Çevredekilerin ihbarı üzerine harekete geçen Antalya Orman Bölge Müdürlüğü ve itfaiye birimleri, yangını söndürmek için geniş çaplı bir operasyon başlattı.

Alevlerin kontrol altına alınması için 3 yangın söndürme uçağı, 6 yangın söndürme helikopteri, 14 arazöz, 5 su ikmal aracı, 2 ilk müdahale aracı, 135 orman işçisi ve teknik personel çalışmalarını sürdürüyor.

Rüzgarın sert esişi nedeniyle müdahalenin güçleştiği bölgede ekipler, yangının yerleşim yerlerine ve daha geniş ormanlık alanlara sıçramasını önlemek adına aralıksız çalışıyor.

Sektör kaynaklarından alınan bilgiye göre, motorinin litre fiyatında 2,95 TL tutarında bir indirim hesaplandı. Eşel mobil sistemi doğrultusunda bu indirimin 1,34 TL’lik kısmı doğrudan pompa fiyatlarına yansırken, kalan 1,61 TL’lik tutar ise ÖTV matrahına eklendi.

İşte 28 Temmuz 2026 Salı günü itibarıyla İstanbul, Ankara ve İzmir'de geçerli olan güncel benzin, LPG ve motorine indirim sonrası pompa fiyatları...

Pompa fiyatları yenilendi: İndirim sonrası motorin ne kadar oldu?

Gelen motorin indirim kararıyla birlikte Türkiye genelinde akaryakıt istasyonlarındaki tabelalar gece yarısı itibarıyla güncellendi. İndirimin pompa fiyatına yansıyan 1,34 TL'lik kısmının ardından büyükşehirlerdeki ortalama fiyatlar şu şekilde şekillendi:

İstanbul Akaryakıt Fiyatları

• Motorin (Mazot) litre fiyatı: 77,18 TL

• Benzin litre fiyatı: 67,05 TL

• LPG (Otogaz) litre fiyatı: 31,19 TL

Ankara Akaryakıt Fiyatları

• Motorin (Mazot) litre fiyatı: 78,29 TL

• Benzin litre fiyatı: 68,01 TL

• LPG (Otogaz) litre fiyatı: 31,19 TL

İzmir Akaryakıt Fiyatları

• Motorin (Mazot) litre fiyatı: 78,56 TL

• Benzin litre fiyatı: 68,52 TL

• LPG (Otogaz) litre fiyatı: 30,89 TL

Lacivert-beyazlı kulüpten yapılan açıklamada, son iki sezonda Paris Basketbol ve İsrail temsilcisi Hapoel Tel Aviv formaları giyen 29 yaşındaki basketbolcu ile 2 yıllık sözleşme imzalandığı bildirildi.

Kariyerinde önemli başarılara imza atan ABD'li oyuncunun özgeçmişine ilişkin detaylar da kulüp tarafından paylaşıldı.

Collin Malcolm, 2022-2023 sezonunda Almanya ekibi Telekom Baskets Bonn formasıyla FIBA Basketbol Şampiyonlar Ligi şampiyonluğu, 2023-2024 sezonunda ise Fransa temsilcisi Paris Basketbol ile BKT Avrupa Kupası (EuroCup) şampiyonluğu sevinci yaşadı.

Kariyerinde yerel lig ve kupa şampiyonlukları da bulunan 2,01 metre boyundaki forvet, hücum çeşitliliği ve atletizmiyle öne çıkıyor.

Geçtiğimiz sezonu İsrail ekibi Hapoel Tel Aviv'de geçiren 29 yaşındaki basketbolcu, EuroLeague kulvarında çıktığı karşılaşmalarda 6.9 sayı, 3.6 ribaunt ve 1 asist ortalamaları tutturarak takımına katkı sağladı.

Karşılıklı ataklarla geçen mücadeleyi Bodrum FK, ikinci yarıda bulduğu tek golle 1-0 kazanmayı başardı.

Galibiyet golü Gökdeniz Bayrakdar'dan geldi

Mücadelenin ilk yarısında her iki takım da yakaladığı fırsatları değerlendiremeyince soyunma odasına 0-0'lık eşitlikle gidildi.

İkinci yarıda oyundaki ağırlığını artıran ve rakip kalede daha baskılı bir futbol sergileyen yeşil-beyazlı Ege temsilcisi, golcü oyuncusu Gökdeniz Bayrakdar'ın kaydettiği golle sahadan 1-0 galip ayrıldı.

Hazırlık maçının ardından Bodrum FK'nin Düzce'deki kamp çalışmalarını tamamladığı bildirildi. Yeşil-beyazlı kafile, yarın Topuk Yaylası Tesisleri'nden ayrılarak yeni sezon hazırlıklarının sonraki etabına geçecek.

Devrik Esad rejiminin baskıları nedeniyle 15 yıl boyunca Suriye'yi ziyaret etmediğini hatırlatan Guterres, mevcut dönemin ülke için yeni bir başlangıç olduğunu belirtti.

"İsrail'in ihlalleri kabul edilemez"

İsrail'in Suriye topraklarındaki askeri faaliyetlerini ve ihlallerini değerlendiren BM Genel Sekreteri Guterres, şu ifadeleri kullandı:

"İsrail, Suriye'yi kendi haline bırakmalıdır. İsrail'in ihlalleri kabul edilemez. Suriye'nin kendi geleceğini belirlemesine izin verilmelidir. Suriye, bölgesel istikrar ve barışın sembolü haline gelmiştir."

Suriye üzerindeki uluslararası yaptırımlara da değinen Guterres, halen yürürlükte olan kısıtlamaların bir an önce kaldırılması gerektiğini ve ülke yönetimine somut mali destek sağlanmasının uluslararası toplumun bir yükümlülüğü olduğunu ifade etti.

Suriye ziyareti sırasında, devrik rejim döneminde binlerce insanın işkence gördüğü ve hayatını kaybettiği Sednaya Hapishanesi'ni de inceleyen Guterres, gördükleri karşısında derinden sarsıldığını dile getirdi.

Kayıp kişilerin durumuna dikkat çeken Guterres, "Kayıp kişilerin hayatta mı yoksa ölü mü olduğunun bilinmemesi, beni en fazla etkileyen konulardan biri oldu. Mağdurlara, ailelerine ve hayatta kalanlara özel destek sağlanması hayati önem taşıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Yerinden edilenler evlerine dönüyor

Ülkedeki insani durumun iyileşme eğiliminde olduğunu belirten BM Genel Sekreteri, ülke içinde yerinden edilmiş kişi sayısının hızla azaldığını ve çok sayıda Suriyelinin kendi bölgelerine dönmeye başladığını kaydetti.

Dün hastanede meydana gelen olayın ardından gözaltına alınan hasta yakını M.Y.'nin emniyetteki işlemleri tamamlandı.

"Kasten yaralama" suçundan tutuklandı

Emniyetteki sorgusunun ardından geniş güvenlik önlemleri altında adliyeye sevk edilen zanlı M.Y., çıkarıldığı nöbetçi hakimlikçe "kasten yaralama" suçundan tutuklanarak cezaevine teslim edildi.

Saldırıya uğrayan hemşire S.O. ise olay sonrası darp raporu alarak şüpheliden şikayetçi olmuştu.

İngiltere Başbakanlık Ofisi 10 Numara'dan yapılan resmi açıklamaya göre görüşme, İngiltere'nin güneyindeki Portsmouth kentinde, Kraliyet Donanması'na ait uçak gemisi HMS Queen Elizabeth'te gerçekleştirildi. İki lider, İngiltere öncülüğünde yürütülen eğitim programlarının Ukrayna Silahlı Kuvvetlerine sağladığı katkıları ve sahadaki etkilerini yerinde inceledi.

"Stone Cloak" Mülkiyet Hakları Devrediliyor

Ziyaretin en dikkat çeken somut adımı teknoloji transferi alanında atıldı. İngiltere, "Stone Cloak" adı verilen yeni nesil elektronik harp sistemine ilişkin fikri mülkiyet haklarını Ukrayna ile paylaşacağını duyurdu.

Sistemin stratejik önemine vurgu yapan Başbakan Burnham, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Stone Cloak, İngiliz yenilikçiliğinin önemli bir ürünüdür ve cephede kendini kanıtlamıştır. Bu sistemin fikri mülkiyet haklarını paylaşmamız sayesinde Ukrayna, 'Stone Cloak' sistemini seri şekilde kendi üretebilecek. Bu adım hem cephe hattını hem de genel Avrupa savunmasını önemli ölçüde güçlendirecektir."

"Geri adım atmayacağız, yakında Ukrayna'yı ziyaret edeceğim"

Başbakanlık görevine geldikten sonra İngiltere'nin dış politika duruşunda bir değişim olmayacağının altını çizen Burnham, Rusya'ya da net bir mesaj gönderdi:

"İngiltere, Ukrayna'nın yanında omuz omuza duruyor ve desteğimiz sarsılmaz şekilde devam ediyor. Rusya, İngiltere'nin kararlılığından asla şüphe duymamalıdır. Ukrayna için uzun süreli ve adil bir barış sağlanana kadar geri adım atmayacağız."

Görüşmenin oldukça sıcak bir atmosferde gerçekleştiğini belirten İngiliz Başbakan, yakın zamanda Ukrayna'ya resmi bir ziyaret gerçekleştirmeyi planladığını bildirdi.

