Gürlek, X hesabından yaptığı açıklamada, söz konusu büroların yargı süreçlerinin daha etkin ve hızlı işlemesine katkı sağlayacağını belirtti.

Bakan Gürlek, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

"Bu bürolarımızla uzun süren dava ve soruşturmaların nedenlerini erken aşamada tespit edecek, hedef süre uygulamasını ve yargı süreçlerindeki gecikmeleri yakından takip edecek, idari ve organizasyonel sorunlara mahallinde çözüm üretecek, kurumlar arası koordinasyonu güçlendirecek, Alo Adalet 135 üzerinden vatandaşlarımızdan gelen başvuruları etkin şekilde değerlendireceğiz.

Tüm çalışmalarımızı mahkemelerin bağımsızlığına, hâkimlik teminatına ve yargısal süreçlere müdahale etmeme ilkesine titizlikle bağlı kalarak yürüteceğiz. Tek­nolojinin imkânlarından da yararlanarak vatandaşlarımız ile yargı birimleri arasındaki bağı güçlendirecek; gecikmeyen, etkin ve erişilebilir adalet anlayışımızı daha da ileri taşıyacağız. Rehberin yargı teşkilatımıza ve vatandaşlarımıza hayırlı olmasını diliyorum."

İsviçre, İsveç, ABD, İrlanda ve Birleşik Krallık’tan bilim insanlarının yürüttüğü çalışmada, Kelt bölgelerinden Akdeniz’e uzanan dört farklı kıyı bölgesindeki deniz sıcaklıkları değerlendirildi. Araştırmacılar, incelenen bölgelerin tamamında denizlerin küresel ortalama ısınma hızından daha hızlı ısındığını belirledi.

Akdeniz’in yüzde 80’i deniz sıcak dalgasına maruz kaldı

Araştırmaya göre 2026 yılında Batı Akdeniz’in yaklaşık yüzde 80’inde deniz sıcak dalgası koşulları görüldü. İnsan kaynaklı iklim değişikliğinin bulunmadığı varsayımsal senaryoda ise bu oranın yaklaşık yüzde 40 seviyesinde kalacağı hesaplandı.

Doğu Akdeniz’de de benzer bir tablo ortaya çıktı. 2026’da bölgenin yaklaşık yüzde 70’i deniz sıcak dalgası koşullarından etkilenirken, iklim değişikliğinin olmadığı senaryoda bu oranın yaklaşık yüzde 9 olması bekleniyordu.

Biskay Körfezi ve İber Yarımadası çevresindeki kıyıların yaklaşık yüzde 90’ı, Kelt bölgesinin ise yaklaşık yüzde 80’i deniz sıcak dalgası koşullarına maruz kaldı. İklim değişikliğinin olmadığı varsayımında bu oranların sırasıyla yaklaşık yüzde 40 ve yüzde 30 olacağı tahmin edildi.

“Kitlesel ölümler tüm ekosistemi etkileyebilir”

Aşırı deniz sıcaklıklarının etkisinin yalnızca sıcaklığa dayanıklı türlerin yaşam alanlarını değiştirmesiyle sınırlı kalmayabileceği belirtiliyor. Araştırmacılar, sıcaklık artışlarının ekosistem genelinde birbirini tetikleyen sonuçlara neden olabileceğine dikkat çekiyor.

Mercanlar, süngerler ve makroalgler gibi habitat oluşturan türlerin kitlesel şekilde ölmesi, bu canlılara bağlı diğer türlerin barınma alanlarını ve besin kaynaklarını da ortadan kaldırabilir.

Kuzey Karolina Üniversitesi Chapel Hill’den deniz biyoloğu Dr. John Bruno, Avrupa sularındaki deniz canlılarının ciddi bir baskıyla karşı karşıya olduğunu belirtti. Bruno’ya göre bazı türler daha serin sulara ulaşabilmek için yaşam alanlarını kuzeye taşırken, bazı türlerin ise aşırı sıcaklıklardan kaçma imkanı bulunmuyor.

Bruno, denizlerdeki sıcaklık artışının birçok türün biyolojik uyum kapasitesinin sınırlarına yaklaşıldığına işaret ettiğini belirterek, bunun biyolojik çeşitliliğin yanı sıra balıkçılık ve kıyı bölgelerindeki gıda sistemleri açısından da risk oluşturduğunu söyledi.

Balıkçılık kaynaklarında değişim riski

Denizlerin hızla ısınması, türlerin yaşadığı bölgelerin değişmesine de neden oluyor. Daha serin sulara yönelen canlıların hareketleri, besin zincirlerinden kıyı balıkçılığına ve su ürünleri yetiştiriciliğine kadar geniş bir alanda etkili olabiliyor.

Araştırmada, Birleşik Krallık’ta balıkçıların ahtapot popülasyonlarında ani artışlar bildirdiği aktarıldı. Bazı türlerin kuzeye doğru hareket etmesinin ise mevcut ekosistemlerdeki dengeleri değiştirebileceği ifade edildi.

Bilim insanları, gelecekte beklenen sıcaklık artışlarının çok sayıda deniz canlısının uyum sağlayabileceği sınırları aşabileceği uyarısında bulunuyor. Hızlı ısınmanın morina, mezgit, uskumru, deniz tarağı ve ıstakoz gibi ekonomik değeri yüksek türlerin popülasyonları üzerinde baskı oluşturabileceği belirtiliyor.

Denizlerdeki ısınma kıyılardaki sıcaklık stresini de artırabilir

Deniz yüzeyindeki sıcaklık artışının etkileri yalnızca su altındaki yaşamla sınırlı değil. Daha sıcak deniz yüzeylerinin kıyı bölgelerinde atmosferdeki nem miktarını artırarak, özellikle geceleri hissedilen sıcaklık stresini ağırlaştırabileceği ifade ediliyor.

