Raporda hidrojenin enerji dönüşümündeki konumunun karbonsuzlaşma hedeflerinin ötesine geçtiği ifade edildi. Enerji arzının güvence altına alınması, sistemlerin dayanıklılığının artırılması ve sanayinin büyütülmesi de hidrojen yatırımlarında öne çıkan amaçlar arasında yer aldı.

Yatırımların odağında enerji güvenliği ve karbonsuzlaşma bulunuyor

Temiz hidrojen için bugüne kadar verilen yatırım taahhütlerinin toplamı eylül itibarıyla 130 milyar doları buldu. Söz konusu yatırımlarla kurulması planlanan yıllık kapasite ise 6,9 milyon ton olarak hesaplandı.

Bu kapasiteye yönelik çalışmalar dünya genelinde 570'ten fazla projeyle sürdürülüyor. Projelerin yaklaşık yüzde 90'ında inşaat faaliyetlerinin başladığı veya üretimin işletme aşamasına geçtiği bildirildi.

Yatırım taahhütlerinin yüzde 60'tan fazlasının enerji güvenliği, ekonomik büyüme ve karbonsuzlaşma başlıklarında toplanacağı aktarıldı. Hidrojen yatırımlarının şekillenmesinde bu alanların önemli bir ağırlık taşıdığı kaydedildi.

Yerel hidrojen üretimi tedarik kaynaklarını çeşitlendirebilir

Raporda, temiz hidrojen ile hidrojen türevlerinin yerel ölçekte üretilmesinin enerji ve ham madde ithalatına bağımlı ülkeler açısından farklı tedarik imkanları yaratabileceği belirtildi.

Yerel üretimin, ülkelerin tedarik kaynaklarını çeşitlendirmesinin yanı sıra stratejik rezerv oluşturmasına da katkı sunabileceği ifade edildi. Böylece enerji ve ham madde ihtiyacının karşılanmasında alternatif kaynakların devreye alınabileceği kaydedildi.

Temiz hidrojen ve hidrojen türevlerine dayalı çözümlerin tarım ve sanayi alanlarında da alternatif tedarik kanalları oluşturabileceği aktarıldı. Bu durumun tedarik zincirleri ile kritik minerallere yönelik bağımlılıkların azaltılmasına katkı sağlayabileceği bildirildi.

Hidrojen gıda ve yakıt sistemlerinin dayanıklılığını destekleyebilir

Raporda, hidrojen temelli çözümlerin gıda ve yakıt sistemlerinin fiyat artışları ve arz sıkıntıları karşısındaki dayanıklılığını artırabileceği belirtildi.

Tarım ve sanayide alternatif tedarik kaynaklarının devreye alınmasının, tedarik süreçlerinin çeşitlendirilmesine imkan sağlayabileceği ifade edildi. Aynı kapsamda kritik mineral bağımlılığının azaltılabileceği kaydedildi.

Yenilenebilir enerjinin sisteme entegrasyonunda yeni rol

Dünya genelindeki elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 34'ünün yenilenebilir kaynaklardan karşılandığına dikkat çekilen raporda, hidrojen teknolojilerinin enerji sistemindeki kullanım alanlarının genişleyeceği belirtildi.

Elektrolizörler ve yakıt hücreleri gibi talep tarafında esneklik sağlayan teknolojilerin, yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektriğin sisteme dahil edilmesinde önemli hale geleceği ifade edildi.

Raporda ayrıca hidrojenin elektrik sektöründeki kullanımının yaygınlaşmasının maliyet açısından avantaj sağlayabileceği aktarıldı.

Muammer Karaca Tiyatrosu sergi salonuyla birlikte dönüyor

Beyoğlu’nun tiyatro mirasında ayrıcalıklı bir yere sahip olan tarihi Muammer Karaca Tiyatrosu’nun restorasyon sürecinde sona yaklaşıldı. Binanın tarihsel dokusu korunarak yürütülen çalışmalar kapsamında yapı, yalnızca modern bir sahne mekanizmasıyla değil, aynı zamanda bünyesine kazandırılan çağdaş bir sergi salonuyla çok işlevli bir kültür alanına dönüştürüldü. Açılış müjdesini veren Mahir Polat, tiyatronun Beyoğlu’nun kültür-sanat omurgasındaki yerini yeniden alacağını ifade etti.

Fatih Reşat Nuri Sahnesi perdelerini açıyor

Tarihi yarımadada tiyatroseverleri ağırlayan Fatih Reşat Nuri Sahnesi’nin açılış tarihi netleşti. Seyirci konforunu, sahne mekaniklerini ve bina güvenliğini uluslararası standartlara kavuşturmayı amaçlayan kapsamlı yenileme çalışmalarının ardından sahne, Şubat 2027 itibarıyla oyun sahnelemeye başlayacak.

Kadıköy Haldun Taner Sahnesi Mayıs 2027’de kavuşuyor

Kadıköy Rıhtımı’nın en önemli endüstriyel ve mimari simgeleri arasında yer alan tarihi hal binasındaki Haldun Taner Sahnesi’nde de restorasyon aşamaları titizlikle sürüyor. Yapının özgün mimarisini ortaya çıkaran ve taşıyıcı sistemlerini güçlendiren çalışmalar hakkında bilgi veren Polat, Kadıköy’ün bu önemli sanat durağının Mayıs 2027’de kapılarını yeniden açacağını belirtti.

Tarihi yapıların korunarak yeniden sahne sanatlarına kazandırılmasının İstanbul’un kamusal hafızası açısından vazgeçilmez olduğunu vurgulayan Polat, tamamlanacak sahnelerin kentin iki yakasındaki tiyatro kapasitesini ve erişilebilirliğini büyük oranda genişleteceğini kaydetti.

Kadıköy’de kriz zirvesi

Karşılaşma sonrası soyunma odası ve yönetim katında hareketli saatler yaşanırken, Başkan Aziz Yıldırım’ın, İsmail Kartal ile istifa açıklamasının hemen akabinde kapsamlı bir değerlendirme toplantısı yaptığı öğrenildi.

Kartal’ın maç sonu açıklamalarında dile getirdiği yoğun baskı, tribün tepkileri ve fiziksel saldırı iddialarının masaya yatırıldığı görüşmede; takımın UEFA Şampiyonlar Ligi ve Trendyol Süper Lig’deki gidişatı ile teknik heyetin durumu etraflıca ele alındı.

İstifa kararına ilk tepki koridorlarda gelmişti

İsmail Kartal, Roma maçının ardından düzenlediği basın toplantısında, "Yol yakınken görevimden istifa ediyorum. Bir daha asla geri dönmemek kaydıyla istifa ediyorum" ifadelerini kullanarak ayrılık kararını kamuoyuna ilan etmişti.

Açıklamalardan haberdar olmasının ardından deneyimli hocanın kararını geri çeviren Başkan Aziz Yıldırım ise, "İsmail Kartal ile konuştum. Şişe atıldığını, baskıyı söylüyor. İsmail Kartal bizim evladımız. İsmail Kartal'ın 'devam edeceğim' demesine gerek yok, ben onun büyüğüyüm, devam edeceksin dedim" sözleriyle istifayı kabul etmediğini duyurmuştu.

İkili arasında gerçekleşen son görüşmenin ardından kulüpten resmi bir bilgilendirme yapılması bekleniyor.

En yakın rakibine neredeyse iki kat fark attı

Avrupa Voleybol Konfederasyonu (CEV) verilerinin detaylı tutulmaya başlandığı 2011 yılından bu yana kaydedilen istatistiklere göre Eda Erdem, Avrupa Şampiyonası finalleri boyunca tam 145 kez rakiplerine duvar örerek blok sayısı üretti.

Kaptan Erdem, bu alanda turnuva tarihinin en çok blok yapan ismi olarak açık ara zirvede yer alıyor. Listenin ikinci basamağında ise 76 blokla Rus orta oyuncu Irina Koroleva bulunuyor. Erdem’in en yakın rakibine dahi 69 blokluk büyük bir fark atması, file önündeki eşsiz dominasyonunu bir kez daha tescilledi.

39 yaşındaki milli voleybolcu, yalnızca bireysel istatistikleriyle değil, A Milli Kadın Voleybol Takımı formasıyla kürsüye çıktığı şampiyonalarla da adını tarihe geçirdi.

Kariyerinde 6 Avrupa Şampiyonası madalyası kazanan tecrübeli kaptan 2023, 2026 altın madalya, 2019'da gümüş madalya, 2011, 2017 ve 2021'de bronz madalya kazanmıştı.2023 yılındaki tarihi ilk şampiyonluğun ardından Erdem 2026 yılında da Türkiye'yi Avrupa'nın zirvesine taşıyan kadronun liderliğini üstlenmişti.

Seferihisar Belediyesi soruşturmasında 43 gözaltı

Soruşturmanın dördüncü dalgası kapsamında haklarında gözaltı kararı verilen 48 şüpheliden 43’ü, İzmir İl Emniyet Müdürlüğü Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekiplerince gözaltına alındı.

Operasyonun ardından gözlerin çevrildiği Seferihisar Belediyesi, soruşturma sürecine ilişkin yazılı bir açıklama yaptı.

“Hukuki süreci yakından takip ediyoruz”

Belediyenin açıklamasında, kurum bünyesine yönelik gerçekleştirilen adli işlemlerin ve başlatılan hukuki sürecin büyük bir ciddiyetle takip edildiği belirtildi.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“Seferihisar Belediyesi olarak, kurumumuza yönelik gerçekleştirilen adli işlemleri ve başlatılan hukuki süreci yakından ve büyük bir ciddiyetle takip etmekteyiz.”

“Hukukun üstünlüğüne inancımız tam”

Belediye yönetimi, açıklamasında hukukun üstünlüğü ve bağımsız yargıya olan güvenini de vurguladı.

Şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkelerinin önemine dikkat çekilen açıklamada, soruşturma sürecinin sağlıklı şekilde yürütülmesi ve gerçeğin ortaya çıkması için hareket edildiği ifade edildi.

Belediyeden yapılan açıklamada, “Hukukun üstünlüğüne ve bağımsız yargıya olan inancımız tamdır” denildi.

"Belediye hizmetleri kararlılıkla devam ediyor"

Seferihisar Belediyesi, soruşturma kapsamında gerçekleştirilen adli işlemlerin belediye hizmetlerini etkilemediğini bildirdi.

Açıklamada, bağımsız yargı sürecinin en kısa sürede adalete uygun şekilde sonuçlanacağına inanıldığı belirtilirken, ilçede vatandaşlara sunulan belediyecilik hizmetlerinin herhangi bir aksama olmadan sürdüğü kaydedildi.

Belediye açıklamasında "Bağımsız yargı sürecinin en kısa sürede adalete uygun şekilde sonuçlanacağına inanıyor; bu esnada hemşehrilerimize sunduğumuz tüm belediyecilik hizmetlerinin hiçbir aksamaya mahal vermeden kararlılıkla devam ettiğini kamuoyunun bilgisine saygıyla sunuyoruz" ifadeleri kullanıldı.

Çelik, ifade işlemi için saat 09.30 sıralarında Çağlayan'da bulunan İstanbul Adalet Sarayı'na geldi. Savcılıkta gerçekleştirilen ifade işlemi yaklaşık 2 saat sürdü.

