A Milli Kadın Voleybol Takımı, 2026 FIVB Milletler Ligi (VNL) finalinde dünya sıralamasının 2. basamağındaki Brezilya ile karşılaştı.

Çin'in Makau Özel İdari Bölgesi'ndeki East Asian Games Dome'da oynanan mücadelenin ilk setini 25-23 kazanan Brezilya, 1-0 öne geçti.

Kıran kırana geçen ikinci sette 25-23 üstünlük sağlayan Filenin Sultanları, durumu 1-1'e taşıdı.

Çekişmeli geçen üçüncü seti 26-24 kazanan milliler, 2-1 öne geçti.

Dördüncü sette oyun üstünlüğünü elinden bırakmayan Filenin Sultanları, seti 25-21 kazandı ve Brezilya'yı 3-1 mağlup ederek Milletler Ligi'nde şampiyonluğa ulaştı.

Filenin Sultanları'ndan ikinci altın madalya

Türkiye, 2018'den itibaren düzenlenen VNL'de üst üste 8. kez mücadele ettiği final etabında 2. defa altın madalya aldı.

VNL'de 2023 yılında finalde Çin'i mağlup ederek şampiyonluk elde eden milli takım, 2018 yılındaki final karşılaşmasında ABD'ye yenilerek organizasyonu gümüş madalyayla tamamlamıştı.

Daha önce birer altın, gümüş ve bronz madalyası olan Türkiye, 2026 VNL'de altın madalya sayısını ikiye çıkarttı.

Setler

1.set sonucu | Türkiye 23-25 Brezilya

2. set sonucu | Türkiye 25-23 Brezilya

3. set sonucu | Türkiye 26-24 Brezilya

4. set sonucu | Türkiye 25-21 Brezilya

AB Sivil Koruma Mekanizması, afet yaşayan ülkelerin katılımcı devletlerden personel, ekipman ve hava desteği talep etmesine olanak sağlıyor. Türkiye de bu mekanizmaya dahil ülkeler arasında yer alıyor.

Madrid Büyükelçiliği'nden açıklama

Türkiye'nin Madrid Büyükelçiliği, İspanya'nın yardım çağrısı doğrultusunda iki yangın söndürme uçağının bölgeye sevk edildiğini duyurdu.

Açıklamada, Türkiye'nin dost ve müttefik İspanya'nın yanında olduğu vurgulanarak yangınlardan etkilenen vatandaşlara geçmiş olsun dilekleri iletildi. Ayrıca sahada görev yapan itfaiye ve acil durum ekiplerine başarı dilenirken, Türkiye'nin imkânları doğrultusunda uluslararası afet dayanışmasına katkı sunmayı sürdüreceği belirtildi.

İspanyol vekilden teşekkür mesajı

Türkiye'nin gönderdiği hava desteği İspanya'da memnuniyetle karşılandı.

Avrupa Parlamentosu Üyesi Nacho Sánchez Amor, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Türkiye'ye ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a teşekkür ederek iki ülke arasındaki dayanışmanın önemine dikkat çekti.

İspanya, 2026 yılında geniş alanlara yayılan ve çok sayıda yerleşim yerini tehdit eden orman yangınları nedeniyle ilk kez ulusal acil durum ilan etmişti. Ülke genelinde on binlerce kişi tahliye edilirken, yangın söndürme çalışmalarına Avrupa'nın farklı ülkelerinden gelen hava ve kara ekipleri de destek veriyor.

AA muhabirinin derlediği bilgiye göre, YKS sonuçları 21 Temmuz'da açıklandıktan sonra adaylara ön bilgi vermek amacıyla 2026-YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu yayımlandı.

Buna göre YKS tercihleri, 29 Temmuz-10 Ağustos tarihleri arasında gerçekleştirilecek.

Sınavın, Temel Yeterlilik Testi'ne (TYT) 2 milyon 225 bin 76, Alan Yeterlilik Testi'ne (AYT) 1 milyon 473 bin 113, Yabancı Dil Testi'ne (YDT) ise 143 bin 270 aday girdi.

Yükseköğretim Kurulu (YÖK), Türkiye'nin istihdam planlaması, iş gücüne duyulan ihtiyacı, gelecekte öne çıkacak alanları ve ülkenin beşeri sermayesinin doğru şekilde yönlendirilmesi gibi çok sayıda parametreyi dikkate alarak program kontenjanlarında düzenlemeler yapmaya devam ediyor.

Edinilen bilgiye göre, Türkiye ve KKTC'deki üniversitelerin bu yıl ön lisans programlarında toplam 371 bin 476, lisans programlarında toplam 407 bin 80, özel yetenek programlarında ise toplam 27 bin 191 olmak üzere 805 bin 747 kontenjan bulunuyor.

Kontenjanın 602 bin 117'si devlet, 184 bin 914'ü vakıf, 18 bin 716'sı ise Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde (KKTC) bulunan üniversiteler için ayrıldı.

Okul birincileri için 17 bin 862, şehit yakını, gazi ve gazi yakını için 3 bin 673, 34 yaş üstü kadınlar için de 10 bin 363 özel kontenjan tanımlandı.

Yeni açılan programların kontenjanları

YÖK tarafından açılan 7'si lisans, 9'u ön lisans olmak üzere 16 yeni program ilk kez öğrenci kabul edecek.

Bu kapsamda bu yıl lisansta ilk kez açılacak "Tarih ve Yapay Zekâ" bölümünde 10, "Felsefe ve Yapay Zekâ" bölümünde 18, "İşletme ve Yapay Zekâ" bölümünde 10, "Finansal Teknoloji" bölümünde 30, "Biyoteknoloji ve Genetik" bölümünde 40, "Paramedik" bölümünde 40 ve "Balıkçılık Teknolojisi" bölümünde de 30 kontenjan bulunuyor.

Ön lisans düzeyinde ise "Yapay Zekâ Destekli Web Tasarımı ve Kodlama" bölümünde 80, "Yapay Zekâ Destekli Tasarım ve Animasyon" bölümünde 30, "Dijital Oyun Teknolojileri" bölümünde 60, "Mobil Güvenlik Teknolojileri" 30, "İlaç Üretim Teknolojisi" bölümünde 30, "Patlayıcı ve Enerjetik Malzemeler Teknikerliği" bölümünde 90, "Hayvancılık Teknolojileri ve İşletmeciliği" bölümünde 105, "Laboratuvar Hayvanları" bölümünde 30, "Balıkçılık Teknolojisi" bölümünde 30 kontenjan yer alıyor.

Açık öğretimde ilk kez Yapay Zekâ Destekli Kodlama programı yer alıyor

YÖK, açık öğretim programlarına da 2 yeni bölüm ekledi. Bu kapsamda "Yapay Zekâ Destekli Kodlama" ile "Veri Görselleştirme ve Bilgi Tasarımı" programları açık öğretimden ilk kez öğrenci kabul edecek. Her iki bölüme de 250'şer kontenjan tanımlandı.

Böylelikle açılan bu bölümlere toplam 1163 kontenjan ayrıldı.

Tıp fakültelerinde 18 binden fazla kontenjan bulunuyor

Beslenme ve diyetetik, bilgisayar mühendisliği, diş hekimliği, eczacılık, fizyoterapi ve rehabilitasyon, hemşirelik, hukuk, mimarlık, psikoloji ve tıp programlarının kontenjanları da belli oldu.

Bu kapsamda beslenme ve diyetetik programının kontenjanı 3 bin 539, bilgisayar mühendisliği programının kontenjanı 13 bin 430, diş hekimliği programının kontenjanı 6 bin 587, eczacılık programının kontenjanı 3 bin 166, fizyoterapi ve rehabilitasyon programının kontenjanı 5 bin 98, hemşirelik programının kontenjanı ise 16 bin 845 olarak gerçekleşti.

Hukuk programına 8 bin 812, mimarlık programına 3 bin 906, psikoloji programına 10 bin 465, tıp programına ise bu yıl 18 bin 627 kontenjan ayrıldı.

Hukuk fakültelerine giriş sıralaması barajı 100 bin oldu

Hukuk fakültelerini tercih etmek isteyen adaylar için bu fakültelere girişte uygulanan en düşük başarı sıralaması barajı 125 binden 100 bine çekildi.

Ayrıca, mimarlık fakültelerini tercih edecek adayların sayısal puan türünde en düşük 250 bin, tıp fakültelerini tercih edeceklerin 50 bin, eczacılık fakültelerini tercih edeceklerin 100 bin, diş hekimliği fakültelerini tercih edeceklerin 80 bin, öğretmenlik programlarını tercih edeceklerin ise ilgili puan türünde 300 bin başarı sıralaması içinde yer alması gerekiyor.

- OSB'de faaliyet gösteren meslek yüksekokulların kontenjanı artırıldı

Ön lisans düzeyinde "Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri" alanındaki programların kontenjanı, 2022'de 29 bin 944 idi. YÖK, bu yıl bu alandaki bölümlerin toplam kontenjanında 2022'ye göre yüzde 107 artış yaparak 62 bin 104'e yükseltti.

Organize sanayi bölgelerinde (OSB) faaliyet gösteren meslek yüksekokulların kontenjanlarında da artış yaşandı. 2022'de 2 bin 499 olan kontenjan sayısı yaklaşık yüzde 70 artırılarak 4 bin 245'e yükseltildi.

