İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, konuya ilişkin 13 Ağustos Perşembe günü yaptığı açıklamada, sahipsiz köpeklerin yüzde 97’sinin sokaklardan toplandığını, bakımevlerine ve doğal yaşam alanlarına sevk edildiğini bildirdi.

Çiftçi, bundan yaklaşık bir ay önce yaptığı açıklamada sokak hayvanlarının yüzde 92’sinin toplandığını belirtmişti. Buna göre, düzenleme öncesi 4 milyon olduğu tahmin edilen sokak köpeklerinin, 3 milyon 880 bini toplatıldı, bunun 200 bin kadarı da bakanın açıklamalarına göre son bir aylık dönemde gerçekleşti.

Barınaklarda toplatılan 50 köpekten yalnızca birine yetecek kapasite var

Toplatılan hayvanların ilk olarak barınaklara götürüldüğü iddia ediliyor. Ancak ülke genelindeki barınakların toplam kapasitesi, son bir ayda toplatılan köpeklerin yarısını dahi barındırmaya yetecek düzeyde değil.

Türkiye’de barınakların kapasitesine ilişkin Şubat 2025’te yayımlanan Hayvan Hakları İzleme Komitesi ve Yaşamdan Yana Derneği'nin Türkiye Geneli Belediye Hayvan Barınakları Raporu’na göre, ülke genelinde 2025 yılı başı itibarıyla bin 111 belediyeden, 838’inde barınak bulunuyor. Raporda, 273 belediyede barınak bulunduğu, bu barınakların kapasitesinin de 89 bin 451 olduğu bildirildi.

Söz konusu veriler, barınak kapasitesinin toplatılan köpeklerin sadece yüzde 2,3’ü için yeterli olduğunu ortaya koyuyor. Kapasite açığının yanı sıra mevzuatta, bakımevlerinde küçük ırklar için 8, büyük ırklar için 10 metrekare alan oluşturulması zorunluluğu da yer alıyor.

Rakamlar arasındaki büyük uçurumlar, barınaklarda yer bulan ve bulamayan milyonlarca hayvanın akıbetini belirsiz bırakıyor.

Bakanlıklar soruları yanıtsız bıraktı

Halkın vicdanında asılı kalan sorulara yanıt bulabilmek; toplanan, sahiplendirilen, "uyutulan", doğaya bırakılan hayvan sayısı, bakımevlerindeki ölüm oranları ve denetimler hakkında net veriler elde etmek için CİMER üzerinden Tarım ve Orman Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı'na başvurduk.

Tarım ve Orman Bakanlığı'na 81 il ve bağlı ilçeler bazında toplanan sahipsiz hayvan sayısını, bu hayvanlardan kaçının sahiplendirildiğini, kaçının hâlâ bakımevlerinde tutulduğunu, kaçına ötanazi uygulandığını, bakımevlerinde hastalık veya doğal nedenlerle ölen hayvan sayısını, Bakanlık denetçilerinin bakımevlerine yönelik kaç denetim yaptığını, bu denetimlerde tespit edilen kötü muamele ve hijyen ihlallerini, uygulanan yaptırımları, HAYBİS (Hayvanları Koruma Bilgi Sistemi) üzerindeki verilerle belediyelerin beyan ettiği kapasite rakamları arasındaki tutarlılığın nasıl denetlendiğini ve usulsüz ötanazi nedeniyle işlem yapılan veteriner hekim ya da belediye görevlisi bulunup bulunmadığını sorduk.

Ancak Bakanlık bünyesinde halihazırda bulunması gereken bu bilgiler ve bakanlığın kendi denetim yetkisi kapsamındaki temel veriler, "özel bir çalışma gerektirdiği" gerekçesiyle paylaşılmadı.

İçişleri Bakanlığı'na ise 7527 sayılı Kanun sonrası sorumluluklarını yerine getirmediği gerekçesiyle 4483 sayılı Kanun kapsamında haklarında soruşturma izni istenen belediye başkanı ya da birim müdürü sayısını, toplama ekiplerinin hayvanları sorumluluk alanı dışındaki ormanlık arazilere veya otoyol kenarlarına bıraktığına dair Emniyet ve Jandarma'ya ulaşan ihbar sayısını, belediyelerin yasa gereği ayırmakla yükümlü olduğu bütçe payının denetlenip denetlenmediğini ve "usulsüz toplama" şikâyetlerinin kaçının idari ya da adli yaptırımla sonuçlandığını sorduk.

İki bakanlıktan da sorularımıza dair somut bilgi verilmedi. İçişleri Bakanlığı'nın yazısında yalnızca başvuru sahibinin "yetkili makamlar" tarafından kamuoyuna yapılacak açıklamaları takip etmesi ve bunun haricindeki paylaşımlara itibar etmemesi istendi.

Cevapsızlığa yönelik itirazımız da kabul görmedi

Bakanlıklardan tatmin edici yanıt alamadığımız için bir üst kurul olan Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu'na (BEDK) itiraz başvurusu yaptık ve yasal hak olan bilgi talebini yineledik. İtirazımız, Kurul tarafından reddedildi ve hayvanların içinde bulunduğu duruma, sürece ilişkin ancak resmi makamların açıklığa kavuşturabileceği tablo, bulanık kaldı.

Ertürk: Kalabalık barınaklar bulaşıcı hastalık riskini artırır

Öte yandan, mevcut barınak imkânlarının bu kadar yüksek bir nüfusu barındırması fiziki açıdan mümkün görünmese de kapasitenin çok üzerinde bir yoğunlaşmanın yaşanma ihtimali farklı riskleri de beraberinde getiriyor.

Yoğun popülasyonun yaratabileceği hijyen sorunlarını, salgın hastalık risklerini ve halk sağlığı üzerindeki olası etkilerini Türk Veteriner Hekimleri Birliği Başkanı Dr. Gülay Ertürk’e sorduk.

Ertürk, özetle şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bakanlığın açıkladığı veriler doğru kabul edildiğinde, sahipsiz hayvan sayısı ile mevcut bakımevi kapasitesi arasında çok ciddi bir uyumsuzluk olduğu görülmektedir. Böyle bir durumda hayvanların uzun süre kapalı alanlarda, kapasitelerinin üzerinde tutulması; hayvan refahı, halk sağlığı ve veteriner hekimlik açısından önemli riskler doğurur.

Kalabalık barınaklarda stresin artmasıyla bağışıklık sistemi baskılanır ve özellikle genç, yaşlı veya kronik hastalığı bulunan hayvanlarda enfeksiyonlara yatkınlık belirgin şekilde yükselir. Köpeklerde halk arasında kanlı ishal diye bilinen parvoviral enteritis, gençlik hastalığı (distemper), kennel cough (enfeksiyöz solunum yolu hastalıkları), uyuz ve çeşitli paraziter hastalıklar gibi bulaşıcı hastalıkların yayılması kolaylaşabilir. Yetersiz izolasyon alanları, karantina uygulamalarındaki eksiklikler ve personel yetersizliği bu riski daha da artırır.