Sıcak denizlerin atmosfere daha fazla nem taşıması, sezonun ilerleyen dönemlerinde aşırı hava olayları ve yıkıcı fırtınaların oluşması için elverişli koşulların gelişmesine de katkıda bulunabiliyor.

Maynooth Üniversitesi ICARUS İklim Araştırma Merkezi’nden Dr. Claire Bergin, bu yaz Avrupa genelinde kara sıcaklıklarının daha fazla gündeme geldiğini ancak kıyı sularındaki değişimin yeterince konuşulmadığını belirtti.

Bergin, insan kaynaklı iklim değişikliğinin bugüne kadar Akdeniz’de yaklaşık 2 derecelik, Batı Avrupa denizlerinde ise 1,3 ila 1,4 derecenin üzerinde sıcaklık artışına yol açtığını söyledi. Deniz suyundaki sıcaklığın artmasının yüzme ve turizm açısından bazı kişiler tarafından olumlu görülebileceğini belirten Bergin, deniz ekosistemleri açısından ise tablonun çok daha ciddi olduğunu vurguladı.

“Fosil yakıtlardan uzaklaşmayı geciktirmenin bedeli artacak”

Imperial College London Çevre Politikası Merkezi İklim Bilimi Profesörü Dr. Friederike Otto, denizlerin küresel ısınmanın ortalama hızından daha hızlı ısındığını ve bunun kara ve deniz ekosistemleri üzerinde doğrudan sonuçlar doğurduğunu ifade etti.

Otto, fosil yakıtlardan uzaklaşmanın ertelenmesinin çok sayıda okyanus ekosistemini geri dönüşü zor bir noktaya sürükleyebileceği uyarısında bulundu. Yalnızca uyum politikalarının yeterli olmayacağını belirten Otto, deniz ve okyanus ekosistemlerinin sıcaklık artışına karşı sınırlı bir uyum kapasitesine sahip olduğunu söyledi.

Araştırmacılar, fosil yakıtlardan uzaklaşmanın gecikmesi durumunda deniz ekosistemleri ve biyolojik çeşitliliğin yanı sıra balıkçılık ve kıyı toplulukları üzerindeki ekonomik ve sosyal maliyetlerin de artacağına dikkat çekiyor.

Paylaşımda, Türk bayrağı ile Galatasaray logosunun bulunduğu “Welcome” pankartına yer verilmesi dikkat çekti. Bu paylaşım, Batrakov’un sarı-kırmızılı takıma transferinin artık oldukça yakın olduğu şeklinde yorumlandı.

Öte yandan 21 yaşındaki futbolcu, takımının Rostov ile oynadığı kupa karşılaşmasının kadrosunda yer almadı. Bu gelişme de transfer sürecinin son aşamaya geldiği iddialarını güçlendirdi.

Günel, yaptığı yazılı açıklamada CHP'de yaşanan kurultay ve yönetim sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Kurultayların iptal edilmesi ve parti yönetimine ilişkin alınan kararları eleştiren Günel, bu sürecin partinin temel değerleriyle bağdaşmadığını ifade etti.

CHP'de siyaset yapma gerekçesinin Cumhuriyet, demokrasi ve hukuk devleti ilkelerine bağlılık olduğunu belirten Günel, gelinen noktada bu ilkelerden uzaklaşıldığını savundu.

Günel açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Anayasaya, milli iradeye, hukuka, siyasi teamüllere aykırı bir şekilde siyasi saikle, yerel mahkemece verilen ‘mutlak butlan’ kararı ile halk iradesine dayanan kurultaylar iptal edilmiş, eski genel başkan ve yönetim partinin başına atanmıştır. Partim CHP, elbirliği ve işbirliği içinde işgal edilmiştir. CHP'de siyasi faaliyetimi yürütmemin nedeni; partimin Cumhuriyet'in temel ilkeleri olan demokrasi, hukuk devletine olan inancı ve tüzük dahil geleneksel prensipleridir. Pek tabii ki, bu prensiplere sadık temsilcileridir.

Geldiğimiz süreçte inandığım tüm bu değerlere aykırı tutum içinde partim dizayn edilmeye, iktidar iddiasından vazgeçmeye zorlanmış, mutlak butlan kararı ile gelen yönetimler de bu dizayn çabalarının işbirlikçisi, ortağı olmuşlardır. Bu işgal sona ermedikçe, baba ocağı diye ifade ettiğimiz CHP'de siyaset yapma olanağı kalmamıştır. Dahası, parti içinde mücadele ederek kaybedilecek zaman da yoktur. Cumhuriyet, demokrasi, hukuk devleti ideali ve mücadelesinin kaybedecek zamanı da yoktur. Tarih doğru yanında durma zamanıdır. Bu nedenle CHP'den istifa ediyorum.”

Fenerbahçe transferi resmen açıkladı

Fenerbahçe, Sidiki Cherif'in transferi konusunda İngiliz kulübü Coventry City ile anlaşmaya varıldığını resmi olarak açıkladı.

Kulüpten yapılan açıklamada, "Kulübümüz, geçtiğimiz sezonun devre arasında kadromuza katılan profesyonel futbolcumuz Sidiki Cherif’in transferi konusunda Coventry City kulübü ile anlaşmaya varmıştır. Çubuklu formamız altında verdiği emekler için Sidiki Cherif'e teşekkür ediyor, kariyerinin yeni döneminde kendisine başarılar diliyoruz." ifadelerine yer verildi.

Cherif: Premier Lig'de oynayacağım için heyecanlıyım

Coventry City'ye transferinin ardından açıklamalarda bulunan Sidiki Cherif, yeni takımının bir parçası olmaktan duyduğu mutluluğu dile getirdi.

