veya rumuzun hükümsüzlüğü yönünde bir karar çıkması durumunda Yeni Parti yönetiminin masasında "Halkın Yeni Partisi" ve "Değişim Partisi" seçeneklerinin bulunduğu ifade ediliyor.

Bu e-postalarda, kullanıcıların kurumsal kimlik bilgilerini ele geçirmeye yönelik hazırlanmış zararlı oltalama bağlantılarının kullanıldığı aktarıldı.

İkinci dalgada hesapların askıya alınacağı öne sürüldü

Yaklaşık bir hafta sonra başlayan ikinci saldırı dalgasında ise yöntemin değiştirildiği bildirildi. Saldırganların, kullanıcı hesaplarının askıya alınmak üzere olduğunu öne sürerek alıcıları belirli işlemleri yapmaya yönlendirmeye çalıştığı ifade edildi.

Eylül itibarıyla kampanya kapsamında tespit edilen oltalama e-postalarının sayısının bini geçtiği kaydedildi. Saldırılarda kullanıcıları kimlik avı sayfalarına yönlendiren sahte bağlantıların yanı sıra kişisel veriler ile kredi kartı bilgilerini ele geçirmeyi hedefleyen yerleşik formların da kullanıldığı belirtildi.

Kovtun, geleneksel oltalama yöntemlerine dikkati çekti

Açıklamada değerlendirmelerine yer verilen Kaspersky E-posta Tehditlerinden Koruma Grubu Müdürü Andrey Kovtun, teknolojinin hızlı gelişimi ve yapay zekanın yaygınlaşmasıyla kullanıcıların daha karmaşık dolandırıcılık yöntemlerine karşı bilinçlendirildiğini belirtti. Kovtun, buna rağmen geleneksel saldırı yöntemlerinin kullanılmaya devam ettiğine işaret etti.

Basit oltalama tekniklerinin bazı durumlarda dahi sonuç verebildiğini aktaran Kovtun, yoğun e-posta trafiği içerisinde çalışanların en belirgin oltalama belirtilerini bile fark etmeyebildiğini ifade etti.

Kovtun, dolandırıcıların resmi yazışmaları başarılı şekilde taklit edebilmek için kurumsal alanda yaygın biçimde kullanılan popüler markaları tercih ettiğini de kaydetti.

Şirketlerin güvenliği yalnızca çalışanların dikkatine bırakılmamalı

Kovtun, düşük teknolojili bu tür yöntemlerin kurumsal güvenlik çözümleri tarafından tespit edilmesi gerektiğini vurgulayarak, şirketlerin siber güvenliğini yalnızca çalışanların dikkatine dayandırmaması gerektiğini belirtti.

Şirketlerin oltalama saldırılarına karşı teknik güvenlik önlemlerini çalışan farkındalığıyla birlikte yürütmesi gerektiğini ifade eden Kovtun, bu kapsamda çeşitli önerilerde bulundu.

E-posta güvenliği otomatik hale getirilmeli

Kovtun, kurumsal e-postaların spam, zararlı yazılım ve her türlü oltalama girişimine karşı korunması için özel güvenlik çözümlerinden yararlanılmasını önerdi. Bu kapsamda Kaspersky Security for Mail Server gibi çözümlerin tercih edilebileceğini belirtti.

Çalışanların siber güvenlik konusundaki farkındalığının artırılması ve insan faktöründen kaynaklanan risklerin azaltılması için düzenli eğitimler verilmesini isteyen Kovtun, uç nokta tehdit korumasının çalışan odaklı risk yönetimiyle bir arada kullanıldığı kapsamlı bir güvenlik modelinin uygulanmasını tavsiye etti.

Tehdit bilgilerinin şeffaf biçimde paylaşılmasının da önem taşıdığını belirten Kovtun, çalışanların dikkat düzeyini ölçmek ve risk taşıyan kullanıcı gruplarını belirlemek amacıyla kontrollü oltalama simülasyonları yapılmasını önerdi.

Kovtun ayrıca, başta yetkili ve kritik hesaplar olmak üzere tüm e-posta hesaplarında çok faktörlü kimlik doğrulamanın (MFA) etkinleştirilmesini, uygun alanlarda donanım belirteçleri (token) veya mobil anlık bildirim gibi parolasız yöntemlere öncelik verilmesini tavsiye etti.

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2021 yılında Kasım Garipoğlu’nun lisanssız faaliyet gösteren GKFX şirketi hakkında hazırladığı iddianameyi hatırlatan Başak; Tera Yatırım, Asko ve Venbey gibi şirketlerle GKFX arasında çanta ve valizlerle taşınan yaklaşık 350 milyon dolarlık şüpheli bir para trafiğinin o dönem tespit edildiğini ancak üzerine gidilmediğini öne sürdü.

"350 milyon dolarlık para trafiği ve kapalı fonun miladı 2021'dir"

Kasım Garipoğlu’nun yöneticileri hakkında 30 milyon dolarının çalındığı iddiasıyla yaptığı şikâyet üzerine savcılığın şüpheli para hareketlerini gördüğünü belirten Başak, şu ifadeleri kullandı:

"Kasım Garipoğlu bir gün savcılığa başvurup şirketinin üst düzey yöneticilerinin kendisinden 30 milyon dolar çaldığını söylüyor. Savcılık da bu paranın çalınıp çalınmadığını araştırmak üzere soruşturma başlatıyor. Doğal olarak paranın kaynağına, GKFX’e kimlerin para getirip götürdüğüne bakılıyor. Bu soruşturma sırasında Tera Yatırım, Asko ve Venbey gibi şirketlerle GKFX arasında çanta ve valizlerle gerçekleştirilen yaklaşık 350 milyon dolarlık para trafiği ortaya çıkıyor. Bu paralar nereden geldi? Kimler getirdi, kimler götürdü? Kaynağı neydi? Savcılığın hazırladığı iddianame paranın çalınıp çalınmadığı meselesiyle sınırlı kaldı. Aynı yıl Emre Tezmen’in 12 kişilik bir grupla kapalı bir fon oluşturduğunu görüyoruz. Bu iki olayı yan yana koyduğunuzda aralarındaki olası bağlantı dikkatinizi çekiyor. Savcılık bugün incelemeyi 2024’ten başlatıyor. Ben ise 2021’den başlanması gerektiğini söylüyorum."