"Bugün verdiğimiz ifade son 2 yıldır yaşananlardan bağımsız değil"

Savcılık ifadesinin ardından açıklama yapan Çelik, şunları kaydetti:

"Üsküdar'da yaşanan tüm süreçle ilgili Genel Başkanımız Sayın Özgür Özel öncülüğünde bu cumartesi günü saat 19.00'da Üsküdar İskele Meydanı'nda bir buluşma gerçekleştireceğiz ve bu buluşmaya, Genel Başkanımız Özgür Özel'le gerçekleştireceğimiz bu buluşmaya tüm İstanbulluları, tüm yurttaşlarımızı davet ediyoruz. Genel Başkanımız Sayın Özgür Özel cumartesi günü saat 19.00'da Üsküdar İskele Meydanı'nda Üsküdar'ın tüm gerçeklerini bütün Türkiye kamuoyuyla paylaşacak.

Biz bugün buraya ifade vermeye geldik. Kamuoyuna yansıdığı gibi bir belediye meclis üyesiyle yaşanan diyaloglar noktasında bir soruşturma açıldı ve bu soruşturma kapsamında ifadeye geldik. Şunu en baştan ifade etmek isterim: Bugün verdiğimiz ifade İstanbul'da ve Türkiye genelinde son 2 yıldır yaşanan gelişmelerden bağımsız değildir. Son 2 yıldır yaşanan gelişmelerin bir parçasıdır.

103 yıllık Cumhuriyet tarihinde hiçbir dönemde seçilmiş yöneticiler üzerinde bu kadar ağır baskılar ortaya çıkmamıştır. Bugün Cumhurbaşkanı adayımız ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanımız Sayın Ekrem İmamoğlu'yla birlikte sadece İstanbul'da 16 belediyemize yönelik operasyonlar gerçekleşti ve tutuklu belediye başkanlarımız var, tutuklu meclis üyelerimiz var, tutuklu bürokratlarımız var. Cumhuriyet tarihinin hiçbir döneminde seçilmişler bu kadar ağır bir yargı baskısı altında kalmadılar. Tam da işte bu noktada Üsküdar'da yaşananlar ve bugünkü ifade de son 2 yıldır yaşadıklarımızdan bağımsız değildir. Bunu açıkça ifade etmek isterim.

Biz ifademizin içeriğinde bu hususlara değindik ve başka örnekler de verdik, Üsküdar meselesine gelmeden önce. Mesela bir Bayrampaşa örneğini verdik. Bayrampaşa'da belediye meclis üyeleri seçildiler, belediye başkanı seçildi. Bayrampaşa'da belediye başkanı tehdit ve baskı yoluyla AK Parti'ye geçmesi konusunda kendine birtakım talepler geldiğini açıkça Hasan Mutlu kamuoyuna ifade etti ancak bu baskılar karşısında direndiğini söyledi ve tutuklandı. Sonrasında Bayrampaşa'da yapılan belediye başkan vekilliği seçiminde taraf değiştiren meclis üyelerinin iki tanesi, bir tanesi başkan yardımcısı olarak görevlendirildi, bir tanesi de koordinatör olarak görevlendirildi. Yani bir makam karşılığında aslında parti değiştirdikleri veya siyasi tercihini değiştirdikleri apaçık ortaya çıkmış oldu.

Bunun dışında başka örnekler de var. Örneğin Çekmeköy örneği, örneğin Tuzla örneği, örneğin Şile örneği. Bu belediye başkanlarının da parti değiştirmeden önce yargı baskısı altında oldukları, tutuklanmayla tehdit edildiğine edildiklerine yönelik bir takım iddialar kamuoyunda konuşuldu, halen konuşulmaya devam ediliyor.

"103 yıllık partinin genel merkezine plastik mermilerle girildi"

Şimdi burada biz ifademizin içerisinde bir ikili hukuk sistemine de dikkat çektik. O da şuydu: Mesela ben bu soruşturmanın dışında üç ayrı davayla 22,5 yılla şu anda yargılanıyorum. Bunlardan bir tanesi İstanbul Kongresi davası, bir tanesi kurultay davası. Mesela kurultay davasında şöyle bir şey yaşandı: Bizim kurultay delegesi olan mecli- arkadaşlarımız sonradan meclis üyesi seçilmişler, önemli bir bölümü de ön seçimle seçilmiş. Bizim kurultay delegelerimiz daha sonradan meclis üyesi seçildikleri için buradan Ankara'ya çağrıldılar. Vay efendim siz bir koltuk karşılığı mı, yani kurultay delegesiydiniz meclis üyesi olmak için mi kurultayda değişime oy verdiniz diye Ankara'ya ifadeye çağrıldılar. Kurultaya buna benzer iddialarla dava açıldı. 103 yıllık partinin genel merkezine plastik mermilerle, gaz bombalarıyla girildi. Benim İstanbul Kongresi'nde yargılandığım davada tek bir cümleyle yargılandım. O cümlenin de kuru- İstanbul Kongresi davasında gerçeği yansıtmadığını hakkımda o iddiayı ortaya kişen atan kişi itiraf etti ve il binamız 5.000 polisle basıldı, il binamıza 5.000 polis geldi, partiden ihraç edildik, partiye üyeliğimiz Cumhuriyet Yargıtay Başsavcılığı tarafından silindi gibi birtakım uygulamalar.

Şimdi sıra bize gelince: Vay efendim, kurultay delegesi meclis üyesi olma karşılığında kurultayda oy tercihini değiştirmiş diyerek davalar açılıp partimiz elimizden yargı eliyle alınıyorsa Bayrampaşa'da mesela meclis üyeleri bizim listelerimizden seçilmiş ve sonrasında belediye başkan yardımcılığı görevine getirilme sözüyle, koordinatör yapılma sözüyle rakip siyasi partiye oy vermişse bu meseleler neden araştırılmıyor?

"Biz buraya bugün şahitlerimizle birlikte geldik"

Hangi siyasi saiklerle, hangi baskılarla, hangi tehditlerle parti değiştirildiği, Çekmeköy, Şile neden araştırılmıyor? Bunların da araştırılması gerektiğini savunmamızın içerisinde ifade ettik. İşte tam da bu noktada diyoruz ki 2 yıldır yaşanan gelişmelerden bağımsız değildir diye. Bu iddiaların tamamı araştırılmalıdır. Üsküdar meselesi de, biz bugün sadece Ayhan Aydın'ın kamuoyuna yansıyan süreçleriyle ilgili bir ifade verdik ama Üsküdar'da yaşananlar da sadece Ayhan Aydın'la sınırlı değildir. Orada parti değiştiren 4 meclis üyesi vardır.

Oylama esnasında bizim listelerimizden seçilmiş olmalarına rağmen karşı tarafın adayına oy vermiş 2 meclis üyesi vardır. Bu 6 meclis üyesiyle ilgili de kamuoyuna yansıyan, yeterince tartışıldı tekrar girmiyorum, ciddi iddialar vardır. Bu iddialar neden araştırılmıyor? Bu iddialar da araştırılmalıdır.

Ve şunları da ifade etmek isterim: Biz savunmamızın içerisinde bir bütün olarak Üsküdar'daki oy hakkını değiştiren ve parti değiştiren tüm meclis üyeleri ile ilgili Kartal Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunduk. O suç duyurusuyla bu soruşturmanın birleştirilmesi konusunda da kıymetli avukatlarımız talepte bulundular. Yani bizim yaptığımız suç duyurusuyla bu soruşturmanın birleştirilmesi konusunda avukatlarımız bir talebi Sayın Savcı'ya ilettiler.

Biz buraya bugün şahitlerimizle birlikte geldik. Şimdi milletvekillerimiz Sayın Türkan Elçi, Ali Gökçek burada dayanışma amacıyla bizimle birlikteler. Ama biz bugün buraya bir çağrı yapmadık. Biz bugün Silivri'ye bir çağrı yaptık çünkü cumhurbaşkanı adayımız Sayın Ekrem İmamoğlu'nun da orada bir duruşması var. Ancak milletvekilimiz Sayın Suat Özçağdaş yapılan telefon konuşmalarının bir tanesine şahitlik ettiği için o burada. Kıymetli meclis üyemiz Necdet Ay telefon konuşmalarından bir tanesine şahitlik ettiği için burada. Yine meclis üyemiz Nihat Doğan arkadaşımız burada. Yine kendisi bir telefon konuşması gerçekleştirmiş ve Ayhan Aydın kendisine aynı şeyleri söylemiş, kıymetli Üsküdarlı komşumuz Uğur Ural emekli öğretmen buradalar. Biz Sayın Savcı'ya lütfen bu konuşmalara şahitlik eden başta milletvekilimiz Suat Özçağdaş olmak üzere kıymetli arkadaşlarımızı dinleyin dedik. Ancak ileriki aşamalarda Sayın Savcı kendilerini ihtiyaç olması halinde dinleyeceğini ifade etti. Bu şekilde ifade sürecimizi gerçekleştirmiş olduk.

"Günün sonunda önemli olan Üsküdar halkının iradesi"

Son olarak da şunu ifade etmek isterim: Bu soruşturmanın ve bizim Kartal Anadolu Adliyesi'ne yaptığımız suç duyurusunun birleştirilmesi ve Üsküdar'da yaşanan tüm gerçeklerin ortaya çıkartılması hayati derecede önemlidir. Çünkü Türk siyasal yaşamında seçimler gerçekleşir, partiler seçim kazanırlar, kaybederler, belediyeler el değiştirilir. Bu, demokrasinin gereğidir. Günün sonunda önemli olan Üsküdar halkının iradesidir. Önemli olan milletin iradesidir ve bu işin gerçek mağduru aslında Üsküdar'da yaşayan yurttaşlarımızdır. Çünkü onlar kendilerine bir belediye başkanı seçtiler, Sinem Dedetaş tutuklandı. Onlar kendilerine, onların seçtiği meclis üyeleri bir başkanvekili seçti, Sibel Tan Çetinkaya, haksız hukuksuz bir biçimde seçim iptal edildi ve günün sonunda Üsküdar halkının iradesine bu tür uygulamalarla aslında bir darbe yapılmış oldu. Bu işin gerçek mağduru Üsküdar halkıdır. Bu yönüyle millet iradesinin üzerinde hiçbir güç yoktur. Egemenlik, Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün ifade ettiği gibi kayıtsız şartsız milletindir. Millet iradesi Üsküdar'da ortaya çıkmıştır. Bu yönüyle bu meselenin aydınlatılması Üsküdar halkının iradesinin korunması açısından da oldukça önemlidir diyerek hem kıymetli basın emekçilerine hem de bugün buraya gelen tüm yol arkadaşlarımıza yürekten teşekkür ediyorum.

Benim Ayhan Aydın'la bugüne kadar hiçbir iletişimim şöyle telefonla bu sürecin sonrasında yok. Bir iletişimim kurmadım. Ben bu süreçte de Ayhan Aydın'la bir iletişim kurmadım. Ben zaten Ayhan Aydın'ı aramadım. Bir meclis üyemiz aradı, onun yaptığı konuşmaya tanıklık ettim. Sonra başka bir meclis üyemiz "Ayhan Aydın sizinle görüşmek istiyor" diye telefonu bana verdi. Ben belediyedeki iki makam odası arasındaki koridorda belediye başkanımız Sinem Dedetaş'ın eşi ve meclis üyemiz yanımızdayken kendisiyle konuştum. Ama bunun dışında sonrasında Ayhan Aydın'la bir temas kurmadım. Ama Ayhan Aydın'ın bugün ben henüz detaylı okuyamadım, hem kendi ifadesinde... Bakın, Ayhan Aydın hem kendi ifadesinde, savcılık ifadesinde o evrak buradaydı avukatlarımızla beraber...