Genç oyuncu, Premier Lig'de forma giyecek olması nedeniyle büyük heyecan yaşadığını belirterek taraftarlara yeteneklerini göstermeyi ve yeni stadında sahaya çıkmayı sabırsızlıkla beklediğini söyledi.

Fenerbahçe'deki performansı

Sidiki Cherif, Fenerbahçe formasıyla toplam 17 resmi karşılaşmada görev aldı. Genç futbolcu bu maçlarda 3 gol ve 1 asistlik performans sergiledi.

Fenerbahçe, Cherif'i Angers'ten 4 milyon euro kiralama bedeli ve 18 milyon euro bonservis karşılığında kadrosuna katmıştı.

DMM, elektrik tüketim ücretlerine yakın zamanda çok yüksek oranlarda zam yapılacağı yönündeki paylaşımların kamuoyunda yanlış algı oluşturabileceğine dikkat çekti.

DMM’den elektrik zammı iddialarına açıklama

DMM tarafından yapılan açıklamada, yetkili kurumların elektrik tüketim ücretlerine ilişkin güncel bir fiyat düzenlemesi üzerinde çalışmadığı belirtildi.

Merkez, elektrik faturalarına yakın zamanda yüksek oranlı zam uygulanacağı yönündeki iddiaların gerçek dışı olduğunu bildirdi. Açıklamada, mevcut durumda yetkili kurumlar tarafından planlanmış güncel herhangi bir fiyat düzenleme çalışmasının bulunmadığı ifade edildi.

Güncel fiyat düzenlemesi çalışması bulunmuyor

DMM, sosyal medya mecralarında ve bazı basın organlarında dolaşıma sokulan iddiaların resmi bir düzenlemeye dayanmadığını belirtti.

Açıklamada, elektrik tüketim ücretlerine yönelik herhangi bir fiyat değişikliğinin planlandığına ilişkin güncel bir çalışma bulunmadığı vurgulandı.

DMM, kamuoyunun elektrik fiyatlarına ilişkin gelişmelerde resmi kurumlar tarafından yapılan açıklamaları dikkate almasının önem taşıdığını bildirdi.

DMM’den spekülatif paylaşımlara karşı uyarı

Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, elektrik fiyatlarına ilişkin ortaya atılan iddiaların ekonomik beklentileri olumsuz etkileyebilecek ve toplumsal algıyı yönlendirebilecek nitelikte olduğunu belirtti.

Merkez, bu tür içeriklerin doğruluğu teyit edilmeden paylaşılmaması gerektiğine dikkat çekerek, kamuoyundan spekülatif ve provokatif iddialara itibar etmemesini istedi.

Bazı basın organları ve sosyal medya mecralarında dolaşıma sokulan "elektrik tüketim ücretlerine yakın zamanda çok yüksek oranlarda zam yapılacağı" yönündeki iddialar gerçek dışıdır.

Yetkili kurumlar tarafından planlanmış güncel herhangi bir fiyat düzenleme çalışması… pic.twitter.com/m8kEkIFLkZ

— Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (@dmmiletisim) August 19, 2026

Altın fiyatları için Deutsche Bank'ın hedefi 4 bin 500 dolar

Deutsche Bank Wealth Management tarafından yayımlanan "Perspectives 2026" başlıklı yıllık görünüm raporunda, 2025'teki güçlü yükselişin ardından altın fiyatlarının 2026 yılında da yukarı yönlü potansiyel taşıdığı belirtildi. Banka, 2026 sonu için ons altın fiyatı beklentisini 4 bin 500 dolar olarak açıkladı.

Deutsche Bank'ın tahmininde merkez bankalarının altın talebinin devam edeceği beklentisi etkili oldu. Kısa vadeli tahvil getirilerinde yaşanabilecek gerilemenin de faiz getirisi bulunmayan altının fırsat maliyetini azaltarak fiyatları destekleyebileceği değerlendirildi.

Merkez Bankalarının altın talebi fiyatları destekliyor

Deutsche Bank, altının hisse senetleri, şirket tahvilleri ve devlet tahvillerinden oluşan geleneksel yatırım portföylerinde korunma aracı olarak kullanılabileceğine dikkat çekti. Merkez bankalarının alımlarının devam etmesine yönelik beklenti de bankanın altın fiyatlarına ilişkin olumlu değerlendirmesinde yer aldı.

Wells Fargo Investment Institute ise altın konusunda uzun vadeli olumlu görüşünü korurken 2026 ve 2027 hedeflerinde değişikliğe gitti. Kurum, 2026 sonu için daha önce 5 bin 300-5 bin 500 dolar olarak açıkladığı altın fiyatı tahminini 4 bin 900-5 bin 100 dolar aralığına indirdi.

Wells Fargo altın tahminini aşağı yönlü revize etti

Wells Fargo, 2027 yılına ilişkin ons altın beklentisini de 5 bin 800-6 bin dolar seviyesinden 5 bin 400-5 bin 600 dolar aralığına çekti. Kurum, yapılan değişikliğin altına yönelik genel görünümde bozulma anlamına gelmediğini ve beklentilerin yeniden düzenlenmesinden kaynaklandığını belirtti.

Wells Fargo'nun değerlendirmesine göre altın, mart ayından itibaren yaklaşık beş ay süren zorlu dönemin ardından yeniden yükseliş ivmesi kazandı. Değerli metal, ağustosun ilk haftasında yüzde 7'nin üzerinde değer kazanarak ocak ayından bu yana en güçlü haftalık performansını gösterdi.

