Stratejik sektörlerde yatırım denetimi zorunlu olacak

Yeni düzenleme kapsamında tüm üye ülkelerin, hassas sektörleri kapsayan ulusal yatırım inceleme mekanizmaları kurması zorunlu hale getirildi. Savunma sanayi, enerji, ulaştırma, dijital altyapı ve yapay zeka gibi alanlar denetim kapsamına alındı.

AB, özellikle çift kullanımlı ürünler ve askeri ekipmanlar gibi alanlarda yabancı yatırımların daha sıkı kontrol edileceğini bildirdi.

Güvenlik ve kamu düzeni vurgusu yapıldı

AB düzenlemesinde, yabancı yatırımların güvenlik ve kamu düzeni açısından oluşturabileceği risklerin tespit edilmesi ve önlem alınması amaçlanıyor. Üye ülkeler ile Avrupa Komisyonu arasındaki işbirliğinin güçlendirileceği ifade edildi.

Nihai yatırım karar yetkisinin ise üye ülkelerde kalmaya devam edeceği belirtildi.

Uygulama süreci aşamalı olacak

Yeni kuralların AB Resmi Gazetesi’nde yayımlanmasının ardından 20 gün içinde yürürlüğe gireceği, uygulamanın ise 18 ay sonra başlayacağı açıklandı. Düzenlemenin, üye ülkelerin hazırlık süreçlerine uyum sağlayabilmesi için kademeli olarak hayata geçirileceği bildirildi.

Küresel riskler düzenlemeyi hızlandırdı

AB’nin son yıllarda Çin başta olmak üzere bazı ülkelerin stratejik sektörlerde artan etkisinden endişe duyduğu belirtildi. Kovid-19 süreci, Rusya-Ukrayna savaşı ve jeopolitik gerilimlerin de ekonomik güvenlik yaklaşımını güçlendirdiği ifade edildi.

“Diş fırçalama sadece çürük önleme değil, temel bir sağlık alışkanlığıdır”

Çocukların ağız ve diş sağlığında en kritik unsurun erken yaşta kazanılan alışkanlıklar olduğunu vurgulayan Dt. Nurgül Demir, diş fırçalamanın yalnızca çürükleri önleyen bir rutin olarak görülmemesi gerektiğini ifade etti. “Diş fırçalama, ağız içi sağlığın korunmasının yanı sıra enfeksiyonların önlenmesinde de önemli bir rol oynar. Bu nedenle çocukluk döneminde mutlaka kazandırılması gereken temel bir sağlık alışkanlığıdır” dedi.

Süt dişleri 6–12 ayda sürüyor, bakım erken başlamalı

Süt dişlerinin genellikle 6–12 ay arasında sürmeye başladığını hatırlatan Demir, ağız bakımının bu dönemle birlikte başlaması gerektiğini belirtti. Düzenli fırçalanmayan süt dişlerinde çürük ve enfeksiyon riskinin hızla arttığını ifade eden Demir, ebeveyn gözetiminin uzun yıllar devam etmesi gerektiğini vurguladı.

Ekran karşısında yemek yeme çürük riskini artırıyor

Çocuklarda giderek yaygınlaşan ekran karşısında yemek yeme alışkanlığının ciddi bir risk oluşturduğunu belirten Demir, dikkat dağınıklığı nedeniyle besinlerin ağızda daha uzun süre tutulduğunu söyledi.

“Bu durum diş yüzeylerinde yaygın çürük oluşumuna zemin hazırlayabiliyor. Özellikle küçük yaş gruplarında bu alışkanlığın sınırlandırılması gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Uzayan ekran süresi uyku bozukluklarını tetikliyor

Uzun süreli ekran kullanımının çocukların uyku düzenini bozduğunu belirten Demir, dijital oyunların yarattığı yoğun uyarılma halinin uyku sırasında diş sıkma ve gıcırdatma problemlerini artırabileceğini söyledi.

“Diş sıkma zamanla dişlerde aşınma, çene ekleminde ağrı ve çiğneme güçlüğüne yol açabilir” diyen Demir, ebeveynlerin çocuklarının uyku sırasında davranışlarını gözlemlemesi gerektiğini vurguladı.

Uyku hijyeni ağız sağlığını doğrudan etkiliyor

Uyku sırasında tükürük akışının azalması nedeniyle ağız içi koruyucu mekanizmaların zayıfladığını belirten Demir, özellikle gece tüketilen şekerli gıdaların çürük riskini artırdığını ifade etti.

Demir, “Çocukların uyumadan önce dişlerini fırçalaması ve gece boyunca yalnızca su tüketmesi ağız sağlığı açısından büyük önem taşır” dedi.

Ağızdan nefes alma çene gelişimini etkileyebilir

Ekran kullanımı sırasında başın öne eğik pozisyonda kalmasının çene gelişimini olumsuz etkileyebileceğini belirten Demir, ağızdan nefes alma alışkanlığının üst çene darlığı ve kapanış bozukluklarına yol açabileceğini ifade etti.

Dil pozisyonunun çene gelişiminde kritik rol oynadığını vurgulayan Demir, bu durumun ilerleyen yaşlarda ortodontik tedavi ihtiyacını artırabileceğini söyledi.

Sağlıklı dişler için 5 temel öneri

• Erken yaşta düzenli diş fırçalama alışkanlığı kazandırılmalı
• Ebeveynler çocuklara rol model olmalı
• Ekran karşısında yemek yeme sınırlandırılmalı
• Uyku öncesi ekran kullanımı azaltılmalı
• Gece şekerli gıda tüketiminden kaçınılmalı

“Ağız ve diş sağlığı çok boyutlu ele alınmalı”

Dt. Nurgül Demir, ağız ve diş sağlığının yalnızca fırçalama alışkanlığıyla sınırlı olmadığını vurgulayarak, “Sağlıklı beslenme, kontrollü ekran kullanımı, düzenli uyku ve ebeveyn desteği birlikte ele alınmalıdır” dedi.

"5 dönüm arazide 150 kilo kontenjanla çayı bitiremezsiniz"

Çay bahçesinde topladığı çayları çuvallayıp araçla özel sektör fabrikasına götürmek zorunda kaldığını anlatan üretici Ayşe Yıldız, yaşadıkları mağduriyeti ve kontenjan sisteminin hasada yönelik olumsuz etkilerini şu sözlerle aktardı:

"Şu anda topladığımız bu çayları mecburen özel sektöre götürüyoruz. Özel sektör ise çok düşük fiyattan alıyor ve ödemeyi 6 ay sonra yapıyor. Bu yüzden mağdur oluyoruz. Bizim isteğimiz, ÇAYKUR’un üreticilere uyguladığı kontenjanın kaldırılmasını ya da daha sık aralıklarla alım yapılmasını istiyoruz. Çünkü kontenjan olduğu zaman çayı az topluyorsunuz ve bu durum ikinci ve üçüncü hasadı da olumsuz etkiliyor. Hiçbir işe yaramıyor."

Tek başına çalışan üreticilerin alım yapılmaması nedeniyle çayı tarlada bekletmek zorunda kaldığını belirten Yıldız, devlet alımı yavaşlattığında özel sektörün fiyat kırdığına dikkat çekerek şöyle devam etti:

“Mecburen çayı toplayıp götürmemiz gerekiyor. Bazen benim gibi tek çalışanlar oluyor, o zaman çayı iki gün bekletmek zorunda kalıyorsunuz. Çünkü zaten almıyorlar. 5 dönüm arazide 150 kilo kontenjanla hiçbir şey yapamazsınız. Çayı bitiremezsiniz. Bu, iğneyle kuyu kazmak gibi bir şey. Bu yüzden biz de mecburen özel sektöre vermek zorundayız. Özel sektöre zaten peşin satıyorsunuz ama onlar da fiyatı daha da düşürdü. Devlet birkaç gün alım yapmayınca bu durum özel sektörün işine yaradı. Onlar da fiyatı düşürdü, 25 liraya kadar aldılar. Önceden devlet iyi alım yaptığı için özel sektör de neredeyse aynı fiyattan alıyordu. Çok iyiydi. Ama devlet en ufak bir aksama yaşadığında, kontenjan veya randevu sistemi devreye girdiğinde, özel sektör de kendini düşünüyor.”

"Böyle giderse insanlar bıkıp çayı dereye dökecek"

Üretim şartlarının ağırlığına rağmen emeğin karşılığının alınamadığını savunan Ayşe Yıldız, devletin bölgeye yeni fabrikalar kazandırması gerektiğini belirterek yetkililere şu sözlerle seslendi:

“Burada kimse vatandaşı ya da çalışanı düşünmüyor. Gerçekten çok zor şartlarda çalışıyoruz; sıcağı, soğuğu, emeğiydi. Böyle giderse insanlar bir gün bıkıp çayı dereye dökecek, fındıkta olduğu gibi. Burada neredeyse herkes geçimini çaydan sağlıyor. Devletin bir şeyler yapması gerekiyor. Belki alım yerlerini açmayabilir ama en azından fabrika sayısını artırabilir. ‘Fabrika yanıyor’ deyip kapatılıyor, sonra her şey özel sektöre kalıyor. Sanki danışıklı dövüş gibi. Olan vatandaşa oluyor.”

"Çay beklemez, fabrika sahalarındaki çay gübreye dönüşüyor"

ÇAYKUR Genel Müdürlüğü’nün üreticilere yönelik "acele etmeyin" yönündeki telkinlerini eleştiren bir diğer çay üreticisi Osman Karabulut ise çayın tarlada bekletilemeyecek biyolojik bir yapıya sahip olduğunu vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:

“Biz üreticiyiz, dedelerimizden beri çayla uğraşıyoruz. Ama şu an üretici perişan durumda. Çay başladığı gün kesilmeye başlanır ve durmadan toplanması gerekir. Ruhsatsız çaylara ruhsat verildi, buna tamam. Ama bu kadar çay üretimi arttıysa, neden yeterli fabrika yapılmadı? Giresun’dan Artvin’e kadar sadece birkaç fabrika var. Mevcut fabrikalar yetmiyor. Vatandaşı suçlamaya gerek yok. Çay beklemez. ‘Bekleyin alacağız’ diyorlar ama alınan çayı da işleyemiyorlar. Fabrikaların sahasında yüzde 20 oranında işlenemeyen çay var ve bu çay gübreye dönüşüyor.”

"Bir kilo çayla iki ekmek bile alamıyoruz"

Devletin taban fiyatın altında alımı yasaklayan idari yaptırımlar uygulaması gerektiğini savunan Osman Karabulut, üreticinin ekonomik çaresizliğini şu çarpıcı cümlelerle özetledi:

“Giresun’dan Artvin’e kadar yeni fabrikalar yapılsın, özel sektöre ödeme zorunluluğu getirilsin. Devlet bir ayda ödeme yapıyorsa, özel sektör de aynı şekilde ödeme yapmalı. Aksi halde yaptırım uygulanmalı. Vatandaş sabah 4’te kalkıyor, yemek bile yiyemeden çalışıyor. Çay kaliteli olsun diye güneş görmesin diye uğraşıyor. Ama ÇAYKUR haftada bir gün tatil yaparken şimdi iki güne çıkarmayı düşünüyor. Bu kabul edilemez. Yetkililere sesleniyorum, bu çaya sahip çıkın. Karadeniz’in incisi bu. Ama şu anda bir kilo çayla iki ekmek bile alamıyoruz. Devlet ‘benim verdiğim fiyatın altında alamazsın’ demeli. Şu anda özel sektör çok daha düşük fiyat veriyor ve geç ödeme yapıyor. Devlet bize sahip çıkmalı. Bu bizim tek geçim kaynağımız."

Çay üreticilerinin sorunlarını yerinde incelemek üzere Rize'deki çay bahçelerinde incelemelerde bulunan Zafer Partisi Rize İl Başkanı Hüseyin Karaman da sahadaki izlenimlerini paylaşarak çözümün tek bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesine bağlı olduğunu ifade etti:

“Bugün sahadaydık ve çay üreticilerinin sorunlarını dinledik. Söylenenler ortada. Devlet bir kararname ile çayda fiyat garantisi sağlayabilir. Nasıl sigarada her yerde aynı fiyat uygulanıyorsa, çayda da uygulanabilir. Özel sektör devletin belirlediği fiyatın altına inmemeli. Ayrıca, fabrika sayısı artırılmalı kontenjan yükseltilmeli, vatandaş artık geçinemiyor. Çayın fiyatı düşerken diğer ürünlerin fiyatı artıyor. Yetkililer halkın sesine kulak vermeli. Gerekirse vatandaş tepkisini daha sert gösterebilir. Ama buna gerek kalmadan çözüm üretilmeli. Sayın Cumhurbaşkanımıza sesleniyoruz: Bir kararname ile bu sorun çözülebilir.”

• Düz çizgilerin eğri veya dalgalı görünmesi
• Okuma sırasında harflerin bulanıklaşması
• Karşıya bakarken silik noktaların oluşması
• Gölgelerin veya birbirine yakın renklerin ayırt edilmesinde güçlük
• Karanlıkta görmenin belirgin şekilde zorlaşması
• Işığa karşı hassasiyet artışı
• Görüntülerdeki detayların kaybolma hissi

Tedaviden başarılı sonuçlar elde ediliyor
Sarı nokta hastalığının tanı sürecinde detaylı göz muayenesinin yanı sıra retina görüntüleme yöntemleri ve optik koherens tomografi gibi gelişmiş teknolojilerden faydalanılıyor. Bu sayede retina tabakasındaki değişiklikler ayrıntılı şekilde incelenebiliyor. Tedavinin temel hedefi ise mevcut görmeyi korumak ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak. Göz Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Özlem Şahin, hastalığın tipi ve evresinin uygulanacak tedaviyi belirlediğini anlatarak, “Kuru tip sarı nokta hastalığında vitamin ve mineral takviyeleri uygun hastalarda hastalığın ilerleme riskini yaklaşık yüzde 25 oranında azaltmaktadır. Ayrıca yeşil yapraklı sebzelerden zengin beslenme, omega-3 yağ asitlerinin tüketimi, düzenli egzersiz, tansiyon ve kolesterol kontrolü ile sigaranın bırakılması gibi yaşam tarzı değişiklikleri de önem taşımaktadır” diyor. Son yıllarda ileri evre kuru tip hastaları için göz içi iğne tedavisinin de geliştirildiğini belirten Prof. Dr. Özlem Şahin, belirli aralıklarla göze uygulanan bu yöntemin hastalığın retina üzerindeki hasarının ilerleme hızını yavaşlatmaya yardımcı olabildiğini söylüyor.
Görme düzeyleri korunabiliyor, hatta...
Yaş tip sarı nokta hastalığının tedavisinde ise göz içine enjeksiyonla uygulanan ilaçlar önemli bir yer tutuyor. Bu tedaviyle, retina altındaki anormal damar oluşumunun ve sıvı sızıntısının kontrol altına alınması hedefleniyor. Enjeksiyon tedavisi sayesinde hastaların görme düzeyleri korunabiliyor, hatta bazı hastalarda görme yeteneğinde iyileşme sağlanabiliyor. Prof. Dr. Özlem Şahin, “Son zamanlarda bu iğne tedavilerinin sıklığının azalmasında önemli gelişmeler yaşanmakla beraber, yılda 10-12’ye varan iğne sayıları görme keskinliğinin korunmasında önemli rol oynamaktadır” diye konuşuyor.
Sağlıklı yaşam alışkanlıkları koruyucu rol oynuyor
Genetik kökeni ağır bastığından sarı nokta hastalığını önlemek her zaman mümkün olmasa da riski azaltmaya ve ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilecek bazı önlemler bulunuyor. Prof. Dr. Özlem Şahin, bu önlemleri şöyle sıralıyor: “Özellikle sigara kullanmamak, düzenli fiziksel aktivite yapmak, sağlıklı vücut ağırlığını korumak ve kardiyovasküler risk faktörlerini kontrol altında tutmak önem taşımaktadır. Ayrıca dengeli beslenme (yeşil yapraklı sebzeler, balıkta bulunan omega-3 yağları), kan basıncı/şeker/kolesterol kontrolü gibi sağlıklı yaşam tarzı faktörleri hastalığın gelişimini yavaşlatmaktadır. Uzun süreli güneş ışığına maruziyeti azaltmak için güneş gözlüğü kullanmak da retina sağlığını korumaya yardımcı olmaktadır.”