"Üst üste yapılan bu aramalar sebebiyle başkanvekili seçimi için üzerime baskı kurmak amacıyla üst üste yapılan bu aramalar sebebiyle manevi huzurum bozuldu, panik atak krizleri yaşayacak noktaya sürüklendim. Çoğu konuşmada ne söylendiğini ve söylediğimi dahi tam olarak hatırlayamaz noktaya geldim." Aslında Ayhan Aydın burada açık açık olarak söylüyor. "Ben bir sürü şey konuştum ama bunları hatırlamıyorum" demeye getiriyor ama aslında konuştuklarını kapatmaya çalışıyor. Bu cümle bunun çok açık ifadesidir. Bugün tekrar kamuoyuna bir demeç vermiş, orada da birtakım aslında bu konuşmaları yaptığına yönelik itiraf noktasında değerlendirmeler var."

"Bizi zorla masaya oturtmayacak bir yol izlemeliyiz"

ABD ile yürütülen çok boyutlu çatışma ve yaptırım süreçlerine değinen Pezeşkiyan, askeri ve siyasi gerilimin tırmanmasından yana olmadığını açık bir dille ifade etti:

"Savaşın devam etmesine katılmıyorum ancak ilerleyen süreç karşısında ülkenin direncini artırmalıyız. Direnci artırmak için bizi farklı bir durumda düşmanla müzakere etmeye zorlamayan bir yol izlemeliyiz ve üniversite de bu yolda hükümete yardımcı olmalıdır."

"Toplumun şartlarına uymayan ekonomik müdahale zarar verir"

Ülkedeki ekonomik dar boğaz ve reform arayışlarına da değinen Pezeşkiyan, piyasalara yapılacak müdahalelerin halkın sosyo-ekonomik gerçekleriyle örtüşmek zorunda olduğunu kaydetti. Toplumsal hassasiyetler gözetilmeden atılacak adımların fayda yerine yıkım getireceğini vurgulayan İran lideri, ekonomik kararlarda temkinli ve bilimsel bir çizgi izleyeceklerini belirtti.

"Z kuşağı öğrencilerinin yardımından bile yararlanmalıyız"

Genç nüfusun sisteme entegrasyonu ve son dönemde üniversitelerde yaşanan dalgalanmalar hakkında da konuşan Pezeşkiyan, gençlerin enerjisinin yapıcı mecralara yönlendirilmesi gerektiğini söyledi:

"Toplumun sorunlarını çözmek için Z kuşağı öğrencilerinin yardımından bile yararlanmalıyız. Protestolara katılmak yerine sorunların çözümüne katılmalarını sağlamalıyız. Cumhurbaşkanı olarak kimseyle siyasi bir ilişkim yok. Ülkenin sorunlarını çözmemize yardımcı olan herkesi ve her türlü siyasi görüşü kabul edeceğim."

Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan'ın açıklamaları; Tahran yönetiminin bir yandan dış baskılara karşı ekonomik ve bilimsel tahkimatı güçlendirmeyi, diğer yandan iç kamuoyundaki kutuplaşmayı gençleri karar mekanizmalarına katarak hafifletmeyi hedeflediği şeklinde yorumlandı.

Üreticilerin sorunlarını dinleyen Özel’e ziyaretinde Kars İl Başkanı Onur Uludaşdemir, eski Kars Belediye Başkanı Naif Alibeyoğlu, Ardahan Belediye Başkanı Faruk Demir, Genel Başkan Yardımcıları Ensar Aytekin ve Utku Çakırözer, milletvekilleri Özgür Erdem İncesu ve Evrim Rızvanoğlu ile Sencer Solakoğlu eşlik etti.

Pazardaki üreticilerin Özel’e aktardığı sorunların başında ise hayvan küpeleri nedeniyle uygulanan yüksek para cezaları geldi.

Üreticilerin ortak sorunu küpe cezaları

Hayvan satıcıları, küpelerin düşmesi veya kaybolması halinde yeni küpe talebinin aylarca sonuçlanmadığını, bu süreçte ise hayvanların nakli sırasında ağır cezalarla karşı karşıya kaldıklarını anlattı.

Bir üretici, küpesinin düşmesi nedeniyle 220 bin lira ceza aldığını belirterek yaşadığı sorunu şöyle anlattı:

“En büyük sorunumuz küpe sorunu. Küpe düştüğünde sipariş veriyoruz, altı ay-bir yıl sonra geliyor. Pasaportu olan hayvanı buradan kamyona yüklüyorsun, yolda giderken arabada küpesi düşüyor. Küpe yanında, pasaport elimde. Jandarma kabul etmiyor. 220 bin lira ceza yazıyor.”

“Bir küpe 3 bin liraya satılıyor”

Üreticiler, hayvan küpelerinin maliyetinin de kendileri açısından önemli bir yük oluşturduğunu söyledi. Bir küpenin maliyetinin yaklaşık 200 lira olduğunu belirten Özel ise küpenin üreticiye 3 bin liraya ulaşan fiyatlarla yansıdığını ifade etti.

Özel, hayvanların kayıt altında tutulması ve veteriner kontrollerinin yapılması açısından küpenin önemli olduğunu ancak bunun üreticiye ek bir yük haline gelmemesi gerektiğini savundu.

Besiciler ithal hayvan politikasından şikayetçi

Kars’taki üreticilerin gündemindeki bir diğer başlık ise ithal hayvanlar oldu.

Özel, Türkiye’nin son yıllarda hayvan ithalatında dünyada ilk sıralarda yer aldığını belirterek 2025 yılında yaklaşık 750 bin büyükbaş hayvanın Türkiye’ye getirildiğini söyledi.

Özel, ithalatın piyasadaki fiyatları aşağı çektiğini, ancak bunun özellikle küçük üreticiyi zor durumda bıraktığını savundu.

“Yurt dışından ithal hayvan sorunu”nun hayvancılığın en önemli problemlerinden biri olduğunu belirten Özel, büyük miktarlardaki ithalatın küçük üreticinin elindeki hayvanın değerini düşürdüğünü ifade etti.

“Besici kan ağlıyor”

Hayvan satıcılarından biri, piyasadaki fiyat düşüşlerinin üreticiyi zarara uğrattığını söyledi.

Satıcı, aylık yaklaşık 40 bin hayvanın kesime gittiğini, büyük firmalara yapılan satışların küçük besiciler üzerinde baskı oluşturduğunu belirterek şöyle konuştu:

“Et fiyatları bundan altı-yedi ay önce 650-660 bin liraydı. Şimdi 580 bin liraya et kesiyoruz. Besici kan ağlıyor. Tam da şu an satış zamanıdır. Hayvanlar satılacak, müşteri yok.”

Üretici, ilkbahardan bu yana hayvan başına yaklaşık 20 bin lira kayıp yaşadıklarını dile getirdi.

Çoban bulmak da üreticinin sorunu

Kars’taki hayvan üreticileri yalnızca satış ve fiyat sorunlarından değil, çoban bulmakta yaşadıkları güçlüklerden de şikâyet etti.

Bir üretici, çoban bulamadıkları için yurt dışından işçi getirdiklerini ve bir Afgan çobana aylık 70 bin lira ödeme yaptığını söyledi.

Küçükbaş hayvan yetiştiricileri ise hayvanlarını satabilecekleri pazar bulmakta zorlandıklarını ifade etti.

Şap hastalığı üreticiyi endişelendiriyor

Pazardaki üreticilerin gündeme getirdiği bir diğer konu şap hastalığı oldu.

Bir üretici, Kars’ta bazı köylerin hastalık nedeniyle kapalı olduğunu belirterek yılda iki kez yapılan aşının da sorunu tamamen çözmediğini savundu.

“Senede iki defa aşı yapıyorlar. Aşıdan sonra mal yine şapa düşüyor” diyen üretici, hayvan hareketliliğinin hastalığın yayılma riskini artırdığını belirtti.

Üretici, vatandaşların hayvan satın almaktan hastalık nedeniyle çekindiğini de söyledi.

Bağ-Kur borçları üreticinin önünü kesiyor

Kars hayvan pazarındaki üreticilerin gündemindeki bir diğer başlık ise Bağ-Kur borçları oldu.

Bir besici, yaklaşık 800 bin lira Bağ-Kur borcu bulunduğunu ve bu nedenle kredi kullanamadığını belirterek yapılandırma sisteminin üreticiyi rahatlatmadığını savundu.

Üretici, geçmişte küpesi düşen hayvanların İl Tarım ve Orman Müdürlüğü üzerinden yeniden küpelendiğini, ancak artık aynı uygulamanın bulunmadığını ifade etti.

Özel: “Borçların faizini sileceğiz”

Özgür Özel, çiftçi ve hayvancının borç yükünden kurtarılması gerektiğini belirterek iktidar olmaları halinde borçların faizlerine ilişkin düzenleme yapacaklarını söyledi.

Özel, “İster çiftçilik, ister hayvancılık yapan olsun; kimin ne borcu varsa iktidar olduktan sonra üç ay içinde o borçların faizlerini bir kereye mahsus sileceğiz” dedi.

Bağ-Kur borçlarının da yapılandırılması gerektiğini belirten Özel, ana paranın bölünerek üreticinin yeniden düşük faizli hayvancılık kredilerine ulaşabilmesinin önünün açılması gerektiğini söyledi.

“Aynı buzağı Amerika’da 7 bin 500, Türkiye’de 50 bin lira”

Özel, yerli hayvan varlığındaki gerilemenin buzağı fiyatlarına da yansıdığını savundu.

Amerika’da yaklaşık 150 dolara satılan bir buzağının Türkiye’de 50 bin liraya kadar çıkabildiğini belirten Özel, hayvan ithalatının uzun vadede yerli üretimi güçlendirmek yerine üreticinin piyasadan çekilmesine neden olduğunu söyledi.

Özel, yerli sürü ve ırkların güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Hayvan nakliyecileri: “Cezadan korkup yola çıkamıyoruz”

Hayvan taşımacılığı yapan TIR şoförleri de ağır cezalar nedeniyle çalışmakta zorlandıklarını anlattı.

Nakliyeci Bülent Keser, yollarda yeterli park alanı bulunmadığını, canlı hayvan taşıdıkları için bazı durumlarda süre aşımı yapmak zorunda kaldıklarını söyledi.

Keser, dört ayrı 180 bin liralık ceza aldığını, ayrıca araçtaki iki hayvanın küpesinin düşmesi nedeniyle 160 bin lira ceza uygulandığını belirtti.

“Biz TIR’ları çalıştıramaz hale geldik. Cezalardan aman ettik. Korkumuzdan nakliye diyemiyoruz” diyen Keser, dört-beş aydır aracını çalıştırmadığını ifade etti.

“En büyük sorun ithal hayvan”

Özel, Kars’ın temel geçim kaynaklarından birinin hayvancılık olduğunu belirterek sektörün temel sorunlarının başında ithal hayvan politikasının geldiğini söyledi.

