“İçeriden yardım almadan bu kadar pervasız olmaları mümkün değil”

Erbakan, yurttaşların mağdur edildiğine dikkat çektiği açıklamasında iddialara ilişkin şu ifadeleri kullandı:

“Fon krizi son kriziniz olsun. ‘Ekonomi Yüzyılı’nda yüzyılın dolandırıcılığı yaşanıyor. Bu dolandırıcılık, ‘organize işler’ kapsamındadır. ‘Sazan Sarmalı’na alınan ise devlet değil vatandaşlardır. Borsa İstanbul’daki değer kaybı 3 trilyon lirayı aştı. Fonlardan hortumlanan ise 1 trilyon lira. Bunun 400 milyar lirasının yabancı yatırımcı görünümüyle legal yollarla yurt dışına çıkarıldığı iddiaları doğru mu? ‘İçeri’den yardım almadan bu kadar pervasız olmaları, ‘yukarılar’dan himaye görmeden bu kadar servet yapmaları mümkün değildir.”

“Sorumlular sahilde ıslık çalıyor”

Olayın siyasi sorumluluğuna işaret eden Erbakan, Devlet Denetleme Kurulu ve Sermaye Piyasası Kurulu’nun süreçteki denetim eksikliğini eleştirerek açıklamasını şöyle tamamladı:

“Bu soygunun siyasi sorumluluğunu kim üstlenecek? Birkaç yandaş aileyi ifşa etmekle bu hesap kapanmaz. ‘Sayın Cumhurbaşkanı çok öfkeli’ demekle sorumluluk bitiyor mu?! Devlet Denetleme Kurulu harekete geçirilecekmiş. Sermaye Piyasası Kurulu’ndan hesap sorulacakmış. Kimsenin yaptığı yanına kalmayacakmış! …mış …mış …mış İyi de bunlar zaten dolandırılmadan önce yapılması gereken ‘rutin işler’ değil miydi? Bu vurgunun hesabını en kararlı şekilde biz soracağız. Dudak uçuklatan rakamların peşini bırakmayacağız. Atı alan Üsküdar’ı geçti. Sorumlular sahilde ıslık çalıyor.”

Şüpheliler hakkında “mobbing” ve “resmi belgede sahtecilik” suçlamalarının bulunduğu belirtilirken, soruşturmayla ilgili TFF'den de açıklama geldi.

Federasyon, açıklamasında göreve geldiği günden bu yana “temiz futbol, adil oyun” anlayışı doğrultusunda çalışmalar yürüttüğünü belirtti. TFF ayrıca bahis ve yasa dışı bahis konularında ilgili kamu kurumlarıyla iş birliği içerisinde çalışmaların sürdüğünü ifade etti.

Federasyonun açıklamasında, Nisan 2025'ten itibaren İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'na adaletin tesisi amacıyla birden fazla suç duyurusunda bulunulduğu da belirtildi.

TFF'nin açıklamasının tamamı şöyle:

"Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Yönetim Kurulu, delegelerin iradesiyle seçilmiş olup kamuoyunun beklentileri doğrultusunda, kamu vicdanının yeniden tesis edilmesi ve "temiz futbol, adil oyun" anlayışının güçlendirilmesi amacıyla göreve geldiği ilk günden itibaren çalışmalarını kararlılıkla sürdürmektedir.

Yönetimimiz, bu çalışmalar kapsamında bahis ve yasa dışı bahis konusunun üzerine kararlılıkla gitmiş; Adalet Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Gençlik ve Spor Bakanlığı ile koordinasyon içerisinde yürütülen çalışmalara her türlü katkıyı sunmuştur. Bu kapsamda ilgili kurumlarla inceleme ve iş birliği süreci halen devam etmektedir.

Bununla beraber Yönetimimiz, Nisan 2025 tarihinden itibaren çeşitli tarihlerde, adaletin tesisi amacıyla İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'na birden fazla suç duyurusunda bulunmuştur.

TFF bünyesinde bulunan ve bizden talep edilen belgeler ise kapalı zarf içerisinde; parmak izi, DNA kalıntısı tespiti ve diğer gerekli incelemelerin yapılması için Adli Tıp Kurumu'na teslim talebiyle İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'na iletilmiştir.
Netice itibarıyla TFF Yönetim Kurulu, göreve geldiği andan itibaren üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmek amacıyla gerekli tüm adımları atmış ve bu süreçte sorumluluk bilinciyle hareket etmiştir.

Türkiye Futbol Federasyonu olarak, hukukun üstünlüğüne, yargı makamlarının bağımsızlığına ve adli süreçlerin sağlıklı biçimde yürütülmesine olan inancımız tamdır. Kamuoyunun, devam eden adli sürece ilişkin yalnızca yetkili makamlar tarafından yapılacak açıklamaları esas almasını önemle rica ederiz."

Katalonya'da ekipler çok sayıda noktaya ulaştı

Katalonya özerk yönetim hükümeti sözcüsü Silvia Paneque, basına yaptığı açıklamada bazı bölgelerde yağışın son derece yoğun olduğunu belirtti. Ulaşımın bu durumdan ciddi biçimde etkilendiğini aktaran Paneque, bölge halkına tedbirli davranma ve dikkatli olma çağrısında bulundu.

Yerel yönetim yetkililerinin aktardığı bilgilere göre, sabah saatlerinden itibaren acil yardım ekipleri Katalonya genelinde 1500'den fazla noktada çalışma gerçekleştirdi.

Gava ilçesinde ise iki kişi, araçlarından son anda çıkarılarak kurtarıldı. Şiddetli yağış nedeniyle bazı yollar ulaşıma kapatılırken, birçok noktada araç trafiği güçlükle sürdürülebildi.

Tren ve metro seferlerinde aksama yaşandı

Katalonya genelinde sabah saatlerinde bazı tren seferleri iptal edilirken, bazı hatlarda ulaşım kısıtlamalarla sürdürüldü. Tren seferlerinin aşamalı biçimde yeniden normale dönmesinin beklendiği bildirildi.

