Adliyede işlemlerinin ardından hâkimliğe sevk edilen Uçuk için yurt dışına çıkış yasağı uygulanmasını içeren adli kontrol tedbirine hükmedildi.

AYRINTILAR GELİYOR...

Trump, "Birçok kişi, 'Yapay Zeka' ifadesinin, yapay zeka kavramına kıyasla yanlış ve oldukça yetersiz olduğunu düşünüyor" dedi.

ABD Başkanı, "Yapay Zeka" ifadesinin yerine "Superior Intelligence (Üstün Zeka)", "Extreme Intelligence (Aşırı Zeka)" ve "Supreme Intelligence (Süper Zeka)" seçeneklerinin kullanılmasını gündeme getirdi. Trump ayrıca, önerdiği üç kavramdan hangisinin tercih edilmesi gerektiğini belirlemek amacıyla anket başlattı.

Yapay zekanın gelişiminin yavaşlatılması tartışılıyor

ABD'de yapay zekanın kullanım alanlarının hızla genişlemesiyle birlikte, teknolojinin risk oluşturabilecek bir seviyeye ulaşmadan önce ilerleme sürecinin yavaşlatılması yönündeki çağrılar son günlerde arttı.

Teknoloji sektöründe öne çıkan isimler arasında yer alan Anthropic Üst Yöneticisi (CEO) Dario Amodei, OpenAI CEO'su Sam Altman ve Tesla ile SpaceX CEO'su Elon Musk da yapay zeka çalışmalarının daha yavaş ilerletilmesi gerektiğini savunan isimler arasında bulundu.

Buna karşılık Donald Trump yönetimi, yapay zeka alanındaki gelişmeleri sınırlandıracak yeni düzenlemeler yerine teknolojik inovasyonu destekleyen bir politika izliyor.

Trump, yapay zeka teknolojisinin kontrol dışına çıkacağına ilişkin "hastalıklı bir komplo yürütüldüğünü" öne sürerken, bu alandaki çalışmaların yavaşlatılmasının Çin'e stratejik bir avantaj kazandıracağını savundu.

Ressam Önder Aydın’ın, “Bir savaşın görsel anatomisi” adı verilen M.Ö. 333. İskender Lahiti’nden esinlenerek yaptığı 16 yağlıboya resim ile 2025 yılında yaşamını yitiren Ressam Mustafa Delioğlu’nun Yücel Feyzioğlu’nun 30 masal kitabındaki 43 çiziminin dijital baskılarından oluşan serginin açılışı gerçekleştirildi. Açılışta konuşan İbrahim Terzioğlu, iki günlük etkinliğin bir sanat şöleni olduğunu ifade ederek emeği geçenlere teşekkür etti.
"Bugün Türk dünyasının ve üzerinde yaşadığımız Anadolu coğrafyasının kültürel mirasını sanat ve edebiyatın diliyle görünür kılarak ortak hafızamızı yeniden hatırlama ve taşıma çağrımızı Mitler, Düşler, Masallar ve Kardeşliğin Sonsuz Şimdiki Zamanı kültür sanat projesiyle paylaşmak adına toplandık” diye söze başlayan Sanat Yönetmeni Ümit Yaşar Gözüm, masallar ve mitlere ilişkin şunları ifade etti:

‘Ortak geleceği inşa etmenin en etkili yollarından biri’

“Masallarımız, mitlerimiz, düşlerimiz bize yalnızca geçmişi anlatmaz. Kim olduğumuzu, nereden geldiğimizi ve nereye yürüdüğümüzü hatırlatan ortak bir hafızanın sesidir. Günümüzde kültürler arasında köprü kurmanın, kardeşlik ve dayanışmayı güçlendirmenin, ortak bir geleceği birlikte inşa etmenin en etkili yollarından biridir. Doğa, insan ve ruhani dünya arasındaki ilişkiyi anlatan bu büyük miras yalnızca tarihsel değil, aynı zamanda sanatsal ve felsefi bir kaynaktır.

Masallarımızın bize öğrettiği ancak hızla tükettiğimiz sevgi, merhamet, barış, dayanışma gibi temel değerlerde insanlık ortak paydasında buluşmaya bir çağrıdır bu proje.”

“Bu çapta bir sergi ilk kez gerçekleşiyor”

Bu serginin “Anadolu mitolojisi üzerine” ve “Türk mitolojisi üzerine” ilk sergi olmadığının altını çizen Gözüm, “Kadim Türk ve Anadolu mitolojisi üzerine iki sergi, insanlık tarihinde ilk defa bu çapta birlikte bir araya geliyor" diye konuştu.

Projenin görsel ve edebi yaklaşımında kahramanlık ve cesaretin, doğa-insan ilişkisinin, aile bağlarının, toplumsal değerlerin, kader ve bilgelik temalarının ön plana çıktığını aktaran Gözüm, bu konuda yazarlara, sanatçılara da önemli görevler düştüğünü söyledi.

Mitlerden doğan estetiğin sanatçının hayal gücünü besleyen eşsiz bir alan olduğunu belirten Gözüm, “Mitlerden doğan estetik, sanatçının hayal gücünü besleyen eşsiz bir alandır. Mitlerde geçmiş, şimdiki ve gelecek aynı anda yaşar. Bu nedenle proje, insanın varoluşuna dair kadim soruları sanat aracılığıyla yeniden gündeme taşımaktadır. Ben kimim, neden yaşıyorum ve hayatımın amacı nedir?” dedi.

“Masallarımız çok lezzetli”

“Masal Dede” diye anons edilen Yazar Yücel Feyzioğlu da Grimm Kardeşler'in derleyip yayınladığı masal sayısının 263, Andersen'ın 156 ve kendisinin ise yayınladığı masal sayısının 648 olduğunu belirterek başladığı konuşmasında, içinde bulundukları coğrafyanın büyüklüğünden söz etti. Feyzioğlu, masalların çok lezzetli olduğundan söz ederek, “Bu masallarız çocuklarınıza, gençlerinize ulaştırın“ çağrısı yaptı.

“Anadolu uygarlıklarını konu edinen ressam” olarak bilinen ve sergide İskender ile Darius’un savaşını konu edinen 16 eseri bulunan Önder Aydın da yaptığı konuşmada, M.Ö. 13. Yüzyılda bir Likya yazıtındaki, “Göreceksin ki beni bulamazsan üzülme. Eşyalarımı bulacaksın; kestiğim taşları, açtığım yolları, işlediğim heykelleri bulacaksın. Ve göreceksin ki binlerce yıl öteden parmak izlerimiz değecek birbirine.” ifadesini aktararak şunları söyledi:

‘Parmak izlerimiz birbirine değdi’

“Aslında benim yaşadığım tam da o. Yani dışarıdaki, o sizin resim olarak gördüğünüz bir lahit, İskender Lahdi; günümüzden 2 bin 300 yıl önce usta ya da ustalar tarafından yapılmış bir lahit... Belki bir savaş, belki bir öykü, belki bir mitoloji, bunu tam olarak bilmiyoruz. Ama gerçek olan bir şey var; 2 bin 300 yıl sonra parmak izlerimiz gerçekten o ustayla birbirine değmiş oldu ve ben bunun hem heyecanını hem de korkusunu yaşadım.”

