Patlamada yaşanan can kayıplarından dolayı üzüntüsünü dile getiren Zelenskiy, hayatını kaybedenlerin ailelerine, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a ve Türkiye halkına taziyelerini iletti.

Zelenskiy, paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

“Türkiye'deki bir demir çelik fabrikasında can kayıplarına ve yaralanmalara yol açan son derece üzücü bir facia yaşandı. Kaybedilen her can geride derin bir acı bırakıyor.”

Hayatını kaybedenlerin yakınlarının acısını paylaştığını belirten Zelenskiy, açıklamasında yaralılara yönelik temennisini de dile getirerek şu ifadeleri kullandı:

“Sevdiklerini kaybedenlere, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a ve tüm Türkiye halkına başsağlığı dileklerimizi iletiyorum. Yaralanan herkesin de bir an önce sağlığına kavuşmasını diliyoruz.”

"İzmir Aliağa'daki demir çelik tesisinde hayatını kaybeden 17 işçi kardeşimize Allah'tan rahmet, yakınlarına başsağlığı, yaralılarımıza acil şifalar diliyorum. İşçi ölümleri kader değildir. Kazanın nedenleri eksiksiz ortaya çıkarılmalı, ihmali ve kusuru olan kim varsa hesap vermelidir. Hepimizin başı sağolsun."

Yumaklı, "Bilim ve teknolojideki gelişmeler, iklim değişikliklerini daha iyi öngörebilmek ve kaynaklarımızı daha etkin bir şekilde kullanabilmek için bize önemli fırsatlar sunmaktadır. Ancak elbette asıl hedefimiz, bu bilgi ve teknolojilerin sahaya ulaştırılması ve özellikle çiftçilerimizin değişen iklim koşullarına karşı dayanıklılığının güçlendirilmesidir" diye konuştu.

Yumaklı, su, tarım ve gıda güvenliği alanındaki ortak sınamaların, güçlü uluslararası işbirliğini her zamankinden daha önemli kıldığını anlatarak, Türkiye olarak bilgi ve tecrübeleri paylaşmaya, ortaklıkları güçlendirmeye ve daha dirençli, sürdürülebilir ve güvenli gıda sistemleri için ortak çözümlere katkı sunmaya hazır olduklarını bildirdi.

Görüşmede enerji güvenliği, petrol üretimi, bütçe paylaşımı ve Bağdat ile Erbil arasındaki mali anlaşmazlıkların çözümü değerlendirildi.

KHOR MOR DOĞAL GAZ SAHASINA YÖNELİK SALDIRI KINANDI

Barzani, görüşmede bir önceki gece Khor Mor doğal gaz sahasına düzenlenen saldırının ele alındığını ve saldırıyı güçlü biçimde kınadıklarını belirtti.

Kürdistan Bölgesi'nin ekonomik ve enerji altyapısını hedef alan saldırıların sona erdirilmesi gerektiği konusunda görüş birliğine vardıklarını ifade eden Barzani, bölgedeki enerji tesislerinin güvenliğinin önemine dikkat çekti.

IRAK'TA PETROL ÜRETİMİNİN ARTIRILMASI GÖRÜŞÜLDÜ

Irak Başbakanı Al-Zaidi'nin önümüzdeki yıllarda petrol üretimini artırmaya yönelik planlarını paylaştığını belirten Barzani, üretim artışının ülke ekonomisine olumlu katkı sağlayacağının değerlendirildiğini aktardı.

Barzani, Al-Zaidi'nin petrol üretimindeki artışın Irak'ın ekonomik büyümesine ve kalkınmasına olumlu etki yapacağını vurguladığını bildirdi.

"2027 BÜTÇESİNDE KÜRDİSTAN BÖLGESİ'NE ADİL PAY AYRILMALI"

Görüşmenin önemli gündem maddelerinden birinin IKBY'nin anayasal hakları ve mali alacakları olduğunu belirten Barzani, 2027 federal bütçesinde bölgeye ayrılacak payın adil olması gerektiğini söyledi.

Barzani, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Kürdistan Bölgesi'nin anayasal hakları ve mali alacakları konusunda da görüş alışverişinde bulunduk. Irak Anayasası, ülkenin federal yapısı ve Kürdistan Bölgesi'nin anayasal statüsü doğrultusunda, 2027 federal bütçesinde Kürdistan Bölgesi'ne adil bir pay ayrılmasının önemini vurguladım.”

KAMU ÇALIŞANLARININ MAAŞLARI VE PETROL YASASI MASAYA YATIRILDI

Barzani, görüşmede Kürdistan Bölgesi'ndeki kamu çalışanlarının maaşları, petrol sahalarının yönetimi, petrol ve petrol dışı gelirlerin paylaşımı ile Petrol ve Gaz Yasası'nın da ele alındığını belirtti.

Ayrıca 2027 federal bütçesinin hazırlanması ve IKBY'nin bütçeden alacağı pay konusunda değerlendirmeler yapıldığını ifade etti.

"SORUNLARIN ÇÖZÜMÜ İÇİN DİYALOG VE İŞ BİRLİĞİ SÜRMELİ"

Bağdat ile Erbil arasında çözüm bekleyen konuların diyalog yoluyla ele alınması gerektiğini belirten Barzani, açıklamasını şu ifadelerle tamamladı:

“Çözüm bekleyen sorunların Irak'ın bütün kesimlerinin çıkarlarına hizmet edecek şekilde giderilmesi için sürekli koordinasyon, iş birliği, diyalog ve karşılıklı anlayışın önemini vurguladık.”

Memişoğlu, "Sağlıkta adalet, insanın en çaresiz anında da hakkını korumayı gerektirir. Gazze'de bir çocuğun temiz suya, doğum yapacak bir annenin güvenli bir hastaneye, bir yaralının ilaca ve tedaviye erişmesi için hepimize görev düşüyor. Sağlık çalışanlarının korunması ve hastalarına güvenle ulaşabilmesi de uluslararası toplumun ortak sorumluluğudur" ifadesini kullandı.

Memişoğlu, iklim krizinin insanı etkilemeye, gelecekle ilgili riskleri artırmaya başladığını belirterek şunları söyledi:

"Eğer sıcaklıkları normalize edemezseniz dünyaya bir şey olmaz ama insanoğlu ve canlılar yok olur. Bir bölgedeki mikroorganizma başka bölgede oluşmaya başlar. O bölgedeki insanoğlu zarar görür. Veya sel olur, sular kirlenir, 1800'lü yıllarda yaşadığımız salgın hastalıklar yeniden gelmeye başlar. İnsanoğlu, iklim krizinin ne olacağını sağlıkçılar kadar bilemiyor. Onun için biz sağlıkçıların gördüklerimizi, yaşadıklarımızı insanlara anlatmamız gerekir. İklimi, insanlık için canlılar için yaşayan organizmalar için düzeltmeye çalışıyoruz. İnsanoğlu, zekasını kullanarak tehlikeyi gördüğü için aslında iklim krizini düzeltmeye çalışıyor. Yoksa dinozorlar gibi yok oluruz. Onun için bu krizin geldiğini insanlara hissettirmemiz lazım. Herkesin sağlıklı yaşam hakkı var. İnsanlar, masum çocuklar katlediliyor dünyada, bunların farkında olmamız lazım."

ABD basınındaki ve sosyal medyadaki görüntülere göre Beyaz Saray'ın karşısındaki Lafayette Meydan Parkı'nın kuzeyinde bir araç kaldırıma çıkarak tabelaya çarptı.

Araçtan inen sürücü, çevresini saran güvenlik güçleriyle yaşanan arbedenin ardından gözaltına alındı.

Gizli Servis çalışanları, yakınlarda bulunan Beyaz Saray basın mensuplarına binaya girmeleri talimatı verdi.

Gizli Servis tarafından yapılan açıklamada, "Yerel saatle 10.00 sıralarında bir araç Lafayette Parkı'nı çevreleyen kaldırıma çarptı. Sürücü, güvenlik güçlerine mukavemet göstermiş ancak kısa sürede gözaltına alınmıştır. Aynı dakikalarda ikinci bir kişi de Lafayette Parkı'nın kuzeybatı köşesindeki güvenlik barikatını aşmıştır. Bu şüpheli de ekiplerce kısa sürede yakalanmıştır" denildi.

İmamoğlu, şunları kaydetti:

"Biz İstanbul’da, 2019 yılından itibaren, Yeşil İstanbul vizyonumuzla, şehrimizin iklim mücadelesinde dünyanın öncü kentlerinden biri olması için çalıştık. 2050 karbon nötr hedefiyle başladığımız yolculukta, sera gazı emisyonlarını 2030 yılına kadar yüzde 52,2 azaltmayı hedefleyen İstanbul İklim Değişikliği Eylem Planımızı hazırladık. ⁠Raylı sistem yatırımlarımızı hızlandırdık. 13 milyon metrekare yeşil alanı İstanbul’a kazandırdık. Atıktan enerji üreten tesislerimizi hizmete açtık. Uluslararası ortaklarımızla 52 somut eylem içeren İstanbul Yeşil Şehir Eylem Planı’nı hazırladık.

COP31’den beklentimiz açık: Daha iddialı ve ölçülebilir emisyon azaltım hedefleri, temiz enerjiye adil geçiş, güçlü iklim finansmanı, yerel yönetimlerin küresel karar alma süreçlerine etkin katılımı. Unutmayalım: İklim adaleti, sosyal adaletin ayrılmaz bir parçasıdır. Yeşil dönüşüm kimseyi geride bırakmamalı; herkes için daha sağlıklı, güvenli ve müreffeh bir yaşam sağlamalıdır. Türkiye’nin ev sahipliğindeki COP31’in, dünyanın ortak geleceği için somut kararların alındığı, dayanışmanın güçlendiği bir dönüm noktası olmasını diliyorum."

Aliağa Cumhuriyet Başsavcılığının talebi üzerine Aliağa Sulh Ceza Hakimliği tarafından verilen kararda, soruşturma tamamlanıncaya kadar olayla ilgili haber, röportaj, eleştiri ve yorum içeren tüm yayınların yasaklanmasına hükmedildi.