Geniş çaplı aramalarda, piyasaya sürülmeye hazırlanan yüz binlerce kaçak tütün ürünü ile çok sayıda elektronik ve kozmetik malzeme ele geçirildi.

Operasyonda 360 bin adet boş makaron, 22 bin adet doldurulmuş makaron, 4 bin 420 paket gümrük kaçağı sigara, 151 adet kaçak kozmetik ürün, 101 adet elektronik sigara, 45 adet elektrikli ev aleti ele geçirildi.

Soruşturma kapsamında yakalanan 4 şüpheli hakkında 5607 Sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümleri doğrultusunda adli işlem başlatıldı.

Zanlılardan 1'i hakkında ise ele geçirilen ürünlerin niteliği doğrultusunda, Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 187. maddesinde yer alan "Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde ilaç yapma veya satma" suçu kapsamında da ayrıca adli tahkikat yürütüldüğü bildirildi.

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin Yeni Parti'ye yönelik Hazine yardımı açıklamalarına değinen Özel, "Bizim, mutlak butlan yönetiminden, CHP'den böyle bir talebimiz yok ama bu mevzunun bir yasal düzenlemeye muhtaç olduğu da açık." dedi.

"Yüzde 38'i Taban Yapıp Üstüne Sıçrayacağız"

Ekim ayında partinin kurultayını yapmayı hedeflediklerini belirten Özel, partinin seçim hedeflerine ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"CHP'yi kapsayan, taşıyan ve aşan bir siyasetle ilerliyoruz. Yüzde 25'lik cam tavanla kavgam vardı, ilk seçimde kırdık. Şimdi yüzde 38'i taban yapıp üstüne sıçrayacağız. İkinci tavan yüzde 50 artı 1. Yeni Parti'nin hedefi tek başına iktidardır, tek başına Meclis çoğunluğudur."

İstinaf'ın "mutlak butlan" kararını iptal etmesi durumundaki planlara yönelik soru üzerine Özel, bütün olasılıkları gözeten çok sayıda hazırlıkları olduğunu belirtti.

Partisinin konumuna ilişkin değerlendirmede bulunan Özel, "Yeni Parti, Türkiye siyaset tarihinde ana muhalefet olarak kurulmuş ilk parti. Bir partiden ayrılan bir arayış partisi değil. Aslında bir anlayışın partisi ve yapılan darbeye karşı bir direnişin, mücadelenin partisi." dedi.

Belediye Başkanları ve İfade Açıklamaları

200'ün üzerinde belediye başkanının Yeni Parti'ye katılacağı bilgisini veren Özel, "Öyle bir sel geliyor ki, 'Dur' diyemiyoruz. Siyasi tarihte görülmemiş bir istek ve destek var." şeklinde konuştu.

Mansur Yavaş ve diğer belediye başkanlarının durumuna değinen Özel, şu açıklamada bulundu:

"Örneğin Mansur Bey, belediye meclis üyeleri Yeni Parti'ye gelmemiş değiller ama şu an önceki partimizdeler. Biz onları zaten davet etmedik ama kimse Mansur Yavaş'a 'Sen butlancı mısın' demesin."

Hakkındaki soruşturma nedeniyle Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı görevinden uzaklaştırılan Zeydan Karalar'ın kendisini aradığını aktaran Özel, "Zeydan başkanın yargılandığı dava karar sürecinde. Zeydan başkan ile arama giremeyecekler, hadsiz hadsiz konuşuyorlar. Ben bir şey demeden, belediye başkanlarından henüz partiye geçmemiş olan kimseye butlancı muamelesi kimse yapmasın. 'Butlancıyım' demeyen kimse gönlümde butlancı değildir" ifadelerini kullandı.

Bahçeli'nin hazine yardımı açıklamasını değerlendirdi

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin tutumunu değerlendiren Özel, şunları kaydetti:

"Devlet Bey yanımızda durmuyor, Cumhur İttifakı'nın bileşeni ve Tayyip Erdoğan'ın yanında duruyor. Biz, Cumhur İttifakı ile rekabet ediyoruz, yenmek istiyoruz. Devlet Bey'in yanında durduğu şey demokratik siyaset hakkı."

Bahçeli'nin Hazine yardımı ile ilgili sözlerini yorumlayan Özel, "Bizim, mutlak butlan yönetiminden, CHP'den böyle bir talebimiz yok ama bu mevzunun bir yasal düzenlemeye muhtaç olduğu da açık. Son seçimin sonucunu alanlar o partide yaşayamaz hale geldiyse, yüzde 99'u buraya geldiyse, yüzde 1'e neden yüzde 100 verilsin? Devlet Bey bunu tespit etmiş orada. İyi niyetli demokratik bir yaklaşım" değerlendirmesini yaptı.

Partinin finansman durumuna işaret eden Özel, "Hiç paramız yok, bütün para butlanda kaldı. Lojistik ihtiyaçlar var, parti emekçilerinin maaşlarının ödenmesi lazım. Vatandaşların dolandırılmaması için söylüyorum, açılmış bir bağış kampanyamız yoktur. Resmi hesaplarımızdan ve ağzımızdan yapılacak çağrıyla olabilir" dedi.

"Butlan çetesinin affı yok"

Parti rozetini çıkarma sürecini ve parti içindeki duruşları değerlendiren Özel, şöyle konuştu:

"Butlan çetesinin affı yok. Onlar tarihte hak ettikleri yeri alacaklar. Bugün yaptıklarını savunamayacakları için evladı ve torunları adına üzülüyorum. Bakın ağlaya ağlaya gelenler var. Neden? Doğrusu bu olduğu için geliyor. Benim dahi rozeti çıkartırken gırtlağım düğümlendi. Ağlaya ağlaya kalan, içinde kötülük olmayan, butlandan yana olmayan ya da fırsatçı olmayan bir grup arkadaşımız var. O arkadaşları aynı kefeye koymayacağız gerçek butlancı yapıyla."

Yedek parti planıyla ilgili soruyu yanıtlayan Özel, "Öğrenemeyeceksiniz bir süre. O öyle olmak zorunda. Saldırı görmemesi, örgütlenmesi, eksik taraflarının tamamlanması lazım. Bir zaman sonra görünür olur" ifadelerini kullandı.

CHP'deki kurultay çağrıları

CHP'deki olağanüstü kurultay çağrılarına değinen Özel, kurultay çağrısını kıymetli bulduğunu ancak bunun sonuç vereceğine inanmadığını ifade etti.

Özel, sözlerini şöyle tamamladı:

"Benim orada ümidim kalmadığı için ve millet de 'Hadi artık' deyip bizi sırtımızdan ittirdiği için Yeni Parti'deyiz. CHP'de derhal kurultay isteyen arkadaşın, AK Parti'ye bir kez daha kazandırmamayla ilgili bir kararlılığı, partinin iktidar olmasıyla ilgili bir niyeti var. Ben o niyetle özdeşim ama o işin artık orada yapılamayacağını gördüğüm için yeni bir yol açtım. Butlancı olmayan ama 'Biraz daha CHP'de şartları zorlayalım' diyen arkadaşlarımıza saygım sonsuz, kapım açık."

Kadro dışı kalan ve transfer görüşmeleri süren isimleri tek tek kamuoyuna duyuran Özen, 6 futbolcuyla yolların ayrılacağını açıkladı.

"Felix Uduokhai ve Amir Hadziahmetovic İle görüşmeler sürüyor"

Ayrılık sürecindeki oyuncuların transfer durumlarını değerlendiren Önder Özen, Alman stoper Felix Uduokhai ve Bosna Hersekli orta saha Amir Hadziahmetovic hakkında şu bilgileri verdi:

"Onana, Elan Ricardo ve Joao Mario takımdan ayrı çalışıyor. Felix Uduokhai ile görüştüm; kadroda kendisiyle devam etmeyeceğimizi doğrudan ilettim. Schalke 04 ile yapılan görüşmelerde bir pürüz çıktı ancak kendisi diğer Bundesliga ekipleriyle temaslarını sürdürüyor. Amir Hadziahmetovic ile de konuştum. Kendisine birçok kulüp istekli görünüyor. Uygun şartlar oluştuğu takdirde yollarımızı ayıracağız."

Al-Musrati, Joao Mario, Onana ve Elan Ricardo'nun durumu

Libyalı orta saha Al-Musrati'nin transfer sürecinde yaşanan şehre uyum engeline dikkat çeken Özen, diğer oyuncuların geleceğine ilişkin de konuştu:

"Musrati için Brezilya ekibi Cruzeiro oldukça istekliydi ancak oyuncu o şehirde yaşamak istemediğini belirterek teklifi geri çevirdi. Kendisine başka bir kulüp bakılacak. Onana tarafında ise şu an için kaydedilmiş bir gelişme yok. Joao Mario son sezonu fena geçirmedi, ona önümüzdeki süreçte teklif gelecektir. Elan Ricardo ise bir süre sonra dönüyor. Belki Türkiye'den bir kulüp bulması noktasında biz de kendisine yardımcı olacağız."

Peki, Çankaya'dan Sincan'a, Keçiören'den Gölbaşı'na kadar bugün Ankara hava durumu nasıl olacak? İşte ilçe ilçe detaylı 28 Temmuz Ankara hava durumu tahminleri...