Lisans programlarında aralarında "Yapay Zekâ Mühendisliği", "Yapay Zekâ ve Veri Mühendisliği" ve "Yazılım Mühendisliği" gibi bölümlerinde yer aldığı "Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri" alanındaki programların kontenjanları, 2022'deki kontenjana göre yüzde 23 artırılarak bu yıl 53 bin 817 oldu.

Özel yetenek sınavıyla öğrenci alan programlarında ise toplam kontenjan geçen yıla göre yüzde 11 arttı.

Siber Güvenlik alanında kontenjanlar yükseldi

Spor Bilimleri fakültelerinde bulunan programların kontenjanları da artırıldı. Bu fakültelerin kontenjan sayıları bu yıl 14 bin 846'ya yükseltildi.

Ayrıca Siber Güvenlik alanının programlarında da kontenjanlar yükseltildi. YÖK, bu programlara toplam 772 kontenjan tanımladı.

Öte yandan YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar üniversitelerde birkaç yıldır kontenjanlarda sürdürdükleri dönüşüme devam edeceklerini belirterek, şu ifadeleri kullanmıştı:

"Kontenjan konusunu yalnızca sayısal mesele olarak değil, ülkemizin insan kaynağı planlamasının stratejik bir unsuru olarak ele almaktayız. Üniversitelerimizin akademik ve fiziki kapasitesi, iş gücü piyasasının ihtiyaçları ve geleceğin meslek alanları birlikte değerlendirilerek çok dengeli ve rasyonel bir planlama yapmaktayız."

KARLSRUHE-INTER MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Karlsruhe-Inter hazırlık maçı, 26 Temmuz 2026 Pazar günü oynanacak. BBBank Wildpark’ın ev sahipliği yapacağı karşılaşmanın başlama saati Türkiye’de 17.30 olarak belirlendi. Mücadelenin yerel başlama saati ise 16.30 olacak.

Karlsruher SC açısından karşılaşma, yeni sezon öncesindeki en önemli hazırlık sınavlarından biri olacak. Almanya 2. Bundesliga’da mücadele eden ev sahibi ekip, sezon açılışında İtalya’nın güçlü temsilcisi karşısında kadrosunun son durumunu görmeyi hedefleyecek.

INTER İLK CİDDİ HAZIRLIK MAÇINA ÇIKIYOR

Inter, 16-25 Temmuz tarihleri arasında Almanya’nın Baden-Württemberg bölgesindeki Donaueschingen kentinde kamp yaptı. Karlsruhe karşılaşması, İtalyan ekibinin Almanya kampının ardından oynayacağı ilk önemli hazırlık mücadelelerinden biri olacak.

Cristian Chivu yönetimindeki Inter, Karlsruhe maçının ardından sezon öncesi programına Manchester City karşılaşmasıyla devam edecek. İtalyan ekibinin hazırlık takviminde daha sonra Milan ve Juventus maçları da bulunuyor.

KARLSRUHE İÇİN SEZON AÇILIŞI

Karlsruher SC, Inter karşılaşmasını resmi sezon açılışı organizasyonu kapsamında oynayacak. Alman kulübü, yeni sezon öncesinde taraftarlarının karşısına Avrupa futbolunun önemli ekiplerinden biriyle çıkacak.

Karlsruhe yönetimi, Inter maçını takımın lig başlamadan önceki en ciddi sınavlarından biri olarak değerlendiriyor. Karşılaşmanın biletlerine yoğun ilgi gösterilirken, BBBank Wildpark’taki biletlerin kısa sürede tükendiği açıklandı.

İKİ TAKIMIN REKABETİNDE TARİHİ DETAY

Karlsruhe ile Inter daha önce resmi bir karşılaşmada birbirlerine rakip olmadı. İki takım arasındaki bilinen tek hazırlık maçı, 25 Haziran 1955 tarihinde oynandı. Karlsruhe, tarihi karşılaşmayı 2-1 kazanmayı başardı.

İki kulübün futbol tarihindeki ortak isimlerden biri Hakan Çalhanoğlu oldu. Profesyonel kariyerinin ilk döneminde Karlsruhe forması giyen milli futbolcu, daha sonra kariyerine Hamburg, Bayer Leverkusen ve Milan üzerinden Inter’de devam etti. Inter’in açıklamasına göre Hakan Çalhanoğlu, Karlsruhe karşılaşmasında forma giyemeyecek.

KARLSRUHE-INTER MAÇI HANGİ KANALDA?

Karlsruhe-Inter maçının Türkiye’de canlı yayınlanacağı bir televizyon kanalı veya dijital platform henüz açıklanmadı. Inter’in hazırlık maçları İtalya sınırları içinde DAZN ve Sky’da, ayrıca DAZN ile OneFootball üzerinden ücretli olarak izlenebilecek. Bu yayınların Türkiye’de geçerli olmadığı belirtildiği için Karlsruhe-Inter maçının Türkiye’de şifresiz veya ücretli bir yayıncısı şu an için bulunmuyor.

Başalan için Karşıyaka Mezarlığı Camii’nde öğle namazı sonrası kılınan cenaze namazına ailesi, yakınları, sevenlerinin yanı sıra Gazeteciler Cemiyeti üyeleri de katıldı.

Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Nazmi Bilgin ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş’ın da çelenk gönderdiği cenaze töreninin ardından Başalan, yakınlarının gözyaşları içinde toprağa verildi.

Olcay Tuncay Başalan kimdir?

Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) bünyesinde çalışmış ve kurum çalışanlarının dayanışması amacıyla kurulan TRT Kurumu Personeli Sağlık ve Sosyal Yardımlaşma Vakfı'nın (RATELVAK) yöneticileri ve kurucu heyeti arasında da yer alan Başalan, çeşitli kurumlarda uzun yıllar gazetecilik yapmıştır. Başalan bir dönem de Gazeteciler Cemiyeti'nin yönetim kurulu üyeliği yapmıştır.

Bakan Uraloğlu, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Bursa'nın ulaşım ağı açısından önemli noktalardan biri olan Doğancı Tüneli'nin bir yıldır vatandaşlara hizmet verdiğini belirtti.

Doğancı Tüneli zorlu geçişleri azaltıyor

Uraloğlu, toplam uzunluğu 2 bin 344 metre olan tünelin özellikle virajlı ve zorlu yol koşullarının bulunduğu güzergah üzerinde ulaşımı kolaylaştırdığını ifade etti.

Tünel sayesinde kış aylarında yaşanabilecek ulaşım sorunlarının azaltıldığını belirten Uraloğlu, Bursa ile Balıkesir, Kütahya ve İç Anadolu arasındaki bağlantının daha güvenli ve kesintisiz hale geldiğini aktardı.

Güzergah 6 kilometre kısaldı

Doğancı Tüneli ile yol güzergahının kısaldığına dikkati çeken Uraloğlu, 6 kilometrelik yolun 1,6 kilometreye indirildiğini bildirdi.

Tünelin hizmete alınmasıyla birlikte seyahat süresinin de önemli ölçüde düştüğünü belirten Uraloğlu, ulaşım süresinin 15 dakikadan 3 dakikaya gerilediğini açıkladı.

🎉 Bursa’nın ulaşımına güven, konfor ve hız katan Doğancı Tüneli tam 1️⃣ yıldır hizmet veriyor!

🛣️ 2 bin 344 metre uzunluğundaki tünel sayesinde dik virajları ve zorlu geçişleri geride bırakarak özellikle kış aylarında ulaşım güvenliğini önemli ölçüde artırdık.

🚗 Bursa’yı… pic.twitter.com/cuhsX2FxL4

— Abdulkadir URALOĞLU (@a_uraloglu) July 26, 2026

Şampiyonada paletsiz ip destekli (FIM) kategorisinde 68 metreye dalan Ercümen, sabit ağırlık (CWT) kategorisinde ise 65 metre derinliğe ulaşarak her iki branşta da Türkiye şampiyonu olmayı başardı.

Yarışların ardından değerlendirmelerde bulunan Ercümen, dört gün boyunca aralıksız mücadele ettikleri için bu kez sınırlarını zorlamayı tercih etmediğini belirtti.

İki altın madalya kazandığı için mutlu olduğunu dile getiren Ercümen, "Şampiyonluğu garantiledikten sonra gücümü en verimli şekilde kullanmaya odaklandım" ifadelerini kullandı.

Türkiye'nin önde gelen serbest dalış sporcularının mücadele ettiği organizasyona 22 lisanslı sporcu katıldı.

Haberde, geminin İran tarafından belirlenen güzergahı kullanmadığı ve alternatif bir rota üzerinden boğazdan geçmeye çalıştığı belirtildi. Geminin bu sırada mayına çarptığı ve çarpmanın ardından patlama yaşandığı aktarıldı.

Geminin durumuna ilişkin detay paylaşılmadı

Patlamanın ardından gemide meydana gelen hasara ilişkin ayrıntılı bilgi verilmezken, olayda can kaybı veya yaralanma olup olmadığı konusunda henüz açıklama yapılmadı.

Yetkililerden olayın boyutuna ilişkin resmi bir açıklama gelmezken, geminin durumu ve patlamanın nedenine yönelik gelişmelerin takip edildiği bildirildi.

Hürmüz Boğazı'nda güvenlik tartışmaları sürüyor

Dünya deniz ticareti açısından önemli geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda yaşanan olay, bölgedeki deniz güvenliği konusunu yeniden gündeme getirdi.