Kararın gerekçesinde, olayla ilgili yapılan bazı paylaşımların kamuoyunun yanlış bilgilendirilmesine yol açtığı ve soruşturmanın sağlıklı yürütülmesini engellediği ifade edildi.

Yayın yasağı kararının, 5187 sayılı Basın Kanunu'nun 3'üncü maddesinin ikinci fıkrası kapsamında alındığı belirtildi.

Ne olmuştu?

İzmir'in Aliağa ilçesindeki HABAŞ'a ait karbondioksit dolum tesisinde meydana gelen patlamada 16 kişi hayatını kaybetmiş, 2'si ağır olmak üzere 13 kişi yaralanmıştı. Patlamada yaşanan can kaybı ve yaralanmalara ilişkin açıklamayı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan yapmıştı.

Olayla ilgili yürütülen soruşturma kapsamında 5 kişi gözaltına alınmıştı.

Patlamanın nedeni tavan vincinin düşmesi olabilir

Valiliğin açıklamasında, patlamanın sıvı çelik döküm işlemi sırasında meydana geldiği belirtildi.

İlk değerlendirmelere göre tavan vincinin koparak ark ocağına düşmesinin patlamaya neden olduğuüzerinde duruluyor. Olayın tüm yönleriyle aydınlatılması için inceleme ve araştırmalar başlatıldı.

Çalışma Bakanlığı başmüfettiş görevlendirdi

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, fabrikada meydana gelen patlamaya ilişkin açıklama yaptı.

Işıkhan, olayın araştırılması amacıyla Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından başmüfettişgörevlendirildiğini bildirdi.

Akın Gürlek: 4 Cumhuriyet savcısı görevlendirildi

Adalet Bakanı Akın Gürlek de patlamaya ilişkin adli soruşturma başlatıldığını açıkladı.

Gürlek, Menemen Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından ivedilikle soruşturma başlatıldığını ve olayınaydınlatılması için 4 Cumhuriyet savcısının görevlendirildiğini belirtti.

Cumhuriyet savcıları ve bilirkişi heyetinin olay yerinde incelemelerini sürdürdüğünü kaydeden Gürlek, enkazaltında kalan işçilere ulaşılması için yürütülen arama kurtarma çalışmalarının da devam ettiğini bildirdi.

Hayatını kaybeden işçilerin yakınlarına başsağlığı, yaralılara acil şifa dileyen Gürlek, enkaz altındakiişçilerin sağ salim kurtarılmasını temenni etti.

Fabrika önüne cenaze aracı geldi

Öte yandan patlamanın yaşandığı HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nın önüne İzmir Büyükşehir Belediyesi'neait cenaze aracının geldiği görüldü.

Bölgede arama kurtarma çalışmaları sürerken, patlamanın kesin nedeni ve sorumluluklara ilişkinincelemelerin tamamlanması bekleniyor.

Erdoğan'dan açıklama

Erdoğan konuya ilişkin yaptığı açıklama şunları kaydetti:

"İzmir'deki patlamada 16 kardeşimiz hayatını kaybetti. 2'si ağır, 13 vatandaşımız yaralandı. Patlamayla ilgili soruşturma sürüyor. Kimlerin ihmali sorumluluğu olduğu ortaya çıkacaktır. Öncelikle hayatını kaybeden işçilerimize Cenab-ı Allah'tan rahmet niyaz ediyorum. Kederli ailelerine taziyelerimi sunuyorum. Kıymetli kardeşlerim, yaralı vatandaşlarımıza Rabbimden acil şifalar temenni ediyorum."

Hayatını kaybedenlerin sayısı 17'ye yükseldi

Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu, İzmir'deki patlamada yaralanan işçilerden birinin daha hayatını kaybettiğini açıkladı.

Bakan Memişoğlu sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı:

"İzmir’de bir demir çelik fabrikasında meydana gelen patlama ve ardından çıkan yangında, durumu ağır olan bir vatandaşımız daha maalesef hayatını kaybetmiştir.

Hayatını kaybeden vatandaşlarımıza Allah’tan rahmet, kederli ailelerine ve yakınlarına sabır ve başsağlığı diliyorum.

Yaşanan olaydan etkilenen tüm vatandaşlarımıza geçmiş olsun dileklerimi iletiyor, tedavileri devam eden vatandaşlarımıza acil şifalar diliyorum.

"Bu seçimin dürüst olduğuna gerçekten inanan var mı?" sorusunu yönelten Trump, ABD seçim sisteminde kullanılan elektronik makinelerin "seçmenden çok daha önemli" hale geldiğini kaydetti.

Trump, anketlerin "bu kadar yanılmış olamayacağını" ifade ettiği paylaşımında, "Erken oy kullanma sürecindeki bazı toplu girişler o kadar büyüktü ki, kaç kişi oy vermeye giderse gitsin, kazanmak imkansızdı." değerlendirmesinde bulundu.

Trump daha önceden seçimlerle ilgili neler demişti?

Donald Trump, Demokrat rakibi eski ABD Başkanı Joe Biden'a karşı yarışı kaybettiği 2020 seçimlerinde de elektronik oy makineleri ve erken oy kullanma süreçlerine yönelik eleştirilerde bulunmuştu.

Trump ve bazı Cumhuriyetçi destekçileri, özellikle Dominion Voting Systems gibi şirketlerce üretilen elektronik oylama altyapısının ve posta yoluyla ya da erken kullanılan oyların manipülasyona açık olduğunu 2020 sonrasında sıklıkla dile getirmişti.

Seçimlerde sistemik hile yapıldığı iddialarını yargıya taşıyan Trump ve kampanya ekibi onlarca dava açmış ancak ABD genelindeki hem muhafazakar hem de liberal yargıçlar, iddiaları destekleyecek somut kanıtlar sunulamadığı gerekçesiyle bu davaların neredeyse tamamını reddetmişti.

"Türkiye’deki milyarlık vurgun dosyalarında savcıların asla soru sormadığı hayalet bir kadro var. Can Holding soruşturmasında Kemal Can; Ciner Medya’dan Doğa Koleji’ne, Bilgi Üniversitesi’nden Türk Telekom pazarlığına kadar her şeyi 'devlet büyüklerimizin ve üst düzey yetkililerin yönlendirmesiyle yaptım' dedi. Savcı 'Kim bu devlet büyükleri' diye sormadı bile.

2,2 milyarlık fon vurgunundan tutuklanan Fatma Betül Sayan Kaya, 8 Nisan’da AKP protokolünde yanına oturttuğu ve aynı gün milyonluk hisse aldığı Tera Portföy Başkanı Erdin Özel için; 'Bana yardımcım yapılması için siyasiler tarafından önerilmiştir' dedi. Yine 'Kim o siyasiler?' sorusu yok.

Aynı fon vurgunundan tutuklanan AKP Mileltvekili Ertan Aydın ise Tera Yatırım Yönetim Kurulu’ndan ayrılışını; 'Bazı sıkıntıları görüp büyüklerimizle istişare ederek ayrılmıştım' diye açıkladı. Muhalefete gelince dedikodudan isim isim iddianame yazanlar, sıra 'hatırlı büyüklere ve siyasilere' gelince neden üç maymunu oynuyor; her taşın altından çıkan ama adı hiçbir tutanağa yazılamayanlar kim?"

Edinilen bilgiye göre Evlilik Güzeldir'in 9 Kasım Pazartesi günü yayınlanması planlanan yeni bölümü ekrana gelmeyecek. İzmir'in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda meydana gelen patlama ve yaşanan can kayıplarının ardından dizinin yeni bölüm yayınının iptal edildiği bildirildi.

EVLİLİK GÜZELDİR BU AKŞAM VAR MI?

Evlilik Güzeldir, 9 Kasım 2026 Pazartesi akşamı yeni bölümüyle TRT 1 ekranlarında yer almayacak. Dizinin takipçileri bu akşam yeni bölüm beklentisiyle yayın akışını araştırırken, yaşanan gelişme nedeniyle programda değişikliğe gidildiği öğrenildi.

TRT 1'in sevilen yapımları arasında bulunan dizinin yeni bölümünün planlanan tarihte yayınlanmaması, izleyicilerin arama motorlarında konuyla ilgili araştırmalarını artırdı. Özellikle "Evlilik Güzeldir bu akşam var mı?", "Evlilik Güzeldir neden yok?" ve "Evlilik Güzeldir yeni bölüm ne zaman?" soruları gündeme geldi.

Dizinin yeni bölümünün iptal edilmesinin ardından bu akşam TRT 1 ekranlarında hangi programın yayınlanacağı da merak edilmeye başlandı. Ancak dizinin yerine tekrar bölümünün yayınlanıp yayınlanmayacağı konusunda henüz kesinleşmiş bir bilgi bulunmuyor.

EVLİLİK GÜZELDİR YENİ BÖLÜM NEDEN YOK?

Evlilik Güzeldir dizisinin 9 Kasım 2026 tarihli yeni bölümünün yayınlanmama nedeni, İzmir'de meydana gelen fabrika patlaması oldu.

İzmir'in Aliağa ilçesinde faaliyet gösteren HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda 9 Kasım Pazartesi günü yaşanan patlama, bölgede büyük bir hareketliliğe neden oldu. Olayın ardından fabrikada arama ve kurtarma çalışmaları başlatılırken, patlamada hayatını kaybedenlerin olduğu açıklandı.

Yaşanan can kayıplarının ardından alınan yayın kararı doğrultusunda Evlilik Güzeldir'in yeni bölümünün bu akşam ekrana getirilmeyeceği bildirildi. Böylece TRT 1'in pazartesi akşamı yayın programında değişikliğe gidilmiş oldu.

Dizinin yeni bölümünün iptal edilmesiyle birlikte izleyiciler, TRT 1'in yayın akışını ve yapımdan gelecek yeni duyuruları takip etmeye başladı.

