Yangın kısa sürede kontrol altına alındı

Edinilen bilgilere göre, Elazığ T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda akşam saatlerinde bir koğuşta henüz belirlenemeyen nedenle yangın çıktı. Yangının ardından oluşan yoğun duman kısa sürede binanın bazı bölümlerine yayıldı.

İhbar üzerine cezaevine çok sayıda itfaiye ve sağlık ekibi sevk edildi. İtfaiye ekiplerinin müdahalesiyle yangın kontrol altına alınarak söndürüldü.

19 mahkum hastaneye kaldırıldı

Yangın sırasında dumandan etkilenen 19 mahkuma olay yerinde sağlık ekipleri tarafından ilk müdahale yapıldı. Mahkumlar, daha sonra ambulanslarla Elazığ'daki çeşitli hastanelere kaldırılarak tedavi altına alındı.

Yangından etkilenen infaz koruma memurlarına da olayın ardından tıbbi müdahalede bulunuldu.

Vali Hatipoğlu: Tüm mahkumlar cezaevine döndü

Elazığ Valisi Numan Hatipoğlu, yangına ilişkin yaptığı açıklamada olayın bir koğuşta meydana geldiğini ve yangının kısa sürede kontrol altına alındığını belirtti.

Hatipoğlu, dumandan etkilenen mahkumlar ile infaz koruma memurlarına olayın hemen ardından tıbbi müdahalede bulunulduğunu ifade etti.

Vali Hatipoğlu, hastaneye sevk edilen ve dumandan etkilenen tüm mahkumların tedavilerinin ardından taburcu edildiğini ve yeniden cezaevine döndüğünü açıkladı.

Yangının çıkış nedeni araştırılıyor

Yangının kesin çıkış nedeninin belirlenmesi amacıyla inceleme başlatıldı. Olayla ilgili soruşturmanın sürdüğü öğrenildi.

Elazığ Valisi Numan Hatipoğlu, yangından etkilenen mahkumlar ve infaz koruma görevlilerine geçmiş olsun dileklerini iletti. Hatipoğlu'nun olaya ilişkin yaptığı açıklama şöyle:

"Elazığ T Tipi Cezaevi'nde akşam saatlerinde bir koğuşumuzda meydana gelen yangın hemen kontrol altına alınmış olup, dumandan etkilenen mahkumlarımız ve infaz koruma memurlarımıza anında tıbbi müdahalede bulunulmuştur. Hastaneye sevkedilen ve dumandan etkilenen tüm mahkumlarımız tedavileri sonrası hastaneden taburcu edilmiş ve cezaevine tekrar dönmüşlerdir. Yangından etkilenen tüm mahkumlarımız ve infaz koruma görevlilerimize geçmiş olsun dileklerimizi iletiyorum."

Yaz tatilinin sona ermesi ve yaklaşık 19 bin servis aracının yanı sıra velilerin özel araçlarıyla trafiğe çıkması, İstanbul’un iki yakasında da ulaşımı olumsuz etkiledi.

Köprü bağlantılarında ve ana arterlerde araçlar güçlükle ilerledi

Sabahın ilk ışıklarıyla birlikte başlayan hareketlilik, D-100 kara yolu, TEM Otoyolu ve köprü bağlantı noktalarında durma noktasına geldi:

• Köprü Geçişleri: Anadolu Yakası’ndan Avrupa Yakası’na geçiş yönünde 15 Temmuz Şehitler Köprüsü trafiği Uzunçayır mevkisinden, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü (FSM) trafiği ise Kozyatağı bağlantısından itibaren yoğunlaştı.

• Anadolu Yakası Arterleri: D-100 Ankara istikametinde Bostancı, Kartal ve Pendik; Edirne istikametinde ise Cevizli, Bostancı, Kozyatağı, Göztepe, Uzunçayır ve Avrasya Tüneli girişinde araç kuyrukları uzadı. Anadolu Otoyolu Sancaktepe-Çamlıca Gişeleri-Altunizade hattında, Kadıköy-Pendik sahil yolunda ve Beykoz-Paşabahçe sahil şeridinde trafik çift yönlü olarak ağır aktı.

• Avrupa Yakası Arterleri: D-100 Ankara yönünde Avcılar, Yenibosna, Zeytinburnu, Cevizlibağ, Haliç Köprüsü, Çağlayan, Mecidiyeköy ve Zincirlikuyu geçişlerinde yoğunluk hakim oldu. TEM Otoyolu’nda ise Bahçeşehir-Mahmutbey gişeleri ile Küçükköy-Hasdal arasında kısmi sıkışıklıklar görüldü.

İBB verileri: Anadolu Yakası’nda yoğunluk yüzde 60’a ulaştı

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) CepTrafik Haritası verilerine göre, sabah erken saatlerde kent geneli trafik yoğunluk indeksi yüzde 53 olarak kayıtlara geçti. Bölgesel bazda yoğunluk oranı Avrupa Yakası’nda yüzde 44, Anadolu Yakası’nda ise yüzde 60 seviyesine tırmandı.

Kendi araçları yerine toplu taşımayı tercih eden vatandaşlar ve öğrenciler ise metro, metrobüs ve otobüs aktarma istasyonlarında dönemsel yoğunluklara neden oldu.