Boğazdaki gemi hareketliliği ve güvenli geçiş koşullarına ilişkin gelişmelerin önümüzdeki süreçte yakından izleneceği ifade edildi.

AFAD'ın sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, TÜBİTAK ile AFAD'ın eş finansman desteğiyle "1001-Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı" kapsamında "UDAP Ulusal Deprem Araştırmaları Programı Ortak Çağrısı"nın açıldığı bildirildi.

Deprem alanındaki projeler desteklenecek

Program kapsamında deprem konusunda bilimsel ve teknolojik araştırmalar yürütecek projelerin desteklenmesi hedefleniyor. Araştırmacılar, belirlenen başvuru süreci içerisinde projelerini sisteme yükleyerek değerlendirmeye sunabilecek.

Çevrim içi başvuruların tamamlanması için son tarih 21 Eylül saat 23.59 olarak açıklandı. Başvuru sürecini tamamlayan projeler için elektronik imza işlemlerinin ise 24 Eylül saat 23.59'a kadar yapılması gerekiyor.

Başvurular eylül ayında sona erecek

AFAD ve TÜBİTAK tarafından yürütülen ortak çağrı kapsamında, deprem araştırmalarına yönelik bilimsel çalışmaların desteklenmesi amaçlanıyor.

Projelerin değerlendirme sürecinin ardından uygun görülen çalışmalar, program kapsamında desteklenecek. Başvuru yapmak isteyen araştırmacıların belirtilen tarihlere kadar gerekli işlemleri tamamlaması gerekiyor.

📢 Duyuru:

➡️ TÜBİTAK ile AFAD’ın eş finansman desteği ile "1001-Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı" kapsamında “UDAP Ulusal Deprem Araştırmaları Programı Ortak Çağrısı” açılıyor.

➡️ Çevrim içi başvurunun tamamlanması için son tarih 21 Eylül 2026… pic.twitter.com/oOktOKDKKg

— AFAD Deprem (@DepremDairesi) July 26, 2026

TRABZONSPOR-EİNTRACHT FRANKFURT MAÇI NE ZAMAN?

Trabzonspor-Eintracht Frankfurt hazırlık maçı, 26 Temmuz 2026 Pazar günü oynanacak. Karşılaşmanın başlama saati TSİ 16.30 olarak açıklandı.

Eintracht Frankfurt’un resmî internet sitesinde maç saati Orta Avrupa Yaz Saati’ne göre 15.30 olarak duyuruldu. Bu saat, Türkiye saatiyle 16.30’a karşılık geliyor.

KARŞILAŞMA SEYİRCİSİZ OYNANACAK

Trabzonspor Kulübü, Eintracht Frankfurt karşılaşmasının genel güvenlik tedbirleri ve tesis koşulları nedeniyle seyircisiz oynanacağını açıkladı. Mücadele, Salzburg’daki SAK Arena Nonntal’da gerçekleştirilecek.

Bordo-mavili takım, 23 Temmuz-2 Ağustos tarihleri arasında Avusturya’nın Schladming kasabasında kamp yapıyor. Eintracht Frankfurt karşılaşması, Trabzonspor’un Avusturya kampındaki ilk hazırlık maçı olacak.

TRABZONSPOR’UN HAZIRLIK MAÇI PROGRAMI

Trabzonspor, Eintracht Frankfurt karşılaşmasının ardından 30 Temmuz Perşembe günü Katar temsilcisi Al-Sadd ile karşılaşacak. Bordo-mavili ekip, Avusturya kampındaki son hazırlık maçında ise 2 Ağustos Pazar günü İtalya Serie A takımlarından Udinese ile mücadele edecek.

Eintracht Frankfurt maçı, teknik heyetin kamp döneminde yapılan çalışmaların sahadaki karşılığını görmesi açısından önem taşıyor. Karşılaşmada yeni transferlerin ve kadroda yer alan genç futbolcuların da süre alması bekleniyor.

TRABZONSPOR-EİNTRACHT FRANKFURT MAÇI HANGİ KANALDA?

Trabzonspor-Eintracht Frankfurt hazırlık maçı, 26 Temmuz 2026 Pazar günü saat 16.30’da HT Spor ekranlarından canlı ve şifresiz olarak yayınlanacak. Karşılaşma, HT Spor’un televizyon yayınının yanı sıra kanalın resmî internet sitesindeki canlı yayın bölümü üzerinden de takip edilebilecek.

Samsun Valiliğinden yapılan açıklamada, Meteoroloji 10. Bölge Müdürlüğü ve Sahil Güvenlik Karadeniz Bölge Komutanlığından alınan bilgiler doğrultusunda kentte deniz koşullarının olumsuzlaşmasının beklendiği belirtildi.

Rüzgar ve dalga yüksekliği için uyarı yapıldı

Açıklamada, bugün kentte rüzgar hızının 32 deniz miline, dalga yüksekliğinin ise 2 metreye ulaşabileceği bildirildi.

Olumsuz hava ve deniz şartları nedeniyle vatandaşların güvenliği için gerekli önlemlerin alınmasının önem taşıdığı ifade edildi.

Boğulma riskine karşı denize girilmemesi istendi

Samsun Valiliği, yaşanabilecek olası boğulma olaylarının önüne geçebilmek amacıyla bugün denize girilmemesi çağrısında bulundu.

Yetkililer, hava ve deniz koşullarının normale dönmesine kadar vatandaşların uyarıları dikkate almalarını istedi.

26 Temmuz 2026

Meteoroloji 10. Bölge Müdürlüğü ve Sahil Güvenlik Karadeniz Bölge Komutanlığından alınan verilere göre;

İlimiz genelinde dalga yüksekliğinin 2 metre ve rüzgar hızının 32 deniz mili olması beklendiğinden; muhtemel boğulma vakalarının önüne geçebilmek için denize… pic.twitter.com/ZUsmmyV6Zp

— T.C. Samsun Valiliği (@TCSamsunValilik) July 26, 2026

Su taşkınlarından Cide Limanı ile Balıkçı Barınağı'nda bulunan tekneler de etkilendi. Liman ve barınak çevresinde biriken malzemeler nedeniyle bölgede çalışma başlatıldı.

Balıkçı barınağında temizlik çalışmaları sürüyor

Cide Balıkçı Barınağı, taşkın sularının taşıdığı balçık, odun parçaları ve çeşitli atıklarla kaplandı. Bölgede biriken malzemelerin temizlenmesi için ekiplerin çalışmaları devam ediyor.

İlçe merkezinde sabah saatlerinde etkili olan su baskınlarının ardından başlatılan temizlik çalışmalarının sahil kesiminde de sürdürüldüğü belirtildi.

Karadeniz kıyıları yağışların etkisiyle renk değiştirdi

Yağışların etkisiyle Karadeniz'in Cide kıyı şeridinde deniz suyu kahverengi bir görünüme kavuştu.

Dere yataklarından taşınan malzemelerin denize ulaşmasıyla oluşan görüntü, kıyı boyunca etkili oldu. Bölgede ekiplerin yağış sonrası çalışmalarını sürdürdüğü bildirildi.

Bakırhan, partisinin Mersin İl Başkanlığı Olağan Kongresi'nde yaptığı konuşmada, hükümetin "Terörsüz Türkiye süreci" olarak adlandırdığı süreç kapsamında hazırlanan çerçeve yasanın bu hafta TBMM'ye gelmesini beklediklerini söyledi.

Orta Doğu'daki gelişmelere de değinen Bakırhan, Türkiye'de yeni bir çözüm sürecinin konuşulmasının önemli olduğunu ifade etti. Bakırhan, "Acıları yeniden depreştirecek değil, acıların yeniden yaşanmaması için mücadele edeceğiz. Amed'in onuruyla Edirne'nin onurunu birlikte savunacağız. Siirt'in acısına da Trabzon'un acısına da saygı duyacağız. Umarım bu kez bu süreci ıskalamayız" dedi.

"Müzakereyle çözüm sağlayacak bir süreç içindeyiz"

Çerçeve yasanın en kısa sürede Meclis'e sunulmasını beklediklerini belirten Bakırhan, düzenlemenin 50 yıllık çatışma ve şiddetin sona ermesi açısından önemli olduğunu savundu.

Bakırhan, "Bu yasayı küçümsememek gerekiyor. Bu yasa 50 yıllık acının, kanın, çatışmanın ve şiddetin ortadan kalkarak Kürt meselesinin demokratik ve hukuk zeminine geçmesini sağlayacak bir yasadır. Kürt meselesini şiddet zemininden alarak diyalog ve müzakereyle çözümünü sağlayacak bir süreç içindeyiz" diye konuştu.

"Yarım bir yasa değil, tam bir yasa olmalı"

Meclis'e sunulacak yasada, terör eylemine karışıp karışmama gibi kategorik ayrımlar yapılmaması gerektiğini savunan Bakırhan, barış isteyen herkesin düzenlemeden yararlanabilmesi gerektiğini söyledi.

Bakırhan, "Yüreğinde ve aklında barışa inanan ve barışa gelmek isteyen hiç kimseye bu yasa kapıları kapatmamalıdır. Yasa, gelmek isteyen hiç kimseyi dışarıda bırakmamalıdır. Yarım bir yasa değil, tam bir yasa olmalıdır" ifadelerini kullandı.