Ankara'da bugün hava nasıl olacak? (28 Temmuz 2026)

Ankara merkezde ve çevre ilçelerde bugün hava genellikle az bulutlu ve açık geçecek. Günün en düşük sıcaklığı gece saatlerinde 16°C civarına kadar gerilerken, gün içinde en yüksek sıcaklık 31°C olarak ölçülecek.

Bölge genelinde rüzgarın kuzeyli yönlerden orta kuvvette, yer yer 40-60 km/saat hızla kuvvetli esmesi tahmin ediliyor. Rüzgarın etkisiyle birlikte özellikle açık alanlarda ve yüksek kesimlerde hissettiren sıcaklık gündüz saatlerinde dengelense de esintiyle birlikte tedbirli olunması öneriliyor.

Ankara ilçe ilçe hava durumu

Ankara'nın 25 ilçesinde 28 Temmuz Salı günü beklenilen günün en yüksek hava sıcaklıkları şu şekildedir:

• Akyurt: Az bulutlu ve açık, 29°C

• Altındağ: Az bulutlu ve açık, 31°C

• Ayaş: Az bulutlu ve açık, 32°C

• Bala: Az bulutlu ve açık, rüzgarlı, 28°C

• Beypazarı: Az bulutlu ve açık, 33°C

• Çamlıdere: Az bulutlu ve açık, 27°C

• Çankaya: Az bulutlu ve açık, 31°C

• Çubuk: Az bulutlu ve açık, 30°C

• Elmadağ: Az bulutlu ve açık, 29°C

• Etimesgut: Az bulutlu ve açık, 32°C

• Evren: Az bulutlu ve açık, rüzgarlı, 31°C

• Gölbaşı: Az bulutlu ve açık, 30°C

• Güdül: Az bulutlu ve açık, 33°C

• Haymana: Az bulutlu ve açık, rüzgarlı, 28°C

• Kahramankazan: Az bulutlu ve açık, 31°C

• Kalecik: Az bulutlu ve açık, 33°C

• Keçiören: Az bulutlu ve açık, 31°C

• Kızılcahamam: Az bulutlu ve açık, 28°C

• Mamak: Az bulutlu ve açık, 31°C

• Nallıhan: Az bulutlu ve açık, 34°C

• Polatlı: Az bulutlu ve açık, 33°C

• Pursaklar: Az bulutlu ve açık, 30°C

• Sincan: Az bulutlu ve açık, 32°C

• Şereflikoçhisar: Az bulutlu ve açık, rüzgarlı, 33°C

• Yenimahalle: Az bulutlu ve açık, 31°C

Futbolseverlerin ekran başında yoğun ilgi gösterdiği ve "Galatasaray - Venezia maçı kaç kaç bitti?", "GS maçı ne zaman, hangi kanalda?" gibi sorularla arama motorlarında üst sıralara taşıdığı kritik karşılaşma sonrası Okan Buruk, takımın fiziksel durumu, yeni transferler ve kadro planlaması hakkında net ifadeler kullandı.

"Takım olarak henüz yüzde yüz hazır değiliz"

Linz kentindeki Hofmann Personal Stadı'nda oynanan Galatasaray - Venezia FC müsabakasının ardından konuşan tecrübeli teknik adam, ağır yükleme kampında olduklarını belirtti.

Milli takımlardan dönen oyuncuların takıma geç katıldığına dikkat çeken Buruk:

"Bu karşılaşmalar bizim fiziksel anlamda gelişimimizi sağlayacak maçlar. Oyun olarak da tabii ki hep kazanmak istiyorsunuz ancak son iki maçta hem oyun hem sonuç olarak istediğimizi veremedik. Bunun farkındayız. Milli takımdan dönen oyuncular bizimle 7 gündür çalışıyor, tam yüzde yüz hazır değiller. Belli bölümlerde rakibimize çok fazla pozisyon verdik. Oyun olarak performansımızın altında kaldık, takım olarak daha hazır değiliz."

ifadelerini kullandı.

Sane İlk Kez Sahada, Gözler Villarreal Maçında!

Yeni transfer Leroy Sane'nin takıma katıldığını ve karşılaşmanın son 15-20 dakikasında süre aldığını belirten 52 yaşındaki teknik adam, kamp sürecindeki en önemli sınavlarının Villarreal müsabakası olacağını vurguladı.

Fiziksel yüklemelerin devam ettiğini belirten Buruk, genç kaleci Jankat Yılmaz’ın sergilediği performanstan da son derece memnun olduğunu ve genç eldivene güvendiklerini dile getirdi.

Sarı-Kırmızılı taraftarlara transfer müjdesi: "Elit oyuncu almak zaman alıyor"

Kamuoyunda ve spor haberleri gündeminde geniş yer bulan transfer eleştirilerine de değinen Okan Buruk, kadrodaki eksiklerin farkında olduklarını ve yönetimin yoğun bir mesai harcadığını ifade etti.

Eksik bölgelere en kısa sürede takviye yapacaklarını belirten Buruk, transfer süreciyle ilgili şu değerlendirmelerde bulundu:

"Başkanımız ve yönetim kurulumuz transferlerin bir an önce yapılmasını istiyor, ben de isterim. Eğer elit oyuncu almak istiyorsanız bu zaman alıyor; hem oyuncuyu hem kulübünü ikna etmeniz gerekiyor. Dünya futbolunda acayip yükselen bonservis fiyatları var. Şu anda eksik olduğumuzu biliyoruz. 14 Ağustos'ta Trendyol Süper Lig başlıyor; hem Şampiyonlar Ligi'ne hem lige hazır bir kadromuz olması gerekiyor. Wilfried Singo sakat, Davinson Sanchez henüz katılmadı. Eksik bölgelerimize transferleri en kısa zamanda gerçekleştireceğiz, bu konuda hiçbir şüphem yok."

Özellikle Marmara ve Doğu Karadeniz'in yüksek kesimlerinde sağanak yağışlar beklenirken, bölge genelinde esen kuvvetli rüzgarlar sıcaklığın hissedilen derecesini etkileyecek. Peki, bugün İstanbul hava durumu, Ankara hava durumu ve İzmir hava durumu nasıl olacak? İşte 28 Temmuz Salı gününe ilişkin il il detaylı hava durumu raporu...

Meteoroloji'den gökgürültülü sağanak ve kuvvetli rüzgar uyarısı

Meteoroloji verilerine göre, öğle saatlerinden itibaren Kocaeli, Sakarya, Bilecik, Artvin ve Ardahan çevreleri ile Bursa’nın doğu kesimleri, Trabzon ve Rize’nin iç bölgelerinde yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlar etkili olacak.

Ege, Akdeniz, İç Anadolu ve Marmara'nın güneybatısında rüzgarın kuzeyli yönlerden 40-60 km/saat hızla kuvvetli esmesi beklendiğinden olumsuzluklara karşı dikkatli olunması isteniyor.

İl il hava durumu tahminleri

Marmara Bölgesi

Parçalı ve az bulutlu; öğleden sonra Trakya ile doğusunun parçalı ve çok bulutlu geçmesi bekleniyor. Kocaeli, Sakarya, Bilecik çevreleri ile Bursa'nın doğusu mevzi sağanak yağışlı. Güneybatıda rüzgar kuvvetli (40-60 km/s).

• İstanbul: 22°C, 32°C (Az bulutlu ve açık)

• Bursa: 21°C, 32°C (Parçalı bulutlu, doğusu mevzi sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı)

• Çanakkale: 22°C, 36°C (Az bulutlu ve açık)

• Kırklareli: 21°C, 33°C (Az bulutlu ve açık, öğleden sonra parçalı bulutlu)

Ege Bölgesi

Az bulutlu ve açık geçeceği tahmin ediliyor. Kıyı kesimlerinde rüzgar kuzeyli yönlerden kuvvetli (40-60 km/s) esecek.

• İzmir: 24°C, 37°C (Az bulutlu ve açık)

• Afyonkarahisar: 17°C, 31°C (Az bulutlu ve açık)

• Denizli: 24°C, 38°C (Az bulutlu ve açık)

• Muğla: 21°C, 37°C (Az bulutlu ve açık)

Akdeniz Bölgesi

Az bulutlu ve açık. İç kesimlerinde rüzgarın kuzeyli yönlerden kuvvetli esmesi bekleniyor (40-60 km/s).

• Adana: 23°C, 38°C (Az bulutlu ve açık)

• Antalya: 26°C, 41°C (Az bulutlu ve açık)

• Burdur: 18°C, 34°C (Az bulutlu ve açık)

• Hatay: 23°C, 33°C (Az bulutlu ve açık)

İç Anadolu Bölgesi

Az bulutlu ve açık. Bölgenin güney ve doğu kesimlerinde rüzgar kuvvetli (40-60 km/s).

• Ankara: 16°C, 31°C (Az bulutlu ve açık)

• Eskişehir: 18°C, 31°C (Az bulutlu ve açık)

• Konya: 16°C, 30°C (Az bulutlu ve açık)

• Nevşehir: 15°C, 29°C (Az bulutlu ve açık)

Batı Karadeniz Bölgesi

Parçalı ve az bulutlu geçeceği tahmin ediliyor.