Barselona'da da yağışın etkileri metro ulaşımında görüldü. Kentteki bazı metro istasyonlarını su basması nedeniyle seferlerde ciddi aksamalar meydana geldi.

El Prat Havalimanı'nda uçuşlar iptal edildi

Şiddetli yağış hava ulaşımını da etkiledi. Barselona'daki El Prat Havalimanı'nda gün içerisinde 100'den fazla uçuşun iptal edildiği bildirildi. Yetkililer ayrıca 270'ten fazla uçuşta rötar yaşandığını açıkladı.

Soruşturmanın kapsamı genişletildi

Başsavcılığın açıklamasında, Ankara İl Jandarma Komutanlığı Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü koordinesinde yürütülen çalışmaların organize suç örgütlerinin faaliyetlerini ortaya çıkarmaya yönelik olduğu belirtildi.

Yapılan incelemeler sonucunda, yasa dışı bahis siteleri üzerinden bahis oynatılmasına yer ve imkan sağladığı ve bu faaliyetleri organize ettiği değerlendirilen 45 kişi tespit edildi.

Banka ve GSM bilgileri para karşılığı alınmış

Soruşturma kapsamında yapılan tespitlere göre şüpheliler, farklı kişilerin adına temin edilen banka hesap numaraları, GSM hatları ve mobil bankacılık hesaplarını para karşılığında edindi.

Şüphelilerin bu kişilere ait IBAN bilgilerini kullanarak yasa dışı bahis faaliyetlerinden gelir sağladıkları belirlendi.

Elde edilen gelirler farklı hesaplara aktarıldı

İncelemelerde yasa dışı bahis faaliyetlerinden elde edilen paraların başka kişilerin hesaplarına yönlendirildiği de ortaya çıktı. Şüphelilerin mobil bankacılık sistemi üzerinden söz konusu gelirleri farklı şahısların banka hesaplarına aktardıkları tespit edildi.

Bunun yanı sıra aynı kişiler adına oluşturulan kripto para hesaplarına da para transferi gerçekleştirildiği kaydedildi.

36 şüpheli yakalandı

Şüphelilere yönelik yakalama işlemleri için eş zamanlı operasyon düzenlendi. Hakkında gözaltı kararı bulunan 45 kişiden 36'sı operasyon sırasında yakalanarak gözaltına alındı. Diğer 9 şüphelinin yakalanmasına yönelik çalışmaların ise devam ettiği öğrenildi.

Kos, Rusya'nın saldırılarının yoğunlaştığı bir dönemde Ukrayna'ya yönelik desteğin güçlü ve öngörülebilir şekilde sürdürülmesi için Ukrayna ve ortaklarla çalışmalar yürüttüklerini belirtti. Finansman ile reform sürecinin birlikte ilerlediğini ifade eden Kos, Ukrayna'nın reformlarda elde ettiği ilerlemenin Ukrayna Planı kapsamında 2,9 milyar avroluk yeni finansmanın önünü açacağını kaydetti.

Ukrayna'nın reform süreci finansmanla bağlantılı ilerliyor

Marta Kos, Ukrayna'nın reformlarda sağlayacağı ek ilerlemenin finansman desteğinin artırılmasına da imkan tanıyacağını aktardı. Böylece reform alanında atılacak yeni adımların Ukrayna'ya sağlanacak finansman açısından da etkili olacağı belirtildi.

Kos'un açıklamalarında finansman ve reform süreçlerinin birbirinden ayrı ilerlemediği vurgulandı. Ukrayna'nın reform çalışmalarında elde ettiği sonuçların yeni finansman imkanlarının oluşturulmasında rol oynadığı ifade edildi.

AB'den Ukrayna'ya yönelik desteğe vurgu

Kos, AB'nin kendi üzerine düşen sorumluluğu yerine getirdiğini belirtti. Ukrayna'nın ihtiyaçlarının karşılanabilmesi için ortak bir çabanın gerekli olduğunu dile getiren Kos, desteğin yalnızca AB'nin çalışmalarıyla sınırlı kalmaması gerektiğine işaret etti.

Ukrayna'nın ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik sürecin devam ettiğini aktaran Kos, ortaklardan da güçlü taahhütler beklediklerini bildirdi.

Kos'tan ortaklara taahhüt çağrısı

Marta Kos, Ukrayna'ya yönelik desteğin sürdürülebilmesi için tüm ortakların iddialı taahhütlerde bulunması gerektiğini ifade etti. Kos, AB'nin üzerine düşeni yaptığını belirterek diğer ortakların da Ukrayna'nın ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik katkı sunmasını istedi.

Kos'un açıklamasına göre Ukrayna'nın reformlarda kaydedeceği ilave ilerleme, gelecekte daha fazla finansman desteğinin sağlanmasına da zemin hazırlayacak.

Bakanlık kaynaklarından edinilen bilgilere göre, çalışmanın başlatılması İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi'nin talimatıyla gerçekleştirildi. Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı tarafından yürütülen çalışmalarda, söz konusu olayların ardından internet ortamındaki içerikler takip edildi.

İnternet paylaşımları mercek altına alındı

Siber ekipler, Şanlıurfa ve Kahramanmaraş'taki okul saldırıları ile Manisa'daki olayların sonrasında internet üzerindeki açık kaynaklarda inceleme yaptı. Bu süreçte olaylarla bağlantılı olduğu değerlendirilen paylaşımlar kontrol edildi.

Yürütülen izleme ve kontrol faaliyetleri sırasında provokatif içerik paylaştığı tespit edilen kişilere yönelik operasyonlar düzenlendi. Operasyonların ardından çok sayıda kişi gözaltına alınarak adli sürece dahil edildi.

3 bin 810 kişi gözaltına alındı

İnternet ortamındaki paylaşımlara yönelik gerçekleştirilen operasyonlar kapsamında toplam 3 bin 810 kişi gözaltına alındı. Adli mercilere çıkarılan bu kişilerden 304'ü mahkemeler tarafından tutuklandı.