Bakırhan'dan kayyım uygulamaları mesajı

Bakırhan, yasanın PKK lideri Abdullah Öcalan'ın yaşam, çalışma, iletişim ve halkla buluşma koşullarını iyileştirmesi gerektiğini belirtti. Bakırhan ayrıca, düzenlemeyle eş zamanlı olarak DEM Partili belediyelerdeki kayyum uygulamalarının kaldırılması gerektiğini söyledi.

Sürecin önünü tıkayan değil, açan bir rol üstleneceklerini ifade eden Bakırhan, Kürtlerin anadil ve kültür taleplerini Meclis'te ve sokakta dile getirmeye devam edeceklerini kaydetti.

"Bu yasa bir başlangıç olacak"

Bir yasanın Kürtlerin ve ezilenlerin bütün taleplerini karşılamayacağını belirten Bakırhan, çerçeve yasanın bir başlangıç olacağını söyledi.

Bakırhan, "Bir yasayla Kürtlerin, ezilenlerin bütün taleplerini karşılayamayacağımızı hepimiz biliyoruz. Bu yasa bir başlangıç olacak. Bu yasa bir kapı aralayacak. Dilimiz için, kimliğimiz için, insanca yaşam için, ekonomide adalet için, gençlerimizin kendi yurtlarında aş bulmaları için bir kapı aralayacaktır" dedi.

"Ne Türk kaybetti ne Kürt kaybetti, 86 milyon kazandı"

Sürecin sağduyu ve sükunetle yürütüleceğini belirten Bakırhan, Türkiye'de iki yıldır çocukların cenazelerinin gelmediğini ve çatışmaların sona ermesinin önemli bir kazanım olduğunu söyledi.

Bakırhan, şöyle devam etti:

“Acıları yeniden depreştirecek değil, acıların yeniden yaşanmaması için mücadele edeceğiz. Amed’in onuruyla Edirne’nin onurunu ve gururunu birlikte savunacağız. 'Siirt’in acısı da Trabzon’un acısı da değerlidir' deyip ikisine de saygı duyacağız. Bu süreçte kimse kaybetmiyor. Kürtler hiç kaybetmiyor. Yazılıyor, çiziliyor, 'Ne elde ettiniz' diye? Ne mi elde ettik? Meclis'in üçüncü partisi olduk. Ne mi elde ettik? Mersin’de bir ara dili yasaklı olan Kürtler Kent Uzlaşısı ile birlikte Mersin Belediyesi'ni kazandı. Akdeniz Belediyesi'nde iktidar oldu. Birçok sivil toplum örgütünde kendi kimliğimizle yer alıyoruz. En önemlisi iki yıldır çocuklarımızın cenazesi gelmiyor. Bu topraklarda kan akmıyor. Kimse muzafferlik havasına kapılmasın. Ne Türk kaybetti ne Kürt kaybetti, 86 milyon kazandı. Barış kazandı ve barış muzeffer oldu. Mücadele yeni başlıyor. Bizi bugünlere getiren, bizi o parlamentoya gönderen, Hoşyarları ve Nuriyeleri belediye eş başkanı yapan sizler emin olun ne kandırılır, ne yenilir, ne hakkından, hukukundan, kimliğinden ve dilinden vazgeçer. Ama bu süreci istemeyenler de var. Kandan beslenenler de var. Üç beş oy uğruna 'Türk ve Kürt gençleri kavga etsin, yaşamını yitirsin' diyenler var. Onlara vereceğimiz cevap öfke değil, sükunetimiz olacak, tereddüt değil kararlılığımız olacak. Provokasyonlara asla prim vermeyeceğiz. Bu kez onurlu bir barışın olması için el birliğiyle omuz omuza vererek, bu topraklarda hem barışı, hem ekonomide adaleti hem de her kimliğin, dilin ve inancın özgürce yaşadığı bir Türkiye’yi mutlaka yaratacağız. Bu yasa olur mu, bu yasadan ne kazandık demeyin. Kürdü inkar eden, Kürt yoktur diyen zihniyet Kürtle masaya oturmuştur, bundan daha büyük kazanç olabilir mi? Masa kurulsa dahi masadan demokratik haklarımızla kalkabilmek için daha güçlü mücadele etmemiz gerekiyor.”

Beyaz Saray'ın paylaşımında "Firework" kullanıldı

Nefes'ten Mehmet Efe Altay'ın haberine göre, Beyaz Saray'ın resmi TikTok hesabından İran'a yönelik saldırı görüntülerinin yer aldığı bir video paylaşıldı. Videoda Katy Perry'nin 2010 yılında yayımlanan hit şarkısı "Firework" kullanılırken, paylaşımda "İran uyarıldı" ifadelerine yer verildi.

Katy Perry: "Bana sorulmadı ve bunu tasvip etmiyorum"

Katy Perry, X hesabından yaptığı açıklamada, şarkısının söz konusu videoda kullanılmasına sert tepki gösterdi. Şarkısının propaganda amacıyla kullanılmasından "derin bir dehşet ve öfke" duyduğunu belirten Perry, "Bana sorulmadı ve bunu kesinlikle tasvip etmiyorum" ifadelerini kullandı.

Perry, "Firework" şarkısını umut ve dayanışma mesajı vermek amacıyla yazdığını belirterek, eserinin savaş görüntüleriyle birlikte kullanılmasının şarkının anlamına tamamen aykırı olduğunu vurguladı.

Sanatçılar siyasi kullanımlara karşı çıkıyor

Katy Perry, Donald Trump'ın ikinci başkanlık döneminde şarkılarının siyasi veya propaganda amacıyla kullanılmasına itiraz eden sanatçılar arasına katıldı.

Daha önce Céline Dion, Bruce Springsteen, Linkin Park, Neil Young, Olivia Rodrigo, Sabrina Carpenter ve Radiohead de eserlerinin siyasi amaçlarla kullanılmasına yönelik tepkileriyle gündeme gelmişti.

Yarış 2-4 Ekim'de yapılacak

Formula 1'den yapılan açıklamada, Bahreyn Grand Prix'sinin 2-4 Ekim tarihleri arasında Malezya'daki Sepang Uluslararası Pisti'nde yapılmasının planlandığı bildirildi.

Açıklamada, organizasyonun Azerbaycan ve Singapur Grand Prix'leri arasında gerçekleştirileceği ve nihai anlaşmalar ile resmi onaya tabi olduğu belirtildi.

Yarışın Malezya'da "Formula 1 Gulf Air Bahreyn Grand Prix'si" adıyla düzenlenmesi planlanıyor.

Bahreyn ve Suudi Arabistan yarışları iptal edilmişti

Formula 1, geçen mart ayında yaptığı açıklamada, nisan ayında gerçekleştirilmesi planlanan Bahreyn ve Suudi Arabistan Grand Prix'lerinin "Orta Doğu'daki mevcut durum" nedeniyle planlandığı şekilde düzenlenmeyeceğini duyurmuştu.

Bahreyn Grand Prix'sinin Malezya'daki Sepang Uluslararası Pisti'ne taşınmasıyla yarışın yeni takvimde gerçekleştirilmesi planlanıyor.

"Pasaport işlemlerinde büyük bir kolaylık getireceğiz"

Ümit Özdağ, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı videolu paylaşımda, üniversite ve liselerde başarılı olan öğrencilerin yurt dışına çıkışlarını kolaylaştırmaya yönelik çalışma yapacaklarını açıkladı.

Özdağ, üniversitelerde not ortalaması 90'ın üzerinde olan öğrenciler ile 18 yaşını doldurmuş ve not ortalaması 90'ın üzerinde bulunan lise öğrencilerine pasaport işlemlerinde kolaylık sağlanacağını belirtti.

"Hiçbir ücret almayacağız"

Özdağ, başarılı öğrencilerin pasaportlarından ücret alınmayacağını ifade ederek şöyle konuştu:

"Üniversitelerde not ortalaması 90'ın üzerinde olan öğrencilere ve lisede 18 yaşına geçmiş not ortalaması 90'ın üzerinde olan öğrencilere pasaport işlemlerinde büyük bir kolaylık getireceğiz. Onlardan hiçbir ücret almayacağız."

Özdağ, söz konusu uygulamanın gerekçesini ise öğrencilerin başarılarıyla ailelerine ve ülkelerine karşı sorumluluklarını yerine getirmeleri olarak açıkladı.

Başarılı üniversite ve lise öğrencisi gençler pasaport için ücret ödemeyecekler @zaferpartisi pic.twitter.com/pJD5Qd0lpO

— Ümit Özdağ (@umitozdag) July 26, 2026

Sakarya'nın Karadeniz'e kıyısı bulunan Karasu ve Kocaali ilçelerinde, hava ve deniz şartlarının elverişsiz olması nedeniyle vatandaşların denize girmesine izin verilmiyor.

Sahillerde kırmızı bayrak uygulaması yapıldı

Karasu ve Kocaali sahillerinde görev yapan Sakarya Büyükşehir Belediyesi cankurtaran ekipleri, kırmızı bayrakları çekerek vatandaşları denize girmemeleri konusunda bilgilendiriyor.

Ekipler, olumsuz koşullar devam ettiği sürece vatandaşların güvenliği için sahillerde uyarılarını sürdürüyor.