Valilik tarafından yapılan açıklamada, Anayasa’nın 127. maddesi ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 47. maddesi uyarınca işlem yapıldığı belirtildi.

Başkanvekili seçimi 12 Haziran’da yapılacak

İzmir Valiliği tarafından yapılan bilgilendirmede şu ifadeler yer aldı:

“Buca Belediye Başkanı Görkem Duman, Anayasanın 127’nci maddesinin 4’üncü fıkrası ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 47’nci maddesi uyarınca, İçişleri Bakanlık Makamının 7 Haziran 2026 tarihli Onay'ı ile görevden uzaklaştırılmıştır. Valiliğimizce, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 45’inci maddesine göre, Belediye Başkan Vekili seçimi için, Belediye Meclisinin 12 Haziran 2026 Cuma günü saat 16.00’da Buca Belediyesi Hizmet Binası Meclis Salonunda olağanüstü toplanmasına karar verilmiştir.”

Ne olmuştu?

İzmir’in Buca Belediyesi ve bağlı iştiraklerine yönelik “yolsuzluk” iddialarıyla yürütülen soruşturma kapsamında 54 kişi gözaltına alınmıştı.

Soruşturma kapsamında aralarında Buca Belediye Başkanı Görkem Duman’ın da bulunduğu 42 kişi tutuklanırken, 12 kişi adli kontrol şartıyla serbest bırakılmıştı. İçişleri Bakanlığı, tutuklama kararının ardından Duman’ın geçici tedbir olarak görevden uzaklaştırıldığını duyurmuştu.

"Türkiye büyümüyor, yavaşlıyor"

Ekonominin bir önceki çeyreğe göre yalnızca yüzde 0,1 büyüdüğünü, nüfus artışı da hesaba katıldığında kişi başına düşen büyümenin yüzde 2'nin bile altına gerilediğini ifade eden Gülcan Kış, büyüme trendindeki gerilemeyi şu verilerle ortaya koydu:

"Türkiye'nin genç nüfusuna iş yaratabilmesi için yıllık en az yüzde 5 ila 7 arasında büyümesi gerekmektedir. 2024 yılında büyüme yüzde 3,3'te kaldı. 2025 yılında yüzde 3,6 oldu. 2026'nın ilk çeyreğinde ise yüzde 2,5'e düştü. Türkiye büyümüyor, yavaşlıyor. Üstelik bu düşük büyüme de yüzde 32'nin üzerindeki enflasyon pahasına sağlanıyor."

Mevcut büyümenin üretim yerine tamamen tüketime dayandığına işaret eden Kış; ilk çeyrekte hanehalkı tüketiminin yüzde 4,8 arttığını, buna karşın sanayi üretiminin daraldığını ve mal ile hizmet ihracatının yüzde 12,7 gerilediğini belirterek, "Türkiye ekonomisinin büyümesine sanayiden de ihracattan da katkı gelmedi" dedi.

"Üreten Türkiye yerine tüketen Türkiye yaratıldı"

Ekonomik modelin yapısal sorunlarına değinen CHP'li Kış, üretici ve tüketici sarmalına yönelik şu doğrudan tespitleri aktardı:

"Türkiye artık büyümeyi değil günü kurtarmayı konuşuyor. Üreten Türkiye yerine tüketen Türkiye yaratıldı. Fabrikalar yavaşlıyor, ihracat düşüyor, sanayi küçülüyor. Buna rağmen vatandaş kredi kartıyla ayakta kalmaya çalışıyor. Bu sürdürülebilir bir ekonomik model değildir."

Büyümedeki yavaşlamanın istihdam piyasasını da doğrudan vurduğunu, son bir yılda istihdam edilen kişi sayısının 205 bin kişi azaldığını kaydeden Kış, geniş tanımlı işsiz sayısının 12 milyon 200 bine ulaştığını ifade etti. Gerçek işsizlik oranının yüzde 30,1 olduğunu beyan eden Kış, "İktidar işsizliği makyajlı rakamlarla gizlemeye çalışıyor. Ama gerçek ortada. Türkiye'de neredeyse her üç kişiden biri işsiz. İnsanlar iş bulma umudunu kaybettiği için iş aramaktan vazgeçiyor" ifadelerini kullandı.

"Ekonomi yüzde 2,5 büyüyor ama vatandaşın borcu katlanıyor"

Ekonomide büyümenin yavaşladığı bu dönemde vatandaşın borç yükünün hızla arttığını belirten Gülcan Kış, reel sektörün ve hanehalkının borç tablosuna dair çarpıcı veriler paylaştı. Vatandaşların, esnafın ve çiftçilerin finans kuruluşlarına olan borç yükünün katlanılamaz boyutlara ulaştığını ifade eden Kış; vatandaşın bankalara ve finans kuruluşlarına olan borcunun 6 trilyon 738 milyar liraya ulaştığını, yılın ilk dört ayında vatandaşlar tarafından ödenen faizin ise 480,2 milyar liraya çıktığını kaydetti. Borç sarmalının ticari ve tarımsal boyuttaki derinliğini de gözler önüne seren Kış, KOBİ'lerin banka borcunun 7 trilyon 259 milyar liraya, tarım sektörünün banka borcunun ise 1 trilyon 390 milyar liraya yükseldiğini aktardı. Ortaya çıkan bu borçlanma dinamiklerini eleştiren CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, tablonun vahametini "Ekonomi yüzde 2,5 büyüyor ama vatandaşın borcu katlanarak artıyor. Büyüyen ekonomi değil, kredi kartı ekstresi. Büyüyen üretim değil, faiz yükü" sözleriyle eleştirdi.

"Tablo ekonominin kim için çalıştığını gösteriyor"

Aynı dört aylık dönemde bankacılık sektörünün 473,9 milyar lira brüt kâr elde ettiğini anımsatan Kış, mevcut ekonomi programının tek kazananının bankalar olduğunu ifade ederek şu eleştiride bulundu:

"Vatandaş geçinmek için kredi çekiyor, kredi kartına yükleniyor. Esnaf borçla dönüyor. Çiftçi borçla ekim yapıyor. Ama bankalar dört ayda 474 milyar lira kâr açıklıyor. Bu tablo ekonominin kim için çalıştığını açıkça gösteriyor."

Açıklamasının son bölümünde siyasi iktidara yapısal reform çağrısında bulunan CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, değerlendirmelerini şu sözlerle noktaladı:

"Türkiye büyümeyi unuttu. Çünkü üretimi unuttu. Sanayiyi unuttu. Çiftçiyi unuttu. İhracatı unuttu. Bugün açıklanan rakamlar bize şunu söylüyor. Bu ekonomi vatandaşın refahını büyütmüyor. Yoksulluğu, borcu ve gelir adaletsizliğini büyütüyor. Türkiye'nin ihtiyacı rakamlarla süslenmiş büyüme masalları değil; üreten, kazandıran ve adil paylaşan bir ekonomik düzendir."

Taslak kapsamında, Türkiye'de İHA sistemlerine ilişkin süreçleri yürütmeye yetkili otorite olan SHGM tarafından İHA Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) kurulup işletilecek. Bu sistem sayesinde kayıtlı İHA'ların anlık konum ve uçuş durum bilgileri izlenerek hava sahasında tam kontrol sağlanacak.

Türk Hava Kuvvetleri bünyesinde önemli görevler üstlenen Emekli Tümgeneral Ateş Mehmet İrez, şekillenmekte olan yeni sivil İHA düzenlemesini değerlendirdi. Sivil havacılık sektöründe de çalışmalar yürüten İrez, sistemin getireceği yenilikleri ve sahadaki uygulama yansımalarını aktardı.

"TALİMAT TASLAĞI İSTİŞARE SÜRECİNDE DEĞİŞEBİLİR"

Değerlendirmelerine başlamadan önce iki hususu kayda geçiren Emekli Tümgeneral Ateş Mehmet İrez, şu açıklamalarda bulundu:

"Birincisi, burada konuştuğumuz düzenleme henüz yürürlükte değil; Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün (SHGM) hazırlayıp genel görüşe açtığı bir talimat taslağı. Dolayısıyla aşağıdaki değerlendirmeler kesinleşmiş kurallar üzerine değil, şekillenmekte olan bir çerçeve üzerine. Maddeler istişare sürecinde değişebilir, kimi hükümler yeniden yazılabilir. İkincisi, bu söyleşiyi tam da bu nedenle yapıyoruz: taslak aşaması bir fırsat penceresidir ve buradaki görüşlerin, konunun anlaşılmasına ve düzenlemenin olgunlaşmasına mütevazı bir katkı sunmasını umuyoruz.

Konu ile ilgili tecrübeme kısaca değineyim: 2022'de kurucusu ve yöneticisi olduğum MANA Havacılık'taki gözlemim, Türkiye'de sivil dron kullanımının doğası gereği birden fazla bakanlığın yetki alanına girdiğini; bu yetki alanlarının kesişiminde kuralların tek tek doğru olsa bile birlikte tutarsızlaşabildiğini; lisans ve muayene maliyetlerinin çoğu kez çok yüksek kalarak kullanıcıyı kayıt dışına itebildiğini; sahada kuralların uygulanabilirliği hakkında nitelikli geri bildirim verebilecek kurumsal bir üretici ya da kullanıcı muhatabının henüz bulunmadığını; ve eğitimin henüz görev çeşitliliğini, yani tip eğitimini kapsamadığını gösterdi. Bu gözlemleri, ilgili sorularda yeri geldikçe uygulama tecrübesi olarak paylaşacağım."

"YENİ SİSTEMİN BAŞARISI KAPSAMA ORANINA BAĞLI"

SHGM, sivil İHA trafiğini izlemek ve anlık konum takibi yapmak amacıyla İHATTYS adında merkezi bir sistem kuruyor. Sayıları hızla artan bu sivil araçların tek bir merkezden izlenmesi, genel hava sahası emniyeti ve sivil uçuş rotalarının güvenliği açısından nasıl bir dönüm noktası?

Bu, doğru işletildiği takdirde gerçek bir dönüm noktası. Şu ana kadar sivil İHA trafiği, deyim yerindeyse, büyük ölçüde “görünmez” bir trafikti; sayıları hızla artan bu araçların nerede, ne zaman, hangi irtifada uçtuğuna dair merkezi ve anlık bir resim yoktu. İHA Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) ise, teknik ayrıntılarını henüz bilmemekle birlikte, tam da bu görünmezliği ortadan kaldırmayı hedefliyor görünüyor. Anlık konum takibi, aynı hava sahasını talep eden birden fazla araç arasında çatışma tespiti ve coğrafi bölge verilerinin bir bilgisayar tarafından okunabilir dijital formatta yayımlanması, sivil uçuş rotalarının güvenliği için ciddi bir kazanım. Özellikle alçak irtifa hava sahasının giderek kalabalıklaştığı bir dönemde, bu tür bir trafik yönetiminin kurulması kaçınılmazdı.

Zorluk tarafında dikkat edilmesi gereken nokta şu: böyle bir sistemin değeri, içine ne kadar gerçek veri aktığıyla orantılıdır. Sahada gözlemlediğim kadarıyla kullanıcıların önemli bir bölümü hâlâ kayıt dışı çalışıyor; eğer İHATTYS yalnızca kurallara zaten uyan azınlığı görür, kayıt dışı çoğunluğu göremezse, ortaya emniyet açısından yanıltıcı bir “temizlik” tablosu çıkar. Yani sistem teknik olarak mükemmel kurulsa bile, kapsama oranı düşük kalırsa havadaki gerçek riski temsil etmez. Bu yüzden sistemin başarısı, teknolojiden çok kullanıcıyı sisteme dahil etmenin maliyetini makul tutmaya bağlı.

Eklenmesi gereken, sistemin yalnızca bir “izleme” aracı değil, aynı zamanda kullanıcıya değer üreten bir araç olarak tasarlanması. Coğrafi bölge verilerinin gerçek zamanlı ve kolay erişilebilir biçimde sunulması, kullanıcının uçuştan önce nerede uçabileceğini hızlıca görebilmesi, sistemi bir yükümlülük olmaktan çıkarıp bir kolaylığa dönüştürür. İnsanlar ceza korkusuyla değil, işlerini kolaylaştırdığı için bir sisteme dahil olduklarında kapsama oranı kendiliğinden yükselir.

Uzun vadede sistemin etkinliği, dronların elektronik kimlik bilgisini yayınlayabilmesi ve uzaktan tanımlanabilmesi (Remote ID) kabiliyetine de bağlı olacaktır. İHATTYS'nin yalnızca kayıtlı araçları listeleyen bir veri tabanı değil, havadaki aracı kimliğiyle eşleştirebilen bir trafik yönetim altyapısına dönüşebilmesi için elektronik kimlik doğrulama kritik önem taşımaktadır. ABD ve Avrupa'daki benzer uygulamalar da bu yönde evrilmektedir.

Üzerinde durulması gereken son bir husus da maliyet boyutu: geniş bir coğrafyaya yayılmış çok sayıda sivil dronu anlık olarak izlemek, ciddi bir personel, zaman ve kaynak gerektirir. Dolayısıyla sistemin yalnızca kurulması değil, sürdürülebilir biçimde işletilebilmesi de baştan planlanması gereken bir başlık.

