Arslan, Kozinoğlu’nun 10 Mart 2011 tarihinde ifade vermek üzere Beşiktaş'taki mülga İstanbul Özel Yetkili Adliyesi'ne geldiği gün yaşananları ve kamuoyuna yansıyan görüntülerin arka planını anlattı.

"Koşturma videosunu ben çektim, Günday ile anlaşmıştık"

Kozinoğlu’nun adliye bahçesinde koştuğu ve o dönem geniş yankı uyandıran tek görüntünün kaynağına değinen Osman Arslan, çekimi bizzat kendisinin yaptığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Koşturma videosunu sadece ben çektim. O videonun sonunda Kaşif Kozinoğlu arabaya binip gitti. Yaklaşık 10-15 dakika sonra araçla protokol kapısından girmişler. Görüntüyü kendi ajansıma gönderdim, Cihan Haber Ajansı logosuyla yayınlandı. Videoyu daha sonra dönemin Demirören Haber Ajansı (DHA) muhabiri Selahattin Günday'la da paylaştım."

Adliye önündeki gazetecilik organizasyonunu ve haber takibini aktaran Arslan, Kozinoğlu’nun ifadeye geleceği bilgisini aldıktan sonra meslektaşı Selahattin Günday ile iş bölümü yaptıklarını kaydetti:

"Kozinoğlu'nun ifade vermeye geleceği bilgisi bana ulaşmıştı. Gazeteciler görüntü almak için adliye çevresinde bekliyordu. Biz zaten o gün Selahattin ile anlaşmıştık. İki ayrı kapıda bekleyecektik. Görüntüleri o çekerse bana verecekti, ben çekersem ona verecektim."

Sorgusunda, Kaşif Kozinoğlu’nu tutuklamaya sevk eden ve sorgusunu gerçekleştiren dönemin özel yetkili savcıları Zekeriya Öz ve Fikret Seçen ile olan irtibatı da sorulan Arslan, iki ismi de yalnızca mesleki faaliyetleri kapsamında tanıdığını savundu. Seçen’in o dönem basın savcılığı görevini de yürüttüğünü hatırlatan Arslan, temaslarının adliye muhabirliği sınırları içerisinde kaldığını öne sürdü.

Arslan ayrıca, Kozinoğlu’nun adliyeye ikinci kez gelişi sırasında Selahattin Günday’ı telefonla aradığını, yeni bir görüntü çektiğini söylediğini, Günday’ın da kendilerinde kayıt bulunduğunu belirttiğini aktardı.

Tahvil ihracı için dört bankaya yetki verildi

Bakanlığın internet sitesinde yayımlanan duyuruya göre, dolar cinsinden 2037 vadeli sürdürülebilir tahvil ihracı için 23 Eylül'de BNP Paribas, Citibank, ING Bank ve J.P. Morgan yetkilendirildi.

İhraç işlemi aynı gün tamamlanırken, tahvilin büyüklüğü 1,5 milyar dolar olarak gerçekleşti. İhraçtan elde edilen tutarın 30 Eylül'de Bakanlığın hesaplarına aktarılması bekleniyor.

Tahvilin kupon ve getiri oranı açıklandı

30 Ocak 2037 vadeli sürdürülebilir tahvilin kupon oranı yüzde 7,5, getiri oranı ise yüzde 7,65 olarak belirlendi.

İhraca 100'ün üzerinde yatırımcı ilgi gösterirken, toplam talep ihraç tutarının üç katını aştı.

Yatırımcıların dağılımı belli oldu

Tahvilin yüzde 32'si Birleşik Krallık, yüzde 30'u ABD ve yüzde 25'i Türkiye'deki yatırımcılara tahsis edildi. Diğer Avrupa ülkelerindeki yatırımcıların payı yüzde 9 olurken, diğer ülkelerdeki yatırımcılara ayrılan bölüm yüzde 4 olarak gerçekleşti.

Söz konusu tahvil, Hazine tarafından uluslararası sermaye piyasalarında gerçekleştirilen ikinci ESG tahvili olurken, 2023'ten bu yana yapılan ilk ESG tahvili ihracı olma özelliğini taşıdı.

2026'da sağlanan finansman 12,2 milyar dolara ulaştı

Bu ihracın ardından 2026 yılında uluslararası sermaye piyasalarından sağlanan toplam finansman miktarı 12,2 milyar dolara çıktı.

Uygulamanın tanıtımında öne çıkan otonom telefon araması yeteneği; kullanıcıların kuaför randevusu alması, mağazalardaki stok durumunu sorgulaması veya işletmelerden fiyat teklifi toplaması amacıyla geliştirilmişti. Ancak Reuters’ın ulaştığı şirket içi yazışmalar ve kayıtlar, arama operasyonlarının bir kısmının gerçek çağrı merkezi çalışanları tarafından yürütüldüğünü gözler önüne serdi.

Yüzde 98 hedefi gizlilik krizine yol açtı

Şirket içi değerlendirmelerde Meta, yalnızca yapay zekâ ile yürütülen sesli görüşmelerde başarı oranının düşük kaldığını, buna karşın sisteme "eğitimli insan ajanların" dahil edilmesiyle operasyonel verimliliğin yüzde 95 ila 98 bandına çekilebileceğini belirtti. Özellikle karşıdaki işletmelerin hatta bir yapay zekâ olduğunu anladıklarında görüşmeyi sonlandırması üzerine Meta, geçen hafta çalışanlarının yarısını kapsayan bir "insan destekli arama" denemesini devreye aldı.

Ancak kullanıcıların yapay zekâya emanet ettiğini düşündüğü özel görüşmelerin insan operatörler tarafından dinlenmesi ve yönetilmesi, Meta bünyesinde ciddi bir veri gizliliği krizine dönüştü. Bir çalışan, üçüncü taraf yüklenicilerin özel konuşmalara dahil edilmesinin kullanıcıların gereksiz ve hassas kişisel verilerinin ifşa olmasına yol açacağını savundu.