Akçakoca'da tüm plajlarda denize giriş durduruldu

Düzce'nin Akçakoca ilçesinde de Karadeniz'deki olumsuz hava ve deniz koşulları nedeniyle tüm plaj ve sahillerde denize giriş yasağı getirildi.

Akçakoca Kaymakamlığı tarafından yapılan açıklamada, sahil kesimlerinde etkili olan elverişsiz şartlar nedeniyle vatandaşların denize girmemesi yönünde karar alındığı bildirildi.

Cankurtaran ekipleri, sahillere kırmızı bayrak çekerek vatandaşları yasağa uymaları konusunda uyarıyor.

EBRAR KARAKURT NEDEN YOK, SAKAT MI?

Ebrar Karakurt, sakatlığı nedeniyle Filenin Sultanları’nın son maçlarında kadroda yer almıyor. Milli oyuncunun bel ve kalça bölgesinde gelişen ağrılar üzerine klinik değerlendirme ve görüntüleme tetkikleri yapıldı.

Türkiye Voleybol Federasyonunun sağlık açıklamasına göre Karakurt’un sağ sakroiliak ekleminde sıvı artışı ve kemik iliği ödemi belirlendi. Teşhisin ardından oyuncunun tedavisine milli takım sağlık ekibi tarafından başlandı.

EBRAR KARAKURT’UN SAKATLIĞI NE?

Ebrar Karakurt’un sağlık sorununun sağ sakroiliak eklem bölgesinde olduğu açıklandı. Sakroiliak eklem, omurganın alt kısmıyla leğen kemiği arasındaki bağlantıyı sağlayan ve hareket sırasında vücudun yükünü taşıyan bölgelerden biri olarak biliniyor.

TVF açıklamasında bu bölgede sıvı artışı ve kemik iliği ödemi tespit edildiği belirtildi. Federasyon, sakatlığın nasıl meydana geldiğine ilişkin ayrıntılı bir neden paylaşmazken bel ve kalça ağrılarının ardından tetkiklerin gerçekleştirildiğini duyurdu.

TEDAVİ SÜRECİ 4 İLA 6 HAFTA OLARAK AÇIKLANDI

TVF tarafından 13 Haziran 2026 tarihinde paylaşılan sağlık bilgilendirmesinde Ebrar Karakurt’un tedavi ve iyileşme sürecinin yaklaşık 4 ila 6 hafta sürmesinin öngörüldüğü ifade edildi. Bu süre kesin dönüş tarihi değil, oyuncunun mevcut sağlık bulgularına göre belirlenen tahmini iyileşme aralığı olarak açıklandı.

Ebrar Karakurt’un sahalara dönüşü, tedaviye vereceği yanıt ve yapılacak yeni kontrollerin sonuçlarına göre netleşecek. Bu nedenle milli oyuncunun ağustos ayının başında kesin olarak takımla çalışmalara başlayacağı yönündeki bilgiler resmî olarak doğrulanmış değil.

EBRAR KARAKURT VNL KADROSUNDA VAR MI?

Ebrar Karakurt’un adı, TVF tarafından 12 Mayıs 2026’da duyurulan 30 kişilik geniş VNL kadrosunda yer aldı. Ancak geniş kadroda bulunmak, oyuncunun turnuvanın her haftasında veya final etabında maç kadrosuna alınacağı anlamına gelmiyor.

Milli yıldız, sakatlığının ardından açıklanan etap kadrolarında yer almadı. TVF’nin son yayımladığı kadroda Melissa Vargas ve Defne Başyolcu pasör çaprazı rotasyonunda bulunurken Ebrar Karakurt listeye dahil edilmedi.

Volleyball World’ün organizasyon için oluşturduğu genel Türkiye oyuncu sayfasında Ebrar Karakurt’un adı kayıtlı oyuncular arasında görülebiliyor. Ancak milli voleybolcunun 2026 VNL performans bölümünde maç veya sayı istatistiği bulunmuyor. Bu durum, organizasyonun geniş oyuncu kaydı ile haftalık maç kadroları arasındaki farktan kaynaklanıyor.

EBRAR KARAKURT BREZİLYA FİNALİNDE OYNAYACAK MI?

Filenin Sultanları, 2026 VNL çeyrek finalinde Kanada’yı 3-1, yarı finalde ise Çin’i 3-0 mağlup ederek finale yükseldi. Türkiye, şampiyonluk maçında 26 Temmuz Pazar günü Brezilya ile karşılaşacak.

Ebrar Karakurt’un tedavi sürecinin devam etmesi nedeniyle Brezilya karşısında forma giymesi beklenmiyor. Milli takımın hücumdaki en önemli seçeneği olan Melissa Vargas, Karakurt’un yokluğunda pasör çaprazı pozisyonundaki ana isim olarak görev yapıyor.

EDA ERDEM NEDEN KADRODA YOK?

Eda Erdem, TVF’nin 12 Mayıs 2026’da açıkladığı 30 kişilik VNL geniş kadrosunda yer almadı. Ancak kaptanın kadroda bulunmamasının sakatlık, özel dinlenme programı veya teknik heyet tercihi nedeniyle olduğuna ilişkin TVF tarafından yayımlanmış ayrıntılı bir sağlık açıklaması bulunmuyor.

Bu nedenle Eda Erdem’in durumunu Ebrar Karakurt’un açıklanan sakatlığıyla aynı kapsamda değerlendirmek doğru olmayacaktır. Ebrar Karakurt’un sağlık problemi federasyon tarafından ayrıntılı şekilde duyurulurken Eda Erdem için benzer bir resmî bilgilendirme yapılmadı.

EBRAR KARAKURT NE ZAMAN DÖNECEK?

Ebrar Karakurt’un sahalara döneceği kesin tarih henüz açıklanmadı. TVF’nin 13 Haziran’daki açıklamasında tedavi sürecinin yaklaşık 4 ila 6 hafta sürmesinin beklendiği belirtildi ancak dönüş için belirli bir maç veya tarih paylaşılmadı.

Milli oyuncunun yeniden antrenmanlara başlaması için sağlık kontrollerinden olumlu sonuç alması gerekecek. Ebrar Karakurt’un son durumu ve milli takım kadrosuna dönüş tarihi, TVF ile milli takım sağlık ekibinden gelecek yeni açıklamanın ardından kesinlik kazanacak.

Uraloğlu, Türksat-Biruni uydusunun Türkiye'nin uydu haberleşme alanındaki imkanlarını artıracağını belirterek, projenin küresel uydu pazarındaki rekabet gücünü de destekleyeceğini ifade etti. Uydunun, 50 derece Doğu yörüngesinde görev yapacağı bildirildi.

Türksat-Biruni ile uydu kapasitesi artırılacak

Bakan Uraloğlu, yüksek veri kapasiteli Ka-Bant teknolojisine sahip olacak Türksat-Biruni'nin Türksat'ın hizmet kapasitesini önemli ölçüde yükselteceğini kaydetti.

Katar finansmanıyla hayata geçirilecek proje kapsamında Es'hailSat ile ortak çalışma yürütüleceği belirtildi. İş birliği çerçevesinde uydu varlıkları, yer altyapıları, dağıtım ağları ve müşteri portföylerinin birlikte değerlendirileceği aktarıldı.

Yeni uyduyla birlikte Türksat'ın kullanımına 50 gigabayta kadar ilave kapasite sağlanacağı ifade edildi. Böylece Türkiye'nin uydu haberleşme altyapısının daha güçlü hale getirilmesi amaçlanıyor.

Uydu farklı bölgelerde hizmet verecek

Uraloğlu, Türksat-Biruni projesinde Türkiye'nin stratejik haklarının korunacağını belirtti. Uydunun Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) nezdinde Türksat adına kayıtlı olacağı ve mevcut frekans ile yörünge haklarının güvence altında tutulacağı bildirildi.

Yeni nesil uydunun Orta Doğu, Kuzey Afrika, Avrupa, Orta Asya ve Sahra Altı Afrika bölgelerinde hizmet sunması planlanıyor. Proje kapsamında Türkiye'nin uydu hizmet ağının genişletilmesi hedefleniyor.

Yeni uydu farklı alanlarda kullanılacak

Türksat-Biruni'nin geniş bant internet hizmetleri, havacılık ve denizcilik haberleşmesi, kamu kurumlarının iletişim ihtiyaçları ve kurumsal veri aktarımı gibi alanlarda kullanılması planlanıyor.

Bakan Uraloğlu, artan bağlantı ihtiyacına daha yüksek kapasiteyle yanıt vereceklerini belirterek, projenin Türkiye'nin uzay vizyonuna katkı sağlayacağını ifade etti.

Dosya Yargıtay'a gönderilmişti

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi, 21 Mayıs'ta CHP'nin 4-5 Kasım 2023 tarihlerinde gerçekleştirilen 38. Olağan Kurultayı'nın "mutlak butlan" ile sakatlandığına ve iptaline karar vermişti.

Mahkeme ayrıca, 4-5 Kasım 2023 tarihli kurultay öncesinde görevde bulunan Kemal Kılıçdaroğlu ile Parti Meclisi ve Yüksek Disiplin Kurulu üyelerinin, karar kesinleşinceye kadar tedbiren görev üstlenmelerine veya görevlerine iade edilmelerine hükmetmişti.

Kararın temyiz edilmesinin ardından dosya, 20 Temmuz'da başlayan adli tatil öncesinde, 17 Temmuz Cuma günü temyiz incelemesi yapılmak üzere Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'ne gönderilmişti.