Valiliğin "10.00-15.00" Düzenlemesi Olası Kaosu Önledi

İstanbul Valiliği, okul servisleri ve veli araçlarının sabah mesai trafiğiyle çakışmasını engellemek amacıyla ilk güne özel tedbir almıştı. Kent genelindeki resmi ve özel tüm ilkokul, ortaokul ve liselerde eğitime bugünlük 10.00-15.00 saatleri arasında başlanması kararı, mesai saati trafiği ile okul hareketliliğini ayrıştırarak olası kilitlenmelerin önüne geçti.

Emniyetteki sorgu ve işlemleri tamamlanan 18 zanlı, sağlık kontrollerinin ardından İzmir Adliyesi'ne getirildi. Savcılık ifadelerinin ardından nöbetçi sulh ceza hakimliğine sevk edilen şüphelilerden 16'sı tutuklanarak cezaevine teslim edilirken, 2 zanlı adli kontrol kararıyla serbest bırakıldı.

Dosya kapsamında haklarında gözaltı kararı bulunan ancak firari durumda olan 6 şüphelinin yakalanması amacıyla emniyet birimlerinin teknik ve fiziki takip çalışmalarının devam ettiği bildirildi.

Soruşturma, İzmir genelinde toplumun huzur ve sükununu bozmaya yönelik faaliyet yürüttüğü ileri sürülen ve sosyal medya mecralarını suç amacıyla kullanıldığı iddiasıyla başlatılmıştı. Yapılan incelemelerde şüphelilerin, dijital platformlar üzerinden gerçekleştirdikleri paylaşımlarla "müstehcenlik" ile "fuhşa teşvik, aracılık etmek veya yer temin etmek" suçlarını işledikleri ileri sürüldü.

Soruşturma çerçevesinde hakkında gözaltı kararı çıkartılan toplam 24 şüpheliye yönelik eş zamanlı baskınlar düzenlenmiş, ilk etapta 18 şüpheli yakalanarak gözaltına alınmıştı.

Toplam üretim 841 bini aştı, ticari araç grubu yükselişte

Ocak-ağustos döneminde toplam otomotiv üretimi yıllık bazda yüzde 7,3 azalarak 841 bin 583 adet oldu. Otomobil üretimi ise yüzde 19 oranında gerileyerek 458 bin 169 adede düştü. Tarım sektörünün temel girdisi olan traktör üretimiyle birlikte sanayinin banttan indirdiği toplam araç sayısı 854 bin 860'a ulaştı.

Otomobildeki düşüşe karşın ticari araç üretimindeki ivme dikkat çekti:

• Ticari Araç Grubu: Üretim geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 12 arttı.

• Hafif Ticari Araçlar: Üretimde yüzde 12 artış kaydedildi.

• Ağır Ticari Araçlar: Üretim yüzde 7 yükseldi.

Söz konusu 8 aylık periyotta Türk otomotiv sanayisinin ortalama kapasite kullanım oranı yüzde 59 seviyesinde gerçekleşti. Alt segmentler bazında kapasite kullanımı hafif araçlarda yüzde 60, kamyon grubunda yüzde 57, otobüs-midibüs grubunda yüzde 67 ve traktör üretiminde yüzde 27 oldu.

İhracatta dolar bazında artış: 27,2 milyar dolarla zirvede

Adet bazında otomotiv ihracatı, yılın 8 ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 12 düşerek 597 bin 594 seviyesinde kaldı. Bu süreçte binek otomobil ihracatı adet bazında yüzde 28 gerilerken, ticari araç ihracatı yüzde 9, traktör ihracatı ise yüzde 14 yükselerek 8 bin 245 adede ulaştı.

Adetlerdeki gerilemeye rağmen parasal bazda ihracat büyümesini sürdürdü. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre otomotiv endüstrisi, Türkiye'nin toplam ihracatından aldığı yüzde 17'lik pay ile sektörel ihracat şampiyonluğunu sürdürdü. Toplam otomotiv ihracatı, 2025'in aynı dönemine kıyasla yüzde 2,5 artış göstererek 27,2 milyar dolar hacmine ulaştı.

Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği (OİB) verilerine bakıldığında;

• Otomobil İhracatı: Dolar bazında yüzde 9 daralarak 6,8 milyar dolar oldu.

• Ana Sanayi İhracatı: Dolar bazında yüzde 1 artış kaydetti.

• Tedarik Sanayisi: İhracatını yüzde 4 oranında artırmayı başardı.

İç pazarda yüzde 12 daralma: Yerli otomobilin payı yüzde 35

Yüksek finansman maliyetleri ve piyasa koşullarının etkisiyle yurt içi otomotiv pazarı yılın 8 ayında bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 12 küçülerek 745 bin 597 adede geriledi. Yalnızca otomobil pazarı incelendiğinde daralma oranı yüzde 14 olurken, satılan otomobil adedi 564 bin 241 olarak kayıtlara geçti.

Ticari araç tarafında toplam pazar yüzde 5, hafif ticari pazar yüzde 4, ağır ticari araç pazarı ise yüzde 7 daraldı.

Satışların menşeine bakıldığında ise ocak-ağustos döneminde yurt içinde satılan otomobillerde yerli üretim araçların payı yüzde 35, hafif ticari araç pazarında ise yüzde 23 olarak gerçekleşti.

Uğur Meleke (Hürriyet): "Bir Sporting, PSG Kocaeli hikayesi!"