"Şikâyet ettiğim kişinin başvurusuyla iki kez gözaltına alındım"

Borsadaki manipülasyon ve para aklama şüphelerini resmi makamlara bildirdikten sonra baskı gördüğünü aktaran Başak, Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen’in şikâyeti üzerine iki kez gözaltına alındığını ve adli kontrol uygulandığını anlattı:

"Haziran 2025’te Vergi Denetim Kurulu’na, ardından CİMER üzerinden MASAK ve SPK’ya başvurdum. 5 Ocak 2026’da ise İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’na kapsamlı bir dosya sundum. Buna karşılık şikâyet ettiğim kişinin başvurusu üzerine iki kez gözaltına alındım. Gece gözaltına alıp sabaha kadar nezarethanede tutmak, beton üzerinde yatırmak ne demek? Bize gözdağı vermek yerine şikâyetlerimiz ve uyarılarımız dikkate alınsaydı; bu kişileri gözaltına almayı bırakın, hiç olmazsa çağırıp ifadeleri alınsaydı; bütün bu uyarılara ve iddianamelere rağmen gerekli izinler verilmeseydi, Türkiye bugün sermaye piyasası tarihinin en büyük mağduriyetlerinden birini yaşamak zorunda kalmazdı. İkinci gözaltımda bana 'halkı yanıltıcı bilgi' suçlaması yöneltildi. Şenol Babuşçu’nun Takasbank verisine dayanan paylaşımını aktarmıştım. Bu muamelenin hukuk çerçevesinde peşini bırakmayacağım."

"SPK içeriden öğrenenlerin ticaretini bir saatte ortaya çıkarabilir"

AK Parti Genel Başkan Yardımcılığı görevinden istifa eden Fatma Betül Sayan Kaya'nın durumuna da değinen Başak, haksız kazançların tahsil edilmesi gerektiğini ve benzer çok sayıda ismin bulunduğunu savundu:

"Sadece bir kişiden nereden baksanız yaklaşık 2 milyar liralık bir kaynak elde ediliyor. Bu 2 milyar lira binlerce küçük yatırımcının kaybını karşılayabilir. Amaç Hazine kaynaklarına başvurmadan insanların anaparasını kurtarmak olmalı. SPK, Fatma Betül Sayan Kaya gibi parasını alıp gidenlerin kimler olduğunu, benzer yüzlerce kişiyi, hatta binlerce kişiyi bir saat içerisinde ortaya çıkarabilir. 'Fatma Betül Sayan Kaya'lar çok' derken yüzde 99,9 olasılıkla söylüyorum. Bürokrasi, siyaset ve yargı içinden bu yapı çok güçlü seviyelerden destek görmemiş olsaydı, Türkiye’nin 45 yıllık sermaye piyasası tarihindeki en büyük tahribatı ve en yüksek mağdur sayısını yaratamazdı. Hem yargıda hem siyasette hem bürokraside Fatma Betül Sayan Kaya'lar çok."

"SPK yönetimi görevden affını istemeli"

Gelinen noktada birincil kurumsal sorumluluğun SPK'da olduğunu vurgulayan Başak, kurul yönetiminin istifa etmesi gerektiğini belirterek sözlerini şöyle tamamladı:

"Ben SPK yönetiminin yerinde olsam kesinlikle görevden affımı isterdim. Çünkü ortada çok ağır bir tahribat var. Başta SPK Kurul üyeleri ve SPK üst yönetimi istifa etmeli. Cumhuriyet tarihinin en önemli tahribatlarından birini yaratan; ekonomik, siyasi ve sosyal açıdan çok büyük sonuçlar doğurabilecek bir olaydan söz ediyoruz. Burada ihmali bulunan insanların doğal olarak sorumluluk üstlenmesi gerekir."

Yatırımcılara fon yerine fiziki altın ya da bankadaki altın mevduat hesaplarını öneren Yılmaz, ons altının yıl sonuna kadar 4.500–5.000 dolar bandını test edebileceğini ve 2027 yılında altının önünün açık olduğunu ifade etti.

"Fonun arkasında kimin olduğu önemli: Ya banka hesabı ya fiziki altın"

Sermaye piyasalarında fon kaynaklı yaşanan mağduriyetlere dikkat çeken Mehmet Yılmaz, tasarruf sahiplerinin güvenli liman tercihinde seçici olması gerektiğini belirtti:

"Param varsa ya bankada değerlendiririm ya da fiziki altına yatırırım. Başka güvenli bir seçenek görünmüyor. Belki gayrimenkul alırsınız ama onu da 10-15 yıl elinizde tutmanız gerekir. Kısa vadeli yatırımların çok tehlikeli olduğunu vurgulamak isterim. Altın fonlarına gelince; o fonu kimin yönettiği ve arkasında kimin olduğu büyük önem taşıyor. Bu nedenle ya bankadaki altın hesabı tercih edilmeli ya da fiziki altın alınmalı. Türkiye’de altından zarar etmek çok kolay değildir, en kötü ihtimalle bir süre yerinde sayar. Bir veya iki ay gibi kısa vadeler zaten risk içerir; bu durumda sermayenizi riske atmış olursunuz."