Ayrıca bakımevlerinin kapasitesinin üzerinde hayvan barındırması; yeterli beslenme, temiz suya erişim, hijyen, tedavi ve davranışsal ihtiyaçların karşılanmasını güçleştirerek hayvan refahı açısından da ciddi sorunlara neden olabilir."

“Kalıcı çözüm; kısırlaştırma ve sahiplendirme”

Sahipsiz hayvan sorununun kalıcı çözümünün etkin kısırlaştırma ve sahiplendirme olduğunun altını çizen Ertürk, "Bilimsel ve sürdürülebilir bir popülasyon yönetimi; etkin kısırlaştırma, kayıt ve kimliklendirme, terk edilmelerin önlenmesi, sorumlu hayvan sahipliğinin yaygınlaştırılması, sahiplendirmenin teşvik edilmesi ve yerel yönetimlerin yeterli altyapı ile desteklenmesi gerekir. Veteriner hekimlerin bilimsel bilgi ve deneyiminin sürecin her aşamasında etkin biçimde değerlendirilmesi de büyük önem taşımaktadır" diye konuştu.

İki yılda neler yaşandı?

Sahipsiz hayvanlara yönelik kanun teklifi, 12 Temmuz 2024 tarihinde TBMM Başkanlığı'na sunuldu. Teklif, Türkiye genelinde geniş çaplı bir toplumsal muhalefet ve hak mücadelesi dalgası başlattı. AK Parti ve MHP gruplarının desteğiyle yürütülen teklif sürecine, CHP başta olmak üzere muhalefet partileri, Türkiye Barolar Birliği, baroların hayvan hakları merkezleri, veteriner hekim odaları, Türk Tabipleri Birliği ve yüzlerce sivil toplum kuruluşu sert tepki gösterdi. Yasa tasarısındaki ötanazi maddelerine karşı İstanbul Kadıköy, Ankara Kuğulu Park ve İzmir Gündoğdu Meydanı başta olmak üzere 81 ilde "Yaşam Nöbetleri" ve kitlesel mitingler düzenlendi. Veteriner hekimler "Öldürmeyeceğiz, yaşatacağız" diyerek meslek yemini gereği ötanazi uygulamayacaklarını ilan ederken; sanatçılar, akademisyenler ve uluslararası hayvan hakları örgütleri de eylemlere destek verdi.

AYM yolu kapattı: "Katliam yasası" Anayasa'ya aykırı bulunmadı

Tüm tepkilere ve muhalefetin Komisyon görüşmeleri sırasında 14 saat süren sert itirazlarına rağmen teklif, 30 Temmuz 2024'te TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştı ve 2 Ağustos 2024'te Resmi Gazetede yayımlandı. Yasanın yürürlüğe girmesinin ardından CHP, düzenlemenin iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne (AYM) başvurdu. Ancak AYM Genel Kurulu, iptal talebini reddederek yasaya hukuki geçerlilik kazandırdı. Yüksek mahkemenin kararı sonrası eylemler, barınaklar, belediye binaları ve alanlara taşınırken; yaşam hakkı savunucuları, barolar ve veteriner odaları, 81 il genelinde barınak nöbetleri ve sivil denetimler aracılığıyla mücadelelerini halen devam ettiriyor.

Eros'tan Tobby'ye: Cezasızlık cesareti

Yasal düzenlemenin meclis gündemine gelmesinden hemen önce, 1 Ocak 2024 gecesi İstanbul Başakşehir'de altı yaşındaki "Eros" isimli kedinin bir apartman asansöründe dakikalarca tekmelenerek katledilmesi ve sanığa Mart 2024'te verilen cezanın ertelenmesi, toplumsal vicdanda "cezasızlık" tartışmalarını alevleyen ilk kırılma noktası oldu.

Yasanın yürürlüğe girmesinin ardından ise sokak hayvanlarına yönelik denetimsiz uygulamalar ve şiddet vakaları hız kazandı. Ağustos 2024'te Niğde ve Ankara Altındağ belediyelerine ait barınak alanlarının yakınlarında açılan çukurlarda toplu hayvan cesetlerinin bulunması kamuoyunda infial yarattı. Eylül 2024'te Ankara Çankaya'nın Birlik Mahallesi'nde mahalle sakinlerinin yıllardır baktığı "Tobby" isimli köpek, hayvanseverlerin iddiasına göre, parkta uyuduğu sırada belediye toplama ekiplerinin veteriner hekim gözetimi olmaksızın attığı yüksek dozda anestezik iğne nedeniyle hayatını kaybetti.

Şubat 2025'te Aydın Didim'de belediye kayıtlarında resmi olarak "canlı" görünen köpeklerin toprağa gömüldüğünün tespit edilmesi üzerine adli inceleme başlatıldı. Son iki yılda İzmir, Antalya ve İstanbul başta olmak üzere birçok kentte mahalle aralarına zehirli et bırakılması sonucu yaşanan toplu hayvan ölümleri de kamuoyunun gündemine geldi. Bu durum barolar ve hak savunucuları tarafından yasanın yarattığı meşruiyet ve cezasızlık algısının sokaktaki somut bilançosu olarak değerlendiriliyor.

Sıra kedilerde mi?

Sokak köpeklerine yönelik toplama süreci devam ederken, son günlerde tartışma kedilere de uzandı. Geçtiğimiz hafta Diyarbakır'ın Sur ilçesinde üç yaşındaki bir çocukta kuduz tespit edilmesi ve çocuğun yaklaşık dört ay önce bir kedi tarafından tırmalandığının gündeme getirilmesinin ardından, bazı haber ve sosyal medya paylaşımlarında sokak kedilerinin de toplanması yönünde çağrılar yükseldi.

Bu çağrılara hayvan hakları savunucularından tepki gecikmedi. Hayvan Yaşam Özgürlük İnisiyatifi, "Kedilerden elinizi çekin" başlıklı açıklamasında, ayrıntıları henüz netleşmemiş tek bir vaka üzerinden bir hayvan türünün topluca toplatılmasını isteyen kampanyalara karşı çıktı; kuduz gibi vakalarda esas sorulması gerekenin bugüne kadar neden yeterli aşılama yapılmadığı olduğunu vurguladı.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) de kuduzla mücadelede hayvan popülasyonlarının kitlesel biçimde ortadan kaldırılmasının etkili bir yöntem olduğuna dair bilimsel kanıt bulunmadığını, risk taşıyan bölgelerde köpeklerin en az yüzde 70'inin aşılanmasının insan ölümlerini önlemenin en etkili yollarından biri olduğunu belirtiyor.