"SİSTEM ÜZERİNDEN YAPILACAK BİLDİRİM KRİTİK ÖNEM TAŞIYOR"

Taslağa göre, Tarım ve Orman Bakanlığınca onaylanmış İHA'ların yerleşim yerleri dışındaki tarım faaliyetlerinde sadece sistem üzerinden bildirim yapılması yeterli olacak; ayrıca izin aranmayacak. Tarım amaçlı sivil İHA kullanımında getirilen bu kolaylık, sivil hava trafiğinin anlık yönetimini ve takibini zorlaştırır mı?

Bu kolaylık, yerinde ve gerçekçi bir tercih. Zirai dron operasyonları çoğunlukla meskun mahal dışında, belirli ve sınırlı bir alanda, çok alçak irtifada gerçekleşir; yani diğer hava trafiğiyle çatışma riski görece düşüktür. Her ilaçlama uçuşu için ayrı bir operasyonel yetkilendirme süreci işletmek hem çiftçiye hem de idareye orantısız bir yük getirir ve tarımsal operasyonun zamana duyarlı doğasıyla bağdaşmaz. Dolayısıyla bildirimin yeterli sayılması, kayıt dışılığı azaltacak akıllıca bir basitleştirme.

Asıl dikkat edilmesi gereken nokta, bu kolaylığın “bildirim yapıldığı sürece” değer taşıdığıdır. Bildirimin sistem üzerinden, doğru konum ve zaman bilgisiyle yapılması esas; aksi halde tarımsal trafik, İHATTYS'nin göremediği bir kör nokta haline gelir. Burada zorlaştıran şey kolaylığın kendisi değil, bildirimin atlanması ihtimalidir. Bir de coğrafi olarak şu inceliğe dikkat etmek gerek: meskun mahal sınırları her zaman keskin değildir; bir tarla, yerleşim yerine ya da bir başka hava sahası kullanıcısının rotasına beklenenden yakın olabilir.

Bu nedenle bildirimin olabildiğince sürtünmesiz olması kritik. Çiftçinin tarladayken, akıllı telefonundan birkaç dokunuşla operasyonunu bildirebileceği bir arayüz, sistemin gerçek doluluğunu belirler. Bildirim ne kadar zahmetliyse, atlanma ihtimali o kadar artar; ne kadar kolaysa, tarımsal trafik o kadar görünür olur.

Burada dikkat çekmek istediğim diğer önemli bir konu da sivil dron kullanıcılarının ilgili bakanlıkça kullanım amacına uygun biçimde sörtifiye edilmesi gerektiğidir. Örneğin tarım sektöründe hafif İHA işleticisi kavramı mevcut; bu statüdeki işletmeler belirli kurallara uyma yükümlülüğünü baştan üstleniyor. Buna karşılık bireysel kullanıcılar bu çerçevenin dışında kalıyor ve aynı güvenceyi veremiyor. Oysa tip eğitimi kapsamında, ilgili kullanım alanının kuralları hem öğretilebilir hem de denetlenebilir hale gelir. Yani bildirim kolaylığını, kullanıcının o işe uygun biçimde yetkilendirilmesiyle dengelemek, sistemi hem işler hem güvenli kılar.

HAVADA MAHREMİYET İHLALİNE HUKUKİ SORUMLULUK ENGELİ

Üzerinde kamera ve mikrofon gibi kişisel verileri kaydetmeye yarayan cihazlar bulunan tüm sivil İHA'lara, ağırlığına bakılmaksızın SHGM sistemine kayıt zorunluluğu getiriliyor. Sivil havacılıkta özel hayatın gizliliğini korumak adına getirilen bu kayıt şartı, havada nasıl bir denetim sağlar?

Bu, mahremiyet açısından son derece isabetli bir eşik. Ağırlığı düşük bir dron, emniyet açısından küçük bir risk taşıyabilir; ama üzerinde kamera ya da mikrofon varsa, özel hayata müdahale potansiyeli ağırlığından tamamen bağımsızdır. 200 gramlık bir cihaz da bir balkonu gözetleyebilir. Dolayısıyla kayıt zorunluluğunu fiziksel ağırlığa değil, veri toplama kapasitesine bağlamak, riski doğru yerden tanımlayan olgun bir yaklaşım. Bu, “her dron tehlikelidir” demek yerine, “kişisel veri toplayabilen her dron izlenebilir olmalıdır” diyen, isabetli bir ayrım.

Uygulamadaki zorluk, bu kuralın doğrulanabilirliğinde. Bir dronun üzerinde kamera olup olmadığı, ancak kayıt anında ya da denetimde anlaşılabilir; sonradan kamera takılan, kayıtsız küçük cihazları havadayken ayırt etmek pratikte güçtür. Yani kural kavramsal olarak çok doğru, ama tek başına teknik bir denetim mekanizması kurmaz; bir hukuki sorumluluk zemini kurar. Asıl caydırıcılığı, mahremiyet ihlali halinde Türk Ceza Kanunu hükümleri ile Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında doğabilecek idari ve hukuki sorumlulukların devreye girecek olmasından alır.

Burada eklenmesi gereken, kullanıcının bilinçlendirilmesi. Pek çok bireysel kullanıcı, elindeki kameralı dronun aslında bir kişisel veri toplama aygıtı olduğunun ve bunun yasal sorumluluk doğurduğunun farkında değil. Kayıt sürecinin, aynı zamanda kullanıcıya mahremiyet yükümlülüklerini hatırlatan bir bilgilendirme anına dönüştürülmesi, denetimin caydırıcılığı kadar önleyiciliğini de güçlendirir.

Bir diğer önemli konu da dronun kullanım ömrü boyunca uçuşa elverişliliğinin korunması ve konfigürasyon kontrolünün sürdürülmesidir. Bir aracın ilk kayıt anındaki durumu zamanla değişebilir; üzerine sonradan eklenen bir sensör ya da yapılan bir donanım değişikliği hem emniyet hem de mahremiyet açısından aracı baştaki kaydından farklı bir konuma taşıyabilir. Bu nedenle kayıt, tek seferlik bir işlem değil, aracın güncel durumunu yansıtan canlı bir kayıt olarak tutulmalı.

SİVİL İHA UÇUŞLARI ÜÇ FARKLI KATEGORİDE DEĞERLENDİRİLECEK

Yeni düzenlemeyle sivil İHA uçuşları risk derecesine göre “açık”, “özel” ve “sertifikalı” olmak üzere üç kategoriye ayrılıyor. Sivil havacılık yönetimi açısından bakıldığında, ticari ve bireysel İHA uçuşlarında böyle bir sınıflandırmaya gidilmesi uçuş izin süreçlerini nasıl etkiler?

Bu, modern sivil havacılık düzenlemelerinin omurgasını oluşturan, çok sağlıklı bir yaklaşım. Riski derecelendirmeden tüm İHA'lara aynı kuralları uygulamak iki yönlü bir hatadır: düşük riskli bir hobi uçuşunu gereksiz bürokrasiyle boğar, yüksek riskli bir operasyonu ise yeterince denetlemez. Üçlü kategorilendirme, denetim yükünü riskle orantılı dağıtarak bu hatayı önlüyor. Açık kategorideki bir kullanıcı hızlıca havalanabilirken, sertifikalı kategorideki ağır operasyonların hak ettiği titiz incelemeden geçmesi sağlanıyor. Bu hem kullanıcı için öngörülebilirlik hem de idare için kaynakların doğru yere yönlendirilmesi demek.

Zorluk, sınıflar arasındaki sınırların netliğinde ve sınıflandırmanın domino etkisinde. Daha önce de değindiğim gibi, bir aracın hangi kategoriye girdiği yalnızca havacılık tarafını değil, o aracı kullanan zirai üreticinin maliyetini ve yükümlülüğünü de doğrudan belirliyor. Bu yüzden sınıflandırma kriterlerinin yalnızca teknik ve ekonomik sonuçlarıyla değil, sahadaki kullanım alanına etkisiyle birlikte düşünülerek belirlenmesi şart.

Eklenmesi gereken, kategoriler arası geçişin ve sınır durumların önceden ve açıkça tanımlanması. Kullanıcı, aldığı kararın kendisini hangi kategoriye sokacağını ve bunun maliyetini baştan net biçimde görebilmeli. Belirsizlik, kullanıcıyı ya en güvenli ama en pahalı yorumu seçmeye ya da tümden kayıt dışına itmeye zorlar; ikisi de istenmeyen sonuçlardır.

"ARTIK BİR HOBİ CİHAZINDAN DEĞİL, HAVA ARACINDAN SÖZ EDİYORUZ"

Yeni taslakla en yüksek riskli grup olan “sertifikalı” sivil İHA'ların kalabalıklar üzerinde uçmasına, insan ve tehlikeli madde taşımasına izin veriliyor. SHGM'nin bu araçlara uçuş izni verirken araması gereken teknik denetim ve sistem güvenilirliği kriterleri sizce ne olmalıdır?

Bu kategori, kalabalık üzerinde uçuşa, insan ve tehlikeli madde taşımacılığına izin verdiği için, sivil havacılığın en yüksek güvence standartlarının uygulanması gereken alan. Taslağın bu araçlar için SHGM tarafından uçuşa elverişlilik sertifikası düzenlenmesini öngörmesi son derece yerinde; çünkü bu noktada artık bir hobi cihazından değil, fiilen insan hayatını taşıyabilen bir hava aracından söz ediyoruz. Bu araçlara geleneksel havacılığa yakın bir titizlikle yaklaşılması doğru ve gerekli.

Görüş istediğiniz için, kanaatimi açıkça belirteyim; bunlar taslakta birebir bu şekilde yer almayabilir, uygulama tecrübeme ve genel havacılık emniyeti ilkelerine dayanan değerlendirmelerimdir. Aranması gereken kriterleri birkaç başlıkta toplardım: tasarımın ve üretimin doğrulanmış standartlara uygunluğu; arıza halinde güvenli bir sonuç üretebilecek yedekli sistemlerin (örneğin bağlantı koptuğunda kontrollü iniş ya da güvenli bekleme davranışı) varlığı; haberleşme ve konum verisinin İHATTYS'ye kesintisiz ve doğrulanabilir biçimde akması; pilotun yalnızca lisans değil, o spesifik operasyona dönük tip yetkinliğine sahip olması; ve düzenli, kayıt altına alınan bakım ve muayene süreçlerinin işletilmesi. Burada üzerinde durmak istediğim incelik şu: sertifika tek seferlik bir belge değil, sürekli izlenen ve şartları sağladığı müddetçe geçerli olan bir güvence olmalı. Bir aracın sertifika aldığı gün güvenli olması, üç yıl sonra da güvenli olduğu anlamına gelmez; bu yüzden sürekli uçuşa elverişlilik en az ilk sertifikasyon kadar önemli.

"KARŞILIKLILIK OTOMATİK BİR KABUL DEĞİL"

Yabancı sivil pilotların lisanslarının tanınmasında karşılıklılık ilkesi ve uluslararası antlaşmalar esas alınacak. Küresel sivil havacılık kuralları ve uluslararası sivil uçuşların uyumu açısından bu karşılıklılık şartının önemi nedir?

Karşılıklılık (mütekabiliyet) ilkesi, uluslararası sivil havacılığın asırlık dengeleyici aklını yansıtıyor. Mantığı şu: bir devlet, kendi pilotlarına başka bir ülkede tanınan hakları, o ülkenin pilotlarına da kendi hava sahasında tanır. Bu hem adil bir denge kurar hem de ülkeleri standartlarını birbirine yakınlaştırmaya teşvik eder. Uluslararası antlaşmaların esas alınması da bu çerçeveyi tamamlıyor; böylece Türkiye, kendi hava sahasının emniyetinden ödün vermeden küresel havacılık düzeniyle uyumlu kalıyor. Bu, hem ülkenin uluslararası iş birliğine açıklığını gösteren hem de kendi denetim hakkını koruyan dengeli bir tutum.

Buradaki zorluk, lisansların eşdeğerliğinin gerçekten doğrulanmasında. Her ülkenin İHA pilot eğitimi ve lisans standardı aynı olgunlukta değil; bir ülkenin “geçerli” saydığı bir lisans, başka bir ülkenin beklediği güvence düzeyini karşılamayabilir. Karşılıklılık ilkesi soyut olarak adil olsa da pratikte standartların denkliğini değerlendirecek sağlam bir teknik altyapı gerektirir. Aksi halde, kâğıt üzerinde karşılıklı ama gerçekte eşit olmayan bir tanıma ortaya çıkar.

Bu nedenle ilkenin, vakaya dayalı bir değerlendirme yetkisiyle birlikte uygulanması önemli. Taslağın değerlendirmeyi SHGM'ye bırakması bu açıdan isabetli; karşılıklılık otomatik bir kabul değil, somut operasyonun şartlarına göre teyit edilen bir çerçeve olarak işlemeli.

YABANCI TESCİLLİ İHA'LAR İÇİN ÖN BAŞVURU ŞARTI

Başka bir ülkede kayıtlı sivil İHA işleticilerinin Türk hava sahasında uçabilmesi için en az 20 gün önce başvuru yapması ve risk analizi sunması gerekiyor. Sivil havacılıkta sınır ötesi uçuş güvenliği açısından sivil bir araca uygulanan bu 20 günlük ön inceleme süresi sizce yeterli mi?

Önce şunu belirteyim: önceden başvuru ve risk analizi şartının getirilmiş olması, sınır ötesi uçuş güvenliği açısından doğru bir refleks. Yabancı tescilli bir aracın Türk hava sahasına önceden haber vermeden girmesi yerine, kim olduğunun, ne amaçla, nerede uçacağının önceden bilinmesi, emniyet açısından temel bir gereklilik. Bu yönüyle düzenleme isabetli.

Sürenin yeterliliği ise tek bir cevabı olmayan, operasyonun niteliğine bağlı bir soru. Bu bir görüş olarak değerlendirilmeli: planlı, ticari ya da karmaşık operasyonlar için 20 gün, gerekli risk analizinin yapılması ve saha kısıtlamalarının bildirilmesi için makul, hatta yerinde bir süre. Ancak sivil hayatın ritmi her zaman planlı değil. Taslağın bu inceliği görmesi ve acil durum, kamu güvenliği, basın-yayın faaliyetleri ile afet müdahalesi gibi öngörülemeyen hallerde süreyi kısaltma ya da geçici izin düzenleme imkânı tanıması çok önemli; bu esneklik olmasaydı, kural kendi katılığı altında ezilirdi. Örneğin sınır ötesi bir afet müdahalesinde 20 gün beklemek, yardımın anlamını yitirmesi demek olurdu.