Altın fiyatları ağustosta yüzde 7'den fazla yükseldi

Ortadoğu'daki müzakerelerde ilerleme beklentileri ile yatırımcıların ABD Merkez Bankasının (Fed) yeni faiz artırımlarına yönelik beklentilerinin zayıflaması, altın fiyatlarındaki yükselişi destekleyen gelişmeler arasında gösterildi.

Altın destekli borsa yatırım fonlarında (ETF) daha önce görülen çıkışların dengelenmeye başladığı ve yeniden girişlerin gerçekleştiği de belirtildi. Bu gelişmeler, Wells Fargo'nun altın piyasasına ilişkin değerlendirmesinde yer aldı.

ABD reel faizleri altın fiyatları üzerinde baskı oluşturdu

Wells Fargo, mart ayından itibaren altın fiyatları üzerindeki baskının önemli bölümünü ABD'deki enflasyondan arındırılmış tahvil getirilerindeki yükselişle ilişkilendirdi. Kalıcı enflasyon nedeniyle Fed'in yeniden faiz artırabileceğine yönelik endişelerin, faiz getirisi sağlamayan altının faizli yatırım araçları karşısındaki cazibesini azalttığı ifade edildi.

Bununla birlikte kurum, 2026'nın ilk yarısında küresel altın talebinin görece güçlü kaldığını bildirdi. Küresel spot altın fiyatı yılın ilk yarısında yüzde 5 gerilerken, Asya işlem saatlerinde hesaplanan fiyatın aynı dönemde yüzde 13 yükseldiği kaydedildi.

Asya'da altın talebi öne çıktı

Wells Fargo'nun değerlendirmesinde, uluslararası yatırımcıların jeopolitik ve piyasa belirsizlikleri, enflasyon riski ve Çin dahil bazı piyasalardaki görece düşük faiz oranları nedeniyle altına yönelik ilgisini sürdürdüğü belirtildi.

Kurum, bu gelişmelerin altının güvenli liman niteliğini desteklediğini ve merkez bankalarının altın alımlarının ikinci çeyrekte yeniden hızlanmasına katkı sağladığını değerlendirdi.

Bank of America altın için 5 bin dolar hedefledi

Bank of America da altın fiyatlarının beklentilerin üzerinde hızla yükselmesinin ardından ons altın için 5 bin dolarlık seviyeyi öngördü. Değerlendirmenin yapıldığı sırada altının yaklaşık 4 bin 358 dolardan işlem gördüğü ve bankanın hedefinin mevcut seviyenin yaklaşık yüzde 15 üzerinde bulunduğu belirtildi.

Bank of America, ABD'den gelen daha zayıf ekonomik veriler, doların değer kaybetmesi ve Fed'in yeni bir sıkılaştırma adımı atma ihtimalinin azalmasını altındaki son yükselişi destekleyen unsurlar arasında sıraladı.

Morgan Stanley'nin altın tahmini 5 bin 700 dolar

Morgan Stanley'nin altın fiyatlarına ilişkin uzun vadeli beklentisi ise 5 bin 700 dolar seviyesinde bulunuyor. Bankanın metal stratejisti Amy Gower, kurumsal yatırımcılardan gelen fon akışlarının altındaki yeni yükselişin önemli unsurlarından biri olabileceğini belirtti.

Merkez bankalarının altın talebi de fiyat görünümünde öne çıkan başlıklardan biri oldu. Dünya Altın Konseyi verilerine göre merkez bankalarının yüzde 89'u, küresel altın rezervlerinin önümüzdeki bir yıl içinde artmayı sürdüreceğini öngörüyor.

Altın fiyatlarında yeni dönem için kritik gelişmeler

Finans kuruluşlarının tahminleri, altın fiyatlarının geleceğine ilişkin farklı hedeflerin bulunduğunu ortaya koydu. Kurumların değerlendirmelerinde merkez bankalarının alımları, faiz politikaları, ETF hareketleri, reel tahvil getirileri ve küresel ekonomik gelişmeler öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.

Yangının çıktığı alanın ulaşım açısından zor olması nedeniyle söndürme çalışmalarında hem kara ekiplerinden hem de hava araçlarından yararlanılıyor. Yangının çıkış nedeni ise henüz açıklanmadı.

Yangına 35 itfaiyeci ve 2 helikopter müdahale ediyor

Vaugneray'da çıkan yangının fark edilmesinin ardından olay yerine 35 itfaiyeci gönderildi. Söndürme çalışmalarına ayrıca 2 helikopter ve yangın söndürme kamyonlarıyla destek veriliyor.

Ekipler, ulaşımın güç olduğu bölgede alevlerin kontrol altına alınması için çalışmalarını sürdürüyor. Yangının çevredeki ormanlık alanlara yayılmasını önlemek amacıyla müdahalenin devam ettiği bildirildi.

5 bin metrekarelik alan zarar gördü

Yangında şu ana kadar yaklaşık 5 bin metrekarelik ormanlık alanın zarar gördüğü belirtildi.

Söndürme ekipleri, yangının etkilediği bölgede çalışmalarını sürdürürken alevlerin tamamen kontrol altına alınması için müdahale devam ediyor. Bölgenin coğrafi koşulları ise ekiplerin çalışmalarını zorlaştırıyor.

Yangının çıkış nedeni henüz bilinmiyor

Vaugneray'da başlayan yangının neden çıktığına ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Yetkililerin yangının çıkış nedenine ilişkin inceleme yapıp yapmadığı konusunda da bilgi paylaşılmadı. Yangının tamamen kontrol altına alınmasının ardından hasar ve çıkış nedenine ilişkin daha ayrıntılı bilgilerin açıklanması bekleniyor.

Ne olmuştu?

YENİ Parti Gaziantep Milletvekili Melih Meriç, dün Şahinbey ilçesine bağlı Akkent Mahallesi'nde bıçaklı saldırıya maruz kalmasının ardından hastaneye kaldırılarak ameliyata alınmıştı.