Görüşme kaydında ırkçı ifade skandalı: Özellik geri çekildi

Gizlilik tartışmalarının sürdüğü esnada yaşanan bir skandal süreci daha da tırmandırdı. Bir Meta çalışanı, internet ve kablo sağlayıcısıyla fatura indirimi pazarlığı yapması için Muse’u görevlendirdiğinde, görüşme dökümünde aramayı yapan insan yüklenicinin ırkçı bir ifade kullandığını tespit etti.

Hadisenin şirket içine yansıması üzerine Meta Superintelligence Labs biriminden üst düzey bir başkan yardımcısı durumun kabul edilemez bir hata olduğunu belirterek ilgili özelliğin askıya alındığını bildirdi. Söz konusu ırkçı ifadeyi kullanan personelin ilişiğinin kesildiği ve Meta projelerinden menedildiği açıklandı.

Yaşananlar, şirketin Muse’u piyasaya sürerken verdiği "her ajanın izole bir sanal makinede çalıştığı ve parolalar dahil tüm kişisel verilerin mutlak güvenlik altında tutulduğu" yönündeki taahhütlerini de tartışmalı hale getirdi.

Meta'dan savunma: "Test güvenlik ve gizliliği geliştirmek için yapıldı"

Konuya ilişkin açıklama yapan Meta Sözcüsü Daniel Roberts, çalışanlardan gelen geri bildirimlerin ağırlıklı olarak olumlu olduğunu öne sürdü. İnsan ajanlarla yürütülen testlerin güvenlik ve gizlilik protokollerini daha sağlam temellere oturtmak gayesiyle tasarlandığını belirten Roberts, bu özelliğin ancak tüm hazırlıklar tamamlandıktan ve kullanıcılara açık bilgilendirmeler yapıldıktan sonra kamuoyuna açılabileceğini ifade etti.

Tüm bu etik ve güvenlik tartışmalarına karşın yatırımcıların yapay zekâ entegrasyonuna gösterdiği ilgi devam etti. Muse’un çıkışıyla birlikte Meta hisseleri yüzde 20’nin üzerinde değer kazanarak şirketin piyasa değerine 200 milyar doların üzerinde katkı sağladı.

İzmir İl Emniyet Müdürlüğü Göçmen Kaçakçılığıyla Mücadele ve Hudut Kapıları Şube Müdürlüğü ekipleri, şüphelilerin Türk vatandaşlığına geçmek isteyen Suriye uyruklu kişilerin resmi işlemlerini sahte evraklar düzenleyerek usulsüz biçimde yürüttüklerini ve bu faaliyetler üzerinden yüksek miktarlarda haksız kazanç sağladıklarını belirledi.

43 yabancı uyruklunun ifadesi alındı

Soruşturmayı derinleştiren emniyet güçleri, organize şebekeyle irtibatlı olduğu belirlenen 43 yabancı uyruklu şahsın şüpheli sıfatıyla ifadelerini aldı. Alınan beyanlar ile teknik ve fiziki takip neticesinde elde edilen delilleri birleştiren ekipler, operasyon için düğmeye bastı.

İzmir ve Ankara'da önceden belirlenen adreslere eş zamanlı baskın düzenleyen güvenlik güçleri, şebeke yöneticisi olduğu değerlendirilen 3 zanlıyı yakalayarak gözaltına aldı.

Aramalarda nakit para, sahte kimlikler ve dijital materyaller ele geçirildi

Şüphelilerin ikamet ve iş yerlerinde gerçekleştirilen aramalarda, suçtan elde edildiği değerlendirilen 49 bin 700 lira nakit paranın yanı sıra; yabancı uyruklu 3 kişiye ait kimlik belgesi, yabancı uyruklu 2 şahsa ait pasaport, 3 adet geçici koruma kimlik belgesi, sahte belge basımı ve veri aktarımında kullanıldığı tespit edilen 3 dizüstü bilgisayar ele geçirildi.

Gözaltına alınan 3 şüphelinin emniyetteki ifade ve tahkikat işlemlerinin devam ettiği, ele geçirilen dijital materyallerin ise Siber Suçlarla Mücadele ekiplerince geriye dönük usulsüz işlemleri tespit etmek üzere incelemeye alındığı bildirildi.

Bazı ülkeler savunma malzemesi tedarikini reddetti

Haberde Norveç, Danimarka ve Fransa'nın da aralarında bulunduğu bazı Avrupa ülkelerinin, Alman tersanelerinde İsrail için inşa edilen denizaltı ve korvetlerde kullanılacak savunma malzemelerini sağlamayı reddettiği belirtildi.

İsrail'in geçmişte benzer kısıtlamalarla karşılaştığında üçüncü ülkeler üzerinden bu engelleri aşmaya çalıştığı, ancak artık bu yöntemi kullanamadığı aktarıldı.

İsrail denizaltısının rotası değişti

Almanya'da İsrail için inşa edilen ve yola çıkan İsrail donanmasının 6'ncı denizaltısının da söz konusu kısıtlamalardan etkilendiği ifade edildi.

Norveç ve Danimarka'nın denizaltının kendi limanlarına yanaşmasına izin vermemesi üzerine geminin rotasını uzatmak zorunda kaldığı kaydedildi.

Denizaltı 8 bin kilometre daha fazla yol kat etti

Haberde, denizaltının henüz Alman bayrağı taşımasına ve Alman tersanesinin mülkiyetinde bulunmasına rağmen Norveç ve Danimarka'nın limanlarını kullanmasına izin verilmediği vurgulandı.

Bu nedenle güzergahını değiştiren denizaltının yaklaşık 8 bin kilometre daha fazla yol kat ettiği ve İsrail'e varışının beklenenden daha uzun sürdüğü belirtildi.

Sarı-kırmızılı ekipte bir süredir sakatlığı nedeniyle forma giyemeyen Singo'nun sağ bacağındaki sakatlığının ciddi olduğu ve tendon bölgesinde kopma meydana geldiği öne sürüldü.

Gazeteci Süleyman Rodop, Singo'nun sakatlığıyla ilgili yaptığı açıklamada, Fildişi Sahilli futbolcunun sağ ayak tendonunun koptuğunu ve iyileşme sürecinin en az 2,5-3 ay sürebileceğini iddia etti. Rodop ayrıca oyuncunun sahalara dönüş tarihinin şu aşamada net olmadığını belirtti.