EVLİLİK GÜZELDİR TEKRAR BÖLÜMÜ BU AKŞAM YAYINLANACAK MI?

Evlilik Güzeldir'in yeni bölümünün yayınlanmayacağının açıklanmasının ardından gözler dizinin tekrar bölümüne çevrildi. İzleyiciler, yeni bölüm yerine önceki bölümlerden birinin ekrana getirilip getirilmeyeceğini merak ediyor.

Ancak 9 Kasım 2026 Pazartesi akşamı için Evlilik Güzeldir'in tekrar bölümünün yayınlanacağına ilişkin doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor. Bu nedenle dizinin takipçilerinin TRT 1 tarafından paylaşılan güncel yayın programını takip etmesi gerekiyor.

EVLİLİK GÜZELDİR YENİ BÖLÜM NE ZAMAN YAYINLANACAK?

Evlilik Güzeldir dizisinin 9 Kasım 2026 tarihinde yayınlanması beklenen yeni bölümünün ertelenmesinin ardından gözler yeni yayın tarihine çevrildi.

Dizinin bir sonraki bölümünün hangi gün ve saatte izleyiciyle buluşacağına ilişkin henüz kesinleşmiş bir tarih paylaşılmadı. TRT 1'in yayın akışında yapılacak güncelleme ve dizinin yeni bölüm tarihiyle ilgili açıklama, izleyiciler tarafından yakından takip ediliyor.

Evlilik Güzeldir'in yeni bölüm tarihi netleştiğinde yayın programına ilişkin detayların da belli olması bekleniyor. Şimdilik dizinin 9 Kasım Pazartesi akşamı yeni bölümüyle ekrana gelmeyeceği bilgisi bulunuyor.

CHP, DEM Parti ve TİP milletvekillerinin de destek verdiği açıklamada, deprem davalarındaki gecikmelere, iyi hal indirimlerine ve kamu görevlilerinin yargılanmamasına tepki gösterildi. Emniyet güçlerinin belirli bir noktaya kadar ilerlemelerine izin vermesi üzerine yaşanan kısa süreli gerginliğin ardından platform üyeleri açıklamalarını yaptı.

"Afet değil, katliam; adalet istiyoruz" yazılı pankart ile "Bütçeniz var, adaletiniz yok", "Bütçeyi değil, adaleti büyütün", "Adalet bir lütuf değil, haktır" ve "İyi hal değil, adil yargılama istiyoruz" yazılı dövizler taşındı. İspanya'da 69 kişinin yaşamını yitirdiği tren kazasının ardından ilgili bakanın istifa etmesine karşılık, 6 Şubat depremlerinde en az 53 bin kişinin hayatını kaybetmesine rağmen Türkiye'de hiçbir yetkilinin istifa etmediğine dikkat çeken bir döviz de taşındı.

"VİCDANINIZ NASIL EL VERİYOR DA İYİ HAL İNDİRİMİ UYGULAYABİLİYORSUNUZ?"

Açıklamada söz alan platform sözcülerinden Döne Kaya, 6 Şubat depremlerinin üzerinden bin 372 gün geçtiğini belirterek Van, İzmir ve 6 Şubat depremlerinde hayatını kaybeden binlerce vatandaş için adaletin hala sağlanmadığını ifade etti. Kaya, "Bugün burada, içeride bütçe görüşülürken gelmeyen adaleti hem topluma hem milletvekillerine hem Bakan Akın Gürlek'e anlatacağız" dedi.

Kaya, 48 gün önce Adalet Bakan Yardımcısı Can Tuncay ile görüştüklerini anımsatarak, şöyle konuştu:

"Demek ki kendisine aktarmamış ki hala mahkeme salonlarında iyi hal indirimleri uyguluyorlar. Verdikleri ceza çokmuş gibi bu cezaları 8 yıla, 10 yıla indiriyorlar. Bu insanların 'gelecek hayatını etkileyecek' diye bu indirimleri veriyorlar. Peki, soruyorum: 53 bin insanın geleceği yok muydu? Bu indirim yaptığınız insanlar, 53 bin insanın geleceğini çalan insanlar. Yeni doğmuş bebeğin geleceğini çalan insanlar. Vicdanınız nasıl el veriyor da iyi hal indirimi uygulayabiliyorsunuz?

Gittik, Bakan Yardımcısı dedi ki: 'İyi hal indirimleri mahkemenin takdirinde.' Bu mahkemede bu yargılamaları yapanların, hakimin, savcının hiç mi vicdanı yok? Bu 53 bin insan sadece bizim 53 bin insanımız mı? Annen, baban, kardeşin, akraban hiç mi ölmedi? Bunu özellikle söylüyorum çünkü Bakan Yardımcısı ile görüşmemizden sonra iki davamız karara çıktı. Kahramanmaraş 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nde... Bu mahkeme, zaten Bakanlık önündeki eylemimizin sebebi olan Ezgi Apartmanı davasına da bakıyor. Aynı taktiği uyguluyor. İndirimi veriyor. 10-11 yıl arasında bir ceza veriyor ve davaları kapatıyor."

Kaya, verilen cezaların adeta bir ödül gibi algılandığını, bazı sanıkların kararın ardından kurban kestiğini söyledi. Kaya, yakın zamanda kararı çıkacak Kırçuval Otel ve Fazilet Apartmanı davalarında adil karar verilmesi gerektiğini kaydederek, Adana Beluk Apartmanı davasındaki karara rağmen iki sanığın firar ettiğini de anımsattı.

"İMAR AFFINDAN YARARLANIP İNSAN ÖLDÜREN KAÇ BİNA VAR?"

Kaya, "Buradan soruyoruz: İmar affından faydalanıp da 6 Şubat depremlerinde insan öldüren kaç bina var? Kaç binayı affettiniz" diye sordu. Kaya, İskenderun Devlet Hastanesi ile Hatay Eğitim ve Araştırma Hastanesi raporlarında idari olarak yüzde 95 kusurlu bulunan Sağlık Bakanlığı'nın ceza davalarında yargılanmadığına işaret etti.

Ayrıca depremzedelerin belediyeler tarafından icraya verilmesini eleştirerek, "Adaleti sağlamadıkları gibi depremzede üzerinden para almaya çalışıyorlar" dedi.

Platform sözcülerinden Celal Gezer, İskenderun Devlet Hastanesi'nin 2012 ve 2016 yıllarında hazırlanan iki ayrı raporda depremde göçme riski taşıdığının açıkça belirtilmesine rağmen dönemin Sağlık Bakanlığı bürokratları ve yetkililerinin hastaneyi kullanmaya devam ettiğini, binanın 6 Şubat 2023'te doktorlar, sağlık personeli ve hastalarla birlikte yerle bir olduğunu söyledi.

"BUGÜN PARA İÇİN GÖREVDEN ALINANLAR, CAN İÇİN GÖREVDEN ALINMIYOR"

Gezer, şöyle devam etti:

"Tüm toplumda şöyle bir çürüme var. Elinizi vicdanınıza koyun. Ortada konuşulan bir fon soruşturması var. Bakan Bey'in açıkladığına göre 120 kişi tutuklu. Bunların içerisinde bir eski bakan var. İçinde SPK'dan, BDDK'dan, Türkiye Sigorta'dan bir dünya bürokrat var. Kamu bürokrasisi hallaç pamuğuna dönmüş durumda. 800 milyar TL için. Bu büyük bir fatura değil mi? Peki, 53 bin insan depremde hayatını kaybettikten sonra bir tane memuru neden istifa ettirmediniz? Niye görevden almadınız? Göz göre göre bildiğiniz bu depremden sonra bu tedbiri almayanları niye görevden almadınız? 800 milyar TL değerli, 53 bin insansa değerli değil.

Hiçbirimizin zerre kadar önemi yok, yaşam hakkının hiçbir önemi yok. Gördüğünüz gibi bugün para için görevden alınanlar, can için görevden alınmıyor. Yarın öbür gün siz de depremde hayatınızı kaybedeceksiniz, sevdiklerinizi kaybedeceksiniz ve hiç yanınızda olmayacaklar. Düşünün, öpmeye doyamadığınız çocuğunuz bir avuç beton altında kalacak.

"53 BİN İNSANIN HAKKI YERDE KALMASIN"

Ama sizde eksik olan bir tane şey var: Ahlak yok, vicdan yok. Siz bu ahlaka ve vicdana sahip olmadıkça biz ölmeye devam edeceğiz. Halkımız bu konuda harekete geçmedikten, demokratik hakkını kullanmadıktan sonra ölmeye devam edeceğiz. Biz çıldırmış durumda değiliz. Bu ülkenin vatandaşı bir daha ölmesin diye buradayız. 53 bin insanın hakkı yerde kalmasın. Bakın, aramızda depremden neyse ki kurtulmuş, ancak çocuğunun bedenini 17 saat kolunun üzerinde tutmaya mecbur kalan annemiz, babamız var. 800 milyar TL'niz yerin dibine batsın. Bu mu değerli, o mu değerli?"

"BİZİM GİDEN CANLARIMIZIN DEĞERİ BU KADAR MI?"

Kahramanmaraş Said Bey Sitesi'nde oğlunu kaybeden Sema Ulupınar da yaptığı açıklamada, yeni gelen hâkimle birlikte dosyalarında aniden karar çıktığını ve ödül gibi cezalar verildiğini kaydetti. Ulupınar, "5-10 yıl ceza verildi. Bizim giden canlarımızın değeri bu kadar mı? Ödül gibi cezayı hak etmediler" dedi.

"BİZ ZATEN YAŞAYAN BİR ÖLÜYÜZ"

Adıyaman Zümrüt Apartmanı'nda eşi ve üç çocuğunu kaybeden Mehmet Doğan, dosyasına yaklaşık iki yıldır bilirkişi raporu gelmediğini anımsatarak, "Neden bu adalet sağlanmıyor? Ben 17 yaşındaki kızımı öpmeden, hep saçını kokladım. Hesabını kimden sorayım? Biz zaten yaşayan bir ölüyüz, yaşamıyoruz. Bu dünyada yaşamıyoruz zaten, ölmüşüz. Öldürdünüz bizi, hala enkaz altındayız da bizden ne istiyorsunuz ya? Bizi şu enkazın altından çıkarın ki adaleti sağlayın ki biz de ne bileyim nefes alalım" diye konuştu.