Gaziantep Valisi Kemal Çeber, saldırıyı gerçekleştirdiği belirtilen Seydi Ahmet Keleş'in yanı sıra olay yerinden uzaklaşırken kullandığı aracın sürücüsü A.Ç, araç değişikliğinin ardından bindiği ticari aracın şoförü E.D, Keleş'in yakını H.K. ile olay sırasında bölgede bulunan özel güvenlik görevlisi R.Ç'nin gözaltına alındığını açıklamıştı.

Gaziantep İl Emniyet Müdürlüğü Asayiş Şube Cinayet Büro Amirliği ekiplerinin gözaltına aldığı 5 şüphelinin emniyetteki işlemleri bugün tamamlandı. Şüpheliler, sağlık kontrollerinin ardından adliyeye gönderildi.

Şüpheli Keleş, adliye girişinde basın mensuplarına yaptığı açıklamada, "Çok tahrik etti, bilerek yapmadım. Ama yaşadığına da çok seviniyorum, pişmanım" ifadelerini kullandı.

Putin, Rusya'daki lojistik ve depolama kapasitesinin saldırılardan etkilendiğini ancak ticaret altyapısının buna rağmen istikrarlı şekilde faaliyet göstermeyi sürdürdüğünü ifade etti.

Putin’den hükümete özel program talimatı

Rus lider, zarar gören lojistik altyapının yeniden inşasında devletin de rol alması gerektiğini söyledi. Bu kapsamda hükümete özel bir program hazırlanması talimatını verdi.

Putin, yeniden inşa çalışmalarının yalnızca mevcut tesislerin eski haline getirilmesiyle sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek, yeni tesislerin teknolojik açıdan daha gelişmiş bir seviyede kurulmasını istedi.

Putin, “Bu kapsamda hükümetten ilgili özel bir program hazırlamasını istiyorum. Zarar gören tesislerin yeniden inşasının teknolojik açıdan gelişmiş, yeni bir düzeyde gerçekleştirilmesi gerekiyor” diye konuştu.

Ekonomik büyüme saldırılardan etkilendi

Toplantıda Rus ekonomisinin genel görünümüne ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Putin, ekonomik büyüme hızının çeşitli faktörlerden etkilendiğini belirtti.

Putin, uygulanan yaptırımların yanı sıra sanayi ve altyapı tesislerine yönelik saldırıların da ekonomik büyüme üzerinde etkili olduğunu ifade etti. Saldırıların Rus ekonomisine zarar verdiğini belirten Putin, buna rağmen kritik sonuçlara yol açmadığını kaydetti.

Rus ekonomisine ilişkin mevcut verilerin sınırlı ancak olumlu bir seyir gösterdiğini belirten Putin, ekonomik büyümenin yaklaşık yüzde 1 seviyesinde bulunduğunu dile getirdi.

Lojistik ve depolama kapasitesinin yeniden kurulması planlanıyor

Putin'in açıklaması, saldırılar nedeniyle zarar gören lojistik ve depolama tesislerinin yeniden yapılandırılmasına yönelik hükümet düzeyinde özel bir program hazırlanmasını gündeme getirdi.

Yeniden inşa sürecinde teknolojik kapasitenin artırılması hedeflenirken, lojistik altyapının ülke ekonomisi ve ticaret faaliyetleri açısından işlevini sürdürmesi amaçlanıyor.

Ukrayna'nın son dönemde Rus e-ticaret platformu Wildberries'e ait depo ve lojistik tesislerine yönelik yoğun insansız hava aracı saldırıları düzenlediği belirtiliyor.

Merhumenin naaşı, ikindi namazını takiben Karşıyaka Mezarlığı'nda toprağa verildi.

Söz konusu uyarının, bölgede gerçekleştirilebilecek hava sahası faaliyetinin uçuş güvenliği açısından potansiyel tehlike oluşturabileceğine ilişkin olduğu belirtildi.

Rusya’dan füze fırlatma uyarısı geldi

Yeni Zelanda Sivil Havacılık İdaresinin (CAA) açıklamasına göre, Rusya Devlet Hava Trafik Yönetimi Birliği tarafından planlanan bir füze fırlatma işlemi konusunda bilgi verildi.

Rus hava trafik idaresinin ayrıca, Yeni Zelanda’nın Okyanus Uçuş Bilgi Bölgesi (FIR) sınırları içerisinde bulunan uluslararası hava sahasına yönelik olası bir tehlikeye ilişkin uyarıda bulunduğu aktarıldı.

Bunun üzerine Yeni Zelanda makamlarının, bölgede uçuş gerçekleştiren veya gerçekleştirmesi planlanan uçaklara yönelik NOTAM yayımladığı belirtildi.

ABD uçağı Christchurch Havalimanı’na döndü

Antarktika’ya ulaşmak amacıyla Christchurch Havalimanı’ndan havalanan ABD Hava Kuvvetleri uçağı da yayımlanan uyarının ardından rotasını değiştirdi.

Uçağın, Antarktika seferini sürdürmek yerine kalkış yaptığı Christchurch Havalimanı’na geri döndüğü bildirildi. Uçağın geri dönüş kararının, hava sahasındaki olası risklere ilişkin yayımlanan uyarının ardından alındığı belirtildi.

Yeni Zelanda makamları tarafından yayımlanan NOTAM'ın, bölgede gerçekleşmesi beklenen faaliyet nedeniyle uçuş güvenliğine ilişkin bilgilendirme amacı taşıdığı kaydedildi.

Uyarının kapsamındaki hava sahası 30 milyon kilometrekare

Söz konusu bölgenin, Yeni Zelanda’nın Okyanus Uçuş Bilgi Bölgesi sınırları içerisinde yer aldığı belirtildi. Bu bölge yaklaşık 30 milyon kilometrekarelik bir alanı kapsıyor.