DÖNÜŞ TARİHİ BELİRSİZ

Singo'nun sezonun ilk yarısının kalan bölümünde forma giyip giyemeyeceğinin de belirsiz olduğu aktarıldı. Rodop'un aktardığı bilgilere göre oyuncunun ilk yarının sonuna yetişmesinin zor olduğu, tamamen hazır hale gelmesi için ise şu aşamada kesin bir süre verilemediği ifade edildi.

GALATASARAY'IN RESMİ AÇIKLAMASI

Galatasaray Kulübü, 5 Eylül 2026 tarihinde yaptığı sağlık açıklamasında Singo'nun antrenmanda sağ diz arka bölgesine aldığı darbe sonrası yapılan MR ve ileri tetkiklerinde, sağ uyluk biceps femoris adale grubunda tendon ve kası ilgilendiren hasar ile kanama tespit edildiğini duyurmuştu. Oyuncunun tedavisine başlandığı belirtilmişti.

Kulübün söz konusu resmi açıklamasında “tendon kopması” veya “yırtık” ifadesi yer almadı. Bu nedenle yeni ortaya atılan kopma iddiasının şu aşamada kulübün resmi sağlık raporuyla doğrulanmadığı görülüyor.

Daha önce Singo'nun ekim ayında yeniden forma giyebilecek seviyeye gelmesinin beklendiği aktarılmıştı.

Mali Şube ve savcılık ekiplerinin titiz takibi sonucunda araçların devir işlemlerinin 7-8 Eylül tarihlerinde noterler üzerinden gerçekleştirildiği tespit edildi. Savcılığın talimatıyla hileli devir işlemine konu olan lüks araçlara derhal el koyma kararı verildi. Kararın ardından yürütülen saha operasyonlarında söz konusu araçlardan 4’ü ele geçirilerek yediemin otoparkına çekilirken, kayıp durumdaki bir lüks aracın bulunması için çalışmaların devam ettiği bildirildi.

Soruşturmanın fitili, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) 17 Eylül tarihli denetleme raporuyla ateşlenmişti. Raporda, Katılımevim Tasarruf Finansman AŞ (KTLEV) pay piyasasında organize biçimde piyasa dolandırıcılığı gerçekleştirildiği resmen tespit edilmişti.

Bunun üzerine harekete geçen Başsavcılık; Pusula Finans Holding, Pusula Yatırım Menkul Değerler, Tera Yatırım Menkul Değerler, Tera Portföy Yönetimi, Hedef Holding, Hedef Portföy Yönetimi, Bulls Yatırım Menkul Değerler, Bulls Portföy Yönetimi ile Ufuk Yatırım Yönetim ve Gayrimenkul bağlantılı çok sayıda tepe yönetici ve yetkilinin tüm banka hesapları, taşınmazları ve mal varlıkları üzerine dondurma kararı koymuştu.

MASAK devrede: 2024’ten bu yana yapılan kripto ve yurt dışı transferleri inceleniyor

Soruşturmayı derinleştiren İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, 17 Eylül’de Mali Suçları Araştırma Kuruluna (MASAK) kritik bir müzekkere yazdı. Yazıda; Pusula, Tera, Hedef ve Bulls grupları ile alt iştiraklerinin yöneticilerine ait tüm finansal hareketlerin deşifre edilmesi talep edildi.

Savcılık, şüphelilerin açık kimliklerinin tespit edilerek 2024 yılından bugüne kadar yurt dışına gerçekleştirdikleri döviz transferleri, kripto varlık hareketleri ve hesaplardaki tüm nakit giriş-çıkışlarının ham veri şeklinde adli makamlara iletilmesini istedi.

26 kişi tutuklandı

Operasyonların ilk dalgasında aralarında kamuoyunun yakından tanıdığı isimlerin de yer aldığı çok sayıda finansçı tutuklanmıştı. Bu kapsamda Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen, Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Üyesi Emre Alkin, Tera Yatırım Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi Kerem Alkin, Tera Portföy Genel Müdürü Alper Öztürk, Pusula Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Turhan, Pusula Portföy Yönetimi AŞ Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız ile Namık Kemal Gökalp, Altunç Kumova ve İbrahim Bekçi sevk edildikleri nöbetçi sulh ceza hakimliğince tutuklanmıştı.

Gözaltına alınan Enver Çevik ve Kemal Akkaya ise savcılıktaki ifadelerinin ardından serbest bırakılmıştı.

Soruşturmanın genişleyen ikinci dalgasında ise gözaltına alınan Doğa Sigorta Yönetim Kurulu Başkanı Nihat Kırmızı ile Tera Yatırım Yönetim Kurulu üyeleri Bülent Uygun ve Abdulkadir Özkan da dün sevk edildikleri adliyede tutuklanarak cezaevine gönderildi.

Aynı gün mahkemeye çıkarılan şüphelilerden Furkan Baki, Murat Keçeci, Ramazan Erbey, İlhan Aygül, Salih Can Bülbül, Selçuk Kahya, Uğur Akkafa, Samet Çetinel, Celal Yarız, İsmail Ege, Mehmet Yıldırım, Lütfi Çetinel, Berkan Gülen ve Mehmet Erbey de tutuklama kararıyla cezaevine gönderilirken, 3 şüpheli hakkında ise adli kontrol kararı uygulandı. Son kararlarla birlikte borsa soruşturmasında tutuklanan şüpheli sayısı 26'ya yükseldi.

İlk adımı 31 Mayıs Dünya Tütünsüz Günü'nde atılan proje kapsamında kent merkezi ve bağlı 12 ilçede vatandaşların kolay erişebileceği noktalara özel tasarım "Sanki İçtim" kutuları yerleştirildi. Kampanya çerçevesinde sigarayı bırakma kararı alan vatandaşların, ellerindeki tütün paketlerini bu kutulara bırakması ve afişlerde yer alan karekod üzerinden sisteme kayıt yaptırması teşvik ediliyor.