Platform üyeleri, sorumluların yargılanması ve adil kararların bir an önce çıkması için yetkililere çağrıda bulunarak açıklamayı sonlandırdı.

Parti Meclisi üye sayısı 150’ye çıkarılıyor

Toplantılarda alınan önemli kararlardan biri Parti Meclisi’nin yapısına ilişkin oldu. Mevcut durumda 80 üyeden oluşan PM’nin üye sayısının 150’ye yükseltilmesi kararlaştırıldı.

Yeni yapıda 150 kişilik Parti Meclisi’nin 77 üyesini, mutlak butlan kararının ardından parti kuruluşunda yer alan milletvekilleri oluşturacak. Parti kaynaklarına göre Özel, söz konusu kararın ardından Yeni Parti’ye katılarak kendisiyle birlikte hareket eden ve kurucu üyeler arasında bulunan milletvekillerine parti yönetiminde de görev vermeyi planlıyor.

150 kişilik Parti Meclisi'nin farklı çalışma alanlarına göre gruplara ayrılması da kararlaştırıldı. Her kurulun kendi faaliyet alanında çalışmalarını yürüteceği, belirli aralıklarla ise ortak toplantılar gerçekleştirileceği belirtildi.

Üç ayrı çalışma kurulu oluşturulacak

Yeni yapılanma kapsamında Parti Meclisi bünyesinde Yasama Kurulu, Örgütlenme Kurulu ve Politika Geliştirme Kurulu olmak üzere üç ayrı kurul oluşturulacak.

Meclis Grup Yönetimi ve Başkanlık Divanı'nda görev alan milletvekilleri dışında kalan 77 milletvekili, Parti Meclisi Yasama Kurulu'nda yer alacak. Bu kurul, yasama faaliyetlerinin güçlendirilmesine odaklanacak ve diğer kurullarla koordinasyon içerisinde çalışmalarını sürdürecek.

İl örgütlerinden belirlenecek 40 isim ise Parti Meclisi Örgütlenme Kurulu'nu oluşturacak. Yerel düzeyde başarılı çalışmalar yürüten isimlerden seçilecek kurul üyeleri; partinin teşkilatlanması, büyümesi, propaganda faaliyetleri ve halkla ilişkiler çalışmalarından sorumlu olacak.

Meclis ve parti örgütleri dışından belirlenecek 30 isim de Parti Meclisi Politika Geliştirme Kurulu'nda görev yapacak. Akademi, bilim ve sanat çevrelerinden deneyimli isimlerin yer alacağı kurul, partinin siyasi yaklaşımının belirlenmesi, yeni politikaların geliştirilmesi ve seçim bildirgelerinin hazırlanması gibi konularda çalışmalar yürütecek.

Kurullar arasındaki koordinasyonu Genel Sekreter sağlayacak

Üç ayrı kurulun çalışmalarının birbirleriyle uyumlu şekilde yürütülmesini Genel Sekreter koordine edecek. Parti kaynakları, üye sayısının 150'ye yükseltilmesinin PM'yi işleyiş açısından hantallaştırmayacağını savunurken üyelerin uzmanlık alanlarına göre ayrılmasının çalışma verimliliğini artıracağını değerlendirdi.

Kıdemli siyasetçiler için İstişare Kurulu kurulacak

Yeni dönemde parti bünyesinde kıdemli siyasetçilerin yer alacağı ayrı bir kurulun oluşturulması da kararlaştırıldı. Henüz adı kesinleşmeyen kurulun, Genel Başkan ve MYK ile yakın temas halinde çalışarak parti politikalarına ilişkin görüş ve öneriler geliştirmesi planlanıyor.

Geçmiş dönemlerde parti bünyesinde görev almış deneyimli siyasetçilerin yer alacağı kurulun, bir danışma veya yüksek istişare kurulu niteliğinde faaliyet göstermesi bekleniyor.

MYK’nın üye sayısı artırılacak, tematik yapı oluşturulacak

Parti Meclisi üyeleri arasından belirlenecek Merkez Yönetim Kurulu'nun da yeniden yapılandırılması planlanıyor. Mevcut durumda 9 üyeden oluşan MYK'nın üye sayısı artırılacak. Yeni MYK'nın tematik bir yapıda oluşturulacağı ve ekonomi, dış politika, hukuk gibi alanlarda uzmanlaşmış isimlere görev verileceği belirtildi.

Yeni dönemde ayrıca 5 üyeden oluşan bir Etik Kurulu kurulacak. Kurul üyeleri, Genel Başkan tarafından önerilecek 10 aday arasından üyelerin yapacağı seçimle belirlenecek.

PM seçiminde blok liste yöntemi öne çıkıyor

Kongrede yapılacak Parti Meclisi seçimlerinde blok liste yönteminin uygulanması bekleniyor. Parti kaynakları, PM'deki toplam üye sayısı kadar adayın bulunduğu blok listenin Kurucular Kurulu ve il başkanları tarafından da tercih edildiğini aktardı.

Kongreye hazırlık sürecinde ön seçimler aracılığıyla üyelerin görüş ve onaylarının alındığını belirten kaynaklar, bu sürecin ardından blok liste yönteminin kongrede kabul görmesinin beklendiğini ifade etti.

SALICI: MESELENİN MECLİS'E GELMİŞ OLMASI SON DERECE KIYMETLİ

CHP İstanbul Milletvekili Oğuz Kaan Salıcı, CHP'nin Kürt meselesine ilişkin geçmişten bu yana tutarlı bir siyasi yaklaşım benimsediğini belirterek, şöyle konuştu:

"Cumhuriyet Halk Partisi'nin meseleye ilişkin geleneksel bir bakışı var. Daha önce hazırladığımız raporlara, yaptığımız açıklamalara, yazıp çizdiklerimize, 1980 öncesine ve sonrasına baktığımızda aslında bu meseleye dair çok şey söylediğimizi görüyoruz. Meselenin bir Kürt meselesi olduğunu çok erken tarihlerde Cumhuriyet Halk Partisi ve SHP geleneği ortaya koydu. Daha sonraki süreçte de bu konuda çeşitli çalışmalar yürütüldü. Geldiğimiz noktada, bir önceki çözüm süreci çabasında en çok eleştirdiğimiz husus, meselenin Meclis'e taşınmamış olmasıydı. Biz, sorunun Meclis'te çözülmesi gerektiği konusunda ısrarcıydık. Bugün mesele Meclis'e gelmiş durumda. Dolayısıyla hem tarihsel perspektifimiz hem de meselenin Meclis'e taşınmış olması açısından değerlendirdiğimizde, sürecin içinde yer almamızdan ve çözümü desteklememizden daha doğal bir durum yok. Biz aslında kendi çerçevemiz içinde istikrarlı bir siyaset yürütüyoruz."

Kürt meselesinin geçmişte Türkiye'nin iç meselesi olarak ele alınabildiğini ancak zaman içerisinde bölgesel bir nitelik kazandığını ifade eden Salıcı, şunları söyledi:

"Meselenin Meclis'e gelmiş olması son derece kıymetli. Bunun da ötesinde, eğer biz bu meseleyi 1990'lı yıllarda çözebilmiş olsaydık ya da çözüm çabalarında ciddi bir aşama kaydedebilseydik, yalnızca Türkiye'deki bir sorunu çözmüş olacaktık. Çünkü o dönemde mesele henüz bölgesel bir nitelik kazanmamıştı. Ancak zaman içinde bölgesel bir mesele haline geldi.

Bugünkü toplantıda Numan Bey de diğer konuşmacılar da bu noktaya değindi. Artık dört ülkeyi ilgilendiren bir meseleden söz ediyoruz. Korkarım ki bugün bu sorunu çözemezsek, süreçte bir sıkıntıyla karşılaşırsak, yarın kaç ülkeyi ilgilendiren, kaç farklı aktörle çözmek zorunda kalacağımız bir meseleyle karşı karşıya kalacağımızı bilemeyiz. Böyle bir durumda çözümün ne kadar zorlaşacağını tartışmak bile istemiyorum."

"BU MESELEYİ İKTİDAR-MUHALEFET TARTIŞMASININ DIŞINA ÇIKARIYORUZ"

Türkiye'de Kürt meselesinin çözümüne yönelik siyasi iradenin bulunduğunu belirten Salıcı, muhalefetin sürece verdiği desteğe ilişkin şöyle konuştu:

"Dolayısıyla bugün uygun uluslararası koşullar var. Türkiye'de de bu konuda bir siyasi irade bulunuyor. Bu iradenin Cumhur İttifakı'nın hangi tarafında daha güçlü olduğu ayrı bir tartışma konusu. Ancak muhalefet de çözüm sürecine ciddi bir katkı sunuyor. Bugün de ifade edildiği gibi, çerçeve yasaya verilen 467 oy son derece önemli. Bu, meselenin muhalefet tarafından da ciddi biçimde sahiplenildiğini gösteriyor.

Elbette biz iktidarı sahiplenmiyoruz. Süreci, iktidar yürütüyor diye de sahiplenmiyoruz. Ancak ortada bu meseleyi çözeceğini söyleyen bir iktidar var. Biz de muhalefet olarak bu sorunun çözülmesini istiyoruz. Dolayısıyla meseleyi iktidar-muhalefet tartışmasının dışına çıkararak Kürt meselesinin çözümü için samimi adımlar atılmasını doğru buluyoruz. Eksikler var mı? Evet, var. Yanlışlar var mı? Evet, onlar da var. Ancak bu eksiklikleri sürekli ön plana çıkararak çözüm iradesini zayıflatmak yerine, çözüm iradesini öne çıkaran ve eksiklikleri zaman içinde gideren bir anlayışla hareket edilmesi gerektiğini düşünüyoruz."