• Bolu: 15°C, 29°C (Parçalı ve az bulutlu)

• Düzce: 19°C, 32°C (Parçalı ve az bulutlu)

• Kastamonu: 12°C, 29°C (Parçalı ve az bulutlu)

• Zonguldak: 20°C, 29°C (Parçalı ve az bulutlu)

Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi

Parçalı, yer yer çok bulutlu. Trabzon ve Rize'nin iç kesimleri ile Artvin çevreleri yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı.

• Amasya: 16°C, 32°C (Parçalı bulutlu)

• Rize: 20°C, 28°C (Parçalı ve çok bulutlu, iç kesimleri yerel sağanak yağışlı)

• Samsun: 18°C, 29°C (Parçalı bulutlu)

• Trabzon: 20°C, 27°C (Parçalı ve çok bulutlu, iç kesimleri yerel sağanak yağışlı)

Doğu Anadolu Bölgesi

Az bulutlu ve açık, kuzeyde parçalı bulutlu. Öğleden sonra Ardahan çevreleri yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı.

• Erzurum: 13°C, 32°C (Parçalı ve az bulutlu)

• Kars: 12°C, 30°C (Parçalı bulutlu)

• Malatya: 17°C, 35°C (Az bulutlu ve açık)

• Van: 16°C, 30°C (Az bulutlu ve açık)

• Ardahan: (Öğleden sonra yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı)

Güneydoğu Anadolu Bölgesi

Sıcak havanın etkisini sürdürdüğü bölgede hava az bulutlu ve açık geçecek.

• Diyarbakır: 22°C, 41°C (Az bulutlu ve açık)

• Mardin: 24°C, 37°C (Az bulutlu ve açık)

• Siirt: 23°C, 39°C (Az bulutlu ve açık)

• Şanlıurfa: 26°C, 41°C (Az bulutlu ve açık)

YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ

YÖNETMELİKLER

–– Emniyet Teşkilatı Disiplin Kurullarının Çalışma Esas ve Yöntemlerine İlişkin Yönetmeliğin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Yönetmelik

–– Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

–– Maltepe Üniversitesi Ön Lisans-Lisans Eğitim Öğretim Yönetmeliği

TEBLİĞLER

–– 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu Gereğince; İş Kollarındaki İşçi Sayıları ve Sendikaların Üye Sayılarına İlişkin 2026 Temmuz Ayı İstatistikleri Hakkında Tebliğ

–– Tarım ve Orman Bakanlığının Kontrolüne Tabi Ürünlerin İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/5)’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/42)

KURUL KARARLARI

–– Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 01/07/2026 Tarihli ve 2026/1301 Sayılı Kararı

–– Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulunun 22/07/2026 Tarihli ve 75935942-050.01.04-[01/44275] Sayılı Kararı

İLÂN BÖLÜMÜ

a - Artırma, Eksiltme ve İhale İlânları

b - Çeşitli İlânlar

– T.C. Merkez Bankasınca Belirlenen Döviz Kurları ve Devlet İç Borçlanma Senetlerinin Günlük Değerleri

Virüs, truva atı, solucan gibi zararlı yazılımlar, çocukların dijital dünyada karşılaşabileceği en yaygın tehditler arasında yer alıyor. Bu tür yazılımlar, genellikle çocuklara yönelik hazırlanmış sahte oyun siteleri üzerinden yayılıyor. Zararlı yazılım içeren oyunlar; üçüncü parti indirme sitelerinde, forumlarda ya da zaman zaman Google Play gibi platformların ücretsiz oyun sürümü bölümlerinde bulunabiliyor.

Ebeveynler ne yapabilir, çocuklarını nasıl koruyabilir?

Gizliliğin önemini anlatın. Çocuklar sosyal medyayı çoğu zaman ebeveynlerinden daha iyi kullanabilir. Ancak hangi bilgilerin paylaşılmaması gerektiğini bilmeyebilirler. Bu nedenle; telefon numarası, ev adresi, okul bilgileri ya da parolalar gibi kişisel verileri kesinlikle paylaşmamaları gerektiğini onlara açıkça anlatın.

İnternette paylaşılan bilgilerin kaybolmadığını hatırlatın. İnternette paylaşılan fotoğrafların veya yazıların silinse bile tamamen yok olmayabileceğini çocuklarınıza hatırlatın. Bu tür içerikler başkalarının cihazlarına kaydedilmiş olabilir. Bu yüzden herhangi bir içeriği yüklemeden önce iki kez düşünme alışkanlığı kazandırın.

Akıllı telefonların da birer bilgisayar olduğunu unutmayın. Çocuklarınıza aldığınız ya da kullanması için verdiğiniz cep telefonlarında sadece oyun oynanmadığını göz önüne alın. Bilgisayarlar ya da mobil cihazlar için aldığınız önlemleri akıllı telefonlar için de almayı ihmal etmeyin.

Dijital dünyanın dışında kalmayın, bir parçası olun. Çocuğunuzu internette yalnız bırakmayın. Hangi sosyal medya platformlarını kullandığını bilin ve mümkünse bu mecralarda onun takipçisi olun. Böylece kiminle iletişim kurduğunu, neler paylaştığını daha yakından gözlemleme şansı elde edersiniz.

Siber zorbalık hakkında konuşun. Çocuğunuzun çevrimiçi ortamlarda siber zorbalıkla karşılaşabileceğini ya da istemeden başkalarına zarar verebileceğini unutmayın. Bu konuda empati ve iletişim becerilerini geliştirmesi için destek olun.

Güçlü parola alışkanlığı kazandırın. Çocuğunuza kullandığı hesaplarda kolay tahmin edilemeyen, harf, sayı ve özel karakter içeren güçlü parolalar oluşturmayı öğretin. Parolaların başkalarıyla paylaşılmaması gerektiğini vurgulayın.

Tarama geçmişini kontrol edin. Zaman zaman internet tarayıcısının geçmişini kontrol etmek, dijital alışkanlıklar hakkında fikir verir. Eğer geçmiş tamamen silinmişse bu durum çocuğunuzla açık bir iletişim kurmanız gerektiğine işaret edebilir.

Güncel güvenlik yazılımı kullanın. Global ölçekte her gün milyonlarca zararlı yazılım sanal alemde dolaşarak önce bilgilerinize oradan da finansal kaynaklarınıza ulaşmaya çalışıyor. Profesyonel dijital önlem almadan bunlarla başa çıkmak artık mümkün değil.

⁠İki Faktörlü Kimlik Doğrulama (2FA) kullanın. Mümkün olan her platformda iki adımlı doğrulamayı aktif edin. Bu sayede çocuğunuzun hesabı ele geçirilse bile ikinci doğrulama adımı olmadan erişim sağlanamaz.

Uygulama izinlerini gözden geçirin. Çocuğunuzun cihazında kurulu uygulamaların hangi izinleri istediğini düzenli olarak kontrol edin. Kamera, mikrofon ve konum gibi hassas verilere erişen uygulamalara özellikle dikkat edin.

⁠Otomatik güncellemeleri etkinleştirin. İşletim sistemi, uygulamalar ve güvenlik yazılımlarının düzenli olarak güncellenmesi çok önemlidir. Açıklardan faydalanan zararlı yazılımlar bu güncellemelerle engellenebilir.

Karşılaşmanın ardından basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Galatasaray teknik direktörü Okan Buruk, takımın transfer politikasına, kadroya, gelecek sezon hedeflerine ve yabancı kuralı olmak üzere birçok konu hakkında açıklamalarda bulundu.

Transferlerin kısa sürede bitmesini kendisinin de istediğini vurgulayan Buruk, şunları kaydetti:

"Gabriel Sara girdikten sonra 1-2 tane denedi"

"Burada bir hazırlık dönemi geçiriyoruz. Çok fazla skora bağlı kalmamak gerekiyor. Milli oyuncular için 7 gün oldu. Bugün süre vermek için bile erken ama hem oynamak istediler, 45'te çıkarır mıyız diye düşündük, 60'ta çıkardık. Savunma arkası koşular lazım. O tür koşular yapacak oyunculara ihtiyacınız oluyor. Gabriel Sara girdikten sonra 1-2 tane denedi. Adam adama oynayan takımlara karşı koşucu oyuncular önemli oluyor.

"Yoğunluğu artıracağız"

Bu hafta bizim için geçiş haftası. 3 gün daha buradayız. Yoğunluğu artıracağız. Sonra Türkiye'ye döneceğiz. Rennes maçı öncesi yoğunluğu biraz azaltıp o maça daha iyi şekilde çıkacağız. Buraları sakatlıksız geçirmek önemli. Sonuçlara çok fazla takılmadan, kadro yapısını değerlendirmek için de bu maçlar bizim için fırsat.

"Bugün kolay pozisyonlar verdik"

Bugün üzerinde düşünmemiz gereken konu, çok fazla kolay pozisyon vermemiz oldu. Yorgunluk ve yüksek şiddetli antrenmanlar da elbette etken ama defansif anlamda pozisyon alma konusuna daha çok çalışmalıyız. Dediğim gibi bugün kolay pozisyonlar verdik. Maçın başında ve son bölümünde gördük. Bu kadar kolay pozisyonlar vermek bu seviyede, düşüneceğimiz tartışacağımız bir durum.

"Yazın Milli Takım olması, bütün planlarınızı etkiliyor"

Yazın Milli Takım olması, bütün planlarınızı ve antrenman planlarınızı da etkiliyor. Hepsini zorlaştırıyor. Dünya Kupası ülke olarak yukarı gitseydik zevkli olacaktı. Sona doğru güzel maçlar oldu yani. Saatler de çok etkiledi. Sonu da güzel maçlarla bitti aslında.