Karekodla başvuru, ücretsiz ilaç ve uzman desteği

Karekod üzerinden başvuruda bulunan tütün kullanıcıları, vakit kaybetmeksizin Sağlık Bakanlığına bağlı sigara bırakma polikliniklerine yönlendiriliyor. Hekimler ve uzman sağlık personeli kontrolünde tütün bağımlılığı tedavi sürecine alınan katılımcılara, bilimsel yöntemlerle destek sağlanıyor. Düzenli kontroller neticesinde belirlenen süre boyunca sigara içmediği tespit edilen ve iradesini koruyan vatandaşlara ise yıl sonunda çeşitli sürpriz ödüller takdim edilecek.

Çankırı İl Sağlık Müdürü Dr. Yunus Emre Bulut, tütün ve tütüne bağlı kronik rahatsızlıklardan kaynaklanan ölümleri azaltmayı amaçladıklarını vurguladı. Tarihi kıssayı günümüz sağlık politikasına nasıl uyarladıklarını aktaran Bulut, şu bilgileri verdi:

"Sanki Yedim Camisi, canının istediği şeylerden 'sanki yedim' diyerek feragat eden bir kişinin yıllar süren birikimiyle yapılmış köklü bir irade timsali. Biz de bu düşünceyi sigarayla mücadeleye uyarladık. Vatandaşlarımızın 'Sanki içtim' diyerek paketlerini kutulara atmasını istiyoruz. Buradaki temel gayemiz, sigara içme güdüsü ve davranışının psikolojik olarak ertelenebileceğini göstermek. Toplum sağlığı merkezlerimiz ve Valilik binası başta olmak üzere 12 ilçemizde kutularımız mevcut. Halk Sağlığı Haftası gibi özel günlerde ise bu kutuları cami bahçelerine, meydanlara ve parklara taşıyoruz."

30'a yakın kişi başvurdu, süreç yıl sonuna kadar sürecek

Yıl sonuna kadar aralıksız devam edecek projeye şu ana kadar 30'a yakın vatandaşın resmi başvuruda bulunduğunu kaydeden Bulut, en büyük mükafatın beden sağlığı olduğunun altını çizdi:

"Sigarayı bırakan ve bu kararlılığı sürdüren hemşehrilerimize sembolik hediyelerimiz olacak. Ancak en değerli hediye elbette kişinin kendi sağlığı ile ailesine ve çocuklarına bıraktığı temiz gelecektir. Sigarayı bırakmak isteyen tüm vatandaşlarımız polikliniklerimizden veya ALO 171 hattından randevu alabilir. Tedavi kapsamında kullanılan ilaçlar bakanlığımızca ücretsiz temin edilmektedir."

Toplam 52 ülkeden 606 sporcunun kürsü mücadelesi verdiği şampiyonanın ilk gününde, yıldız erkekler ve kadınlar kategorilerinde eleme turları yapıldı. 4 gün boyunca yüksek tempoda sürecek kupa mücadelesinde sporcular, hem dünya sıralamasındaki yerlerini güçlendirmek hem de madalyaya uzanabilmek için piste çıkıyor.

Türkiye'den 80 sporculuk dev kadro

Türkiye Eskrim Federasyonu Teknik Kurul Koordinatörü Gökhan Akyalçın, Türk Milli Takımı'nın organizasyona yıldızlar ve gençler kategorilerinde toplam 80 sporcuyla güçlü bir katılım sağladığını kaydetti.

Türkiye'nin eskrim branşında geleneksel olarak her yıl uluslararası ölçekli büyük turnuvalara başarıyla ev sahipliği yaptığını hatırlatan Akyalçın, şu değerlendirmede bulundu:

"Turnuvaya iyi başlamasak da iyi bitirmeyi hedefliyoruz. Takım olarak çok çalıştık, ilerleyen turlarda ve finallerde iyi sonuçların geleceğine yürekten inanıyorum."

Türkiye Eskrim Federasyonu Yönetim Kurulu Üyesi Ilgın Güçlüer Sürekcigil ise Samsun'daki 4 günlük maratonun Türk eskrimi için taşıdığı öneme işaret etti. Türkiye'nin organizasyon kabiliyeti ve altyapısıyla küresel standartlarda bir şampiyona sunduğunu belirten Sürekcigil, ev sahibi avantajını podyum başarılarıyla taçlandırmak istediklerini ve hedeflerinin çok sayıda madalyayı Türkiye'ye kazandırmak olduğunu vurguladı.

Ay-yıldızlı formayı terleten genç ve yıldız milli eskrimciler de uzun bir hazırlık döneminin ardından çıktıkları müsabakalarda Türk bayrağını göndere çektirmek için kararlılıkla mücadele edeceklerini ifade etti.

Kelly, Trump yönetimine üç medya kuruluşunun basın kartlarını derhal iade etmesi talimatını verirken, yasağın uygulanmasını 14 gün süreyle geçici olarak durdurdu.

Karar, medya kuruluşlarının Trump yönetimine karşı açtığı dava kapsamında alındı.

"Anayasaya aykırı olması muhtemel"

Yargıç Kelly, üç medya kuruluşuna yönelik yasağın anayasaya aykırı olmasının muhtemel olduğunu değerlendirdi.

Kelly, önceki mahkeme kararlarına atıfta bulunarak gazetecilerin Beyaz Saray kalıcı basın kartlarının askıya alınması veya iptal edilmesinden önce önceden bilgilendirilme ve kendilerini savunma fırsatına sahip olmaları gerektiğinibelirtti.

Yargıç, bu sürecin işletilmesinin hukuken gerekli olduğuna işaret etti.

Adalet Bakanlığı'nın savunmasına yargıçtan itiraz

Duruşmada Adalet Bakanlığı avukatı, Trump yönetiminin haber kuruluşlarına gönderdiği mektupların basın kartlarının iptal edilmesine ilişkin yeterli gerekçeyi ortaya koyduğunu savundu.

Ancak Kelly, söz konusu mektupların basın kartlarının iptal edilmesinden ve davanın açılmasından sonra gönderildiğine dikkat çekerek bu savunmaya şüpheyle yaklaştı.

Trump'tan medya kuruluşlarına eleştiri

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada üç medya kuruluşunu eleştirmiş ve kuruluşların "sürekli kurmaca ve yalan" yayımladığını öne sürmüştü.

Adalet Bakanlığı avukatları ise erişim kısıtlamasını ulusal güvenlik gerekçeleriyle savunmuştu.