Uğur Meleke, Galatasaray’ın maça iyi başladığını belirterek Okan Buruk'un Lizbon’daki kadro tercihlerini sert şekilde sorguladı:

"Galatasaray dün maça gayet iyi başladı, özellikle ilk devrenin son 10 dakikasını neredeyse Kocaeli altıpasının içinde oynadılar. 40’la 45 arası Leao üç, Eren ve Abdülkerim birer net pozisyona girdiler. Özellikle Leao-Deniz bağlantısı dikkat çekiciydi, Okan Buruk’un Lizbon’da başlatmadığı iki isim İstanbul’da gayet etkiliydiler. Leao merkeze her yaklaştığında kendisi pozisyon buldu ya da yarattı arkadaşlarına. Maçın düğümünü Abdülkerim çözdü ama Galatasaray baskıyla zaten çok yormuştu Kocaeli savunmasını."

"Galatasaray'ın 2019’da Şampiyonlar Ligi’nde PSG’ye 5-0 kaybettiği bir müsabaka var. İleri üçlünün Belhanda-Ömer Bayram-Emre Mor olduğu, Emre’nin santrfor oynadığı, Falcao ve Yunus’un kulübede başladığı tuhaf bir maç. Yıllar sonra o maça bakıp insan akıl sır erdiremiyor Emre Mor’un santrfor başlamasına. Ben hafta içi Lizbon’da Barış’ın santrfor başlamasına o şaşkınlıkla bakıyorum doğrusu. Kulübede orijinal 9 numara Deniz ve kariyerinde 90 maç santrfor oynamış Leao varken üstelik. Dün maç önü Okan Buruk, Leao’nun fiziksel olarak hazır olmadığını söyledi ama Başakşehir maçında uçuyordu Portekizli oyuncu. Dün de fiziksel olarak son derece iyiydi. Enteresan gerçekten."

Mehmet Ayan (Hürriyet): "Teselli üç puan"

Mehmet Ayan, sahada alınan 3 puanın bir teselli olduğunu belirterek Barış Alper Yılmaz’ın düşen form grafiğini öne çıkardı:

"Leao takıma uyumunu yükseltmiş, Deniz Gül kendisine top gelmediği zaman topa hareketlenip ekmeğini taştan çıkarmış, Yunus 10 numarada liderliği ele almış; Sara-Torreira merkezi 1-2 rakip çıkışı dışında sırıtmamıştı. Öndeki altılının beşte kalma sebebi ise Barış Alper’di. Ne oluyor net bilemiyoruz ancak hocasının o kadar güvenine rağmen sezona bir türlü başlayamadı yıldız oyuncu. Forvetin 3 bölgesindeki performansında da şu ana kadar geçmişinden yeller esmekte. Maçın genelindeki oyunun ekrandakileri ve tribündeki mutlu ettiğini söylemek güç. Teselli üç puan."

Halil Özer (Milliyet): "Osimhensiz bu kadar"

Halil Özer, sakatlığı nedeniyle forma giyemeyen Osimhen’in sahadaki boşluğuna dikkat çekti:

"Dün Kocaelispor ilk yarıda belki gol yemedi ama çok net pozisyonları kalesinde gördü. Kaleci Serhat’ın başarılı oyunu ya da direk buna engel oldu. Şöyle diyeyim, eğer Osimhen sakat olmasaydı Galatasaray kesinlikle ilk yarıyı önde bitirirdi. İlk yarının en iyisi yine Torreira’ydı. Tabii Osimhen kadar olmasa da ben Deniz’i beğendim. Leao ise henüz hazır değil ama kalite çok belli. Galatasaray baskısının ve konuk takımın iyice gömülmesi golün sinyaliydi. Ancak gol hiç beklenmedik yerden geldi. Abdülkerim 25-30 metreden çok sert vurdu. O ana kadar maçın en iyisi kaleci Serhat neredeyse kucağına gelen topu engelleyemedi."

Osman Şenher (Milliyet): "Galatasaray çok istekliydi"

Osman Şenher, takımın mücadelesini olumlu bulurken Barış Alper ve Eren Elmalı’nın mental yorgunluğuna işaret etti:

"Dün gece Kocaelispor karşısında takım istekliydi, iyi mücadele etti. Çok gol pozisyonuna girdi ama son vuruşlardaki başarısızlık skor olarak fark getirmedi. Skor gelmeyince de teknik adam haliyle eleştiriliyor, eleştirilecek de. Buruk’un bu eleştirilere kafayı takmaması lazım. Bana göre Okan Hoca’nın en çok eleştirildiği yer, Barış Alper konusu. Eminim Barış’ı bir an önce kazanmak istiyor. O yüzden de oynatmakta ısrar ediyor. Ama Barış eski günlerini aratıyor, daha o çizgiye çıkamadı. Bu şartlar altında çıkacağı da yok. Dünya Kupası, daha sonra tatil bu futbolcuyu dağıtmış. Henüz mental olarak hazır değil. Eren’de de aynı sorun var."

Bülent Timurlenk (Sabah): "Forma adaleti yok!"