Dosya tetkik hakiminde

Adli tatil sürecinde dosyaların kayıt ve tevzi işlemleri yapılabiliyor. Edinilen bilgilere göre, Yargıtay'daki dosyanın durumu "kayıt aşamasında" iken "ön inceleme" olarak değiştirildi ve böylece Yargıtay'daki inceleme süreci başlamış oldu.

Ön inceleme kapsamında dosyanın teslim edileceği tetkik hakimi, nihai kararı verecek Yargıtay 3. Hukuk Dairesi heyetine sunulmak üzere rapor hazırlayacak.

Tetkik hakiminin incelemesini tamamlamasının ardından rapor Yargıtay 3. Hukuk Dairesi heyetine sunulacak.

Esas incelemesi 1 Eylül'den sonra bekleniyor

Dosyanın esasa ilişkin incelemesinin, yeni adli yılın başlayacağı 1 Eylül'den sonra yapılması bekleniyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Horlama boşanma sebebi olarak kabul edilebiliyor

Horlamanın sanıldığından çok daha ciddi sonuçları olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Gerek, “Horlama çevreyi rahatsız eden, kişinin çoğunlukla farkında olmadığı çok ciddi bir sosyal problem. Erkeklerde daha sık, kadınlarda daha az görülüyor ama menopoz sonrası kadınlarda da horlama problemi artıyor. Yargıtay horlamayı boşanma sebebi olarak kabul ediyor” dedi.

Horlamanın yaşam kalitesini bozan, sağlığı olumsuz etkileyen önemli sorunların ve hastalıkların habercisi olabileceğini vurgulayan Gerek, bu nedenle horlamanın hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Horlamanın özellikle yumuşak damak başta olmak üzere ağız ve burundan birlikte nefes alma sırasında yumuşak damağın dalgalanmasıyla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Ama sadece yumuşak damak değil, ses teli seviyesine kadar hava yolundaki her türlü darlık ve problem gürültülü uyumaya yani horlamaya sebep olabilir” diye konuştu.

Uyku apnesinin hava yolunun tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıktığını belirten Gerek, “Uyku apnesi solunum çabasına rağmen 10 saniye ya da daha fazla süreyle nefes alamama durumudur. Burada özellikle yumuşak damak ve dil çok önemli rol oynar” dedi.

Prof. Dr. Gerek, hastalığın oluşum mekanizmasını şöyle anlattı:

“Eğer uyku apnesi 20-25 saniye civarında sürerse kandaki oksijen düzeyi düşmeye başlar. Karbondioksit düzeyi artmaya başladığında vücut kendini uyandırır, uyku yüzeysel hale gelir, kas gücü tekrar yerine gelir ve hava yolu açılarak solunum devam eder. Bu durum gece boyunca defalarca tekrarlanabilir. Eğer bu durum bir saat içinde 5’ten fazla tekrarlıyorsa buna uyku apnesi diyoruz.”

Cep telefonuyla bile tespit edilebiliyor

Uyku laboratuvarlarının uyku apnesini en ideal biçimde değerlendiren merkezler olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, “Günümüzde cep telefonlarına yüklenen basit programlar bile uyku sırasında horlamayı, nefes alışverişini ve uykuda solunum durmasıyla ilgili kabaca bilgi verebiliyor. Ancak ideal olan, uyku laboratuvarlarında 50-60 parametreyi aynı anda değerlendirerek uyku bozukluklarına tanı konulmasıdır” dedi.

Uyku apnesinin uyku bozuklukları içerisinde yer alan önemli bir sorun olduğunu belirten Gerek, bir saat içindeki solunum durmalarının sayısı ve süresine göre hastalığın derecelendirildiğini söyledi.

Uyku insan yaşamında vücudun yenilendiği çok önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, kaliteli uykunun sağlığı olumlu etkilediğini, uyku bozukluklarının ise çok farklı hastalıklara yol açabileceğini ifade etti.

“Uyku apnesi belirli bir düzeye geldiğinde sabahları baş ağrısıyla uyanma, yorgun uyanma, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve hafızayla ilgili çok önemli sorunlar ortaya çıkabiliyor” diyen Gerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uyku apnesi sorunu olanlar iş hayatında öğleden sonra uyuklamaya başlayıp verimsiz hale gelebiliyor. Araç kullananlarda gündüz ortaya çıkan trafik kazalarının çok önemli sebeplerinden birisi uyku apnesi. Bu hastalar dinlenemediği için dikkatleri dağılıyor. Trafik ışıklarında beklerken bile uyuyan hastalar var.”

”Uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi”

Yaşam biçiminin de uyku apnesi üzerinde etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, alkol kullanımı, sigara ve tok karnına uyumanın uyku sağlığını bozduğunu söyleyerek, “Bu faktörler uyku apnesi ile bir araya geldiğinde çok daha şiddetli sonuçlar ortaya çıkabiliyor” dedi.

Uyku apnesinin kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi süreleri uzunsa kalpte yavaşlama meydana geliyor. Bazı uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi” dedi.

Uyku apnesinin son yıllarda kardiyoloji kliniklerinin de özel olarak üzerinde durduğu bir konu haline geldiğini belirten Gerek, kalp hastalıklarının önemli bir bölümünün altında uyku apnesinin bulunabildiğini ifade etti.

Uyku apnesinin önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi kader değil. Uyku apnesi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum” dedi.

“Uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar”

Çocukluk dönemindeki problemlerin ilerleyen yaşlarda uyku apnesine zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Gerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çocuğunuzun ileride uyku apnesi olmasını istemiyorsanız çocuk yaş grubunda uykusunda tıkanması, horlaması, gece terlemesi varsa, geniz eti ve bademcik büyüklüğü gibi problemler varsa lütfen bunu en erken yaşta tedavi ettirin. İleri yaştaki uyku apnesi çocukluk dönemindeki sorunların tedavisiyle engellenebilir. Hatta benim bir aforizmam var; uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar.”

Çocukların uyku sırasında nefes alıp verdiğinin duyulmaması gerektiğini belirten Gerek, “Bebek gibi uyuyor benzetmesi sağlıklı bir havayolunun en önemli göstergesidir” dedi.

Erişkin yaşlarda günlük yorgunluklar ve farklı nedenlerle uyku kalitesinde bozulmalar meydana gelebildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, eşlerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

“Eğer eşiniz uykuda terliyorsa, üstünü çok açıyorsa, nefesi duruyorsa mutlaka bir kulak burun boğaz hekimine ya da uyku bozukluklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurun. En azından uyku apnesi var mı yok mu diye test yaptırmaları ve muayene olmaları çok önemli” diyen Gerek, tedavinin son derece yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtti.

Uyku apnesi ve horlama tedavisinde öncelikle laboratuvar ortamında tanı konulmasının hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Gerek, bunun mümkün olmadığı durumlarda eşlerden video kaydı istediklerini söyleyerek, “Horlayan eşin videosunu izleyerek uyku sırasındaki tıkanmalar ya da nefes alışveriş biçimi değerlendirilebiliyor ve uyku apnesi olup olmadığı konusunda önemli fikir veriyor” dedi.

Prof. Dr. Gerek, detaylı muayenenin ardından hastaya özel tedavi planlaması yapılması gerektiğini söyledi.

Horlama tedavisinde çoğu zaman cerrahinin ön plana çıktığını belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, burun tıkanıklığı, damak sarkıklığı gibi problemlerin cerrahi yöntemlerle giderilebildiğini söyledi.

Ancak horlamanın tamamen ortadan kalkacağının garanti edilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, yorgunluk, alkol, antidepresanlar, kas gevşeticiler ve yatış pozisyonunun da horlamayı etkileyebildiğini ifade ederek “Uyku hijyenine uygun düzenlemeler horlamayı yüzde 85 oranında azaltabilir” dedi.

“Damat adayları evlilik öncesi tedavi arıyor”

Horlamanın sosyal hayatı da etkilediğini belirten Prof. Dr. Gerek, “Evlenecek çiftlerden özellikle damat adayları evlilik öncesi horlama sorununu gidermek için tedavi arayışına gidebiliyor” dedi.

Uyku apnesi tedavisinde PAP adı verilen pozitif basınçlı cihazların önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu cihazların ayarlarının uyku laboratuvarlarında hastaya özel olarak yapıldığını söyleyerek şunları kaydetti:

“Bu cihazların ayarları uyku laboratuvarında hastaya uygun biçimde düzenlenir. Cihazla birlikte uyku apnesinin kaybolup kaybolmadığına bakılır ve hastaya uygun biçimde yeniden düzenlenir. Hasta uyum gösterdiği takdirde uyku apnesi tedavisindeki öncelikli tercih bu cihazların kullanılmasıdır”

Burunlarında ciddi kemik eğriliği bulunmayan, damaklarında aşırı sarkma olmayan ve bademcikleri çok büyük olmayan hastaların bu cihazlarla rahatlıkla uyuyabildiğini belirten Gerek, tedavide en önemli unsurun hastanın cihaza uyum sağlaması olduğunu söyleyerek, “Bu cihazlar eskiden çok daha büyük ve taşınması daha zor cihazlardı. Günümüzde ise neredeyse bir gözlük kabı büyüklüğünde, nemlendirme özelliği olan yeni nesil cihazlar kullanılıyor” diye konuştu.