Sergideki resimleri dört yılda yaptığını ve günde on saat çalıştığını belirten Önder Aydın; “Bu bir savaş ama bu savaş, sonuçlarıyla bu toprakları son derece etkileyen bir savaş. Yani Anadolu, Türk yurdu olana kadar burası bir köprü gibi kullanılan topraklar ve buralarda çok savaşlar yaşandı, insanlar öldü ama kültürler de bıraktılar, biz o kültürlerle iç içe yaşıyoruz. Ben bunların bir çakıl taşını bile taşıyabiliyorsam tuvalime, bu benim için çok büyük bir başarıdır."

İskender’in Pers İmparatoru Dairus’u yendiğini, aksi durumda bu toprakların olmayacağını belirten Aydın, “İskender sanatı, felsefeyi seven biri, sonuçta o da bir diktatör. Ama Anadolu’ya çok şey de bıraktı” diye konuştu.

“Mitoloji insanlığın ortak kültürü”

Ressam Abidin Celal Binzet de mitolojinin geçmiş kültürlerin birleşimi, insanlığın ortak kültürü olduğunu söyledi. Binzet, "Bu nedenle mitoloji dediğimiz olay, bugünkü yaşamımızın temel dayanaklarından, üzerinde var olduğumuz, ayaklarımızla sağlam bastığımız yerin temelini oluşturuyor" dedi.

“Savaşlarda çarpışanlar birbirini tanımaz”

Savaşlara ilişkin bir tanımı aktaran Binzet şunları ifade etti:

"Savaşla ilgili çok sevdiğim bir söz vardır; diyor ki: 'Birbirini tanıyan ve birbirine düşman olan iki kişinin, birbirini tanımayan binlerce insanı çarpıştırarak öldürmesidir.' O savaşlarda çarpışanlar asla birbirini bilmezler. Günümüzde de savaşlar var, geçmişte de vardı o çarpışanların hiçbiri ötekini bilmiyor. Daha da başka onlarca, yüzlerce, binlerce olaydan süzülüp bugüne gelen bir kültürel ortam içerisinde yaşıyoruz."

Serginin açılışına katılan Erzurum’un İspir İlçe Belediye Başkanı Ahmet Coşkun da kısa bir konuşma yaparak, katılımcıları da 29 Ekim’de İspir’de Cumhuriyet Bayramı’nı birlikte kutlamaya ve müze açılışına davet etti.

Proje kapsamında 20 Eylül Pazar günü de saat 14.00’te Emin Antik Sanat Merkezi’nde, Önder Aydın, Ümit Yaşar Gözüm ve Yücel Feyzioğlu konuşmacı olarak yer alacağı, “Anadolu ve Türk Mitolojisinin Serüveni” başlıklı söyleşi gerçekleştirilecek.

Premier Lig'de Hull City ilk kez mağlup oldu

Newcastle United, karşılaşmanın henüz 3. dakikasında Joseph Willock'un attığı golle öne geçti. Ev sahibi ekip, 7. dakikada Lewis Hall'ın kaydettiği golle farkı ikiye çıkardı.

İlk yarının son bölümünde Newcastle United adına Yoane Wissa penaltı kullanırken, 45+2. dakikadaki vuruştan sonuç alınamadı. Böylece mücadelenin ilk 45 dakikası Newcastle United'ın 2-0 üstünlüğüyle tamamlandı.

Hull City farkı bire indirdi

İkinci yarıda skor avantajını koruyan Newcastle United karşısında Hull City, 67. dakikada Muhammed-Ali Cho'nun golüyle farkı 1'e düşürdü.

Kalan bölümde başka gol olmayınca Newcastle United, sahadan 2-1 galip ayrıldı ve Hull City'nin Premier Lig'deki ilk yenilgisini yaşamasına neden oldu.

Hull City ve Newcastle United 8 puana ulaştı

Karşılaşmanın ardından Hull City, Premier Lig'deki 5. hafta mücadelesi sonrasında 8 puanda kaldı.

Newcastle United ise Hull City karşısında aldığı galibiyetle puanını 8'e yükseltti.

100 şehit yakını umre için kutsal topraklara gidecek

VGM'nin sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, şehit yakınlarının umre ziyareti kapsamında kutsal topraklara uğurlanacağı belirtildi.

Açıklamada, programın Ankara Bölge Müdürlüğünün katkılarıyla, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Muradiye Kültür Vakfı işbirliğinde gerçekleştirileceği aktarıldı.

Şehit yakınları iki ayrı kafile halinde umre yapacak

Program doğrultusunda toplam 100 şehit yakını, 50'şer kişiden oluşan iki ayrı kafile halinde umre ibadetini yerine getirecek.

İlk kafilenin 20-28 Eylül, ikinci kafilenin ise 14-21 Kasım tarihlerinde umre programına katılacağı bildirildi.

VGM'den şehit yakınları için umre programı

VGM'nin açıklamasında, şehit ailelerine yönelik programa ilişkin şu ifadeler kullanıldı:

"Şehitlerimizin ailelerine duyduğumuz vefayı yaşatıyor, umre ziyaretimiz ile 100 şehit yakınımızı kutsal topraklara uğurluyoruz. Ankara Bölge Müdürlüğümüzün katkılarıyla, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Muradiye Kültür Vakfı işbirliğinde gerçekleştirilecek program kapsamında 50 kişilik kafileler, 20-28 Eylül ve 14-21 Kasım tarihlerinde umre ibadetini yerine getirecek. İbadetleri kabul olsun."

Alkent 2000 Mahallesi'nde yapımı devam eden bir konutun inşaat alanında çalışmalar sürdüğü sırada henüz belirlenemeyen bir nedenle toprak kayması yaşandı.

Toprak kaymasının ardından 2 işçinin göçük altında kaldığı bildirildi.

Büyükçekmece'de göçük altında kalan işçiler için ekipler sevk edildi

Olayın ardından göçük altında kalan 2 işçinin kurtarılması amacıyla bölgeye itfaiye, sağlık, AFAD ve polis ekipleri yönlendirildi.

Ekipler, inşaat alanında göçük altında kalan işçilere ulaşmak için arama kurtarma çalışmalarına başladı.

Büyükçekmece'de toprak kayması sonrası arama kurtarma çalışması

Büyükçekmece'deki inşaat alanında meydana gelen toprak kaymasının ardından ekiplerin 2 işçiye ulaşmak için başlattığı çalışmalar sürüyor.

Fenerbahçe Tarfin ilk yarıyı önde tamamladı

Karşılaşmanın başlangıcında iki takım da skor üretirken Fenerbahçe Tarfin, ilk çeyreği 22-21 üstünlükle tamamladı. Sarı-lacivertli ekip, ikinci çeyrekte de skor avantajını koruyarak soyunma odasına 47-39 önde gitti.