İthal edilen hayvanların büyük firmalara yöneldiğini savunan Özel, küçük üreticinin ise fiyat baskısı altında kaldığını ifade etti.

Özel, hayvancılık politikasının yerli üreticiyi destekleyecek şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiğini belirterek, “Yurtdışından 750 bin büyükbaş hayvan getirip de üç-beş büyük et firmasını zengin etmek yerine buradaki insanlara destek vermek, yerli sürüyü-ırkı güçlendirmek, sizi güçlendirmek lazım” dedi.

“Çözüm iktidarı değiştirmek”

Hayvancılıktaki sorunların çözümsüz olmadığını savunan Özel, çözümün üreticiyi merkeze alan politikalardan geçtiğini söyledi.

Özel, YENİ Parti’nin hayvancılık programında yer alan politikaları seçim döneminde geniş kapsamlı şekilde anlatacaklarını belirterek, ülkenin temel sorunları üzerinden bir siyasi rekabet yürütülmesi gerektiğini ifade etti.

Özel, Çerçeve Yasa sorusunu yanıtlamadı

Özel, hayvan pazarındaki ziyaret sırasında kendisine yöneltilen Çerçeve Yasa sorusunu ise yanıtlamadı.

Çerçeve Yasa konusunda Meclis’te oy kullandıklarını belirten Özel, hayvan pazarına üreticilerin sorunlarını dinlemek için geldiğini söyledi.

Özel, “Bugün hayvan pazarında ben Çerçeve Yasa konuşursam yarın küpeyi yazmayacak gazete onu yazar” diyerek gündemin üreticilerin sorunları olması gerektiğini ifade etti.

“Önümüze bakıyoruz”

Bir vatandaşın mutlak butlan kararı sonrasında Kemal Kılıçdaroğlu’nun genel başkanlığı kabul etmesine ilişkin değerlendirmesini sorması üzerine Özel, geçmişte yaşanan tartışmaları geride bıraktıklarını söyledi.

Özel, “O işleri arkada bıraktık, önümüze bakıyoruz. Biz bu işleri nasıl çözeceğiz ona uğraşıyoruz” ifadelerini kullandı.

Üreticilerle kapalı toplantıda buluştu

Hayvan pazarı ziyaretinin ardından Özel, hayvan üreticileriyle bir otelde düzenlenen toplantıya katıldı.

“Ürettikçe Güçlenen Türkiye” başlığıyla gerçekleştirilen toplantı basına kapalı olarak devam ederken, Özel’e İzmir Milletvekili Ümit Özlale, Sencer Solakoğlu ve Kars İl Başkanı Onur Uludaşdemir eşlik etti.

Dış temsilciliklerde dijital ticaret altyapısı ve kapasitesi artırılacak

Yeni OVP ile dijital ticaret ve e-ticaret kanalıyla dış satımın artırılması gayesi doğrultusunda, yurt dışı teşkilat yapılarında yeni bir kapasite geliştirme süreci yürütülecek. Bu çerçevede, öncelikli dış pazarlarda görev yapan ticaret temsilciliklerinde dijital ticaret odaklı kurumsal ve teknik imkânlar artırılacak. Temsilcilikler aracılığıyla, Türk ihracatçılarının dünya genelindeki çevrim içi pazar yerlerine erişim sağlaması kolaylaştırılacak.

İhracat yapan firmalara, hedef pazarlardaki e-ticaret mevzuatları, tüketici hakları politikaları ve yasal düzenlemeler hususunda doğrudan bilgi akışı ve rehberlik sağlanacak; karşı karşıya kalınan dijital ticaret engellerinin bertaraf edilmesi amacıyla ticaret diplomasisi adımları atılacak.

Uzak ülkelerden İslam dünyasına stratejik ortaklıklar kurulacak

Küresel tedarik zinciri ağlarındaki yeniden yapılanma ile ayrışma süreçlerine karşı, pazar çeşitliliğini artıracak ticaret diplomasisi mekanizmaları daha etkin biçimde kullanılacak. Bu doğrultuda, Uzak Ülkeler Stratejisi ve İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) üyesi ülkelere yönelik ihracatı geliştirme stratejisi başta gelmek üzere, pazar çeşitlendirme politikaları kararlılıkla sürdürülecek; komşu, yakın ve dost devletlerle ikili ve bölgesel boyutlu işbirlikleri derinleştirilecek.

Afrika ülkeleriyle ikili ekonomik bağların güçlendirilmesi ve ticaret hacminin yükseltilmesi gayesiyle uzun vadeli stratejik ortaklık modelleri uygulamaya konulacak. Orta Asya coğrafyası ve Türk dünyası ile başta enerji ve bağlantısallık konuları olmak üzere, ticari münasebetler üst seviyeye taşınacak.

Ülke, sektör ve ürün bazında karşılaşılan ticaret engelleri ile pazar fırsatlarının önceden tespiti adına erken uyarı ve ticaret istihbaratı sistemleri takviye edilecek. Akredite helal belgelerinin ülkeler arasında karşılıklı kabulüne yönelik uluslararası bir mekanizma tesis edilecek; helal belgeli ürün ile hizmet ticaretindeki teknik pürüzler akreditasyon, eğitim ve tanıtım faaliyetleriyle minimuma indirilecek.

İhracatçıların finansman maliyetlerini düşürmek amacıyla İhracatı Geliştirme AŞ (İGE) kefalet mekanizması etkinleştirilecek, Türk Eximbank destekleri yüksek teknolojili, katma değerli, yeşil ve dijital dönüşüm odaklı ihracata öncelik verecek şekilde yeniden yapılandırılacak.

Hizmet ihracatı ve markalaşma odaklı adımlar atılacak

Program sürecinde mal ihracatının yanında, hizmet ihracatının ve Türk markalarının uluslararası arenadaki tanınırlığının artırılması da hedefleniyor.

Bu paralelde; bilişim, lojistik, sağlık ve spor turizmi, danışmanlık, dijital aracılık, fuarcılık, gastronomi, kültürel ve kreatif endüstriler ile yurt dışı müteahhitlik ve teknik müşavirlik kolları yüksek katma değer üreten ihracat yapısına sevk edilecek.

Havludaki notlar ve penaltı sırrı: "Köşeyi doğru tahmin ettim"

Göztepe ile oynanan son karşılaşmada kurtardığı kritik penaltı vuruşu öncesinde kalesindeki havluya iliştirdiği notları okuması hatırlatılan Tobiasz, rakip analizinin önemine değindi:

"Kendim için özel notlar alıyorum. Elbette her seferinde yüzde 100 garanti olmuyor, bazen sonuç vermeyebiliyor ama bu kez köşeyi doğru tahmin ettiğim için işe yaradı. O yüzden gerçekten çok mutluyum."

"Fenerbahçe karşısında galibiyet için savaşacağız"

Hafta başında konuk edecekleri Fenerbahçe mücadelesini değerlendiren Polonyalı kaleci, rakiplerinin ligin köklü ekiplerinden biri olduğunu kabul etmekle birlikte karşılaşmaya ekstra bir baskı yüklemediklerini kaydetti:

"Yüksek enerjili bir maç olacak. Zaten son maçtaki galibiyetten dolayı takımımızın morali çok iyi. O yüzden çok iyi bir maç olacağını düşünüyorum. Galip gelmeye, elimizden geleni yapmaya çalışacağız.

Fenerbahçe’nin favori olarak görünmesi bizim sahaya çıkıp mücadele etmeyeceğimiz anlamına kesinlikle gelmiyor. Sahaya çıkıp sonuna kadar mücadele edeceğiz ve yenmek için elimizden geleni yapacağız. Bu zorlu 90 dakikada taraftarlarımızdan da büyük destek bekliyoruz."

Milli Takım hedefi: "Çok çalışıyorum"

Kariyer hedeflerine ilişkin de değerlendirmede bulunan Kacper Tobiasz, Polonya Milli Takımı formasını giymenin en büyük ideali olduğunu vurgulayarak, bu hedefe ulaşmak adına Gaziantep FK forması altında çok çalışmaya devam edeceğini sözlerine ekledi.

52 göçmen kaçakçılığı organizatörü yakalandı

Operasyonlar, Jandarma Genel Komutanlığı Göçmen Kaçakçılığı ve İnsan Ticareti ile Mücadele Daire Başkanlığı koordinasyonunda gerçekleştirildi.

Çalışmalarda, İnsansız Hava Araçları (JİHA) ile havadan, İl Jandarma Komutanlıklarına bağlı asayiş, otoyol ve komando timleriyle de karadan denetim ve takip yapıldı.

18 ilde düzenlenen operasyonlar sonucunda 52 göçmen kaçakçılığı organizatörü yakalandı.

43 şüpheli tutuklandı

Operasyon kapsamında yakalanan şüphelilerden 43'ü tutuklandı. 9 şüpheli hakkında ise adli kontrol hükümleri uygulandı. Ekiplerin operasyonlar sırasında yaptığı çalışmalarda 131 araç ile 20 bot ve bot motoru ele geçirildi.

Mücadele kararlılıkla sürdürülecek

Yürütülen çalışmalarla düzensiz göç ve göçmen kaçakçılığı organizatörlerine karşı mücadelenin sürdürüleceği belirtildi.

Açıklamada, ülkenin huzuru, güvenliği ve kamu düzeninin korunması amacıyla çalışmaların insan haklarını esas alan, kamu düzeninden taviz vermeyen ve milli menfaatleri gözeten bir anlayışla kararlılıkla devam edeceği ifade edildi.

Jandarma Genel Komutanlığı, operasyonlarda görev alan Jandarma personelini, Göçmen Kaçakçılığı ve İnsan Ticareti ile Mücadele Daire Başkanlığını ve çalışmalara katkı sağlayanları tebrik etti.

18 ilde "Göçmen Kaçakçılığı ile Mücadele" kapsamında Jandarmamız tarafından düzenlenen operasyonlarda 52 göçmen kaçakçılığı organizatörü yakalandı.

Şüphelilerden; 43'ü tutuklandı. 9'u hakkında adli kontrol hükümleri uygulandı.

Jandarma Genel Komutanlığı Göçmen Kaçakçılığı ve… pic.twitter.com/Z0q0QFAlBE

— T.C. İçişleri Bakanlığı (@TC_icisleri) September 11, 2026

Ay Yapım imzalı dizinin başrollerinde Aytaç Şaşmaz ve Helin Kandemir yer alıyor. Star TV'nin resmi sayfasında dizinin yeni sezonuyla 10 Eylül'de ekrana döndüğü ve bölümlerin perşembe akşamları yayınlandığı bilgisi bulunuyor.

Sevdiğim Sensin 17. bölüm ne zaman?

Sevdiğim Sensin 17. bölüm, 17 Eylül 2026 Perşembe akşamı saat 20.00'de Star TV'de yayınlanacak. Dizinin yeni bölümü için yayın günü ve saati Star TV'nin yayın bilgileriyle doğrulanıyor.

Böylece 16. bölümün ardından hikâye kaldığı yerden devam edecek. Yeni bölüm tanıtımında özellikle Erkan ve Dicle arasındaki ilişkiye yönelik gelişmeler ön plana çıkıyor.

Sevdiğim Sensin 17. bölüm fragmanında ne oluyor?