Tartışma şu an için tek bir vakadan yola çıkan bir sosyal medya kampanyası ve buna karşı yükselen tepkilerden ibaret olsa da köpek toplama oranının yüzde 97'ye ulaştığının açıklandığı bir dönemde gündeme gelmesi, sürecin köpeklerin ardından hangi yöne evrileceğine dair soru işaretlerini de beraberinde getiriyor.

Bu haber, Uluslararası Basın Enstitüsü'nün (IPI) Avrupa Birliği desteğiyle yürüttüğü "Türkiye'de Sivil Toplumun Bilgi Edinme Hakkına Erişim ve Veri Aktivizmi Kapasitesinin Güçlendirilmesi" projesi kapsamında düzenlenen mentorluk programı çerçevesinde hazırlanmıştır. İçerik yalnızca yazarın sorumluluğundadır ve hiçbir şekilde Avrupa Birliği'nin veya Uluslararası Basın Enstitüsü'nün görüşlerini yansıtmamaktadır.

Hücum hattında Talisca-Asensio İşbirliği

Sarı-lacivertlilerin rövanş planında hücum aksiyonları baştan kurgulanıyor:

Şampiyonlar Ligi ön eleme turlarındaki ilk 4 maçta da gol sevinci yaşayan Anderson Talisca, yeniden en uçtaki asıl mevkisine çekilecek. İlk mücadelede yedek kulübesinde kalan ve tribünlerin oyuna girmesi yönünde tezahürat yaptığı Marco Asensio, forvet arkasında oyun kurucu rolünü üstlenecek. Sağ kanatta Mason Greenwood'un form grafiğinden memnun olan tecrübeli çalıştırıcının, sol kanatta Kerem Aktürkoğlu yerine Nene'yi ilk 11'de görevlendirmeyi planladığı kaydedildi.

Savunma ve merkez tandemi bozulmuyor

Hücum hattındaki değişime karşın Kartal'ın omurga hattında istikrarı koruyacağı aktarıldı:Nelson Semedo, Milan Skriniar, Nathan Ake ve Archie Brown'dan oluşan geri hat değişmeyecek.

Orta alanda direnç sağlayan N’Golo Kante ve Matteo Guendouzi ikilisi, rövanş mücadelesinde de sarı-lacivertli takımın merkez tandemini oluşturacak.

BOTAŞ'ın 4 projesinde kamulaştırma

Resmî Gazete'de yer alan kararlara göre; Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ) Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen 4 önemli doğal gaz iletim projesinin güzergâhında bulunan taşınmazlar için kamulaştırma yapılacak. Aybastı-Korgan-Kumru-Gölköy İlçeleri Doğal Gaz Boru Hattı: Tokat ve Ordu sınırlarını kapsayan proje güzergâhı, Doğubayazıt CS - Pullutarla Pig Doğal Gaz Boru Hattı: Ağrı bölgesindeki iletim hattı çalışmaları, Mihalıççık İlçesi RMS/A Doğal Gaz Bağlantı Hattı: Eskişehir'deki bağlantı ve istasyon projesi Varto İlçesi Doğal Gaz Boru Hattı: Muş ve Bingöl hatlarını ilgilendiren güzergâh sahalarında kamulaştırma yapılacak.

Söz konusu projeler kapsamında güzergâha isabet eden taşınmazların yanı sıra inşa edilecek sabit tesisler, ulaşım yolları, enerji nakil hatları, katodik koruma hatları ve anot yataklarının yapımı için gereken alanlar; mülkiyet şeklinde ya da daimi/geçici irtifak hakkı tesis edilerek BOTAŞ tarafından acele kamulaştırılacak.

Öte yandan, Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) Genel Müdürlüğü sorumluluğundaki elektrik iletim altyapısı için de kamulaştırma yetkisi verildi.154/33 kV Yahşihan Transformatör Merkezi Sahası Projesi sahasına isabet eden taşınmazlar, elektrik şebekesinin güçlendirilmesi amacıyla TEİAŞ Genel Müdürlüğü tarafından acele istimlak edilecek.

Resmî Gazete'de yayımlanan karar doğrultusunda Muğla'nın Ortaca ve Dalaman ilçeleri mülki sınırları içerisinde kalan *"Ortaca-Sarıgerme-Dalaman Doğal Sit Alanı Kesin Korunacak Hassas Alanı"*nın mevcut sınır hatlarında değişikliğe gidildi. Karar ekinde, yeni koruma sınırlarını gösteren detaylı harita krokisi ile revize edilen coğrafi koordinat listesine yer verildi.

• Söz konusu sınır değişikliği kararı, yayımı tarihi itibarıyla resmen uygulanmaya başlandı.

Papara Park'ta oynanan mücadelenin ardından düzenlenen basın toplantısında konuşan Macar ekibinin teknik direktörü Balazs Borbely, karşılaşmanın iki yarısında çok farklı senaryoların yaşandığına dikkat çekti.

"İlk yarı üstündük, ikinci yarı Trabzonspor bizi hapsetti"

Müsabakanın taktiksel değerlendirmesini yapan Borbely, şu ifadeleri kullandı:

"İlk yarı topa daha fazla sahip olan taraftık ve golü bulma sebebimiz de tam olarak buydu. İlk 45 dakikada sahada daha iyi olan taraf bizdik.

İkinci yarıda ise rakibin oyuncu değişiklikleri oldu ve bizi kendi yarı alanımıza hapsetmeye başladılar. Trabzonspor oyuna yeni isimleri dahil ettikçe sahaya belirgin bir kalite geldi. Rakip takımı değerlendirmek bana düşmez ancak benim takımım maç boyunca çok disiplinli kaldı ve oyuncularımdan son derece memnunum. Buradan bizim açımızdan çok iyi bir sonuçla ayrıldık."

"Budapeşte'de skoru koruyup turu atlamak istiyoruz"

Macaristan'da oynanacak rövanş mücadelesine dair planlarını da paylaşan deneyimli teknik adam, sözlerini şöyle tamamladı:

"Rövanş mücadelesinde ne olacağını bugünden kestirmek zor. Ancak ikinci maçta da bu avantajlı skoru koruyup hedefimize ulaşmak istiyoruz. Evimizde, kendi taraftarımızın oluşturacağı güçlü atmosferle birlikte turu geçen taraf olmak istiyoruz. Şu andan itibaren tamamen bu rövanşa ve turu getirecek plana odaklanacağız."