İlk yarıda Fenerbahçe Tarfin adına Tucker ve Shields'ın skorer oyunları öne çıktı. Sarı-lacivertli takım, bu oyuncuların katkısıyla devreyi rakibinin 8 sayı önünde tamamladı.

Dubai Basketbol ikinci yarıda öne geçti

Karşılaşmanın ikinci yarısında Dubai Basketbol hücumdaki etkinliğini artırdı. Rakibinin skor üretimine karşılık veren Dubai Basketbol, üçüncü çeyreğin ardından final periyoduna 65-64 üstünlükle girdi.

Fenerbahçe Tarfin ise karşılaşmanın son bölümünde yeniden skor üstünlüğünü eline aldı. Sarı-lacivertli ekip, final periyodundaki oyunuyla mücadeleyi 85-77 kazanmayı başardı.

Avrupa Ligi Süper Kupa'da üçüncülük Fenerbahçe Tarfin'in

Dubai Basketbol karşısında elde ettiği 85-77'lik galibiyetin ardından Fenerbahçe Tarfin, Avrupa Ligi Süper Kupa'da üçüncü sırada yer aldı.

Turnuvanın üçüncülük maçında Fenerbahçe Tarfin'e mağlup olan Dubai Basketbol ise organizasyonu dördüncü sırada tamamladı.

Gözaltına alınan isimler

Soruşturma çerçevesinde Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen ile yönetim kurulu üyeleri Emre Alkın, Kerem Alkın ve Alper Öztürk'ün yanı sıra Pusula Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Turhan da gözaltına alındı.

Gözaltına alınan şüphelilerin işlemlerinin İstanbul Emniyet Müdürlüğü Mali Şube Müdürlüğünde sürdüğü bildirildi.

"Bundan sonra Türkiye'de kimsenin ayrılıkçı bir şekilde konuşmasını istemiyoruz"

İşte Kurtulmuş'un açıklamalarından satır başları:

*Çok açık söylüyoruz, İsrail boşuna ham hayaller peşinde koşmasın, Türkiye olarak biz bu bölgeyi derleyip toparlayacağız ve yolumuza devam edeceğiz.

*Bundan sonra Türkiye'de kimsenin ayrılıkçı bir şekilde konuşmasını istemiyoruz. Kimsenin de ayrımcı bir dil kullanmasını istemiyoruz.

*Bundan sonra Türkiye'de kimsenin ayrılıkçı bir şekilde konuşmasını istemiyoruz. Kimsenin de ayrımcı bir dil kullanmasını istemiyoruz.

*1 Ekim'de Meclis'in resmi açılışı sonrası partilerin tamamının katılımıyla komisyon kurularak sürecin nasıl devam ettiği takip edilecek, izlenecek, kontrol edilecektir.

AYRINTILAR GELİYOR...

"Askeri sağlık sistemi yalnızca bir sağlık hizmeti değil"

Bağcıoğlu'nun paylaşımında şunlar kaydedildi:

"Unutturulan askeri sağlık sistemi. Savaşın içinde olan Ukrayna, cephede edindiği tecrübeler ve aldığı dersler doğrultusunda askeri sağlık sistemini yeniden yapılandırıyor.

Ukrayna; Sağlık Kuvvetleri Komutanlığının yönetim yapısını ve müdahale sistemini yeniliyor. Cephede yaralı tahliye sistemini, değişen savaş ortamına göre yeniden düzenliyor. İnsansız kara araçlarını yaralı tahliyesinde yaygınlaştırıyor. Zırhlı tıbbi tahliye araçlarının kullanımını artırıyor. Muharebe sağlık personelinin görev ve standartlarını geliştiriyor. Tugay seviyesinde savaş içinde ortaya çıkan başarılı sağlık uygulamalarını bütün kuvvetlere yaygınlaştırmayı hedefliyor. Tedavi, tahliye ve rehabilitasyonu birbirini tamamlayan bütüncül bir askeri sağlık zinciri olarak ele alıyor.

Yani savaşan bir ülke, savaşın kendisine öğrettiklerinden hareketle askeri sağlık sistemini sürekli geliştiriyor. Bizde ise hâlâ müstakil ve bütüncül bir askeri sağlık sistemi yok. Modern savaşın en açık derslerinden biri şudur: Askeri sağlık sistemi yalnızca bir sağlık hizmeti değildir; harbe hazırlığın, muharebe gücünün ve askerimizin hayatını korumanın ayrılmaz bir parçasıdır. Türkiye’nin bu konuda daha fazla zaman kaybetme lüksü yoktur."

UNUTTURULAN ASKERİ SAĞLIK SİSTEMİ !

Savaşın içinde olan Ukrayna, cephede edindiği tecrübeler ve aldığı dersler doğrultusunda askerî sağlık sistemini yeniden yapılandırıyor.

Ukrayna;
• Sağlık Kuvvetleri Komutanlığının yönetim yapısını ve müdahale sistemini yeniliyor.
•…

— Yankı Bağcıoğlu (@YankiBagcioglu) September 19, 2026

TRABZONSPOR GALATASARAY MAÇINDA LİDERLİK VE ÇIKIŞ MÜCADELESİ

Galatasaray sezona sahasında aldığı beraberlikle başladıktan sonra oynadığı dört lig maçının tamamını kazandı. Okan Buruk'un ekibi 5 hafta sonunda 13 puana ulaşarak haftaya lider girdi.

Trabzonspor ise ilk beş maçta 2 galibiyet, 1 beraberlik ve 2 mağlubiyet aldı. Bordo-mavililer topladığı 7 puanla 6. hafta öncesinde 9. sırada yer aldı.

THOMAS REIS TRABZONSPOR'UN BAŞINDA İLK MAÇINA ÇIKACAK

Trabzonspor cephesinde karşılaşmanın en dikkat çeken gelişmesi teknik direktör değişikliği oldu. Bordo-mavililer hafta içinde Thomas Reis ile sözleşme imzaladı.

Alman teknik adam takımın başındaki ilk resmi sınavını Galatasaray karşısında verecek. Trabzonspor, Galatasaray maçının son hazırlığını da Thomas Reis yönetiminde gerçekleştirdi.

Reis daha önce Samsunspor'daki görev döneminde Galatasaray'a üç kez rakip olmuş ancak bu karşılaşmalardan puan çıkaramamıştı.

GALATASARAY'DA OSIMHEN VE LEMINA KADRODA YOK

Galatasaray, Trabzon deplasmanına önemli eksiklerle geldi. Tedavileri devam eden Victor Osimhen, Mario Lemina ve Wilfried Singo, Trabzonspor karşılaşmasının kamp kadrosuna alınmadı.

Kaan Ayhan da son antrenmanda aşil tendonunda yaşadığı ağrı nedeniyle kafileye dahil edilmedi. Sarı-kırmızılıların Trabzon kadrosunda Rafael Leão, Leroy Sané, Barış Alper Yılmaz, Yunus Akgün, İlkay Gündoğan, Lucas Torreira ve Gabriel Sara gibi isimler yer aldı.