17. bölüm ilk tanıtımında Erkan'ın Dicle'ye yönelik bağlılığını gösteren sözleri dikkat çekiyor. Tanıtımda yer alan “Benim artık tek bir ailem var, o da Dicle!” ifadesi, Erkan'ın yaşadığı gelişmelere rağmen Dicle'yi hayatındaki en önemli kişi olarak gördüğünü ortaya koyuyor.

Fragmanda Dicle'nin karşı karşıya kaldığı durum da hikâyenin önemli başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. Erkan'ın cezaevinde yaşadığı sorunlar devam ederken Dicle'nin onun özgürlüğü için yeni bir adım atıp atmayacağı merak ediliyor.

Ferman cephesinde ise sağlık durumuyla ilgili gelişmeler sürüyor. Geçtiğimiz bölümde yaşanan olayların ardından Aldur ailesindeki dengelerin de yeniden değişmesi bekleniyor.

Sevdiğim Sensin 16. bölümde ne oldu?

Dizinin 16. bölümünde Erkan, Ferman'ın vurulmasını üstlenerek tutuklandı ve İstanbul'da mahkemeye çıkarıldı. Ferman'ın sağlık durumunun kritik olduğu bölümde, hayatta kalabilmesi için böbrek nakline ihtiyaç duyduğu ortaya çıktı.

Erkan hakkında tutuklu yargılama kararı verilirken Dicle, onun serbest kalması için farklı yollar denemeye başladı. Ancak yaptığı girişimlerden sonuç alamayan Dicle, bölüm sonunda herkesi şaşırtabilecek bir kararın eşiğine geldi.

Erkan ise cezaevinde geçirdiği sürede yeni koşullarla karşı karşıya kaldı. Bu süreçte kendisine destek olan Ali isimli mahkûm, Erkan'ın cezaevi hayatında öne çıkan karakterlerden biri oldu.

Erkan ve Dicle'yi 17. bölümde ne bekliyor?

Yeni bölüm tanıtımı, Erkan'ın cezaevinden çıkma mücadelesinin devam edeceğini gösteriyor. Dicle ise bir yandan Erkan'ın özgürlüğü için çözüm ararken diğer yandan ailesiyle ilgili gelişmelerin içinde kalıyor.

İkilinin ilişkisi, dizinin ikinci sezonundaki temel hikâye çizgilerinden biri olmaya devam ediyor. Erkan'ın Dicle için söylediği sözler de yeni bölümde aralarındaki bağın nasıl şekilleneceğine ilişkin ipucu veriyor.

Dizinin resmi bölüm bilgilerinde de Erkan'ın tutuklanmasının ardından Dicle'nin onun serbest kalması için bütün yolları denediği ve sonuç alamayınca önemli bir kararın eşiğine geldiği belirtiliyor.

Sevdiğim Sensin oyuncuları kimler?

Sevdiğim Sensin dizisinin başrollerini Aytaç Şaşmaz ve Helin Kandemir paylaşıyor. Aytaç Şaşmaz dizide Erkan Aldur'u, Helin Kandemir ise Dicle Demir'i canlandırıyor.

Dizinin oyuncu kadrosunda ayrıca Hüseyin Avni Danyal, Esra Ronabar, Deniz Işın, Özlem Conker, Cihat Süvarioğlu, Umutcan Ütebay, Elçin Zehra İrem, Nihan Büyükağaç, Barış Baktaş ve Emrah Aytemur gibi isimler bulunuyor.

Dizinin yapımını Ay Yapım üstlenirken yönetmen koltuğunda Gökçen Usta bulunuyor. Hikâye Coşkun Irmak'a, senaryo ise Yeşim Aslan'a ait.

Sevdiğim Sensin hangi gün, saat kaçta?

Sevdiğim Sensin her perşembe saat 20.00'de Star TV'de ekrana geliyor. 17. bölüm de 17 Eylül Perşembe günü aynı yayın saatinde izleyiciyle buluşacak.

Diziyi televizyon ekranından takip etmek isteyen izleyiciler Star TV yayınını izleyebilir. Kanalın resmi internet sitesinde ayrıca Sevdiğim Sensin için bölüm, fragman, özel video, oyuncular ve haberler bölümleri bulunuyor.

Sevdiğim Sensin 17. bölüm fragmanı nereden izlenir?

Sevdiğim Sensin'in yeni bölüm fragmanları Star TV'nin resmi dizi sayfasında yayımlanıyor. Kanalın sayfasında dizinin bölümleri ve fragmanları ayrı başlıklar altında yer alıyor.

17. bölüm tanıtımında Erkan'ın Dicle'ye yönelik sözleri ve cezaevindeki durumu öne çıkarken, Dicle'nin vereceği kararın hikâyenin sonraki bölümüne nasıl yön vereceği yeni bölümde ortaya çıkacak.

Sevdiğim Sensin 17. bölüm, 17 Eylül Perşembe günü saat 20.00'de Star TV'de.

Vali Gül: "Amaç çocuklarımızın rencide olmadan ihtiyaçlarını karşılaması"

Hattat Rakım Ortaokulu'nda düzenlenen tanıtım programında projenin detaylarını aktaran Vali Davut Gül, uygulamanın yalnızca bir nakdi destek olmadığını, aynı zamanda eğitimde fırsat eşitliğini güçlendiren bir adım olduğunu vurguladı:

"Öğrencilerin ekonomik sebeplerle varsa devamsızlıklarını ortadan kaldırmak başta olmak üzere çocuklarımızın eğitimin bütün imkanlarından eşit şekilde faydalanması, bu anlamda ailelere olabildiğince küçük bir katkı sunulması ve bunun neticesinde de çocuklarımızın rencide olmadan, verdiğimiz kartlarla kantinde kimseye muhtaç olmadan yapacakları bir alışveriş sistemi amaçlanıyor.

Öğrencilere verdiğimiz bu karta aylık düzenli olarak ikişer bin lira para yüklüyoruz. Ailede birden fazla öğrenci varsa her birine ayrı ayrı bu karttan veriyoruz."

Projenin teknik altyapısının Halkbank tarafından hazırlandığını, kaymakamlıklar koordinasyonunda 39 ilçede titiz bir çalışma yürütüldüğünü belirten Gül; okul müdürleri, öğretmenler ve ilçe milli eğitim müdürlüklerinin sahadaki tespitiyle ihtiyaç sahibi öğrencilerin belirlendiğini, kantinlere ise özel POS cihazlarının yerleştirildiğini ifade etti.

Hedef 100 bin öğrenci: Sosyal risk altındaki tüm çocuklar kapsamda

Halihazırda 50 bin öğrencinin kartlardan yararlandığını dile getiren Vali Gül, "100 bin çocuğa kadar kriterleri tutan öğrencilerimize, kardeşlerimize bu kartı vereceğiz" diyerek desteğin genişletileceğini duyurdu.

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı kriterleri doğrultusunda ihtiyaç durumu ve sosyal riskler gözetilerek belirlenen destek kapsamında; şehit ve gazi çocukları, yetim ve öksüzler ile engelli öğrenciler ve ebeveyni engelli olan çocuklar öncelikli olarak yer alıyor. Projeyle aynı zamanda anne ve babası ayrılmış ya da ebeveynlerinden biri cezaevinde bulunan öğrenciler ile ailesi Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) hizmetinden yararlanan çocuklar da güvence altına alınıyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın sosyal risk haritasında yüksek risk grubunda görülen, okuldan kopma veya suça sürüklenme tehlikesi altındaki öğrencileri örgün eğitimde tutmayı amaçlayan çalışma; koruyucu aile yanındaki çocukları, meslek lisesine devam eden gençleri, Roman çocukları ve İstanbul’da yaşayan Gazzeli ailelerin evlatlarını da kapsayacak şekilde genişletiliyor.

Yalnızca okul kantininde feçerli: Nakit çekilemiyor

"Gönülden Bir Öğün" kartları, öğrencilerin bütçeyi amacı dışında kullanmasını önleyecek ve doğrudan beslenmelerine aktarılmasını temin edecek şekilde sınırlandırıldı.

Yüklenecek bakiyeler nakit olarak çekilemiyor ve okul dışındaki işletmelerde harcanamıyor. Sadece okul kantinlerinde geçerli olan sistem sayesinde çocuklar, akranlarıyla aynı koşullarda ve herhangi bir ayrımcılığa uğramadan günlük beslenme ihtiyaçlarını temin edebiliyor.

Tanıtım programının sonunda Vali Davut Gül, okul kantinine geçerek kartın POS cihazları üzerinden nasıl kullanıldığını bizzat uygulamalı olarak gösterdi ve yeni eğitim-öğretim yılında tüm öğrencilere başarı dileğinde bulundu.

Başvuruların ardından adayların sisteme yüklediği belgeler ve tercih ettikleri kurslar kurumlar tarafından değerlendirilmeye başlandı. Ancak sonuçların açıklanması için Türkiye genelinde bütün Halk Eğitim Merkezlerini kapsayan tek bir tarih bulunmuyor. Kurumların yayımladığı resmi takvimler incelendiğinde, taslak ve kesin listelerin farklı tarihlerde ilan edildiği görülüyor.

Usta öğretici sonuçları açıklandı mı?

11 Eylül 2026 itibarıyla bazı Halk Eğitim Merkezlerinde taslak veya kesin olmayan usta öğretici listeleri yayımlanmaya başladı. Bununla birlikte tüm adaylar için tek bir merkezi sonuç açıklaması yapılmış değil.

Örneğin Halfeti Halk Eğitimi Merkezi'nin yayımladığı takvimde başvuruların değerlendirilmesi 1-14 Eylül arasında, kesin olmayan listenin yayımlanması 14 Eylül'de planlandı. İtirazlar 15-16 Eylül'de alınacak, nihai sıralamanın 17-18 Eylül'de yayımlanması öngörülüyor.

Eğirdir Halk Eğitimi Merkezi ise kesin sonuçların 14 Eylül 2026 tarihinde açıklanacağını duyurdu. Sarayköy'deki takvimde ise kesin başvuru sonuçlarının ilan tarihi 15 Eylül 2026 olarak yer aldı.

Bu nedenle adayların yalnızca genel bir sonuç tarihi aramak yerine başvuru yaptıkları Halk Eğitim Merkezi veya ilgili ilçe Milli Eğitim Müdürlüğünün duyurularını takip etmesi gerekiyor.

Usta öğretici başvuru sonuçları ne zaman açıklanacak?

Sonuç tarihi başvuru yapılan kuruma göre değişiyor. MEB'e bağlı Halk Eğitim Merkezlerinin yayımladığı takvimlerde eylül ayı içerisinde taslak listelerin açıklanması, itirazların alınması ve kesin sıralamaların oluşturulması planlanıyor.

Bazı kurumların açıkladığı tarihler şöyle:

• Halfeti Halk Eğitimi Merkezi: Kesin olmayan liste 14 Eylül, itirazlar 15-16 Eylül, nihai sıralama 17-18 Eylül 2026.

• Eğirdir Halk Eğitimi Merkezi: Kesin sonuçların açıklanması 14 Eylül 2026.

• Sarayköy Halk Eğitimi Merkezi: Kesin başvuru sonuçlarının ilanı 15 Eylül 2026.