"Performansımızın çok altında kaldık"

Performansımızın çok altında kaldık. Takım olarak hazır değiliz. Hazır olmaya çalışıyoruz. Önümüzde lige hazırlanmak için uzun bir süre var. Bizim için en ölçü olacak maç Villarreal maçı. Fiziksel olarak daha hazır olacağız.

"Sonuçlara elbette üzülüyorum"

Bu hazırlık maçını fiziksel yüklemeyle geçiriyoruz. Sonuçlara elbette üzülüyorum. Ancak bize göre daha hazır iki takımla oynadık. Oyun ve sonuç olarak istediklerimizi alamadık. Bizim için en ölçü alabileceğimiz karşılaşma, 8 Ağustos'taki Villarreal maçı olacak.

"Jankat Yılmaz önemli kurtarışlar yaptı"

Bu maçlar bizim için fiziksel anlamda gelişimimizi sağlayacak maçlar. Oyun olarak da tabii ki hep kazanmak istiyorsunuz. Bu tür maçları da kazanmak istiyorsunuz ama son iki maç hem bence oyun olarak hem de sonuç olarak çok isteneni veremedik ve bunun farkındayız. Jankat Yılmaz önemli kurtarışlar yaptı. Çok güvendiğimiz bir isim. İyi bir sene geçirdi. Genel olarak performansından çok memnunum.

"Yabancı kuralı, transferde de bizi zorlayan unsurlardan biri"

Çok esneme şansımızın olmadığı bir yabancı kuralı var. Bu yabancı kuralı, transferde de bizi zorlayan unsurlardan biri! Mevcut yabancı oyuncular için aşağı yukarı kafamızdakileri belirliyoruz.

"Eğer elit oyuncu almak istiyorsanız, zaman alıyor"

Başkanımız, yönetimimiz, hepimiz, transferleri bir an önce yapıp buraya öyle gelmeyi hepimiz isterdik yani. Bu baskı oluşmasından tabii ki mutlu değiliz yani. Bir an önce bu transferleri getirebilmek önemli ama nasıl bir transfer yapacağınız önemli. Beklemek zorunda kaldığınız oyuncu olabiliyor. Eğer elit oyuncu almak istiyorsanız, zaman alıyor, kolay olmuyor.

"Dünya futbolunda acayip bonservis fiyatları var"

Hep söylüyorum; transfer böyle marketten gidip, bu üçünü aldım diyebileceğiniz bir şey değil. Oyuncuyu ve kulübünü ikna etmek gerekiyor. Sizin istediğiniz bir kalitede oyuncu olması gerekiyor. Fiyat olarak da dünya futbolunda acayip yükselen bonservis fiyatları var. 100 milyon, 120 milyon euro bandında transferler yapılıyor.

"Transferleri en kısa zamanda yapmaya çalışıyoruz"

Hep şunu söylüyoruz; bilinmesini istiyorum, biz transfer yapacağız. En kısa zamanda yapmaya çalışıyoruz. İyi oyuncuları da kadroya katacağız. Eksik olduğumuzu biliyoruz. Baskının olması da gayet normal. Taraftarımızın şikayet etmesi de normal ama biz transfer yapacağız. Burada sabır tabii ki gerekiyor ama en önemlisi doğru oyuncuları almamız.

"Başkanımızın iyi niyetinden, onun yapacağı transferlerden hiç şüphem yok"

Burada benim hiç şüphem yok! Benim şüphem olsa, en mutsuz insan ben olurum. Başkanımızın iyi niyetinden, onun yapacağı transferlerden hiç şüphem yok. Başkanımıza, yönetimimize, bize güvensinler. Transferleri en kısa zamanda yapmaya çalışacağız."

Türkiye Atıcılık Federasyonu tarafından yapılan açıklamaya göre, 50 metre tabanca karışık (P4) SH1 kategorisinde yarışan Murat Oğuz, Aysel Özgan ve Ayşegül Pehlivanlar, ay-yıldızlı ekibi temsil etti.

Sporcuların bireysel performanslarının toplamıyla oluşturulan takım sıralamasında Türkiye, organizasyonu üçüncü sırada tamamlayarak bronz madalyanın sahibi oldu.

ABD'nin müzakereler sonuçlanana kadar Hürmüz Boğazı'nın kapatılmaması ve gemi trafiğinin sürdürülmesi konusunda ısrar ettiğini belirten Garibabadi, İran heyetinin bu öneriyi kabul etmediğini belirtti.

Garibabadi, "Sonuç ne olursa olsun İran'ın temel politikası değişmeyecektir. Bu öneriyi kabul etmedik. Hürmüz Boğazı'nın kapatılması ve yeni çatışma dalgası devam etti. İşte onurlu diplomasinin gerçek tezahürü budur." ifadelerini kullandı.

"Savaş suçlarını takip edeceğiz"

Garibabadi, ülkesine karşı işlenen savaş suçlarına ilişkin bin 400 sayfadan fazla hukuki rapor ve belge hazırlandığını belirterek davaları sonuna kadar takip edeceklerini söyledi.

Fars Haber Ajansı'na göre, Garibabadi "Fedakar Hukukçular" konulu sempozyumda konuştu.

İran'ın 12 ve 40 gün süren savaşlarda gördüğü zarara işaret eden Garibabadi, "İran'a karşı işlenen savaş suçlarını ülke içi ve dışındaki hukuk platformlarında sonuna kadar takip edeceğiz." dedi.

ABD aleyhine şimdiye kadar uluslararası platformlarda kayıt altına alınmak üzere bin 400 sayfadan fazla hukuki rapor ve belge hazırlandığını dile getiren İranlı yetkili, davalar 10 ila 15 yıl sürse bile hukuki sürecin takip edilmesi gerektiğini belirtti.

Ulusal mahkemelerde yürütülecek yargılamaların, yabancı mahkemelerde açılacak davalar açısından ön koşul niteliği taşıdığına işaret eden Garibabadi, bu sayede İran'ın veya özel davacıların başvurularının usul gerekçesiyle reddedilmesinin önüne geçilebileceğini ifade etti.

Savaş suçlarının belgelenmesi çalışmalarının hızlandırılması gerektiğini vurgulayan Garibabadi, zamanaşımı riskine dikkat çekerek ilgili kurumların belge toplama sürecini geciktirmemesi gerektiğini ifade etti.

Nallıhan Belediyesi 10 Uluslararası Nallıhan İpek İğne Oyaları Kültür Sanat ve Tapduk Emre Anma Etkinlikleri Festival Organizasyonu Hizmet Alım İşi hizmet alımı 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 19 uncu maddesine göre açık ihale usulü ile ihale edilecektir.
İhaleye ilişkin ayrıntılı bilgiler aşağıda yer almaktadır:

2- İhalenin

3- İhale konusu hizmet alımının

4- Katılım ve yeterlik kriterleri:
4.1. Katılım ve yeterlik kriterlerine ilişkin istekliler tarafından e-teklif kapsamında sunulması gereken bilgi ve belgeler ile fiyat dışı unsurlara ilişkin bilgi ve belgelere aşağıda yer verilmiştir:
4.1.1. Teklif mektubu.
4.1.2. Teklif vermeye yetkili olunduğunu gösteren bilgi ve belgeler:
4.1.2.1. Tüzel kişilerde; isteklilerin yönetimindeki görevliler ile ilgisine göre, ortaklar ve ortaklık oranlarına (halka arz edilen hisseler hariç)/üyelerine/kurucularına ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.2.2. Vekâleten ihaleye katılma halinde vekile ilişkin bilgi ve belgeler.
4.1.3. Geçici teminat.
4.1.4 İsteklinin iş ortaklığı olması halinde iş ortaklığı beyannamesi.

5- Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sadece fiyat esasına göre belirlenecektir.

6- İhaleye sadece yerli istekliler katılabilecektir.

7- İhaleye teklif verecek olanların, EKAP hesabına giriş yaparak ihale dokümanını indirmeleri zorunludur.

8-Teklifler, EKAP üzerinden teklif mektubu ile ihaleye katılım belgesi ve diğer ekler kullanılarak hazırlanacak ve e-imza ile imzalanarak ihale tarih ve saatine kadar EKAP üzerinden gönderilecektir.

9- İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat şeklinde vereceklerdir. İhale sonucunda, üzerine ihale yapılan istekliyle birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.

10- Bu ihalede, işin tamamı için teklif verilecektir.

11- İstekliler teklif ettikleri bedelin %3’ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir.

12- Bu ihalede elektronik eksiltme yapılmayacaktır.

13- Verilen tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 60 (Altmış) takvim günüdür.

14- Konsorsiyum olarak ihaleye teklif verilemez.

15- Diğer hususlar:

İhalede Uygulanacak Sınır Değer Katsayısı (R) : Diğer Hizmetler/0,78
Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir.

Teknik heyet, karşılaşmaya Jankat Yılmaz, Roland Sallai, Arda Ünyay, Abdülkerim Bardakcı, Kazımcan Karataş, Kaan Ayhan, İlkay Gündoğan, Lucas Torreira, Yunus Akgün, Eren Elmalı ve Victor Osimhen ilk 11'iyle başladı.