"UMARIM DEMOKRATİKLEŞMEYLE İLGİLİ KISIM DA GÜNDEMİMİZE GELİR"

Sürecin geldiği aşamaya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Salıcı, şöyle devam etti:

"Bugün daha önce ulaşamadığımız bir aşamaya geldik. Meclis'te komisyon kuruldu, bir rapor hazırlandı. Bu raporun altıncı bölümü çerçeve yasaya dönüştü. Umarım yedinci bölümü, yani demokratikleşmeyle ilgili kısmı da önümüzdeki dönemde gündemimize gelir. Örgüt kendisini feshetti, silah bırakıldı ve Milli Güvenlik Kurulu karar aldı. Daha önce bu aşamaya ulaşamamıştık. 1990'lı yıllardan bu yana yürütülen çözüm çabalarının hiçbirinde bu noktaya gelinememişti. Umarım bu kez süreç daha ileriye taşınır. Şu anda süreç yavaşlamış gibi görünüyor. Ancak İbrahim Bey'in ifadesiyle, 'Pedal çevirmeye devam ediyoruz.' Umarım kasım ayı sona ermeden, Milli Güvenlik Kurulu kararıyla silah bırakmanın teyit ve tespit edilmesinin ardından altı aylık sürenin başlamasıyla birlikte bir sonraki aşamaya geçilir."

KOÇYİĞİT: SORUNLARI KONUŞARAK, MÜZAKERE EDEREK, DİYALOG KURARAK ÇÖZECEĞİZ

DEM Parti Grup Başkanvekili Gülüstan Kılıç Koçyiğit ise siyasetin temel amacının toplumun refahını ve mutluluğunu sağlamak olduğunu belirterek, şöyle konuştu:

"Bu oturumdaki bileşimin de çok kıymetli olduğunu düşünüyorum açıkçası. Sabahki oturumda Sayın İbrahim Kalın, siyasetin ve siyasetçilerin amacının ne olduğuna ilişkin bir değerlendirme yaptı. Toplumun mutluluğundan söz etti. Aslında insanın en temel amacı mutlu olmaktır. Gerçekten de öyledir. Bizler siyasetçiler olarak en nihayetinde toplumun mutluluğu ve refahı için çalışma sözü veriyoruz ve bunun için çalışıyoruz.

Peki, bu refahı ve mutluluğu nasıl sağlayacağız? Çok bilinen bir söz vardır: 'Siyaset, sorun çözme sanatıdır.' O halde sorunları nasıl çözeceğiz? Konuşarak, müzakere ederek, diyalog kurarak. Ben de buradan yol alabileceğimizi düşünüyorum."

Ortadoğu'da ve dünyada uluslararası sistemin yeniden şekillendiğini ifade eden Koçyiğit, İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulan uluslararası kurumların etkisini kaybettiğini, otoriter eğilimlerin güçlendiğini söyledi. Koçyiğit, "Bu yeni sistem ve denge arayışının etkilerinin en şiddetli biçimde hissedildiği coğrafya ise Orta Doğu. Bölgede sınırlar, güç ilişkileri ve ittifaklar yeniden şekillendirilmeye çalışılıyor. Biz de bütün bu süreci, yaşanan bu büyük dönüşümün içerisinde tartışıyoruz" dedi.

"BAHÇELİ'NİN VE ÖCALAN'IN BELİRLEYİCİ ROLLERİNE DEĞİNMEK GEREKİYOR"

Kürt siyasal hareketinin bölgesel dönüşümü erken fark ettiğini savunan Koçyiğit, devletin de gelişmeleri değerlendirerek süreci başlattığını ifade etti. Koçyiğit, şöyle konuştu:

"Son dönemde yaşanan gelişmelere baktığımızda yaklaşık iki yıllık bir süreçten söz ediyoruz. Ancak tarihsel açıdan değerlendirdiğimizde, çok daha güçlü ve derin bir arka plana sahip bir süreçle karşı karşıyayız. 1993'ten bu yana Kürt siyasal hareketinin ve onun önderliğinin barış çabalarından, barış arayışlarından ve muhatap bulma girişimlerinden söz ediyoruz. Dolayısıyla geçmişi olan, derin bir tarihsel arka plana dayanan bir süreç bu. Bugüne kadar başarısızlıkla sonuçlanan girişimler de oldu. Ancak bütün bu deneyimlerden ve girişimlerden beslenerek bugün yeni bir aşamaya gelindi.

Şimdi 'Türkiye modeli' olarak adlandırılan, kendine özgü bir çözüm modeli oluşturmaya çalışan bir sürecin içerisindeyiz. Elbette bu sürecin ilerlemesini kolaylaştıran, önemli roller üstlenen aktörler var. Sabahki oturumda da ifade edildiği gibi, bu noktada MHP Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli'nin ve Kürt siyasal hareketi açısından Sayın Abdullah Öcalan'ın belirleyici rollerine mutlaka değinmek gerekiyor."

"SÜREÇ SADECE SİLAHLARIN BIRAKILMASI MESELESİ DEĞİL"

Türkiye'de yürütülen sürecin diğer ülkelerdeki çatışma çözümü deneyimlerinden farklı yönleri bulunduğunu belirten Koçyiğit, PKK lideri Abdullah Öcalan'ın 27 Şubat çağrısıyla silah bırakmayı sürecin başlangıcına yerleştirdiğini ifade etti.

Koçyiğit, silahlı mücadeleden demokratik mücadeleye geçişin sürecin temel özelliklerinden biri olduğunu savunarak, "Bu anlamıyla bu sürecin en temel, en belirleyici özelliklerinden birisi yani mücadelenin yöntemini değiştirmek. Silahlı mücadeleden demokratik mücadeleye geçiş demokratik toplum, demokratik Cumhuriyet, demokratik ulus gibi kavramsallaştırmalarla bunu da formule etmiş olmasının ben bir şans olduğunu açıkçası ifade etmek istiyorum" dedi.

Sürecin yalnızca PKK'nın silah bırakması üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Koçyiğit, "Süreç sadece silahların bırakılması meselesi değil, sadece şiddetin sona ermesi meselesi değil. Gerçek anlamda kök sorunların yine Sayın İbrahim Kalın söyledi. İkili bir aşama. Evet, silah bırakma ama ikincisi gerçek bir demokratikleşme. Kürt sorununun kök nedenlerinin çözüme kavuşturulması" ifadelerini kullandı. Koçyiğit, MİT Başkanı İbrahim Kalın'ın konuşmasında sorunların kök nedenlerine işaret etmesini önemli bulduğunu da belirtti.

KONURALP: SÜRECE YÖNELİK DESTEĞİMİZİ EKSİKSİZ SÜRDÜRMEYE KARARLIYIZ

YENİ Parti Ankara Milletvekili Okan Konuralp de muhalefet partilerinin Kürt meselesinin çözümüne ilişkin değerlendirmelerinde büyük ölçüde ortaklaştığını belirterek, şöyle konuştu:

"Büyük ölçüde meseleye ve sorunun çözümüne yönelik değerlendirmelerimizde, muhalefet partileri olarak aynı çerçeveden bakıyoruz. Bunu özellikle kayda geçirmek istiyorum. Bu çok iyi, çok kıymetli bir şey. Sayın Kalın'ın ifadelerine de büyük ölçüde, hatta neredeyse bütünüyle katılan bir parlamenter olarak bunu ifade etmek isterim. Evet, süreç başladığında biz yoktuk. Daha sonra kendi siyasi sürecimizi yaşadık. Ancak çerçeve yasa oylamasında biz de vardık. Dolayısıyla YENİ Parti adıyla sürecin yeni bir katılımcısı olarak görünüyoruz. Bununla birlikte, Cumhuriyet Halk Partisi çatısı altında bulunduğumuz dönemde savunduğumuz tezleri büyük ölçüde, hatta hemen hemen bütünüyle koruyarak yeni bir siyasi partiye geçmiş durumdayız."

Konuralp, siyasi koşullardan bağımsız olarak çözüm sürecine destek vermeyi sürdüreceklerini belirterek, "Biz, Sayın Genel Başkanımız Özgür Özel'in de ifade ettiği gibi, hangi koşullarda olursak olalım, neler yaşıyor olursak olalım, burada bulunan katılımcıların da büyük ölçüde bildiği birtakım sıkıntılarla, dertlerle, hatta zulümlerle karşı karşıya kalsak da bu sürece yönelik desteğimizi eksiksiz ve bütünlüklü biçimde sürdürmeye kararlıyız. Sürecin bir an önce daha ileri bir aşamaya ulaşması için de desteğimizi kararlılıkla sürdüreceğiz" dedi.

"KÜRT SORUNUNUN ÇÖZÜMÜNDE SİLAHIN BİR ARAÇ OLMAKTAN ÇIKMASI EN ÖNEMLİ KAZANIMDIR"

Silahların bırakılmasının Kürt meselesinin çözümü açısından önemli olduğunu belirten Konuralp, şu ifadeleri kullandı:

"Bakın, hangi gerekçeyle olursa olsun, Kürt sorununun çözümü açısından silahların bırakılması son derece kıymetli ve önemli bir gelişmedir. Hatta Kürt sorunu çözülmeyecek olsa bile, sorunun çözümünde silahın bir araç olmaktan çıkması belki de bütün bu sürecin en önemli kazanımıdır. Bu gerçekten çok değerli. Çünkü bunun anlamı, artık insanların ölmeyecek olmasıdır. Güvenlik güçlerinin, askerlerin, kamu görevlilerinin ölmeyecek olmasıdır. Örgüt üyelerinin ölmeyecek olmasıdır. Kentlerde, sokaklarda, bölgede, bu meseleyle bağlantılı olarak ve silah kullanıldığı için insanların hayatını kaybetmeyecek olmasıdır. Dolayısıyla vicdani ve ahlaki duruşumuzu inşa etmemiz gereken yer belki de tam olarak burasıdır. Umarım silahlar kalıcı olarak, hatta bir daha hiçbir zaman kullanılmamak üzere bırakılmış olur. Sorunun çözümünde silahın bir araç olmaktan çıkması son derece kıymetli ve değerlidir."