Bülent Timurlenk, Okan Buruk’un kadro tercihleri ve forma adaleti konusunda en sert eleştirileri kaleme alan yazar oldu:

"Sporting mağlubiyeti sonrası geçen sezon hiç yenemediği Kocaelispor karşısında Okan Buruk'tan rotasyon elbette bekleniyordu ama bu Barış ısrarını anlayabilmek mümkün değil. Genç yaşında Batrakov da Çarşamba-Pazar maça çıkmayacaksa pes artık. Yunus iyi niyetli, çok çalışkan ama merkez yerine sağ çizgiye yakın oynamayı seven bir oyuncu. Barış ile o kanatta ikiz kardeşleri oynarken ilk yarıda Galatasaray'ın bütün tehlikeli atakları Leao'nun attığı toplarla geldi neredeyse… Bu takımda el freni birkaç isim var. Garanti oynamak başka şey suya sabuna dokunmamak başka şey. Sallai de Sara da Eren de bu el frenleri… Evet Osimhen sakat ama Uğurcan ve Torreira hariç kalan bütün futbolcularda forma adaleti soru işareti."

Levent Tüzemen (Sabah): "Leao’ya uyum sağlayamıyorlar"

Levent Tüzemen ise Galatasaray'ın hücum sisteminin tamamen Osimhen üzerine kurgulandığını belirterek şu analizi yaptı:

"Okan Buruk, Osimhen'siz Galatasaray'a bir oyun üretemiyor… Osimhen'le oynamaya alışkın sarı-kırmızılı futbolcular, Nijeryalı yıldızın eksikliğinde sıradanlaşıyor… Bunu net olarak Sporting deplasmanında gördük. Çünkü Osimhen, bir golcü gibi değil, bir lider gibi arkadaşlarını yönetiyor… Öncelikle kendisi fazlasıyla koşuyor, takımı da koşmak için zorluyor. Osimhen'le Galatasaray'ın enerjisi de yükseliyor. Kocaeli gibi kompakt futbolu iyi oynayan bir rakibe karşı Galatasaray'ın kanatları iyi kullanamadığını söyleyebilirim. Leao'nun oyun anlayışına arkadaşlarının uyum sağlayamadığını söyleyebilirim. Galatasaray maçın ikinci yarısında oyunu tüm hatlarıyla Kocaeli kalesine yıktı. Müthiş baskı altında kalan rakip, savunma direncine tutunmaya çalıştı. Kale önlerinden inanılmaz pozisyonları gol yapamayan Galatasaray, kaptanı Abdülkerim'in 71. dakikada dışarıdan attığı şutla Kocaeli kilidini açtı."

"Baskıyı kenarlara yönlendirdik, planımız başarılıydı"

Galatasaray'ın iç sahada maça kuracağı ön alan baskısına özel olarak hazırlandıklarını belirten İnan, savunma kurgusunun büyük oranda işlediğini ifade etti:

"Galatasaray'ın çok baskılı başlayacağını biliyorduk. O baskıyı kırmak için hedefimiz doğru savunma yapmak, kenarlara yönlendirmekti. Bunu da başardık. Oyuncular plana sadık kaldı. Geçişten birkaç tane pozisyon bulduk, onları da gole çevirebilirdik. Beklediğim bir maçtı, bu şekilde bekliyordum. Biz yeni ve genç bir takımız, henüz istediğimiz oyun ritmini yakalayamadık. Top bizdeyken ritmimiz henüz yeterli değil. Galatasaray deplasmanında topa daha fazla sahip olmak çok mümkün görünmüyordu. Planımız tuttu ama talihsiz bir gol yedik."

"Karamboller dışında net fırsat vermedik"

Deplasmanda sergilenen mücadeleden ötürü oyuncularını kutlayan genç teknik adam, sözlerini şu şekilde tamamladı:

"Maçın tamamında karamboller ve yan toplar dışında net pozisyon vermedik. 1-2 tane gol atabileceğimiz, direkten dönen topumuz vardı. Oyuncularımı tebrik ediyorum. Galatasaray'a karşı deplasmanda oynamak kolay değil. 1-0 mağlup olduk ama belli şeyler kazandık, bunu söyledim oyuncularıma. Galatasaray'ı galibiyetinden ötürü tebrik ediyorum."

"Psikolojik olarak 'Yine mi kazanamayacağız' dedik"

Kocaelispor'un kapalı ve uzun toplara dayalı bir oyun anlayışıyla sahaya çıktığını belirten Okan Buruk, kaçan pozisyonların yarattığı stresi şu sözlerle aktardı:

"Zor maç oldu. Geçen sene 2 maçta da Kocaelispor'u yenememiştik, psikolojik olarak 'bugün de mi kazanamayacağız?' dedik. Kaleci kurtarışları, sayılmayan gol, girilen pozisyonlar... Çok fazla fırsat yakaladık. Gol beklentimiz ve rakip ceza sahası içi topla buluşma sayılarımız hücum oynayan bir takım için çok iyi seviyedeydi. Önemli olan topu içeri atmaktı. Rakip baştan sona uzun top oynadı, 1-0'dan sonra da tehlikeli olabilecek 2-3 uzun top denediler. Sonunda kazanarak liderliğimizi sürdürdük. Rekorları bazen haberimiz olmadan kırıyoruz ama bu benden çok Galatasaray'ın gücüdür."

"Osimhen sahada olunca psikolojik olarak da farklı oluyor"

Hücum hattındaki üretkenliğe rağmen skorun gecikmesini değerlendiren deneyimli çalıştırıcı, Nijeryalı yıldız forvet Victor Osimhen'in saha içindeki ağırlığına vurgu yaptı:

"Osimhen'in sahada olması sadece bireysel yetenek anlamında değil, takıma verdiği psikolojik güç açısından da çok farklı bir durum yaratıyor. Bugün sahada olsa 2-3 tane çok rahat atacağı pozisyon vardı. Deniz Gül'ün performansından da memnun kaldım, gayet güzel oynadı. Ancak Osimhenli oyunda hem ön alandaki baskı hem de ceza sahası içindeki bitiricilik çok belirleyici oluyor. Osimhen olmadan da güçlü bir kadromuz var ama onu arıyoruz. Bitirici bir santrforun varlığı her zaman kritik."