Tutuklama kararları, okul saldırıları ve Manisa'da meydana gelen olayların ardından internet ortamında provokatif paylaşım yaptığı belirlenen kişilere yönelik yürütülen çalışmalar kapsamında verildi.

12 bin 141 URL için erişim engeli uygulandı

Çalışmalar yalnızca kişilere yönelik operasyonlarla sınırlı kalmadı. Çocukları şiddete yönlendiren dijital oyunlar ile "C31K" isimli oluşuma ait Telegram kanallarının da aralarında bulunduğu internet adresleri hakkında da işlem yapıldı.

Bu kapsamda toplam 12 bin 141 URL adresi için erişimin engellenmesine yönelik karar uygulandı. Söz konusu adresler arasında çocukları şiddete sevk eden dijital oyunlar ile "C31K" isimli oluşuma ait Telegram kanalları da yer aldı.

Toplanma çağrıları için de tedbir alındı

Siber ekiplerin internet ortamındaki incelemelerinde toplanma, basın açıklaması ve yürüyüş çağrıları da takip edildi. Bu kapsamda internet üzerinden yapılan çağrılara ilişkin 33 paylaşım tespit edildi.

Belirlenen 33 paylaşımın ardından gerekli tedbirlerin alınması sağlandı. Böylece okul saldırıları ve Manisa'daki olayların sonrasında internet ortamında yapılan paylaşımlara yönelik yürütülen çalışmalar kapsamında hem şüpheliler hakkında adli işlem gerçekleştirildi hem de belirlenen internet adresleriyle ilgili erişim engeli uygulandı.

Adalet Bakanlığı kaynaklarından alınan bilgilere göre, Başsavcılık tarafından başlatılan soruşturma Serpil Yavuzyılmaz’a yöneltilen söz konusu suçlamaları kapsıyor.

Söz konusu soruşturmanın, Deniz Yavuzyılmaz’ın yaklaşık iki yıl boyunca TBMM’de danışmanlığını yapan Özgün Avcı’nın savcılığa verdiği ifade sonrasında başlatıldığı belirtildi.

Burdur Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde İl Jandarma Komutanlığı ekiplerinin yürüttüğü soruşturma kapsamında gözaltına alınan şüphelilerle ilgili adli süreç devam etti. Şüphelilerden birinin jandarmadaki işlemlerinin henüz tamamlanmadığı aktarıldı.

9 şüpheli tutuklandı

Jandarmadaki işlemleri tamamlanan şüpheliler, adli işlemlerinin yürütülmesi için adliyeye sevk edildi. Hakimlikteki işlemlerinin ardından 9 şüpheli hakkında tutuklama kararı verildi.

Şüphelilerden 4'ü ise adli kontrol uygulanması şartıyla serbest bırakıldı. Bir şüphelinin jandarma birimlerindeki işlemlerinin devam ettiği belirtildi.

Operasyonda 566 milyon liralık işlem hacmi incelendi

Soruşturma kapsamında Burdur ve Antalya'da 25 Eylül'de eş zamanlı operasyon gerçekleştirildi. Operasyonda, hesaplarında yaklaşık 566 milyon liralık işlem hacmi bulunduğu belirlenen şüpheliler hedef alındı.

Ekiplerin operasyon kapsamında şüphelilerin adreslerinde yaptığı aramalarda çeşitli dijital materyallere de el konuldu. Aramalarda 18 cep telefonu, 14 SIM kart, 6 dizüstü bilgisayar ve 5 masaüstü bilgisayar bulundu.

Adreslerden dijital materyaller çıktı

Şüphelilerin adreslerinde gerçekleştirilen aramalarda bilgisayar ve telefonların yanı sıra hard disk ile flash bellek de ele geçirildi.

Operasyon kapsamında elde edilen materyaller arasında toplam 18 cep telefonu, 14 SIM kart, 6 dizüstü bilgisayar, 5 masaüstü bilgisayar, hard disk ve flash bellek yer aldı.

YENİ Parti Grup Başkanvekili Murat Emir, Kaya çiftinin söz konusu işlemlerden elde ettikleri ileri sürülen yaklaşık 2,2 milyar lirayı Hazine'ye geri verdiğini öne sürdü.

Emir, bu gelişmenin ardından soruşturmanın hukuki sürecine ilişkin ayrıntıların da açıklığa kavuşturulması gerektiğini ifade etti.

Sosyal medya hesabından paylaşım yapan Emir, "2,2 milyar TL'yi Hazine'ye iade etmesi masumiyet değil" ifadelerini kullandı.

"Neden irtibatları sorgulanmıyor?"

Emir'in paylaşımında şunlar kaydedildi:

"Fatma Betül Sayan Kaya’nın 2,2 milyar TL'yi Hazine'ye iade etmesi masumiyet değil, suçun ve soygunun resmi itirafıdır! Deşifre etmeseydik milletin milyarlarını çıtır çıtır yiyeceklerdi.

Ancak yağma yok, kanun açık:

*SPK'nın OZATD suç duyurusu listesinde Fatma Betül Sayan Ve eşi İlyas Kaya neden yok, ifadeleri neden alınmadı?

*SPK 107/3'e göre elde edilen menfaatin kendisi değil, İKİ KATI ödenmek zorunda!

*Ödeme yapmak, SPK 106. maddeden (Bilgi Suistimali) yargılanmayı durdurmaz; o maddede etkin pişmanlık geçmez!

*Telefonları incelenerek neden irtibatları sorgulanmıyor?

O paralar nereden geldi, hisseler kime satıldı tek tek ortaya çıkacak.

Ayrıca 2,2 milyar TL bugün bankaya konduğunda mevduat faiziyle vergiler düşüldükten sonra bile saatte net 87 bin TL, günde net 2 milyon 88 bin TL para getirir.

Yakalanınca ana parayı bırakıp kaçmak yok, yargı önünde hesap vermek zorundasınız!"