Dolayısıyla mesele sürenin uzunluğundan çok, istisna mekanizmasının ne kadar hızlı ve öngörülebilir işletilebileceğinde. Eklenmesi gereken, bu hızlandırılmış sürecin de önceden tanımlı, şeffaf kriterlere bağlanması; “süre kısaltılabilir” ifadesinin, belirli ve bilinen bir prosedüre dayanması.

"UYUMU ARTIRACAK OLAN TEK BAŞINA CEZA DEĞİL"

Talimata aykırı sivil uçuş yapanlara Türk Sivil Havacılık Kanunu uyarınca idari para cezası verilecek; sivil pilotların belgeleri veya işletici sertifikaları iptal edilebilecek. Sivil İHA kullanıcıları üzerindeki bu para cezası ve belge iptali gibi yaptırımların, hava sahası kurallarına uyumu artırmadaki rolü ne olacaktır?

Caydırıcı bir yaptırım rejiminin varlığı zorunlu ve olumlu. Bir kuralın arkasında uygulanabilir bir yaptırım yoksa, o kural pratikte tavsiyeye dönüşür. Taslağın hem idari para cezası hem de operasyonel yetkilendirme, işletici sertifikası ve pilot belgelerini askıya alma ya da iptal etme imkânı getirmesi, kuralların ciddiyetini ortaya koyuyor. Özellikle belge iptali, çoğu zaman para cezasından daha etkili bir caydırıcı; çünkü kullanıcının bu işi yapma yetkisini doğrudan etkiler.

Burada en kritik noktayı, kendi tecrübeme dayanarak vurgulamak isterim: yaptırımın caydırıcılığı, ağırlığından çok uygulanma ihtimaline bağlıdır. Sahada gördüğüm gerçek şuydu; kullanıcılar genellikle ağır kurallar ile zayıf denetimin yan yana durduğu bir ortamda hareket ediyordu. Bu denklemde, yani uyum maliyeti yüksek ama yakalanma riski düşükken, en ağır cezalar bile soyut bir tehdit olarak kalıyor ve kullanıcıyı kayıt dışı kullanmaya itiyordu. Çünkü insanlar cezanın büyüklüğüne değil, başlarına gelme olasılığına göre davranıyor. Hiç uygulanmayan büyük bir ceza, sık uygulanan küçük bir cezadan daha az caydırıcıdır.

Bu yüzden eklenmesi gereken en önemli husus şu: yaptırım ile kural yükünün birlikte dengelenmesi. Yalnızca cezaları ağırlaştırıp kuralların maliyetini olduğu gibi bırakmak, kayıt dışılığı çözmez; onu yalnızca daha gizli ve denetlenemez hale getirir. Sürdürülebilir uyum, ancak kurala uymanın makul, uymamanın ise gerçekten riskli olduğu bir dengede sağlanır. Yani uyumu artıracak olan tek başına ceza değil; uyum yolunu kolaylaştırırken denetimi de inandırıcı kılan bütüncül bir yaklaşımdır. İHATTYS gibi bir izleme altyapısının asıl değeri de tam burada ortaya çıkıyor: denetimi inandırıcı kılarak, yaptırımın soyut bir tehdit olmaktan çıkıp gerçek bir caydırıcıya dönüşmesini sağlayabilir.

Gözler saat 13.00'teki basın açıklamasında

Saat 11.20 itibarıyla başlayan ve basına kapalı olarak gerçekleştirilen strateji toplantısında, Özgür Özel ve ekibinin yarınki grup toplantısına dair izleyeceği kesin yol haritası karara bağlanacak. Toplantı salonuna girişi esnasında basın mensuplarının sürece ilişkin sorularını yanıtlayan Özel, "MYK çıkışında açıklayacağız" ifadesini kullandı. Özgür Özel'in, MYK toplantısının ardından saat 13.00’te TBMM CHP Grup koridorunda kameraların karşısına geçerek alınan nihai kararı kamuoyuna ilan edeceği bildirildi.

Kılıçdaroğlu ve Özel arasındaki "grup" denklemi

Krizin arka planında, liderlik makamına dair hukuki süreçler ve takvim çakışmaları yer alıyor. Mahkeme kararıyla yeniden CHP Genel Başkanlığı görevine getirilen Kemal Kılıçdaroğlu, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada yarınki meclis grup toplantısında kürsüde olacağını ve partililere hitap edeceğini duyurmuştu.

Buna karşın Özgür Özel ise Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Ferdi Zeyrek’in ölüm yıl dönümü olması sebebiyle o tarihte Manisa’da bulunmayı planladığını ancak kurumsal gereklilikler doğması halinde Ankara'da kalıp grup toplantısını bizzat gerçekleştirebileceğini ifade etmişti.

Grup Başkanvekili Murat Emir: "Yönetmelik ne gerektiriyorsa yapılacak"

Grup yönetimi kanadından gelen açıklamalarda ise "rutin ve mevzuat" vurgusu yapıldı. CHP Grup Başkanvekili Murat Emir, meclis muhabirlerinin soruları üzerine gerekli duyurunun MYK toplantısının hemen ardından yapılacağını söyledi. Emir, CHP Grup Yönetim Kurulu toplantısının bugün toplanıp toplanmayacağına dair soruya ise şu yanıtı verdi:

“Bugün olmak durumunda zaten yönetmelik gereği. Yönetmelik ne gerektiriyorsa onlar zaten yapılacak. Onlar rutin, her zaman yapılan işler.”

Kılıçdaroğlu cephesinden "Kürsüye çağrılmama" iddialarına yanıt

Öte yandan, Kemal Kılıçdaroğlu’na yakınlığıyla bilinen CHP Aydın Milletvekili Hüseyin Yıldız da meclis grup koridorlarında hareketli bir diplomasi trafiği yürüttü. CHP Grup Amiri Mustafa Biçer ile makamında bir görüşme gerçekleştiren Yıldız, yarınki grup toplantısı için katılımcı listesini yönetime ne zaman teslim etmeleri gerektiğini sordu.

Görüşme çıkışında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Yıldız, "Sıkıntı yok arkadaşlar" diyerek kulisleri teskin etti. Gazetecilerin, "Kemal Bey yarın grupta konuşacak mı?" sorusuna net bir şekilde "Tabii konuşacak" yanıtını veren Yıldız; "Grup kürsüsüne çağırmayacakları söyleniyor" şeklindeki iddiaların hatırlatılması üzerine ise "Öyle bir şey olmaz" diyerek tepki gösterdi.

"Adil geçiş ilkeleri benimsenmeli"

İklim politikalarının çevrenin korunmasının yanında çalışanların haklarının güvence altına hissetmesini de içermesi gerektiğini savunan Genel Başkan İsa Gök, dönüşüm sürecinin yönetimine ilişkin doğrudan şu ifadeleri kullandı:

"Düşük karbonlu ekonomiye geçiş süreci, çalışanların mağdur edildiği değil, yeni istihdam alanlarının oluşturulduğu, mesleki dönüşüm programlarının uygulandığı ve adil geçiş ilkelerinin benimsendiği bir anlayışla yürütülmelidir."

"COP31 ulusal farkındalık hamlesine dönüştürülmeli"

Türkiye'nin yakın gelecekteki küresel iklim diplomasisindeki rolüne ve bunun iç pazara yansımalarına değinen Gök, açıklamasında şu değerlendirmelere yer verdi:

"Türkiye'nin 2026 yılında gerçekleştirilecek COP31 İklim Zirvesi'ne ev sahipliği yapacak olması bu açıdan önemli bir fırsattır. Bu süreç yalnız uluslararası bir organizasyon olarak değerlendirilmemeli, sanayiden tarıma, yerel yönetimlerden üniversitelere, iş dünyasından sendikalara kadar tüm paydaşların katılımıyla güçlü bir ulusal farkındalık ve dönüşüm hamlesine dönüştürülmelidir."

"Karar vericileri ortak iradeye davet ediyoruz"

Şeker-İş'in iklim krizine karşı mücadeleyi üretimin sürdürülebilirliği, çalışanların refahı ve gelecek nesillere karşı sorumluluğun bir gereği olarak gördüğünü aktaran İsa Gök, sözlerini tüm kesimlere yönelik yaptığı şu çağrıyla sonlandırdı:

"Karar vericileri, özel sektörü, yerel yönetimleri ve tüm toplumsal kesimleri ortak bir irade etrafında buluşmaya davet ediyoruz. Çünkü iklim krizi yalnız doğayı değil, üretimi, istihdamı, gıda güvenliğini, ekonomik bağımsızlığı ve ülkemizin gelecekteki kalkınma kapasitesini de doğrudan etkilemektedir. Bugün alınacak kararlar, yarının Türkiye'sinin ekonomik gücünü ve toplumsal dayanıklılığını belirleyecektir."

Halk için "sığınak ve kapalı alan" çağrısı yapıldı

Gelişmeye ilişkin ilk resmi bilgilendirme, Letonya Silahlı Kuvvetleri'nin ABD merkezli X şirketi bünyesindeki sosyal medya platformunda yer alan onaylı kurumsal hesabı üzerinden yapıldı.

Askeri yetkililer tarafından yapılan ilk paylaşımda, Letonya hava sahasında sivil güvenlik açısından aktif bir tehdit durumunun oluştuğu belirtilerek, olası mühimmat veya şarapnel parçalarından korunmak adına vatandaşlardan ivedilikle kapalı alanlara geçmeleri talep edildi.

Fransız jetleri vurdu

Hava sahası ihlalinin radarlarla kesinleştirilmesinin ardından, bölgenin güvenliğinden sorumlu olan NATO'nun Baltık Hava Polisliği misyonu kapsamında konuşlu durumda bekleyen müttefik savaş uçakları acil kalkış (Scramble) emriyle havalandırıldı.

Tehdidin bertaraf edilmesinin ardından Letonya Silahlı Kuvvetleri'nden yapılan ikinci açıklamada, sivil halk için tehlikenin tamamen sona erdiği kaydedildi. Açıklamada operasyonun başarısına ilişkin "Müttefik savaş uçakları, Letonya hava sahasına giren bir İHA'yı başarıyla düşürdü" ifadelerine yer verildi.

Silahlı Kuvvetler tarafından yapılan resmi sosyal medya paylaşımında, operasyonu gerçekleştiren jetlerin aidiyetine atıfta bulunacak şekilde Fransız bayrağının amblem olarak yer alması dikkat çekti. Sınır ihlali gerçekleştiren İHA'nın menşei ve enkaz toplama çalışmalarına ilişkin detaylı incelemelerin sürdüğü bildirildi.

Yorgancılar, devlerin belirlendiği bu prestijli listenin, firmaların 2025 yılı üretimden satışlar kriterine göre objektif bir biçimde şekillendirildiğini ifade etti.

Sanayinin zirvesinde enerji ve kimya devleri var

Açıklanan listenin ilk sırasında, geçtiğimiz dönemlerde olduğu gibi bu yıl da Star Rafineri yer aldı. Küresel ölçekte üretim yapan Star Rafineri'yi sırasıyla şu köklü sanayi kuruluşları takip etti:

1. Tüpraş İzmir Rafinerisi,

2. Petkim Petrokimya,

3. İzmir Demir Çelik,

4. Philip Morris Tütün,

5. JTI Tütün,

6. Abalıoğlu Yağ,

7. Abalıoğlu Lezita Gıda,

8. Kardemir Çelik,

9. Kocaer Çelik.

Rakamlarla 100 büyük sanayi kuruluşu

EBSO Başkanı Ender Yorgancılar, listede yer alan 100 büyük firmanın sektörel dağılımına bakıldığında, ezici bir çoğunluğun (%81,5) kimya, plastik, gıda, demir, çelik, metal ve döküm sanayisinde yoğunlaştığını kaydetti. Kent sanayisinin röntgenini çeken Yorgancılar, şu çarpıcı istatistikleri paylaştı:

"Bu listede yer alan firmalarımızdan 66'sı kar bildirdi, 56 firmamız aktif olarak AR-GE çalışması yürütmekte, 22 firmamız yabancı sermaye ortaklığına sahip ve küresel pazarlara açılan, ihracat yapan firma sayımız ise 90'a ulaştı."

İzmir’in ekonomik yapısının kırılgan olmadığını ve tek bir sektöre bağımlı kalmadığını belirten Yorgancılar, kentin 52 değişik sektörde üretim yapabilme kabiliyetiyle sanayisini büyüten çok sesli bir merkez konumunda olduğunu hatırlattı.

"Sanayici enflasyonun yükünü sırtlıyor, ihracatta kan kaybı var"

Ekonomik konjonktüre ve küresel pazarlardaki daralmaya yönelik ciddi uyarılarda bulunan Ender Yorgancılar, 100 büyük firmanın ihracat performansında son 2 yıldır üst üste bir gerileme yaşandığına dikkat çekti. Enflasyonla mücadele sürecindeki asıl yükü Türk sanayicisinin üstlenmeye devam ettiğini söyleyen Yorgancılar, şu ifadeleri kullandı:

"İhracat performanslarımız geçen sene olduğu gibi ülke ortalamasının altında kaldı. İç piyasa ve döviz baskısı nedeniyle, bir ürün üretip ihraç ederken yapmam gereken zammı küresel pazarda yapamıyorum. Fiyat artırdığım zaman alıcılar hemen rekabet ettiğimiz Çin ve Hindistan firmalarından mal almak istiyorlar, çünkü ürün kalitesi aynı. Bu zorlu denklemde şu an için tek avantajımız, lojistik olarak Avrupa pazarına yakın olmamızdır."

"Tabii konuşacak, aıkıntı yok"

Basın mensuplarının meclis koridorlarında yönelttiği soruları yanıtlayan Hüseyin Yıldız, CHP Lideri Kılıçdaroğlu'nun yarınki TBMM Grup Toplantısı'nda hitap gerçekleştirip gerçekleştirmeme durumuna ilişkin olarak, "Tabii konuşacak." ifadesini kullandı.

"Kürsüye çağrılmayacak" iddialarına yanıt

Parti kulislerinde bir süredir dile getirilen ve Genel Başkan Kılıçdaroğlu'nun toplantı esnasında "kürsüye çağrılmayacağı veya davet edilmeyeceği" yönündeki spekülasyonlar da doğrudan milletvekiline soruldu. Hüseyin Yıldız, bu iddiaya yönelik olarak, "Öyle bir şey olmaz, merak etmeyin." diyerek herhangi bir usul ya da protokol aksamasının yaşanmayacağını vurguladı.

Kürtün trafik kazası Gündoğdu köyünde meydana geldi

Kaza, Kürtün ilçesine bağlı Gündoğdu köyü Sevincek Mahallesi’nde yaşandı. Şaban Kara idaresindeki, plakası henüz öğrenilemeyen beton mikseri, bilinmeyen bir nedenle kontrolden çıkarak uçuruma devrildi.