• Dargeçit Halk Eğitimi Merkezi: Kesin sıralamanın 14-17 Eylül arasında yayımlanması planlandı.

• Bor Halk Eğitimi Merkezi: Taslak sıralama 10-11 Eylül, itirazlar 14-15 Eylül, kesin listeler 25 Eylül 2026.

Dolayısıyla “usta öğretici sonuçları hangi gün açıklanacak?” sorusunun yanıtı başvuru yapılan kuruma göre değişiyor.

Usta öğretici başvuru sonuçları nereden öğrenilir?

Adayların başvuru durumlarını ve sonuçlara ilişkin duyuruları öncelikle e-Yaygın sistemi üzerinden takip etmesi gerekiyor.

Başvurular e-Yaygın üzerinden e-Devlet şifresiyle gerçekleştirildi. MEB'e bağlı kurumların duyurularında adayların başvurularının onaylanıp onaylanmadığını yine sistem üzerinden kontrol etmeleri gerektiği belirtiliyor.

Kesin sıralama listeleri ise bazı Halk Eğitim Merkezlerinde kurumun internet sitesinden ayrıca yayımlanıyor. Bu nedenle adayların hem e-Yaygın sistemini hem de başvuru yaptıkları kurumun duyuru sayfasını kontrol etmesi gerekiyor.

e-Yaygın usta öğretici başvurusu nasıl yapıldı?

2026-2027 eğitim öğretim yılı ücretli usta öğretici başvuruları 1-31 Ağustos 2026 tarihleri arasında alındı.

Başvuru sırasında adayların istenen belgeleri e-Yaygın sistemine yüklemesi gerekiyordu. Bazı MEB duyurularında eksik, hatalı veya okunamayacak belgelerin başvurunun değerlendirmeye alınmamasına neden olabileceği açıklandı.

Başvuruların ardından kurumlar tarafından belgeler inceleniyor ve adayların ilgili değerlendirme kriterlerine göre sıralaması oluşturuluyor.

Usta öğretici sıralaması nasıl belirleniyor?

Usta öğretici görevlendirmelerinde adayların başvuru sırasında sunduğu belgeler, kurs tercihleri ve ilgili mevzuatta belirtilen değerlendirme kriterleri dikkate alınıyor.

Halfeti Halk Eğitimi Merkezi'nin duyurusunda sıralamanın, başvurularda yüklenen belge ve kurs tercihleri incelendikten sonra oluşturulacak komisyon tarafından puan üstünlüğüne göre yapılacağı belirtildi.

Ancak başvurunun onaylanması veya adayın sıralamada yer alması, tek başına kesin olarak görevlendirileceği anlamına gelmiyor. Dargeçit Halk Eğitimi Merkezi de görevlendirmenin kurs ihtiyacı ve oluşturulan puan sıralaması doğrultusunda yapılacağını duyurdu.

Usta öğretici itiraz süreci ne zaman?

Taslak veya kesin olmayan listelerin yayımlanmasının ardından adaylara itiraz hakkı tanınıyor. Ancak itiraz süresi de kurumların ilan ettiği takvime göre değişiyor.

Halfeti'de 15-16 Eylül'de, Bor'da 14-15 Eylül'de itirazların alınması planlandı. Bazı merkezlerde ise kesin sonuçların açıklanmasından önceki günlerde farklı bir takvim uygulanıyor.

Bu nedenle adayların listede puan, sıralama veya belge değerlendirmesine ilişkin bir sorun gördüklerinde başvuru yaptıkları kurumun ilan ettiği itiraz süresini kaçırmaması gerekiyor.

Usta öğretici görevlendirmeleri ne zaman başlayacak?

Görevlendirme tarihleri de kurumdan kuruma farklılık gösteriyor. Bazı Halk Eğitim Merkezlerinde eylül ayının ikinci yarısında kesin listelerin oluşturulması ve ardından kursların açılması planlanıyor.

Halfeti'de komisyon kararı ve nihai sıralamanın 21 Eylül'de makam onayına sunulması, kursların ise gerekli işlemlerin tamamlanması halinde 28 Eylül'den itibaren açılmaya başlaması planlandı.

Sarayköy'de görevlendirmelerin 21-23 Eylül arasında, kursların ise 28 Eylül'den itibaren başlaması öngörülüyor.

Bu takvimler, Türkiye genelindeki bütün Halk Eğitim Merkezleri için ortak görevlendirme tarihi anlamına gelmiyor. Adayların kendi başvuru yaptığı kurumun duyurusunu esas alması gerekiyor.

Usta öğretici başvurusu yapmak görev garantisi sağlıyor mu?

Hayır. Başvuru yapılması veya başvurunun sistemde onaylanması doğrudan görevlendirme yapılacağı anlamına gelmiyor.

MEB'e bağlı kurumların duyurularında görevlendirmelerin oluşturulan sıralama, açılacak kurslar ve kurumların ihtiyaçları doğrultusunda gerçekleştirileceği belirtiliyor. Dargeçit Halk Eğitimi Merkezi de başvurunun onaylanmasının görev verileceği anlamına gelmediğini açıkça duyurdu.

Bu nedenle adayın listede bulunması kadar başvuru yapılan branşta kurs açılıp açılmayacağı ve kurumun usta öğretici ihtiyacı da görevlendirme açısından belirleyici oluyor.

Usta öğretici sonuçlarında adayların dikkat etmesi gerekenler

2026-2027 dönemi için başvuru yapan adayların süreçte özellikle şu noktaları takip etmesi gerekiyor:

• Başvuru durumunu e-Yaygın üzerinden kontrol etmek,

• Başvuru yapılan Halk Eğitim Merkezi'nin duyurularını takip etmek,

• Taslak veya kesin olmayan listenin yayımlanma tarihini kontrol etmek,

• İtiraz süresi varsa belirtilen tarihler içerisinde başvurmak,

• Kesin sıralama listesinin yayımlanmasını beklemek,

• Görevlendirme için kurum tarafından istenecek belgeleri hazır bulundurmak.

BİGG Yatırım Programı'nda ikinci çağrı

Bakan Kacır, konuya ilişkin açıklamasını sosyal medya hesabından yaptı. BİGG Yatırım Programı'nın 2026 yılı ikinci çağrısının başlatıldığını belirten Kacır, program kapsamında teknoloji ve yenilik odaklı iş fikirlerinin desteklenmeye devam edeceğini ifade etti.

Kacır, paylaşımında şu konuya ilişkin ifadeleri kullandı:

"TÜBİTAK, BİGG Yatırım Programı ile girişimci adaylarının teknoloji ve yenilik odaklı iş fikirlerini desteklemeye devam ediyor. Çağrı kapsamında mükemmeliyet mührü alan girişimler yüzde 3 hisse karşılığında 1 milyon 350 bin lira yatırım alabilecek. Türkiye'nin teknoloji ekosistemini güçlendirmeye, girişimcilerimizi desteklemeye devam edeceğiz."

Girişimlere 1 milyon 350 bin lira yatırım

Program kapsamında mükemmeliyet mührü almaya hak kazanan girişimlere yüzde 3 hisse karşılığında 1 milyon 350 bin lira yatırım yapılabilecek.

BİGG Yatırım Programı, teknoloji ve yenilik odaklı iş fikirlerinin desteklenmesini amaçlıyor. Program kapsamında girişimci adaylarının iş fikirlerinin desteklenmesi ve teknoloji ekosisteminin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Son başvuru tarihi 30 Eylül

Mehmet Fatih Kacır, BİGG Yatırım Programı'nın ikinci çağrısı için son başvuru tarihinin 30 Eylül olduğunu belirtti. Kacır, programa ilişkin ayrıntılı bilgilere TÜBİTAK'ın internet sitesinden ulaşılabileceğini kaydetti.

BiGG Yatırım Programı’nın 2026 yılı 2. Çağrısını başlatıyoruz! 📣@Tubitak, BiGG Yatırım Programı ile girişimci adaylarının teknoloji ve yenilik odaklı iş fikirlerini desteklemeye devam ediyor.

Çağrı kapsamında Mükemmeliyet Mührü alan girişimler %3 hisse karşılığında 1.350.000… pic.twitter.com/MRIbqcC0Wf

— Mehmet Fatih KACIR (@mfatihkacir) September 11, 2026

Yıllık cari açık verileri ve dış ticaret dengesi

On iki aylık birikimli rakamlara bakıldığında, yıllıklandırılmış cari işlemler açığı temmuz dönemi itibarıyla yaklaşık 40,7 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti. Bu zaman diliminde ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı toplam 77,2 milyar dolara ulaştı. Yıllıklandırılmış bazda hizmetler dengesi 63,5 milyar dolar tutarında artı verirken, birincil gelir dengesinde 25,2 milyar dolar, ikincil gelir dengesinde ise 1,9 milyar dolar seviyesinde açık meydana geldi.

Turizm ve seyahat gelirlerinin cari dengeye etkisi

Hizmetler dengesi kanalıyla gerçekleşen net sermaye girişleri temmuz süresince 8 milyar 228 milyon dolar olarak kaydedildi. İlgili başlık altında taşımacılık hizmetleri kanalıyla 2 milyar 893 milyon dolar, seyahat kalemi vasıtasıyla ise 5 milyar 968 milyon dolar net kazanç elde edildi.

Temmuz ayı portföy yatırımları ve yabancı alımları

Söz konusu ayda portföy yatırımları tarafında 5 milyar 841 milyon dolar tutarında net giriş yaşandı. Yurt dışı yerleşik yatırımcılar hisse senedi ile yatırım fonu pazarında 1 milyar 969 milyon dolar, Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) pazarında ise 2 milyar 368 milyon dolar tutarında net alım pozisyonu aldı.

Yabancı yatırımcılar yurt dışı tahvil ihraçları kapsamında banka ihraçlarından net 914 milyon dolar, Genel Hükümet ihraçlarından ise net 1 milyar 710 milyon dolar tutarında alım gerçekleştirdi. Diğer sektörlerin gerçekleştirdiği ihraçlarda ise 172 milyon dolarlık net satış pozisyonu oluştu.

Doğrudan yatırımlar ve gayrimenkul hareketleri

Temmuz döneminde doğrudan yatırımlar kaynaklı net para girişi 514 milyon dolar şeklinde gerçekleşti. Yurt dışı yerleşiklerin Türkiye sınırları içerisindeki doğrudan yatırımları 1 milyar 154 milyon dolar seviyesinde artış gösterirken, yurt içi yerleşiklerin ülke dışındaki doğrudan yatırımları 640 milyon dolar yükseldi.

Gayrimenkul tarafındaki işlemlerde yurt içi yerleşikler yurt dışı pazarlarda 169 milyon dolarlık alım yaparken, yurt dışı yerleşiklerin Türkiye'deki net gayrimenkul alımları 322 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti.

Bankacılık sektörü kredileri ve resmi rezervlerdeki değişim

Yurt dışından temin edilen kredi kullanımlarında bankalar temmuz ayında 1 milyar 713 milyon dolar, diğer sektörler 1 milyar 998 milyon dolar net finansman sağladı. Genel Hükümet kanadı ise 130 milyon dolar tutarında net geri ödeme yaptı.