"Taraftarımız rahat olsun, turu atlayacağız"

Mücadelenin kırılma anları ve 27 Ağustos'taki rövanş planı hakkında konuşan bordo-mavili futbolcu, takımdaki inancın tam olduğunu vurguladı:

"İkinci maça da tıpkı bugün ikinci yarıda başladığımız yüksek tempo ve baskıyla başlayacağız. Taraftarımız bu konuda rahat olabilir. Biz takım olarak kendimize güveniyoruz ve deplasmanda gereken sonucu alarak turu atlayacağımızı düşünüyorum.

Bugün sahada bizim adımıza en değerli olan şey ikinci yarı sergilediğimiz oyundu. Bu bölümde yakaladığımız enerjiyi ve mücadele ruhunu önümüzdeki rövanş maçına eksiksiz taşıyabilirsek kazanıp turu geçeceğimize inanıyorum."

"Tüm odak noktam Trabzonspor"

Müsabaka esnasında uzaktan çektiği sert şutların 2026 FIFA Dünya Kupası'ndaki performansını hatırlatması üzerine Cabral, bireysel hedeflerini şu sözlerle anlattı:

"Dünya Kupası'nda yaşananlar artık geride kaldı. Benim tek ve asıl odak noktam Trabzonspor ve takımıma en yüksek katkıyı sağlayabilmek. En önemli kabiliyetlerimden biri iki ayağımla da sert ve etkili şutlar çıkarabilmek; sahada da bu doğrultuda skora etki etmek için denemeler yaptım."

Küba Dışişleri Bakanı Bruno Rodriguez, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada Washington'ın son yaptırım hamlesini hedef aldı.

"Özel sektörün ilaç ve gıda sevkiyatları engelleniyor"

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun Küba hükümetinin halka temel kamu hizmeti sunma kabiliyetini kasten zayıflatmak istediğini belirten Rodriguez, şu değerlendirmelerde bulundu:

"ABD Dışişleri Bakanı, ekonomimize kasten zarar verme ve hükümetimizin halka temel hizmetleri sunmasını engelleme amacıyla Kübalı şirketleri cezalandırmayı sürdürüyor. Bu yaptırımlar, özellikle Küba'daki özel mikro, küçük ve orta ölçekli işletmeler (MİPYME) tarafından tedarik edilen gıda, ilaç ve tıbbi ekipman taşıyan konteynerlerin sevkiyatını doğrudan engellemektedir.

Rubio'nun Küba'ya karşı sürdürdüğü başarısız takıntısı kapsamında hedef aldığı ICAP, 60 yılı aşkın süredir dostluğu, uluslararası dayanışmayı, adaleti ve barışı teşvik eden bir kurumdur; ABD Dışişleri Bakanının yozlaşmış politikasında savunduğu ilkelerin tam aksini temsil etmektedir."

ABD'nin yaptırım listesinde 9 kurum ve yöneticiler var

ABD Dışişleri Bakanlığı'nın açıkladığı son kısıtlama kararları çerçevesinde Küba'ya yönelik baskı politikası genişletildi. Küba İnşaat Bakanlığı'nın yanı sıra madencilik, metalürji ve dış ticaret sektörleriyle bağlantılı 9 kamu kurumu yaptırım listesine dahil edildi. Küba Halklarla Dostluk Enstitüsü'nün (ICAP) üç üst düzey yöneticisi listeye eklendi.

Yaptırım uygulanan yetkililer arasında; ABD'de hapis yattıktan sonra takasla ülkesine dönen ünlü "Yaban Arısı Ağı" (Red Avispa / Küba Beşlisi) mensuplarından ICAP Başkanı Fernando Gonzalez Llort, Birinci Başkan Yardımcısı Noemi Rabaza Fernandez ve Kuzey Amerika Direktörü Leima Martinez Freire yer alıyor.

"Tribünleri tamamen dolu Kazım Karabekir'de gurur yaşıyoruz"

Zorlu süreçlerin ardından yeniden en üst lige dönmenin haklı gururunu yaşadıklarını belirten Başkan Ahmet Dal, şu ifadeleri kullandı:

"Bugünlere kolay gelmedik. Stadımızdan uzak kaldığımız günler oldu, zorluklar yaşadık, sabrettik, mücadele ettik. Erzurumspor camiası hiçbir zaman vazgeçmedi. Şimdi 5 sezonluk hasretin ardından, şehrimiz ve takımımız yeniden Süper Lig sahnesinde buluşuyor.

Bu statta nice sevinçleri ve hüzünleri birlikte yaşadık. Erzurum'un unutulmaz sesi İbrahim Erkal'ın şarkılarıyla hüzünlendik; 'Ayrılır mı et tırnaktan' diyerek takımımıza olan bağlılığımızı haykırdık. Bizim için Erzurumspor, sadece 90 dakikalık bir futbol sevdası olmadı. İyi günde, zor günde bu arma bu şehrin insanıyla bir oldu. Süper Lig'deki ilk iç saha maçımıza Galatasaray karşısında, tribünleri tamamen dolu Kazım Karabekir Stadyumu'muzda çıkmanın heyecanını ve gururunu yaşıyoruz."

Başkan Dal'dan 90 Dakika kesintisiz destek ve centilmenlik çağrısı

Müsabakanın festival havasında ve sağduyuyla geçmesi gerektiğini vurgulayan Dal, sözlerini şöyle tamamladı:

"Sizlerden bir ricam var; 90 dakika boyunca sağduyumuzu, Erzurum'a yakışan misafirperverliğimizi ve centilmenliğimizi koruyalım. Sahadaki futbolcularımıza skor ne olursa olsun ilk düdükten son düdüğe kadar destek olalım. Bu takımın sahadaki en büyük gücü arkasındaki büyük taraftarıdır. Haydi Erzurum, 90 dakika omuz omuza, son düdüğe kadar Erzurumspor."

Aktaş'ın savunmasındaki iddialar: "Hak edişler baskı aracı olarak kullanıldı"

Kendi iradesiyle etkin pişmanlık kapsamında ifade verdiğini belirten sanık Aziz İhsan Aktaş, belediyelerle iş yapan firmalardan talep edilen ödemelere ilişkin yöntemleri şu iddialarla anlattı:

Aktaş, yapının İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu liderliğinde işlediğini; para taleplerinin Başkan Danışmanı Ertan Yıldız, Danışman İbrahim Bülbüllü ve İstanbul Milletvekili Özgür Karabat gibi isimler ile aracılar üzerinden iletildiğini öne sürdü. İddiaya göre, mevcut alacaklar ve hak edişlerin bekletilmesi, sözleşme feshi veya ceza uygulanması tehditleri temel baskı unsuru olarak kullanıldı.

Talep edilen paraların yeni iş almaktan ziyade kesinleşmiş yasal hak edişlerin tahsili için istendiğini ifade eden Aktaş; paraların resmi belediye veya banka hesaplarına değil, nakit çekilerek otel, özel ofis veya aracılar vasıtasıyla "sistem" havuzuna aktarıldığını ileri sürdü..