Fatma Betül Sayan Kaya’nın 2,2 milyar TL'yi Hazine'ye iade etmesi masumiyet değil, suçun ve soygunun resmi itirafıdır! Deşifre etmeseydik milletin milyarlarını çıtır çıtır yiyeceklerdi.

Ancak yağma yok, kanun açık:

📌 SPK'nın OZATD suç duyurusu listesinde Fatma Betül Sayan Ve…

— Murat Emir (@muratemir_dr) September 29, 2026

Uygulamanın genel takviminin yanı sıra hava ve yol koşullarına göre valiliklerin kendi illerinde farklı tarihler belirleme yetkisi bulunuyor. Hususi binek otomobiller ise mevcut düzenleme kapsamında genel kış lastiği zorunluluğuna tabi değil.

Kış lastiği uygulaması ne zaman başlıyor?

Ticari araçlar için zorunlu kış lastiği uygulaması 15 Kasım 2026 tarihinde başlayacak. Uygulama 15 Nisan 2027 tarihinde sona erecek.

Böylece genel uygulama yaklaşık 5 aylık bir dönemi kapsayacak. Ancak bölgesel hava koşulları ve meteorolojik şartlar nedeniyle valilikler uygulamanın başlangıç veya bitiş tarihini kendi illeri için erkene çekebilecek ya da uzatabilecek.

Bu nedenle özellikle şehirler arası yolculuk yapacak ticari araçların güzergâh üzerindeki valiliklerin duyurularını da takip etmesi gerekiyor.

Kış lastiği zorunluluğu hangi araçları kapsıyor?

Kış lastiği zorunluluğu, temel olarak şehirler arası yollarda yük ve yolcu taşımacılığı yapan ticari araçlar için uygulanıyor.

Zorunluluk kapsamındaki araçlar arasında:

• Kamyon

• Çekici

• Tanker

• Otobüs

• Minibüs

• Kamyonet

bulunuyor.

Uygulamanın amacı, kış şartlarında özellikle ticari taşımacılık yapan araçların yol güvenliğini artırmak ve olumsuz hava koşullarında ulaşım risklerini azaltmak.

Hususi araçlara kış lastiği zorunlu mu?

Hususi binek otomobiller için genel kış lastiği zorunluluğu bulunmuyor. Bu nedenle yalnızca özel kullanım amacıyla kullanılan binek otomobiller, ticari araçlara yönelik bu zorunluluk kapsamında değerlendirilmiyor.

Bununla birlikte kış koşullarında yol ve hava şartlarına uygun lastik kullanımı güvenli sürüş açısından önem taşıyor. Özellikle düşük sıcaklıklarda ve kar, buz veya ıslak zemin bulunan yollarda lastik seçimi sürüş koşullarını etkileyebiliyor.

Ayrıca valiliklerin bölgesel hava ve yol şartlarına göre aldığı kararlar, belirli bölgelerde farklı uygulamaların ortaya çıkmasına neden olabilir.

2026 kış lastiği cezası ne kadar?

Kış lastiği zorunluluğuna tabi olduğu halde gerekli lastikleri kullanmadan trafiğe çıkan ticari araçlara 2026 yılında 5.856 TL idari para cezası uygulanacak.

Cezanın tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde peşin ödeme yapılması halinde yüzde 25 indirim uygulanıyor. Bu durumda ödenecek tutar 4.392 TL oluyor.

Kurala aykırı şekilde kullanılan aracın denetim sırasında yola devam etmesine ilişkin de yaptırım uygulanabiliyor. Araç için gerekli lastik değişiminin tamamlanması isteniyor.

Kış lastiği uygulamasında valilik kararı etkili mi?

Genel uygulama takvimi 15 Kasım 2026-15 Nisan 2027 dönemi olarak belirlenmiş olsa da bölgesel hava koşulları nedeniyle valilikler farklı tarihler belirleyebiliyor.

Özellikle kar yağışı, buzlanma ve sıcaklıkların bölgesel olarak değişmesi nedeniyle uygulamanın başlangıç veya bitiş tarihinin bazı illerde farklılaşması mümkün.

Bu nedenle ticari araç sürücülerinin yalnızca genel takvimi değil, seyahat edecekleri illerdeki valilik duyurularını da kontrol etmesi gerekiyor.

Kış lastiği takarken nelere dikkat edilmeli?

Kış lastiği kullanması zorunlu olan araçların belirtilen tarihler içerisinde mevzuata uygun lastiklerle trafiğe çıkması gerekiyor. Lastiklerin yalnızca araçta bulunması değil, aracın kullanım koşullarına uygun şekilde takılmış olması önem taşıyor.

Kış koşullarında güvenli sürüş açısından lastiklerin durumu, diş derinliği ve genel kullanım şartlarının da kontrol edilmesi gerekiyor.

2026-2027 dönemi için genel zorunlu uygulama 15 Kasım'da başlayacak. Ancak bölgesel kararlar nedeniyle sürücülerin kendi illeri ve güzergâhları için yapılan güncel duyuruları ayrıca takip etmesi gerekiyor.

ÖSYM'nin internet sitesinde yayımlanan duyuruda, 2026-TR-YÖS/2'ye başvuran adayların sınav merkezi kapsamındaki bina ve salonlara yerleştirme işlemlerinin tamamlandığı bildirildi. Böylece adayların sınav günü bulunacakları yerler için yapılan atama süreci sonuçlandırılmış oldu.

2026-TR-YÖS/2 sınav yerleri belli oldu

2026 Türkiye Yurt Dışından Öğrenci Kabul Sınavı'nın ikinci uygulaması 11 Ekim'de yapılacak. Sınava başvurusunu tamamlayan adaylar için gerçekleştirilen bina ve salon atamalarının ardından sınav giriş belgeleri de erişime açıldı.

Adayların sınav günü hangi binada ve salonda sınava katılacağını gösteren bilgiler, ÖSYM tarafından internet üzerinden paylaşılmaya başlandı. Sınava girecek adayların kendi sınav yerlerine ilişkin bilgileri giriş belgeleri üzerinden öğrenebileceği belirtildi.