Medya kuruluşları dava açmıştı

CNN, MS NOW ve Politico, pazartesi günü Washington'daki federal mahkemede Trump ve yönetiminin diğer üyelerine karşı dava açmıştı.

Kuruluşlar, Beyaz Saray erişimlerinin kısıtlanmasının ABD Anayasası'nın Birinci Değişikliği'nde güvence altına alınan ifade ve basın özgürlüğü ile adil yargılanma haklarını ihlal ettiğini savunmuştu.

Medya kuruluşları, davaları devam ederken Beyaz Saray erişimlerinin yeniden sağlanması için geçici durdurma kararı talep etmişti.

Yargıç Kelly'nin kararı, söz konusu erişimlerin dava süreci devam ederken geçici olarak yeniden sağlanmasını öngörüyor.

"Turgutlu’daki Olay Bir Okul Saldırısı Değil, Aileler Ruhsatlı Silahları Korumalı"

Manisa'nın Turgutlu ilçesindeki İnci Üzmez Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi yakınında yaşanan silahlı saldırıya değinen Bakan Tekin, hadisenin doğrudan bir "okul saldırısı" olarak yaftalanmaması gerektiğine işaret etti. Olayın yalnızca okul emniyeti üzerinden tartışılamayacağını belirten Tekin, evlerdeki bireysel silahlanma ve ebeveyn sorumluluğuna dikkat çekti:

"Toplumsal güvenlik hepimizin güvenliği, toplumun tamamını ilgilendiriyor. Daha önceki yıllarda şunları da görüyorduk; bir çocuk babasının arabasının anahtarını alıp kalabalığa giriyor. Bunların hepsinin bu açıdan tekrar gözden geçirilmesi lazım. Evlerinde ruhsatlı silah bulunduran ailelerin, bunları çocukların erişemeyeceği yerlerde saklaması şart. Ailelerimizin sorumlulukları var, onları yerine getirmesi lazım."

Saldırganın dedesinin evindeki av tüfeğini aldığını hatırlatan Tekin, ilk ifadelerde geçen "akran zorbalığı" iddialarını ise yalanladı:

"Çocuk henüz akran zorbalığı dediğimiz şeyi görebilecek kadar okula gitmemiş. Zaten 9. sınıfa yeni kayıtlı, kayıt sürecinden dolayı 2 ya da 3 gün devamsızlığı var. Toplam 2 ya da 3 gün okula gitmiş bir öğrenci için akran zorbalığından bahsetmek mümkün değil."

"Bir çocuk neden ABD'deki saldırganın fotoğrafını profil yapar?"

Sosyal medya ve oyun mecralarındaki şantaj, tehdit ve radikalleşme tehlikelerine odaklanan Bakan Tekin, ailelerin çocuklarının psikolojik durumlarına ve dijital ayak izlerine karşı uyanık olmaları gerektiğini söyledi:

"Benim velilerden istirhamım; Maraş'taki olayda da burada da başka olaylarda da bu gençlerin sosyal medya platformlarındaki durumunu görmeleri... Niye bir çocuk sosyal medya platformunda, Amerika'daki bir okul saldırısındaki saldırganın resmini kendi profil resmi yapar? Bir annenin babanın bunu takip etmesi, görmesi gerekir. Artık sosyal medya hepimiz ve çocuklarımız için bir iletişim alanı. Çocuklarımızın buradaki yazışmalarını, buradaki ilişkilerini en azından yetişkinlik çağına gelinceye kadar takip etmekte fayda var. Eğer takip etmezsek çocuklarımız için telafisi imkansız sonuçlar doğurabilir. Gerektiğinde velilerimiz çocuklarını psikolog veya psikiyatristlerle görüştürmekten çekinmemeli."

Okullarda kör noktasız güvenlik

Bakanlık olarak 15 Nisan sonrasında güvenlik tedbirlerini daha da sıkılaştırdıklarını kaydeden Bakan Tekin, Türkiye genelindeki tüm eğitim kurumlarının fiziki koşullarına göre kategorize edildiğini ve standart güvenlik paketlerinin devreye sokulduğunu açıkladı.

Standart okullarda İçişleri Bakanlığı ve Emniyet ile koordineli irtibat noktaları kurulduğunu belirten Tekin, şu detayları aktardı:

Binalarda hiç kör nokta kalmayacak şekilde yerleştirilen kameralar Kent Güvenliği Yönetim Sistemi'ne (KGYS) entegre edildi. Kesintisiz kayıt için jeneratör bağlantıları yapıldı; risk profiline göre turnikeler, yüz tanıma sistemleri, el dedektörleri ve acil durum butonları konuşlandırıldı.

Veli randevu sistemi, ders saatlerinde cep telefonu kısıtlaması, okul forması, öğretmenler için önlük uygulaması ve servis takip sistemleri eksiksiz yürütülüyor.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile birlikte okulların bulunduğu bölgeler için risk haritaları çıkarıldı, Yeşilay iş birliğiyle bağımlılıkla mücadele hızlandırıldı.

23 bini aşkın bahçe görevlisi işe başladı

Okul bahçelerindeki giriş-çıkış güvenliği için istihdam edilen personelle ilgili de son verileri paylaşan Bakan Tekin, "31 bin bahçe görevlisinin işe başlaması planlanmıştı. İçişleri Bakanımız ile yaptığımız değerlendirmeye göre, şu an itibarıyla 23 binin üzerinde bahçe görevlimiz resmi olarak görevine başladı. Kalan kadrolar da gerekli yasal prosedürler tamamlandıkça peyderpey sahada olacak" ifadelerini kullandı.

Ercan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada depremin Şanlıurfa'ya yaklaşık 20 kilometre uzaklıkta bulunan Bozova Kırığı üzerinde meydana geldiğini belirtti.

Prof. Dr. Ercan: "Orta büyüklükte bir deprem"

Depremi "orta büyüklükte" olarak değerlendiren Ercan, Şanlıurfa'da yıkıcılık açısından daha yüksek büyüklükte bir deprem seviyesine işaret etti.

Ercan ayrıca meydana gelen sarsıntının bir öncü deprem olmadığını ifade etti.