Yılmaz, geleneksel yatırım bilincine vurgu yaparak, "Anneannem 'Oğlum altın al, başka da bir şey demiyorum' derdi. Bunu ben de söylüyorum; eskilerin en iyi bildiği şeydir, altın her zaman güvenli limandır" ifadelerini kullandı.

"Ons altında dip seviye 3 bin dolar, yıl sonunda 5 bin dolar görülebilir"

Altında 1987–1988 yıllarında 250 dolar seviyesinden başlayan tarihî bir rallinin sürdüğünü ve mevcut durumda ons fiyatının 4.300–4.400 dolar aralığında seyrettiğini hatırlatan Yılmaz, temel göstergeleri şu sözlerle değerlendirdi:

"Her dönem 'ha düştü ha düşecek' denir. Ancak iki temel parametreye bakmak gerek: Birincisi Amerikan ekonomisi, ikincisi jeopolitik gelişmeler. Dünyanın her yeri karmakarışık; aşırı sağ yükselişte, belirsizlikler artıyor. Şu an dünyada altının ortalama üretim maliyeti 2.300 ile 2.400 dolar aralığında. Bunun üzerine 500-600 dolar kâr marjı eklerseniz dip seviyesi yaklaşık 3.000 dolar olur. En kötü senaryoda bile fiyatın bu seviyenin çok altına inmesi mümkün değildir. Oraya inse dahi dolar kurunun artacağını hesaba katmalısınız. Altının onsu yıl sonuna dek 4.500–5.000 dolar aralığını görebilir; 4.500 kritik direnç aşılırsa yukarılar test edilir. 2027'de altının önü açık görünüyor."

"Gram altında fatura güvencedir"

Bireysel birikimlerde kayıtlılığın önemine değinen TMD Başkanı, özellikle gram altın alımlarında fatura talep edilmesi gerektiğinin altını çizdi:

"Takıdan değil, gram altınlardan bahsediyorum. Evimde veya elimde bulunan gram altınların tamamının faturalı olmasına dikkat ediyorum. Fatura iki açıdan önemli: Birincisi kalite garantisidir. İkincisi, yarın bir gün 'Bunu nereden buldun?' dendiğinde 'Bu parayı verip bu faturayla aldım' diyebilmenizi sağlar."

"Dolar kuru en iıimser 60-65 TL olmalı"

Türkiye'de gram altın fiyatının hem ons değerine hem de döviz kuruna bağlı olduğuna işaret eden Yılmaz, dış ticaret açığı ve ithalat baskısına değinerek kur değerlendirmesinde bulundu:

"Türkiye’de altın fiyatını belirleyen iki unsur var: Ons altın ve dolar kuru. Normalde biri düşerken diğeri yükselir ama Türkiye’de ekonomik dinamikler farklı işlediği için ikisinin aynı anda yükseldiği dönemler sıklaştı. Temel sebebi dış ticaret açığı ve madencilik ürünleri ithalatıdır. Dolar kurunun en iyimser 60-65 TL olması gerekir. Dışarıdaki ons hareketinin yanına bu kuru koyduğunuzda tablo tamamen değişir."

Haberde, ABD'de bulunan İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi'nin önceden planlanan görüşmelerini tamamladıktan sonra salı günü İran'a döneceği bilgisi paylaşıldı. Erakçi'nin mevcut programını tamamlamasının ardından ülkesine döneceği belirtilirken, İran ile ABD arasında şu aşamada yeni bir müzakere yapılmasına yönelik herhangi bir plan bulunmadığı ifade edildi.

İran, Katar üzerinden iletilen şartlara yanıt bekliyor

IRNA'nın haberinde, İran'ın Katar'ın arabuluculuğuyla ABD'ye ilettiği şartlara Washington'dan henüz cevap gelmediği de aktarıldı.

İran'ın söz konusu şartlara ilişkin ABD'nin vereceği yanıtı beklediği belirtilirken, Tahran ile Washington arasında müzakere sürecinin yeniden başlayacağına ilişkin şu an için herhangi bir plan bulunmadığı kaydedildi.

Trump yeni müzakere turu yapılmasını beklediğini söylemişti

ABD Başkanı Donald Trump ise İran'ın Hürmüz Boğazı'nın açılması için öne sürdüğü şartları reddettiğini açıklamıştı.

Trump, bu açıklamasının ardından İran ile bu hafta yeni bir müzakere turu yapılmasını beklediğini dile getirmişti. İran tarafından yapılan son açıklama ise Trump'ın bu değerlendirmesine rağmen Tahran'ın ABD ile yeni bir müzakere planının bulunmadığı yönünde oldu.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Terörizmin Finansmanı ve Aklama Suçları Soruşturma Bürosunun sermaye piyasası işlemlerine ilişkin yürüttüğü soruşturma devam ediyor.

Soruşturma kapsamında gözaltına alınan Kerem Lafçı, Pusula Otomotiv Filo Kiralama AŞ Genel Müdürü Necmettin Enes Töbü, Katılımevim Tasarruf Finansman A.Ş. Satın Alma Yöneticisi Engin Geylan, iç denetçi Niyazi Derindağ, uzman Hacı Bayram Adıyaman, MİEM Yapı İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ Bilgi İşlem Destek Uzmanı Yusuf Caf ile Tera Holding çalışanları Ayşegül Kaya, Evren Uçar, Okan Uzunoğlu, Cem Gürkan Alpay, Duygu Kuşçu ve Hüseyin Emre Sezer'in İstanbul Emniyet Müdürlüğü Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğündeki işlemleri tamamlandı.