Kesin ilk 11'ler maç saatine yakın açıklanacak.

TRABZONSPOR'DA OKAY YOKUŞLU VE MALINOVSKYI YOK

Trabzonspor da Galatasaray karşısına eksiklerle çıkacak. Okay Yokuşlu ile Ruslan Malinovskyi'nin mücadelede forma giyemeyeceği açıklandı.

Uzun süredir sakatlığı nedeniyle sahalardan uzak kalan Okay Yokuşlu, geçirdiği operasyonun ardından tedavi sürecine devam ediyor. Bordo-mavililerin hücum hattında Mohamed Salah, Paul Onuachu ve Franculino gibi isimler teknik heyetin seçenekleri arasında bulunuyor.

TRABZONSPOR SON LİG MAÇINDA GALATASARAY'I YENDİ

İki takım arasındaki son Süper Lig karşılaşması 4 Nisan 2026'da yine Papara Park'ta oynandı. Trabzonspor mücadeleyi 2-1 kazanarak rakibine karşı ligdeki uzun galibiyet hasretini sona erdirdi.

Trabzonspor ile Galatasaray bugün tüm kulvarlarda 144. kez karşı karşıya gelecek. Geride kalan 143 maçın 66'sını Galatasaray, 45'ini Trabzonspor kazanırken 32 karşılaşma beraberlikle sonuçlandı.

TRABZONSPOR GALATASARAY MAÇININ HAKEMİ KİM?

Trabzonspor–Galatasaray karşılaşmasını Batuhan Kolak yönetecek. Kolak'ın yardımcılıklarını İbrahim Çağlar Uyarcan ile Candaş Elbil yapacak.

Mücadelenin VAR hakemi ise İspanyol Guillermo Cuadra Fernandez olacak. Hüseyin Aylak karşılaşmada AVAR olarak görev yapacak.

TRABZONSPOR GALATASARAY MAÇI HANGİ KANALDA?

Trabzonspor–Galatasaray maçı 19 Eylül Cumartesi günü saat 20.00'de Papara Park'ta oynanacak. Trendyol Süper Lig'in 6. hafta karşılaşması beIN Sports 1 ekranlarından canlı yayımlanacak.

BATMAN PETROLSPOR BURSASPOR MAÇI ZİRVE YARIŞINI YAKINDAN İLGİLENDİRİYOR

Trendyol 1. Lig'de ilk 7 haftanın ardından iki takım da 16 puana ulaştı. Bursaspor averaj avantajıyla ikinci sırada yer alırken, Batman Petrolspor haftaya dördüncü basamakta girdi.

Bu tablo, Batman'daki mücadeleyi haftanın öne çıkan karşılaşmalarından biri haline getiriyor. Kazanan ekip hem doğrudan rakibine karşı avantaj sağlayacak hem de zirve yarışındaki konumunu güçlendirecek.

BATMAN PETROLSPOR'UN BEŞ MAÇLIK SERİSİ BODRUM'DA BİTTİ

Batman Petrolspor sezona Pendikspor deplasmanındaki 2-2'lik beraberlikle başladı. Kırmızı-beyazlılar daha sonra Boluspor, Sarıyer, Sivasspor, Vanspor ve Fatih Karagümrük karşılaşmalarını kazanarak üst üste beş galibiyet aldı.

Batman temsilcisinin galibiyet serisi geçen hafta Bodrum FK deplasmanında sona erdi. Petrolspor sahadan 4-0 mağlup ayrılarak sezonun ilk yenilgisini aldı.

Ev sahibi ekip buna rağmen 7 karşılaşmada 5 galibiyet, 1 beraberlik ve 1 mağlubiyetle 16 puan topladı. Batman Petrolspor şimdi Bursaspor karşısında geçen haftaki kaybı telafi etmeye çalışacak.

BURSASPOR SON DÖRT LİG MAÇINDA KAYBETMEDİ

Bursaspor ise sezonun ilk 7 karşılaşmasında 5 galibiyet, 1 beraberlik ve 1 mağlubiyet aldı. Yeşil-beyazlılar yalnızca Fatih Karagümrük deplasmanında sahadan puansız ayrıldı.

Mustafa Er'in ekibi bu yenilginin ardından Kayserispor'u deplasmanda 2-1, İstanbulspor'u 4-0 ve Manisa FK'yi 2-1 mağlup etti. Bursaspor son lig maçında ise sahasında Esenler Erokspor ile 2-2 berabere kaldı.

Bursa temsilcisi böylece son dört lig maçında 10 puan topladı. Yeşil-beyazlılar Batman deplasmanından galibiyetle dönerek üst sıralardaki yerini korumayı hedefliyor.

BURSASPOR BATMAN'DAKİ HAZIRLIKLARINI TAMAMLADI

Bursaspor, Batman Petrolspor karşılaşmasının hazırlıklarını Teknik Direktör Mustafa Er yönetiminde tamamladı. Yeşil-beyazlı ekip son antrenmanda ısınma çalışmalarının ardından pas, pres ve taktik organizasyonlar üzerinde durdu.

Takım hazırlıkların ardından Batman'a hareket etti. İki ekibin kesin ilk 11'leri ise maç saatine yakın açıklanacak.

BATMAN PETROLSPOR BURSASPOR MAÇININ HAKEMİ KİM?

Batman Petrolspor ile Bursaspor arasındaki karşılaşmayı Gaziantep bölgesi üst klasman hakemi Ali Yılmaz yönetecek.

Yılmaz'ın yardımcılıklarını Muhammet Ali Doğan ve Kurtuluş Aslan yapacak. Mücadelenin dördüncü hakemi ise Yusuf Ziya Gündüz olacak.

BATMAN PETROLSPOR BURSASPOR MAÇI HANGİ KANALDA?

Batman Petrolspor–Bursaspor maçı 19 Eylül Cumartesi günü saat 20.00'de Batman Şehir Stadı'nda oynanacak. Trendyol 1. Lig'in 8. hafta karşılaşması beIN Sports MAX 1 ve TRT Spor ekranlarından canlı yayımlanacak. TRT Spor yayını şifresiz olarak izlenebilecek.

Trendyol Süper Lig'in 6. haftasında Trabzonspor'a konuk olacak Galatasaray, karşılaşmadan 3 puanla ayrılmayı hedeflerken Okan Buruk'un mücadele öncesindeki oyun planını şekillendirdiği belirtildi.

Sabah gazetesinde yayımlanan habere göre Buruk, Trabzonspor karşılaşmasında takımının hücum gücünde Rafael Leao'ya önemli bir rol vermeyi planlıyor.

Kocaelispor karşılaşmasında sergilediği performansla öne çıkan 27 yaşındaki futbolcunun, Trabzonspor karşısında da Galatasaray'ın hücum organizasyonlarında etkili olması bekleniyor.