"Bozova Kırığı'nın daha büyük deprem üretmesi beklenmez"

Ercan, açıklamasında Bozova Kırığı'nın bundan daha büyük bir deprem üretmesinin beklenmediğini belirtti.

Depremin ardından Şanlıurfa'ya geçmiş olsun dileklerini ileten Ercan'ın değerlendirmesi şöyle:

"Şanlıurfa'da M5,5 büyüklüğündeki deprem Urfa'ya 20 kilometre uzakta Bozova Kırığı üzerinde oluşmuştur. Orta büyüklüğünde bir depremdir. Şanlıurfa'da yıkıcılık M6,3'tür. Bu bir önce deprem değildir. Bozova Kırığı bundan daha büyük bir deprem üretmesi beklenmez. Şanlıurfa'ya geçmiş olsun."

Soruşturma çerçevesinde gözaltına alınan 21 şüphelinin İstanbul Emniyet Müdürlüğü Mali Suçlarla Mücadele Şubesindeki işlemleri tamamlandı. Sağlık kontrolleri gerçekleştirilen şüpheliler, daha sonra Çağlayan'daki İstanbul Adliyesi'ne sevk edildi.

MASAK'tan mali veriler talep edildi

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 17 Eylül'de Mali Suçları Araştırma Kuruluna (MASAK) gönderdiği müzekkereyle Pusula Finans Holding AŞ, Tera Yatırım Menkul Değerler AŞ, Hedef Holding AŞ ve Bulls Yatırım Menkul Değerler AŞ ile bunların alt şirketlerinin yöneticilerine ait mali verilerin temin edilmesi istenmişti.

Talep kapsamında şirketlerde görev yapan tüm yöneticilerin açık kimlik bilgilerinin belirlenmesi de yer aldı. Ayrıca yöneticilerin 2024'ten bugüne kadar yurt dışına yaptıkları para ve kripto varlık transferleri ile tüm para giriş ve çıkışlarının ham verilerinin Başsavcılığa iletilmesi talep edilmişti.

Daha önce 9 şüpheli tutuklanmıştı

Başsavcılığın soruşturması kapsamında Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen, Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Üyesi Emre Alkin, Tera Yatırım Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi Kerem Alkin, Tera Portföy Genel Müdürü Alper Öztürk, Pusula Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Turhan, Pusula Portföy Yönetimi AŞ Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız, Namık Kemal Gökalp, Altunç Kumova ve İbrahim Bekçi tutuklanmıştı.

Gözaltına alınan Enver Çevik ile Kemal Akkaya ise savcılıkta verdikleri ifadelerin ardından serbest bırakılmıştı.

Dün sevk edilen şüpheliler tutuklanmıştı

Soruşturma kapsamında gözaltına alınan Doğa Sigorta Yönetim Kurulu Başkanı Nihat Kırmızı ile Tera Yatırım Yönetim Kurulu üyeleri Bülent Uygun ve Abdulkadir Özkan da dün adliyeye sevk edilmişti. Bu üç şüpheli hakkında tutuklama kararı verilmişti.

Dün adliyeye gönderilen şüpheliler arasında yer alan Furkan Baki, Murat Keçeci, Ramazan Erbey, İlhan Aygül, Salih Can Bülbül, Selçuk Kahya, Uğur Akkafa, Samet Çetinel, Celal Yarız, İsmail Ege, Mehmet Yıldırım, Lütfi Çetinel, Berkan Gülen ve Mehmet Erbey hakkında da tutuklama kararı alınmıştı.

Üç şüpheli için ise adli kontrol uygulanmasına hükmedilmişti. Bu kararların ardından soruşturma kapsamında tutuklanan şüpheli sayısı 26'ya yükselmişti.

FATİH TERİM OKAN BURUK AÇIKLAMASI GÜNDEM OLDU

Fatih Terim, Galatasaray’da görev yaptığı dönemlerde birlik ve beraberliğe her zaman önem verdiğini belirtirken Okan Buruk’un da kulüp tarihinde önemli başarılar elde ettiğinin altını çizdi.

Terim, zaman zaman kendisine genç veya yeni nesil teknik direktörlerden söz ederken Okan Buruk’u neden bu gruba dahil etmediğinin sorulduğunu aktardı. Deneyimli teknik adam, Buruk’un hem Galatasaray’da hem de farklı bir kulüpte şampiyonluk yaşamış bir teknik direktör olduğunu hatırlatarak onu bu kategoride değerlendirmenin başarılarına karşı “saygısızlık” olacağını ifade etti.

OKAN BURUK’A DESTEK MESAJI

Fatih Terim’in açıklamalarında, Trabzonspor mağlubiyetinin ardından eleştirilen Okan Buruk’a yönelik destek mesajı öne çıktı.

Buruk’un Galatasaray’daki geçmiş başarılarına işaret eden Terim, sarı-kırmızılı takımın zor dönemlerden çıkabilecek tecrübeye sahip olduğunu belirtti. Galatasaray’ın geçmişte de benzer süreçler yaşadığını ifade eden Terim, takımın yeniden toparlanması gerektiği mesajını verdi.

“REKOR GALATASARAY’IN OLUR”

Fatih Terim’in değindiği başlıklardan biri de Galatasaray’ın üst üste şampiyonluk serisi oldu. Terim, sarı-kırmızılıların bu sezon da zirvede tamamlaması halinde ortaya çıkacak rekorun kişilere değil, kulübe ait olacağını söyledi.

Galatasaray’ın üst üste beşinci şampiyonluğa ulaşma ihtimalinin bulunduğunu belirten deneyimli teknik adam, böyle bir başarı gerçekleşirse bunun ne kendisinin ne de Okan Buruk’un kişisel rekoru olarak değerlendirilmesi gerektiğini, başarının Galatasaray’a ait olacağını vurguladı.

OKAN BURUK ÜST ÜSTE 5. ŞAMPİYONLUK İÇİN YARIŞIYOR

Fatih Terim, Galatasaray’ın başında üst üste dört lig şampiyonluğu yaşayarak Türk futbolunda önemli bir başarıya imza atmıştı. Okan Buruk da sarı-kırmızılı takımın teknik direktörü olarak aynı seriye ulaşan isimlerden biri oldu.