Okyanus FIR'ı, uçuşların güvenli şekilde yürütülmesi amacıyla hava trafik hizmetlerinin koordinasyonunun sağlandığı geniş bir alan olarak öne çıkıyor.

Rusya tarafından yapılan uyarının ardından Yeni Zelanda makamlarının hava sahasındaki faaliyetlere ilişkin gerekli bilgilendirmeyi yaptığı ve ilgili uçuşlar için NOTAM yayımladığı aktarıldı.

Seçimin ardından YENİ Parti ve CHP arasında bazı meclis üyelerinin oy tercihlerine ilişkin tartışma yaşanırken, iki belediye meclis üyesinin istifa ettiği açıklandı. YENİ Parti Menderes İlçe Başkanı Mehmet Emin Işık, konuya ilişkin yazılı açıklamasında Şirzat Peker’in YENİ Parti üyesi olmadığını, CHP üyesi olarak görev yaptığını ve CHP'den istifa ettiğini belirtti.

"Barış Gürsoy, uzlaşı adayı olarak ortaya çıktı"

Konuya ilişkin açıklama yapan Işık, şunları kaydetti:

“Kamuoyunda, CHP Meclis Üyesi Sayın Şirzat Peker’in YENİ Parti üyeliğinden istifa ettiği yönünde bazı yanlış ve eksik bilgilerin dolaşıma sokulduğunu görmekteyiz. Kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi adına, sürecin içerisinde bulunan biri olarak bazı hususları açıkça ifade etmek istiyorum. Menderes Belediye Meclisi’nde seçim süreci öncesinde YENİ Parti çatısı altında bulunan 9 meclis üyemiz, CHP grubunda ise 6 meclis üyesi bulunmaktaydı.

YENİ Parti’nin Menderes Belediye Başkan Vekilliği adayı Sayın Barış Gürsoy, partimizin adayı olmakla birlikte, aynı zamanda bir uzlaşı adayı olarak ortaya çıkmıştır.

Bu süreçte CHP Meclis Üyesi Sayın Şirzat Peker, tarihi bir sorumluluk üstlenerek, kendi siyasi grubunun kararından farklı bir tutum sergilemiş ve YENİ Parti Belediye Başkan Vekili adayı Sayın Barış Gürsoy’a oy vermiştir. Daha da önemlisi, yapılan tüm turlarda YENİ Parti Meclis Üyelerimiz, kendi adayımız Sayın Barış Gürsoy’un arkasında durmuş ve oylarını kendisine vermiştir. Dolayısıyla Sayın Şirzat Peker’in YENİ Parti adayına oy vermiş olması ile YENİ Parti üyeliği arasında bir bağ kurulması doğru değildir. Sayın Peker, seçim sürecinde CHP Meclis Üyesi olarak görev yapmış ve siyasi iradesi doğrultusunda oy kullanmıştır.

Seçimin ardından ise YENİ Parti Meclis Üyesi Sayın Fisun Demir ile CHP Meclis Üyesi Sayın Şirzat Peker istifa etmiştir. Burada özellikle altını çizmek istediğim husus şudur: Sayın Şirzat Peker’in YENİ Parti üyeliğinden istifa ettiği yönündeki ifade gerçeği yansıtmamaktadır. Kendisi seçim sürecinde CHP Meclis Üyesi olarak görev yapmıştır ve seçim sonrasında CHP Meclis Üyeliğinden istifa etmiştir. Kamuoyunun yanlış bilgilendirilmemesi, kişi ve kurumların siyasi tutumlarının doğru aktarılması hepimizin sorumluluğudur. Menderes’te yaşanan bu sürecin tüm yönleriyle, polemiklerden uzak ve gerçek bilgiler üzerinden değerlendirilmesini önemle rica ediyorum.”

Operasyonun, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde Göçmen Kaçakçılığıyla Mücadele ve Hudut Kapıları Şube Müdürlüğü ekiplerince yürütülen çalışmalar kapsamında gerçekleştirildiği bildirildi.

5 eğlence mekanına operasyon düzenlendi

Ankara Emniyet Müdürlüğünden yapılan açıklamaya göre ekipler, Çankaya ilçesinde bulunan eğlence mekanlarına yönelik çalışma gerçekleştirdi.

İnsan ticareti, göçmen kaçakçılığı, fuhşa teşvik, fuhşa aracılık veya yer temin etme suçlarına ilişkin yürütülen soruşturma kapsamında 5 eğlence mekanına operasyon düzenlendi.

Operasyonlarda yakalanan şüphelilerin sayısının 26 olduğu bildirildi. Şüphelilerin emniyetteki işlemlerinin sürdüğü belirtildi.

19 yabancı uyruklu kişi hakkında işlem başlatıldı

Operasyon kapsamında yakalananlar arasında bulunan 19 yabancı uyruklu kişi hakkında ise sınır dışı işlemlerinin başlatıldığı açıklandı.

Söz konusu kişilerin durumlarının ilgili mevzuat kapsamında değerlendirildiği ve gerekli idari işlemlerin yürütüldüğü bildirildi.

Ankara Emniyet Müdürlüğü, kent genelinde halkın huzur ve güvenliğinin sağlanmasına yönelik çalışmaların devam edeceğini belirtti.

İsrail'in The Jerusalem Post gazetesine açıklamalarda bulunan Barrack, İsrail'in dün Suriye'deki Ebu Zuhur Askeri Havaalanı'na düzenlediği saldırıya ilişkin konuştu.

Saldırının Türkiye-Suriye ile İsrail arasında askeri çatışma riski barındırdığını vurgulayan Barrack, "dün yaşanan olayların ciddi ve endişe verici olduğunu" belirti.