İddianamede yer alan üç ayrı eyleme ilişkin beyanlar

Sanık Aktaş, savunmasında doğrudan yer aldığı üç eyleme dair şu detayları aktardı:

2024 yerel seçimleri döneminde Özgür Karabat'ın kendisini arayarak CHP'li belediyelerden iş alan firmaların seçim sürecine maddi destek vermesi gerektiğini, aksi halde ödemelerin durdurulacağını ilettiğini iddia etti. Aktaş, Esenyurt'taki bir otel buluşmasında Karabat'ın İmamoğlu'nun talimatı gerekçesiyle 5 milyon TL istediğini; şirketlerin nakit akışının bozulmaması adına paranın sanıklardan Sırrı Küçük'e iletilmek üzere muhasebe ofisine teslim edildiğini söyledi.Kardeşlerine ait şirketlerin İBB iştiraklerindeki hak edişlerinin geciktirildiğini öne süren Aktaş; Ertan Yıldız ve Burak Korzay üzerinden 970 bin dolar talep edildiğini, 19 Ocak 2024 tarihinde Kilyos'ta bir otele bu tutarın teslim edildiğini beyan etti. Küçükçekmece ve ardından Florya'daki başkanlık konutunda yapılan toplantılarda, İbrahim Bülbüllü tarafından her hak ediş ödemesinden sözleşme bedeli üzerinden yüzde 10 pay istendiğinin belirtildiğini öne süren Aktaş, 2020-2024 yılları arasında toplamda 84 milyon 857 bin 500 TL ödeme yapıldığını savundu.

Çapraz Sorguda Yaşanan Diyaloglar

Savunmanın ardından taraf avukatlarının sorularına geçildi:

Ekrem İmamoğlu'nun müdafisinin İETT'den toplam ne kadar alacağı olduğunu ve neden yasal icra yoluna gitmediğini sorması üzerine Aktaş, belediyelerden icra yoluyla tahsilat yapmanın yıllar sürdüğünü ve zor olduğunu belirterek alacağın tam tutarının muhasebesel bir detay olduğunu ve şirketin kardeşine ait olduğunu söyledi. Sanık Fatih Keleş'in avukatının "Ödeme yaptıkça mı tahsilat alıyordunuz?" sorusuna Aktaş, ödemelerin bilinçli olarak bekletildiğini, biriken veya düzenli ödemelerin yapılabilmesi için sisteme para aktarıldığını savundu. Hasan İmamoğlu'nun müdafisinin 970 bin doların yaklaşık 10 kilogram geldiğini belirterek "Sağlık problemleriniz varken bu çantayı nasıl taşıdınız?" sorusuna ve Mahkeme Başkanı'nın sorusuna Aktaş, "50 kilo bile taşırım, sağlık problemim yok" yanıtını verdi.

Duruşma 25 Ağustos'a ertelendi

Celse boyunca tutuksuz sanıklar Burcu Ciner Şimşek, Davut Bildik, Kadir Öztürk, Mustafa Bostancı, Sabri Caner Kırca, Alican Ayvataş, Ruşen Çakır, Hasan Erkan Kabakcı, Hüseyin Soner Yalçın ve Kazım Eren Sönmez'in de aralarında bulunduğu 19 kişinin savunması tamamlandı.

Böylece davada dinlenen tutuksuz sanık sayısı 53'e ulaştı. Mahkeme heyeti, diğer sanık savunmalarının alınmasına devam edilmek üzere duruşmayı 25 Ağustos 2026 Salı gününe erteledi.

Turist yoğunluğunun olduğu 5 ilçede 25 ayrı olay

Polisin teknik ve fiziki takibi sonucunda şüphelilerin örgütlü hareket tarzı deşifre edildi. Şebekenin özellikle turist hareketliliğinin yoğun olduğu Fatih, Beyoğlu, Beşiktaş, Zeytinburnu ve Eyüpsultan ilçelerindeki toplu taşıma hatlarını mesken tuttuğu belirlendi.

Şüphelilerin 3 ila 5 kişilik organize gruplar halinde hareket ettikleri; araçlara biniş ve iniş anlarında hedef aldıkları turistleri sıkıştırıp çevrelerini kamufle ederek cüzdan, telefon ve değerli eşyalarını çaldıkları tespit edildi.

Yapılan incelemelerde şebeke üyelerinin bu yöntemle gerçekleştirdiği 25 ayrı yankesicilik olayında mağdurları yaklaşık 5 milyon TL zarara uğrattığı kayıtlara geçti.

Eş zamanlı baskınlarla 20 gözaltı

Kimlikleri ve adresleri tespit edilen zanlılara yönelik İstanbul genelinde belirlenen çok sayıda adrese eş zamanlı operasyon gerçekleştirildi. Operasyon kapsamında 20 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı.

Emniyete götürülen şüphelilerin Asayiş Şube Müdürlüğü'ndeki sorgu ve ifade işlemleri devam ediyor.

Cemiyetten yapılan açıklamada, "İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’nin duayen akademisyenlerinden, değerli bilim insanı, sevgili hocamız, hocaların hocası Prof. Dr. Gülten Kazgan’ı kaybetmenin üzüntüsü içindeyiz. Değerli hocamızın cenazesi ile ilgili bilgiler daha sonra paylaşılacaktır" ifadelerine yer verildi.

Cumhuriyetin öncü iktisatçısı: Prof. Dr. Gülten Kazgan Kimdir?

5 Haziran 1927'de İstanbul'da dünyaya gelen Prof. Dr. Gülten Kazgan, Amerikan Kız Koleji'ni bitirdikten sonra 1950 yılında İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nden mezun oldu.

Doktora derecesini İstanbul Üniversitesi'nde tamamlayan Kazgan, kazandığı Rockefeller bursu ile ABD'ye giderek Chicago Üniversitesi'nde tarım ekonomisi alanında Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Theodore W. Schultz ile araştırmalar yürüttü.

Yurda döndükten sonra İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nde akademik kariyerine devam eden Kazgan, 1961'de doçent, ardından profesör unvanını aldı ve 1994 yılındaki emekliliğine kadar binlerce öğrenci ve yüzlerce akademisyen yetiştirdi.

Emekliliğinin ardından İstanbul Bilgi Üniversitesi'nin kuruluş sürecine liderlik eden Kazgan, üniversitenin Kurucu Rektörü olarak görev yaptı ve 2010 yılında "Emeritus Profesör" unvanını aldı.