Uyku apnesi tedavisinde ağız içinde kullanılan ve kişiye özel ölçülerle hazırlanan apareylerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu sistemlerin dili öne doğru çekerek hava yolunu açık tutmayı amaçladığını söyledi.

Ancak bu apareylere uyumun her zaman kolay olmadığını belirten Gerek, “Özellikle öğürme refleksi güçlü olan kişilerde kullanımı zor olabiliyor. Ayrıca çene ekleminde ağrılara da yol açabiliyor” dedi.

Uyku apnesinde cerrahi tedavi hastaya göre planlanıyor

Uyku apnesi tedavisindeki bir diğer seçeneğin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, her hastanın ihtiyacına göre farklı yöntemlerin uygulanabildiğini söyledi.

Burunda sorun varsa buruna yönelik, damakta sarkma varsa damağa yönelik, bademcik büyüklüğü varsa bademciklere yönelik cerrahilerin uygulanabildiğini belirten Gerek, dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerin de uyku apnesine yol açabildiğini ifade ederek “Çocukluk döneminde bademcik ameliyatı olmuş kişilerde bile dil kökündeki lenfoid dokular büyüyerek hava yolunda darlığa neden olabilir. Bazen de epiglot kapağında deformasyonlar görülebilir. Bunların her biri için farklı cerrahi seçenekler bulunuyor” dedi.

Robotik cerrahi ve dil kökü implantları dikkat çekiyor

Robotik cerrahinin özellikle dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerde kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, dil kökündeki yağ fazlalığını azaltan ve dokuları temizleyen yöntemlerin başarılı sonuçlar verdiğini söyledi.

Ayrıca damak seviyesinde klasik ameliyatların yanı sıra sütürlerle damağı asma tekniklerinin de uygulanabildiğini belirten Gerek, yeni geliştirilen implant teknolojilerine de dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ülkemizde henüz deneysel seviyede uygulanan yöntemlerle dil köküne yerleştirilen implantlar bulunuyor. Uyku sırasında nefes durduğunda bu implantlar ilgili kası uyararak hava yolunun açılmasını ve yeniden nefes alınmasını sağlayabiliyor.”

Bu tedavilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde üç farklı firma tarafından uygulandığını belirten Gerek, Türkiye’de de deneysel çalışmaların sürdüğünü ancak maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti.

Uyku apnesi tedavisinde zayıflama iğneleri de kullanılıyor

Uyku apnesinde kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Avrupa’da obezite sıralamasında Türkiye ilk sırada yer alıyor. Bu nedenle hastalarımızın öncelikle kilo vermesini istiyoruz” dedi.

Uyku apnesinin tıbbi tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin FDA onayı aldığını belirten Gerek, “Hastalar yüzde 10 kilo kaybederse uyku apnesinde belirgin düzelmeler görülebiliyor” diye konuştu.

Ancak bu ilaçların mutlaka endokrinoloji uzmanı kontrolünde kullanılması gerektiğini vurgulayan Gerek, “Hiç kimse gidip eczaneden bu ilaçları doğrudan alıp kullanmamalı” uyarısında bulundu.

Zayıflar da horluyor

Horlamanın yalnızca kilolu kişilerde görüldüğü düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Zayıf kişilerde de horlama görülebilir” dedi.

Bu kişilerde horlamanın en sık nedenlerinin burun kemiği eğriliği, damak sarkması ve bademcik büyüklüğü olduğunu belirten Gerek, uygun ameliyatlarla bu sorunların giderilebildiğini söyledi.

Bazı meslek gruplarında uyku testi zorunlu

Özellikle şoförler ve teknik cihaz kullanan kişiler için kaliteli uykunun hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gerek, uyku apnesi tanısı alan bazı kişilerin ehliyet yenileme sürecinde tedavi olduklarını belgelemek zorunda kaldıklarını söyleyerek “Özellikle kritik işler yapanların kaliteli uyuması çok önemli” dedi.

Uzmanından uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Gerek programın sonunda horlama ve uyku apnesiyle ilgili şu uyarılarda bulundu:

• Uyku kalitenize dikkat edin.
• Uyuduğunuz ortamın sıcaklığına, karanlığına ve sessizliğine önem verin.
• Horluyorsanız bu gerçeği kabul edin ve tedavi olun.
• Eşiniz sizi horladığınız için uyarıyorsa mutlaka çözüm arayın.

Uyku apnesinin tedavi edilmediğinde yaşam süresini kısaltabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, sözlerini şöyle tamamladı:

”Uyku apnesi kader değildir. Tedavi edilebilir, kontrol edilebilir bir rahatsızlıktır ve tedavisi hayat kurtarır. Uyku apnesi ile yaşamaya devam edilirse kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Son dönemde kardiyoloji klinikleri de uyku apnesine çok önem veriyor. Çünkü kalp hastalıklarının pek çoğu uyku apnesi sebebiyle ortaya çıkabiliyor.”

”Uyku insan sağlığı açısından çok önemli. Uyku apnesi hayatımızı doğrudan etkiler çünkü ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor. Hayatımızda uykunun çok özel bir yeri var.”

Prof. Dr. Sönmezer ülkemizdeki nüfus artış hızının endişe verici biçimde azaldığını söyledi.

Türkiye’de nüfus artış hızındaki düşüş alarm veriyor

Toplum nüfusunun kendini yenileyebilmesi için doğurganlığın aile başına 2,1 çocuk olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, Türkiye’de bu oranın son yıllarda yaklaşık 1,5’e kadar gerilediğine dikkat çekti.

Nüfus artış hızındaki düşüşün temel nedenleri arasında ekonomik kaygılar, kariyer planlamaları ve çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesinin bulunduğunu ifade eden Sönmezer, modern toplumlarda ilk anne olma yaşının giderek yükseldiğini söyleyerek şunları kaydetti:

”Çocuk yapmak isteyenler de daha geç yaşlarda çocuk sahibi olmak istiyor. İlk çocuk doğurma yaşı modern dünyada, batı dünyasında sosyo ekonomik düzey yükseldikçe çok ileri yaşlara geliyor, sonra da insanlar tek çocukla kalıyorlar. İlk anne olma yaşı 20’lerden 35 e kadar çıktı.”

Doğurganlığın korunması her geçen gün daha önemli hale geliyor

Geç yaşta yapılan evlilikler, çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesi ve genç yaşlarda görülen kanser vakalarındaki artış nedeniyle doğurganlığın korunmasının günümüzde her zamankinden daha önemli hale geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, kanser başta olmak üzere doğurganlığı olumsuz etkileyebilecek tedavilere başlamadan önce yumurta, sperm ve yumurtalık dokusunun dondurulması sayesinde hastaların ilerleyen yıllarda çocuk sahibi olabildiğini söyledi.

Kadınların belirli bir yumurta rezervi ile dünyaya geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, yaş ilerledikçe hem yumurta sayısının hem de yumurta kalitesinin azaldığını ifade etti. Sönmezer, “Kadın gebe kaldığında ya da doğum kontrol hapı kullandığında adet görmese bile yumurta rezervi azalmaya devam eder. Yaş ilerledikçe gebelik elde etmek zorlaşırken anormal gebelik riski de artar” diye konuştu.

Yumurta, sperm ve yumurtalık dokusu dondurulabiliyor

Kanser tedavilerindeki gelişmeler sayesinde hastaların yaşam sürelerinin uzadığını ancak uygulanan tedavilerin doğurganlığı olumsuz etkileyebildiğini belirten Sönmezer, bu nedenle doğurganlığın korunmasının tedavi sürecinin önemli bir parçası haline geldiğini söyledi.

Yumurta hücresi, sperm ve yumurtalık dokusunun eksi 196 derecede sıvı nitrojen içerisinde uzun yıllar saklanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, “Dondurma işlemi yapıldığında adeta zamanı durdurmuş oluyoruz. Örneğin 20 yaşında yumurtalarını donduran bir kadın, yıllar sonra anne olmaya karar verdiğinde 20 yaşındaki yumurtalarının kalitesiyle gebelik elde edebiliyor” dedi.

Prof. Dr. Sönmezer çocuk ve genç hastalarda karından yapılan işlemle doğurganlığı koruyarak Türkiye’de bir ilke imza attı.

Doğurganlığı koruyucu yöntemlerin yalnızca yetişkinlerde değil çocuk hastalarda da uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, özellikle lösemi nedeniyle kök hücre nakli planlanan çocuklarda yumurtalık dokusunun dondurulmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

Kanser dışında talasemi, bazı böbrek hastalıkları, sistemik lupus eritematozus, bazı kan hastalıkları ve genetik hastalıklarda da doğurganlığın korunabildiğini ifade eden Sönmezer, “Kanser ya da kanser dışı herhangi bir nedenle doğurganlığını kaybetme riski bulunan hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini koruyabiliyoruz” dedi.

Prof. Dr. Murat Sönmezer, yumurta toplama işleminin standart olarak vajinal yoldan gerçekleştirildiğini belirterek, özellikle çocuk hastalar ve genç kızlarda bu yöntemin aileler ve hastalar tarafından her zaman tercih edilmediğini, bazı hastaların ise işlem nedeniyle çekinceler yaşayabildiğini belirtti.