Diğer yatırımlar kategorisinde yabancı bankaların Türkiye'deki mevduat hesapları toplamda 1 milyar 679 milyon dolar yükseldi. Bu miktarın 74 milyon dolarlık bölümü Türk lirası, 1 milyar 605 milyon dolarlık bölümü ise döviz cinsinden hesaplardan kaynaklandı. Resmi rezerv bakiyesinde temmuz ayında 14 milyar 252 milyon dolar net artış meydana geldi.

Muhammet Yeğen: "Bizim kazanmaktan başka alternatifimiz yok"

2014 yılından bu yana ay-yıldızlı formayı terleten takımın tecrübeli isimlerinden Muhammet Yeğen, üzerlerindeki sorumluluğun farkında olduklarını belirterek şu değerlendirmelerde bulundu:

"Şu anki kadroda daha önce dünya kupası kazanan arkadaşlarımız da var, takıma yeni katılanlar da var. Enerjimiz ve motivasyonumuz oldukça yüksek. Biz son dünya kupası şampiyonuyuz, aynı zamanda Avrupa şampiyonuyuz. Bizim yükümüz diğer ülkelere göre daha ağır. Bunun bilincindeyiz ve o yönde çalışmalarımız sürüyor.

Dünya arenasında işler çok farklı oluyor. Çok isteyenin, çok mücadele edenin kazanacağı bir organizasyon. Bu tür turnuvalar öncesinde hazırlık kampları çok önemli. Bizim de en iyi şekilde hazırlandığımızı düşünüyorum. Biz buraya milliyetçilik duygularıyla da geliyoruz. Türk'ün Türk'ten başka dostu yoktur. Bizim kazanmaktan başka alternatifimiz yok. İnşallah yeniden o kupayı ülkemize getireceğiz."

Zülfücan Derinpınar: "Koyduğumuz ambargoyu sürdürmek istiyoruz"

Meksika’ya unvan koruma hedefiyle gideceklerini vurgulayan milli futbolcu Zülfücan Derinpınar, takım içi dayanışmaya dikkat çekti:

"Burada gayet iyi bir aile ortamımız var. İyi hazırlanıyoruz. Buraya iki kamp döneminin ardından geldik. Riva'da iki kamp yaptık, burası üçüncü kampımız. Her şey iyi ilerliyor. Dünya kupasına iyi hazırlanıp elimizdeki şampiyon unvanını vermek istemiyoruz. Uzun yıllardır ambargo koyduk buna, devam etmek istiyoruz."

Şeyhmus Erdinç: "Yüksek irtifa kampıyla Meksika şartlarına hazırlanıyoruz"

Erciyes'teki tesis imkânlarının ve irtifa antrenmanlarının önemine değinen Şeyhmus Erdinç ise genç oyuncularla kurulan köprüden ve hedeflerden bahsetti:

"Daha önce de kazandığımız dünya kupasını yeniden kazanıp ülkemizi gururlandırmak istiyoruz. Kamplarımızın henüz başındayız. Turnuvaya daha süremiz var ama biz iyi hazırlanıyoruz. Yüksek irtifa kampıyla birlikte hem kondisyon anlamında hem de teknik anlamda Meksika'da oynayacağımız şartlara uygun şekilde antrenmanlarımızı yapıyoruz. Biz bu antrenmanlarla kendimizi daha da yukarı çıkarıp en iyi halimize gelmeyi hedefliyoruz.

Takımdaki arkadaşlık ortamı da mükemmel gidiyor. Genç arkadaşlarımız eklenmeye devam ediyor. Biz de onlara abileri olarak daha önceki turnuvalardaki tecrübelerimizi aktarıp dünya kupasına birlik ve beraberlik içerisinde gitmeyi planlıyoruz. Burada bize bu imkanları sunan Kayseri Büyükşehir Belediyesine de teşekkür ediyorum."

Adalet Bakanlığı'nın resmi ilanında adli ve idari yargıda görevlendirilmek üzere farklı unvanlarda personel alınacağı duyurulmuş, başvuruların 7 Haziran-22 Haziran 2026 tarihleri arasında Kariyer Kapısı üzerinden yapılacağı açıklanmıştı.

Süreçte bazı sınav aşamaları geride kalırken, 11 Eylül 2026 itibarıyla Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü'nün güncel duyuru listesinde 15 bin kişilik alımın tamamına ilişkin nihai sonuç duyurusu yer almıyor. Bu nedenle sonuçların açıklandığı yönündeki iddialar yerine Bakanlığın resmi duyurusunun takip edilmesi gerekiyor.

Adalet Bakanlığı 15 bin personel alımı sonuçları açıklandı mı?

Adalet Bakanlığı'nın Personel Genel Müdürlüğü sayfasında 11 Eylül itibarıyla güncel duyurular arasında 15 bin kişilik alımın nihai başarı listesine ilişkin yeni bir duyuru bulunmuyor. Personel Genel Müdürlüğü'nün duyuru arşivinde ise temmuz ayında farklı sözleşmeli personel alımlarına ilişkin sonuç duyuruları yayımlanmış durumda.

Bu nedenle 15 bin personel alımı sonuçları açıklandı şeklinde kesin bir ifade kullanmak için Bakanlığın ilgili komisyonlar veya Personel Genel Müdürlüğü üzerinden yayımlayacağı resmi sonuç duyurusunu beklemek gerekiyor.

15 bin personel alımı başvuruları ne zaman yapıldı?

Adalet Bakanlığı'nın ilanına göre başvurular 7 Haziran 2026'da başladı ve 22 Haziran 2026 saat 23.59.59'da sona erdi. Başvurular Kariyer Kapısı üzerinden elektronik ortamda gerçekleştirildi; şahsen veya posta yoluyla başvuru kabul edilmedi.

Adayların ilan edilen pozisyonlardan yalnızca bir unvan ve bir adalet komisyonu için başvuru yapmasına izin verildi. Birden fazla komisyon, unvan veya kontenjana başvuru yapıldığının tespit edilmesi halinde başvuruların kabul edilmeyeceği de ilanda belirtildi.

Hangi kadrolara personel alınacak?

Adalet Bakanlığı'nın Personel Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan ilanda adli ve idari yargı için 7.615 sözleşmeli pozisyon bulunuyor. Bu kapsamda en yüksek kontenjan zabıt katibi ve mübaşir kadrolarında yer alıyor.

İlanda yer alan bazı unvanlar ve kontenjanlar şöyle:

• Zabıt katibi: 5.259

• Mübaşir: 1.041

• Koruma ve güvenlik görevlisi: 479

• Destek personeli (hizmetli): 485

• Destek personeli (şoför): 153

• Destek personeli (aşçı): 54

• Teknisyen: Farklı branşlarda toplam 144

Bu pozisyonların yanı sıra Adalet Bakanlığı'nın 2026 personel planlaması kapsamında ceza infaz kurumlarında görev yapacak personel için de ayrı alım süreçleri yürütülüyor. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü'nün internet sitesinde 5.766 sözleşmeli pozisyona ilişkin ayrı bir alım süreci de yer alıyor.

Dolayısıyla kamuoyunda “15 bin personel alımı” olarak takip edilen sürecin farklı birimlerdeki personel alımlarını kapsayan geniş bir istihdam planı olduğu görülüyor.

Zabıt katibi sınavı ne zaman yapıldı?

Adalet Bakanlığı'nın 7.615 pozisyonluk resmi ilanında zabıt katibi adayları için uygulamalı sınav takvimi de yer aldı.

İlana göre uygulamalı sınavın 1 Ağustos 2026 Cumartesi günü yapılması planlandı. Adayların üç dakika içinde, vuruş hesabı yapılmadan, yanlışsız ve tekrarsız en az 90 kelime yazabilmesi gerekiyordu.

Uygulamalı sınavda başarılı olan adaylar arasından belirlenen kontenjanın üç katı aday sözlü sınava çağrılacak şekilde sıralama yapılacağı açıklandı. Son adayla aynı sayıda doğru kelime yazan adayların tamamının sözlü sınava alınacağı da ilanda yer aldı.

Sözlü sınav ne zaman yapıldı?

Zabıt katibi, mübaşir, koruma ve güvenlik görevlisi ile diğer bazı unvanlarda sözlü sınava girmeye hak kazanan adayların ve sınav yerlerinin en geç 17 Ağustos 2026 tarihinde ilgili adalet komisyonlarının internet sitelerinde ilan edilmesi planlandı.

Sözlü sınavın ise 22 Ağustos 2026 Cumartesi günü yapılacağı duyuruldu. Sınavın aynı gün tamamlanamaması halinde takip eden günlerde devam edilebileceği belirtildi.

Sözlü sınavda adaylara mesleki bilgi, Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihi, genel kültür ile bir konuyu kavrama ve ifade yeteneği başlıklarından toplam 100 puan üzerinden değerlendirme yapılması öngörüldü. Başarılı sayılmak için en az 70 puan alınması gerekiyor.

Adalet Bakanlığı personel alımı sonuçları nasıl belirlenecek?

Nihai başarı listesinde adayların KPSS ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınacak. Puanların eşit olması halinde ise sırasıyla KPSS puanı, sözlü sınav puanı ve diploma notu dikkate alınacak.

Zabıt katibi ve mübaşir kadrolarında bazı komisyonlar için hukuk, adalet meslek yüksekokulu veya ilgili adalet alanlarından mezun olan adaylara yönelik öncelikli mezuniyet kontenjanları da bulunuyor.

Nihai başarı bilgilerinin ilgili adalet komisyonlarının internet sitelerinde ilan edileceği, adayların ayrıca Kariyer Kapısı üzerinden bilgilerini görüntüleyebileceği bildirildi.

15 bin personel alımı sonuçları nereden öğrenilecek?

Adayların sonuç açıklaması geldiğinde öncelikle Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü ile başvuru yapılan adalet komisyonunun resmi internet sitesini kontrol etmesi gerekiyor.

Bakanlığın ilanında, nihai başarı bilgilerinin ilgili adalet komisyonlarının internet sitelerinde yayımlanacağı ve adayların Kariyer Kapısı üzerinden de sonuç bilgilerine ulaşabileceği belirtiliyor.

Sonuçların açıklanmasının ardından kazanan adaylardan atama aşamasında çeşitli belgeler istenecek. Bakanlığın ilanında başvuru bilgileri çıktısı, öğrenim belgesi, KPSS sonuç belgesi, biyometrik fotoğraf, sağlık beyanı, gerekli durumlarda askerlik ve denklik belgeleri ile diğer belgeler sıralanıyor.

Adalet Bakanlığı 15 bin personel alımı için yeni başvuru olacak mı?

11 Eylül 2026 itibarıyla mevcut resmi duyurular, haziran ayında başvuruları alınan alım sürecinin sonuç ve atama aşamalarına odaklanıyor. Yeni bir 15 bin kişilik başvuru takvimi açıklanmış değil.

Bu nedenle daha önce başvuru yapmamış adayların mevcut 15 bin kişilik ilan üzerinden yeni başvuru yapması mümkün değil. Yeni bir personel alımı için Adalet Bakanlığı veya ilgili birimlerin ayrıca ilan yayımlaması gerekiyor.

Adayların sosyal medya paylaşımları veya üçüncü taraf sitelerdeki sonuç iddiaları yerine Bakanlığın ve ilgili adalet komisyonlarının resmi duyurularını takip etmesi gerekiyor. Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü'nün güncel duyuru sayfasında sonuç ilanları yayımlandıkça bilgiler güncellenecek.