Tarım ekonomisi, kalkınma dinamikleri, Türkiye ekonomisi tarihi, iktisadi düşünce ve küreselleşme üzerine çığır açan kuramsal eserlere imza atan Kazgan'ın öne çıkan kitapları arasında İktisadi Düşünce veya Politik İktisadın Evrimi, Tanzimat'tan 21. Yüzyıla Türkiye Ekonomisi, Tarım ve Gelişme, Ekonomide Dışa Açık Büyüme, Küreselleşme ve Ulus-Devlet, Türkiye Ekonomisinde Krizler kitapları yer alıyor.

Sarsıntı çevre illerde de hissedildi

Yerin yaklaşık 12 kilometre derinliğinde gerçekleşen deprem, Ilgaz ilçe merkezinin yanı sıra Çankırı genelinde ve komşu çevre yerleşim yerlerinde de kısa süreli paniğe neden oldu.

İlk tespitlere göre deprem sonrasında yetkili kurumlara herhangi bir yıkım, yaralanma veya olumsuz durum ihbarı ulaşmadı.

Saha tarama çalışmaları sürüyor

AFAD ve ilgili yerel kurumların koordinasyonunda, kırsal yerleşim alanları başta olmak üzere bölgedeki saha tarama ve inceleme faaliyetleri devam ediyor.

İç Anadolu Bölgesi genelinde hakim olan sıcak hava dalgası Başkent Ankara'da da etkisini hissettiriyor. Gün boyunca yağış beklenmeyen kent genelinde hafif rüzgarlar ve açık gökyüzü hakim olurken, özellikle öğle saatlerinde yüksek sıcaklıklara karşı dikkatli olunması öneriliyor.

21 Ağustos 2026 Ankara ilçe ilçe hava durumu tahminleri

• Akyurt: 15°C / 31°C – Parçalı ve az bulutlu

• Altındağ: 17°C / 33°C – Parçalı ve az bulutlu

• Ayaş: 18°C / 34°C – Az bulutlu ve açık

• Bala: 16°C / 30°C – Parçalı ve az bulutlu

• Beypazarı: 19°C / 36°C – Az bulutlu ve açık

• Çamlıdere: 13°C / 29°C – Parçalı bulutlu

• Çankaya: 18°C / 33°C – Parçalı ve az bulutlu

• Çubuk: 14°C / 32°C – Parçalı ve az bulutlu

• Elmadağ: 15°C / 30°C – Parçalı bulutlu

• Etimesgut: 16°C / 34°C – Parçalı ve az bulutlu

• Evren: 17°C / 34°C – Az bulutlu ve açık

• Gölbaşı: 16°C / 32°C – Parçalı ve az bulutlu

• Güdül: 17°C / 35°C – Az bulutlu ve açık

• Haymana: 15°C / 30°C – Parçalı ve az bulutlu

• Kahramankazan: 15°C / 33°C – Parçalı ve az bulutlu

• Kalecik: 18°C / 36°C – Az bulutlu ve açık

• Keçiören: 17°C / 33°C – Parçalı ve az bulutlu

• Kızılcahamam: 13°C / 30°C – Parçalı bulutlu

• Mamak: 17°C / 33°C – Parçalı ve az bulutlu

• Nallıhan: 18°C / 36°C – Az bulutlu ve açık

• Polatlı: 17°C / 35°C – Az bulutlu ve açık

• Pursaklar: 16°C / 32°C – Parçalı ve az bulutlu

• Sincan: 16°C / 34°C – Parçalı ve az bulutlu

• Şereflikoçhisar: 19°C / 36°C – Az bulutlu ve açık

• Yenimahalle: 17°C / 33°C – Parçalı ve az bulutlu

3 ile gök gürültülü sağanak yağış uyarısı

Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Karadeniz Bölgesi'nde yerel kuvvetli yağışlara karşı tedbirli olunması gerektiğini duyurdu. Yapılan son değerlendirmelere göre Trabzon, Giresun ve Ordu'nun iç kesimlerinde gün boyunca yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak yağış etkili olacak.

Marmara'nın doğusu ile Doğu Anadolu'nun güneydoğusunda ise rüzgarın kuzeyli yönlerden zaman zaman kuvvetli (30-50 km/sa) esmesi bekleniyor.

21 Ağustos il il hava durumu

Marmara Bölgesi

• İstanbul hava durumu: 21°C, 30°C / Parçalı ve az bulutlu (Poyraz doğu kesimlerde kuvvetli esecek)

• Bursa: 20°C, 34°C / Parçalı ve az bulutlu

• Çanakkale: 21°C, 34°C / Parçalı ve az bulutlu

• Kırklareli: 18°C, 34°C / Parçalı ve az bulutlu

Ege Bölgesi

• İzmir hava durumu: 25°C, 35°C / Az bulutlu ve açık

• Denizli: 25°C, 40°C / Az bulutlu ve açık

• Manisa: 23°C, 39°C / Az bulutlu ve açık

• Uşak: 19°C, 34°C / Az bulutlu ve açık

İç Anadolu Bölgesi

• Ankara hava durumu: 17°C, 33°C / Parçalı ve az bulutlu

• Eskişehir: 18°C, 36°C / Parçalı ve az bulutlu

• Konya: 21°C, 33°C / Parçalı ve az bulutlu

• Niğde: 14°C, 31°C / Parçalı ve az bulutlu

Akdeniz Bölgesi

• Adana: 24°C, 39°C / Parçalı ve az bulutlu

• Antalya: 26°C, 39°C / Parçalı ve az bulutlu

• Burdur: 20°C, 36°C / Parçalı ve az bulutlu

• Hatay: 25°C, 36°C / Parçalı ve az bulutlu

Karadeniz Bölgesi

• Trabzon: 19°C, 27°C / Parçalı, yer yer çok bulutlu, iç kesimleri yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı

• Rize: 19°C, 28°C / Parçalı, yer yer çok bulutlu

• Samsun: 20°C, 28°C / Parçalı bulutlu

• Amasya: 16°C, 33°C / Parçalı bulutlu

• Bolu: 16°C, 33°C / Parçalı ve az bulutlu

• Düzce: 18°C, 34°C / Parçalı ve az bulutlu

• Sinop: 22°C, 31°C / Parçalı bulutlu

• Zonguldak: 20°C, 29°C / Parçalı ve az bulutlu

Doğu Anadolu Bölgesi

• Erzurum: 9°C, 29°C / Parçalı, zamanla çok bulutlu

• Kars: 8°C, 27°C / Parçalı, zamanla çok bulutlu

• Malatya: 16°C, 33°C / Parçalı ve az bulutlu

• Van: 15°C, 31°C / Parçalı bulutlu

Güneydoğu Anadolu Bölgesi

• Diyarbakır: 19°C, 39°C / Az bulutlu ve açık

• Gaziantep: 23°C, 38°C / Az bulutlu ve açık

• Mardin: 25°C, 37°C / Az bulutlu ve açık

• Şanlıurfa: 26°C, 39°C / Az bulutlu ve açık

Hitachi muafiyeti Bosch için yeniden değerlendirilecek

Soruşturma, Malezya’da yerleşik Bosch Home Comfort Malaysia Sdn. Bhd. unvanlı şirketin başvurusu doğrultusunda başlatıldı.

