Tarihi kimliğe uygun zanaat atölyeleri

11 Temmuz'da gerçekleştirilecek kutlama programı kapsamında, el üretimi tekniklerini ve geleneksel zanaatları yaşatmayı amaçlayan uygulamalı yetişkin atölyeleri düzenlenecek. Etkinlik takviminde öne çıkan atölyeler şu şekildedir:

• Sibel Soylu Şimşek yürütücülüğünde "Deri Telefon Çantası Tasarım Atölyesi" gerçekleştirilecek.

• Ayşe Seçil Koçer, katılımcılara "Alevde Cam Boncuk Yapım Atölyesi" ile eşlik edecek.

• Nebahat Kavak ise "El Yapımı Kağıt Atölyesi" ile geleneksel üretim tekniklerini uygulamalı olarak meraklılarına aktaracak.

Çocuklar için Sümerbank basmalarıyla tasarım zamanı

Farklı yaş gruplarındaki çocukların yaratıcılıklarını geliştirmeyi hedefleyen programda, Sümerbank'ın ikonikleşmiş tekstil ürünleri ve endüstriyel mirası merkeze alınacak. Bu kapsamda:

• 4-6 Yaş Grubu İçin: "Sümerbank Basma Kumaşlarıyla Dolgu Oyuncak Atölyesi",

• 9-12 Yaş Grubu İçin: "Sümerbank Basmaları ve Deriyle Kendi Kitap Ayracını Tasarla!" etkinliği,

• 9-12 Yaş Grubu İçin: "Sümerbank Fabrikamı Kuruyorum Maket Atölyesi" çocukların katılımına açık olacak.

Eski çalışanlar "Hafızadan Hikayeye" başlığında buluşuyor

Etkinliklerin en duygusal ve anlamlı parçasını ise fabrikanın yaşayan hafızasını ağırlayacak olan "Hafızadan Hikayeye: Sümerbank Buluşması" oluşturacak. Bu özel program, fabrikanın eski çalışanlarını ve tarihi sürecin gerçek öznelerini yıllar sonra yeniden aynı çatının altında bir araya getirecek. İnsan hikayelerini ve Türkiye'nin endüstriyel kültür mirasını harmanlamayı amaçlayan etkinlik süresince, müzisyenler de canlı performanslarıyla kutlamalara eşlik edecek.

Kutlama programına dair detaylı bilgi ve etkinlik takvimine "beykozkundura.com" internet adresi üzerinden ulaşılabilecek.

İktisadi bağımsızlığın ve bir dönemin hafızası "Sümerbank"

Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün talimatıyla, Türkiye’nin kendi kendine yetebilen bir ekonomi yaratma ideali doğrultusunda 11 Temmuz 1933 tarihinde kurulan Sümerbank, yalnızca bir banka veya tekstil üreticisi değil; Cumhuriyet’in toplumsal ve kültürel dönüşüm projesiydi. Adını Atatürk'ün koyduğu kurum; kumaştan ayakkabıya, seramikten kâğıda kadar halkın temel ihtiyaçlarını yerli üretimle karşılayarak ithalata bağımlılığı bitirmeyi hedeflemiştir.

Kutlamaların yapılacağı Beykoz Deri ve Kundura Fabrikası ise kökleri Osmanlı dönemine kadar uzanan, Sümerbank bünyesine geçmesiyle birlikte Türk Silahlı Kuvvetleri'nin ve tüm ülkenin ayakkabı ihtiyacını karşılayan devasa bir endüstri merkezine dönüşmüştü. Sümerbank, açtığı kreşler, işçi lojmanları, spor kulüpleri, sinema salonları ve tasarladığı özgün basma kumaş kalıplarıyla Türk insanının modern günlük yaşam tarzını ve estetik algısını şekillendiren tarihi bir ekol olarak hafızalardaki yerini koruyor.

20 Haziran itibarıyla 117 ölüm kaydedildi

Genel Direktör Ghebreyesus, Sudan'daki epidemiyolojik duruma ilişkin ABD merkezli sosyal medya platformu X üzerinden resmi bir açıklama yaptı. Batı Kurdufan Eyalet Sağlık Bakanlığı'nın saha verilerini paylaşan Ghebreyesus, salgının boyutunu "20 Haziran 2026 itibarıyla Eyalet Sağlık Bakanlığı 838 şüpheli kolera vakası, 7 doğrulanmış vaka ve 117 ölüm bildirdi" sözleriyle paylaştı.

Çatışmalar ve göç dalgası sağlık sistemini felç etti

Salgının ortaya çıkış dinamiklerine dikkat çeken Ghebreyesus, Batı Kurdufan'daki kolera yayılımının, ülkedeki askeri çatışmaların sağlık hizmetlerinde neden olduğu sürekli ve sistematik aksamalar sırasında patlak verdiğini vurguladı.

Bölgedeki güvensiz ortam nedeniyle yaşanan kitlesel nüfus hareketlerinin ve zorunlu yer değiştirmelerin, sivil halkın temel sağlık hizmetlerine erişimini daha da zorlaştırdığı ifade edildi. Genel Direktör, sahadaki en büyük engelin lojistik ve güvenlik olduğunu belirterek, "Güvensizlik ve erişim kısıtlamaları, müdahale ekiplerinin konuşlandırılmasını ve tıbbi malzeme ile insani yardımın ulaştırılmasını geciktirmeye devam ediyor" dedi.

Tüm operasyonel zorluklara rağmen DSÖ'nün uluslararası paydaşlarıyla birlikte sağlık müdahalesini yerinden koordine ettiğini aktaran Ghebreyesus, yürütülen acil eylem planı kapsamında bölgedeki kolera tedavi merkezlerinin sayısı hızla artırıldığını, sıvı kaybına karşı acil müdahale için ağızdan sıvı takviyesi (ORT) sağlanan noktalar yaygınlaştırıldığını açıkladı. Önlemler kapsamında eyalet genelinde tıbbi kolera kitleri dağıtılıyor, temiz su ve hijyen için el yıkama istasyonları kuruluyor ve bulaş riskini azaltmak amacıyla toplum sağlığı eğitimleri ve farkındalık çalışmaları destekleniyor.

Türkiye kruvaziyer turizmi verilerinde artış

Denizcilik Genel Müdürlüğü verilerine göre Türkiye kruvaziyer turizmi kapsamında limanlara gelen kruvaziyer gemi sayısı mayıs ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 14,2 artarak 169 oldu. Aynı dönemde kruvaziyer yolcu sayısı ise yüzde 10,8 artış göstererek 257 bin 897 olarak kaydedildi.

Ocak-mayıs dönemine ilişkin verilerde de artış görüldü. Türkiye limanlarına uğrayan kruvaziyer gemi sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,2 artarak 324’e yükseldi. Kruvaziyer yolcu sayısı ise yüzde 3,9 artışla 455 bin 580 seviyesine ulaştı.

istanbul kruvaziyer turizminde ana liman etkisi

İstanbul kruvaziyer turizmi içinde ana liman (homeport) rolünü güçlendiren şehirler arasında öne çıktı. Kuşadası’nın ardından en fazla kruvaziyer gemisini ağırlayan İstanbul limanları, ilk beş ayda 66 gemiye ev sahipliği yaptı.

Verilere göre İstanbul’a gelen kruvaziyer gemilerinin önemli bir bölümü kenti yalnızca uğrak limanı olarak değil, aynı zamanda yolcuların gemiye bindiği ve seyahatini tamamladığı ana liman olarak kullandı.

Son yıllarda MSC Cruises, Costa Crociere ve AROYA Cruises gibi şirketlerin İstanbul merkezli operasyonlarını genişletmesiyle İstanbul’u ana liman olarak kullanan kruvaziyer şirketlerinin sayısında 2023-2025 döneminde yüzde 50 artış gerçekleşti.

Galataport ve İstanbul’un lojistik avantajı

Kruvaziyer turizminde ana liman tercihinde ulaşım ve altyapı unsurlarının belirleyici olduğu ifade edildi. İstanbul’un güçlü hava yolu bağlantıları, modern liman altyapısı ve hızlı işlem kapasitesi, kentin kruvaziyer şirketleri tarafından tercih edilmesini destekleyen faktörler arasında yer aldı.

İstanbul Havalimanı ve Türk Hava Yolları’nın geniş uçuş ağı sayesinde yolcuların dünyanın birçok noktasından şehre ulaşabildiği belirtildi. Galataport İstanbul’un modern terminal yapısının da hızlı check-in ve check-out süreçleriyle operasyonel verimliliği artırdığı ifade edildi.

İstanbul kruvaziyer turizmi ve ekonomik etkiler

Ana liman (homeport) olarak kullanılan şehirlerde kruvaziyer turizminin ekonomik etkisinin yalnızca liman gelirleriyle sınırlı kalmadığı bildirildi. Yolcuların gemiye binmeden önce ve seyahat sonrası şehirde konaklama, yeme-içme, ulaşım ve alışveriş gibi harcamalarının şehir ekonomisine katkı sağladığı aktarıldı.

Kruvaziyer yolcularının İstanbul’da daha uzun süre kalmasının turizm gelirlerini artırdığı, yolcu başına harcamaların yükselmesinde etkili olduğu belirtildi.

Kruvaziyer şirketlerinin İstanbul tercihi

Sunorama Cruises Genel Müdür Yardımcısı Selami Pirçek, İstanbul’un coğrafi konumu, ulaşım imkanları ve turizm çeşitliliği sayesinde kruvaziyer şirketlerinin önemli destinasyonlarından biri haline geldiğini ifade etti.