Emniyetteki süreçleri sona eren şüpheliler, sağlık kontrollerinden geçirildikten sonra Çağlayan'da bulunan İstanbul Adliyesi'ne götürüldü. Şüphelilerin savcılıkta verecekleri ifadelerin alınmasına başlanması bekleniyor.

Soruşturma kapsamında mali veriler talep edildi

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 17 Eylül'de MASAK'a gönderilen müzekkereyle Pusula Finans Holding AŞ, Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ, Hedef Holding AŞ ve Bulls Yatırım Menkul Değerler AŞ ile bu şirketlere bağlı alt şirketlerin yöneticilerine ilişkin mali bilgilerin temin edilmesi istendi.

Müzekkerede ayrıca şirketlerde görev yapan tüm yöneticilerin açık kimlik bilgilerinin belirlenmesi talep edildi. Yöneticilerin 2024 yılından bugüne kadar yurt dışına yaptığı para ve kripto varlık transferleri ile tüm para giriş ve çıkışlarına ilişkin ham verilerin de Başsavcılığa iletilmesi istendi.

Soruşturmada daha önce tutuklamalar yapılmıştı

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Terörizmin Finansmanı ve Aklama Suçları Soruşturma Bürosunun yürüttüğü soruşturma kapsamında Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen, Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Üyesi Emre Alkin, Tera Yatırım Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi Kerem Alkin ve Tera Portföy Genel Müdürü Alper Öztürk tutuklanmıştı.

Soruşturma kapsamında ayrıca Pusula Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Turhan, Pusula Portföy Yönetimi AŞ Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız, Namık Kemal Gökalp, Altunç Kumova ve İbrahim Bekçi hakkında da tutuklama kararı verilmişti.

Daha önce gözaltına alınan Enver Çevik ile Kemal Akkaya ise savcılıkta verdikleri ifadelerin ardından serbest bırakılmıştı.

Adliyeye sevk edilen bazı şüpheliler tutuklandı

Soruşturma çerçevesinde gözaltına alınan Doğa Sigorta Yönetim Kurulu Başkanı Nihat Kırmızı ile Tera Yatırım Yönetim Kurulu üyeleri Bülent Uygun ve Abdulkadir Özkan da işlemlerinin ardından adliyeye sevk edilmişti. Bu kişiler hakkında tutuklama kararı verilmişti.

Adliyeye gönderilen şüpheliler arasında bulunan Furkan Baki, Murat Keçeci, Ramazan Erbey, İlhan Aygül, Salih Can Bülbül, Selçuk Kahya, Uğur Akkafa, Samet Çetinel, Celal Yarız, İsmail Ege, Mehmet Yıldırım, Lütfi Çetinel, Berkan Gülen ve Mehmet Erbey'in tutuklanmasına karar verilmişti.

Aynı süreçte 3 şüpheli hakkında adli kontrol tedbiri uygulanması kararlaştırılmıştı.

Tutuklu şüpheli sayısı 51'e yükselmişti

Soruşturmanın önceki aşamalarında Çağlayan'daki İstanbul Adliyesi'ne sevk edilen 19 şüphelinin tamamı hakkında tutuklama kararı verilmiş, 2 şüpheli ise adli kontrol şartıyla serbest bırakılmıştı.

Devam eden soruşturma kapsamında daha sonra 8 kişi gözaltına alınmış ve bu kişilerden 6'sı hakkında tutuklama kararı verilmişti.

Bu kararların ardından soruşturma kapsamında tutuklanan şüphelilerin toplam sayısı 51'e ulaşmıştı.

yeni gözaltı kararları verildi

Tera Portföy CEO'su Emir Münir Sarpyener hakkında da işlem yapılırken, Tera Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Erdin Özel için yakalama kararı çıkarılmıştı. Özel de daha sonra gözaltına alınmıştı.

Soruşturmanın devam eden aşamalarında gerçekleştirilen işlemler kapsamında 7 şüpheli daha gözaltına alınmıştı.

Öte yandan sermaye piyasasında gerçekleştirilen işlemlere yönelik soruşturmalar kapsamında 45 firma ile 19 fonun üzerindeki mal varlığı tedbirlerinin kaldırıldığı bildirilmişti.

BEŞİKTAŞ’TA SEMİH KILIÇSOY VE MUSTAFA HEKİMOĞLU GELİŞMESİ

Cagliari’nin satın alma opsiyonunu kullanmamasının ardından Beşiktaş’a dönen Semih Kılıçsoy, sezonun başlangıcında bazı karşılaşmalarda görev aldı. Genç oyuncu, Avrupa kupalarında Hradec Kralove karşısında galibiyet golünü kaydederken Süper Lig’de de Eyüpspor karşılaşmasına ilk 11’de başladı.

Ancak ilerleyen haftalarda Semih Kılıçsoy’un forma süresi azaldı. Dusan Vlahovic’in hücum hattına katılmasının ardından genç futbolcunun rekabette geriye düştüğü ve bazı maçların kadrosuna alınmadığı belirtildi.

ITALIANO SEMİH KILIÇSOY İÇİN ÖZEL PROGRAM HAZIRLADI

Semih Kılıçsoy konusunda doğrudan ayrılık kararından ziyade farklı bir planın gündemde olduğu aktarıldı. Vincenzo Italiano’nun milli takım arasında genç futbolcuyla özel olarak ilgilenmeyi ve oyuncuyu yeniden takım içindeki rekabete dahil etmeyi planladığı ifade edildi.