Haberde, Rafael Leao'nun karşılaşmaya özel bir hazırlık yaptığı aktarılırken, Okan Buruk'un Portekizli oyuncudan takımın hücumuna liderlik etmesini istediği kaydedildi.

Buruk'un, Leao'nun rakip savunmayı geçme becerisi, kilit pas üretme kapasitesi ve son vuruşlardaki etkinliğinden yararlanmayı planladığı ifade edildi.

Rafael Leao, Galatasaray formasıyla şu ana kadar 3 karşılaşmada görev yaptı. Portekizli futbolcu, bu müsabakalarda toplam 140 dakika sahada kalmasına rağmen henüz takımına gol veya asist katkısı sağlayamadı.

İstanbul'da yollar saat 06.00'da trafiğe kapanacak

İstanbul Emniyet Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, koşu etkinliği kapsamında Fatih ve Beyoğlu'nda araç trafiğinin geçici olarak sınırlandırılacağı belirtildi. Kapatma işlemlerinin yarın saat 06.00 itibarıyla başlayacağı ve programın sona ermesine kadar uygulanacağı aktarıldı.

Etkinlik nedeniyle Fatih ilçesinde bazı cadde ve bağlantı yollarında trafik akışı durdurulacak. Sürücülerin ulaşım planlarını yol kapatmalarını dikkate alarak yapmaları gerekecek.

Fatih'te hangi yollar trafiğe kapatılacak?

Fatih'te Kadir Has, Abdülezelpaşa ve Ayvansaray caddelerinin Eyüpsultan yönündeki bölümleri araç trafiğine kapatılacak. Bunun yanı sıra Ragıp Gümüşpala Caddesi'nin Atatürk Bulvarı bağlantısı ile Atatürk Köprüsü'nün Fatih yönü de etkinlik süresince kullanılamayacak.

İstanbul Emniyet Müdürlüğünün duyurusunda, söz konusu güzergahlardaki trafik düzenlemesinin koşu etkinliği kapsamında yapılacağı bildirildi.

Fatih için alternatif güzergahlar belli oldu

Fatih'te kapatılacak yollar nedeniyle sürücülerin kullanabileceği alternatif güzergahlar da duyuruldu. Buna göre Fevzipaşa Caddesi ile Galata Köprüsü alternatif güzergah olarak kullanılabilecek.

Sürücülerin etkinlik süresince kapalı olacak yollar yerine belirtilen alternatif güzergahlardan ulaşım sağlaması planlanıyor.

Beyoğlu'nda hangi yollar kapanacak?

Beyoğlu'nda ise Refik Saydam ve Tersane caddelerinin Atatürk Köprüsü'ne katılım sağlayan yolları trafiğe kapatılacak. Söz konusu bağlantılar, koşu etkinliğinin gerçekleştirileceği süre boyunca araç trafiğine açık olmayacak.

İstanbul Emniyet Müdürlüğünün açıklamasında, Fatih ve Beyoğlu'ndaki yol kapatma uygulamasının yarın saat 06.00'da başlayacağı ve program bitimine kadar süreceği belirtildi.

Davacı erkeğin istinaf başvurusu üzerine dosyayı inceleyen İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 56. Hukuk Dairesi, ilk derece mahkemesinin kararını usul ve yasaya uygun bularak başvuruyu esastan reddetti. Bunun üzerine dosya temyiz incelemesi için Yargıtay'a taşındı.

Temyiz istemini değerlendiren Yargıtay 2. Hukuk Dairesi; yargılama aşamasındaki usuli işlemler ile tarafların boşanmasına ilişkin hükmü onadı, ancak kadına yoksulluk nafakası verilmesi yönündeki kararı bozdu.

Daire kararında, kadının emekli olduğu, düzenli ve sabit bir gelirinin bulunduğu, ayrıca yapılan incelemede tarafların mali durumlarının birbirine yakın ve denk olduğunun tespit edildiği aktarıldı.

Söz konusu mali denklik karşısında nafaka hükmünün kanuna aykırı olduğu belirtilen kararda şu ifadelere yer verildi:

"Bu durum karşısında, davacı kadın yararına 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde düzenlenen yoksulluk nafakası koşulları oluşmamıştır. Davacı kadının yoksulluk nafakası talebinin reddi gerekirken kabulü doğru olmayıp, bozmayı gerektirmiştir."

Felipe Massa İstanbul'da Tarihi Yarımada'yı gezdi

Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansının (TGA) ev sahipliğinde İstanbul'a gelen Felipe Massa, kentteki programına Tarihi Yarımada'dan başladı.

Massa, İstanbul gezisinin ilk durağında Yerebatan Sarnıcı'nı ziyaret etti. Tarihi yapıyı gezen Brezilyalı eski pilot, sarnıç hakkında yetkililerden bilgi aldı.

Felipe Massa'dan Ayasofya ve Sultanahmet ziyareti

Yerebatan Sarnıcı ziyaretinin ardından Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'ne geçen Massa, tarihi yapıyı gezdi. Ziyareti sırasında karşılaştığı bir kediyle de ilgilenen eski Formula 1 pilotu, kediyi sevdi.

Massa daha sonra Sultanahmet Meydanı ve çevresinde gezintisini sürdürdü. İstanbul'un tarihi bölgelerini ziyaret eden Brezilyalı pilot, kentin simge lezzetleri arasında yer alan kestanenin de tadına baktı.

Hayranlarıyla fotoğraf çektirdi

İstanbul turu sırasında Massa'ya vatandaşlar ve hayranları ilgi gösterdi. Brezilyalı eski pilot, kendisiyle fotoğraf çektirmek isteyenlerle bir araya gelerek hatıra fotoğrafları verdi.

Massa'nın İstanbul programı kapsamında akşam saatlerinde de bir etkinliğe katılması planlanıyor. TGA'nın ev sahipliğinde Taksim'deki Atatürk Kültür Merkezi'nde düzenlenecek özel etkinlikte Massa, hayranlarıyla buluşacak ve film gösterimine katılacak.

Felipe Massa İstanbul Park'ta özel sürüş yapacak

Formula 1 kariyerinde 11 Grand Prix birinciliği bulunan Felipe Massa'nın İstanbul programı yarın da devam edecek. Massa, İstanbul Park'ta kariyerindeki ilk Formula 1 zaferinin 20. yılı dolayısıyla özel bir spor araçla deneme sürüşü gerçekleştirecek.

Brezilyalı eski pilotun İstanbul'daki programı, tarihi ve turistik noktaların ziyaret edilmesinin ardından Taksim'deki etkinlik ve İstanbul Park'taki özel sürüşle devam edecek.

Seza Çimento Elazığspor ile Aliağa FK bugün Elazığ Atatürk Stadyumu'nda karşı karşıya gelecek. Saat 19.00'da başlayacak mücadele Yaay platformundan canlı yayımlanacak. İki takım da sezonun ilk iki haftasında puan kaybetmedi.