Pirçek, şu ifadeleri kullandı:

"İstanbul Havalimanı ve Türk Hava Yolları'nın geniş uçuş ağı sayesinde dünyanın birçok noktasından yolcular kolaylıkla İstanbul'a ulaşabiliyor. Kruvaziyer şirketlerinin bir limanı ana liman olarak seçmesindeki en önemli kriterlerden biri ulaşılabilirliktir. İstanbul bu konuda rakiplerinin önüne geçiyor. İstanbul kruvaziyer yolcusunun aradığı tüm özellikleri sunuyor."

Sağlık Bilimleri Üniversitesi yürütücülüğünde hazırlanan proje; Nuh Naci Yazgan Üniversitesi, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi ve İstanbul Cerrahpaşa Üniversitesi paydaşlığında, İl Sağlık Müdürlüğü ve Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü iş birliği ile yürütülüyor.

Proje Koordinatörü ve Fizyoterapist Alihan Karaüzüm, sağlık ve spor sistemleri arasında kalıcı bir köprü kurmayı hedefleyen çalışmanın ayrıntılarını 24 Saat ile paylaştı.

ULUSLARARASI PARALİMLİK KOMİTESİ KRİTERLERİYLE EŞLEŞEN SİSTEM

Tıbbi değerlendirme ve dijital yönlendirme sistemi" projenin en dikkat çeken yönlerinden biri. Minimal engel kriterlerini baz alan bu dijital algoritmanın çalışma prensibini biraz açabilir misiniz? Bir engelli bireyin kas kuvveti veya uzuv durumu, yazılımınız tarafından spor branşına nasıl dönüştürülüyor?

P-RASP'ın temel amacı, engelli bireylerin yalnızca tanılarına göre değil, fonksiyonel kapasitelerine göre uygun spor branşlarına yönlendirilmesini sağlamak. Bu kapsamda geliştirdiğimiz dijital algoritma, Uluslararası Paralimpik Komitesi'nin (IPC) minimal engel kriterlerini ve spor branşlarına özgü sınıflandırma prensiplerini temel alıyor. Sistem içerisinde bireyin kas kuvveti, eklem hareket açıklığı, denge, koordinasyon, gövde kontrolü, amputasyon seviyesi, antropometrik ölçümleri ve günlük yaşam fonksiyonları gibi çok sayıda klinik veri değerlendiriliyor. Bu veriler, farklı paralimpik spor branşlarının gerektirdiği minimal performans ve uygunluk kriterleriyle karşılaştırılıyor. Örneğin; alt ekstremite kaybı olan, üst ekstremite fonksiyonları iyi düzeyde olan ve gövde kontrolü yeterli bir birey için tekerlekli sandalye basketbolu, para atıcılık veya para yüzme uygun seçenekler olarak önerilebiyor. Sistem yalnızca fiziksel parametreleri değil, gerekli durumlarda bireyin bilişsel durumunu da dikkate alarak spor önerilerini daha güvenli ve bireye özgü hale getiriyor. Bununla birlikte, yalnızca "uygun" ya da "uygun değil" şeklinde sonuç üretmekle kalmıyor; kararın hangi klinik kriterlere dayandığını da açıklıyor. Böylece süreç şeffaf, izlenebilir ve klinisyen tarafından doğrulanabilir bir yapıya sahip oluyor. Temel hedefimiz, her engelli bireyin potansiyelini ortaya çıkarabilecek en uygun spor branşına bilimsel veriler ışığında yönlendirilmesini sağlamak.

SAĞLIK VE SPOR EKOSİSTEMİNİN KOORDİNASYON SÜRECİ

TÜBİTAK 1001 programı kapsamında geliştirilen bu çok ortaklı yapıda kurumlar arası senkronizasyonu nasıl sağladınız? En büyük operasyonel zorluk ne oldu?

Bu proje; üniversiteler, sağlık kurumları ve spor otoritelerini aynı hedef doğrultusunda buluşturan multidisipliner bir yapı üzerine kuruldu. Kurumlar arası senkronizasyonun sağlanmasında en önemli avantajlarımızdan biri, TÜBİTAK 1001 projesi başlamadan önce Kayseri İl Sağlık Müdürlüğü ile Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü arasında oluşturulan resmi iş birliği protokolü oldu. Bu protokol sayesinde sağlık ve spor ekosistemleri arasında güçlü bir iletişim zemini oluşturabildik. Ayrıca düzenli çevrim içi toplantılar, standart değerlendirme protokolleri ve ortak veri yönetim sistemi sayesinde süreç boyunca kurumlar arası koordinasyonu sürdürebildik. En büyük operasyonel zorluk ise sağlık sistemi ile spor ekosisteminin çalışma dinamiklerinin farklı olmasıydı. Bir bireyin hastanede değerlendirilmesinden sonra uygun spor branşına yönlendirilmesi, antrenörle eşleştirilmesi ve sürecin sürdürülebilir şekilde devam ettirilmesi ciddi bir koordinasyon gerektirdi. Özellikle ulaşım süreçleri ve bazı branşlarda sürdürülebilir spor katılımının sağlanması ek koordinasyon gerektiren başlıklar arasında yer aldı. Bununla birlikte, farklı kurumların ortak bir amaç etrafında bir araya gelmesi sayesinde bu zorlukların önemli bir kısmını aşabildik. Aslında proje, sağlık ve spor sistemlerinin birlikte çalıştığında engelli bireylerin spora erişiminin ve sporda sürdürülebilir katılımının önemli ölçüde artırılabileceğini göstermiş oldu.

SPORA KATILIMI ETKİLEYEN SOSYAL VE ÇEVRESEL FAKTÖRLER

200 engelli bireyin değerlendirilmesini yaptınız ancak yalnızca bir kısmı aktif spora başladı. Temel bariyerler nelerdi?

Her bireyin spora başlama kararı yalnızca tıbbi uygunluğa bağlı değil. Bizim sistemimiz uygun spor branşlarını bilimsel olarak öneriyor; ancak spora katılımı etkileyen sosyal, çevresel ve psikolojik birçok faktör bulunuyor. Özellikle ulaşım süreçleri, aile desteği, bireyin kendini spora hazır hissetmesi, eğitim veya çalışma yaşamı gibi faktörler spora katılım kararında önemli rol oynayabiliyor. Bunun yanında bazı bireyler, spor yapabileceklerini ilk kez bu proje sayesinde öğrendi ve bu durum onlar için yeni bir yaşam alanı anlamına geldi. Ancak bazı katılımcılar, kişisel nedenlerle spora başlamayı daha ileri bir tarihe ertelemeyi tercih etti. Ayrıca değerlendirdiğimiz bireyler arasında Kayseri dışından gelerek Kayseri Şehir Hastanesi'nde tedavi gören bireyler de bulunuyordu. Bu bireylerin kayıtlarını alarak yaşadıkları illerde ulaşabildiğimiz ilgili kurumlar ve spor paydaşlarıyla iletişim kurulmasını sağlamaya çalıştık. Projenin gelecekte ulusal ölçekte yaygınlaştırılmasıyla birlikte, engelli bireylerin yaşadıkları şehirden bağımsız olarak uygun spor branşlarına ve ilgili kurumlara daha kolay erişebileceklerini düşünüyoruz. Bu sonuçlar bize, engelli bireylerin spora katılımının yalnızca tıbbi değerlendirmeyle değil, güçlü bir yönlendirme ve destek sistemiyle birlikte ele alınması gerektiğini bir kez daha göstermiş oldu.

REHABİLİTASYONDAN SPORA GEÇİŞTE UYGULANABİLİR MODEL

Projeye dahil olan Fatih ve Kerim gibi gençlerin hikayelerinde "fizik tedaviye gelip sporcu olarak ayrılma" durumu var. Hastanelerin fizik tedavi klinikleri, sizce potansiyel paralimpik sporcuları keşfetmek için yeterince efektif kullanılan alanlar mı? Bu proje Türkiye'deki diğer şehir hastaneleri için bir model olabilir mi?

Fizik tedavi klinikleri, potansiyel paralimpik sporcuların keşfi açısından son derece önemli merkezler. Çünkü engelli bireyler rehabilitasyon süreçlerinin önemli bir bölümünü bu kliniklerde geçiriyor ve sağlık profesyonelleriyle düzenli temas halinde oluyor. Ancak tek başına hastanelerin bu süreç için yeterli olduğunu söylemek doğru olmaz. Mevcut sistemde rehabilitasyon ile spor ekosistemi arasındaki geçiş mekanizmalarının daha da güçlendirilmesine ihtiyaç var. Bizim projemiz, rehabilitasyondan spora geçiş için uygulanabilir bir model ortaya koyuyor. Ancak bu modelin sürdürülebilir olabilmesi için multidisipliner bir yaklaşım gerekiyor. Hekimler, fizyoterapistler, psikologlar, sosyal hizmet uzmanları, antrenörler ve spor bilimcilerin yanı sıra Sağlık Bakanlığı, Gençlik ve Spor Bakanlığı, ilgili federasyonlar ve yerel kurumlar arasında güçlü bir iş birliği ve iletişim ağı kurulması büyük önem taşıyor. P-RASP projesiyle Kayseri özelinde sağlık ve spor sistemleri arasında sürdürülebilir bir yerel yapı oluşturmayı başardığımızı düşünüyoruz. Gelecekte bu modelin ulusal ölçekte yaygınlaştırılmasıyla birlikte, engelli bireylerin rehabilitasyondan spora geçiş süreçlerinin daha sistematik, erişilebilir ve sürdürülebilir hale gelebileceğine inanıyoruz. Dolayısıyla bu proje yalnızca yeni sporcuların keşfedilmesini değil, aynı zamanda sağlık ve spor sistemleri arasında kalıcı bir köprü kurulmasını hedefleyen bir model olarak değerlendirilebilir.