Bölgedekilerin ihbarı üzerine olay yerine 112 Acil Sağlık ve jandarma ekipleri sevk edildi. Uçuruma devrilen beton mikserine ulaşan ekipler, araçta bulunan kişilerin durumunu kontrol etti.

Gümüşhane kaza haberlerinde son dakika olarak duyurulan olayda, sağlık ekiplerinin yaptığı kontrolde sürücü Şaban Kara ile araçta bulunan Güzel Narin’in hayatını kaybettiği belirlendi.

Gümüşhane trafik kazasında yaralı hastaneye kaldırıldı

Kürtün kaza bölgesinde yapılan ilk müdahalenin ardından yaralı E.N., sağlık ekipleri tarafından Gümüşhane Devlet Hastanesine kaldırıldı. Yaralının tedavisinin hastanede sürdüğü öğrenildi.

Jandarma ekipleri, kazanın meydana geldiği bölgede güvenlik önlemi alarak inceleme başlattı. Beton mikserinin uçuruma devrilmesine neden olan sürecin, yapılacak teknik inceleme ve ifadelerin ardından netleşmesi bekleniyor.

Dağlık ve eğimli yol güzergâhlarında ağır tonajlı araçların karıştığı kazalarda yol koşulları, görüş mesafesi ve araç kontrolü büyük önem taşıyor. Ancak bu kazanın kesin nedeni, resmi incelemenin tamamlanmasının ardından ortaya çıkacak.

Kazanın kesin nedenine ilişkin jandarma ekiplerinin incelemesi sürüyor.

Ankara Şampiyonu olarak başladığı zorlu maratonda tüm engelleri aşan Gençlerbirliği Spor Lisesi Futbol Takımı, Aksaray’da düzenlenen grup müsabakalarını kayıpsız tamamlayarak yarı finale yükseldi. Uşak’ta oynanan yarı final karşılaşmalarında da başarılı performansını sürdüren kırmızı-siyahlılar, namağlup şekilde Türkiye Finalleri’ne katılma hakkı elde etti.

Türkiye’nin En Büyüğü Oldular

Samsun’da düzenlenen Okul Sporları Türkiye Şampiyonası Finalleri’nde İstanbul, Samsun ve Trabzon temsilcileriyle aynı grupta mücadele eden Gençlerbirliği Spor Lisesi, başarılı sonuçlarla grubunu lider tamamladı. Yarı finalde Bursa temsilcisini mağlup eden ekip, final karşılaşmasında İstanbul temsilcisini de yenerek Türkiye Şampiyonluğu’na ulaştı.

Yenilgisiz Sezon

Sezon boyunca çıktığı tüm karşılaşmalarda yenilgi yüzü görmeyen Gençlerbirliği Spor Lisesi Futbol Takımı, disiplinli oyunu, mücadeleci yapısı ve güçlü takım ruhuyla dikkat çekti. Namağlup tamamlanan sezon, genç okulun Türk okul sporları tarihine geçen önemli başarılarından biri oldu.

Türkiye Şampiyonluğu ile büyük bir gurur yaşayan Gençlerbirliği Spor Lisesi, elde ettiği bu başarı sayesinde Ekim ayında Çin’de düzenlenecek Dünya Şampiyonası’nda Türkiye’yi temsil etme hakkı kazandı.

Orta Doğu’daki gelişmelerin endişe verici olduğu belirtildi

Kallas, Orta Doğu’da yaşanan gelişmelerin endişe verici olduğunu belirterek, bölgenin yeni bir tırmanma sürecine değil, tarafların müzakere masasında anlaşmaya varmasına ihtiyaç duyduğunu ifade etti.

Diplomatik çözümün önemine vurgu yapıldı

AB yetkilisi, diplomatik çözümün önemine vurgu yaparak taraflar arasında diyalog kanallarının açık tutulması gerektiğini dile getirdi.

AB’nin Kızıldeniz operasyonuna dikkat çekti

Kallas, Avrupa Birliği’nin Kızıldeniz’de yürüttüğü ASPIDES Operasyonu’na da değindi. Operasyon kapsamında bölgede daha fazla ne yapılabileceğinin değerlendirildiğini söyledi.

Deniz güvenliği ve seyrüsefer özgürlüğünün AB için öncelikli konular arasında yer aldığını belirtti.

İran için yaptırım kararı açıklandı

Kallas, seyrüsefer özgürlüğüne ilişkin yaptırımların İran’a ilk kez uygulanacağını açıkladı. Hürmüz Boğazı bağlamında İran ile ABD arasında anlaşmaya varılması gerektiğini ifade etti.

AB’nin taraflar arasında diyaloğu desteklediğini vurgulayan Kallas, diplomatik temasların sürdüğünü kaydederek şu ifadeleri kullandı:

Müzakere çağrısı yapıldı

“Bölgenin ihtiyacı olan şeyin tırmanma değil tarafların müzakere masasına oturup anlaşmaya varması olduğunu düşünüyorum."

Ateşkesin öncelik olduğu belirtildi

Ateşkes sağlanmasının öncelik olduğunu belirten Kallas, gemilere refakat edilmesi konusunda AB’nin katkı sağlayabileceğini söyledi. Konunun toplantılarda ele alındığını aktararak sözlerine şöyle devam etti:

“Her iki tarafla da temas halindeyiz”

“Her iki tarafla da temas halindeyiz ve onlara bu mesajı vermeye çalışıyoruz, ateşkes son derece önemli."

Beşiktaş ve Nike arasında uzun süreli iş birliği

Beşiktaş Kulübü tarafından yapılan açıklamada, Nike ile gerçekleştirilen anlaşmanın uzun vadeli bir işbirliğini kapsadığı belirtildi.

Anlaşma kapsamında Nike, futbol takımlarının forma tedarikinin yanı sıra geniş bir ortak markalı ürün portföyüyle de kulübe destek verecek. İşbirliği, 2026-2027 sezonundan itibaren geçerli olacak.

Beşiktaş Başkanı Serdal Adalı'dan forma sponsorluğu açıklaması

Beşiktaş Kulübü Başkanı Serdal Adalı, anlaşmaya ilişkin değerlendirmesinde Beşiktaş'ın tarihine vurgu yaptı.

Adalı, şu ifadeleri kullandı:

"Bu farkı da kendi tarihi ve kültürünün yanı sıra işbirliği yaptığı markaların spora kattığı değerlerle oluşturdu. Bu nedenle bugün Beşiktaş ve Nike işbirliğini duyurmaktan büyük bir heyecan ve mutluluk duyuyoruz. Formamızın asaleti, sporcularımızın o formayla vereceği mücadele, taraftarlarımızın formalarını giydiklerinde hissedecekleri gurur, birlikte elde edeceğimiz başarılar ve futbolun vazgeçilmez hikayeleri. Tüm bu duygular, tarihe Beşiktaş ve Nike imzasıyla geçecek. Beşiktaş taraftarına yeni başarı hikayeleri yaşatmak için sabırsızlanıyoruz."

Nike'dan Beşiktaş iş birliğine ilişkin değerlendirme

Nike EMEA Futbol Federasyonları ve Ligler Genel Müdürü Steve Cecchini de anlaşmaya ilişkin açıklamalarda bulundu.

Cecchini, "Bu işbirliği, Nike'ın sporcu odaklı inovasyon anlayışını, kimliği, bir asrı aşkın tarihi ve dünyanın en bağlı taraftar topluluklarından biriyle şekillenen bir kulüple buluşturuyor. Oyunu ileri taşıyacak özel bir hikayeyi birlikte inşa edeceğimiz için heyecanlıyız." değerlendirmesinde bulundu.

Forma sponsorluğu anlaşması 2026-2027 sezonunda başlayacak

Beşiktaş ile Nike arasında imzalanan forma sponsorluğu anlaşması, 2026-2027 sezonundan itibaren uygulanacak. İşbirliği kapsamında Nike, siyah-beyazlı kulübün erkek, kadın ve akademi futbol takımlarına forma tedarik edecek ve ortak markalı ürün portföyüyle destek sağlayacak.

357 şüpheli gözaltına alındı

Yapılan operasyonlarda toplam 357 şüphelinin yakalandığı bildirildi. Şüphelilerden 194’ünün tutuklandığı, 36’sı hakkında ise adli kontrol hükümlerinin uygulandığı açıklandı. Diğer şüphelilerle ilgili işlemlerin sürdüğü belirtildi.

Operasyonların farklı illerde eş zamanlı olarak yürütüldüğü kaydedildi.

18 ilde eş zamanlı siber operasyon düzenlendi

Soruşturma kapsamında 18 il merkezli operasyonların yasa dışı bahis, çevrim içi çocuk müstehcenliği ve nitelikli dolandırıcılık suçlarına yönelik gerçekleştirildiği ifade edildi. Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlükleri tarafından yürütülen çalışmalarda dijital delillerin incelendiği bildirildi.

Dolandırıcılık ve yasa dışı bahis faaliyetleri tespit edildi

Yapılan incelemelerde şüphelilerin POS tefeciliği yaptığı, sosyal medya ve oltalama (phishing) yöntemleriyle vatandaşları dolandırdığı tespit edildi. Ayrıca yatırım dolandırıcılığı, hesap kiralama ve ürün satış dolandırıcılığı gibi yöntemlerin kullanıldığı, mobil bankacılık ve oyun hesaplarına yetkisiz erişim sağlandığı belirlendi.

Yasa dışı içerik ve para trafiği incelemesi

Soruşturma kapsamında bazı şüphelilerin müstehcen çocuk görüntüsü barındırdığı, yasa dışı bahis ve kumar faaliyetlerinde bulunduğu aktarıldı. Ayrıca yasa dışı bahis sitelerinde para transferine aracılık edildiği ve bu sitelerin reklam faaliyetlerinin yürütüldüğü tespit edildi.

İçişleri Bakanlığı’nın resmi sosyal medya hesabından konuya ilişkin yapılan paylaşımda şu ifadeler yer aldı:

194 şüpheli mahkeme kararıyla tutuklandı

“Siber Suçlarla Mücadele kapsamında son 5 günde Polisimiz tarafından düzenlenen operasyonlarda 357 şüpheli yakalandı” 18 il merkezli "Yasa Dışı Bahis, Çevrim İçi Çocuk Müstehcenliği ve Tacizi, Nitelikli Dolandırıcılık” suçlarına yönelik düzenlenen operasyonlarda yakalanan şüphelilerin;

-194'ü tutuklandı.

36 şüpheli hakkında adli kontrol şartı uygulandı

-36’sı hakkında adli kontrol hükümleri uygulandı. Diğerlerinin işlemleri devam ediyor. Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı, MASAK ve Cumhuriyet Başsavcılıkları koordinesinde; İl Emniyet Müdürlükleri Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüklerince yapılan çalışmalar sonucu;

18 ilde düzenlenen operasyonlarda yakalanan şüphelilerin;

Suç ağına yönelik çok yönlü faaliyetler tespit edildi

-POS tefeciliği yaptıkları,

-Sosyal medya platformları ve oltalama (phishing) siteleri üzerinden "yatırım dolandırıcılığı, hesap kiralama, ürün satış dolandırıcılığı" temalarını kullanarak vatandaşlarımızı dolandırdıkları,

Mobil bankacılık ve hesaplara yetkisiz erişim sağlandığı belirlendi

-Vatandaşların mobil bankacılık ve oyun hesaplarına yetkisiz erişim sağladıkları,

-Müstehcen çocuk görüntüsü barındırdıkları,

-Yasa dışı bahis ve kumar oynattıkları,

Yasa dışı faaliyetler soruşturmaya dahil edildi

-Yasa dışı bahis sitelerinde para nakline aracılık ettikleri,

-Yasa dışı bahis ve kumar sitelerinin reklamını yaptıkları tespit edildi.

Suç şebekelerine karşı kararlı mücadele mesajı verildi

Vatandaşlarımızın huzuruna, güvenliğine ve alın terine göz diken dolandırıcılık şebekelerine geçit vermiyoruz.

Devletimizin gücü, güvenlik güçlerimizin kararlı mücadelesi ve aziz milletimizin desteğiyle; suç ve suçlularla mücadelemizi ülkemizin dört bir yanında tavizsiz şekilde sürdürüyoruz. Kahraman Polislerimizi, Daire Başkanlığımızı, MASAK'ımızı, Cumhuriyet Başsavcılıklarımızı ve emeği geçenleri tebrik ediyoruz.”

“Siber Suçlarla Mücadele kapsamında son 5 günde Polisimiz tarafından düzenlenen operasyonlarda 357 şüpheli yakalandı”

18 il merkezli "Yasa Dışı Bahis, Çevrim İçi Çocuk Müstehcenliği ve Tacizi, Nitelikli Dolandırıcılık” suçlarına yönelik düzenlenen operasyonlarda yakalanan… pic.twitter.com/7TvBUzUdy1

— T.C. İçişleri Bakanlığı (@TC_icisleri) June 8, 2026

Aerobik Cimnastik Dünya Kupası'nda Ayşe Begüm Onbaşı ikinci oldu

Aerobik Cimnastik Dünya Kupası'nın Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de düzenlenen ayağında Ayşe Begüm Onbaşı tek kadınlar kategorisinde yarıştı.

Milli sporcu, organizasyonda 19.250 puan toplayarak kategorisini ikinci sırada tamamladı. Bu sonuçla Ayşe Begüm Onbaşı, Bakü'deki Dünya Kupası etabında gümüş madalyanın sahibi oldu.

Dünya Kupası'nda İrem Acımış'tan gümüş madalya

Parkur Dünya Kupası'nın İstanbul ayağında mücadele eden İrem Acımış da kadınlar serbest kategorisinde kürsüye çıkmayı başardı.

Milli sporcu, organizasyonda 22.10 puan alarak ikinci sırada yer aldı ve gümüş madalya kazandı. İrem Acımış, elde ettiği dereceyle Dünya Kupası etabını ikinci sırada tamamladı.

Parkur Dünya Kupası'nda Türkiye adına ilk madalya geldi

İstanbul'da gerçekleştirilen Parkur Dünya Kupası'nda kazanılan madalya, Türkiye cimnastiği adına ayrı bir önem taşıdı.

Türkiye Cimnastik Federasyonunun açıklamasına göre İrem Acımış, kadınlar serbest kategorisinde elde ettiği ikincilikle Türkiye'ye parkur disiplinindeki ilk Dünya Kupası madalyasını kazandırdı.

Türkiye Cimnastik Federasyonundan Dünya Kupası başarısı

Bakü'de düzenlenen Aerobik Cimnastik Dünya Kupası ile İstanbul'da gerçekleştirilen Parkur Dünya Kupası organizasyonlarında milli sporcular iki gümüş madalya elde etti.