Maçın ilk bölümünde Venezia daha etkili bir görüntü sergilerken, Galatasaray kalecisi Jankat Yılmaz yaptığı kritik kurtarışlarla takımını ayakta tuttu. Sarı-kırmızılılar 35. dakikada Osimhen'in ceza sahası içinden yaptığı vuruşta gole yaklaşsa da kaleci başarılı oldu. Aynı dakikada Sallai'nin kullandığı köşe vuruşunda Abdülkerim Bardakcı'nın kafa şutunu da Venezia kalecisi çıkarmayı başardı. İlk yarının son bölümünde Sallai'nin uzak mesafeden denemesi de sonuç vermedi ve devre golsüz eşitlikle tamamlandı.

İkinci yarıda oyunun kontrolünü büyük ölçüde eline alan Galatasaray, 52. dakikada Berat Luş'un ortasında Osimhen'in kafa vuruşuyla bir kez daha gole yaklaştı ancak kaleci bu pozisyonda da başarılıydı.

İtalyan temsilcisi, 71. dakikada Yeboah'ın golüyle öne geçti. Venezia, 75. dakikada Lauberbach'ın penaltıdan kaydettiği golle farkı ikiye çıkardı. Galatasaray ise 85. dakikada Gabriel Sara'nın ceza yayı üzerinden çektiği şutta direkten dönen topla gole yaklaşsa da sonuç alamadı. Mücadelenin 90. dakikasında Barış Alper Yılmaz penaltı atışından yararlanamazken, uzatma dakikalarında bir kez daha sahneye çıkan Lauberbach skoru 3-0'a taşıdı.

Bu sonuçla Avusturya kampını mağlubiyetle tamamlayan Galatasaray, 29 Temmuz'da İstanbul'a dönerek çalışmalarına Kemerburgaz Metin Oktay Tesisleri'nde devam edecek. Sarı-kırmızılı ekip, hazırlık maçlarında 2 Ağustos'ta Rennes, 8 Ağustos'ta ise Villarreal ile RAMS Park'ta karşı karşıya gelecek.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Horlama boşanma sebebi olarak kabul edilebiliyor

Horlamanın sanıldığından çok daha ciddi sonuçları olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Gerek, “Horlama çevreyi rahatsız eden, kişinin çoğunlukla farkında olmadığı çok ciddi bir sosyal problem. Erkeklerde daha sık, kadınlarda daha az görülüyor ama menopoz sonrası kadınlarda da horlama problemi artıyor. Yargıtay horlamayı boşanma sebebi olarak kabul ediyor” dedi.

Horlamanın yaşam kalitesini bozan, sağlığı olumsuz etkileyen önemli sorunların ve hastalıkların habercisi olabileceğini vurgulayan Gerek, bu nedenle horlamanın hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Horlamanın özellikle yumuşak damak başta olmak üzere ağız ve burundan birlikte nefes alma sırasında yumuşak damağın dalgalanmasıyla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Ama sadece yumuşak damak değil, ses teli seviyesine kadar hava yolundaki her türlü darlık ve problem gürültülü uyumaya yani horlamaya sebep olabilir” diye konuştu.

Uyku apnesinin hava yolunun tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıktığını belirten Gerek, “Uyku apnesi solunum çabasına rağmen 10 saniye ya da daha fazla süreyle nefes alamama durumudur. Burada özellikle yumuşak damak ve dil çok önemli rol oynar” dedi.

Prof. Dr. Gerek, hastalığın oluşum mekanizmasını şöyle anlattı:

“Eğer uyku apnesi 20-25 saniye civarında sürerse kandaki oksijen düzeyi düşmeye başlar. Karbondioksit düzeyi artmaya başladığında vücut kendini uyandırır, uyku yüzeysel hale gelir, kas gücü tekrar yerine gelir ve hava yolu açılarak solunum devam eder. Bu durum gece boyunca defalarca tekrarlanabilir. Eğer bu durum bir saat içinde 5’ten fazla tekrarlıyorsa buna uyku apnesi diyoruz.”

Cep telefonuyla bile tespit edilebiliyor

Uyku laboratuvarlarının uyku apnesini en ideal biçimde değerlendiren merkezler olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, “Günümüzde cep telefonlarına yüklenen basit programlar bile uyku sırasında horlamayı, nefes alışverişini ve uykuda solunum durmasıyla ilgili kabaca bilgi verebiliyor. Ancak ideal olan, uyku laboratuvarlarında 50-60 parametreyi aynı anda değerlendirerek uyku bozukluklarına tanı konulmasıdır” dedi.

Uyku apnesinin uyku bozuklukları içerisinde yer alan önemli bir sorun olduğunu belirten Gerek, bir saat içindeki solunum durmalarının sayısı ve süresine göre hastalığın derecelendirildiğini söyledi.

Uyku insan yaşamında vücudun yenilendiği çok önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, kaliteli uykunun sağlığı olumlu etkilediğini, uyku bozukluklarının ise çok farklı hastalıklara yol açabileceğini ifade etti.

“Uyku apnesi belirli bir düzeye geldiğinde sabahları baş ağrısıyla uyanma, yorgun uyanma, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve hafızayla ilgili çok önemli sorunlar ortaya çıkabiliyor” diyen Gerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uyku apnesi sorunu olanlar iş hayatında öğleden sonra uyuklamaya başlayıp verimsiz hale gelebiliyor. Araç kullananlarda gündüz ortaya çıkan trafik kazalarının çok önemli sebeplerinden birisi uyku apnesi. Bu hastalar dinlenemediği için dikkatleri dağılıyor. Trafik ışıklarında beklerken bile uyuyan hastalar var.”

”Uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi”

Yaşam biçiminin de uyku apnesi üzerinde etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, alkol kullanımı, sigara ve tok karnına uyumanın uyku sağlığını bozduğunu söyleyerek, “Bu faktörler uyku apnesi ile bir araya geldiğinde çok daha şiddetli sonuçlar ortaya çıkabiliyor” dedi.

Uyku apnesinin kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi süreleri uzunsa kalpte yavaşlama meydana geliyor. Bazı uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi” dedi.

Uyku apnesinin son yıllarda kardiyoloji kliniklerinin de özel olarak üzerinde durduğu bir konu haline geldiğini belirten Gerek, kalp hastalıklarının önemli bir bölümünün altında uyku apnesinin bulunabildiğini ifade etti.

Uyku apnesinin önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi kader değil. Uyku apnesi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum” dedi.

“Uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar”

Çocukluk dönemindeki problemlerin ilerleyen yaşlarda uyku apnesine zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Gerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çocuğunuzun ileride uyku apnesi olmasını istemiyorsanız çocuk yaş grubunda uykusunda tıkanması, horlaması, gece terlemesi varsa, geniz eti ve bademcik büyüklüğü gibi problemler varsa lütfen bunu en erken yaşta tedavi ettirin. İleri yaştaki uyku apnesi çocukluk dönemindeki sorunların tedavisiyle engellenebilir. Hatta benim bir aforizmam var; uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar.”

Çocukların uyku sırasında nefes alıp verdiğinin duyulmaması gerektiğini belirten Gerek, “Bebek gibi uyuyor benzetmesi sağlıklı bir havayolunun en önemli göstergesidir” dedi.

Erişkin yaşlarda günlük yorgunluklar ve farklı nedenlerle uyku kalitesinde bozulmalar meydana gelebildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, eşlerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

“Eğer eşiniz uykuda terliyorsa, üstünü çok açıyorsa, nefesi duruyorsa mutlaka bir kulak burun boğaz hekimine ya da uyku bozukluklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurun. En azından uyku apnesi var mı yok mu diye test yaptırmaları ve muayene olmaları çok önemli” diyen Gerek, tedavinin son derece yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtti.

Uyku apnesi ve horlama tedavisinde öncelikle laboratuvar ortamında tanı konulmasının hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Gerek, bunun mümkün olmadığı durumlarda eşlerden video kaydı istediklerini söyleyerek, “Horlayan eşin videosunu izleyerek uyku sırasındaki tıkanmalar ya da nefes alışveriş biçimi değerlendirilebiliyor ve uyku apnesi olup olmadığı konusunda önemli fikir veriyor” dedi.

Prof. Dr. Gerek, detaylı muayenenin ardından hastaya özel tedavi planlaması yapılması gerektiğini söyledi.

Horlama tedavisinde çoğu zaman cerrahinin ön plana çıktığını belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, burun tıkanıklığı, damak sarkıklığı gibi problemlerin cerrahi yöntemlerle giderilebildiğini söyledi.

Ancak horlamanın tamamen ortadan kalkacağının garanti edilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, yorgunluk, alkol, antidepresanlar, kas gevşeticiler ve yatış pozisyonunun da horlamayı etkileyebildiğini ifade ederek “Uyku hijyenine uygun düzenlemeler horlamayı yüzde 85 oranında azaltabilir” dedi.

“Damat adayları evlilik öncesi tedavi arıyor”

Horlamanın sosyal hayatı da etkilediğini belirten Prof. Dr. Gerek, “Evlenecek çiftlerden özellikle damat adayları evlilik öncesi horlama sorununu gidermek için tedavi arayışına gidebiliyor” dedi.