SPOR BRANŞLARINDA BÖLGESEL İHTİYAÇ ANALİZİ VE ALTYAPI PLANLAMASI

25 paralimpik spor branşı içinden Kayseri'de tekerlekli sandalye basketbolu, paratekvando, parayüzme ve paraatıcılık branşlarının öne çıktığını görüyoruz. Yönlendirmeler tamamen algoritmanın tıbbi çıktısına göre mi şekilleniyor, yoksa Kayseri'deki mevcut spor tesisi altyapısı ve antrenör varlığı da tercihleri doğrudan etkiliyor mu?

P-RASP sisteminde şu anda 25 paralimpik spor branşı yer alıyor. Algoritma, bireyin hangi branşlar için tıbben uygun olduğunu objektif olarak belirliyor. Ancak uygulama süreci yalnızca tıbbi uygunlukla sınırlı değil. Bir birey teorik olarak birden fazla spor branşına uygun olabilir. Bu durumda bireyin ilgi alanları, uygun olduğu branşa ulaşım imkânları, yaşadığı bölgedeki spor olanakları, aktif kulüpler, tesis altyapısı, ekipman erişimi, paralimpik alanda deneyimli antrenör varlığı ve spora sürdürülebilir katılım potansiyeli de değerlendiriliyor. Dolayısıyla süreç yalnızca algoritmaya değil; bireysel tercihlere, çevresel koşullara ve yerel spor ekosistemine dayalı bütüncül bir yaklaşımla yürütülüyor. Projede değerlendirdiğimiz her birey için 25 paralimpik spor branşına yönelik uygunluk analizi gerçekleştirildi. Kayseri'de mevcut altyapı ve uygulama olanakları doğrultusunda özellikle tekerlekli sandalye basketbolu, para atıcılık, para taekwondo, para yüzme ve para masa tenisi branşlarına yönlendirmeler gerçekleştirildi. Elde ettiğimiz veriler yalnızca bireylerin uygun spor branşlarına yönlendirilmesini sağlamıyor; aynı zamanda bölgesel düzeyde bir ihtiyaç analizi de sunuyor. Örneğin belirli bir bölgede hangi paralimpik spor branşlarına uygun kaç bireyin bulunduğunu belirleyebiliyoruz. Bu durum, gelecekte yapılabilecek paralimpik spor yatırımlarının, yeni kulüp yapılanmalarının ve henüz bölgede aktif olmayan spor branşlarının planlanmasına da önemli katkı sağlayabilir. Aslında P-RASP, yalnızca bir yönlendirme sistemi değil; aynı zamanda paralimpik sporun bölgesel ve ulusal ölçekte planlanmasına katkı sağlayabilecek bir karar destek sistemi olarak da değerlendirilebilir.

GELİŞİMİN VE SAĞLIK PARAMETLERİNİN TAKİBİ

6 aylık temel antrenman sürecini tamamlayan ve resmi müsabakalara katılan sporcularınız var. Sağlık Bilimleri Üniversitesi yürütücülüğündeki bu projede, spora başlayan bireylerin fiziksel aktivite düzeylerindeki artış ve buna bağlı sağlık faydaları medikal olarak nasıl ölçülüyor ve takip ediliyor? Elinizde şimdiden somut klinik veriler var mı?

Projede yer alan bireyler, spora başlamadan önce ve belirli aralıklarla kapsamlı fiziksel değerlendirmelerden geçiriliyor. Fiziksel aktivite düzeyi, fonksiyonel bağımsızlık, yaşam kalitesi, yorgunluk düzeyi ve kas kuvvetinin yanı sıra gövde dengesi, dayanıklılık (endurans) ve vücut kompozisyonu gibi çok sayıda klinik parametre düzenli olarak takip ediliyor. Ayrıca deri altı yağ kalınlığı ölçümleri gibi antropometrik değerlendirmeler de gerçekleştiriliyor. Bu sayede bireylerin yalnızca sportif performanslarındaki değil, genel sağlık durumlarındaki değişimleri de objektif olarak izleyebiliyoruz. Ön analizlerimiz, spora düzenli katılım sağlayan bireylerde fiziksel aktivite düzeyinde artış, fonksiyonel kapasitede gelişme, yaşam kalitesinde iyileşme ve bazı fiziksel uygunluk parametrelerinde olumlu değişimler olduğunu gösteriyor. Bununla birlikte, projenin nihai veri analizleri halen devam ediyor. Tüm analizler tamamlandığında elde ettiğimiz sonuçları ulusal ve uluslararası bilimsel yayınlar aracılığıyla paylaşmayı planlıyoruz. Bu yönüyle P-RASP yalnızca bireyleri spora yönlendiren bir sistem değil, aynı zamanda sporun engelli bireylerin sağlığı üzerindeki etkilerini bilimsel olarak ortaya koyan bir araştırma altyapısı da sunuyor.

ULUSAL ÖLÇEKTE SÜRDÜRÜLEBİLİR DİJİTAL PLATFORM HEDEFİ

Projenin yaygınlaştırılması ve ulusal düzeye taşınması hedefleriniz arasında. Gelecek projeksiyonunuzda bu dijital platformun Türkiye'deki tüm engelli bireylerin ve spor kulüplerinin erişebileceği açık kaynaklı bir "ulusal yetenek tarama havuzuna" dönüşme planı var mı?

Uzun vadeli hedefimiz, P-RASP'ı yalnızca bir araştırma projesi olmaktan çıkarıp ulusal ölçekte kullanılabilen sürdürülebilir bir dijital sağlık ve spor platformuna dönüştürüyor. Gelecekte Türkiye'nin farklı bölgelerindeki sağlık kuruluşları, spor kulüpleri ve federasyonların sisteme entegre olduğu; engelli bireylerin yaşadıkları şehirden bağımsız olarak uygun spor branşlarına erişebildiği ulusal bir yapı oluşturmayı hedefliyoruz. P-RASP'ın yalnızca bir yönlendirme platformu değil, aynı zamanda paralimpik spor için bir karar destek ve yetenek keşif sistemi olarak da kullanılabileceğini düşünüyoruz. Böyle bir yapı sayesinde hem engelli bireylerin uygun spora erişimi kolaylaşacak hem de ülke genelindeki paralimpik spor planlamaları bilimsel veriler ışığında yapılabilecek.

LİSANSLI SPORCU KİMLİĞİNİN SOSYAL YAŞAMA KATKISI

8 yaşındaki Asya'dan 27 yaşındaki Fatih'e kadar çok geniş bir yaş skalasında çalışıyorsunuz. Bir bilim insanı ve proje koordinatörü olarak, hastanede umut arayan bir engelli bireyin lisanslı bir sporcuya dönüşüm anına tanıklık etmek, süreçteki duygusal motivasyonunuzu nasıl etkiliyor? Sizi en çok etkileyen an hangisiydi?

Bizim için en etkileyici anlardan biri, fizik tedavi amacıyla hastaneye başvuran bir bireyin birkaç ay sonra lisanslı sporcu kimliğiyle yeniden karşımıza çıkması. Özellikle daha önce hiç spor yapmamış bireylerin ilk antrenmanlarını tamamlamaları, bir takımın parçası olmaları ve kendilerine olan güvenlerinin arttığını görmek çok değerli. Proje kapsamında para atıcılıkla tanışan sporcularımızdan ikisinin kısa süre içerisinde Türkiye Şampiyonası'nda derece elde etmesi ve sporcularımızdan birinin şu anda Para Atıcılık Milli Takımı'nda yer alarak önümüzdeki dönemde ilk uluslararası müsabakasına çıkacak olması bizim için son derece gurur verici. Ancak bizi etkileyen yalnızca sportif başarılar değil. Spora başladıktan sonra sosyal yaşama daha aktif katılan, evden çıkmak için yeni bir amacı olan ve hatta iş hayatına katılan bireylerimiz de oldu. Sporun, bireylere yalnızca fiziksel kazanımlar değil; disiplin, özgüven, aidiyet duygusu ve hayata yeniden tutunma motivasyonu kazandırdığını görmek bizim için çok anlamlı. Belki de en etkileyici anlar, paralimpik sporlar hakkında hiç bilgisi olmayan bir bireye yapabileceği spor branşlarını anlattığımızda gözlerinde oluşan "Ben de başarabilirim" duygusunu görmek oluyor. Bilimsel çıktılar elbette çok önemli; ancak bir bireyin "Ben artık sporcuyum" diyebilmesi tüm ekip için en büyük motivasyon kaynağı olmaya devam ediyor.

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK İÇİN KURUMSAL VE MADDİ GEREKSİNİMLER

Şampiyon sporcularımızın önünü açmak ve yeni şampiyonlar yetiştirmek adına bundan sonraki süreçte nasıl bir kurumsal ya da maddi desteğe ihtiyacınız var?

Bu tür projelerin sürdürülebilirliği ve daha fazla engelli bireye ulaşabilmesi için kurumsal iş birliklerinin güçlendirilmesi büyük önem taşıyor. Özellikle yerel yönetimlerin, spor federasyonlarının, sağlık kurumlarının ve kamu otoritelerinin ortak hareket etmesi gerekiyor. Ayrıca ulaşım desteği, spor ekipmanları, antrenör kapasitesinin artırılması ve dijital altyapının geliştirilmesi gibi alanlarda maddi ve kurumsal destekler, daha fazla engelli bireyin spora erişmesini sağlayacak. Bu desteklerin sağlanması, yalnızca yeni şampiyon sporcuların yetişmesine değil, aynı zamanda daha fazla engelli bireyin aktif yaşama katılımına da katkı sağlayacak. Nihai hedefimiz, hiçbir engelli bireyin uygun spor fırsatına erişemediği için sistem dışında kalmaması.