Ayşe Begüm Onbaşı'nın tek kadınlar kategorisindeki ikinciliği ve İrem Acımış'ın kadınlar serbest kategorisindeki başarısıyla Türkiye, iki farklı Dünya Kupası organizasyonunda kürsüde yer aldı.

Çiğ süt üretim maliyeti yüzde 3,7 azaldı

TÜSEDAD tarafından yayımlanan verilere göre sıcak çiğ süt üretim maliyeti nisan ayında litre başına 28,35 TL olarak hesaplanmıştı. Mayıs ayında ise maliyet yüzde 3,7 oranında azalarak 27,31 TL seviyesine geriledi.

Böylece çiğ süt üretim maliyeti bir aylık dönemde litre başına 1 TL'nin üzerinde düşüş göstermiş oldu.

Kaba yem fiyatları çiğ süt üretim maliyetini düşürdü

TÜSEDAD'ın açıklamasında, çiğ süt üretim maliyetindeki gerilemenin temel nedeninin kaba yem fiyatlarında yaşanan düşüş olduğu belirtildi.

Açıklamaya göre yonca, kuru hasıl otu ve saman fiyatlarında görülen gerileme, maliyetlerin aşağı yönlü hareket etmesinde etkili oldu. Çiğ süt üretim maliyetinin bir önceki aya göre litre başına 1,04 TL azalmasında söz konusu yem girdilerindeki fiyat değişimleri belirleyici rol oynadı.

Yem giderlerinin toplam maliyet içindeki payı azaldı

TÜSEDAD tarafından yapılan değerlendirmede, kaba yem fiyatlarındaki düşüşün toplam maliyet yapısına da yansıdığı ifade edildi.

Açıklamada, yem giderlerinin toplam çiğ süt üretim maliyeti içerisindeki payının bir önceki aya göre yüzde 1,3 oranında azaldığına dikkat çekildi. Böylece yem maliyetlerinin toplam üretim giderleri üzerindeki ağırlığında düşüş kaydedildi.

Diğer gider kalemlerinde önemli değişiklik olmadı

Mayıs ayı verilerine ilişkin açıklamada, çiğ süt üretim maliyetini oluşturan diğer gider kalemlerinde önemli bir değişim yaşanmadığı bildirildi.

TÜSEDAD verilerine göre maliyetlerdeki düşüş ağırlıklı olarak kaba yem fiyatlarından kaynaklanırken, diğer maliyet unsurları önceki aya göre benzer seviyelerde kaldı. Mayıs ayında litre başına 27,31 TL olarak hesaplanan çiğ süt üretim maliyeti, yem fiyatlarındaki gerilemenin etkisiyle nisan ayına göre daha düşük seviyede gerçekleşti.

Yapılan resmi açıklamada, çok sayıda savaş uçağının İran'ın farklı bölgelerindeki kritik hava savunma unsurlarını vurduğu belirtildi.

İsrail ordusundan "büyük saldırı" açıklaması

İsrail ordusu tarafından yapılan duyuruda, operasyonun İran'ın savunma kapasitesini zayıflatmayı amaçladığı ifade edildi.

Açıklamaya göre saldırılar özellikle stratejik öneme sahip hava savunma sistemlerine yönelik gerçekleştirildi.

İran ve Yemen'den İsrail'e füze saldırıları

İsrail ordu radyosunun aktardığı bilgilere göre, İran'dan İsrail'e yaklaşık 30 füze fırlatıldı. Ayrıca Yemen'den de bir füzenin İsrail topraklarına yönlendirildiği bildirildi.

Bölgede gerilim tırmanıyor

İsrail'in sabah saatlerinde İran'ın orta ve batı kesimlerine yönelik düzenlediği saldırıların ardından İran da karşılık verdi.

İran tarafından gerçekleştirilen füze saldırılarının İsrail'in orta ve güney bölgelerini hedef aldığı belirtildi.

Yüksek riskli kadinlarda meme taramasına erken başlanmalı

Meme kanseri taramasında mamografinin altın standart yöntem olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, bu yöntemin dünyada en fazla bilimsel çalışmaya konu olmuş görüntüleme sistemi olduğunu ifade etti.

Kadınların 40 yaşından sonra yılda bir kez mamografi yaptırması gerektiğini belirten Taşkın, çekilen görüntülerin mutlaka saklanmasını ve sonraki yıllardaki tetkiklerle karşılaştırılmasını önerdi. Taşkın, böylece memedeki çok küçük değişikliklerin daha erken fark edilebildiğini söyledi.

BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu taşıyan ya da ailesinde yoğun meme ve yumurtalık kanseri öyküsü bulunan kadınların yüksek risk grubunda yer aldığını belirten Taşkın, bu kişilerde mamografinin yanı sıra meme ultrasonografisinin de takip programına eklenmesi gerektiğini ifade etti.

Yüksek riskli kadınlarda taramaların ailede görülen ilk meme kanseri vakasından 10 yıl önce başlatıldığını belirten Taşkın, “Ailede 35 yaşında meme kanseri görüldüyse, takiplerin 25 yaşında başlaması gerekir” dedi.

Meme kanseri her zaman kitle olarak ortaya çıkmıyor

Meme kanserinin her zaman ele gelen bir kitle şeklinde ortaya çıkmadığını belirten Prof. Dr. Taşkın, özellikle erken evrede mikron düzeyindeki değişikliklerin görüntüleme yöntemleriyle saptanabildiğini söyledi.

Bu nedenle hiçbir şikâyeti olmayan kadınların da düzenli kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurgulayan Taşkın, genç yaşta ve yoğun meme dokusuna sahip kadınlarda mamografinin tek başına yeterli olmayabileceğini, bu durumlarda ultrasonografinin önemli katkı sağladığını kaydetti.

15 dakikalık biyopsi tedavinin yol haritasını çiziyor

Görüntüleme sırasında şüpheli bir bulgu tespit edildiğinde biyopsinin büyük önem taşıdığını belirten Taşkın, ultrason eşliğinde yapılan meme biyopsilerinin hazırlık süreciyle birlikte yaklaşık 15 dakikada tamamlanabildiğini söyledi.

Doğru yapılan biyopsinin cerrahi planlamaya rehberlik ettiğini vurgulayan Taşkın, birçok hastada tek cerrahi girişimle başarılı sonuçlar alınabildiğini ifade etti.

Yeni nesil görüntüleme yöntemleri erken tanıyı güçlendiriyor

Son 10 yılda radyolojide çok önemli gelişmeler yaşandığını belirten Prof. Dr. Füsun Taşkın, gelişen ultrason teknolojileri sayesinde iyi ve kötü huylu oluşumların daha hızlı ve güvenilir biçimde ayırt edilebildiğini söyledi.

Dijital mamografiyle birlikte kullanılan tomosentez teknolojisinin memeden kesitsel görüntüler alınmasını sağladığını belirten Taşkın, özellikle yoğun meme dokusunda gizlenebilen oluşumların daha kolay tespit edilebildiğini ifade etti.

Kontrastlı mamografi MR’a alternatif olabiliyor

Kontrastlı mamografinin son yılların en önemli gelişmelerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, damardan verilen kontrast madde sayesinde şüpheli bölgelerin çok daha ayrıntılı değerlendirilebildiğini söyledi.

Bu yöntemin özellikle meme başı akıntısı olan, eline kitle gelen, muayenede şüpheli bulgu saptanan veya yüksek risk grubunda bulunan kadınlarda kullanıldığını belirten Taşkın, bazı hastalarda meme MR’ına olan ihtiyacı da ortadan kaldırabildiğini ifade etti.

Ameliyat olamayan hastalarda yeni tedavi seçeneği

Meme kanseri tespit edildiğinde tümörün yanı sıra karşı meme ve koltuk altı lenf bezlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Taşkın, doğru evrelemenin tedavi başarısında kritik rol oynadığını söyledi.

Yaş veya ek hastalıklar nedeniyle ameliyat edilemeyen bazı hastalarda tümörün dondurularak tedavi edilmesine olanak sağlayan yöntemlerin uygulanabildiğini belirten Taşkın, bu yaklaşımın uygun hastalarda hem hızlı iyileşme hem de kozmetik avantajlar sunduğunu kaydetti.

Programda kadınlara çağrıda bulunan radyoloji uzmanı Prof. Dr. Füsun Taşkın, “Memede çözümsüz kalan bir sorun yok. Meme kanseri erken tanındığında en başarılı şekilde yönetilebilen ve tedavi edilebilen kanser türlerinden biridir. Bu nedenle düzenli kontroller ihmal edilmemelidir” dedi.

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

Kent genelinde özellikle kırsal bölgelerde bulunan tarım arazilerinde ekimi yapılan ayçiçekleri, güneşle birlikte yön değiştiren yapıları ve canlı renkleriyle dikkat çekiyor. Sarı ve yeşilin uyumuyla oluşan manzara, bölgeyi adeta açık hava stüdyosuna dönüştürdü.

Sarıçam ormanlarıyla çevrili Sarıkamış, bozayı, kurt, tilki, yeşilbaş ördek ve angut gibi birçok yaban hayvanı türü için hem üreme hem de barınma alanı sunuyor. Bölgede yağmurların ardından oluşan Hamamlı Düzü’ndeki sulak alanlar, özellikle su kuşları için önemli bir yaşam merkezi haline geliyor.

Doğu Anadolu Bölgesi’nin önemli hayvancılık merkezlerinden biri olan Iğdır’da, uzun ve yağışlı geçen kış mevsiminin ardından yüksek kesimlerdeki otlaklar yeniden canlandı. Özellikle Zor Dağı etekleri ile Bendemurat, Örüşmüş, Alibey ve Mezra köylerindeki yaylalar, baharın gelişiyle birlikte adeta yeşil bir örtüye büründü.

Edinilen bilgilere göre olay, Nusaybin Devlet Hastanesi mevkiinde meydana geldi. Sürücüsünün kimliği ve aracın plakası henüz öğrenilemeyen tır, seyir halindeyken dorsesinden yükselen dumanları fark etti. Durumu hızla değerlendiren sürücü, aracı yol kenarına çekerek olası bir facianın önüne geçmeye çalıştı. Ardından çekici kısmı dorseden ayırarak yangının yayılmasını engellemeye yönelik kritik bir müdahalede bulundu.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu “Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programında lenfödemle ilgili soruları Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Prof. Dr. Pınar Borman yanıtladı.

Prof. Dr. Borman, lenfödemin proteinden zengin sıvının dokularda birikmesiyle ortaya çıktığını belirterek, “Bu ilerleyici bir hastalık. Zamanla dokularda sertleşme, fibrozis ve yağ dokusu artışı gelişiyor. İleri dönemlerde halk arasında ‘fil ayak’ ya da ‘fil kol’ olarak tarif edilen tablo ortaya çıkabiliyor” dedi.

Doğumsal lenfödemde erken tanı büyük önem taşıyor

Lenfödemin doğuştan gelen tiplerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Borman, bazı çocuklarda belirtilerin yenidoğan döneminde, bazılarında ise ergenlik ya da yetişkinlik döneminde ortaya çıkabildiğini söyledi.

“Yenidoğan döneminde ayağın üst kısmındaki şişlikler önemli bir işaret olabilir. Çocukluk çağında kollarda ve bacaklarda görülen asimetrik şişliklerin lenfödem olabileceği düşünülmeli” diyen Borman, Türkiye’de doğumsal lenfödem tanısında hâlâ gecikmeler yaşandığını ifade etti.

Çocukluk çağındaki şişliklerin zaman zaman romatizmal hastalıklarla karıştırıldığını belirten Borman, ailelerin hangi uzmana başvuracağını bilmediklerini belirterek, “Bu hastaların fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanlarına yönlendirilmesi gerekiyor. Çünkü erken tanı konulduğunda yalnızca masaj, egzersiz ve düzenli takip ile bile çok başarılı sonuçlar alınabiliyor” dedi.

Kanser tedavileri sonrası ortaya çıkabiliyor

Lenfödem yalnızca doğumsal nedenlerle gelişmiyor. Özellikle kanser cerrahileri sonrası lenf nodlarının alınması ve radyoterapi uygulanması lenfödem riskini artırıyor. Bunun yanı sıra obezite, varisler, travmalar ve yaralanmalar da hastalığın nedenleri arasında yer alıyor.

Prof. Dr. Pınar Borman, özellikle rahim, yumurtalık ve meme kanseri gibi ameliyatlarda lenf nodlarının alınmasının bazen kaçınılmaz olduğunu belirterek, “Bu hastaların tedavi öncesinde fizik tedavi uzmanları tarafından değerlendirilmesi çok önemli. Riskleri bilir ve gerekli önlemleri erken dönemde alırsak lenfödemin ilerlemesini önleyebiliyoruz” diye konuştu.

Obezite ve lipödem ile karıştırılıyor

Lenfödemin en sık obezite ve lipödem ile karıştırıldığı belirtiliyor. Özellikle kilolu bireylerde tanının gecikebildiğini ifade eden uzmanlar, bazı hastalarda lenfödem, varis ve lipödemin birlikte görülebildiğini söylüyor.

Hastalığın erken belirtileri arasında tek taraflı şişlikler öne çıkıyor. Kollardaki takıların sıkması, kıyafetlerin bir kol ya da bacakta dar gelmesi, gün içinde ağırlık hissi oluşması ya da ayakkabının tek ayağı sıkması erken belirtiler arasında yer alıyor. Hastalık ilerlediğinde ise gözle görülür asimetri ve belirgin şişlik ortaya çıkıyor.

Prof. Dr. Borman, lipödem ile lenfödem arasındaki farkı da anlatarak, “Lipödemde el ve ayaklar genellikle tutulmaz ve tablo daha simetriktir. Sosyal medyada bu konuda çok fazla yanlış bilgi dolaşıyor. Her şişlik ya da kilo problemi lipödem değildir” ifadelerini kullandı.

Lenfödemde proteinden zengin sıvı biriktiği için enfeksiyon riski artıyor, en küçük travmalar bile ciddi sorunlara yol açabiliyor. Kaşıma, çizilme, yanlış tırnak kesimi ya da sivrisinek ısırığı bile enfeksiyona neden olabiliyor.

“Hastalarımıza cilt bakımı konusunda ayrıntılı eğitim veriyoruz” diyen Prof. Dr. Borman, hastaların yaralanmalardan korunmaları, ciltlerini düzenli takip etmeleri ve gerektiğinde yara bakımı ile bandajlamayı doğru uygulamaları gerektiğini belirtti.

Lenfödemin hayat boyu takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu ifade eden Borman, hastaların düzenli egzersiz yapmaları, kilo kontrolünü sağlamaları ve bası giysilerini düzenli kullanmalarının tedavinin temel parçası olduğunu söyledi.