Bununla birlikte, Barrack, İsrail-Suriye çatışma önleme biriminin yeniden faaliyete geçirilmesi konusunda "gizli görüşmelerin" sürdüğünü söyledi.

ABD'nin Ankara Büyükelçisi, Türkiye'nin doğrudan veya dolaylı olarak bu sürece davet edilebileceğini ekledi.

İletişimin önemli olduğuna işaret eden Barrack, Türkçe, Arapça, İngilizce ve İbranice dillerini akıcı şekilde konuşan personelin 24 saat görev yaptığı bir iş birliği birimi kurulmasının faydalı olacağını söyledi.

Milas ilçesine bağlı Sakarkaya Mahallesi'ndeki ormanlık alanda henüz belirlenemeyen nedenle yangın çıktı. Yangının fark edilmesinin ardından bölgeye Muğla Orman Bölge Müdürlüğü ekipleri sevk edildi.

Yangına havadan ve karadan müdahale edilirken, ekiplerin çalışması sonucu alevler kontrol altına alındı. Yangının tamamen söndürülmesinin ardından bölgede soğutma çalışmaları gerçekleştirildi.

Yangına çok sayıda ekip sevk edildi

İhbar üzerine bölgeye 3 uçak ve 5 helikopter gönderildi. Karadan yürütülen çalışmalara ise 5 arazöz, 3 su ikmal aracı ve 52 personel katıldı.

Ekipler, yangının çevredeki ormanlık alanlara yayılmasını önlemek ve alevleri kontrol altına almak için havadan ve karadan çalışma yürüttü.

Müdahalenin ardından yangın kontrol altına alınarak söndürüldü. Ekiplerin bölgede gerçekleştirdiği soğutma çalışmalarıyla yangının yeniden başlamasına karşı önlem alındı.

Vali Akbıyık’tan orman yangını uyarısı

Muğla Valisi İdris Akbıyık, yangının söndürülmesinin ardından açıklamada bulundu. Akbıyık, yangınla mücadele çalışmalarına katılan ekipler başta olmak üzere destek verenlere teşekkür etti.

Vali Akbıyık, hava sıcaklıklarının yükseldiği günlerde orman yangınlarına karşı daha dikkatli olunması gerektiğini belirtti.

Ormanlık alanlarda ateş yakılmaması istendi

Akbıyık, girişin yasak olduğu ormanlık alanlara girilmemesi konusunda vatandaşları uyardı. Anız yakılmaması ve açık alanlarda ateş yakılmaması gerektiğini belirten Akbıyık, sigara izmaritlerinin de çevreye atılmaması çağrısında bulundu.

Vali Akbıyık ayrıca, ormanlık alanlarda en küçük dumanın görülmesi halinde 112 Acil Çağrı Merkezi'ne bilgi verilmesini istedi.

Amazon, drone teslimatlarıyla özellikle hafif ürünlerin müşterilere daha kısa sürede ulaştırılmasını hedefliyor. Şirket, uygulamanın genişletilmesiyle milyonlarca kişinin bu teslimat yönteminden yararlanabileceğini bildirdi.

Drone teslimatları 500’den fazla şehre yayılacak

Amazon'un açıklamasında, drone ile teslimat yönteminin mevcut kullanım alanının genişletileceği belirtildi. Şirket, yıl sonuna kadar hizmeti 500’den fazla şehre ulaştırmayı planlıyor.

Drone teslimatlarının yaygınlaştırılmasıyla birlikte siparişlerin müşterilere ulaştırılma süresinin de kısaltılması hedefleniyor. Amazon, bazı siparişlerin 30 dakika kadar kısa bir sürede teslim edilebileceğini açıkladı.

Bu yöntem özellikle hızlı teslimat ihtiyacı bulunan hafif ürünlerin taşınmasında kullanılacak.

Drone ile en fazla 2 kilogramlık yük taşınacak

Amazon, drone teslimatlarında kullanılacak ürünlerin ağırlığına ilişkin de bilgi verdi. Açıklamaya göre, bu yöntemle taşınacak hafif yüklerin ağırlığı en fazla 2 kilogram olacak.

Şirket, drone teslimatlarının milyonlarca kişiye ulaşabilecek şekilde genişletilmesini planlıyor. Böylece mevcut teslimat yöntemlerine ek olarak hava yoluyla gerçekleştirilen gönderilerin kullanım alanının artırılması amaçlanıyor.

Amazon bazı büyük şehirlerde hizmet veriyor

Amazon, drone ile teslimat uygulamasını halihazırda ABD'nin bazı büyük şehirlerinde kullanıyor. Chicago, Atlanta, Cleveland ve Boise, şirketin bu hizmeti sunduğu şehirler arasında bulunuyor.

Mevcut uygulamanın farklı şehirlerde kullanılmasıyla elde edilen deneyimin, hizmetin daha geniş bir alana taşınmasında kullanılması planlanıyor.

Amazon'un yeni hedefiyle birlikte drone teslimatlarının mevcut birkaç şehirle sınırlı kalmayarak 500’den fazla şehre yayılması öngörülüyor.

Teslimat süresinin kısaltılması hedefleniyor

Drone ile teslimat sisteminin genişletilmesinde öne çıkan başlıklardan biri de siparişlerin müşterilere daha kısa sürede ulaştırılması. Amazon, uygun siparişlerin 30 dakika kadar kısa bir süre içerisinde teslim edilebileceğini belirtiyor.

Hizmet kapsamında ağırlığı 2 kilogramı geçmeyen ürünlerin drone ile taşınması planlanırken, uygulamanın yıl sonuna kadar 500’den fazla şehirde kullanılması hedefleniyor.