Teknik heyetin Semih’in fiziksel durumunu ve performansını yakından takip edeceği, geleceğine ilişkin kararın ilerleyen süreçteki performansına göre şekillenebileceği kaydedildi.

MUSTAFA HEKİMOĞLU İÇİN KİRALIK FORMÜLÜ

Beşiktaş’ta ayrılığa daha yakın görünen isim ise Mustafa Hekimoğlu. Yaz transfer döneminde Samsunspor’a gitmesi gündeme gelen genç santrforun transferi gerçekleşmezken, oyuncu sezonun ilk bölümünde oldukça sınırlı süre alabildi.

Mustafa Hekimoğlu’nun şu ana kadar yalnızca kısa sürelerle sahaya çıkabilmesi nedeniyle düzenli forma giyebileceği bir takıma gönderilmesi seçeneği gündeme geldi. Genç oyuncunun ocak ayındaki ara transfer döneminde kiralık olarak ayrılmasının planlandığı öne sürüldü.

BEŞİKTAŞ’TA HÜCUM HATTINDA REKABET ARTTI

Beşiktaş’ın sezon başında gerçekleştirdiği transferlerin ardından özellikle hücum hattında forma rekabeti yükseldi. Dusan Vlahovic başta olmak üzere yeni isimlerin kadroya katılması, genç forvetlerin süre bulmasını zorlaştırdı.

Italiano’nun mevcut kadroda performans ve taktik uyumu ön planda tuttuğu, ara transfer dönemine kadar oyuncuların durumunu yakından takip edeceği belirtiliyor.

BEŞİKTAŞ’TA AYRILIK KARARI NE ZAMAN NETLEŞECEK?

Beşiktaş’ta Semih Kılıçsoy ve Mustafa Hekimoğlu’nun geleceği ara transfer döneminin önemli gündem maddelerinden biri olmaya aday. Mevcut bilgilere göre Mustafa Hekimoğlu için kiralık ayrılık ihtimali daha güçlü görünürken, Semih Kılıçsoy konusunda Italiano’nun oyuncuyu yeniden kazanmayı amaçlayan bir çalışma yürüttüğü belirtiliyor.

Bu nedenle iki futbolcunun da kesin olarak Beşiktaş’tan ayrılacağı yönünde henüz resmi bir açıklama bulunmuyor. Nihai kararın ocak ayındaki transfer dönemi öncesinde teknik heyet ile yönetimin yapacağı değerlendirmelerin ardından netleşmesi bekleniyor.

Enerji sektörü kaynakları, son çeyrekte konut aboneleri için zam beklenmediğini ve mevcut sübvansiyonların korunacağını ifade ederken, elektrikte kademeli tarife sınırının (son kaynak tedarik tarifesi limiti) 2027 yılı için aşağı çekilmesinin gündemde olduğunu aktardı.

Konutta zam beklenmiyor: Enflasyon hedefi belirleyici

Türkiye'de elektrik tarifeleri Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından üçer aylık dönemler halinde Resmî Gazete’de, doğal gaz tarifeleri ise BOTAŞ tarafından aylık olarak internet sitesi üzerinden ilan ediliyor.

Ekonomi yönetiminin 2023 yılının ikinci yarısından itibaren benimsediği dezenflasyon süreci kapsamında temel enerji kalemlerindeki fiyat ayarlamaları sıkı kontrol altında tutuluyor. Enerji yönetimi maliyet baskılarına işaret etse de ANKA Haber Ajansı’na konuşan sektör temsilcileri, 1 Ekim’den geçerli yılın son çeyreğinde konut aboneleri için tarife artışı öngörmediklerini vurguladı:

"Son dakikada büyük bir sürpriz yaşanmazsa son çeyreğe de mevcut tarifelerle girilecek gibi görünüyor. Enflasyon hedeflerini bozmamak adına konut tarafında fiyatların sabit tutulması ağırlık kazanmış durumda."

2027 için sübvansiyon limiti 3 bin kilovatsaate düşebilir

Sektör kulislerinde konuşulan en önemli başlıklardan biri ise konut elektrik faturalarındaki devlet sübvansiyonu tavanı oldu. Mevcut durumda konut aboneleri için yıllık sübvansiyonlu tüketim sınırı 4 bin kilovatsaat seviyesinde bulunuyor.

Bu limitin aşılması halinde aboneler maliyet bazlı gerçek tarifeden faturalandırılıyor. Kaynaklar, sınırın 2027 yılı için 3 bin kilovatsaate düşürülmesinin planlandığını ve konuya dair ilke kararının geçen yıl olduğu gibi bu yılın ekim ayında Resmi Gazete'de yayımlanabileceğini belirtti.

Düzenlemenin vatandaşa yansımasını değerlendiren Eski TEDAŞ Genel Müdür Vekili Osman Nuri Doğan, yıllık sınırın 3 bin kilovatsaate indirilmesi halinde, aylık faturası ortalama 780 TL’ye kadar gelen konut abonelerinin devlet sübvansiyonundan yararlanmaya kesintisiz devam edeceğini kaydetti.

Sanayi ve santral tarifelerinde artış ihtimali zayıf

BOTAŞ’ın uluslararası piyasalardan doğal gaz alım maliyetlerinin artması nedeniyle enerji çevrelerinde sanayi ve elektrik üretim santrallerine yönelik gaz tarifelerinde sınırlı bir artış ihtimali tartışılıyor.