Yeni transferlerin takıma uyum sürecine de değinen Buruk; Leao ve Deniz’in performanslarının sevindirici olduğunu, Lesley'nin oyuna girdikten sonra önemli katkı sunduğunu ve hücumu hareketlendirmek adına Batrakov hamlesini yaptığını söyledi.

Gözler Trabzonspor derbisine çevrildi: Hedef Osimhen ve Lemina'yı yetiştirmek

Gelecek hafta oynanacak zorlu Trabzonspor deplasmanına da değinen Buruk, bordo-mavili ekibin motivasyonunun yüksek olacağını belirterek hazırlık planını paylaştı:

"Trabzonspor bu hafta puan kaybetti, dolayısıyla bize karşı motivasyonları çok daha yüksek olacaktır. Çok kaliteli bir kadroları var ve tek hedefleri Galatasaray'a karşı kazanmak olacak. Biz de hafta boyunca en iyi şekilde hazırlanacağız. Sakat oyuncularımızın durumunu takip ediyoruz; Osimhen ve Lemina'yı maça yetiştirebilirsek Trabzon deplasmanına çok daha güçlü bir kadroyla çıkacağız."

Abdülkerim Bardakcı: "Kızıma ve eşime koşmak istedim"

Mücadelenin 71. dakikasında attığı kafa golüyle 3 puanı getiren Abdülkerim Bardakcı, maç öncesindeki hislerini ve ailesiyle yaşadığı diyaloğu paylaştı:

"Zor maç olacağını biliyorduk. Kocaelispor iyi bir takım, çok iyi analiz ettik, çok çalıştık. Mutlu sona ulaştık. Taraftarımız da bizi güzel destekledi. Herkese teşekkür ederiz. Bugün gol atacağımı cidden hissediyordum. Maçtan önce kızımla konuşurken 'Baba gol' demişti. Çok güzel bir anı oldu. Uzun zamandır gol atamıyordum. Attığım golle kazanmak daha da mutlu etti. Gol olunca kızıma ve eşime koşmak istedim."

Davinson Sanchez: "Kaptanımız maçı kazandırdı"

Galatasaray'ın Kolombiyalı savunmacısı Davinson Sanchez, stoperdeki partneri Abdülkerim'in golüne değinerek şu ifadeleri kullandı:

"Mutluyuz. Kazanmaya dönmek istiyorduk. Fırsatlar yakaladık. Erken gol imkanımız da oldu ama gol iptal oldu. Israr ettik, oynamaya devam ettik ve çok önemli bir 3 puan elde ettik. Uzun süredir Abdülkerim ile beraberiz. Mutluyum onun adına. Aynı zamanda kaptanımız, maçı kazandırdı."

Uğurcan Çakır: "Büyük takımlar yenilgilerden sonra böyle reaksiyon verir"

Kalesini gole kapatarak galibiyette kritik pay sahibi olan Uğurcan Çakır ise UEFA Şampiyonlar Ligi mağlubiyeti sonrası ligdeki toparlanmaya dikkat çekti:

"Bugün maç genelinde oyunun hakimi bizdik. Daha farklı kazanabilirdik. İlk yarıda yakaladığımız şanslar var ama atamadık. Sonrasında 1-0'ı bulduk. Galip geldiğimiz için mutluyuz. Maçın tamamen hakimi bizdik. Bugün Patron, ben, Apo, Eren çok iyi mücadele ettik. Sallai de çok iyiydi, asker bir oyuncu. Gol yememeye çalışıyoruz. Bunu başardığımız için mutluyuz. Şampiyonlar Ligi'nden sonra aslında reaksiyon vermemiz gerekiyordu. Çünkü büyük takımlar öyle mağlubiyetlerden sonra reaksiyon verir. Biz de güzel bir reaksiyon verdik. Bu 3 puan taraftarlarımıza armağan olsun."

13. dakikadaki gol neden geçersiz sayıldı?

Mücadelenin 13. dakikasında Galatasaray atağında Deniz Gül meşin yuvarlağı ağlarla buluşturdu. Ancak karşılaşmanın hakemi Atilla Karaoğlan, VAR incelemesinin ardından pozisyonda Kocaelispor kalecisine faul yapıldığı gerekçesiyle golü geçersiz saydı.

Pozisyonda kalecinin top üzerindeki kontrol hakkı tartışma konusu olurken, eski hakemler ve futbol yorumcuları kural kitapçığını işaret ederek kararı mercek altına aldı.

Eski hakemlerden ortak görüş: "Kalecinin kontrolü var, iptal kararı doğru"

Pozisyonu yorumlayan eski hakemler, kalecinin topu zemin ile eli arasına alması durumunda topa tam olarak hakim sayılacağını belirterek şu değerlendirmelerde bulundu:

• Fırat Aydınus: "İptal edilen golde; Kaleci tarafından iki elle topa temas varsa ya da top tek el ile zemin arasında ise, kontrol edilmiş sayılır. Dolayısıyla burada top kontrolü söz konusu ve pozisyon fauldür."