Akdeniz diyeti öneriliyor

Lenfödem ve lipödemde inflamasyonun önemli rol oynadığını belirten uzmanlar, bu nedenle Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini ifade ediyor.

Omega-3 içeren besinler, vişne, pancar, kırmızı meyveler, ceviz, badem, fındık, zeytin ve zeytinyağı gibi antiinflamatuar besinlerin önerildiğini belirten Prof. Dr. Borman, rafine şeker, beyaz un, paketli ve hazır gıdalardan ise uzak durulması gerektiğini söyledi.

“Kinoa, avokado ve chia tohumu gibi besinler de destekleyici olabilir ancak bizim Anadolu mutfağımızda zaten çok değerli antiinflamatuar besinler var” diyen Borman, tedavide hastanın sürece aktif katılımının başarıyı doğrudan etkilediğini vurguladı.

Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Aslan “Erkek çocuklarının aşırı yüceltilmesi narsisistik kişilik özelliklerini artırabiliyor” dedi.

Prof. Dr. Selçuk Aslan, narsisizmi; empati yapma becerisinin düşük olması, kendisini daha yüksekte görme eğilimi, yüksek ego, yakın çevreyi yönetme ve kullanma isteği, çok başarılı ve çok zeki olduğuna inanma ve bunu sürekli duyma ihtiyacı olarak tanımladı.

Narsisizmin temeli çoğunlukla çocukluk yıllarına dayanıyor

Her çocuğun dünyaya farklı bir mizaçla geldiğini belirten Aslan, bazı çocukların daha dışa dönük, bazılarının ise daha çekingen olabildiğini söyledi. Çocuğun mizacının üzerine yetiştiği çevre, aldığı eğitim ve bulunduğu ortamların eklenmesiyle kişilik yapısının oluştuğunu ifade eden Aslan, kişiliğin 12-13 yaşlarında şekillenmeye başladığını, oturmasının ise 20’li yaşların ortalarına kadar sürebildiğini belirtti.

İnsanların var olan mizaçlarının üzerine hayatta kalma becerilerini stratejik olarak geliştirdikleri süreçte kişilik yapısının oluştuğunu vurgulayan Aslan, çocukluk dönemindeki yaşantıların narsisistik savunmaları tetikleyebileceğini söyledi

Narsisistik özellikler taşıyan bireylerin sürekli pohpohlanmak istediğini belirten Aslan, “Narsisizmi genellikle genç yaşlardan itibaren süregelen bir örüntü, bir patern olarak ifade ediyoruz. Bu yapı içinde kişi kendi çıkarlarını ön planda tutuyor. Karşısındaki insanın ihtiyaçlarına ve duygularına gerçek anlamda empati yapmıyor ya da empati yapıyormuş gibi davranıp yüzeysel bir yaklaşım sergiliyor. Sürekli kendi ihtiyaçlarını önceleyen bir yapıdan söz ediyoruz” dedi.

İnsanların yaşamlarında bu özellikleri taşıyan bireylerle karşılaştıklarında yaşadıkları sorunları ifade etmek ve içlerini dökmek için sosyal medyayı kullandıklarını belirten Aslan, bu nedenle narsisizmle ilgili çok sayıda paylaşımın gündeme geldiğini söyledi.

Aşırı ezilen de aşırı pohpohlanan da narsisistik özellikler geliştirebilir

Çocukluk döneminde çok ezilen, zorbalığa uğrayan ya da değersiz hissettirilen bireylerin bununla baş etmek için kendilerini güçlü ve üstün göstermeye çalışabildiğini belirten Aslan, “Kötü ya da yetersiz hissettirmemek için çok sağlam ve güçlü görünmeye çalışmak, zamanla büyüklenmeci yani narsisistik mekanizmaları devreye sokabiliyor” dedi.

Bunun tam tersine sürekli övülen, hep alan, hep verilen, adeta cam fanus içinde büyütülen çocuklarda da narsisistik kişilik özelliklerinin gelişebildiğini belirten Aslan, “Çocuğa olduğundan çok daha akıllı, çok daha özel, çok daha yetenekli olduğu duygusunun sürekli verilmesi ilerleyen yıllarda narsisistik bir yapı oluşturabiliyor” diye konuştu.

Narsisistik bireyler büyük çöküşler yaşayabiliyor

Narsisistik özellikler taşıyan bireyler zaman zaman ağır depresif süreçler yaşayabiliyor. Özellikle uzun süren ve tedaviye dirençli depresyon vakalarının bir bölümünde narsisistik kişilik örüntüleri görülebiliyor.

Prof. Dr. Aslan dışarıdan güçlü ve özgüvenli görünen narsisistik yapının aslında kırılgan bir benlik algısı, yoğun onay ihtiyacı, mükemmeliyetçilik ve eleştiriye karşı aşırı hassasiyet barındırdığını belirtti. Aslan, sürekli takdir bekleme, başarısızlığı kabullenememe ve değersizlik hissini bastırmak için “üstün görünme” çabasının zamanla yalnızlık, öfke, tükenmişlik ve depresif belirtilere yol açabileceğini ifade etti.

Özellikle yaş ilerledikçe sosyal ilişkilerde yaşanan kırılmalar, statü kaybı, terk edilme ya da beklenen ilgiyi görememe gibi durumlar ağır depresif süreçleri tetikleyebiliyor.

Narsisizm özellikleri taşıyan bireyler yardım istemeyi zayıflık olarak görebildikleri için psikolojik destek süreçlerine de direnç gösterebiliyorlar.

Prof. Dr. Selçuk Aslan, “Bu kişiler zaman zaman çok büyük çöküşler yaşayabiliyorlar. Çünkü kendi kurguladıkları dünya istedikleri gibi gitmediğinde dibe vurdukları dönemler olabiliyor. Genellikle de yardım almak için uzmana başvurdukları dönemler bu çöküş süreçleri oluyor. Kendilerini çok iyi hissettikleri, bulutların üzerinde olduklarını düşündükleri dönemlerde yardım alma ihtiyacı hissetmiyorlar” ifadelerini kullandı.

Bazı mesleklerde sonradan gelişen narsisizm görülebiliyor

Programda bazı bireylerde narsisistik özelliklerin sonradan da gelişebileceği ifade edildi. Özellikle sahne sanatları gibi göz önünde olunan, popülerlik ve güçle beslenen mesleklerde bulunan bireylerin çevrelerinden sürekli yoğun ilgi ve övgü gördüklerini belirten Aslan, bunun zamanla “ikincil narsisizm” olarak tanımlanan bir davranış kalıbına dönüşebildiğini söyledi.

Aslan, “Bu kişilerle yakın ilişki kurulduğunda aslında özel hayatlarında tamamen farklı bir yapı görülebiliyor. Çünkü burada çocukluktan gelen bir yapıdan değil, sonradan oluşmuş bir davranış örüntüsünden söz ediyoruz” dedi.

Narsisizm erkeklerde daha sık görülüyor

Programın dikkat çeken başlıklarından biri de narsisizmin erkeklerde daha sık görülmesi oldu. Erkek çocuklarının büyütülme biçiminin bu durum üzerinde etkili olabileceğini belirten Aslan, “Bazı anneler erkek çocuklarını aşırı yücelterek büyütebiliyor. Erkek oldukları için her şeye hakları varmış gibi davranıldığında bu durum bir patolojiye dönüşebiliyor” ifadelerini kullandı.

Bunun aksine kız çocuklarına daha baskıcı ve sınırlayıcı yaklaşımlar gösterilebildiğini belirten Aslan, toplumda erkekliğin güç üzerinden kışkırtılmasının narsisistik eğilimleri artırabildiğini söyledi. Kadınların zaman zaman erkek çocuklarını kendileri için bir güç unsuru olarak görebildiğini belirten Aslan, bunun erkek çocukları üzerinde de ciddi bir baskı oluşturduğunu ifade etti.

Güçlüye uyumlu, güçsüze baskıcı davranabiliyorlar

Narsisistik özellikler taşıyan bireylerin toplum içinde bu yönlerini kamufle edebildiklerini belirten Aslan, özellikle aile içinde daha baskıcı tutumlar sergileyebildiklerini söyledi.

Bu bireylerin kendilerinden güçlü gördükleri kişilere karşı daha uyumlu davranabildiğini ifade eden Aslan, kendilerinden güçsüz gördükleri kişilere karşı ise daha baskıcı, zaman zaman sadist ve zalimce tavırlar sergileyebildiklerini belirtti.

“İnsanları etiketlemek yerine iletişim kurmak gerekiyor”

Programda son olarak sosyal medyada sıkça kullanılan “narsist”, “borderline” gibi etiketlerin gelişigüzel kullanılmasının yanlış olduğuna dikkat çekildi. Özellikle eşler arasında yaşanan tartışma ve boşanma süreçlerinde kişilerin birbirlerini psikiyatrik tanılarla suçlamasının sağlıklı olmadığı vurgulandı.

Prof. Dr. Aslan, “İnsanlarla ve eşlerle sağlıklı iletişim kurabilmek için etiketleme yapmak yerine bize yapılan davranışları ve bunun bizde oluşturduğu duyguları konuşmak gerekiyor” dedi.

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Programda, hanta virüsünün yeni bir pandemi oluşturmasının beklenmediği belirtilirken, tarih boyunca pandemilerin ağırlıklı olarak grip virüsleri ve koronavirüslerden kaynaklandığına dikkat çekildi. Bunun temel nedeni olarak bu iki virüs grubunun hızlı ve büyük mutasyon geliştirebilme kapasitesi gösterildi. Hanta virüslerinin ise çok daha yavaş mutasyon geçirdiği, insandan insana bulaşmasının sınırlı olduğu ve yoğun temas gerektirdiği ifade edildi. Covid-19’da bir kişinin kısa sürede birçok kişiye virüs bulaştırabildiği hatırlatılırken, hanta virüslerinde böyle bir yayılım kapasitesinin bulunmadığı vurgulandı.

“Pandemi deprem gibi; kaçmak değil hazırlanmak mümkün”

Prof. Dr. Mehmet Ceyhan, pandemilerin insanlık tarihi boyunca belirli aralıklarla tekrarladığına dikkat çekerek, gelecekte de yeni pandemilerin kaçınılmaz olduğunu ifade etti.

Prof. Dr. Ceyhan, dünyanın yeni bir pandemiyle mutlaka karşılaşacağını ancak bunun büyük olasılıkla yine grip virüsleri ya da koronavirüslerden kaynaklanacağını belirtti.

Pandemilere karşı en önemli hazırlığın koruyucu sağlık hizmetlerini güçlendirmek olduğunu belirten Ceyhan, yalnızca tedavi odaklı sağlık sistemleriyle büyük salgınların ekonomik ve toplumsal yükünün taşınamayacağını kaydetti. Ceyhan, Covid döneminde Türkiye’de sağlık sistemi çökmese de bunun çok ağır ekonomik maliyetler oluşturduğunu, benzer durumların dünyanın en güçlü ekonomileri için bile sürdürülebilir olmadığını vurguladı.

Hanta virüsünün geçmişi 900 yıl öncesine dayanıyor

RNA analizlerinin hanta virüslerini en az 900 yıldır dünyada bulunduğunu ortaya koyduğunu belirten Ceyhan, virüsün ilk kez geniş çapta dikkat çekmesinin Kore Savaşı sırasında olduğunu anlattı. Ceyhan, Birleşmiş Milletler Barış Gücü askerlerinden yaklaşık 3 bin kişinin “Kore Ateşi” olarak tanımlanan ağır bir hastalığa yakalandığını, daha sonra ise bunun nedeninin hanta virüsleri olduğunun anlaşıldığını ifade etti.

Virüse adını veren yerin ise Güney Kore’de bulunan Hantaan Nehri olduğunu aktaran Ceyhan, hanta virüslerinin “Eski Dünya” ve “Yeni Dünya” virüsleri olarak iki ana gruba ayrıldığını ve yaklaşık 21 farklı mutant tip bulunduğunu belirtti.

Bu tiplerden yalnızca birinin; Arjantin, Uruguay ve Şili’de görülen ve insandan insana bulaşabilen tür olduğunu ifade eden Ceyhan, geri kalan yaklaşık 20 tipte insandan insana bulaş olmadığını; buna Türkiye’de görülen tiplerin de dahil olduğunu kaydetti. Ceyhan ayrıca, Asya, Afrika ve ABD’de görülen vakalarda da yaygın insandan insana bulaş saptanmadığını belirtti.

Gemide ortaya çıkan tablo neden önemli?

Son günlerde gündeme gelen gemi vakalarının farklı bir hanta tipiyle ilişkili olduğuna dikkat çeken Ceyhan, bu virüsün çok uzun bir kuluçka dönemine sahip olduğunu belirtti. Ceyhan, kuluçka süresinin bazen 4 gün, bazen ise 42 güne kadar uzayabildiğini ifade etti.

Programda, ilk yolcunun 1 Nisan’da gemiye bindiği, 6 Nisan’da hastalandığı ve kısa süre içinde yaşamını yitirdiği aktarılırken, aradan 6 haftadan fazla süre geçmesine rağmen daha önce testi negatif olan bazı kişilerde sonradan pozitif sonuçların görüldüğü kaydedildi.

Bu nedenle bugün negatif test sonucu bulunan kişilerin ilerleyen günlerde hastalanmayacağının kesin olmadığı vurgulandı.

Ev karantinası risk oluşturabilir”

Türkiye’de gemiden gelen bazı kişilerin evlerinde karantinada tutulmasının tartışma yarattığını belirten Ceyhan, uzun kuluçka süresi nedeniyle aile içi bulaş riskine de dikkat çekti. Ceyhan, özellikle ateşin yükseldiği dönemin hastalığın en bulaştırıcı evresi olduğunu ifade etti.

Evde karantina uygulamasında hastanın sağlık kuruluşuna bildirilmesinin ailelerin inisiyatifine bırakılmasının risk yaratabileceğini belirten Ceyhan, hastaneye ulaşana kadar aynı evde yaşayan kişilere bulaş olabileceğine dikkat çekti.

Ceyhan, bu nedenle bazı ülkelerin daha sıkı önlem aldığını ifade ederek, Yunanistan’ın vakasını hastanede karantinada tuttuğunu, İngiltere ve Avustralya’nın da benzer uygulamalar yaptığını aktardı. Ceyhan, ABD’nin ise CDC kararıyla vakaları özel merkezlerde izlemeye başladığını ifade etti.

Prof. Dr. Ceyhan, Arjantin’de birkaç yıl önce yaşanan bir olayda tek bir kişinin 33 kişiye virüs bulaştırdığı ve bunlardan 10’unun yaşamını yitirdiği örneğini vererek, ev karantinasının bazı hanta tiplerinde ciddi risk taşıyabileceğini vurguladı.