SANCAR: TÜRKİYE'DEKİ SÜRECİN KENDİNE ÖZGÜ NİTELİKLERİ BULUNUYOR

İmralı Heyeti üyesi Mithat Sancar da ANKA Haber Ajansı’na yaptığı değerlendirmede, Türkiye'de yürütülen sürecin diğer ülkelerdeki çatışma çözümü örneklerinden farklı özellikler taşıdığını söyledi. Sancar, konferansa ilişkin "Önemli bir çalışma oldu bu. Farklı ülkelerden, farklı deneyimlerden, farklı alanlardan insanlar burada bilgilerini, gözlem ve deneyimlerini paylaştılar. Değerliydi, öğretici, karşılıklı bilgi alışverişinin olduğu bir ortam da mevcut. Sadece konuşmalar değil aralarda yapılan sohbetler de bu açıdan önemli bir iş görüyor onu da söyleyeyim. Sürecin kavramsal çerçevesini, pratik işleyişini ve başka ülkelerle karşılaştırmasını yapabilmek açısından da iyi bir imkan sundu bu konferans" ifadelerini kullandı.

Türkiye'deki sürecin kendine özgü nitelikleri bulunduğunu ifade eden Sancar, "Bu diğer ülke deneyimlerinden, dünya deneyimlerinden farklı bir süreç. Bunu başka vesilelerle de dile getirmiştim. Bu farklılığın da getirdiği hem avantajlar hem zorluklar var. Sorumluluklar ve görevler de bu çerçevede farklılaşabiliyor" dedi.

"SÜRECİN KURUMSALLAŞMASI YÖNÜNDE DAHA SOMUT ADIMLARA İHTİYAÇ VAR"

Sürecin kurumsallaşması için yeni adımlar atılması gerektiğini belirten Sancar, Abdullah Öcalan'ın İmralı'daki çalışma koşullarına ilişkin şu bilgileri verdi:

"Şimdi bir defa sürecin kurumsallaşması yönünde daha somut ve görünür adımlara ihtiyaç olduğunu bir kez daha belirtmek isterim. Sayın Öcalan'ın İmralı'da yeni çalışma şartlarına, olduğu yere geçtiğini zaten daha önce açıkladık. Yani çalışma şartlarının daha düzgün olduğu, daha iyi olduğu bir yer burası ama aynı kompleks içinde olduğunu da tekrar hatırlatalım. Yani kaldığı yerden farklı bir komplekste değil. Burada sürecin gerektirdiği çalışmaları yürütebilmesi için şartlar biraz daha uygun. Şimdi kendisinin koordinatörü olacağı Barış ve Siyasallaşma Kurulu'nun çalışmalarının da daha somutlaşması ve yoğunlaşması gerekiyor."

TBMM bünyesinde bir izleme komisyonu kurulması çağrısında bulunan Sancar, komisyonun sürece yönelik toplumsal güvenin artırılmasında önemli rol oynayacağını belirtti.

Sancar, "Meclis'te izleme komisyonu artık kurulmalı. Bunun için beklemenin bir gereği olduğunu düşünmüyorum. Meclis'te bir izleme komisyonunun kurulması süreci birdenbire hızlandırmayacak ya da çok özel bir ivme katmayacak ama toplumsallaşma açısından ve güven açısından Meclis'in bir izleme komisyonuyla devrede olması da önemlidir. Bunların bir an önce gerçekleşmesi gerekiyor" dedi.

"GÜVENCELER GÜVEN YARATIR, GÜVENİ ARTIRIR"

Süreçte karşılıklı güvenin oluşabilmesi için somut adımların atılması gerektiğini vurgulayan Sancar, şöyle devam etti:

"Beklenen karşılıklı adımlar konusunda güveni artıracak güvencelerin de sağlamlaştırılmasına ihtiyaç var. Yani bu süreçlerde güven kendiliğinden oluşmuyor. Güvenin oluşabilmesi için somut adımlara ihtiyaç var. Bu adımlar da genellikle güvenceler olarak tanımlanır. Yani güvenceler güven yaratır, güveni artırır. Güvenceler, güven artar. Güven arttıkça, sürecin diğer boyutlarında da daha somut gelişmeler yaşanır. Onlar yaşandıkça güvenceleri artırma cesareti ve feraseti yükselir. Güvenceler arttıkça, güven yerleştikçe süreç daha iyi işler. Ben buna işte güven-güvence diyalektiği adını veriyorum zaten. Buna dikkat etmek gerekiyor."

Sürecin yavaş ilerlemesinin güven ortamını olumsuz etkileyebileceğini belirten Sancar, "Yani yavaş ilerleyiş bu denklemi zayıflatır. Denklem zayıflayınca sürecin işleyişinde sıkıntılar doğar. Yoksa her şeyi bir çırpıda yapmak mümkün olmaz, elbette belli şeylerin zamanı var ama beklemek de çoğu zaman başka sonuçlar yaratır" ifadelerini kullandı.

"SİLAH BIRAKMA SÜRECİN TEK UNSURU DEĞİL"

Sürecin yalnızca silah bırakma boyutuyla değerlendirilmemesi gerektiğine dikkati çeken Sancar, hukukun üstünlüğü ve demokratikleşme alanındaki adımların da sürecin ayrılmaz parçaları olduğunu ifade etti. Sancar, şunları söyledi:

"Öte yandan, bugün konuşmamda da vurguladım. Silah bırakmanın sürecin tek unsuru ve tek boyutu olduğu şeklindeki yaklaşımı da bir kenara bırakmak lazım. Süreç bir bütündür ve parçalardan oluşur. Parçaların birini sürecin kendisi olarak ortaya koyarsanız, sürecin varlığına dair inancı zayıflatır.

Silah bırakma bir boyuttur, bütünün bir parçasıdır. Ama tüm sorunun çözümüne giden yolun aynı zamanda açılması ve bu yolda adımların atılması da diğer parçasıdır. Türkiye'de hukuk devleti ve demokrasi adına kurumsal güvencelerin ve pratik adımların, uygulamaların düzeltilmesi, geliştirilmesi de diğer boyuttur. Bu üç parça bir arada, birbiriyle ilişkili olarak alınmalı. Hepsi aynı anda olmayabilir, biri diğerinin ön şartı olarak tartışılmak durumunda değil. Ama bunların birbiriyle ilişkili olduğu gerçeğini her zaman akılda tutmak lazım. Eğer bütünlüklü bir süreçten söz etmek istiyorsak, bu parçaların birbiriyle ilişkisinin önemli olduğunu ve ilişkilendirilmesi gerektiğini hep göz önünde bulundurmamız gerekiyor."

Panelde ayrıca holdingin, su kaynaklarının sürdürülebilirliği için öncü şirketleri bir araya getiren Water Resilience Coalition'a (WRC) katıldığı açıklandı.

Roma Kulübü Onursal Başkanı Sandrine Dixson-Decleve'nin moderatörlüğünde gerçekleştirilen panelde, Koç Holding Üst Yöneticisi (CEO) Levent Çakıroğlu, Dünya Ekonomik Forumu (WEF) Küresel Endüstriler Ekibi Başkanı Francisco Betti, Water Resilience Coalition CEO'su Matthew Kistler, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) İklim Stratejisi ve Uygulama Genel Müdürü Gianpiero Nacci ve Microsoft Uluslararası Küresel İlişkiler Kıdemli Bölge Direktörü Pier Luigi Dal Pino yer aldı.

Panelde, su hedeflerinin somut uygulamalara dönüştürülmesi, başarılı çözümlerin yaygınlaştırılması ve su dayanıklılığı yatırımlarının finansmanı ele alındı.

Öte yandan, Koç Topluluğu'nun 100. yılında açıklanan su taahhüdü kapsamında, serbest dalış dünya rekortmeni ve milli sporcu Şahika Ercümen de özel bir dalış gerçekleştirdi.

Ercümen, gerçekleştirdiği dalışla suyun geleceğine ve su kaynaklarının korunmasının önemine dikkati çekti.

Koç Holding'in su taahhüdü, "Su Susarsa Hayat Susar" mesajını taşıyan özel bir filmle duyuruldu.

"Su, uzun vadeli rekabet açısından en az enerji kadar belirleyici olacak"

Panelde konuşan Koç Holding CEO'su Levent Çakıroğlu, suyun üretim ve yatırım kararlarını giderek daha fazla şekillendirdiğini belirterek, artan talep karşısında tarım, şehirler ve sanayinin sınırlı su kaynakları üzerinde giderek daha fazla baskı oluşturduğuna dikkati çekti.

Su konusunun şirketlerin yalnızca bugün nerede üretim yapacaklarını ve nereye yatırım yapacaklarını değil, gelecekte nasıl büyüyeceklerini de şekillendirdiğini vurgulayan Çakıroğlu, suyun uzun vadeli rekabet açısından en az enerji kadar belirleyici olacağını öngördüklerini paylaştı.

Çakıroğlu, su kaynaklarının sorumlu yönetimine ilişkin belirledikleri hedefin, Koç Topluluğu'nun uzun vadeli büyüme stratejisinin bir parçası olduğunu ifade ederek, şunları söyledi:

"2040'a kadar, 2025 baz yılına kıyasla operasyonlarımızdaki tatlı su çekimini yüzde 85 azaltmayı hedefliyoruz. Bu, işlerimiz büyürken dahi çektiğimiz toplam tatlı su miktarını azaltmak anlamına geliyor. Hedefimiz, tatlı su ayak izimizin yüzde 96'sını oluşturan enerji, otomotiv ve dayanıklı tüketim sektörlerindeki endüstriyel tesislerimizi kapsıyor. Bu taahhüdü büyüme stratejimizin bir parçası olarak görüyoruz. Çünkü bize, nereye ve nasıl yatırım yapacağımızı, operasyonlarımızı ve tesislerimizi nasıl tasarlayacağımızı ya da yeniden tasarlayacağımızı, kapasite kararlarımızı nasıl vereceğimizi gösteriyor. Aynı zamanda yatırımcılara, iş ortaklarımıza ve daha geniş sanayi camiasına nereye doğru ilerlediğimiz konusunda net bir sinyal veriyor."