Selçuk Şahin: "Henüz başarmış olduğumuz bir şey yok, bu uzun bir maraton"

Takımın yakaladığı çıkışı ve Bodrum FK maçı öncesindeki hedeflerini Anadolu Ajansı’na değerlendiren Batman Petrolspor Teknik Direktörü Selçuk Şahin, sezona erken ve planlı başladıklarının altını çizdi:

"Lige yeni yükselen bir takım olarak sezon hazırlıklarına erken başladık. İyi bir hazırlık dönemi geçirerek lige hazır başladık ve ilk maça kadar transferleri de hemen hemen bitirdik.

İlk maçın son saniyesinde yediğimiz gol bizi biraz üzmesine rağmen çok çabuk reaksiyon verdik ve toparladık. Sonraki maçları da zaman zaman çok iyi oynayarak, istediklerimizi yaparak, zaman zaman iyi mücadele ederek kazanmasını bildik. Oynadığımız bütün maçlar bence izleyenlere keyif vermiştir. Son ana kadar oyunu bırakmayan, mücadeleyi bırakmayan bir ekibimiz, oyuncu grubumuz var. O anlamda şanslı olduğumu düşünüyorum. 6 maçta 5 galibiyet, bir beraberlik elde ettik. Ligin lideriyiz. Şu an her şey iyi gidiyor ama henüz başarmış olduğumuz bir şey yok. Lig devam ediyor ve uzun bir maraton. Bundan sonraki süreçte de biz bu istekle, azimle, arzuyla devam edeceğiz."

"Bileğimiz bükülmedi, sonuna kadar yenilmeden gitmek istiyoruz"

Ligin sert ve rekabetçi yapısına dikkat çeken Şahin, hedeflerinin oyun kalitesini koruyarak seriyi sürdürmek olduğunu belirtti:

"Biz yenilmeden sonuna kadar gitmek istiyoruz. Hem bizim maçlarda hem diğer maçlarda sonuna kadar her şey olabiliyor. Çok keyifli bir lig. Önceliğimiz tabii ki iyi oyun ve iyi oyunun sonucunda da skor alabilmek. Umarım bu seri devam eder. Ne kadar devam ettirebileceğiz bunu göreceğiz ama çok sert ve iyi takımların olduğu bir ligde mücadele ediyoruz. Şimdiye kadar yenilmedik, bileğimiz bükülmedi. İnşallah bundan sonra da aynı istek, aynı azimle devam edeceğiz."

"Bölge futbolunun yükselişi lige ayrı bir renk kattı"

Batman halkının takıma olan tutkusuna ve bölge futbolundaki dinamizme değinen Selçuk Şahin, şunları kaydetti:

"Buraya gelmeden önce Batman halkının Petrolspor'a olan sevgisini açıkçası görmüştüm. Hem videolarda hem bazı maçları izledim; şampiyonluk kutlamalarını izledim. Orada çok belliydi, çok ciddi bir destek var, büyük bir sevgi var Petrolspor'a karşı. Bunu orada çok net gördüm; maçlar başlayınca bunu çok daha iyi anladık.

Doğu ve Güneydoğu'da futbolun geliştiği çok net ortada. Bu herkese bir heyecan ve renk veriyor. Lige de renk verdiğini düşünüyorum. Doğu insanı zaten çok misafirperver, gelen her takımı çok sıcak karşılıyor. Ülkemizin her yerine gitmeyi, maçları oynamayı, oraları görmeyi çok istiyoruz. Son dönemdeki bu Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu'daki takımların yükselişi gerçekten lige renk kattı."

Jin-ho Jo: "Kalbimizdeki tek büyük hedef şampiyonluk"

Batman Petrolspor'un orta sahadaki kilit isimlerinden Güney Koreli futbolcu Jin-ho Jo ise takım içindeki birlikteliğe ve sezon sonu hedefine dikkat çekti:

"Ligin ilk 6 haftasında oluşan puan tablosundan dolayı çok mutluyuz. Burada kadromuzdaki her oyuncumuzun önemli olduğunu belirtmek istiyorum. Ayrıca teknik ekibimiz, kulüp ekibimiz ve çalışanlarımızla bu yönde ciddi efor sarf ediyoruz. Sezon sonunda kalbimizdeki tek büyük hedefimiz şampiyonluk görmek."

Girişim ölçeklerine göre ihracat ve ithalat dağılımı

İhracattaki toplam payı yüzde 18,3 olan 1-9 çalışanlı mikro işletmeler, dış satım gerçekleştiren tüm firmaların yüzde 74,2’lik bölümünü meydana getirdi. Dış satım süreçlerinde 10-49 çalışana sahip küçük ölçekli firmaların oranı yüzde 17,3, 50-249 çalışanı bulunan orta ölçekli firmaların oranı yüzde 18,3, 250 ve üzeri çalışana sahip büyük ölçekli firmaların oranı ise yüzde 46,1 olarak gerçekleşti.

Dış alım tarafında ise toplam tutarın yüzde 10,7’lik kısmını 1-9 kişi çalıştıran mikro işletmeler yaptı. İthalatta 10-49 çalışanı olan küçük ölçekli firmaların payı yüzde 11,9, 50-249 çalışanlı orta ölçekli işletmelerin payı yüzde 18,0 seviyesinde kaydedildi. Çalışan sayısı 250 ve üzerinde olan büyük ölçekli işletmeler toplam ithalattan yüzde 59,4 pay alırken, bu gruptaki firmalar toplam dış alım yapan şirketlerin yalnızca yüzde 1,1’ini temsil etti.

Sektör bazında dış ticaret performansları

Girişimlerin ana faaliyet alanları baz alındığında; ihracatın yüzde 57,6’lık, ithalatın ise yüzde 45,4’lük bölümü sanayi kolunda faaliyet gösteren firmalarca yapıldı. Ana kulvarı ticaret olan işletmelerin ihracattaki payı yüzde 37,7, ithalattaki payı ise yüzde 37,8 seviyesinde belirlendi.

Sanayi alanındaki ihracatta 250 ve üzeri çalışana sahip büyük işletmeler yüzde 70,3’lük pay ile belirleyici oldu. Ticaret sektöründeki ihracatta ise yüzde 89,0’lık pay ile 1-249 çalışan aralığındaki küçük ve orta boyutlu işletmelerin ağırlığı sürdü.

Sanayi sektörüne ait ithalatta büyük ölçekli firmalar yüzde 80,7’lik oranla öne çıktı. Ticaret kolunda büyük işletmelerin payı yüzde 29,8, diğer kulvarda yer alan büyük ölçekli şirketlerin payı ise yüzde 68,6 olarak kayıtlara geçti.

Ülke gruplarına göre dış ticaret akışı

Ana faaliyeti sanayi olan işletmeler, ihracatlarının yüzde 49,2’sini AB 27 ülkelerine, yüzde 14,3’ünü AB üyesi bulunmayan Avrupa devletlerine ve yüzde 10,9’unu Yakın ve Orta Doğu coğrafyasına yönlendirdi. AB 27 bloğuna yapılan dış satımın yüzde 66,3’ünü sanayi, yüzde 30,5’ini ticaret, yüzde 3,3’lük kısmını ise diğer alanlarda çalışan girişimler üstlendi.

Sanayi alanında faaliyet yürüten şirketler, dış alımlarının yüzde 35,3’ünü AB 27 bölgesinden, yüzde 25,9’unu Diğer Asya devletlerinden, yüzde 15,9’unu ise AB dışındaki Avrupa ülkelerinden sağladı. Ticaret odaklı firmaların en fazla ürün getirdiği ülke grupları sıralamasında ilk sıraları yüzde 34,4 pay ile AB 27 ülkeleri, yüzde 30,9 ile Diğer Asya devletleri ve yüzde 16,2 ile AB üyesi olmayan Avrupa ülkeleri aldı.

İmalat sanayi ürünlerinde dış ticaret oranları

İmalat sanayi ürünleri ihracatının yüzde 59,5’lik bölümünü ana kulvarı sanayi olan işletmeler, yüzde 36,3’ünü ise ticaret odaklı girişimler gerçekleştirdi. Sanayi sektöründeki işletmelerin yaptığı ihracatın yüzde 97,6’sını imalat sanayi ürünleri, yüzde 1,0’ını madencilik ve taş ocakçılığı kalemleri, yüzde 0,8’ini ise tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünleri oluşturdu.

İmalat sanayi ürünleri ithalatının yüzde 43,5’ini ticaret, yüzde 43,1’ini sanayi ve yüzde 13,3’ünü diğer alanlardaki şirketler gerçekleştirdi. Sanayi odaklı işletmelerin dış alımlarının yüzde 77,7’sini imalat sanayi ürünleri, yüzde 4,1’ini tarım, ormancılık ve balıkçılık kalemleri, yüzde 3,2’lik kısmını ise madencilik ve taş ocakçılığı ürünleri meydana getirdi.

Dış ticarette en çok işlem yapan ilk 500 girişim ve ülke sayıları

Toplam ihracatın yüzde 51,0’lık, ithalatın ise yüzde 64,8’lik kısmını ilk 500 sıradaki firma gerçekleştirdi. En fazla ihracat yapan ilk 5 işletme genel ihracatın yüzde 8,9’unu üstlenirken, en fazla ithalat yapan ilk 5 firma ise toplam ithalatın yüzde 13,8’ini sağladı.

Sanayi kolunda en yüksek ihracatı yapan ilk 5 firmanın kendi sektöründeki payı yüzde 14,8, ticaret kolunda en fazla ihracat yapan ilk 5 firmanın sektör içi payı yüzde 11,5 oldu. Sanayi alanında en çok ithalat gerçekleştiren ilk 5 firmanın sektör payı yüzde 19,6, ticaret alanında en çok ithalat yapan ilk 5 firmanın sektör payı ise yüzde 11,8 şeklinde gerçekleşti.

Girişimlerin yüzde 39,0’ı yalnızca tek bir ülkeye ihracat yaparken, yüzde 14,8’i iki ülkeye dış satım gerçekleştirdi. Yirmi ve üzerinde ülkeye dış satım yapan işletmelerin oranı yüzde 3,2 seviyesinde kalırken, bu grubun toplam ihracattaki payı yüzde 57,4 seviyesine ulaştı.

Fırmaların yüzde 84,6’sı sadece tek bir ülkeden ithalat yaparken, yüzde 6,1’lik kesimi iki ülkeden alım yaptı. Yirmi ve üzeri ülkeden ürün getiren firmaların oranı yüzde 0,8 olmasına karşın, bu girişimlerin toplam ithalattaki payı yüzde 52,5 olarak kaydedildi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Süper Lig'de yeni sezon hazırlıkları tüm hızıyla sürerken, şampiyonluk parolasıyla yola çıkan Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Trabzonspor, kadrolarını dünya yıldızlarıyla güçlendirmeye devam ediyor. Milyonlarca taraftarın gözü kulağı son dakika transfer gelişmelerine çevrilmiş durumdayken, Avrupa devlerinden Süper Lig'e uzanan transfer trafiği de hız kazandı. Nathan Ake'den Mason Greenwood'a, Leandro Trossard'dan Vedat Muriç'e kadar yeşil sahalarda fırtına gibi esecek birçok önemli yetenek, yeni sezonda formalarını giymeye hazırlanıyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!