Sınav giriş belgelerine internetten ulaşılabilecek

2026-TR-YÖS/2'ye başvuran adaylar, sınav giriş belgelerini ÖSYM'nin belirlediği internet adresinden görüntüleyebilecek.

Belgelerin erişime açılmasıyla birlikte adaylar sınava ilişkin bina ve salon bilgilerine de ulaşabilecek. Adayların sınav giriş belgelerini "https://tryos.osym.gov.tr" iadresi üzerinden kontrol edebileceği bildirildi.

Sınav 11 Ekim'de gerçekleştirilecek

Türkiye Yurt Dışından Öğrenci Kabul Sınavı'nın 2026 yılındaki ikinci uygulaması 11 Ekim tarihinde gerçekleştirilecek. Sınava başvuran adayların bina ve salonlara yönelik atama işlemlerinin tamamlanmasının ardından giriş belgeleri de kullanıma sunuldu.

ÖSYM tarafından yapılan duyuruyla birlikte adayların sınav öncesinde ihtiyaç duyacakları bina ve salon bilgilerine internet üzerinden erişmesinin önü açıldı.

İstanbul’da bir buçuk ayda 160 bin üyeye ulaştıklarını belirten Çelik, yurttaşlara üyelik çağrısı yaptı.

"Yeni bir siyaseti inşa etmeye başladık"

75 bin kadın ve 33 bin gencin partiye üye olduğunu belirten Çelik, şunları söyledi:

“Kıymetli İstanbullular, güzel Türkiye’mizin huzurlu, güvenli ve mutlu yarınları için yepyeni bir yola çıktık. İstanbul’da sadece bir buçuk ayda 160 bin üyeye ulaştık. YENİ Parti’mize 75 bin kadın ve 33 bin genç üye olarak değişim yolculuğumuza katıldı. Türkiye’de dar ve eski siyasetin kalıplarını yıktık, yeni bir siyaseti inşa etmeye başladık.”

"Sıra il başkanlığı seçimlerinde"

Öte yandan, ilçe başkanlarının üyelerin katılımıyla belirlendiğini ifade eden Çelik, il başkanlığı seçimlerine ilişkin şöyle konuştu:

“Türkiye’de ilk kez YENİ Parti, tüm ilçe başkanlarını geçtiğimiz hafta sonu üyelerin katılımıyla belirledi. Şimdi sıra il başkanlığı seçimlerinde. 30 Eylül’e kadar üye olanlar, 17-18 Ekim tarihlerinde gerçekleştireceğimiz seçimlerde il başkanlarını seçme hakkına sahip olacaklar."

"Üye olun, Türkiye'nin geleceğinde söz sahibi olun"

Yurttaşları YENİ Parti'ye katılmaya davet eden Çelik, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“‘Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir’ diyen, cumhuriyete ve demokrasiye bağlı, adalet ve özgürlük isteyen her bir vatandaşımızı YENİ Parti’ye davet ediyoruz. Genel Başkanımız Özgür Özel öncülüğünde, 15,5 milyon oyla milletimizin cumhurbaşkanı adayı seçtiği Ekrem İmamoğlu’nun kararlılığıyla çıktığımız bu büyük yolculukta, YENİ Parti’ye üye olun, Türkiye’nin yeni geleceğinde söz sahibi olun.”

Yarışmacıların aldığı puanlar bölümün sonunda açıklanacak. En yüksek puanı alan yarışmacı günün birincisi olurken aynı zamanda çeyrek altının da sahibi olacak.

29 Eylül Gelinim Mutfakta kim birinci oldu?

Gelinim Mutfakta'nın 29 Eylül 2026 tarihli bölümünde günün birincisi henüz belli olmadı. Yarışmacıların hazırladığı yemekler kayınvalideler tarafından değerlendirilirken puanlama süreci devam ediyor.

Günün finalinde puanların açıklanmasıyla birlikte Cemile, Tuğba, Yeşim ve Beyza arasındaki sıralama netleşecek. En yüksek puana ulaşan yarışmacı 29 Eylül bölümünü birinci tamamlayacak.

Gelinim Mutfakta 29 Eylül puan durumu

29 Eylül 2026 Gelinim Mutfakta puan durumu, bölümdeki değerlendirmelerin tamamlanmasının ardından kesinleşecek.

Günün puanları açıklandığında yarışmacıların toplam puanları sıralamayı belirleyecek. Şu aşamada günün birincisini belirleyen kesin puan tablosu açıklanmış değil.

29 Eylül Gelinim Mutfakta yarışmacıları:

• Cemile

• Tuğba

• Yeşim

• Beyza

Puanlama tamamlandığında yarışmacıların aldığı puanlar ve günün sıralaması belli olacak.

Gelinim Mutfakta çeyrek altını kim kazandı?

Gelinim Mutfakta'da günün birincisi olan yarışmacı, bölümün çeyrek altınını da kazanıyor. Bu nedenle 29 Eylül bölümünde çeyrek altının sahibi de günün puanlamasının sonucunda belli olacak.

29 Eylül Gelinim Mutfakta çeyrek altın sonucu henüz açıklanmadı. Puanlama tamamlandığında en yüksek puanı alan yarışmacı hem günün birinciliğini hem de çeyrek altını kazanacak.

29 Eylül Gelinim Mutfakta puan durumu açıklandı mı?

29 Eylül Gelinim Mutfakta puan durumu, bölümün ilgili aşamasında henüz kesinleşmedi. Kayınvalidelerin verdiği puanların tamamının açıklanmasının ardından günün sıralaması ortaya çıkacak.

Sonuçların açıklanmasıyla birlikte günün birincisi, çeyrek altının sahibi ve yarışmacıların aldığı toplam puanlar netleşecek.

Gelinim Mutfakta 29 Eylül sonuçları ne zaman belli olacak?