Bodrum’da kaçak yapı yıkımları sürüyor

Bodrum Belediyesi tarafından yapılan açıklamaya göre, kaçak yapıyla mücadele çalışmaları 3194 sayılı İmar Kanunu kapsamında yürütülüyor. Bu doğrultuda 2026’nın ilk 5 ayında 45 kaçak yapının yıkımı gerçekleştirildi.

Haziran ayında tamamlanan 8 yeni yıkımla birlikte Bodrum’da yıl başından bu yana yıkılan kaçak yapı sayısı 53’e ulaştı. Belediye ekiplerinin çalışmaları, yapılaşma baskısının yoğun olduğu ilçede imar düzeninin korunması ve hukuki süreçleri tamamlanan kaçak yapıların kaldırılması amacıyla sürdürülüyor.

Akyarlar Mahallesi’nde kaçak eklentiler kaldırıldı

Son yıkım çalışması, Bodrum’un Akyarlar Mahallesi’nde bulunan bir sitede gerçekleştirildi. Bodrum Belediyesi Yapı Kontrol Müdürlüğü ile Fen İşleri Müdürlüğü ekiplerinin koordinasyonunda yürütülen çalışmada, yasal süreçleri tamamlanan kaçak eklentiler yıkıldı.

Belediyenin açıklamasında, işlemlerin ilgili mevzuat çerçevesinde ve belirlenen program doğrultusunda sürdürüldüğü belirtildi. Kaçak yapı yıkımlarında teknik ekiplerin sahadaki güvenlik ve uygulama süreçlerini birlikte yürüttüğü ifade edildi.

Kaçak yapıyla mücadelede program devam edecek

Bodrum Belediyesi, yasal süreçleri tamamlanan 4 farklı adreste daha yıkım çalışmalarının sürdüğünü duyurdu. İlçe genelindeki kaçak yapı yıkımlarının, belirlenen planlama kapsamında devam edeceği kaydedildi.

Turizm, kıyı kullanımı ve yoğun yapılaşma baskısıyla öne çıkan Bodrum’da kaçak yapılaşmaya yönelik denetimler, hem imar düzeni hem de çevresel etkiler açısından önem taşıyor. Belediyenin kaçak yapıyla mücadele kapsamındaki çalışmalarının, yasal işlemleri tamamlanan dosyalar üzerinden devam etmesi bekleniyor.

Düzenli fiziksel aktivitenin, kalp kasının daha verimli çalışmasına katkı sağladığı ve dolaşım sisteminin gelişimini desteklediği ifade ediliyor.

Hareketsiz yaşam efor kapasitesini düşürüyor

Hareketsiz yaşamın ise çocuklarda zamanla efor kapasitesinin düşmesine ve çabuk yorulmaya yol açabildiği değerlendiriliyor. Günlük hareketin azalması ve uzun süre ekran başında vakit geçirilmesi, fiziksel dayanıklılığı olumsuz etkileyebiliyor.

Beslenme düzeni de kalp sağlığı açısından önemli bir faktör olarak öne çıkıyor. Yüksek şeker ve tuz içeren işlenmiş gıdaların sık tüketilmesinin, erken yaşta kilo artışı ve tansiyon gibi risklerin oluşmasına zemin hazırlayabileceği belirtiliyor.

Çocukluk dönemi kalp-damar sağlığında kritik rol oynuyor

Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Kardiyoloji Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Alper Akın, çocuklarda hareketsiz yaşam, sağlıksız beslenme ve enerji içeceği tüketiminin kalp sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin 24 Saat'e açıklamalarda bulundu.

Çocukluk döneminin kalp ve damar sisteminin gelişimi açısından kritik bir süreç olduğunu belirten Akın, bu dönemde kazanılan sağlıklı yaşam alışkanlıklarının ilerleyen yaşlarda görülebilecek birçok kalp-damar hastalığının önlenmesinde önemli rol oynadığını söyledi.

Eski nesillerin okul çıkışında saatlerce sokakta koştuğunu, bisiklete bindiğini ve top oynadığını hatırlatan Akın, günümüzde ise birçok çocuğun okuldan sonra zamanını tablet ve telefon karşısında geçirdiğine dikkat çekti.

Düzenli hareket eden çocukların kalbinin daha güçlü çalıştığını ve damarlarının daha sağlıklı geliştiğini belirten Akın, şu ifadeleri kullandı:

“Bir saatlik açık hava oyunu bir kalp ilacıdır”

“Hareketsiz yaşam ise sadece kilo alımına neden olmuyor; yüksek tansiyon, diyabet ve kalp-damar hastalıklarının temellerini de çocukluk çağında atabiliyor. Bir saatlik açık hava oyunu, saatlerce ekran karşısında oturmaktan çok daha değerli bir kalp ilacıdır.”

Kalbin de bir kas olduğuna vurgu yapan Prof. Dr. Akın, "Kalp de bir kastır; ne kadar düzenli çalıştırılırsa o kadar verimli çalışır" dedi.

Hareketli çocukların kalbi daha verimli çalışıyor

Hareketli çocuklarda dinlenme nabzının genellikle daha düşük olduğunu belirten Akın, bunun kalbin her atımda daha fazla kan pompalayabilmesinden kaynaklandığını söyledi. Hareketsiz çocukların ise merdiven çıkarken, arkadaşlarıyla koşarken veya spor yaparken daha çabuk yorulabildiğini ifade etti.

Akın, “Düzenli fiziksel aktivite sadece kalbi değil, akciğerleri ve kasları da güçlendirir. Bu yüzden hareketli çocuklar hem daha enerjik olur hem de günlük yaşam aktivitelerini daha rahat yapabilirler” diye konuştu.

Sağlıksız beslenme erken yaşta risk oluşturuyor

Yanlış beslenme alışkanlıklarının düşünüldüğünden çok daha erken yaşlarda damar sağlığını etkileyebildiğini belirten Akın, çocukluk çağında başlayan sağlıksız beslenmenin okul öncesi dönemde bile olumsuz sonuçlar doğurabildiğini kaydetti.

Cips, işlenmiş et ürünleri, gazlı içecekler ve hazır atıştırmalıkların sık tüketilmesinin kilo artışını ve tansiyon yükselmesini kolaylaştırdığını söyleyen Akın, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Ev yapımı ve doğal besinleri tercih etmek büyük önem taşıyor”

“Bugün yenen her paketli gıda kalp krizi yapmaz elbette; ancak bu alışkanlık yıllarca devam ettiğinde, erişkin yaşta karşımıza çıkan kalp hastalıklarının zeminini hazırlayabilir. Bu nedenle mümkün olduğunca ev yapımı ve doğal besinleri tercih etmek büyük önem taşıyor.”

Çocukluk çağı obezitesinin kalbin iş yükünü artırdığına dikkat çeken Akın, fazla kilonun kalbin her dakika daha fazla çalışması anlamına geldiğini belirtti. Kalbin büyüyen vücudun ihtiyaçlarını karşılayabilmek için daha fazla kan pompalamak zorunda kaldığını ifade eden Akın, bunu küçük motorlu bir aracın sürekli ağır yük taşımasına benzetti.

Uzun süre fazla yük altında kalan kalpte zamanla kalp kası kalınlaşması, yüksek tansiyon ve fonksiyon bozuklukları gelişebileceğini belirten Akın, çocukluk döneminde sağlıklı yaşam alışkanlıklarının kazanılmasıyla bu risklerin önemli bölümünün geri döndürülebileceğini söyledi.

Çocuklarda sessiz tehlike: Yüksek tansiyon

Çocuklarda yüksek tansiyonun çoğu zaman belirti vermediğini ifade eden Akın, "Maalesef yüksek tansiyon çocuklarda bazen hiçbir belirti vermediği için 'sessiz hastalık' olarak da kabul edilir" dedi.

Bazı çocuklarda baş ağrısı, baş dönmesi, burun kanaması, çabuk yorulma veya görme bulanıklığı görülebileceğini belirten Akın, ailelerin yalnızca belirtilere güvenmemesi gerektiğini vurguladı.

Özellikle fazla kilolu çocuklarda, böbrek hastalığı bulunanlarda ve ailede hipertansiyon öyküsü olan çocuklarda tansiyonun belirli aralıklarla ölçülmesinin erken tanı açısından büyük önem taşıdığını söyledi.

Son yıllarda çarpıntı şikâyetiyle başvuran çocuk ve genç sayısında artış yaşandığını belirten Akın, bunun en önemli nedenlerinden birinin tanı yöntemlerindeki gelişmeler ve ailelerin bilinç düzeyinin artması olduğunu ifade etti.

Çarpıntı belirtileri ihmal edilmemeli

Bunun yanında obezite, düzensiz uyku, yoğun stres, aşırı kafein tüketimi ve enerji içeceklerinin de ritim bozukluklarını tetikleyebildiğini vurgulayan Akın, "Her çarpıntı ciddi bir kalp hastalığı anlamına gelmez" diyerek çocukların gereksiz endişeye kapılmadan ancak ihmal edilmeden çocuk kardiyoloğu tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Prof. Dr. Akın, Dünya Sağlık Örgütü'nün 5-17 yaş arasındaki çocuklar için her gün en az 60 dakika orta veya yüksek şiddette fiziksel aktivite önerdiğini hatırlattı.