ELAZIĞSPOR ALİAĞA FK MAÇI ZİRVEYİ YAKINDAN İLGİLENDİRİYOR

Nesine 2. Lig Beyaz Grup'ta ilk iki haftanın ardından Aliağa FK ve Elazığspor 6'şar puan topladı. Aliağa FK 6 gol atıp 1 gol yerken, Elazığspor rakip fileleri 5 kez havalandırıp kalesinde yalnızca 1 gol gördü.

Bu sonuçlarla Aliağa FK averajla liderliğe yerleşirken Elazığspor ikinci sırada bulunuyor. Elazığ'daki mücadele, iki takımın da kayıpsız serisini sürdürme hedefi nedeniyle haftanın dikkat çeken maçlarından biri olacak.

ELAZIĞSPOR İLK İKİ MAÇINI KAZANDI

Elazığspor sezona sahasında Sebat Spor'u 3-1 mağlup ederek başladı. Serdar Bozkurt'un ekibi ikinci haftada ise Adana Demirspor deplasmanından 2-0'lık galibiyetle döndü.

Adana'daki karşılaşmada Elazığspor'un iki golünü de Kemal Rüzgar kaydetti. Tecrübeli forvet ilk hafta Sebat Spor karşısında da üç kez fileleri havalandırarak sezonun ilk bölümündeki gol performansıyla öne çıktı.

Elazığspor böylece ilk iki haftada 5 gol atarken yalnızca 1 gol yedi.

ALİAĞA FK DA SEZONA 2'DE 2 İLE BAŞLADI

Aliağa FK da yeni sezonda henüz puan kaybetmedi. İzmir temsilcisi ilk hafta Arnavutköy Belediyesi deplasmanında 4-1 kazanarak lige üç puanla başladı.

Aliağa, ikinci hafta sahasında Isparta 32 Spor'u 2-0 mağlup etti. Bu karşılaşmada golleri Tahir Babaoğlu ve Ahmet Arslan kaydetti.

İlk iki haftada 6 gol atan ve yalnızca 1 gol yiyen Aliağa FK, averaj üstünlüğüyle Beyaz Grup'un zirvesinde yer alıyor.

ELAZIĞSPOR ALİAĞA FK MAÇININ HAKEMİ KİM?

Karşılaşmayı Trabzon bölgesi klasman hakemlerinden Sinan Özcan yönetecek. Özcan'ın yardımcılıklarını Akın Karabacak ve Erdem Tanış yapacak.

Mücadelenin dördüncü hakemi ise Ertuğrul Kösterelioğlu olacak. Kesin ilk 11'ler maç saatine yakın açıklanacak.

ELAZIĞSPOR ALİAĞA FK MAÇI HANGİ KANALDA?

Elazığspor–Aliağa FK maçı 19 Eylül Cumartesi günü saat 19.00'da Elazığ Atatürk Stadyumu'nda oynanacak. Nesine 2. Lig Beyaz Grup 3. hafta karşılaşması Yaay platformundan canlı yayımlanacak.

Ticaret Temsilciliği ve Hazine'den "dengeli ticaret" vurgusu

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer'in ofisinden yapılan açıklamada, Trump yönetiminin Çin ile "dengeli ticaret" politikasını sürdürme kararlılığında olduğu kaydedildi. Açıklamada, daha önce varılan taahhütlerin titizlikle takip edileceği, hassas olmayan ürünlerde ticaretin geliştirilmesinin ve ABD'li çiftçiler, üreticiler ve çalışanlar için Çin pazarına erişimin iyileştirilmesinin amaçlandığı bildirildi.

Hazine Bakanı Scott Bessent ise görüşmelerde yapay zekâ alanındaki açık ağırlıklı (open-weight) ve kapalı ağırlıklı (closed-weight) modellerin teknik ve stratejik boyutlarıyla ele alınacağını söyledi. Temel kod ve parametreleri kamuya açık olan açık ağırlıklı modellerin indirilip özelleştirilebilmesi, Çin menşeli yazılımların OpenAI ve Anthropic gibi ABD'li şirketlerin kapalı modellerine kıyasla daha düşük maliyetli alternatifler sunmasını sağlıyor. Bu durumun ABD özel sektöründe Çinli modellere olan ilgiyi artırdığı belirtiliyor.

Yapay zekâda ayrışmayı önleme çağrısı

Batı medyasında yer alan haberlere göre, ABD hükümetine ait bir internet sitesinde federal düzenleme taslaklarında arama yapılabilmesi için Çinli bir şirket tarafından geliştirilen modelin kullanıldığı tespit edildi. FBI ise bahse konu modelin geliştiricisi olan Alibaba'yı, ABD merkezli Anthropic şirketinin teknolojisini "kötü niyetli" biçimde kopyalamakla itham etti.

Gelişmelere ilişkin değerlendirmede bulunan Bessent, ABD'nin yapay zekâ alanındaki teknolojik liderliğini koruduğunu vurguladı. Bessent, iki ülkenin yapay zekâ sistemleri arasında topyekûn bir ayrışmanın engellenmesi ve ortak risklerin sınırlandırılması amacıyla görüşmelere açık olduklarını belirtti. ABD Hazine Bakanı daha önce de güçlü yapay zekâ sistemlerinin devlet dışı kötü niyetli aktörlerin eline geçmesini önlemek adına iki gücün bağlayıcı "güvenlik kuralları" belirlemesi gerektiğini savunmuştu.

New York müzakerelerinde, 10 Kasım'da süresi dolacak olan gümrük vergisi ateşkesinin uzatılması hayati başlıklar arasında bulunuyor. Mevcut mutabakat kapsamında Trump'ın ikinci başkanlık döneminde uygulanan gümrük tarifeleri yaklaşık yüzde 20 düzeyinde sınırlandırılmıştı. ABD Yüksek Mahkemesi'nin Trump'ın ulusal acil durum yasasına dayanarak koyduğu bazı vergileri iptal etmesinin ardından yönetim, tarifeleri farklı yasal yetkiler altında yeniden yapılandırmaya başladı. Ayrıca zorla çalıştırma iddiaları gerekçesiyle Çin mallarına uygulanan yüzde 12,5'lik yeni vergi ve Çin'deki aşırı sanayi kapasitesine yönelik ticaret soruşturması devam ediyor.

Masanın diğer tarafında ise Çin'in tedarikinde kilit rol oynadığı nadir toprak elementleri ve kritik mineraller yer alıyor. Çin'in daha önce getirdiği ihracat kısıtlamalarının ardından ABD tarafı, bu ürünlerin akışının hızlandırılmasını talep ediyor. Batı medyasına konuşan üst düzey bir ABD'li yetkili, Pekin'in bu alandaki performansının beklentileri karşılamadığını ve konunun zirve öncesinde netleştirileceğini aktardı. Washington yönetimi ayrıca, ABD'de ciddi bir kriz hâline gelen yasa dışı fentanil üretiminde kullanılan öncül kimyasalların sevkiyatını önlemek üzere Çin'in denetimleri artırmasını istiyor.