Günün sonucu, yarışmanın 29 Eylül tarihli bölümünde puanlamanın tamamlanmasının ardından belli olacak. Bu aşamada kesinleşmiş bir puan tablosu bulunmadığı için günün birincisi ve çeyrek altının sahibi konusunda açıklanmış bir sonuç bulunmuyor.

Programdaki final puanlarının açıklanmasıyla birlikte 29 Eylül Gelinim Mutfakta sonuçları netleşecek.

Valiliğin NSosyal hesabından yayımlanan açıklamada, Meteoroloji Genel Müdürlüğünün tahminleri doğrultusunda İstanbul'da havanın parçalı ve çok bulutlu olacağı, sağanak ile gök gürültülü sağanak yağışların görüleceği belirtildi.

İstanbul'da kuvvetli yağış bekleniyor

Valilik açıklamasında, yağışların bugün İstanbul genelinde yerel olarak etkili olmasının beklendiği aktarıldı.

Yarın ise gece saatlerinin ilk bölümünden öğleye kadar Anadolu Yakası'nın doğusunda bulunan kesimler ile Şile, Pendik ve Tuzla'da yağışların kuvvetli olacağı kaydedildi.

İstanbul hava durumu için fırtına uyarısı

İstanbul hava durumu tahminlerine ilişkin açıklamada, rüzgarın yarın sabah saatlerinden gece yarısına kadar kuzey ve kuzeydoğu yönlerden kuvvetli esmesinin beklendiği bildirildi.

Rüzgarın bazı saatlerde fırtına şeklinde etkili olabileceği belirtilen Valilik açıklamasında, şunlar kaydedildi:

"Rüzgarın, yarın sabah saatlerinden gece yarısına kadar kuzey ve kuzeydoğulu yönlerden kuvvetli rüzgar ve fırtına şeklinde esmesi tahmin ediliyor. Kuvvetli yağışın ve fırtınanın oluşturabileceği olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olunmalıdır."

Salı akşamı hangi diziler var?

29 Eylül Salı akşamında Kanal D'de Haysiyet, ATV'de A.B.İ, NOW'da Anne Yarısı, Show TV'de Sevdan Bir Ateş, Star TV'de Tuzlu Kahve ve TRT 1'de Mehmed: Fetihler Sultanı ekrana gelecek.

TV8'de ise akşam kuşağında MasterChef Türkiye yer alacak.

Akşam kuşağında ekrana gelecek yapımlar ve yayın saatleri şöyle:

• Kanal D: 20.00 Haysiyet

• ATV: 20.00 A.B.İ

• NOW: 20.00 Anne Yarısı

• Show TV: 20.00 Sevdan Bir Ateş

• Star TV: 20.00 Tuzlu Kahve

• TRT 1: 20.00 Mehmed: Fetihler Sultanı

• TV8: 20.00 MasterChef Türkiye

29 Eylül Salı Kanal D yayın akışı

Kanal D'nin 29 Eylül Salı yayın akışında sabah saatlerinde İkizler Memo - Can ve Neler Oluyor Hayatta? yer alıyor. Gün içinde Haysiyet, Gelinim Mutfakta ve Üç Kız Kardeş ekrana gelecek.

Kanal D 29 Eylül 2026 Salı yayın akışı:

• 07.00 İkizler Memo - Can

• 09.00 Neler Oluyor Hayatta?

• 11.00 Haysiyet

• 13.45 Gelinim Mutfakta

• 16.45 Üç Kız Kardeş

• 18.30 Kanal D Ana Haber

• 20.00 Haysiyet

29 Eylül Salı ATV yayın akışı

ATV'de güne Kahvaltı Haberleri ile başlanırken Müge Anlı ile Tatlı Sert ve atv Gün Ortası gün içinde ekrana gelecek. Akşam kuşağında ise A.B.İ yayınlanacak.

ATV 29 Eylül 2026 Salı yayın akışı:

• 08.00 Kahvaltı Haberleri

• 10.00 Müge Anlı ile Tatlı Sert

• 13.00 atv Gün Ortası

• 14.00 Güneşin Doğduğu Yer

• 16.00 Esra Eron’da

• 19.00 atv Ana Haber

• 20.00 A.B.İ

29 Eylül Salı NOW yayın akışı

NOW ekranında sabah saatlerinde İlk Bakış ve Çalar Saat izleyiciyle buluşacak. Gün içinde Çağla ile Yeni Bir Gün, Ömür Usta, En Hamarat Benim ve Anne Yarısı yer alacak. Ana haberin ardından akşam kuşağında yine Anne Yarısı yayınlanacak.

NOW 29 Eylül 2026 Salı yayın akışı:

• 07.15 İlk Bakış

• 08.00 Çalar Saat

• 10.45 Çağla İle Yeni Bir Gün

• 12.30 Ömür Usta

• 13.30 En Hamarat Benim

• 16.30 Anne Yarısı

• 19.00 Now Ana Haber

• 20.00 Anne Yarısı

29 Eylül Salı Show TV yayın akışı

Show TV'nin gün içindeki yayınında Siyah Kalp, Muhtemel Aşk, Buse Varol ile Gelin Evi ve Kızılcık Şerbeti bulunuyor. Ana haberin ardından saat 20.00'de Sevdan Bir Ateş ekrana gelecek.

Show TV 29 Eylül 2026 Salı yayın akışı:

• 06.00 Siyah Kalp

• 09.00 Muhtemel Aşk

• 12.30 Buse Varol ile Gelin Evi

• 15.00 Kızılcık Şerbeti

• 18.25 Show Ana Haber

• 20.00 Sevdan Bir Ateş

29 Eylül Salı Star TV yayın akışı

Star TV'de sabah Aramızda Kalsın ile başlayacak yayın akışı, gün içinde Songül ile Uğur ile Sana Değer, Fazilet Hanım ve Kızları ve Didem Arslan Yılmaz’la Vazgeçme ile devam edecek. Star Haber'in ardından Tuzlu Kahve ekrana gelecek.