Bu aktivitenin yalnızca spor salonunda yapılmasının gerekmediğini belirten Akın; yürüyüş, bisiklete binme, yüzme, ip atlama, top oyunları ve açık havada koşup oynamanın da son derece önemli olduğunu ifade etti.

"Çocuklar için en iyi egzersiz, severek yaptıkları egzersizdir"

Günlük yaşamda merdiven kullanımı gibi küçük alışkanlıkların da hareket miktarını artırdığını söyleyen Akın, "Çocuklar için en iyi egzersiz, severek yaptıkları egzersizdir" dedi.

Beslenme alışkanlıklarını değiştirmekte zorlanan ailelere de önerilerde bulunan Akın, değişimin çocuklardan değil anne ve babalardan başlaması gerektiğini söyledi.

Sağlıklı beslenme alışkanlıkları ailede başlıyor

Çocukların en çok ailelerini örnek aldığını belirten Akın, evde gazlı içecekler ve cips bulunurken çocuklardan bunları tüketmemelerini beklemenin gerçekçi olmadığını ifade etti.

Meyve, yoğurt, ayran ve kuruyemiş gibi sağlıklı seçeneklerin ulaşılabilir hale getirilmesinin daha etkili bir yöntem olduğunu kaydetti.

Kalp değerlendirmesinin doğumla birlikte başladığını belirten Prof. Dr. Akın, yenidoğan döneminde yapılan muayene ve taramaların bunun ilk adımı olduğunu söyledi.

Riskli durumlarda çocuk kardiyolojisi değerlendirmesi öneriliyor

Daha sonraki rutin çocuk sağlığı kontrollerinde de kalbin düzenli olarak değerlendirildiğini belirten Akın, sağlıklı bir çocuğun belirli bir yaşta mutlaka çocuk kardiyoloğuna gitmesinin gerekmediğini ifade etti.

Ancak üfürüm duyulması, göğüs ağrısı, bayılma, çarpıntı, eforla nefes darlığı, ailede genç yaşta ani ölüm öyküsü bulunması veya lisanslı spor yapılacak olması gibi durumlarda mutlaka çocuk kardiyolojisi değerlendirmesinin önerildiğini belirten Akın, erken tanının hem tedaviyi kolaylaştırdığını hem de yaşam kalitesini artırdığını söyledi.

Açıklamalarının sonunda enerji içeceği tüketimine de dikkat çeken Akın, gençlerden sık sık "Sınava çalışırken uykum kaçmasın diye içtim" ve "Futbol maçından önce daha enerjik olayım diye arkadaşlarla içtik" şeklinde ifadeler duyduklarını belirtti.

Enerji içecekleri kalp sağlığını olumsuz etkileyebiliyor

Bu içeceklerin masum olmadığını vurgulayan Alper Akın, "Bu içecekler masum değildir" diyerek içeriklerindeki yüksek miktardaki kafein ve diğer uyarıcı maddelerin çarpıntı, tansiyon yükselmesi ve ritim bozukluklarına yol açabileceğini söyledi.

Akın, Özellikle altta yatan fark edilmemiş bir kalp hastalığı bulunan çocuklarda bu riskin daha da arttığını ifade etti.

Ailelerin bir kısmının enerji içeceklerinden çekinmesine rağmen gazlı meşrubatları daha masum gördüğünü belirten Akın, çocukların her gün kola ve benzeri şekerli-asitli içecekleri tüketmesinin doğru bir alışkanlık olmadığını dile getirdi.

Bu içeceklerin kilo artışına, insülin direncine ve zamanla yüksek tansiyon gibi kalp-damar hastalıkları için önemli risk faktörlerinin gelişmesine katkıda bulunabileceğini belirten Prof. Dr. Alper Akın, çocukların susadığında ilk tercihlerinin kola ve diğer asitli içecekler yerine su, ayran veya süt olması gerektiğini sözlerine ekledi.

"Transfer teklifini yetersiz bulup reddetmiştik"

Gaziantep FK tarafından yapılan resmi açıklamada, 2024-2025 sezonunda İtalyan devi Juventus'tan transfer edilen Christopher Lungoyi ile kulübün 1 yıl daha geçerli sözleşmesi olduğu hatırlatıldı. Polonya temsilcisi Wieczysta Krakow'un bu transfer için daha önce resmi temas kurduğu belirtilen açıklamada şu detaylar paylaşıldı:

"Söz konusu takım, Lungoyi için 3 Haziran tarihinde Gaziantep FK'ye resmi teklifte bulunmuş ancak teklif edilen transfer bedeli kulübümüz tarafından yetersiz bulunarak reddedilmiştir."

"Tüm ödemeleri FIFA kurallarına uygun yapıldı"

Oyuncunun kulüpten alacağı olduğu yönündeki olası iddiaların önünü kesen Gaziantep FK yönetimi, geride kalan iki sezona ait tüm finansal hakların eksiksiz ödendiğini vurguladı. Kulübün sportif ve mali hiçbir yükümlülüğü aksatmadığının altı çizilen açıklamada, transfer sürecindeki hukuksuzluk şu sözlerle ifade edildi:

"Kulübümüzce FIFA düzenlemelerine uygun davranılmasına karşın, futbolcunun hiçbir haklı gerekçesi olmadan sözleşmesini tek taraflı olarak feshettiğini bildirip hemen ardından ilgili kulüple sözleşme imzaladığını duyurması, gerek futbolcu gerekse de ilgili Polonya Kulübü tarafından FIFA düzenlemelerinin ciddi biçimde ihlal edildiği anlamına gelmektedir."

"Oyuncumuz ayartılmıştır, CAS ve FIFA'ya gidiyoruz"

Lungoyi'nin bonservisli satışı için halihazırda Avrupa'nın önemli kulüpleriyle resmi pazarlıkların sürdüğünü belirten Gaziantep FK, hem İsviçreli futbolcuya hem de Polonya ekibine karşı tazminat ve sportif ceza talepli dava açılacağını aktardı. Kulüp açıklamasında hukuki sürecin temeli şu ifadelerle özetlendi:

"Oyuncunun transferi konusunda birçok Avrupa kulübü ile transfer görüşmelerimizin devam ettiği bu günlerde, oyuncumuzun ayartılarak sözleşme imzalanması FIFA ve CAS kararları uyarınca kulübümüz haklarının ağır bir ihlalidir. Gaziantep FK, bu haksız davranış nedeniyle Lungoyi ve Wieczysta Krakow kulübüne karşı tüm yasal haklarını sonuna kadar kullanacaktır."

Başvuru Antalya'dan geldi

İptal istemi, Antalya 13. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından Anayasa Mahkemesi'ne taşındı.

Başvuruda, cinsiyet değişikliğine mahkeme kararıyla izin verilmesinin askerlik hizmeti ve bazı meslek grupları gibi cinsiyete dayalı hukuki düzenlemeleri etkilediği ileri sürülerek, Türk Medeni Kanunu'nun 40. maddesinin birinci fıkrasının Anayasa'ya aykırı olduğu savunuldu.

AYM: Düzenleme Anayasa'ya aykırı değil

Resmi Gazete'de yayımlanan gerekçeli kararda, Anayasa Mahkemesi başvuruyu oybirliğiyle reddetti.

Kararda, cinsiyet değişikliğinin mahkeme iznine bağlanmasının bireylerin maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkı ile özel hayata saygı hakkına sınırlama getirdiği kabul edilmekle birlikte, bu sınırlamanın kanuni dayanağının bulunduğu ve meşru amaç taşıdığı belirtildi.

"Kamu düzeni ve bireyin sağlığını korumayı amaçlıyor"

Yüksek Mahkeme, mahkeme izni şartının kamu düzeninin sağlanması ve bireylerin gereksiz tıbbi müdahalelerden korunmasını hedeflediğini vurguladı.

Kararda, "Cinsiyet değiştirmenin mahkemece izin verilmesi şartına tabi tutulmasını öngören kuralın kamu düzeninin sağlanması ve bireyin sağlığının korunmasını amaçladığı gözetildiğinde, kuralın zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılamaya yönelik olmadığı söylenemez" ifadelerine yer verildi.

"Kanun koyucunun takdir yetkisi var"

AYM, cinsiyet değişikliği gibi kişinin yaşamını doğrudan etkileyen önemli bir konuda sürecin hangi şartlarda yürütüleceğini belirleme konusunda kanun koyucunun takdir yetkisine sahip olduğunu belirtti.

Mahkeme ayrıca, cinsiyet değişikliğine ilişkin yargısal denetim mekanizmalarının mevcut olduğunu ve düzenlemenin bireyler açısından orantısız bir külfet oluşturmadığını değerlendirdi.

"Tıbbi olarak gerekli görülen durumlarla sınırlı"

Gerekçeli kararda, cinsiyet değişikliği hakkının herkese koşulsuz tanınan bir hak olmadığına dikkat çekildi.

AYM, düzenlemenin yalnızca gerekli şartları taşıyan ve tıbben cinsiyet değişikliğinin uygun görüldüğü kişiler bakımından uygulanabildiğini belirterek, Türk Medeni Kanunu'nun 40. maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığı sonucuna ulaştı.

Dava, dondurulmuş varlıklar ve Rus mahkemelerinin aldığı kararlar üzerinden yürütülen ihtilafı konu alıyor.

Dondurulmuş rus varlıkları üzerinden hukuki süreç

Belçika’nın L’Echo gazetesinde yer alan habere göre Euroclear, Rusya Merkez Bankası’nın varlıklarının dondurulmasına ilişkin olarak Rus mahkemeleri tarafından verilen kararların uygulanmasını engellemek amacıyla yasal girişimde bulundu.