Mayıs ayındaki Trump-Xi görüşmesinde Çin, ABD'den tarım ürünleri alımlarını yükseltme ve en az 200 adet Boeing uçağı tedarik etme sözü vermiş, ancak sözleşmelerin bağlayıcı ayrıntıları henüz kesinleşmemişti.

Otomotiv sektöründen uyarı

Çin Ticaret Bakanlığı, Başbakan Yardımcısı He Lifeng'in New York'a aralarında çok sayıda şirket yöneticisinin de yer aldığı geniş bir iş dünyası delegasyonuyla çıkarma yapacağını duyurdu. Ziyaret, Başkan Donald Trump'ın Çinli otomobil üreticilerinin ABD topraklarında fabrika kurabileceğine yönelik sinyallerinin hemen ardından geldi.

Buna karşın ABD otomotiv sektörünü temsil eden kuruluşlar, cuma günü Trump yönetimine resmî bir çağrıda bulunarak ulusal güvenlik gerekçesiyle Çinli otomotiv üreticilerine yönelik mevcut kısıtlamaların ve bariyerlerin korunmasını talep etti.

New York'taki çalışma toplantılarının ardından çıkacak taslak metinlerin, 24 Eylül'de Washington'daki Trump-Xi liderler zirvesinde nihai kararlara dönüştürülmesi planlanıyor.

Gazeteciler Cemiyeti Basın Evi’nde düzenlenen iki günlük eğitimin ilk gününde açılış konuşmasını SEKDER Başkanı Musa Çopur yaptı. 2014 yılında kurulan dernekleri ve amaçları konusunda bilgi veren Çopur, Avrupa Birliği ve UNICEF Türkiye iş birliğiyle hayata geçirilen ACAR (Çocuklar için Hesap Verebilirlik, Haklar için Savunuculuk) Programı kapsamında yürüttükleri bu proje ile çocukların ve gençlerin dijital ortamlarda karşılaştıkları riskleri yalnızca bir güvenlik sorunu olarak değil, çocuk hakları perspektifinden ele aldıklarını dile getirdi. Dünyanın değiştiğini, yeni ihtiyaçların doğduğunu belirten Çopur, kendilerinin de bu doğrultuda derneğin adını “Yeni Dünya Derneği” olarak değiştirecekleri bilgisini de verdi.

“Çocukların üstün yararı” vurgusu

Proje Koordinatörü Hakkı Çamur da çocuklara yönelik söylem geliştirme ihtiyacının nasıl doğduğuna ilişkin bilgi verdi. Çocukların üstün yararından söz eden Çamur, konuya karşı farkındalığın artırılması çabası içinde olduklarını dile getirdi.

Projenin özellikle siber zorbalık, çevrimiçi kandırma (online grooming), sextortion (cinsel şantaj), veri gizliliği ve mahremiyet ihlalleri ile yapay zekâ araçlarının yanlış kullanımından kaynaklanan risklere odaklandığını, aynı zamanda çocukların medya, dijital platformlar ve kamusal söylem içerisinde nasıl temsil edildiğini de gündeme taşıdığını dile getiren Çamur, “Çocukların yalnızca mağduriyet üzerinden tanımlanması, etiketleyici veya damgalayıcı dil kullanılması ve mahremiyetlerinin yeterince gözetilmemesi gibi sorunlara karşı etik, sorumlu, çocuk duyarlı ve hak temelli bir iletişim yaklaşımının yaygınlaştırılmasını hedeflediklerini” anlattı.

Daha sonra sunumlara geçildi. Katılımcıların daha çok hukukçular olduğu eğitimde, Avukat Nesrin Kaya sonrasında Gazeteci-Yazar Menekşe Tokyay çocukların, haberlerde, hukuki süreçlerde ve kamuoyuna yapılan açıklamalarda nasıl temsil edilmesi gerektiğini ele aldılar.

Her iki konuşmacı da çocukların “dosyanın” ya da “haber konusu olayın” nesnesi değil, hak sahibi bireyler olduğuna dikkat çekerek, kullanılan dilin çocukların yaşamında yaratabileceği sonuçlara ilişkin örnekler verdiler.

Eğitimde, çocuklarla iletişimden haber diline, hukuki metinlerden basına yapılan açıklamalara kadar uzanan geniş bir çerçevede “çocuğun üstün yararı” ele alındı.

“Çocuk, yaşadığı olay değildir”

Eğitimin temel vurgularından biri, çocuğun yaşadığı olayla özdeşleştirilmemesi oldu. Özellikle hukuki süreçlerde kullanılan “suçlu çocuk”, “problemli çocuk”, “saldırgan” gibi ifadelerin çocuğu bir davranışa veya isnada sabitleyebileceğine dikkat çekildi.

Nesrin Kaya’nın sunumunda, “problemli veya suçlu çocuk” ifadesinin bir bilgi değil, bir yargı olduğunun altı çizildi. Sunumlarda, statünün çocuğun kimliği olmadığını belirtirken, avukatlara her ifade öncesinde şu sorunun sorulması önerildi: “Bu hâlâ çocuğun hikâyesi mi, yoksa benim yorumum mu?”

Eğitimde, hukuki dilin yalnızca bir dosyayı tanımlamadığı, çocuğun dosyadaki geleceğini de etkileyebileceği belirtildi. Her iki konuşmacı da kullanılan bir sıfatın tedbir kararlarını, risk değerlendirmesini ve kamuoyunun çocuğa bakışını etkileyebileceğinin altını çizdi.

“Bir kelime bile çocuğun geleceğini etkileyebilir”

Eğitimde, “çocuğun üstün yararı, katılım hakkı, özel hayatın korunması ve onurunun korunması”, avukatların kullanacağı dil açısından temel başlıklar olarak ele alındı.

Bu çerçevede “suçlu çocuk” yerine “suça sürüklendiği iddia edilen çocuk”, “mağdur çocuk” yerine bağlama göre “istismara maruz bırakılan çocuk” ifadelerinin kullanılabileceğinin de belirtildiği sunumlarda, aynı yaklaşımın çocuğun davranışlarının aktarılmasında da geçerli olduğu vurgulandı. Örneğin “yalan söylüyor” demek yerine, “iki anlatım arasında şu noktalarda farklılık bulunuyor” denilmesinin, yorumu olgudan ayırdığı belirtildi.

Nesrin Kaya’nın eğitiminde öne çıkan temel mesaj ise şu oldu: “Çocuk, yaşadığı olay değildir.”

Tokyay: Haber değeri ile çocuğun üstün yararı birlikte düşünülmeli

Gazeteci-Yazar Menekşe Tokyay ise daha çok eğitimin gazeteciler açısından önemli başlıklarından biri olan çocukların medyada temsili üzerinde durdu.

Çocuklara ilişkin haberlerde kamuoyunun bilgilendirilmesi ile çocuğun üstün yararının birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çeken Tokyay, bir haber hazırlanırken yalnızca “Bu olay haber değeri taşıyor mu” sorusunun değil, “Kamu neyi bilmeli, hangi hak ihlali görünür kılınmalı ve hangi kurumdan hesap sorulmalı” sorularının da sorulması gerektiğini ifade etti.