Star TV 29 Eylül 2026 Salı yayın akışı:

• 07.00 Aramızda Kalsın

• 09.30 Songül ile Uğur ile Sana Değer

• 13.45 Fazilet Hanım ve Kızları

• 15.00 Didem Arslan Yılmaz’la Vazgeçme

• 19.00 Star Haber

• 20.00 Tuzlu Kahve

29 Eylül Salı TRT 1 yayın akışı

TRT 1'in Salı yayınında Kalk Gidelim, Alişan ile Hayata Gülümse, Seksenler ve Alparslan: Büyük Selçuklu yer alıyor. Akşam kuşağında ise Mehmed: Fetihler Sultanı ekrana gelecek.

TRT 1 29 Eylül 2026 Salı yayın akışı:

• 07.30 Kalk Gidelim

• 10.30 Alişan ile Hayata Gülümse

• 13.15 Seksenler

• 14.10 Alparslan: Büyük Selçuklu

• 17.45 Lingo Türkiye

• 19.00 Ana Haber

• 20.00 Mehmed: Fetihler Sultanı

29 Eylül Salı TV8 yayın akışı

TV8'in yayın akışında sabah Ebru ile 8’de Sağlık ve Oynat Bakalım bulunuyor. Gün içinde Doktor Aksoy, MasterChef Türkiye ve Zuhal Topal’la Yemekteyiz ekrana gelecek. Akşam kuşağında ise MasterChef Türkiye yayınlanacak.

TV8 29 Eylül 2026 Salı yayın akışı:

• 07.15 Ebru ile 8’de Sağlık

• 08.30 Oynat Bakalım

• 09.00 Doktor Aksoy

• 11.30 MasterChef Türkiye

• 16.00 Zuhal Topal’la Yemekteyiz

• 20.00 MasterChef Türkiye

Bu akşam TV'de ne var?

29 Eylül Salı akşamında ana haber bültenlerinin ardından farklı kanallarda dizi, yarışma ve programlar ekrana gelecek. Dizi takipçileri için Kanal D, ATV, NOW, Show TV, Star TV ve TRT 1'in 20.00 kuşağında farklı yapımlar bulunurken TV8'de MasterChef Türkiye yayınlanacak.

Yayın akışlarında gün içinde değişiklik yapılabileceği için özellikle takip edilen yapımın yayın saatinin kanalın güncel akışından kontrol edilmesi gerekiyor.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), Türk bankacılık sektörünün ağustos ayına ait "Konsolide Olmayan Ana Göstergeleri" raporunu kamuoyuyla paylaştı. Raporda sektörün aktifleri, kredileri, menkul değerleri, mevduatı ve öz kaynaklarına ilişkin güncel veriler yer aldı.

Bankacılık sektörünün aktifleri 55,7 trilyon liraya çıktı

BDDK verilerine göre, ağustos sonunda Türk bankacılık sektörünün toplam aktifleri 55 trilyon 743 milyar 429 milyon liraya ulaştı. Sektörün aktif büyüklüğünde 2025 yılının sonuna kıyasla 8 trilyon 796 milyar 631 milyon liralık artış meydana geldi.

Bankacılık sektörünün aktifleri içerisinde en yüksek paya sahip kalem olan kredilerin toplam tutarı ağustos ayında 28 trilyon 156 milyar 437 milyon lira olarak hesaplandı. Menkul değerlerin büyüklüğü ise 7 trilyon 957 milyar 48 milyon liraya yükseldi.

Kredilerdeki artış yüzde 21,7'ye ulaştı

Ağustos verileri, sektörün toplam aktiflerinde yıl sonuna göre yüzde 18,7 oranında büyüme yaşandığını ortaya koydu. Aynı dönemde kredilerin toplam tutarı yüzde 21,7, menkul değerlerin büyüklüğü ise yüzde 13,5 arttı.

Kredilerdeki gelişmelerle birlikte takipteki alacaklara ilişkin oran da raporda yer aldı. Buna göre ağustos ayında bankacılık sektöründe kredilerin takibe dönüşüm oranı yüzde 2,92 olarak gerçekleşti.

Mevduat 32 trilyon lirayı geçti

Bankaların temel fon kaynakları arasında ilk sırada bulunan mevduatın büyüklüğü de ağustos ayında yükseldi. Mevduat toplamı, 2025 yılının sonuna göre yüzde 18,1 oranında artarak 32 trilyon 157 milyar 64 milyon liraya ulaştı.

Sektörün kaynak yapısında önemli yer tutan öz kaynaklarda da yıl sonuna göre artış kaydedildi. Bankacılık sektörünün öz kaynak toplamı yüzde 14,8 yükselişle 4 trilyon 771 milyar 159 milyon liraya çıktı.

Bankacılık sektörünün net karı 676 milyar liraya ulaştı

BDDK'nın ağustos verilerinde bankacılık sektörünün dönem net karı 676 milyar 307 milyon lira olarak açıklandı. Böylece sektörün ağustos ayındaki net kar tutarı 676 milyar liranın üzerine çıktı.

Raporda bankaların mali yapısına ilişkin göstergelerden biri olan sermaye yeterliliği standart oranına da yer verildi. Ağustos ayında Türk bankacılık sektörünün sermaye yeterliliği standart oranı yüzde 16,60 olarak kaydedildi.

Abant kampında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Kılıçdaroğlu, konuya ilişkin şunları söylemişti:

"O konuda karar Merkez Yönetim Kurulunda çıktı. Yeni çıkmadı ama önceden çıktı, yani yaklaşık bir ay falan oluyor çıkalı. Mahkeme kararı olduğu için tutuyorduk onu."

Bu açıklamanın ardından, partinin eski Kağıthane İlçe Başkanı Mehmet Ali Yüksel'in İstanbul İl Başkanlığı görevine getirileceği yönünde değerlendirmeler yapılmış, ancak bu yönde herhangi bir atama gerçekleştirilmemişti.