Tutuklu Kuşadası Belediye Başkanı, istifa kararına ilişkin yazılı bir açıklama yaptı.

"Tarih 'doğru' yanında durma zamanıdır"

Günel'in açıklamasında şunlar kaydedildi:

“CHP'de siyasi faaliyetimi yürütmemin nedeni; partimin Cumhuriyet'in temel ilkeleri olan demokrasi, hukuk devletine olan inancı ve tüzük dahil geleneksel prensipleridir. Pek tabii ki, bu prensiplere sadık temsilcileridir. Geldiğimiz süreçte inandığım tüm bu değerlere aykırı tutum içinde partim dizayn edilmeye, iktidar iddiasından vazgeçmeye zorlanmış, mutlak butlan kararı ile gelen yönetimler de bu dizayn çabalarının işbirlikçisi, ortağı olmuşlardır. Bu işgal sona ermedikçe, baba ocağı diye ifade ettiğimiz CHP'de siyaset yapma olanağı kalmamıştır. Dahası, parti içinde mücadele ederek kaybedilecek zaman da yoktur. Cumhuriyet, demokrasi, hukuk devleti ideali ve mücadelesinin kaybedecek zamanı da yoktur. Tarih doğru yanında durma zamanıdır. Bu nedenle CHP'den istifa ediyorum.”

Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birliklerinin açıkladığı verilere göre sektör, bölgenin toplam ihracatının yüzde 30,8’ini oluşturdu. Bölgenin Türkiye’nin hububat ve mamulleri ihracatındaki payı ise yüzde 31,4 olarak kaydedildi.

7 ayda 2,5 milyon tonun üzerinde ürün ihraç edildi

Güneydoğu Anadolu’dan ocak-temmuz döneminde 2,5 milyon tonun üzerinde hububat, bakliyat, yağlı tohum ve mamulü ihraç edildi. İhraç edilen ürünler arasında makarna, buğday unu ve ayçiçeği yağı öne çıktı.

Bölgenin 7 aylık ihracatında yaklaşık 736 bin ton makarna, 467 bin ton buğday unu ve 280 bin ton ayçiçeği yağı dış pazarlara gönderildi.

Sektörün toplam ihracat gelirinde en yüksek paya sahip ürün ise ayçiçeği yağı oldu. Ayçiçeği yağı ihracatından elde edilen gelir, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 26,4 artarak 461,5 milyon dolara yükseldi.

Makarna ihracatı 394,1 milyon dolara ulaştı

Güneydoğu Anadolu’nun önemli ihraç ürünlerinden makarnada da dış satım geliri arttı. Makarna ihracatından elde edilen gelir, yüzde 14,1 yükselişle 394,1 milyon dolara ulaştı.

Bölgeden ihraç edilen ürünlerin miktarı ve elde edilen gelir, sektörün dış pazarlardaki ağırlığını koruduğunu gösterdi. Hububat ve mamulleri sektörü, Güneydoğu Anadolu’nun toplam ihracatında da önemli bir paya sahip oldu.

Orta Doğu ve Afrika öne çıkan pazarlar oldu

Sektörün en fazla ihracat gerçekleştirdiği bölge Orta Doğu oldu. Güneydoğu Anadolu’dan Orta Doğu ülkelerine yapılan hububat ve mamulleri ihracatı 900 milyon doları aştı.

Afrika ülkelerine yönelik ihracatta da artış kaydedildi. Bu bölgeye gerçekleştirilen dış satım yüzde 22,4 yükselerek 775,5 milyon dolara ulaştı.

Böylece Orta Doğu ve Afrika, Güneydoğu Anadolu’nun hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektöründeki önemli ihracat pazarları arasında yer aldı.

İhracatın sürdürülebilirliği için lojistik vurgusu

TİM Yönetim Kurulu Üyesi ve GAİB Hububat Birliği Başkanı Celal Kadooğlu, sektörün ihracat verilerine ilişkin değerlendirmede bulundu.

Kadooğlu, sektörün uluslararası rekabet gücünün korunması ve yakın coğrafyanın gıda arz güvenliğinin sağlanması amacıyla üretimden lojistiğe kadar tüm süreçlerin yakından takip edildiğini belirtti.

Ürün tedarik zincirinin kesintiye uğramamasının ihracatın sürdürülebilirliği açısından önem taşıdığını ifade eden Kadooğlu, bölgenin limanlara uzaklığından kaynaklanan navlun dezavantajına dikkat çekti.

Kadooğlu, navlun maliyetlerinden kaynaklanan dezavantajın azaltılmasına ve devlet desteklerinin daha etkin kullanılmasına yönelik politikaların hedef pazarlardaki rekabet gücüne katkı sağlayacağını kaydetti.

Toplantının Kılıçdaroğlu'nun açılış konuşmasıyla başlaması beklenirken, gündemde "Çerçeve Yasa" başta olmak üzere iç politika, bölgesel gelişmeler, dış politika ve ekonomi konuları yer alacak.

MYK'da ayrıca CHP'nin kuruluş yıl dönümü olan 9 Eylül kapsamında gerçekleştirilecek hazırlıklar, İl Başkanları Toplantısı ve kurultay sürecine ilişkin takvimin de değerlendirilmesi planlanıyor.

CHP Sözcüsü basın açıklaması yapacak

CHP Sözcüsü Müslim Sarı'nın ise toplantıda ele alınan gündem maddelerine ilişkin saat 16.30'da CHP Genel Merkezi'nde basın açıklaması yapacağı bildirildi.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Peki, Ağustos 2026 döneminde en yüksek emekli promosyonunu hangi banka veriyor? Bankaların nakit promosyonları ile ek ödül kampanyalarında hangi koşullar aranıyor? İşte banka banka güncel promosyon tutarları...

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!