Euroclear’ın başvurusunda, Rusya’da verilen ve yaklaşık 220 milyar avroluk tahsilat içeren kararın Belçika ve Avrupa hukuk sistemi açısından geçerli olmadığı savunuldu. Şirket, bu kararların Brüksel merkezli yapı üzerinde bağlayıcılığı bulunmadığını belirtti.

Brüksel ticaret mahkemesi süreci başladı

Rusya Merkez Bankası’na karşı açılan davanın Brüksel Ticaret Mahkemesi’ndeki ilk duruşmasının yapıldığı bildirildi. Euroclear’ın, Rusya’daki mahkeme kararlarının uluslararası hukuk açısından tanınamayacağını ileri sürdüğü aktarıldı.

Şirketin, yalnızca Belçika yargısının kendi merkezi üzerinden yürütülen işlemler hakkında yetkili olduğunu savunduğu ifade edildi.

200 milyar avroluk varlık tartışması

Avrupa Birliği ve G7 ülkeleri, Rusya-Ukrayna savaşının başlamasının ardından Rusya’nın döviz rezervlerinin önemli bir bölümünü dondurmuştu. AB’deki Rus varlıklarının büyük kısmı Belçika merkezli Euroclear hesaplarında tutuluyor.

Kuruluşun sisteminde 200 milyar avronun üzerinde Rus varlığı bulunduğu belirtiliyor. Moskova Tahkim Mahkemesi ise 15 Mayıs’ta Rusya Merkez Bankası lehine karar vererek Euroclear’dan yaklaşık 220 milyar avro tahsil edilmesine hükmetmişti.

Karşılıklı hukuki hamleler sürüyor

Euroclear, Moskova’daki mahkemenin yargı yetkisinin bulunmadığını savunarak kararın geçersiz olduğunu öne sürüyor. Şirket, davanın yalnızca Belçika mahkemeleri tarafından değerlendirilebileceğini belirtiyor.

Taraflar arasında devam eden hukuki sürecin, dondurulmuş Rus varlıklarına ilişkin uluslararası tartışmaları daha da derinleştirmesi bekleniyor.

Yunusemre’de bıçaklı kavga ölümle sonuçlandı

Olay, Manisa’nın Yunusemre ilçesine bağlı Atatürk Mahallesi’nde meydana geldi. Edinilen bilgiye göre, C.T. (14) ile Onur Yılmaz (17) arasında henüz belirlenemeyen nedenle tartışma çıktı.

Tartışmanın büyümesiyle olay bıçaklı kavgaya dönüştü. Kavgada C.T’nin bıçakla yaraladığı Onur Yılmaz için çevredekilerin ihbarı üzerine bölgeye polis ve sağlık ekipleri sevk edildi.

Sağlık ekiplerinin ilk müdahalesinin ardından ambulansla kentteki özel bir hastaneye kaldırılan Onur Yılmaz, burada yapılan tüm müdahalelere rağmen yaşamını yitirdi. Manisa bıçaklı kavga haberinde genç yaşta yaşanan ölüm, mahallede büyük üzüntüye neden oldu.

Manisa cinayet soruşturmasında 14 yaşındaki şüpheli gözaltında

Olayın ardından bölgeden kaçan şüpheli C.T, polis ekiplerinin çalışması sonucu yakalanarak gözaltına alındı. Şüphelinin emniyetteki işlemlerinin sürdüğü öğrenildi.

Yunusemre cinayet soruşturması kapsamında olayın çıkış nedeni ve kavganın nasıl başladığı araştırılıyor. Polis ekiplerinin, olay yerindeki deliller ve görgü tanıklarının beyanları doğrultusunda inceleme yürüttüğü değerlendiriliyor.

Bıçaklı kavga soruşturması sürüyor

Manisa asayiş gündemine yansıyan olayda, tarafların yaşlarının küçük olması soruşturmanın hassasiyetini artırdı. Kesin nedenin, emniyet ve adli makamların yapacağı incelemenin ardından netleşmesi bekleniyor.

Ekiplerin Yunusemre bıçaklı kavga olayıyla ilgili soruşturması sürüyor.

Güç, özellikle Yetişkin'in sağlık sorunlarına dikkat çekerek, tutuklama kararının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

"Sağlık durumu ciddiyetini koruyor"

Açıklamasında İsmail Yetişkin'in ciddi sağlık sorunları bulunduğunu belirten Güç, Seferihisar Belediye Başkanı'nın üç günde bir diyaliz tedavisi gördüğünü hatırlattı.

Yetişkin'in uzun yıllardır aynı evde yaşadığını ve maddi açıdan herhangi bir zenginleşme yaşamadığını ifade eden Güç, tutuklu yargılanmasının hukuki açıdan doğru olmadığını öne sürdü.

"İsmail Başkanımız üç günde bir diyaliz tedavisi görmek zorundadır"

Çağatay Güç, açıklamasında şu değerlendirmelerde bulundu:

"Günlerdir gözaltında tutulan, sağlık durumu ciddiyetini koruyan Seferihisar Belediye Başkanımız İsmail Yetişkin ve 12 arkadaşımız tutuklanmıştır. 50 yıldır ailesinden kalan evde yaşayan, yıllardır mali olarak hiçbir zenginleşme yaşamamış diyaliz hastası başkanımızı bu şekilde tutuklu yargılamak yargının artık siyasallaştığının kanıtıdır."

"Siyasi operasyonlar son bulmalı"

Tutuklama kararını eleştiren Güç, halkın oylarıyla seçilen belediye başkanlarının hedef alındığını savundu.

İçi boş dosyalarla tutuklama kararı verildiğini öne süren Güç, bunun adalete olan güveni zedelediğini ifade etti:

"Halkın iradesiyle seçilen belediye başkanlarımızı ve yol arkadaşlarımızı hedef alan siyasi operasyonların son bulmasını istiyoruz. İzmir için, halkımız için çalışan belediye başkanlarımızın ve yol arkadaşlarımızın yanındayız. İsmail Başkanımız ağır sağlık sorunlarıyla mücadele etmektedir ve üç günde bir diyaliz tedavisi görmek zorundadır. İçi boş dosyalarla Başkanımızın ve yol arkadaşlarımızın tutuklu yargılanması, adalete olan inancımızı her geçen gün daha fazla sorgulamamıza neden oluyor."

"Örgütümüz belediye başkanlarının yanında"

Açıklamasının sonunda CHP örgütünün seçilmiş belediye başkanlarının yanında olmaya devam edeceğini vurgulayan Güç, tüm baskılara rağmen mücadeleyi sürdüreceklerini belirtti.

Güç, partililerin ve örgütün millet iradesini savunma konusundaki kararlılığının süreceğini ifade etti:

"İsmail Başkanımızın sağlık durumu gözetilerek bir an önce serbest bırakılması gerekmektedir. Ağır sağlık problemleri yaşayan bir insana yaşatılan bu süreç, hukuk kadar vicdanları da yaralamaktadır. Bu yanlış karardan derhal dönülmelidir. Ancak bizler, tüm baskılara ve sindirme politikalarına rağmen boyun eğmiyoruz. Gücümüzü halkımızdan ve örgütümüzden alıyoruz. Örgütümüz, belediye başkanlarımızın, yol arkadaşlarımızın ve millet iradesinin yanında olmaya kararlılıkla devam edecektir."

Beylikdüzü kaza D-100 Yakuplu mevkisinde meydana geldi

Kaza, D-100 kara yolu Yakuplu mevkisinde meydana geldi. Edinilen bilgiye göre, 34 BC 2948 plakalı kamyonet seyir halindeyken sürücüsünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi üzerine kontrolden çıktı.

Yol kenarındaki aydınlatma direğine çarpan kamyonet, çarpmanın etkisiyle refüje çıktı. Araç burada durabilirken, çevredeki sürücülerin ve vatandaşların ihbarı üzerine olay yerine sağlık, polis ve itfaiye ekipleri sevk edildi.

Beylikdüzü trafik kazası sonrası ekipler bölgeye sevk edildi

Olay yerine ulaşan sağlık ekipleri, kamyonet sürücüsüne ilk sağlık kontrolünü kaza yerinde yaptı. Ajans bilgisine göre kazada sürücünün hastaneye kaldırıldığına dair bir bilgi paylaşılmadı.

Polis ekipleri, D-100 kara yolunda yeni bir olumsuzluk yaşanmaması için bölgede güvenlik önlemi aldı. İtfaiye ekipleri de araçta ve çevrede risk oluşturabilecek bir durum bulunup bulunmadığını kontrol etti.

D-100 Avcılar yönünde trafik yoğunluğu yaşandı

Kaza nedeniyle D-100 kara yolu Avcılar istikametinde araç geçişleri bir süre yavaşladı. Özellikle ana arterlerde meydana gelen bu tür kazalar, kısa sürede trafik akışını etkileyebildiği için ekiplerin müdahalesi yol güvenliği açısından önem taşıyor.

Kamyonetin bulunduğu noktadan kaldırılması ve ekiplerin çalışmasının ardından trafik akışının normale dönmesi beklenirken, kazanın kesin nedenine ilişkin inceleme başlatıldı.

HACIOSMANOĞLU'NDAN FATİH TERİM'E ELEŞTİRİ

Fatih Terim'in Dünya Kupası sonrasında yaptığı açıklamaları değerlendiren İbrahim Hacıosmanoğlu, özel yayın üzerinden yapılan değerlendirmeleri eleştirdi.

Hacıosmanoğlu, "Özel yayın yaptı. Ne gerek vardı? Hesap sorma işi de yanlıştı." ifadelerini kullandı. Terim hakkında yeni bir adım atıp atmayacağı yönündeki soruya ise, "Şu anda bu kadar. Karşı karşıya geldiğimde suratına söyleyeceğim." yanıtını verdi.