• Deniz Ateş Bitnel: "Kaleci, topu eli ile zemin arasına sıkıştırdığında da kontrol altına almış sayılır ve rakip oyuncu kaleci ile mücadeleye giremez..! VAR müdahalesi ve Gol iptali doğru. Kaleciye ihlal var..! Gol iptali doğru karar…"

• Serdar Akçer: "Bir kaleci eli/kolu (elleri/kolları) ile topa sahip olduğunda, rakip bir oyuncu kendisiyle mücadele edemez."

"Sporting maçında tartışılmaz bir kırmızı kart vardı"

UEFA Şampiyonlar Ligi'nde deplasmanda 3-1 mağlup oldukları Sporting Lizbon maçında aleyhlerine yapılan kritik hakem hatalarını unutmadığını belirten Buruk, mücadelenin VAR koltuğunda oturan Alman hakem Christian Dingert’e yönelik sert eleştirilerde bulundu.

Pozisyonda bariz bir kırmızı kartın atlandığını ve VAR'ın devreye girmediğini savunan Buruk, toplantıda şu ifadeleri kullandı:

"Sporting maçındaki VAR hakeminin ben olsam hakemlik hayatını bitiririm. Sporting maçında tartışılmaz bir kırmızı kart vardı. Çağırmayan Alman hakemin adını unuttum. Dingert, yani dingil de dediler ama Dingert diyoruz biz. Ben olsam o hakemin hakemliğini bitiririm."

Ligde Kocaelispor engeli 1-0 ile aşıldı

Avrupa dönüşü Süper Lig mesaisine odaklanan sarı-kırmızılı ekip, Kocaelispor karşısında aldığı 1-0'lık galibiyetle haftayı kayıpsız kapattı. Okan Buruk, yoğun maç takvimi içerisinde lig yarışında hata yapmamanın önemine vurgu yaparken, takımın önümüzdeki fikstürde hem Süper Lig hem de Avrupa kulvarında yoğun mücadeleye devam edeceğini ifade etti.

Yönetmeliğin genel hükümlerinde gıda güvenilirliği ve tüketici hassasiyetlerine yönelik kesin kısıtlamalar getirildi. Düzenlemeye göre domuz ve böcek kaynaklı aroma vericiler, aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri ve bunların üretiminde kullanılan kaynak materyaller hiçbir surette gıdalarda kullanılamayacak.

Yönetmelik kapsamındaki ürünler, herhangi bir alkollü içki adıyla veya alkollü içki kategori adıyla piyasaya arz edilemeyecek.

Perakende gıda işletmelerinde tüketici talebi doğrultusunda servis edilen veya ambalajlanan gıdalarda tüketiciyi yanıltıcı aroma kullanımı engellenecek.

Mevcut bilimsel kanıtlar temelinde insan sağlığı açısından risk taşıyan maddelerin piyasaya sürülmesine izin verilmeyecek.

Etikette "doğal" ibaresi için yüzde 95 kuralı

Tüketicilerin en çok karşılaştığı etiket ifadelerinden biri olan "doğal aroma" tanımlamasına yeni kriterler getirildi. Bir aromanın etiketinde "doğal" ibaresinin bir gıda veya kaynak ile birlikte (örneğin doğal çilek aroması) kullanılabilmesi için, aroma verici bileşenlerin tamamının ya da ağırlıkça en az yüzde 95'inin referans gösterilen doğrudan o kaynaktan elde edilmiş olması zorunlu kılındı.

Sadece doğal aroma verici maddelerden veya aroma verici preparatlardan üretilen ürünler "doğal" ibaresi taşıyabilecek.

Son tüketiciye sunulmayacak endüstriyel aromaların ambalajlarında parti numarası, net miktar, alerjen uyarısı ve "Gıdada kullanım içindir" ibaresi zorunlu tutulurken; ışığa duyarlı özel bileşenler (FL 16.133 gibi) için "Işıktan uzak tutun" uyarıları eklendi.

10 aroma maddesine ithalat ve kullanım yasağı: 31 Aralık som

Yönetmelik kapsamında gıda işletmecilerine yeni kurallara entegre olabilmeleri için 31 Aralık 2026 tarihine kadar geçiş süresi tanındı. Bu tarihten önce piyasaya arz edilmiş olan uygun ürünler raf ömrü sonuna kadar satışta kalabilecek.

Geçiş sürecinde bazı kimyasal bileşenlere yönelik özel takvim işletilecek. FL 04.029, FL 05.100, FL 05.175, FL 05.222, FL 15.029, FL 15.030, FL 15.060, FL 15.119, FL 15.130 ve FL 15.131 kodlu 10 aroma verici madde, 31 Aralık 2026'dan itibaren piyasaya arz edilemeyecek, gıda üretiminde kullanılamayacak ve bu maddeleri içeren gıdaların ithalatına izin verilmeyecek.

FL 05.062 ve FL 05.099 kodlu maddeler ise aynı tarihten itibaren yalnızca yönetmelikte izin verilen sınırlı gıda kategorilerinde kullanılabilecek.

Kurallara aykırı hareket eden gıda işletmecileri hakkında 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında idari para cezası ve faaliyet durdurma yaptırımları uygulanacak.

Hafta başı mesaisinde günün en yüksek sıcaklığı merkez ilçelerde 27-28°C dolaylarında seyrederken, gece saatlerinde termometrelerin 12-14°C seviyelerine kadar gerilemesi bekleniyor. Özellikle sabah erken saatlerde dışarı çıkacak başkentlilerin gün içi sıcaklık farkına karşı tedbirli olması tavsiye ediliyor.