Uyku apnesi tedavisinde PAP adı verilen pozitif basınçlı cihazların önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu cihazların ayarlarının uyku laboratuvarlarında hastaya özel olarak yapıldığını söyleyerek şunları kaydetti:

“Bu cihazların ayarları uyku laboratuvarında hastaya uygun biçimde düzenlenir. Cihazla birlikte uyku apnesinin kaybolup kaybolmadığına bakılır ve hastaya uygun biçimde yeniden düzenlenir. Hasta uyum gösterdiği takdirde uyku apnesi tedavisindeki öncelikli tercih bu cihazların kullanılmasıdır”

Burunlarında ciddi kemik eğriliği bulunmayan, damaklarında aşırı sarkma olmayan ve bademcikleri çok büyük olmayan hastaların bu cihazlarla rahatlıkla uyuyabildiğini belirten Gerek, tedavide en önemli unsurun hastanın cihaza uyum sağlaması olduğunu söyleyerek, “Bu cihazlar eskiden çok daha büyük ve taşınması daha zor cihazlardı. Günümüzde ise neredeyse bir gözlük kabı büyüklüğünde, nemlendirme özelliği olan yeni nesil cihazlar kullanılıyor” diye konuştu.

Uyku apnesi tedavisinde ağız içinde kullanılan ve kişiye özel ölçülerle hazırlanan apareylerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu sistemlerin dili öne doğru çekerek hava yolunu açık tutmayı amaçladığını söyledi.

Ancak bu apareylere uyumun her zaman kolay olmadığını belirten Gerek, “Özellikle öğürme refleksi güçlü olan kişilerde kullanımı zor olabiliyor. Ayrıca çene ekleminde ağrılara da yol açabiliyor” dedi.

Uyku apnesinde cerrahi tedavi hastaya göre planlanıyor

Uyku apnesi tedavisindeki bir diğer seçeneğin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, her hastanın ihtiyacına göre farklı yöntemlerin uygulanabildiğini söyledi.

Burunda sorun varsa buruna yönelik, damakta sarkma varsa damağa yönelik, bademcik büyüklüğü varsa bademciklere yönelik cerrahilerin uygulanabildiğini belirten Gerek, dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerin de uyku apnesine yol açabildiğini ifade ederek “Çocukluk döneminde bademcik ameliyatı olmuş kişilerde bile dil kökündeki lenfoid dokular büyüyerek hava yolunda darlığa neden olabilir. Bazen de epiglot kapağında deformasyonlar görülebilir. Bunların her biri için farklı cerrahi seçenekler bulunuyor” dedi.

Robotik cerrahi ve dil kökü implantları dikkat çekiyor

Robotik cerrahinin özellikle dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerde kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, dil kökündeki yağ fazlalığını azaltan ve dokuları temizleyen yöntemlerin başarılı sonuçlar verdiğini söyledi.

Ayrıca damak seviyesinde klasik ameliyatların yanı sıra sütürlerle damağı asma tekniklerinin de uygulanabildiğini belirten Gerek, yeni geliştirilen implant teknolojilerine de dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ülkemizde henüz deneysel seviyede uygulanan yöntemlerle dil köküne yerleştirilen implantlar bulunuyor. Uyku sırasında nefes durduğunda bu implantlar ilgili kası uyararak hava yolunun açılmasını ve yeniden nefes alınmasını sağlayabiliyor.”

Bu tedavilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde üç farklı firma tarafından uygulandığını belirten Gerek, Türkiye’de de deneysel çalışmaların sürdüğünü ancak maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti.

Uyku apnesi tedavisinde zayıflama iğneleri de kullanılıyor

Uyku apnesinde kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Avrupa’da obezite sıralamasında Türkiye ilk sırada yer alıyor. Bu nedenle hastalarımızın öncelikle kilo vermesini istiyoruz” dedi.

Uyku apnesinin tıbbi tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin FDA onayı aldığını belirten Gerek, “Hastalar yüzde 10 kilo kaybederse uyku apnesinde belirgin düzelmeler görülebiliyor” diye konuştu.

Ancak bu ilaçların mutlaka endokrinoloji uzmanı kontrolünde kullanılması gerektiğini vurgulayan Gerek, “Hiç kimse gidip eczaneden bu ilaçları doğrudan alıp kullanmamalı” uyarısında bulundu.

Zayıflar da horluyor

Horlamanın yalnızca kilolu kişilerde görüldüğü düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Zayıf kişilerde de horlama görülebilir” dedi.

Bu kişilerde horlamanın en sık nedenlerinin burun kemiği eğriliği, damak sarkması ve bademcik büyüklüğü olduğunu belirten Gerek, uygun ameliyatlarla bu sorunların giderilebildiğini söyledi.

Bazı meslek gruplarında uyku testi zorunlu

Özellikle şoförler ve teknik cihaz kullanan kişiler için kaliteli uykunun hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gerek, uyku apnesi tanısı alan bazı kişilerin ehliyet yenileme sürecinde tedavi olduklarını belgelemek zorunda kaldıklarını söyleyerek “Özellikle kritik işler yapanların kaliteli uyuması çok önemli” dedi.

Uzmanından uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Gerek programın sonunda horlama ve uyku apnesiyle ilgili şu uyarılarda bulundu:

• Uyku kalitenize dikkat edin.
• Uyuduğunuz ortamın sıcaklığına, karanlığına ve sessizliğine önem verin.
• Horluyorsanız bu gerçeği kabul edin ve tedavi olun.
• Eşiniz sizi horladığınız için uyarıyorsa mutlaka çözüm arayın.

Uyku apnesinin tedavi edilmediğinde yaşam süresini kısaltabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, sözlerini şöyle tamamladı:

”Uyku apnesi kader değildir. Tedavi edilebilir, kontrol edilebilir bir rahatsızlıktır ve tedavisi hayat kurtarır. Uyku apnesi ile yaşamaya devam edilirse kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Son dönemde kardiyoloji klinikleri de uyku apnesine çok önem veriyor. Çünkü kalp hastalıklarının pek çoğu uyku apnesi sebebiyle ortaya çıkabiliyor.”

”Uyku insan sağlığı açısından çok önemli. Uyku apnesi hayatımızı doğrudan etkiler çünkü ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor. Hayatımızda uykunun çok özel bir yeri var.”

Prof. Dr. Sönmezer ülkemizdeki nüfus artış hızının endişe verici biçimde azaldığını söyledi.

Türkiye’de nüfus artış hızındaki düşüş alarm veriyor

Toplum nüfusunun kendini yenileyebilmesi için doğurganlığın aile başına 2,1 çocuk olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, Türkiye’de bu oranın son yıllarda yaklaşık 1,5’e kadar gerilediğine dikkat çekti.

Nüfus artış hızındaki düşüşün temel nedenleri arasında ekonomik kaygılar, kariyer planlamaları ve çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesinin bulunduğunu ifade eden Sönmezer, modern toplumlarda ilk anne olma yaşının giderek yükseldiğini söyleyerek şunları kaydetti:

”Çocuk yapmak isteyenler de daha geç yaşlarda çocuk sahibi olmak istiyor. İlk çocuk doğurma yaşı modern dünyada, batı dünyasında sosyo ekonomik düzey yükseldikçe çok ileri yaşlara geliyor, sonra da insanlar tek çocukla kalıyorlar. İlk anne olma yaşı 20’lerden 35 e kadar çıktı.”

Doğurganlığın korunması her geçen gün daha önemli hale geliyor

Geç yaşta yapılan evlilikler, çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesi ve genç yaşlarda görülen kanser vakalarındaki artış nedeniyle doğurganlığın korunmasının günümüzde her zamankinden daha önemli hale geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, kanser başta olmak üzere doğurganlığı olumsuz etkileyebilecek tedavilere başlamadan önce yumurta, sperm ve yumurtalık dokusunun dondurulması sayesinde hastaların ilerleyen yıllarda çocuk sahibi olabildiğini söyledi.

Kadınların belirli bir yumurta rezervi ile dünyaya geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, yaş ilerledikçe hem yumurta sayısının hem de yumurta kalitesinin azaldığını ifade etti. Sönmezer, “Kadın gebe kaldığında ya da doğum kontrol hapı kullandığında adet görmese bile yumurta rezervi azalmaya devam eder. Yaş ilerledikçe gebelik elde etmek zorlaşırken anormal gebelik riski de artar” diye konuştu.

Yumurta, sperm ve yumurtalık dokusu dondurulabiliyor

Kanser tedavilerindeki gelişmeler sayesinde hastaların yaşam sürelerinin uzadığını ancak uygulanan tedavilerin doğurganlığı olumsuz etkileyebildiğini belirten Sönmezer, bu nedenle doğurganlığın korunmasının tedavi sürecinin önemli bir parçası haline geldiğini söyledi.

Yumurta hücresi, sperm ve yumurtalık dokusunun eksi 196 derecede sıvı nitrojen içerisinde uzun yıllar saklanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, “Dondurma işlemi yapıldığında adeta zamanı durdurmuş oluyoruz. Örneğin 20 yaşında yumurtalarını donduran bir kadın, yıllar sonra anne olmaya karar verdiğinde 20 yaşındaki yumurtalarının kalitesiyle gebelik elde edebiliyor” dedi.

Prof. Dr. Sönmezer çocuk ve genç hastalarda karından yapılan işlemle doğurganlığı koruyarak Türkiye’de bir ilke imza attı.