Çin menşeli split klimalara yönelik uygulanan yüzde 25 oranındaki dampinge karşı önlem, 2009 yılında önlemlerin etkisiz kılınmasını önlemek amacıyla Malezya menşeli/çıkışlı ithalata da teşmil edilmişti. O dönem yapılan incelemelerde Malezya'daki üreticilerden Hitachi Air Conditioning Products (M) Sdn. Bhd. söz konusu önlemden muaf tutulmuştu.

Bosch firması, ilişkili olduğu Hitachi'nin sahip olduğu bu muafiyetten unvan değişikliği ve değişen şirket yapısı gerekçesiyle yararlanmak istedi. İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulu, doğrudan unvan değişikliği talebini uygun bulmasa da sunulan deliller ışığında konunun kısmi ara gözden geçirme soruşturmasıyla incelenmesine karar verdi.

İncelemeye konu olan eşyalar Türk Gümrük Tarife Cetveli'nde (TGTC) şu kodlarla yer alıyor:

• 8415.10.90.00.11 ve 8415.10.90.00.19: Duvar tipi split klimalar

• 8415.90.00.90.09: Duvar tipi split klimaların dış üniteleri (Değişken soğutucu debili split sistemler hariç)

• 8415.90.00.90.12: Duvar tipi split klimaların iç üniteleri

Taraflara 37 günlük süre tanındı

Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülecek soruşturmanın usul ve esasları da netleşti:

• İlgili tarafların, üreticilerin, ithalatçıların ve Malezya Büyükelçiliği'nin soru formlarını yanıtlaması ve resmi görüşlerini iletmesi için tebliğin yayım tarihinden itibaren 37 günlük yasal süre tanındı.

• Bilgi ve belgeler İthalat Genel Müdürlüğü'nün KEP (ticaretbakanligi@hs01.kep.tr) veya e-posta (oeksorusturma@ticaret.gov.tr) adresleri üzerinden kabul edilecek.

• Tarafların soruşturmaya süresi içinde yanıt vermemesi veya iş birliğine gitmemesi durumunda nihai karar mevcut verilere göre tesis edilecek.

Satış işlemlerinde eski poliçe sona erecek, prim iadesi yapılacak

Tebliğ ile Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları'nın "Menfaat Sahibinin Değişmesi" başlıklı C.4 maddesi yeniden düzenlendi:

• Poliçenin Sona Ermesi: Sözleşme süresi devam ederken satış ve benzeri işlemlerle taşınmazın menfaat sahibinin değişmesi halinde, mevcut DASK poliçesi tapudaki tescil tarihi itibarıyla doğrudan sona erecek.

• Kalan Günlerin Primi İade Edilecek: Sigorta ettiren veya önceki malikin başvurusu üzerine, poliçede işlemeyen (kalan) günlere ait ödenmiş prim tutarı sigorta ettirene iade edilecek.

• Tapuda Yeni Malik Kontrolü: Tapu müdürlükleri veya işlemi yürütmeye yetkili resmi idareler, devir işlemi esnasında yeni malike (alıcıya) ait geçerli bir Zorunlu Deprem Sigortası sözleşmesi bulunup bulunmadığını kontrol etmekle yükümlü olacak.

Satış dışı devirlerde bildirim şartı

Satış dışındaki intikal ve menfaat değişikliklerinde ise sözleşme yeni malik ile devam edecek:

• 15 Günlük Bildirim: Sonraki menfaat sahibi, söz konusu değişikliği sigorta sözleşmesinin varlığını öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde ilgili sigorta şirketine veya acentesine bildirmek zorunda olacak.

• 24 Saatte Zeyilname: İlgili sigorta şirketi veya acente, bildirimin yapılmasından itibaren 24 saat içinde menfaat değişikliği zeyilnamesini düzenleyerek yeni hak sahibine teslim edecek.

Uygulamada doğabilecek tereddütleri giderme ve usul-esasları belirleme yetkisi Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nda olacak.

YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ

CUMHURBAŞKANI KARARLARI

–– Muğla İli, Ortaca ve Dalaman İlçeleri Sınırları İçerisinde İlan Edilen Ortaca-Sarıgerme-Dalaman Doğal Sit Alanı Kesin Korunacak Hassas Alanının Sınırlarının Değiştirilmesi Hakkında Karar (Karar Sayısı: 11635)

–– Kamulaştırma Bilgileri ve Güzergâhları Yer Alan Doğal Gaz Boru Hattı Projeleri ile Doğalgaz Bağlantı Hattı Projesinin Gerçekleştirilmesi Amacıyla Bazı Taşınmazların Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü Tarafından Acele Kamulaştırılması Hakkında Karar (Karar Sayısı: 11636)

–– 154/33kV Yahşihan Transformatör Merkezi Sahası Projesi Kapsamında Bazı Taşınmazların Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü Tarafından Acele Kamulaştırılması Hakkında Karar (Karar Sayısı: 11637)

YÖNETMELİKLER

–– Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü Yayın Dağıtım ve Abone Yönetmeliğinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Yönetmelik

–– Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı Danışma Kurulları ve Araştırma Gruplarının Kuruluş, Görev ve Çalışma Usul ve Esasları ile Bu Kurul ve Gruplarda Çalıştırılacaklara Yapılacak Ödemelerin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Yönetmelik

–– Genel Nüfus Sayımı Sayım Komiteleri ve Bürolarının Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları Yönetmeliğinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Yönetmelik

–– Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Disiplin Yönetmeliği

–– Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Bilgisayar Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

TEBLİĞLER

–– Yeminli Mali Müşavirlik Tasdik Raporlarına Eklenen Karşıt İnceleme Tutanaklarının Elektronik Ortamda Gönderilmesi Hakkında Tebliğ (Sıra No: 1)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No: 2)

–– İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (No: 2026/30)

–– Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar

İLÂN BÖLÜMÜ

a - Artırma, Eksiltme ve İhale İlânları

b - Çeşitli İlânlar

– T.C. Merkez Bankasınca Belirlenen Döviz Kurları ve Devlet İç Borçlanma Senetlerinin Günlük Değerleri

Beşiktaş, konuk ettiği Litvanya ekibi Kauno Zalgiris'i 3-0 yenerken, Trabzonspor ise ağırladığı Macaristan temsilcisi Ferencvaros'a 1-0 yenildi.