Halen sanayi kuruluşları ve santraller için bin metreküp doğal gaz satış fiyatının 18 bin TL olduğunu hatırlatan kaynaklar, bu grupta bir miktar fiyat artışının konuşulduğunu ancak enflasyonist baskı yaratmamak adına bunun da düşük bir olasılık olarak değerlendirildiğini ifade etti.

EPDK ve BOTAŞ’ın 1 Ekim Çarşamba gününden itibaren geçerli olacak resmî tarifeleri birkaç gün içinde kamuoyuna açıklaması bekleniyor.

İstanbul'da trafik yoğunluğu yüzde 72'ye ulaştı

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Cep Trafik Haritası verilerine göre, kent genelindeki trafik yoğunluğu sabah saatlerinde yüzde 72 olarak ölçüldü. Anadolu Yakası'nda yoğunluk yüzde 89'a çıkarken, Avrupa Yakası'ndaki trafik yoğunluğu yüzde 58 seviyesinde kaydedildi.

Yağışın etkili olduğu sabah saatlerinde ana ulaşım güzergahlarında araçların ilerleme hızının düşmesiyle birlikte çeşitli noktalarda trafik yoğunluğu oluştu.

Anadolu Yakası'nda trafik hangi bölgelerde yoğun?

Anadolu Yakası'nda D-100 kara yolundaki trafik yoğunluğu Tuzla'dan başlayarak Avrasya Tüneli girişine kadar uzandı. TEM Otoyolu'nda ise Sultanbeyli'de başlayan yoğunluğun 15 Temmuz Şehitler Köprüsü'ne kadar devam ettiği görüldü.

TEM Otoyolu'nda Fatih Sultan Mehmet Köprüsü yönünde de araçların ağır seyrettiği bildirildi. Şile Otoyolu'nda ise Altunizade ile Ümraniye arasındaki güzergah üzerinde trafik yoğunluğu yaşandı.

Avrupa Yakası'nda ana arterlerde trafik ağır ilerliyor

Avrupa Yakası'nda D-100 kara yolunun Haliç Köprüsü, Halıcıoğlu, Edirnekapı ve Cevizlibağ çevresinde trafik yoğunluğu oluştu. Mecidiyeköy'de ise yağışın etkisiyle araç trafiğinin iki yönde de yoğunlaştığı görüldü.

TEM Otoyolu'nun Bahçeşehir, Saadetdere ve Beylikdüzü kesimlerinde de araçların ağır ilerlediği aktarıldı.

Toplu taşımada yolcu yoğunluğu oluştu

İstanbul'da karayollarındaki trafik yoğunluğunun yanı sıra toplu taşıma duraklarında da sabah saatlerinde kalabalık görüldü. Tramvay, metro, otobüs ve metrobüs duraklarında yolcuların yoğunluk oluşturduğu belirtildi.

Zincirlikuyu, Cevizlibağ, Uzunçayır ve Altunizade gibi aktarma merkezlerinde vatandaşların araçlara binebilmek için sıra beklediği görüldü.

Maçka-Taşkışla teleferik hattında seferler durduruldu

Metro İstanbul'un sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, hava koşulları nedeniyle TF1 Maçka-Taşkışla Teleferik Hattı'ndaki seferlerin gerçekleştirilemediği bildirildi.

Açıklamada, "Hava muhalefeti nedeniyle TF1 Maçka-Taşkışla Teleferik Hattı'nda seferler yapılamamaktadır." ifadesi kullanıldı.

İstanbul'da sabah saatlerinde ölçülen trafik yoğunluğu kent genelinde yüzde 72'ye ulaşırken, Anadolu Yakası'nda yüzde 89, Avrupa Yakası'nda ise yüzde 58 olarak kaydedildi.

Adliye meydanında toplanan kalabalık, "Deniz Göktaş yalnız değildir", "Faşizme karşı omuz omuza" ve "Deniz'e, mizaha, sanata özgürlük" sloganları attı.

"Sahne suç mahalline, şaka delile dönüştürüldü"

87 gündür cezaevinde bulunan ve hakkında 12 yıla kadar hapis cezası talep edilen komedyen için hazırlanan ortak basın metninde, yargılama sürecinin hukuki değil siyasi bir gözdağı niteliği taşıdığı savunuldu:

"Bugün Çağlayan Adliyesi önünde 87 gündür tutuklu olan komedyen Deniz Göktaş için bir aradayız. Bu ülkede gülmenin, güldürmenin ve iktidarı eleştirmenin suç sayılmasına itiraz etmek için buradayız. Deniz Göktaş’ın tek suçu 'Ölü Deniz' adlı gösterisinde sözünü sakınmadan duygularımıza tercüman olmak ve bunu yaparken milyonları güldürmek oldu. Gösteri yayınlandığı ilk hafta milyonlarca kez izlendi. Önce iktidar çevreleri tarafından hedef gösterildi, ardından toplu şikâyet dilekçeleri delil sayılarak hakkında soruşturma açıldı. Yurt dışı dönüşünde havalimanında gözaltına alındı, ters kelepçeyle götürüldü ve ertesi gün tutuklandı. Bugün 'kuyu tipi' diye bilinen yüksek güvenlikli cezaevinde tecrit koşullarında tutuluyor. İddianame tutuklandıktan ancak 63 gün sonra yazılabildi. Hakkında tahliye kararı verilmesine rağmen müzekkere dahi yazılmadan yeni bir suçlamayla yeniden tutuklandı ve avukatlarına haber dahi verilmedi. Sahne suç mahalline, şaka delile, kahkaha tehdide dönüştürüldü. Ortada bir yargılama değil, tüm topluma gözdağı vermek için sahnelenen bir ceza süreci var."