VİLLA PROJESİYLE İLGİLİ İDDİALARA YANIT VERDİ

TFF Başkanı, A Milli Takım'ın Dünya Kupası'na katılması halinde futbolculara hediye edileceğini açıkladığı villalarla ilgili kamuoyunda gündeme gelen iddialara da açıklık getirdi.

Projeye ilişkin çıkan haberlerin gerçeği yansıtmadığını savunan Hacıosmanoğlu, villaların Bodrum'da değil Milas sınırlarında, Mandalya Körfezi çevresinde yer aldığını belirtti.

Projeyle ilgili tüm resmi izinlerin alındığını ifade eden Hacıosmanoğlu, "Burada da yalan söylüyorlar. Orası SİT alanı falan değil. Bütün izinler alındı ve inşaat başlayacak. Kesinlikle söz verdiğim gibi futbolculara o villaları vereceğim." dedi.

DÜNYA KUPASI PRİM SİSTEMİNİ ANLATTI

İbrahim Hacıosmanoğlu, A Milli Takım'ın Dünya Kupası'na katılmasıyla birlikte FIFA tarafından federasyona 14 milyon dolar prim ödendiğini açıkladı.

Federasyonun bu tutara 2 milyon dolar daha eklediğini belirten Hacıosmanoğlu, toplam 16 milyon dolarlık primin eleme kadrosuna davet edilen tüm futbolcular arasında eşit şekilde paylaştırıldığını söyledi.

KAPTANLARIN UYGULADIĞI SİSTEMİ AÇIKLADI

Prim dağıtım sürecine ilişkin detayları da paylaşan Hacıosmanoğlu, eşit dağıtımın ardından takım kaptanlarının kendi aralarında farklı bir uygulama gerçekleştirdiğini ifade etti.

Buna göre kaptanlar, futbolculardan belirli bir miktar para toplayarak takım içerisindeki değerlendirmeleri doğrultusunda yeniden bir prim paylaşımı yaptı. Hacıosmanoğlu, bu uygulamanın takım içindeki organizasyon kapsamında gerçekleştirildiğini belirtti.

HACIOSMANOĞLU GÜNDEMDEKİ KONULARA AÇIKLIK GETİRDİ

İbrahim Hacıosmanoğlu, Fatih Terim ile yaşanan polemik, milli futbolculara söz verilen villa projesi ve Dünya Kupası prim sistemiyle ilgili kamuoyunda tartışılan başlıklara ilişkin değerlendirmelerde bulundu. TFF Başkanı, villa projesinin planlandığı şekilde devam ettiğini ve milli futbolculara verdiği sözün yerine getirileceğini vurgularken, Fatih Terim'e yönelik eleştirilerini de yineledi.

Sıcak yaz dönemi öne çekildi, erime erken başladı

Avrupa'da uzun vadeli birçok sıcaklık rekorunun kırıldığını ve bu durumun son derece uzun sürdüğünü belirten Matthias Huss, normal şartlarda temmuz veya ağustos aylarında beklenen sıcaklık zirvelerinin artık mayıs ve haziran aylarına kaydığını ifade etti.

Huss, iklim krizinin yarattığı yeni normali şu sözlerle özetledi:

"Normalde temmuz ve ağustos aylarının Avrupa'da en sıcak aylar olduğunu söylerdik ancak son yıllarda sıcak dönemlerin haziran hatta mayısta başladığını daha da fazla gördük. Yani bu sıcak yaz döneminin bir uzamasını görüyoruz. Geçmişte de sıcak hava dalgaları yaşadık ancak iklim değişikliği her şeyi yeni bir seviyeye taşıyor."

"Her 6 saniyede bir olimpik yüzme havuzu doluyor"

Buzulların donmuş kar ve buz tabakalarından oluştuğunu hatırlatan ve bizzat sahada gözlem yaptığını aktaran Huss, erime oranlarının ulaştığı boyutu şu teknik verilerle paylaştı:

"Şu anda Alplerde benzeri görülmemiş erime oranları görüyoruz. Son günlerde buzulların olduğu bölgedeyim ve buzun kalınlığının ne kadar hızlı azaldığını görmek gerçekten etkileyici. Sadece İsviçre'deki buzullar bile, buz ve kar kaybıyla gece gündüz her altı saniyede bir olimpik yüzme havuzunu dolduruyor."

Eylül sonuna kadar geçen her gün kritik

Buzulların bu son sıcak dalgasından önce de çok kötü durumda olduğunu, çünkü kış mevsiminde yeterli kar yağışı gerçekleşmediğini belirten GLAMOS Direktörü, Alpler için kritik bir geri sayımın başladığını deklare etti:

"Mayısta ilk sıcak hava dalgasını yaşadık. Şimdi bu sıcak hava dalgası, zaten kötü olan bir durumun üzerine geliyor. Şu anda sürdürülemez kütle kaybının başladığı bir durumdayız. Bu durum, mevsim için gerçekten erken. Bugünden itibaren yaz sonuna, yani eylül sonuna kadar geçen her gün, yüzyıllar veya on yıllar önce oluşmuş buzulları sonsuza dek yok edecek."

"Mevcut politikalarla Alplerdeki buzulların yüzde 90'ı yok olacak"

Avrupa kıtasındaki ısınmanın küresel ortalamanın çok daha üzerinde seyrettiğine dikkat çeken Huss, uzun vadeli iklim senaryolarına dair uyarılarda bulundu. Mevcut küresel politikaların dünya genelinde 2,7 derecelik bir sıcaklık artışına işaret ettiğini söyleyen Huss, şu çağrıyı yaptı:

"Avrupa'da küresel ortalamadan daha güçlü bir ısınma var. Bu, gerçekten de tüm Alp buzullarının (2100'e kadar) yüzde 90'ının kaybına yol açacak ve bu durum devam ediyor. Ancak küresel çapta koordineli bir çabayla 2050'ye kadar karbondioksit emisyonlarını sıfıra indirmeyi başarabilirsek Alpler'deki buzulların yaklaşık yüzde 25'ini kurtarabiliriz."

Kış sporları ve kayak merkezleri tehlikede

Buzul erimelerinin ve azalan kar yağışlarının sadece ekolojik dengeyi değil, bölge ekonomisini de vuracağını aktaran uzman, İsviçre gibi ülkelerde kayak gibi kış sporlarının gelecekte büyük ölçüde sekteye uğrayacağını, ilerleyen dönemlerde sadece çok yüksek rakımlı bölgelerdeki kayak merkezlerinin açık kalabileceğini sözlerine ekledi.

CHP'nin cumhurbaşkanı adayı ve İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun da aralarında bulunduğu 59'u tutuklu, 414 sanığın yargılandığı davanın duruşması saat 11.10'da başladı.

Tutuklu sanıklar salona alkışlarla girerken, Medya AŞ Yönetim Kurulu Başkanı Murat Ongun izleyiciler tarafından alkışlarla karşılandı. Ekrem İmamoğlu'nun salona girişinde ise izleyiciler çeşitli sloganlar attı.

İmamoğlu'ndan yargılama takvimine ilişkin değerlendirme

Savunmasına başlamadan önce söz alan Ekrem İmamoğlu, mahkeme heyeti ile avukatlar arasında önceki gün yapılan takvim görüşmelerine değindi.

Kalan sanıkların kapsamlı savunmaları bulunduğunu belirten İmamoğlu, takvimin buna göre planlanmasının önem taşıdığını ifade etti.

"Savunmamı en son yapmak istiyorum"

İmamoğlu, ilk savunma aşamasında olduğu gibi kendi savunmasını en son yapmak istediğini belirterek bu talebini yineledi.

Mahkeme Başkanı ise bu talebe olumlu yaklaşarak, "En son savunma yapmanız konusunda bizim açımızdan mahsur yok." ifadelerini kullandı.

Cuma günleri programa alınmayacak

İmamoğlu ayrıca, cezaevindeki işlemler nedeniyle cuma günlerinin kendileri açısından önemli olduğunu belirterek savunmaların bu güne denk getirilmemesini istedi.

Mahkeme Başkanı da "Cumayı eklemeyeceğiz zaten." diyerek duruşma takviminde cuma gününe yer verilmeyeceğini açıkladı.

İlk celsenin 9 Temmuz'da tamamlanması hedefleniyor

Mahkeme Başkanı, yargılamanın başlangıçta daha erken tamamlanmasının planlandığını ancak takvimin yaklaşık iki buçuk ay uzadığını belirtti.

Heyet, ilk celsenin 9 Temmuz'da tamamlanmasını hedeflediklerini açıkladı.

Kalan savunmalar için takvim belli oldu

Mahkemenin açıkladığı takvime göre:

• 30 Haziran ve 1 Temmuz: Murat Ongun'un savunması
• 2 Temmuz: Tuncay Yılmaz ve İnan Güney'in savunmaları
• 6-7 Temmuz: Fatih Keleş'in savunması
• 8-9 Temmuz: Ekrem İmamoğlu'nun savunması

Duruşma, Medya AŞ Yönetim Kurulu Başkanı Murat Ongun'un savunmasıyla devam ediyor.

BRUNO FERNANDES TRANSFERİ İÇİN DÜNYA KUPASI SONRASI BEKLENECEK

Galatasaray'ın, 10 numara pozisyonunu güçlendirmek amacıyla Bruno Fernandes'i transfer listesine aldığı belirtildi. Portekiz Milli Takımı ile FIFA 2026 Dünya Kupası'nda mücadele eden deneyimli futbolcunun, turnuva devam ederken transfer görüşmelerine odaklanmak istemediği ifade edildi.