Avrupa Ligi play-off turu ilk maçlarının sonuçları şöyle:

Kairat (Kazakistan)-Anderlecht (Belçika): 0-3

Jagiellonia (Polonya)-Iberia (Gürcistan): 4-0

Mjallby (İsveç)-Salzburg (Avusturya): 0-1

Trabzonspor-Ferencvaros (Macaristan): 0-1

Universitatea Craiova (Romanya)-Ararat-Armenia (Ermenistan): 1-1

Egnatia (Arnavutluk)-Lillestrom (Norveç): 0-0

Lech Poznan (Polonya)-Thun (İsviçre): 7-0

Beşiktaş-Kauno Zalgiris (Litvanya): 3-0

Sint-Truidense (Belçika)-Omonoia (Kıbrıs Rum Kesimi): 1-0

Kızılyıldız (Sırbistan)-Viktoria Plzen (Çekya): 3-0

OFI (Yunanistan)-CSKA Sofya (Bulgaristan): 3-0

Benfica (Portekiz) Aarhus (Danimarka): 3-1

Karşılaşmanın en çok dikkat çeken isimlerinden Leandro Trossard ise 72. dakikada yaşadığı sakatlık nedeniyle oyuna devam edemedi ve yerini Rashica'ya bıraktı. Beşiktaş Teknik Direktörü Vincenzo Italiano, maçın ardından S Sport Plus'a yaptığı açıklamada Belçikalı futbolcunun sağlık durumuyla ilgili bilgi verdi.

İtaliano, "Leonard Trossard kötü bir darbe aldı ama sakatlığı yok" ifadelerini kullandı.

"Cerny maçtan önce iki gün biraz hastaydı"

Vincenzo Italiano, Vaclav Cerny'nin karşılaşma öncesindeki sağlık durumuna ilişkin de konuştu. Tecrübeli çalıştırıcı, futbolcusunun iki gün boyunca biraz rahatsız olduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:

"Vaclav Cerny maçtan önce iki gün biraz hastaydı. İlk yarı sonrası onu çıkarmayı doğru buldum. Pazar günü sahalarda olacak. Oyuncuya durumunu sorarsınız, "Hep iyiyim" derler ama öyle olmuyor. Pazar sahada olacak. Maça ilk başladık ve evinizde iyi bir iş çıkarmalısınız. Çocukları tebrik ederim, harika iş çıkardılar. Bize inanç var, bunu görüyoruz. Sonuçtan ve oyundan çok mutluyum. Bu maç her şey iyiydi, mükemmel performans... Daha iyi olmalıyız, bu yetmez. Daha çok gol atabilirdik. Böyle kazandığınız maçlarda eğlenmelisiniz. Kaybettiğinizde ders çıkararak gelişmelisiniz. Yolun çok başındayız, iki ay bile olmadı geleli. Önümüzde çok günler olacak ve zor günler de olacak. Hep böyle olmayacak. İki aylık süreçten çok mutluyum. Herkesi takıma dahil etmeye çalışıyorum ve herkes elinden geleni yapıyor. Beşiktaş'tayız ve baskı olacak. Bu normal, bunu biliyoruz. Biz her kulvarda sonuna kadar gitmek istiyoruz."

"Daha fazla gol şansı bulmamız gerekiyor"

Maçın ardından düzenlenen basın toplantısında takımının performansını değerlendiren Italiano, skor avantajına rağmen geliştirmeleri gereken noktalar olduğunu söyledi.

"Daha fazla gol şansı bulmamız gerekiyor. Takım kazanmak istiyor. Bu mentaliteye sahip ve bunu da bugün gösterdik. İlk kornerden maçı açabildik. Bunun için mutluyum. Böyle devam etmemiz ve daha da aç olmamız gerekiyor. Hep kazanan takım olmamız gerekiyor. Mentalitemizde hep kazanan bir takım olmak istiyoruz. Daha fazla gol atmak için çalışmamız gerekiyor. Savunmadan çok mutluyum. Top kapmamız şu ana kadar harika. Daha bitmiş bir şey yok. Bir 90 dakika daha var. İlk maçta üstünlüğü sağladık ama daha bitmiş bir şey yok" ifadelerini kullandı.

"Üç stoperimi de oynattım; üçünden de memnunum"

İtalyan teknik adam, savunmada görev yapan üç stoperinden de memnun olduğunu belirtirken yoğun maç takvimi nedeniyle ilerleyen haftalarda daha fazla rotasyon yapabileceklerinin sinyalini verdi.

"Üç stoperimi de oynattım. Üçünden de memnunum, beni zor duruma sokmadılar. Umarım beni yanıltmazlar. Oynayan herkesin yüzde 100'ünü vermesi ve bu inancın devam etmesi lazım. Rotasyon yapmak zorunda değilsiniz ama bazen de rotasyon yapmak zorundasınız. Maçlar arasında az zaman olduğu için yorgunluk oluyor. İki günde bir maç oynuyoruz, o yüzden daha taze ve diri oyuncuları kullanmayı tercih edebiliyorsunuz. Şu ana kadar çok yorucu bir performans olmadı ama ileride daha fazla oyuncu değişikliği görebileceksiniz."

"Bugün avantajı aldık, çok mutluyuz"

Beşiktaş taraftarının karşılaşmadaki rolüne de vurgu yapan Italiano, tribünlerin takıma büyük destek verdiğini söyledi.

"Maça iyi başladık ve erken gol bulduk. Rakibi zor duruma sokmaya çalıştık. Bunlar taraftarın sayesinde oldu. Onlar bizim itici gücümüz. Bu akşam 12. adam olduklarını söyleyebilirim. Bu taraftar bunu sağlıyor. İlk dakikadan itibaren yüzde 100'ünüzü vererek koşmanız gerekiyor. Bütün taraftara teşekkür ederim. Bugün avantajı aldık, çok mutluyuz. Bunların hepsini taraftar sayesinde yaptık" değerlendirmesinde bulundu.

Beşiktaş, aldığı 3-0'lık galibiyetle rövanş öncesi tur için önemli bir avantaj yakalarken, siyah-beyazlılarda gözler ikinci maçın yanı sıra Trossard'ın durumuna çevrildi.:::

Hak taleplerinin karşılanmasını isteyen şehit aileleri ve gaziler, eylemlerinin 39’uncu gecesinde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı önünde bekleyişlerini sürdürüyor.

Eylemciler, er şehit aileleri ve er gazilerinin özlük hakları konusunda eşitliğin sağlanmasını ve taleplerinin karşılık bulmasını istiyor.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Peki, Ağustos 2026 döneminde en yüksek emekli promosyonunu hangi banka veriyor? Bankaların nakit promosyonları ile ek ödül kampanyalarında hangi koşullar aranıyor? İşte banka banka güncel promosyon tutarları...

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!