"Mizah toplumun aynasıdır, o aynayı kırmaya çalışanlar gördüklerinden korkanlardır"

Basın açıklamasında Göktaş’ın tutuklanmasının münferit bir vaka olmadığı, basın, ifade ve sanat özgürlüğüne yönelik genel baskı ortamının bir parçası olduğu ifade edildi:

"Biliyoruz ki Deniz Göktaş’ın tutuklanması tekil bir olay değildir. Gazetecileri susturan, sanatçıyı sahneden indiren, sosyal medyada tek bir paylaşımı bile suç sayarak hesaplara erişim engelleri getiren aynı baskı düzeninin eli mizaha da ulaşmış durumdadır. Ters kelepçeyle, tecritle ve ağır ceza istemleriyle örülen bu süreç yalnızca bir kişiyi cezalandırmak için değil; itiraz eden, düşünen herkesi korkutmak için yürütülüyor. Oysa mizah toplumun aynasıdır ve o aynayı kırmaya çalışanlar orada gördüklerinden korkanlardır."

"Deniz Göktaş derhal serbest bırakılmalıdır"

Açıklamanın son bölümünde sanatın ve eleştiri hakkının yargı baskısıyla engellenemeyeceği vurgulanarak derhal beraat ve tahliye çağrısı yapıldı:

"Deniz Göktaş derhal serbest bırakılmalı, hakkındaki tüm suçlamalar düşürülmelidir. Düşünce, ifade ve sanat özgürlüğü pazarlık konusu değildir. Bir komedyeni cezaevinde tutarak halkı susturabileceğini sananlar yanılıyor. Yarın her sahnede, her meydanda gülmeye, konuşmaya, itiraz etmeye ve eleştirmeye devam edeceğiz. Mizahın ve sanatın gücüne baskı ve sansürle pranga vurulamaz."

Gözlerin çevrildiği Çağlayan Adliyesi'nde Deniz Göktaş'ın yargılandığı davanın ilk duruşması görülmeye başlandı.

Apple patent davasında tazminat kararı

Davanın merkezinde, iPhone ve Apple Watch gibi Apple ürünlerinde titreşimli bildirimlerin kullanılmasını sağlayan "Taptic Engine" adı verilen dokunsal motor mekanizması yer aldı. Taction Technology, Apple'ın söz konusu mekanizmada kendisine ait teknolojiyi izinsiz kullandığı iddiasıyla dava açtı.

San Diego Federal Mahkemesi'nde görülen davada jüri, Taction Technology'nin söz konusu iki patentinde yer alan üç unsurun Apple tarafından ihlal edildiği sonucuna vardı. Kararın ardından Apple'ın Taction firmasına yaklaşık 5,72 milyar dolar tazminat ödemesine karar verildi.

Apple karara itiraz edeceğini açıkladı

Apple, mahkemenin verdiği karara katılmadığını ve hukuki yolları kullanarak itiraz edeceğini bildirdi. Şirket, Taction Technology'ye ait herhangi bir teknolojiyi kullanmadığını savundu.

Dava kapsamında Apple'ın söz konusu patentleri ihlal ettiği yönündeki jüri kararına karşı şirketin temyiz sürecini başlatması bekleniyor. Apple, savunmasında Taction firmasının teknolojisinin kullanılmadığını ifade etti.

Apple'ın patent ihlalinin kasıtlı olmadığı belirtildi

Davaya ilişkin kararda jüri heyeti, Apple'ın patent ihlalini bilinçli ya da kasıtlı şekilde gerçekleştirmediği kanaatine vardı. Böylece ihlalin kasıtlı olmadığı yönündeki değerlendirme kararın tazminat boyutunda da önem taşıdı.

ABD patent hukukunda ihlalin kasıtlı ve kötü niyetli olduğunun tespit edilmesi durumunda uygulanabilecek yaptırımlar kapsamında cezai tazminatın hakim tarafından üç kata kadar artırılabilmesi öngörülüyor.

Tazminat tutarı yaklaşık 17 milyar dolara çıkabilirdi

Apple'ın patent ihlalinin kasıtlı ve kötü niyetli olduğu yönünde bir karar verilmesi halinde mevcut tazminat tutarı üç kata kadar artırılabilecekti. Bu durumda şirketin ödemek zorunda kalabileceği toplam miktarın yaklaşık 17 milyar dolara ulaşması söz konusu olabilecekti.

Jürinin ihlali kasıtsız olarak değerlendirmesi nedeniyle bu yönde bir artırım uygulanmadı. Kararın ardından Apple'ın temyiz sürecinde söz konusu değerlendirmeyi de savunmasında kullanacağı belirtildi.

Apple'ın itiraz süreci takip edilecek

Apple'ın karara itiraz edeceğini açıklamasıyla birlikte davanın sonraki hukuki aşaması da gündeme geldi. Dava sürecinde şirket, Taction Technology'ye ait herhangi bir teknolojiyi kullanmadığını savunurken, jüri ise iki patentteki toplam üç unsurun ihlal edildiğine hükmetti.

Böylece Apple hakkında yaklaşık 5,72 milyar dolarlık tazminat kararı verilmiş oldu. Şirketin karara yönelik hukuki itirazının ardından davanın sonraki aşamaları izlenecek.

Şüphelilerin kullandığı sistem 5 aylık takiple ortaya çıkarıldı

Yaklaşık 5 ay boyunca sürdürülen fiziki ve teknik takipte, şüphelilerin "SET koleksiyonu" adını verdikleri bir sistem kullandıkları tespit edildi. Bu sistem kapsamında kiralık banka hesapları, GSM hatları, kripto hesaplar ve mobil bankacılık bilgilerinin komisyon karşılığında örgüte sağlandığı belirlendi.