Buruk yönetimindeki Galatasaray’ın mevcut sezonda da şampiyonluğa ulaşması halinde seri beş sezona çıkacak. Böylece sarı-kırmızılı kulüp, lig tarihinde üst üste beş şampiyonlukla yeni bir rekora ulaşmış olacak.

FATİH TERİM OKAN BURUK İÇİN BİRLİK MESAJI VERDİ

Trabzonspor karşısında alınan farklı mağlubiyetin ardından Okan Buruk’a yönelik eleştiriler artarken Fatih Terim’in açıklamaları destek mesajı olarak öne çıktı. Terim, Galatasaray’ın zor dönemleri geride bırakabilecek bir kulüp olduğunu belirtirken başarının kişisel rekabetten çok kulüp üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Tecrübeli teknik adamın Okan Buruk’un geçmiş başarılarına dikkat çekmesi ve üst üste beşinci şampiyonluk ihtimalini gündeme getirmesi, Galatasaray’daki teknik direktör tartışmalarının ardından öne çıkan açıklamalardan biri oldu.

İskeleler yakında sökülecek, riskli yeni noktalara müdahale edilecek

Kapadokya Alan Başkanı Aydın Cem Aslanbay, yürütülen çalışmalar hakkında yaptığı açıklamada, bölgenin kırılgan jeolojik dokusuna dikkat çekerek tarihi mirasın gelecek kuşaklara güvenle aktarılması için titiz bir mühendislik ve koruma faaliyeti yürüttüklerini belirtti.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un talimatlarıyla deformasyonu engellemek adına sahadaki çalışmaların hızlandırıldığını vurgulayan Aslanbay, şu bilgileri paylaştı:

"Kapadokya'mız çok önemli bir destinasyon ve yapı itibarıyla da çok kırılgan oluşumlar var. Kapadokya Alan Başkanlığı olarak Sayın Bakanımız Mehmet Nuri Ersoy'un talimatlarıyla buradaki deformasyonu engellemek için elimizden gelen çabayı gösteriyoruz. 5 peribacasına müdahale ettik ve şu anda bunların birçoğu bitti. Yakında Göreme'de mevcut bulunan iskeleleri söküp, tehlike arz ettiğini düşündüğümüz diğer peribacalarına önlem olarak müdahale edeceğiz."

Daha önce de iki peribacasında kapsamlı bakım ve onarım faaliyeti yürüten Kapadokya Alan Başkanlığı, Göreme merkezindeki iskelelerin sökülmesinin ardından belirlenen yeni riskli kaya oluşumlarında tahkimat çalışmalarına devam edecek.

"Hedef 2,5 milyar dolarlık geliri ve turizm potansiyelini daha da yukarı taşımak"

Kapadokya'nın ekonomik ve kültürel değerine de değinen Aslanbay, bölgenin hâlihazırda yıllık 4,5 milyon ziyaretçiyi ağırladığını ve ülke ekonomisine 2,5 milyar dolarlık turizm geliri kazandırdığını hatırlattı. Bakanlık olarak bu potansiyelin mevcut seviyelerin çok daha üzerine çıkarılması gerektiğini savunan Aslanbay, koruma-kullanma dengesi içerisinde hayata geçirilen projeleri şöyle özetledi:

"Vadileri güzelleştirerek, gece müzeciliğini başlatarak bunu sağladığımızı düşünüyoruz. Kiliseleri de onararak inanç rotasına dahil ettiğimizde Kapadokya dünyada hak ettiği değeri fazlasıyla bulacaktır."

Çorum FK'de teknik direktör Uğur Uçar ile yolların ayrıldığı bildirildi. Ajansspor'un haberine göre kırmızı-siyahlı ekip, Uğur Uçar ile yollarını ayırma kararı aldı.

Çorum FK'de Uğur Uçar dönemi sona erdi

Çorum FK, Uğur Uçar'ın sözleşmesini şubat ayında 2027 yılına kadar uzatmıştı. Kırmızı-siyahlı ekipte yaşanan son gelişmeyle birlikte Uğur Uçar'ın teknik direktörlük görevi sona erdi.

Çorum FK'nin lig performansı

Çorum FK, Trendyol Süper Lig'de bu sezon oynadığı 6 karşılaşmada 2 galibiyet elde etti. Ekip, 1 maçtan beraberlikle ayrılırken 3 karşılaşmada ise mağlubiyet yaşadı.

Bu sonuçların ardından Çorum FK, lig sıralamasında 11'inci basamakta bulunuyor.

Uğur Uçar yönetiminde 23 maç

Çorum FK, Uğur Uçar'ın teknik direktörlüğünde toplam 23 resmi karşılaşmaya çıktı.

Kırmızı-siyahlı ekip, bu maçların 14'ünü kazanırken 4 karşılaşmada beraberlik elde etti. Takım, Uğur Uçar yönetimindeki 5 maçtan ise mağlubiyetle ayrıldı.

İlk aşamada sabit yol uygulaması yapıldı

Uygulamanın ilk bölümü 20.00-22.00 saatleri arasında 190 noktada gerçekleştirildi. Çalışmalara 1142 personel katılırken, polis helikopteri ile Deniz Limanı Şube Müdürlüğüne bağlı 5 bot da ekiplere destek verdi.

İkinci aşamada ise 22.00-23.59 saatleri arasında umuma açık yerlerde denetim gerçekleştirildi. Bu bölümde 1029 personel görev aldı.

305 bin 103 kişinin sorgulaması yapıldı

Denetimler kapsamında toplam 305 bin 103 kişinin genel bilgi toplama sorgulaması gerçekleştirildi. Kontroller sonucunda çeşitli suçlardan aranan 640 kişinin de aralarında bulunduğu 1169 kişi gözaltına alındı.

Ekiplerin yaptığı kontrollerde 15 ruhsatsız tabanca, 4 tüfek ve 2 kurusıkı tabanca ile 11 fişek ele geçirildi. Ayrıca 955,20 gram uyuşturucu, 588 uyuşturucu hap ve uyuşturucudan elde edildiği değerlendirilen 6 bin 345 lira ile 650 dolar bulundu.