Ankara 25 ilçe güncel hava durumu (14 Eylül 2026 Pazartesi)

Marmara Bölgesi

Bölge genelinde parçalı ve az bulutlu bir hava hakim olurken, poyrazın kıyı hatlarında serinletici etkisi hissediliyor.

Ege Bölgesi

Kıyı Ege'de yazdan kalma sıcak ve güneşli hava etkisini sürdürürken, İç Ege kesimlerinde ılıman ve parçalı bulutlu bir gökyüzü hakim.

Akdeniz Bölgesi

Kıyı şeridinde açık hava ve yüksek nem etkili olurken, iç ve yüksek kesimlerde yerel bulutlanmalar görülüyor.

İç Anadolu Bölgesi

Sabah saatlerinde hafif pus geçişlerinin görüldüğü bölgede gün boyunca güneşli ve mevsim normallerinde bir hava bekleniyor.

Karadeniz Bölgesi

Batı Karadeniz parçalı bulutlu seyrederken; Orta ve Doğu Karadeniz kıyılarında aralıklı sağanak ve gök gürültülü sağanak geçişleri bekleniyor.

Doğu Anadolu Bölgesi

Bölgenin genelinde az bulutlu bir gökyüzü görülürken, kuzeydoğu illerinde öğleden sonra yerel gök gürültülü sağanak geçişleri tahmin ediliyor.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi

Bölge genelinde güneşli, nemsiz ve mevsim normalleri üzerinde yüksek sıcaklıklar gün boyunca etkili oluyor.

YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ

YÖNETMELİKLER

–– Türk Gıda Kodeksi Aroma Vericiler ve Aroma Verme Özelliği Taşıyan Gıda Bileşenleri Yönetmeliği

–– Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Yönetmelik

–– Çankaya Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

İLÂN BÖLÜMÜ

a - Yargı İlânı

b - Artırma, Eksiltme ve İhale İlânları

c - Çeşitli İlânlar

– T.C. Merkez Bankasınca Belirlenen Devlet İç Borçlanma Senetlerinin Günlük Değerleri

Alevler, yanıcı maddeler nedeniyle kısa sürede büyüdü.

İhbar üzerine kent merkezi, ilçeler ve çevre illerden itfaiye ekipleri bölgeye sevk edildi.

Ekiplerin yangını kontrol altına alma çalışmaları sürüyor.

Olay yerine gelerek çalışmaları takip eden Düzce Belediye Başkanı Faruk Özlü, gazetecilere, Kaynaşlı yolu üzerinde bulunan ahşap kapı fabrikasında yangın çıktığına dair ihbar geldiğini söyledi. Özlü, yangını D-100 kara yolunda seyreden sürücülerin fark edip bildirdiğini belirterek, tüm ekiplerin seferber olduğunu ve söndürme çalışmalarının devam ettiğini ifade etti.

Ahşap fabrikasındaki yanıcı malzemeler nedeniyle söndürme çalışmalarından henüz sonuç alınamadığını aktaran Özlü, "İnşallah bu gece söndüreceğiz, soğutacağız. Geçmiş olsun. Çok şükür ölü veya yaralımız yok." dedi.

"Geçen sene 2 maçta da Kocaelispor'u yenememiştik"

"Zor maç. Geçen sene 2 maçta da Kocaelispor'u yenememiştik, psikolojik olarak bugün de mi kazanamayacağız dedik. Kaleci kurtarışları, sayılmayan gol, pozisyonlar... Çok fazla pozisyona girdik. Gol beklentimiz, rakip ceza sahası içi buluşmalar vs. hücum oynayan bir takım için çok iyiydi. Önemlisi topu içeri atmaktı.

"Bazen hiç haberimiz olmadan rekorlar kırıyoruz"

Rakip baştan sona hep uzun top oynadı. 1-0'dan sonra da 2-3 tane uzun top var. Onlar tehlikeli oldu. Sonunda kazandık. Maçı güzel bir şekilde bitirdik. Liderliğimiz devam ediyor. Galatasaray her maçı kazanmak zorunda. (Yüzde 80 galibiyet oranı) Bazen hiç haberimiz olmadan rekorlar kırıyoruz bu benden çok Galatasaray'ın gücü.

"Leao ve Deniz'in performansları iyiydi"

Taraftarımız bizi destekledi. Onlarla rekorlar kırdık, kupalar kazandık. Hedefimiz bu sezon da aynı şekilde devam edebilmek. Takıma yeni gelmiş, fiziksel ve adapte olmamış oyuncuları kullandık. Leao ve Deniz'in performansları iyiydi. Bu da sevindiriciydi. Lesley girdikten sonra iyi işler yaptı. O önemliydi. Batrakov girdi, orada 8-10'da oynayan biriydi. Sara da iyi oynadı, sadece öne doğru kırılan ekstra bir oyuncu daha katmak istedim. Genel istek, genel performans yerindeydi.

"Çok baskılı oynadık ama bitirici santrforun olması çok önemli"

Osimhen'in olması... Bu sadece oyuncu anlamında değil, sahada olması psikolojik anlamda bir güç. Onlar oynamak daha farklı oluyor. Bugün olsa 2-3 tane çok rahat atacağı pozisyon vardı. Deniz'in performansı da güzeldi. Osimhenli oyun, tabii ki hücumdaki baskılar hem ceza sahası içerisinde böyle bir golcü çok önemli. Osimhenli güçlüyüz. Osimhen olmadan da güçlüyüz, güçlü oyuncularımız var. Osimhen'i de arıyoruz. Çok baskılı oynadık ama bitirici santrforun olması çok önemli. Deniz'in performansından da memnun kaldım.