CHP Genel Merkezi'nde yarın saat 14.00'te Kılıçdaroğlu başkanlığında gerçekleştirilecek Merkez Yönetim Kurulu (MYK) toplantısında İstanbul İl Başkanlığı konusunun ele alınması ve söz konusu göreve atama yapılmasının gündeme gelmesi bekleniyor.

Diaz, Birleşmiş Milletler (BM) Cenevre Ofisinin haftalık basın toplantısında KDC'deki Ebola salgınına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Kısa süre önce ikinci kez KDC'yi ziyaret ettiğini belirten Diaz, bazı bölgelerde bulaşma oranlarının gerilediğini ancak salgındaki vaka sayısının halen yüksek olduğunu ifade etti.

DSÖ erken sağlık hizmetine erişimin önemine dikkat çekti

Ebola hastalarında sağlık hizmetlerine erken ulaşmanın hayatta kalma ihtimalini önemli ölçüde artırabileceğini belirten Diaz, hastaların sağlık tesislerine zamanında ulaşamamasının müdahale çalışmalarında önemli bir sorun oluşturduğunu söyledi.

Diaz, salgın sırasında çok sayıda kişinin sağlık kuruluşlarına geç başvurması nedeniyle evlerinde veya yaşadıkları topluluklarda hayatını kaybettiğini aktardı. Sağlık hizmetlerine başvuru sürecindeki gecikmelerin yanı sıra hastaların sağlık kuruluşlarına erişimi ve gerekli durumlarda başka merkezlere sevk edilmesi sırasında yaşanan sorunların da müdahale çalışmalarını zorlaştırdığı belirtildi.

DSÖ ve ortaklarının salgına yönelik çalışmalarında hastalığın erken dönemde tespit edilmesine, hızlı sevk mekanizmalarının geliştirilmesine ve hastalara erken aşamada destekleyici bakım sağlanmasına ağırlık verdiği bildirildi.

Ebola tedavi kapasitesi 1600 yatağın üzerine çıkarıldı

KDC'deki Ebola salgınına müdahale kapsamında tedavi kapasitesinin de artırıldığı açıklandı. Diaz, Ebola hastalarının tedavisi için 50 tedavi merkezinde toplam yatak kapasitesinin 1600'ün üzerine çıkarıldığını belirtti.

Tedavi kapasitesinin artırılmasına yönelik çalışmaların devam ettiğini kaydeden Diaz, mevcut kapasitenin 2 bin yatağın üzerine taşınmasının hedeflendiğini ifade etti.

DSÖ'nün müdahale çalışmalarında yalnızca tıbbi tedavi kapasitesinin artırılmasına değil, hastaların temel ihtiyaçlarına yönelik desteğe de yer verildiği belirtildi. Bu kapsamda Ebola tedavisinin ücretsiz sunulmasının yanı sıra hastalara yemek verilmesi ve ruh sağlığı ile psikososyal destek hizmetlerinin sağlanması desteklendi.

Hamile kadınlar ve çocuklar için sağlık hizmetleri güçlendiriliyor

Diaz, salgınla mücadele çalışmalarında hamile kadınlar ile küçük çocukların sağlık hizmetlerine güvenli ve kaliteli şekilde ulaşabilmesi için de çalışmalar yürütüldüğünü söyledi.

Bu süreçte alanında uzman kişilerin de çalışmalara dahil edildiğini belirten Diaz, özellikle hamile kadınlar ve küçük çocukların ihtiyaçlarına uygun sağlık hizmetlerine erişimin sağlanmasına yönelik çalışmaların sürdüğünü aktardı.

Ebola salgınına müdahalede sağlık çalışanlarının eğitimine de ağırlık verildi. Diaz, KDC'de salgınla mücadele kapsamında 350 sağlık çalışanına eğitim verildiğini bildirdi.

Bunia'daki eğitim merkezinde haftada 60 sağlık çalışanı eğitiliyor

KDC'nin Bunia kentinde yeni kurulan eğitim merkezinde sağlık çalışanlarına yönelik eğitimlerin sürdüğü belirtildi. Diaz, merkezde her hafta 30 ila 60 sağlık çalışanının eğitim aldığını ifade etti.

Sağlık çalışanlarının eğitilmesiyle birlikte salgına müdahale kapasitesinin desteklenmesine yönelik çalışmaların devam ettiği aktarıldı. DSÖ ve ortakları, erken teşhis, hızlı sevk ve erken destekleyici bakım uygulamalarının güçlendirilmesi için çalışmalarını sürdürüyor.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde devam eden Ebola salgınında daha önce açıklanan verilere göre doğrulanmış vaka sayısı 8 bin 67'ye ulaşırken, hayatını kaybedenlerin sayısı ise 3 bin 901 olarak bildirilmişti.

UKMTO tarafından paylaşılan bilgilere göre, olayla ilgili ihbar dün, bir petrol tankerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçişi sırasında alındı.

Mühimmatın isabet ettiği tankerde yangın meydana gelirken, ekiplerin müdahalesiyle yangın söndürüldü. Olayda tanker mürettebatından hayatını kaybeden veya yaralanan olmadığı bildirildi.

Olayın ardından herhangi bir çevresel zararın rapor edilmediği belirtilirken, yetkililerin yaşanan olayın kapsamına ilişkin incelemelerini sürdürdüğü kaydedildi.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Süper Lig'de yeni sezon hazırlıkları tüm hızıyla sürerken, şampiyonluk parolasıyla yola çıkan Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Trabzonspor, kadrolarını dünya yıldızlarıyla güçlendirmeye devam ediyor. Milyonlarca taraftarın gözü kulağı son dakika transfer gelişmelerine çevrilmiş durumdayken, Avrupa devlerinden Süper Lig'e uzanan transfer trafiği de hız kazandı. Nathan Ake'den Mason Greenwood'a, Leandro Trossard'dan Vedat Muriç'e kadar yeşil sahalarda fırtına gibi esecek birçok önemli yetenek, yeni sezonda formalarını giymeye hazırlanıyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!