"Faaliyetlerimizde su verimliliğini artıracağız"

Son üç yılda tatlı su çekimlerini yüzde 17 azalttıklarına dikkati çeken Çakıroğlu, yeni hedeflerini somut uygulamalara dönüştürmek amacıyla su verimliliğini artırmaya, teknoloji ve inovasyondan yararlanmaya odaklanacaklarını söyledi.

Çakıroğlu, Türkiye'deki tatlı su çekiminin yüzde 70'ten fazlasının tarımdan kaynaklandığını, bu nedenle yalnızca kendi operasyonlarında değil, değer zincirlerindeki paydaşlarla birlikte de adımlar atacaklarını ifade etti.

Hedefleri doğrultusunda izleyecekleri yol haritasına değinen Çakıroğlu, "Öncelikle faaliyetlerimizde su verimliliğini artıracağız. Bu dönüşümü teknoloji ve inovasyonun gücüyle daha iyi tahminler ve daha etkin karar alma süreçleri geliştirerek hızlandıracağız." dedi.

Çakıroğlu, Koç Topluluğu'nun iklimle bağlantılı en önemli fiziksel riskinin su olduğunu, hiçbir paydaşın suyun geleceğini tek başına güvence altına alamayacağını ifade etti.

Su kaynaklarının korunması için devletler, şirketler ve diğer paydaşların küresel platformlar ve koalisyonlar aracılığıyla birlikte çalışması gerektiğini vurgulayan Çakıroğlu, bu kapsamda Koç Holding'in Water Resilience Coalition'a katıldığını duyurdu.

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'nun talimatıyla oluşturulan heyetin, patlamanın yaşandığı fabrikayı ziyaret ederek olay yerinde incelemelerde bulunacağı belirtildi.

Patlamayı incelemek üzere görevlendirilen heyette CHP Grup Başkanvekili ve Balıkesir Milletvekili Serkan Sarı, İzmir Milletvekili Mahir Polat ile Adana Milletvekili Müzeyyen Şevkin yer alıyor.

YARALI İŞÇİLER VE AİLELERİYLE GÖRÜŞECEKLER

Heyetin fabrika ziyaretinin yanı sıra patlamada yaralanan işçiler ve aileleriyle bir araya gelerek yaşanan sürece ilişkin bilgi alacağı bildirildi.

CHP'li milletvekillerinin olayın ardından yaşanan gelişmeleri takip edeceği ve incelemeler sonucunda elde edilen bilgileri değerlendireceği belirtildi.

İNCELEMELERİN ARDINDAN RAPOR HAZIRLANACAK

Görevlendirilen heyetin fabrika incelemeleri ve gerçekleştireceği görüşmelerin ardından patlamaya ilişkin kapsamlı bir rapor hazırlaması planlanıyor.

Hazırlanacak raporun CHP yönetimine sunulacağı ve sürecin parti tarafından takip edileceği ifade edildi.

Filmde Recep'in şehir hayatının yoğunluğundan ve artan yaşam maliyetlerinden uzaklaşmak için verdiği karar sonrasında yaşanan olaylar anlatılıyor. Yanına arkadaşı Nurullah'ı alan Recep, babaannesinden miras kalan köy evine gitmeye karar veriyor. Ancak köydeki yaşamı beklediği gibi ilerlemiyor. Komşu araziye yerleşen avukat Büşra ile tanışması ve köyün geleceğini ilgilendiren gelişmeler, Recep ile Nurullah'ı yeni bir maceranın içerisine sürüklüyor.

Recep İvedik 7'nin yeniden televizyon ekranlarında yayınlanacak olmasıyla birlikte filmin hikayesi ve oyuncu kadrosu da merak ediliyor. Özellikle Recep İvedik 7 nerede çekildi, Recep İvedik 7 oyuncuları kimler, film kaç dakika sürüyor ve hangi kanalda yayınlanacak soruları arama motorlarında araştırılan başlıklar arasında yer alıyor.

RECEP İVEDİK 7 KONUSU NEDİR?

Recep İvedik 7'nin hikayesi, şehir hayatının yoğunluğundan bunalan Recep'in farklı bir yaşam kurma kararı almasıyla başlıyor. Şehirdeki hayat şartlarının zorlaşması ve artan maliyetler nedeniyle günlük yaşamından uzaklaşmak isteyen Recep, babaannesinden kendisine kalan köy evine gitmeye karar veriyor.

Bu yolculukta Recep'e arkadaşı Nurullah da eşlik ediyor. İkili, şehir hayatının kalabalığından uzaklaşarak köyde yeni bir düzen kurmayı hedefliyor. Ancak köyde karşılaştıkları gelişmeler, planladıkları sakin yaşamın farklı bir maceraya dönüşmesine neden oluyor.

Recep'in komşu arazisine şehirden gelen avukat Büşra yerleşiyor. Karavanıyla köye gelen Büşra ile Recep arasında ilk karşılaşmadan itibaren tatlı-sert bir anlaşmazlık yaşanıyor. İkilinin farklı yaşam alışkanlıkları ve olaylara yaklaşım biçimleri, hikayenin komedi unsurlarını oluşturuyor.

Köyde yaşanan gelişmeler yalnızca Recep ve Büşra arasındaki anlaşmazlıklarla sınırlı kalmıyor. Bölgeyi ve çevresindeki doğal alanları tehdit eden büyük bir tehlikenin ortaya çıkması, karakterleri ortak bir mücadele içerisinde buluşturuyor.

Recep ve Nurullah, köyün geleceğini ilgilendiren bu gelişme karşısında harekete geçiyor. Başlangıçta kendi halinde bir yaşam kurmak isteyen Recep, yaşanan olayların ardından köyü ve çevresindeki doğayı korumaya yönelik bir mücadelenin içerisinde yer alıyor.

RECEP İVEDİK 7 OYUNCULARI KİMLER?

Recep İvedik 7'nin başrolünde, serinin önceki filmlerinde olduğu gibi Şahan Gökbakar bulunuyor. Recep karakterini canlandıran Gökbakar, aynı zamanda filmin senaryo sürecinde de görev aldı.

Filmin oyuncu kadrosunda Şahan Gökbakar'ın yanı sıra Öznur Serçeler, İrfan Kangı, Nurullah Çelebi, Murat Ergür ve Eray Türk yer alıyor.

Nurullah karakteriyle serinin önceki filmlerinden tanınan Nurullah Çelebi, yedinci filmde de Recep'in yanında bulunuyor. İkilinin köyde karşılaştığı olaylar, filmin hikayesinin önemli bölümünü oluşturuyor.

Öznur Serçeler'in canlandırdığı Büşra karakteri ise Recep'in köydeki yeni komşusu olarak hikayeye dahil oluyor. Şehirden gelen bir avukat olan Büşra'nın Recep ile yaşadığı anlaşmazlıklar, filmin ilerleyen bölümlerinde farklı gelişmelere zemin hazırlıyor.

Filmin oyuncu kadrosunda yer alan diğer isimler de köyde yaşanan olayların farklı yönlerini ekrana taşıyor. Komedi türündeki yapımda karakterlerin karşılaşmaları ve yaşadıkları sorunlar, hikayenin ilerleyişinde önemli rol oynuyor.

RECEP İVEDİK 7 NEREDE ÇEKİLDİ?

Recep İvedik 7 hakkında merak edilen konulardan biri de filmin çekimlerinin gerçekleştirildiği yerler. Hikayesi köy yaşamı etrafında şekillenen yapımda, şehirden uzaklaşan Recep'in babaannesinden kalan evine yerleşmesiyle başlayan olaylar anlatılıyor.

Filmde köy hayatı, doğal çevre ve kırsal yaşamın farklı yönleri hikayenin önemli parçaları arasında bulunuyor. Recep'in şehirdeki yaşamından uzaklaşarak köyde yeni bir düzen kurmaya çalışması, yapımın temel hikaye çizgisini oluşturuyor.

Filmin çekim yerlerine ilişkin ayrıntılar konusunda kesin olarak doğrulanmamış ilçe veya köy isimlerini paylaşmamak gerekiyor. Yapımın resmî tanıtımında öne çıkarılan konu ise Recep'in babaannesinden miras kalan köy evine yerleşmesi ve burada yaşadığı olaylar.

RECEP İVEDİK 7 FİLMİNİN YÖNETMENİ VE SENARİSTİ KİM?

Recep İvedik 7'nin yönetmen koltuğunda Togan Gökbakar oturuyor. Filmin senaryosu ise Şahan Gökbakar ve Togan Gökbakar tarafından hazırlandı. Yapımcılık görevini de iki isim üstlendi.

Şahan Gökbakar'ın hayat verdiği Recep İvedik karakteri, serinin yedinci filminde de hikayenin merkezinde bulunuyor. Togan Gökbakar'ın yönetmenliğini yaptığı yapım, komedi türünde hazırlanırken kırsal yaşam, doğanın korunması ve şehir hayatının zorlukları gibi konuları da hikayesine dahil ediyor.

Recep İvedik 7, 2022 yılında yayınlanan bir film olarak sinemaseverlerle buluştu. Yapımın süresi 2 saat 13 dakika olarak belirtiliyor. Film, serinin önceki hikayelerinden farklı olarak Recep'in köy yaşamına geçişini ve burada karşılaştığı olayları merkeze alıyor.

RECEP İVEDİK 7 KAÇ DAKİKA, HANGİ TÜRDE?

Recep İvedik 7, komedi türünde hazırlanan ve yaklaşık 133 dakika süren bir film. Yapımın hikayesinde Recep'in şehir hayatından uzaklaşması, köy evine yerleşmesi ve burada karşılaştığı kişilerle yaşadığı olaylar anlatılıyor.