Jandarma ekiplerinin çalışmaları sonucunda örgüt elebaşı H.B.U. ile yöneticiler A.O, B.T, B.Y, U.T, M.S.T, F.K, Ö.Ö, B.Ö, Y.A, Y.E.A, S.A. ve E.T'nin de aralarında bulunduğu toplam 27 şüphelinin kimliği tespit edildi.

6 ilde eş zamanlı operasyon düzenlendi

Yasa dışı bahis, suç işlemek amacıyla örgüt kurma ve suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama suçları kapsamında 6 ilde operasyon gerçekleştirildi. Operasyonlarda 25 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı.

Jandarmadaki işlemleri tamamlanan şüpheliler adliyeye gönderildi. Şüphelilerden 12'si çıkarıldıkları sulh ceza hakimliğince tutuklanırken, 13 kişi hakkında adli kontrol şartıyla serbest bırakılma kararı verildi.

Firari durumdaki 2 şüphelinin yakalanmasına yönelik çalışmaların devam ettiği bildirildi.

Dijital materyallere ve 2 şirketin mal varlığına el konuldu

Operasyon kapsamında çok sayıda dijital materyal ele geçirilirken, 2 şirketin mal varlığına da el konuldu.

Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından hazırlanan raporda ise şüphelilere ait banka hesaplarında 2 milyar 250 milyon liralık işlem hacmi bulunduğu ortaya konuldu. Raporda ayrıca suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerinin soğuk cüzdanlar ve paravan şirketler kullanılarak aklandığının tespit edildiği belirtildi.

Dünyanın dört bir yanından sinemacıları buluşturan organizasyona 108 ülkeden toplam 828 film başvurdu. Ön jüri incelemesinin ardından finale kalmayı başaran 12 yapım arasından dereceye giren yönetmenler, ödüllerini ve festivalin simgesi olan situla anı heykelciklerini teslim aldı.

Yıldızkaya: "Tarihi mirası gelecek kuşaklara aktaracağız"

Törende konuşan Polatlı Belediye Başkanı Mürsel Yıldızkaya, 2023 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne kabul edilen Gordion’un küresel bir değer taşıdığına işaret ederek, "Gordion, tüm insanlığın ortak hafızasıdır. Bu tarihî mirası koruyup gelecek nesillere aktarma sorumluluğuyla festivalimizi gelenekselleştirerek her yıl düzenlemeyi sürdüreceğiz" dedi.

Gordion Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Kadim Koç ise festivalin tarih, sanat ve belgesel sinemayı ortak bir paydada buluşturduğunu vurgulayarak, antik kentin kültürel ve evrensel değerlerini dünyaya tanıtmayı hedeflediklerini belirtti. Türkiye Haber Kameramanları Derneği Başkanı Zihni Oğuz Akın da yarışmaya katılan filmlerin sanatsal niteliğine dikkat çekerek tüm yapımları başarılı bulduğunu kaydetti.

Ödül dağıtımı öncesinde sahne alan Ankara Türk Dünyası Müzik ve Dans Topluluğu ise davetlilere özel bir konser dinletisi sundu.

3. Uluslararası Gordion Arkeofilm Festivali’nde Ödül Kazananlar

Gecede farklı kategorilerde dereceye giren filmler ve yönetmenleri şu şekilde belirlendi:

Profesyonel Kategori

• En İyi Film Ödülü: "Siyah Kalem" – Yönetmen: Selin Aktaş

• Jüri Özel Ödülü: "Bilgeye Yolculuk Endülüs" – Yönetmen: Sedat Benek

• Jüri Özel Ödülü: "Porajmos" – Yönetmen: Dagmara Drzazga

Öğrenci Filmleri Kategorisi

• En İyi Öğrenci Filmi Ödülü: "Kirkit" – Yönetmen: Mert Solak

• Jüri Özel Ödülü: "Kintsugi Sanatı" – Yönetmen: Sevinç Aydoğan

• Jüri Özel Ödülü: "Karanlıktan Günışığına" – Yönetmen: Esad Can Öner

Ankara'da Zaman Kısa Film Yarışması

• En İyi Film Ödülü: "Son Yuva" – Yönetmen: Hasan Hüseyin Alkan

• Jüri Özel Ödülü: "Dumanı Üstünde Bir Miras" – Yönetmen: Sinem Ayoğlu

• Jüri Özel Ödülü: "Zamanın Tanığı; Ankara Garı" – Yönetmen: Deniz Boran Uslu

Vakıf Özel Ödülü

• Yönetmen Ernes Sarykhalilov

2026'nın son aylarına girerken zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda yıl sonu maaşları tek tek hesaplandı. İşte en güncel zam tablosu ve meslek meslek maaş durumu...

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Eylül ayının son günlerinde bankaların emekli müşterilere yönelik promosyon kampanyaları yakından takip ediliyor. ING, Akbank, İş Bankası, QNB, Vakıf Katılım, Garanti BBVA ve kamu bankalarının açıkladığı fırsatlarda maaş miktarına göre farklı ödeme seçenekleri bulunuyor. Bazı kampanyalarda doğrudan nakit promosyonun yanı sıra kart harcaması, otomatik ödeme talimatı ve çeşitli bankacılık ürünlerinin kullanılması karşılığında ek avantajlar da sunuluyor. İşte Eylül 2026 itibarıyla bankaların açıkladığı emekli promosyonları...

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!