Doğurganlığı koruyucu yöntemlerin yalnızca yetişkinlerde değil çocuk hastalarda da uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, özellikle lösemi nedeniyle kök hücre nakli planlanan çocuklarda yumurtalık dokusunun dondurulmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

Kanser dışında talasemi, bazı böbrek hastalıkları, sistemik lupus eritematozus, bazı kan hastalıkları ve genetik hastalıklarda da doğurganlığın korunabildiğini ifade eden Sönmezer, “Kanser ya da kanser dışı herhangi bir nedenle doğurganlığını kaybetme riski bulunan hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini koruyabiliyoruz” dedi.

Prof. Dr. Murat Sönmezer, yumurta toplama işleminin standart olarak vajinal yoldan gerçekleştirildiğini belirterek, özellikle çocuk hastalar ve genç kızlarda bu yöntemin aileler ve hastalar tarafından her zaman tercih edilmediğini, bazı hastaların ise işlem nedeniyle çekinceler yaşayabildiğini belirtti.

Bu ihtiyaçtan yola çıkarak yıllar önce yumurtalıklardaki yapışıklık nedeniyle karından yumurta toplamak zorunda kaldığı bir hastasına uyguladığı yöntemi geliştirdiğini anlatan Sönmezer, daha sonra bu tekniği doğurganlığını korumak isteyen genç hastalarda kullanmaya başladığını söyledi. Türkiye’de ilk kez karından yumurta toplama işlemini gerçekleştiren Prof. Dr. Murat Sönmezer, bugüne kadar yaklaşık 800 çocuk ve genç hastada bu yöntemi başarıyla uyguladığını belirterek, bu alanda dünyadaki ilk bilimsel yayınlardan birine de imza attığını ifade etti.

Sönmezer, karından yumurta toplama yönteminin özellikle doğurganlığını kaybetme riski bulunan çocuklar ve genç kadınlar için önemli bir alternatif olduğuna dikkat çekti.

Çiftler evlenir evlenmez test yaptırmalı

Çocuk sahibi olmayı hemen düşünmeseler bile evlenen çiftlerin doğurganlık durumlarını değerlendirmesi gerektiğini vurgulayan Sönmezer, kadınların AMH testiyle yumurtalık rezervlerini, erkeklerin ise sperm analiziyle üreme potansiyellerini öğrenebileceğini söyleyerek “Bugün düşük yumurtalık rezervine sahip bir kadın doğal yollarla gebe kalabilir. Ancak birkaç yıl sonra bu şansını tamamen kaybedebilir. Bu nedenle çiftlerin durumlarını erken dönemde bilmeleri çok önemli” diye konuştu.

Kadında basit bir AMH testi, erkekte ise sperm analizi ile olası sorunların önceden tespit edilebildiğini belirten Sönmezer, çocuk sahibi olmayı ileriki yıllara bırakmayı planlayan çiftlerin de bu testleri yaptırmasının önemli olduğunu söyledi.

Sigara, kilo ve stres doğurganlığı etkiliyor

Yaşam tarzının doğurganlık üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirten Sönmezer, sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, fazla kilo ve stresin hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini olumsuz etkilediğini söyledi.

Bir adet döneminde doğal yolla gebelik elde etme ihtimalinin yaklaşık yüzde 20 olduğunu belirten Sönmezer, düzenli adet gören kadınlarda yumurtlama döneminin doğru hesaplanmasının gebelik şansını artırabileceğini ifade etti.

Düzenli adet görmenin tek başına doğurganlığın normal olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Sönmezer, kadınların belirli aralıklarla yumurtalık rezervlerini kontrol ettirmeleri gerektiğini söyledi.

Yardımcı üreme tekniklerinde başarı oranları yükseldi

Yumurta dondurma işlemlerinde kullanılan vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yönteminin başarı oranlarını önemli ölçüde artırdığını belirten Sönmezer, günümüzde dondurulmuş ve çözülmüş yumurtalarla elde edilen gebelik oranlarının taze yumurtalarla elde edilen sonuçlara oldukça yaklaştığını söyledi.

Polikistik over sendromu gibi düzensiz adet gören kadınlarda yumurtlama takibi, zamanlanmış ilişki ve aşılama yöntemlerinin uygulanabildiğini belirten Sönmezer, aşılama tedavisinin genellikle üç denemeye kadar sürdürüldüğünü, sonuç alınamaması halinde tüp bebek tedavisine geçildiğini ifade etti.

Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftlerin umutsuzluğa kapılmaması gerektiğini belirten Sönmezer, “Bugün yardımcı üreme tekniklerinde elde edilen başarı oranları geçmişe göre çok daha yüksek. Zamanlanmış ilişki, aşılama ve tüp bebek uygulamaları sayesinde çok sayıda çift çocuk sahibi olabiliyor” dedi.

Yüksek riskli kadinlarda meme taramasına erken başlanmalı

Meme kanseri taramasında mamografinin altın standart yöntem olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, bu yöntemin dünyada en fazla bilimsel çalışmaya konu olmuş görüntüleme sistemi olduğunu ifade etti.

Kadınların 40 yaşından sonra yılda bir kez mamografi yaptırması gerektiğini belirten Taşkın, çekilen görüntülerin mutlaka saklanmasını ve sonraki yıllardaki tetkiklerle karşılaştırılmasını önerdi. Taşkın, böylece memedeki çok küçük değişikliklerin daha erken fark edilebildiğini söyledi.

BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu taşıyan ya da ailesinde yoğun meme ve yumurtalık kanseri öyküsü bulunan kadınların yüksek risk grubunda yer aldığını belirten Taşkın, bu kişilerde mamografinin yanı sıra meme ultrasonografisinin de takip programına eklenmesi gerektiğini ifade etti.

Yüksek riskli kadınlarda taramaların ailede görülen ilk meme kanseri vakasından 10 yıl önce başlatıldığını belirten Taşkın, “Ailede 35 yaşında meme kanseri görüldüyse, takiplerin 25 yaşında başlaması gerekir” dedi.

Meme kanseri her zaman kitle olarak ortaya çıkmıyor

Meme kanserinin her zaman ele gelen bir kitle şeklinde ortaya çıkmadığını belirten Prof. Dr. Taşkın, özellikle erken evrede mikron düzeyindeki değişikliklerin görüntüleme yöntemleriyle saptanabildiğini söyledi.

Bu nedenle hiçbir şikâyeti olmayan kadınların da düzenli kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurgulayan Taşkın, genç yaşta ve yoğun meme dokusuna sahip kadınlarda mamografinin tek başına yeterli olmayabileceğini, bu durumlarda ultrasonografinin önemli katkı sağladığını kaydetti.

15 dakikalık biyopsi tedavinin yol haritasını çiziyor

Görüntüleme sırasında şüpheli bir bulgu tespit edildiğinde biyopsinin büyük önem taşıdığını belirten Taşkın, ultrason eşliğinde yapılan meme biyopsilerinin hazırlık süreciyle birlikte yaklaşık 15 dakikada tamamlanabildiğini söyledi.

Doğru yapılan biyopsinin cerrahi planlamaya rehberlik ettiğini vurgulayan Taşkın, birçok hastada tek cerrahi girişimle başarılı sonuçlar alınabildiğini ifade etti.

Yeni nesil görüntüleme yöntemleri erken tanıyı güçlendiriyor

Son 10 yılda radyolojide çok önemli gelişmeler yaşandığını belirten Prof. Dr. Füsun Taşkın, gelişen ultrason teknolojileri sayesinde iyi ve kötü huylu oluşumların daha hızlı ve güvenilir biçimde ayırt edilebildiğini söyledi.

Dijital mamografiyle birlikte kullanılan tomosentez teknolojisinin memeden kesitsel görüntüler alınmasını sağladığını belirten Taşkın, özellikle yoğun meme dokusunda gizlenebilen oluşumların daha kolay tespit edilebildiğini ifade etti.

Kontrastlı mamografi MR’a alternatif olabiliyor

Kontrastlı mamografinin son yılların en önemli gelişmelerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, damardan verilen kontrast madde sayesinde şüpheli bölgelerin çok daha ayrıntılı değerlendirilebildiğini söyledi.

Bu yöntemin özellikle meme başı akıntısı olan, eline kitle gelen, muayenede şüpheli bulgu saptanan veya yüksek risk grubunda bulunan kadınlarda kullanıldığını belirten Taşkın, bazı hastalarda meme MR’ına olan ihtiyacı da ortadan kaldırabildiğini ifade etti.

Ameliyat olamayan hastalarda yeni tedavi seçeneği

Meme kanseri tespit edildiğinde tümörün yanı sıra karşı meme ve koltuk altı lenf bezlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Taşkın, doğru evrelemenin tedavi başarısında kritik rol oynadığını söyledi.

Yaş veya ek hastalıklar nedeniyle ameliyat edilemeyen bazı hastalarda tümörün dondurularak tedavi edilmesine olanak sağlayan yöntemlerin uygulanabildiğini belirten Taşkın, bu yaklaşımın uygun hastalarda hem hızlı iyileşme hem de kozmetik avantajlar sunduğunu kaydetti.

Programda kadınlara çağrıda bulunan radyoloji uzmanı Prof. Dr. Füsun Taşkın, “Memede çözümsüz kalan bir sorun yok. Meme kanseri erken tanındığında en başarılı şekilde yönetilebilen ve tedavi edilebilen kanser türlerinden biridir. Bu nedenle düzenli kontroller ihmal edilmemelidir” dedi.

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!