“Komplo teorileri doğal ama doğadan büyük laboratuvar yok”

Virüs salgınlarının bilinçli biçimde üretildiğine yönelik komplo teorileriyle ilgili değerlendirmelerde de bulunan Ceyhan, teorik olarak birçok senaryonun üretilebildiğini ancak bunun tek başına kanıt oluşturmadığını ifade etti.

Yıllar önce gemi salgını ya da hanta virüsü senaryolarının yazılmış olmasının doğal olduğunu vurgulayan Ceyhan, her yıl binlerce benzer senaryo ve komplo teorisi üretildiğini, bunlardan bazılarının ise tesadüfen gerçek olaylarla örtüşebildiğini belirtti.

Ceyhan, virüslerin yaşamlarını sürdürebilmek için sürekli mutasyon geliştirdiğini, doğanın zaten başlı başına dev bir laboratuvar olduğunu belirtti. Grip virüslerinin kuşlarda, koronavirüslerin ise yarasalarda yaşamlarını sürdürdüğünü aktaran Ceyhan, zaman içinde bazı mutasyonların insandan insana bulaşma özelliği kazandığını ifade etti.

Programda, insanların doğal yaşam alanlarına müdahalesinin de bu süreçte etkili olduğu belirtilirken, kuşların ve yarasaların yaşam alanlarının yapılaşma nedeniyle daralmasının insan temasını artırdığına dikkat çekildi.

Turistik gemiler ve gıda depoları için kritik uyarı

Programda, yaz sezonu yaklaşırken özellikle büyük yolcu gemileriyle ilgili hijyen uyarıları da gündeme geldi. Gemilerdeki gıda depolarının kemirgenler açısından yüksek risk taşıdığını belirten Prof. Dr. Ceyhan, kemirgenlerin bıraktığı atıkların hastalık bulaşında önemli rol oynayabileceğini ifade etti.

Ceyhan ayrıca, Türkiye’deki gıda depoları dahil olmak üzere tüm depolarda her gün kemirgen kontrolü yapılması; deliklerin, yuvaların ve atıkların düzenli denetlenmesi gerektiğini kaydetti.

Virüsün gıda yoluyla alınmasının ardından yine solunum sistemi üzerinden hastalık oluşturabileceğini belirten Ceyhan, özellikle temizlik personelinin yüksek risk altında olduğunu vurguladı. Ceyhan, uzun süre kullanılmayan binaların temizliğinde de dikkatli olunması gerektiğini ifade etti.

Prof. Dr. Ceyhan’dan doğa gezilerine çıkanlara uyarı

Doğa yürüyüşü yapanların kemirgenlerin yoğun bulunduğu alanlardan uzak durması gerektiğini belirten Prof. Dr. Ceyhan, özellikle durağan su birikintileri, akarsu kenarları, mağaralar ve tarla farelerinin bulunduğu bölgelerde dikkatli olunması gerektiğinin altını çizdi.

Ceyhan, kemirgenlerin su içerken salyalarını çevreye bırakabildiğini, bu nedenle bu alanlarla temas edilmemesi gerektiğini kaydetti. Ceyhan ayrıca, evde kemirgen beslenmemesi gerektiğini de özellikle vurguladı.

Pandemilere hazırlıklı olmanın ilk kuralı koruyucu sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi

Programda sağlık sistemlerinin pandemi hazırlığı açısından geldiği nokta da değerlendirildi. Eskiden koruyucu hekimliği önceleyen bir sağlık yaklaşımının bulunduğu, ancak bugün dünya genelinde yatırımların ağırlıklı olarak tedavi edici hizmetlere yöneldiği ifade edildi.

Prof. Dr. Mehmet Ceyhan aile hekimliği sistemine geçişle birlikte tedavi hizmetlerinin ağırlık kazanması sebebiyle koruyucu sağlık hizmetlerinin geri planda kaldığını vurguladı.

Prof. Dr. Mehmet Ceyhan pandemilere karşı hazırlıklı olmanın en önemli yolunun koruyucu sağlık hizmetlerini yeniden güçlendirmek olduğu söyledi.

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Prof. Dr. Dayanç, yapılan bir araştırmaya göre 5 yaşından sonra devam eden idrar kaçırmanın çocuk açısından anne-baba kaybı ve görme kaybından sonra üçüncü en önemli depresyon nedeni olarak tespit edildiğini belirtti. İdrar kaçırmanın çocuklarda özgüven kaybına, sosyal ortamlardan uzaklaşmaya ve içine kapanmaya yol açabildiğini söyleyen Dayanç, doğru tedaviyle çocukların yaşam kalitesinin belirgin biçimde arttığını ifade etti.

“Çocuklara idrarı ertelememeyi öğretmek çok önemli”

Çocukların idrar hissini ertelemeden tuvalete gitmelerinin sağlıklı bir alışkanlık haline getirilmesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Dayanç, ailelerin bu süreçte yönlendirici olması gerektiğini söyledi.
Dayanç, “Çocuklara zamanında tuvalete gitmeyi öğretmek, onlara yapılabilecek en önemli iyiliklerden biridir” dedi. Çocuğun idrar kaçırdığı durumlarda kızılmasının ya da azarlanmasının sorunu daha da ağırlaştırabileceğini belirten Dayanç, bu yaklaşımın tüm sistemi bozabileceğine dikkat çekti.
Çocukların çeşitli nedenlerle idrarlarını uzun süre tutmasının ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini ifade eden Dayanç, bu durumun ilerleyen süreçte böbrek yetmezliğine kadar uzanabilecek sonuçlar doğurabileceğini anlattı.

Aileler sabah tuvalet alışkanlığını takip etmeli

Prof. Dr. Dayanç, ailelerin dikkat etmesi gereken en önemli konulardan birinin çocuğun sabah uyandığında tuvalete gidip gitmediğini kontrol etmek olduğunu belirtti. Dayanç, uyandıktan sonra tuvalete gitmeyen çocukların mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini, ayrıca idrar renginin de takip edilmesinin önemli olduğunu söyledi.
Çocuklarda koyu renkli idrar yetersiz sıvı tüketiminin en önemli belirtisi, ailelerin bunu takip ederek çocuklara gün içinde yeterli sıvı tüketimi konusunda özen göstermesi gerekiyor.

“Genetik yatkınlık olabilir ama tedavisiz bırakılmamalı”

Anne ya da babada çocukluk döneminde idrar kaçırma öyküsü varsa çocukta görülme riskinin arttığını belirten Dayanç, anne ya da babadan birinde sorun varsa riskin yüzde 35, her ikisinde de varsa yüzde 70’e kadar çıkabildiğini söyledi.
Ancak genetik yatkınlığın sorunun kabullenilmesi anlamına gelmediğini vurgulayan Dayanç, idrar kaçırmanın tedavi edilebilir bir sağlık problemi olduğunu ifade etti.

İdrar Kaçırmanın Sebebini Doğru Tespit Etmek Uygulanacak Tedavinin Başarısını Artırıyor

İdrar kaçırma gece, gündüz ya da her iki şekilde görülebiliyor.
Prof. Dr. Dayanç, tanı sürecinde ultrasonografi, işeme testi, idrar tahlili ve bazı görüntüleme yöntemlerinden yararlanıldığını belirtti . Dayanç, mesanede idrar kalıp kalmadığının, böbreklerin durumunun ve pelvik taban kaslarının mutlaka değerlendirilmesinin de önem taşıdığını belirtti.

Okul tuvaletlerindeki hijyen sorunları çocukları idrar tutmaya zorluyor

Okullardaki tuvaletlerin hijyen koşullarına da dikkat çeken Prof. Dr. Murat Dayanç, birçok çocuğun bu nedenle okulda tuvalete gitmekten kaçındığını söyledi.
Çocukların uzun süre idrar tutmasının sağlık açısından risk oluşturduğunu belirten Dayanç, ailelerin çocuklarına hijyenik yardımcı ürünler vererek okulda tuvalet kullanımını kolaylaştırmaları gerektiğini ifade etti.

“Tedavide ameliyatın yeri neredeyse yok”

İdrar kaçırma tedavisinde aile desteğinin büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Dayanç, ailelerin sürece aktif katılım gösterdiği tedavilerde başarının çok daha yüksek olduğunu söyledi.
Anatomik ve doğumsal bazı özel durumlar dışında ameliyatın genellikle gerekli olmadığını belirten Dayanç, aşırı aktif mesane vakalarında ise nadiren botoks uygulamasına başvurulabildiğini kaydetti.

“Kısırlık yapar” iddiaları gerçeği yansıtmıyor

İdrar kaçırma tedavisinde kullanılan ilaçların çocuklarda ileride kısırlığa yol açtığı yönündeki iddiaların bilimsel bir dayanağı olmadığını belirten Prof. Dr. Murat Dayanç, bu ilaçların uzun yıllardır güvenle kullanıldığını söyledi.
Pelvik taban egzersizleri ve alarm tedavisinin de oldukça etkili yöntemler arasında yer aldığını belirten Dayanç, alarm tedavisinde amaçlanan şeyin çocuk ile mesane arasındaki koordinasyonu yeniden oluşturmak olduğunu ifade etti.

“Tedaviyi ertelemek doğru değil”

Prof. Dr. Murat Dayanç, 5 yaşından sonra devam eden idrar kaçırma probleminin mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini belirterek ailelere “geçer” diye beklememeleri çağrısında bulundu.
Özellikle kız çocuklarında görülen ve gülme sırasında ortaya çıkan idrar kaçırma probleminin ciddiye alınması gerektiğini ifade eden Dayanç, bu durumun çocukların zamanla gülmekten kaçınmasına ve sosyal yaşamdan uzaklaşmasına neden olabileceğini de söyledi.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Prof. Dr. Ayşe Tana Aslan, akciğer sağlığının doğumdan çok önce başladığını vurgulayarak, “Akciğer sağlığı aslında anne karnında başlıyor” dedi.

Akciğer gelişimi doğumdan önce tamamlanıyor

Sağlıklı nefes almanın yaşamın temeli olduğuna dikkat çeken Aslan, bebeklerde akciğer gelişiminin kritik bir süreci olduğunu belirtti.

Aslan, “Akciğer gelişimi ancak 36 haftayı tamamladıktan sonra bir insan yavrusunun nefes alabileceği hale geliyor” sözleriyle erken doğumun riskine işaret etti.

Anne sağlığının da çocukların akciğer sağlığında kritik öneme sahip olduğunun altını çizen Aslan, “Anne karnındaki süreçten başlayarak anne sağlığı aslında çocukların akciğer gelişimini etkiliyor” dedi.

Sigara kullanımının etkilerine de değinen Aslan, “Sigara içen bir anne çok önemli risk… Çocuk akciğer gelişimi açısından eksi puanla doğuyor” ifadelerini kullandı.

RSV ve gebelik dönemi riski

Gebelikte enfeksiyonların önemine de dikkat çeken Prof. Dr. Aslan, RSV’nin özellikle bebekler için ciddi sonuçlar doğurabildiğini belirtti.

Aslan, “Respiratuvar sinsityal virüs… Özellikle bebeklerde çok ağır akciğer enfeksiyonuyla seyrediyor” dedi.

ABD’de bu virüsle ilgili olarak gebelikte aşılama oranlarına da değinen Aslan, “Amerika Birleşik Devletleri’nde annelerin yüzde 80’den fazlası gebelikte aşılanıyor RSV’ye karşı” diye konuştu.

Kronik öksürük önemli bir belirti

Programda çocuklardaki kronik öksürüğün ihmal edilmemesi gerektiği vurgulandı. 4-6 haftadan uzun süren öksürüğün mutlaka araştırılması gerektiği belirtilirken, altta yatan nedenlerin detaylı şekilde incelenmesi gerektiğine dikkat çekildi.

Akraba evliliği riski artırıyor

Türkiye’de akraba evliliklerinin çocuk sağlığı üzerindeki etkilerine değinen Prof. Dr. Aslan, bu durumun genetik hastalık riskini artırdığını söyledi.

Aslan, “Akraba evliliği… Aynı çekinik gene sahip hastalıklı geni bulmak için en kolay yöntem” diyerek riskin boyutunu ortaya koydu.

Elektronik sigara tehlikesi büyüyor

Programda elektronik sigara ve nargile kullanımındaki tehlikeye de dikkat çekildi. Bu ürünlerin sigaraya göre daha yüksek dozda nikotin ve toksik madde içerdiği vurgulandı.

Aslan, elektronik sigaraların ciddi sağlık sorunlarına yol açtığını belirterek, “Elektronik sigaranın çok ağır akut yan etkileri var… 2019 yılında yaklaşık 2500 kişi ağır akciğer hasarı nedeniyle hastaneye yatırılıyor ve 60 kişi de ölüyor” dedi.

Prof. Dr. Aslan bu ürünlerin yeni hastalıklara yol açtığını da belirterek şunları söyledi:

“Elektronik sigaranın içindeki ısıtıcılar ciddi toksik ve alerjik maddeler içeriyor . Akciğerde yırtıklar ve hava kaçaklarına yol aşan ciddi sorunlar elektronik sigaralar sebebiyle oluşuyor. Son yıllarda sadece elektronik sigara kullanımı nedeniyle ortaya çıkan ve tanımlanan yeni akciğer Hastalıkları tanımlanmış durumda. Elektronik sigaralar sigarayı bırakmaya yardımcı olacakmış gibi pazarlansa sa bilakis daha fazla bağımlılık yapıyor çünkü çok daha yoğun nikotin ve toksik madde içeriyor.”

Prof. Dr. Aslan’dan ailelere 3 kritik uyarı

Programda çocukların akciğer sağlığı için ailelere şu üç temel öneri yapıldı:

• Bebeklerin akciğer sağlığı anne rahminde başlar, gebelik süreci dikkatle takip edilmeli
• Kronik öksürük belirtileri varsa vakit kaybetmeden uzmana başvurulmalı
• Çocuklar ve gençler sigara, nargile ve elektronik sigaradan uzak tutulmalı

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!

TOKİ kura takvimi 2026 kapsamında yürütülen sosyal konut projelerinde süreç yeni gelişmelerle devam ederken, il il TOKİ kura çekimi tarihleri ve TOKİ kura sonuçları başvuru sahiplerinin gündemindeki yerini koruyor. Güncellenen takvimle birlikte İstanbul, Ankara ve İzmir başta olmak üzere birçok il için kura günleri netleşirken, kura sürecinin ardından merak edilen TOKİ başvuru ücreti iadesi detayları da araştırılıyor. Kura çekimlerinin tamamlanmasının ardından hem TOKİ kura sonucu sorgulama ekranları hem de başvuru bedelinin iade sürecine ilişkin yöntemler vatandaşlar tarafından yakından takip ediliyor.​​​​​​