530 iş yeri ve binlerce araç denetlendi

Uygulama kapsamında 530 umuma açık iş yerinde de kontrol yapıldı. Trafik ekiplerinin denetimlerinde ise 38 bin 277 araç ile 2 bin 201 motosiklet kontrol edildi.

Kontrollerin ardından 2 bin 275 araç ve motosiklet ile 43 sürücü hakkında işlem uygulandı. Ayrıca 15 araç ve bir motosiklet trafikten menedildi. Denetimler sonucunda sürücülere toplam 3 milyon 350 bin 617 lira trafik cezası kesildi.

ABD'de teknoloji devlerine yönelik çocuk güvenliği davaları kapsamında Meta'nın eyalet başsavcılıklarıyla rekor tazminat ve regülasyon paketinde mutabakata varması, gözleri diğer büyük dijital platformlara çevirmişti. Amerikan haber kanalı CNN’in, YouTube'un da hukuki riskleri bertaraf etmek adına benzer bir toplu uzlaşma yoluna gidip gitmeyeceğine ilişkin sorusunu yanıtlayan Neal Mohan, böyle bir gündemlerinin bulunmadığını ilan etti.

"Uzun süredir yatırım yapıyoruz, bu konuda kararlıyız"

Gençlerin platform üzerindeki emniyetini sağlamak için proaktif bir politika izlediklerini belirten YouTube CEO'su Neal Mohan, savunma pozisyonunda olmadıklarını ifade etti. Güvenlik altyapısına yapılan harcamalara dikkat çeken Mohan şu değerlendirmede bulundu:

"Platformumuzda gençlerin güvende olduğundan emin olmak için uzun süredir ciddi yatırımlar yapıyoruz. Bundan sonra YouTube'dan bekleyeceğiniz şey, bu tarz konulara hassasiyetle eğilmeyi sürdüreceğimizdir. Mevcut sistemimiz kullanıcılarımızın güvenliğini sağlamada kararlılıkla işlemeye devam edecek."

"Biz insanların oturma odasında ailecek izleyeceği içerikler sunuyoruz"

Açıklamalarında Meta ile aralarındaki temel iş modeli ve içerik ekosistemi farkına işaret eden Mohan, video platformunun dinamiklerinin klasik sosyal medya ağlarından ayrıştığının altını çizdi. YouTube'un topluluk ve aile odaklı bir yayıncılık anlayışına odaklandığını belirten Mohan, şirketin temel gayesinin bireylerin evlerinde, salonlarında ve oturma odalarında ailece güvenle izleyebileceği nitelikli içerikler sunmak olduğunu kaydetti.

15 yaş altına yönelik düzenleme değerlendirildi

Göktaş, görüşmenin ayrıntılarını sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla kamuoyuna aktardı. Bakan Göktaş, 15 yaş altındaki çocukları kapsayan sosyal medya düzenlemesi çerçevesinde çeşitli başlıkların değerlendirildiğini belirtti.

Bu kapsamda yaş doğrulama sistemleri, ebeveynlerin kullanabileceği denetim araçları ve çocukları zararlı içeriklerden korumaya yönelik müdahale mekanizmaları ele alındı.

Çocukların dijital güvenliği gündeme geldi

Görüşmede çocukların dijital ortamda güvenli şekilde yer alabilmesi için küresel ve sürdürülebilir politikalara ihtiyaç bulunduğuna dikkat çekildi.

Teknoloji şirketleriyle işbirliği sürecek

Göktaş, çocukların dijital güvenliğinin sağlanmasına yönelik çalışmaların sosyal ağ sağlayıcıları ve teknoloji şirketleriyle işbirliği içerisinde devam edeceğini ifade etti.

Bakan Göktaş, bu doğrultuda küresel ölçekte sürdürülebilir politikalar geliştirilmesi için ilgili platformlarla birlikte hareket etmeyi sürdüreceklerini bildirdi.

📍Türkevi, New York

15 yaş altına yönelik sosyal medya düzenlememiz kapsamında; yaş doğrulama sistemlerini, ebeveyn denetim araçlarını ve zararlı içeriklere müdahale mekanizmalarını değerlendirmek üzere YouTube Kamu İlişkileri ve Kamu Politikalarından Sorumlu Başkan Yardımcısı… pic.twitter.com/m6XkEH2TqJ

— Mahinur Özdemir Göktaş (@MahinurOzdemir) September 24, 2026

Açıklamada, "şu ana kadar herhangi bir olumsuzluk yaşanmadığı, ekiplerin sahada çalışmalara başladığı" bildirildi.

"Her ihbarı değerlendiriyoruz"

Bakan Kurum, X sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, şunları kaydetti:

"Şanlıurfa'nın Karaköprü ilçesinde meydana gelen ve çevre illerde de hissedilen 5,4 büyüklüğündeki deprem nedeniyle vatandaşlarımıza geçmiş olsun. Şu an itibarıyla herhangi bir olumsuz durum olmamakla birlikte il müdürlüğü ekiplerimiz sahada çalışmalarına başladı. Her ihbarı değerlendiriyor, gelişmeleri takip ediyoruz."

Şanlıurfa’nın Karaköprü ilçesinde meydana gelen ve çevre illerde de hissedilen 5,4 büyüklüğündeki deprem nedeniyle vatandaşlarımıza geçmiş olsun.

Şu an itibarıyla herhangi bir olumsuz durum olmamakla birlikte il müdürlüğü ekiplerimiz sahada çalışmalarına başladı. Her ihbarı…

— Murat KURUM (@murat_kurum) September 24, 2026

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Eylül ayının başlamasıyla birlikte bankaların emekli müşterilere yönelik promosyon kampanyaları yakından takip ediliyor. ING, Akbank, İş Bankası, QNB, Vakıf Katılım, Garanti BBVA ve kamu bankalarının açıkladığı fırsatlarda maaş miktarına göre farklı ödeme seçenekleri bulunuyor. Bazı kampanyalarda doğrudan nakit promosyonun yanı sıra kart harcaması, otomatik ödeme talimatı ve çeşitli bankacılık ürünlerinin kullanılması karşılığında ek avantajlar da sunuluyor. İşte Eylül 2026 itibarıyla bankaların açıkladığı emekli promosyonları...

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!