Filmde Recep'in en yakın arkadaşlarından Nurullah ile birlikte çıktığı yolculuk, köyde karşılaştıkları yeni karakterlerle farklı bir boyut kazanıyor. Büşra'nın komşu araziye yerleşmesi ve köyü tehdit eden gelişmeler, hikayenin ana olay örgüsünü oluşturuyor.

Yapım, komedi unsurlarının yanı sıra köy yaşamı ve çevrenin korunması konularını da ele alıyor. Recep'in yeni yaşam düzeni kurmaya çalışırken karşılaştığı sorunlar, filmin ilerleyen bölümlerinde farklı olayları beraberinde getiriyor.

RECEP İVEDİK 7 BUGÜN VAR MI, SAAT KAÇTA BAŞLAYACAK?

Recep İvedik 7'nin 9 Kasım 2026 Pazartesi günü televizyon yayın akışında yer almasıyla birlikte izleyiciler yayın saatini araştırmaya başladı. Film, pazartesi akşamı ana yayın kuşağında ekrana gelecek.

NOW TV'nin 9 Kasım tarihli yayın akışında Recep İvedik 7 saat 20.00'de yer alıyor. Filmin ardından saat 22.45'te Anne Yarısı yayınlanacak.

Şahan Gökbakar'ın başrolünde bulunduğu Recep İvedik 7, 9 Kasım Pazartesi akşamı saat 20.00'de NOW TV ekranlarında izleyiciyle buluşacak.

"Son dönemde, Kurulumuzca tasfiyesine karar verilen fonlar ile Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu (TEFAS) ve TEFAS dışı dağıtım kanallarında alım satıma kapatılan fonlarda yatırımı bulunan kişilere telefon, kısa mesaj ve sosyal medya aracılığıyla ulaşılarak, ödeme süreçlerine aracılık edilebileceği, ödemelerin hızlandırılabileceği veya yatırımcılara öncelik sağlanabileceği yönünde gerçeğe aykırı vaatlerde bulunulmak suretiyle menfaat temin edilmeye çalışıldığına ilişkin bilgiler edinilmiştir.

Söz konusu fonlara ilişkin ödeme süreçleri, ilgili mevzuat çerçevesinde yalnızca yetkili kurumlar tarafından yürütülmektedir. Bu süreçte yatırımcılardan ücret, komisyon veya masraf talep edilmesi ya da kimlik ve banka bilgilerinin istenmesi söz konusu değildir. Ödemelere ilişkin güncel ve doğru bilgiler için resmi açıklamaların takip edilmesi gerekmektedir.

Bu çerçevede, ödeme süreçlerinde aracılık veya öncelik sağlama iddiasıyla menfaat talep eden kişi ve kuruluşlara itibar edilmemesi, bu tür dolandırıcılık girişimleriyle karşılaşılması hâlinde kolluk birimlerine veya Cumhuriyet Başsavcılıklarına başvurulması önem arz etmektedir. Kamuoyuna saygıyla duyurulur."

Uzak Şehir'in 72. bölümünde Alya ile Cihan arasındaki gerilim yeniden gündeme taşınacak. Cihan'ın elindeki kozun Alya'nın hayatını değiştirebilecek nitelikte olması, iki karakter arasındaki mücadelenin seyrini etkileyecek. Alya'nın geri adım atmayan tavrı ise Albora ailesinin diğer üyelerini de yakından ilgilendiren gelişmeleri beraberinde getirecek.

UZAK ŞEHİR 72. BÖLÜMDE ALYA VE CİHAN ARASINDA NELER YAŞANACAK?

Uzak Şehir'in yeni bölümünde Alya ve Cihan arasındaki ilişki, ortaya çıkan gerçeklerle birlikte farklı bir noktaya taşınacak. Cihan'ın Enver ile Alya'nın evlenmediğini öğrenmesi, iki karakter arasındaki dengeleri değiştirecek gelişmelerin başlangıcı olacak. Alya için parmağındaki yüzüğü çıkaran Cihan'ın alacağı kararlar, yeni bölümün dikkat çeken başlıkları arasında bulunuyor.

Alya ise yaşanan gelişmeler karşısında geri adım atmaya niyetli görünmüyor. Konağın avlusunda herkesin önünde yaptığı çıkış, Albora ailesinin üyelerini de karşı karşıya getirecek. Cihan'ın elindeki kozun ağırlığına rağmen Alya'nın kendi kararlarının arkasında durması, ikili arasındaki gerilimi artıracak.

Yeni bölümde yalnızca Alya ve Cihan'ın ilişkisi değil, geçmişte yaşanan olayların bugüne yansımaları da gündeme gelecek. Cihan'ın öğrendiği gerçek, Alya'nın bugüne kadar kurduğu düzeni etkileyecek. İki karakterin birbirlerine karşı söyleyecekleri sözler ve alacakları kararlar, 72. bölümün önemli gelişmeleri arasında yer alacak.

CİHAN, ALYA'NIN SAKLADIĞI GERÇEĞİ ÖĞRENDİ

Uzak Şehir 72. bölüm özetinde öne çıkan gelişmelerden biri, Cihan'ın Alya'nın sakladığı büyük gerçeği öğrenmesi olacak. Sahte evlilik meselesinin ortaya çıkmasıyla birlikte Cihan, Alya'nın kurduğu düzenin arka planını öğrenecek. Bu durum, iki karakter arasındaki güven ilişkisini de yeniden gündeme getirecek.

Cihan'ın öğrendiği gerçek karşısında nasıl bir tutum sergileyeceği merak edilirken Alya'nın da yaşanan gelişmeler karşısında kendi kararlarını savunması bekleniyor. İkilinin Midyat'a bakan bir tepede gerçekleştireceği konuşma, bölüm özetinde dikkat çeken sahneler arasında bulunuyor.

Alya ile Cihan arasındaki konuşmada geçmişte yaşananlar, saklanan gerçekler ve tarafların birbirlerine karşı taşıdığı duygular ön plana çıkacak. İki karakterin arasındaki sorunların nasıl sonuçlanacağı ise yeni bölümde yanıt aranacak sorular arasında yer alacak.

ZERRİN'İN MAHKEME KARARI ALBORA KONAĞINDA YENİ BİR SAVAŞ BAŞLATIYOR

Uzak Şehir'in 72. bölümünde Zerrin'in mahkemeden aldığı karar, Albora konağında yeni bir tartışmanın fitilini ateşleyecek. Mahkeme sürecinin ardından yaşanacak gelişmeler, aile içerisindeki mevcut dengeleri etkileyecek.

Kaya'nın öfkesinin kontrol edilmesi güç bir noktaya ulaşması da yeni bölümde dikkat çeken olaylardan biri olacak. Zerrin'in aldığı kararın ardından aile üyelerinin nasıl hareket edeceği ve yaşanan gelişmelerin kimleri etkileyeceği merak ediliyor.

Albora ailesinde uzun süredir devam eden anlaşmazlıklar, yeni bölümde farklı karakterlerin de dahil olacağı gelişmelerle devam edecek. Konağın kapısında başlayacak yeni mücadele, aile üyelerinin birbirlerine karşı tutumlarını yeniden gündeme getirecek.

HASTANE ÖNÜNDEKİ KAVGA HERKESİ ETKİLEYECEK

Yeni bölümün dikkat çeken olaylarından biri de hastane önünde yaşanacak kavga olacak. Yaşanan tartışmanın beklenmedik bir sonuçla noktalanması, karakterlerin planlarını değiştirecek gelişmeleri beraberinde getirecek.

Kavganın ardından ortaya çıkacak sessizlik, aile içerisindeki hesapların yeniden yapılmasına neden olacak. Özellikle Kaya'nın öfkesi ve çevresindeki gelişmelere verdiği tepkiler, bölümün önemli olayları arasında bulunacak.

Öte yandan Sadakat de geçmişinden gelen bir sırrın cevabını beklemeyi sürdürecek. Kırk yıllık bir sırrın peşindeki Sadakat, konağın karanlık köşelerinde kendisini izleyen gözlerden habersiz olacak. Geçmişte yaşananların ortaya çıkma ihtimali, aile içerisindeki gelişmelerin farklı bir boyuta taşınmasına neden olacak.

BERFİN'İN KONAĞA GELİŞİ BEKLENMEDİK BİR GELİŞMEYLE GÖLGELENECEK

Uzak Şehir'in yeni bölümünde Berfin'in Albora konağına gelişi de dikkat çeken gelişmeler arasında yer alacak. Berfin'in büyük bir heyecanla gerçekleştirdiği ziyaret, beklenmedik bir olay nedeniyle farklı bir noktaya taşınacak.

Diğer taraftan C. Deniz, anne ve babası arasında yaşanan gelişmelerin ortasında kalmaya devam edecek. Küçük çocuğun iki taraftan da istediği tek şey gerçeği öğrenmek olacak. Aile içerisindeki sırların ortaya çıkmasıyla birlikte Deniz'in yaşadığı durum da yeni bölümün önemli başlıklarından biri haline gelecek.

Gölgedeki isim Kartal ise Cihan için kurduğu pusuda sabrını kaybetmeye başlayacak. Kartal'ın planının nasıl sonuçlanacağı ve Alya'nın bu gelişmeler karşısında hangi kararı vereceği yeni bölümde açıklığa kavuşacak.

UZAK ŞEHİR 72. BÖLÜM NE ZAMAN, SAAT KAÇTA, HANGİ KANALDA?

Uzak Şehir'in 72. bölümü 9 Kasım 2026 Pazartesi günü izleyici karşısına çıkacak. Yeni bölüm, saat 20.00'de başlayacak. Dizinin yeni bölümünde Alya ile Cihan arasındaki gelişmelerin yanı sıra Albora ailesindeki sırlar, Zerrin'in mahkeme kararı ve Kartal'ın planı da ekrana taşınacak.

Uzak Şehir'in yeni bölümü bu akşam saat 20.00'de Kanal D ekranlarında yayınlanacak.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!