Trabzonspor açıklaması

Trabzonspor bu hafta kaybetti. Motivasyonları yüksek olacak. Çok iyi kadroya sahipler. Onların tek isteği Galatasaray'a karşı kazanmak olacak. Biz de bu hafta hazırlanacağız. Oyuncularımız dönebilir mi, Osimhen ve Lemina'yı yetiştirebilirsek daha güçlü bir kadroyla çıkacağız."

"Şimdi lütfen kendinizi benim yerime koyun. Beraat ettiğiniz bir dava var. Yargı ve siyaset oyunlarıyla, bu davada tekrar hakim karşısına çıkarılıyorsunuz. Üstelik hakim sadece ifade alacak. Çünkü dava, ifade alınmadığı için bozulmuş. Yani esas değil usul meselesi. Bu esnada, beraat veren hakim hemen değiştiriliyor. Yeni atanan hakim beraat kararını yok sayıyor ve 2 yıldan fazla hapis cezası veriyor ki siyaset yasağı da gelsin.

Tuzla davasının özeti budur ve tam bir skandaldır. Bu asla tesadüf değildir. Bütün davalarımda hakimler değiştirildi. Müdahale edilen mahkemelerin 'Türk milleti adına' değil, siyaset ve bir kişi adına karar verdiğine artık şüphe yoktur. Tuzla skandalı; bunun son, açık ve sarih kanıtıdır. Böyle bir düzenden kimse adil bir yargılama beklemesin. Yüksek yargı camiasını, hakim ve savcıları tarihi bir sorumlulukla düşünmeye davet ediyorum. Millet şahidimdir!"

Livaneli, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, eserin mitinglerde çok sık tekrarlanması nedeniyle artık kullanılmamasını istediğini belirtti.

Açıklamasında eserin bir ağıt olduğunu vurgulayan Livaneli, mitinglerde toplumun coşkusunu daha fazla destekleyecek parçaların tercih edilmesini istediğini ifade etti.

Livaneli paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

“Yiğidim Aslanım adlı ağıt mitinglerde çok tekrarlandığı için Livaneli, Yeni Parti’den artık çalınmamasını rica etmiştir. Buradaki tek gerekçe, ağıt yerine toplumun coşkusunu destekleyecek parçalara yer verilmesidir. Kimse altında bir şey aramasın”

Sanatçı, böylece “Yiğidim Aslanım”ın mitinglerde kullanılmaması yönündeki talebinin arkasında başka bir gerekçe aranmasına gerek olmadığını açıkça dile getirdi.

Amedspor’un gol perdesi ilk yarının uzatma dakikalarında açıldı. 45+1. dakikada Başakşehir savunmasından Emin Bayram’ın kendi kalesine gönderdiği top, ev sahibi ekibi 1-0 öne geçirdi.

İkinci yarıda ise Amedspor fırtınası esti. Gift Orban, 52. dakikada farkı ikiye çıkarırken, 56. dakikada bir kez daha fileleri havalandırarak skoru 3-0’a taşıdı.

Orban, 75. dakikada kendisinin üçüncü, takımının ise dördüncü golünü kaydetti. Karşılaşmanın skorunu 84. dakikada Mbaye Diagne belirledi ve Amedspor sahadan 5-0 galip ayrıldı.

Bu sonuçla birlikte Amedspor ligdeki puanını 10’a yükseltti. Başakşehir ise 4 puanda kaldı.

Amedspor, Süper Lig’in gelecek haftasında sahasında Beşiktaş’ı konuk edecek. Başakşehir ise kendi evinde Gençlerbirliği ile karşılaşacak.

Mücadelenin ilk yarısında iki takım da gol yollarında etkili olamadı. İlk 45 dakika 0-0 eşitlikle sona erdi.

Galatasaray aradığı golü karşılaşmanın 71. dakikasında buldu. Sarı-kırmızılı ekibin savunma oyuncusu Abdülkerim Bardakcı, takımını öne geçiren golü kaydetti.

Kalan bölümde skor değişmeyince Galatasaray sahadan 1-0 galip ayrıldı. Bu sonuçla puanını 13’e çıkaran sarı-kırmızılılar, Süper Lig’de liderliğini sürdürdü. Kocaelispor ise 9 puanda kaldı.

Galatasaray, ligin 6. haftasında deplasmanda Trabzonspor ile karşı karşıya gelecek. Kocaelispor ise sahasında Gaziantep FK’yı konuk edecek.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Süper Lig'de yeni sezon hazırlıkları tüm hızıyla sürerken, şampiyonluk parolasıyla yola çıkan Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Trabzonspor, kadrolarını dünya yıldızlarıyla güçlendirmeye devam ediyor. Milyonlarca taraftarın gözü kulağı son dakika transfer gelişmelerine çevrilmiş durumdayken, Avrupa devlerinden Süper Lig'e uzanan transfer trafiği de hız kazandı. Nathan Ake'den Mason Greenwood'a, Leandro Trossard'dan Vedat Muriç'e kadar yeşil sahalarda fırtına gibi esecek birçok önemli yetenek, yeni sezonda formalarını giymeye hazırlanıyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!