Bu ihtiyaçtan yola çıkarak yıllar önce yumurtalıklardaki yapışıklık nedeniyle karından yumurta toplamak zorunda kaldığı bir hastasına uyguladığı yöntemi geliştirdiğini anlatan Sönmezer, daha sonra bu tekniği doğurganlığını korumak isteyen genç hastalarda kullanmaya başladığını söyledi. Türkiye’de ilk kez karından yumurta toplama işlemini gerçekleştiren Prof. Dr. Murat Sönmezer, bugüne kadar yaklaşık 800 çocuk ve genç hastada bu yöntemi başarıyla uyguladığını belirterek, bu alanda dünyadaki ilk bilimsel yayınlardan birine de imza attığını ifade etti.

Sönmezer, karından yumurta toplama yönteminin özellikle doğurganlığını kaybetme riski bulunan çocuklar ve genç kadınlar için önemli bir alternatif olduğuna dikkat çekti.

Çiftler evlenir evlenmez test yaptırmalı

Çocuk sahibi olmayı hemen düşünmeseler bile evlenen çiftlerin doğurganlık durumlarını değerlendirmesi gerektiğini vurgulayan Sönmezer, kadınların AMH testiyle yumurtalık rezervlerini, erkeklerin ise sperm analiziyle üreme potansiyellerini öğrenebileceğini söyleyerek “Bugün düşük yumurtalık rezervine sahip bir kadın doğal yollarla gebe kalabilir. Ancak birkaç yıl sonra bu şansını tamamen kaybedebilir. Bu nedenle çiftlerin durumlarını erken dönemde bilmeleri çok önemli” diye konuştu.

Kadında basit bir AMH testi, erkekte ise sperm analizi ile olası sorunların önceden tespit edilebildiğini belirten Sönmezer, çocuk sahibi olmayı ileriki yıllara bırakmayı planlayan çiftlerin de bu testleri yaptırmasının önemli olduğunu söyledi.

Sigara, kilo ve stres doğurganlığı etkiliyor

Yaşam tarzının doğurganlık üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirten Sönmezer, sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, fazla kilo ve stresin hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini olumsuz etkilediğini söyledi.

Bir adet döneminde doğal yolla gebelik elde etme ihtimalinin yaklaşık yüzde 20 olduğunu belirten Sönmezer, düzenli adet gören kadınlarda yumurtlama döneminin doğru hesaplanmasının gebelik şansını artırabileceğini ifade etti.

Düzenli adet görmenin tek başına doğurganlığın normal olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Sönmezer, kadınların belirli aralıklarla yumurtalık rezervlerini kontrol ettirmeleri gerektiğini söyledi.

Yardımcı üreme tekniklerinde başarı oranları yükseldi

Yumurta dondurma işlemlerinde kullanılan vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yönteminin başarı oranlarını önemli ölçüde artırdığını belirten Sönmezer, günümüzde dondurulmuş ve çözülmüş yumurtalarla elde edilen gebelik oranlarının taze yumurtalarla elde edilen sonuçlara oldukça yaklaştığını söyledi.

Polikistik over sendromu gibi düzensiz adet gören kadınlarda yumurtlama takibi, zamanlanmış ilişki ve aşılama yöntemlerinin uygulanabildiğini belirten Sönmezer, aşılama tedavisinin genellikle üç denemeye kadar sürdürüldüğünü, sonuç alınamaması halinde tüp bebek tedavisine geçildiğini ifade etti.

Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftlerin umutsuzluğa kapılmaması gerektiğini belirten Sönmezer, “Bugün yardımcı üreme tekniklerinde elde edilen başarı oranları geçmişe göre çok daha yüksek. Zamanlanmış ilişki, aşılama ve tüp bebek uygulamaları sayesinde çok sayıda çift çocuk sahibi olabiliyor” dedi.

Yüksek riskli kadinlarda meme taramasına erken başlanmalı

Meme kanseri taramasında mamografinin altın standart yöntem olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, bu yöntemin dünyada en fazla bilimsel çalışmaya konu olmuş görüntüleme sistemi olduğunu ifade etti.

Kadınların 40 yaşından sonra yılda bir kez mamografi yaptırması gerektiğini belirten Taşkın, çekilen görüntülerin mutlaka saklanmasını ve sonraki yıllardaki tetkiklerle karşılaştırılmasını önerdi. Taşkın, böylece memedeki çok küçük değişikliklerin daha erken fark edilebildiğini söyledi.

BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu taşıyan ya da ailesinde yoğun meme ve yumurtalık kanseri öyküsü bulunan kadınların yüksek risk grubunda yer aldığını belirten Taşkın, bu kişilerde mamografinin yanı sıra meme ultrasonografisinin de takip programına eklenmesi gerektiğini ifade etti.

Yüksek riskli kadınlarda taramaların ailede görülen ilk meme kanseri vakasından 10 yıl önce başlatıldığını belirten Taşkın, “Ailede 35 yaşında meme kanseri görüldüyse, takiplerin 25 yaşında başlaması gerekir” dedi.

Meme kanseri her zaman kitle olarak ortaya çıkmıyor

Meme kanserinin her zaman ele gelen bir kitle şeklinde ortaya çıkmadığını belirten Prof. Dr. Taşkın, özellikle erken evrede mikron düzeyindeki değişikliklerin görüntüleme yöntemleriyle saptanabildiğini söyledi.

Bu nedenle hiçbir şikâyeti olmayan kadınların da düzenli kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurgulayan Taşkın, genç yaşta ve yoğun meme dokusuna sahip kadınlarda mamografinin tek başına yeterli olmayabileceğini, bu durumlarda ultrasonografinin önemli katkı sağladığını kaydetti.

15 dakikalık biyopsi tedavinin yol haritasını çiziyor

Görüntüleme sırasında şüpheli bir bulgu tespit edildiğinde biyopsinin büyük önem taşıdığını belirten Taşkın, ultrason eşliğinde yapılan meme biyopsilerinin hazırlık süreciyle birlikte yaklaşık 15 dakikada tamamlanabildiğini söyledi.

Doğru yapılan biyopsinin cerrahi planlamaya rehberlik ettiğini vurgulayan Taşkın, birçok hastada tek cerrahi girişimle başarılı sonuçlar alınabildiğini ifade etti.

Yeni nesil görüntüleme yöntemleri erken tanıyı güçlendiriyor

Son 10 yılda radyolojide çok önemli gelişmeler yaşandığını belirten Prof. Dr. Füsun Taşkın, gelişen ultrason teknolojileri sayesinde iyi ve kötü huylu oluşumların daha hızlı ve güvenilir biçimde ayırt edilebildiğini söyledi.

Dijital mamografiyle birlikte kullanılan tomosentez teknolojisinin memeden kesitsel görüntüler alınmasını sağladığını belirten Taşkın, özellikle yoğun meme dokusunda gizlenebilen oluşumların daha kolay tespit edilebildiğini ifade etti.

Kontrastlı mamografi MR’a alternatif olabiliyor

Kontrastlı mamografinin son yılların en önemli gelişmelerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, damardan verilen kontrast madde sayesinde şüpheli bölgelerin çok daha ayrıntılı değerlendirilebildiğini söyledi.

Bu yöntemin özellikle meme başı akıntısı olan, eline kitle gelen, muayenede şüpheli bulgu saptanan veya yüksek risk grubunda bulunan kadınlarda kullanıldığını belirten Taşkın, bazı hastalarda meme MR’ına olan ihtiyacı da ortadan kaldırabildiğini ifade etti.

Ameliyat olamayan hastalarda yeni tedavi seçeneği

Meme kanseri tespit edildiğinde tümörün yanı sıra karşı meme ve koltuk altı lenf bezlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Taşkın, doğru evrelemenin tedavi başarısında kritik rol oynadığını söyledi.

Yaş veya ek hastalıklar nedeniyle ameliyat edilemeyen bazı hastalarda tümörün dondurularak tedavi edilmesine olanak sağlayan yöntemlerin uygulanabildiğini belirten Taşkın, bu yaklaşımın uygun hastalarda hem hızlı iyileşme hem de kozmetik avantajlar sunduğunu kaydetti.

Programda kadınlara çağrıda bulunan radyoloji uzmanı Prof. Dr. Füsun Taşkın, “Memede çözümsüz kalan bir sorun yok. Meme kanseri erken tanındığında en başarılı şekilde yönetilebilen ve tedavi edilebilen kanser türlerinden biridir. Bu nedenle düzenli kontroller ihmal edilmemelidir” dedi.

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!

Milyonlarca SSK ve Bağ-Kur emeklisi, Ramazan Bayramı öncesi ödenecek ikramiyenin 2026’da ne kadar olacağını merak ediyor. Son olarak 4 bin TL’ye yükseltilen bayram ikramiyesinde yeni bir artış yapılıp yapılmayacağı ve olası zam oranı, emeklilerin gündeminde ilk sırada yer alıyor. Özellikle maaş zamlarının ardından gözler, açıklanacak yeni ikramiye tutarına çevrildi.

Transfer dönemleri, Süper Lig’de sadece kadroları değil gündemi de değiştiriyor. Kulüplerin milyonlarca euro ödeyerek kadrosuna kattığı yıldızlar; hem rekabetin seviyesini yükseltiyor hem de tartışmaları beraberinde getiriyor. Bu dosyada, en pahalı transferler Süper Lig tarihine geçen isimleri tek listede topladık. İşte Süper Lig en pahalı transferler sıralaması ve her bir hamlenin kısa hikâyesi…