Tokyay, haberin kamuoyunu bilgilendirme amacı korunurken çocuğun bugün ve yıllar sonra karşılaşabileceği sonuçların da hesaba katılarak yapılması gerektiğinin altını çizdi. Çocuğun kimliğini açıklamamak için yalnızca adının gizlenmesinin yeterli olmadığına da dikkat çeken Tokyay, “Yaş, okul, mahalle, aile bağlantıları, baş harfler, sosyal medya hesabı, özgün olay ayrıntıları, fotoğraf, ses, ekran görüntüsü ve konum gibi bilgilerin bir araya geldiğinde çocuğun kimliğini açığa çıkarabileceğini” ifade etti.

“Adını vermedim” demek mahremiyeti korumaya yetmiyor!

Eğitimde özellikle cinsel istismar gibi çocukların ağır biçimde zarar görebileceği dosyalarda, kimlik bilgilerinin dolaylı olarak açığa çıkmasına karşı uyarılar da yapıldı.

Ayrıca çocuk ya da ailesi bilgileri kendi sosyal medya hesaplarında paylaşmış olsa bile, bunun avukatın aynı bilgileri yeniden kamuoyuna aktarması için otomatik bir gerekçe oluşturmadığı vurgulandı.

Avukatın kamusal sözü habere dönüşüyor

Eğitimde gazeteciler ile avukatlar arasındaki ilişkinin de özel bir sorumluluk alanı oluşturduğu belirtildi.

Bir avukatın basına verdiği her demeç, sosyal medya paylaşımı veya kamusal açıklamasının haberin çerçevesini oluşturabileceğine dikkat çekildi. Bu nedenle masumiyet karinesi, çocuğun mahremiyeti, üstün yararı ve savunma stratejisinin birlikte korunması gerektiği ifade edildi.

Bu kapsamda avukatların basına açıklama yaparken kullanabileceği güvenli bir dil için “süreç + sınır + hak” yaklaşımı önerilerek şu örnek verildi:

“Soruşturma sürüyor; kesinleşmiş hüküm yok. Kimlik ve dosya ayrıntısı paylaşmayacağım. Çocuğun haklarının korunmasını bekliyoruz.”

Bu yaklaşımın, hem kamuoyunun bilgilendirilmesini hem de çocuğun gereksiz görünürlüğe ve ikincil zarara maruz bırakılmamasını amaçladığı belirtildi.

“Bu bilgi gerçekten gerekli mi?”

Eğitimde gazetecilere haber yayımlanmadan önce altı temel soru yöneltildi:

Çocuğun kimliği doğrudan ya da dolaylı olarak anlaşılır mı?

Bilgi, kamusal bilgilendirme açısından gerçekten gerekli mi?

İddia, soruşturma, karar ve kesin hüküm birbirinden doğru biçimde ayrılıyor mu?

Çocuk yalnızca mağduriyetine ya da isnat edilen fiile mi sabitleniyor?

Gizlilik, yayın yasağı veya mesleki sır açısından bir engel var mı?

Haber, yıllar sonra çocuğun karşısına çıktığında onu incitebilir mi?

Tereddüt halinde ise haberin kapsamının daraltılması, gereksiz ayrıntıların çıkarılması ve daha güvenli bir dil kurulması önerildi.

Eğitimde öne çıkan ortak yaklaşım, “çocuğu görünür kılmak ile çocuğu teşhir etmek arasındaki farkın gözetilmesi” oldu.

Tokyay ve Kaya’nın aktardığı örnekler üzerinden, gazetecinin haber üretirken, avukatın ise hukuki ve kamusal iletişim kurarken aynı temel soruya yanıt araması gerektiği vurgulandı: “Bu ifade çocuğun haklarını ve üstün yararını koruyor mu?”

Dinleyicilerin de katılımı ile yürütülen eğitimin ortak mesajı ise şöyle özetlendi: “Çocuk, dosyanın ve haberin nesnesi değil, hak öznesidir. Kamuoyu bilgilendirilmeli; ancak çocuk da etiketlenmekten, teşhirden ve ikincil zarardan korunmalıdır.”

Paylaşımda, davanın geçmiş sürecine ve mahkeme kararlarına ilişkin değerlendirmeler yer aldı. Videoda, "Aynı sözler, aynı dosya iki ayrı beraat. Sonra hakim değişti ve karar değişti" ifadeleri kullanıldı.

İmamoğlu'nun Şadi Yazıcı'ya hakaret ettiği gerekçesiyle yargılandığı davada 2 yıl 1 ay hapis cezası ve siyasi yasak kararı verilmişti. İmamoğlu, söz konusu kararla ilgili hazırlanan videoyu kamuoyuyla paylaştı.

Cumhurbaşkanlığı Aday Ofisi'nin sosyal medya hesabından yayımlanan video, "Bir davanın anatomisi: Tuzla davası…" notuyla paylaşıldı. Videoda, İmamoğlu'nun aynı sözler ve aynı dosya kapsamında daha önce iki kez beraat ettiği, hakim değişikliğinin ardından ise hakkında mahkumiyet kararı verildiği aktarıldı.

Söz konusu paylaşımda, "Aynı sözler, aynı dosya iki ayrı beraat. Sonra hakim değişti ve karar değişti" ifadeleriyle davadaki karar sürecine dikkat çekildi.

İmamoğlu'nun paylaştığı o video:

Bir davanın anatomisi: Tuzla davası… pic.twitter.com/lMH5lX58Zi

— Cumhurbaşkanlığı Aday Ofisi (@CA_iletisim) September 19, 2026

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Eylül ayının başlamasıyla birlikte bankaların emekli müşterilere yönelik promosyon kampanyaları yakından takip ediliyor. ING, Akbank, İş Bankası, QNB, Vakıf Katılım, Garanti BBVA ve kamu bankalarının açıkladığı fırsatlarda maaş miktarına göre farklı ödeme seçenekleri bulunuyor. Bazı kampanyalarda doğrudan nakit promosyonun yanı sıra kart harcaması, otomatik ödeme talimatı ve çeşitli bankacılık ürünlerinin kullanılması karşılığında ek avantajlar da sunuluyor. İşte Eylül 2026 itibarıyla bankaların açıkladığı emekli promosyonları...

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Süper Lig'de yeni sezon hazırlıkları tüm hızıyla sürerken, şampiyonluk parolasıyla yola çıkan Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Trabzonspor, kadrolarını dünya yıldızlarıyla güçlendirmeye devam ediyor. Milyonlarca taraftarın gözü kulağı son dakika transfer gelişmelerine çevrilmiş durumdayken, Avrupa devlerinden Süper Lig'e uzanan transfer trafiği de hız kazandı. Nathan Ake'den Mason Greenwood'a, Leandro Trossard'dan Vedat Muriç'e kadar yeşil sahalarda fırtına gibi esecek birçok önemli yetenek, yeni sezonda formalarını giymeye hazırlanıyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!