Bu nedenle sarı-kırmızılı yönetimin, Portekiz'in Dünya Kupası serüveninin sona ermesini bekledikten sonra hem oyuncu cephesiyle hem de Manchester United ile temas kurmayı hedeflediği kaydedildi.

MANCHESTER UNITED'DAN AYRILMAK İSTEMİYOR

Transfer sürecindeki en büyük engelin ise Bruno Fernandes'in mevcut kulübüne bağlılığı olduğu belirtiliyor. 31 yaşındaki futbolcunun, yeni sezonda UEFA Şampiyonlar Ligi'nde mücadele edecek Manchester United'da kaptan olarak kariyerini sürdürmek istediği aktarıldı.

Portekizli yıldızın bu nedenle daha önce Suudi Arabistan kulüplerinden gelen yüksek maaşlı teklifleri geri çevirdiği, yaz transfer döneminde de benzer bir tavır sergilediği ifade edildi.

SÖZLEŞMESİ 2028 YILINA KADAR DEVAM EDİYOR

Manchester United ile 2028 yılına kadar sözleşmesi bulunan Bruno Fernandes'i İngiliz kulübünün de kadroda tutmayı planladığı belirtiliyor. Bu durum, Galatasaray'ın transfer operasyonunu daha da zorlaştıran unsurlar arasında gösteriliyor.

Buna rağmen sarı-kırmızılı yönetimin transferden vazgeçmediği ve gerekli şartların oluşması halinde resmi temaslara başlamaya hazırlandığı ifade edildi.

BRUNO FERNANDES İÇİN 10 MİLYON EURO MAAŞ İDDİASI

Transfer iddialarına göre Galatasaray yönetimi, Bruno Fernandes'i ikna edebilmek adına yıllık 10 milyon euro seviyesinde maaş teklif etmeyi planlıyor. Oyuncunun bonservisi için ise 30 ila 35 milyon euro arasında bir bedelin gündeme gelebileceği öne sürülüyor.

Bruno Fernandes transferinin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, Dünya Kupası'nın ardından yapılacak görüşmeler ve Manchester United'ın tutumuna göre netlik kazanacak.

Taksicilere "kırmızı alan"düzenlemesi ve kurumsal imaj

Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu (TŞOF) Genel Başkanı Mehmet Yiğiner, havalimanlarında, zirvenin yapılacağı bölgede, protokol güzergahları ile delegasyonların konaklayacağı bölgelerde "kırmızı alan" uygulamasının yapılacağını anımsattı. Konukların havalimanından çıkar çıkmaz ilk karşılaştıkları kişilerin taksiciler olduğuna dikkati çeken Yiğiner, şoförlerin ülkeyi en iyi şekilde temsil etmek amacıyla yürüttüğü çalışmalara ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"Ülkemiz açısından önemli bir toplantı. NATO Zirvesi'nin ülkemizde ve özellikle Ankara'da olması bizleri de heyecanlandırdı. Çok önemli bir toplantı, bunun bilincindeyiz. Biz, yurt dışından gelen konuklarımıza en iyi şekilde hizmet etmek için hazırlıklarımızı sürdürüyoruz. Özellikle fiziki açıdan araçlarımız temiz olacak. Şoförlerimiz gri pantolon, beyaz gömlek giyecek. Türk kültürünü tanıtmak adına araçlarımızda lokum, kolonya ve sıcak havalar dolayısıyla soğuk su ikramında bulunacağız. Hizmet kalitemizi her geçen gün artırıyoruz."

"Amacımız misafirlerimizi en güzel şekilde karşılamak"

Taksici esnafının kentin tanıtımı ve geleneksel Türk misafirperverliğinin gösterilmesi açısından kritik bir rol üstlendiğini belirten Yiğiner, esnafa yönelik çağrıda bulunarak kurumsal beklentileri şu sözlerle aktardı:

"Amacımız, başkentimize gelen misafirlerimizi en güzel şekilde karşılamak ve Ankara'ya yakışır bir ev sahipliği sergilemek. Bütün taksici esnafımızdan, emniyet birimlerimizin ve yetkili kurumlarımızın yönlendirmelerine titizlikle uymalarını rica ediyoruz. Yabancı misafirlerimize karşı nezaket, güler yüz ve örnek esnaf duruşuyla hareket edilmesi, hem mesleğimiz hem de ülkemiz adına büyük önem taşımaktadır."

Zirvenin Türkiye'nin uluslararası alandaki konumunu bir kez daha ortaya koyacağını vurgulayan TŞOF Genel Başkanı Mehmet Yiğiner, "Başkentimize yakışır bir ev sahipliği anlayışıyla Türkiye'mizi ve Ankara'mızı en güzel şekilde temsil edeceğimize inanıyorum. Bu süreçte gösterecekleri duyarlılık ve hassasiyet için tüm taksici esnafımıza teşekkür ediyorum" diyerek açıklamalarını tamamladı.

OZAN TUFAN İÇİN YENİ SÖZLEŞME PLANI

İddiaya göre Trabzonspor yönetimi, 2024 yılında Hull City'den kadrosuna kattığı Ozan Tufan ile yola devam etmek istiyor. Mevcut sözleşmesinde son sezonuna giren tecrübeli futbolcu için kulübün yeni kontrat hazırlığında olduğu ifade edildi.

Haberde, bordo-mavili yönetimin Ozan Tufan'a 2027 sezonunun ardından yürürlüğe girecek 1+1 yıllık yeni sözleşme teklif etmeyi planladığı aktarıldı. Taraflar arasındaki görüşmelerin kısa süre içerisinde başlaması ve resmi teklifin futbolcuya sunulması bekleniyor.

FATİH TEKKE'NİN GÜVENDİĞİ İSİMLERDEN BİRİ OLDU

Geçtiğimiz sezon teknik direktör Fatih Tekke'nin farklı bölgelerde değerlendirdiği Ozan Tufan, çok yönlü yapısıyla takımın önemli alternatiflerinden biri haline geldi. Orta saha başta olmak üzere farklı pozisyonlarda görev alabilen deneyimli futbolcu, sezon boyunca istikrarlı performansıyla dikkat çekti.

Teknik ekibin, kadro planlamasında Ozan Tufan'ı önemli isimlerden biri olarak gördüğü ve bu nedenle sözleşme uzatma kararının gündeme geldiği belirtildi.

OZAN TUFAN'IN 2025-2026 SEZONU PERFORMANSI

Geride kalan 2025-2026 sezonunda Trabzonspor formasıyla tüm kulvarlarda 34 karşılaşmaya çıkan Ozan Tufan, toplam 1.993 dakika sahada kaldı. Deneyimli futbolcu bu süreçte 2 gol atarken 4 asist yaparak takımına skor katkısı sağladı.

Trabzonspor yönetiminin Ozan Tufan ile ilgili yeni sözleşme planını önümüzdeki günlerde somut adımlarla hayata geçirmesi beklenirken, yapılacak görüşmelerin ardından tarafların anlaşmaya varması halinde tecrübeli futbolcunun bordo-mavili formayı daha uzun yıllar giymesi hedefleniyor.

Çifte vatandaşlara ikinci askerlik zorunluluğu kalkacak

Hazırlanan düzenlemeye göre, çifte vatandaşlık hakkına sahip olup yaşadığı ülkede zorunlu askerlik hizmetini tamamlayan kişilerin aynı yükümlülüğü Türkiye'de ikinci kez yerine getirmesinin önüne geçilecek.

Mevcut uygulamada yalnızca Türkiye'nin ikili anlaşma yaptığı bazı ülkelerde tamamlanan askerlik hizmetleri tanınabiliyor. Yeni düzenlemeyle bu kapsamın genişletilmesi planlanıyor.

Yetki Milli Savunma Bakanlığı'nda olacak

Teklif kapsamında, düzenlemeden hangi ülkelerde yaşayan Türk vatandaşlarının yararlanabileceğine ilişkin belirleme yetkisi Milli Savunma Bakanlığı'na verilecek.

Edinilen bilgilere göre düzenlemeden yaklaşık 400 bin kişinin yararlanması bekleniyor.

Gurbetçilere emeklilikte yeni hak

Haber Global'in aktardığına göre, kanun teklifinde yurt dışında yaşayan vatandaşlara yönelik bir diğer önemli düzenleme ise emeklilik sistemini ilgilendiriyor.

Yurt dışı borçlanması yaparak Türkiye'den emekli olan kişilerin, Türkiye'de yeniden çalışmaya başlamaları halinde emekli aylıklarının kesilmesi uygulamasının kaldırılması planlanıyor.

Düzenlemeyle, yurt dışı borçlanması yoluyla emekli olan vatandaşların da Türkiye'deki diğer emeklilerle aynı çalışma ve sosyal güvenlik haklarından yararlanmasının amaçlandığı belirtiliyor.

Hazırlanan teklifin önümüzdeki günlerde TBMM Başkanlığı'na sunulması ve Meclis'teki yasama sürecinin ardından yürürlüğe girmesi bekleniyor.

"Tecrübesi ve kalitesiyle katkı sağlayacak"

Mardin 1969 Spor Kulübü tarafından yapılan resmi açıklamada, Emre Taşdemir'in tecrübesi, karakteri ve oyun kalitesiyle takımın yeni sezon hedeflerine ulaşmasında önemli bir pay sahibi olacağı vurgulandı.

Transferin camiaya hayırlı olması temenni edilen kurumsal açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"Emre Taşdemir ile 1 yıllık anlaşmaya varılmıştır. Tecrübeli futbolcuya kırmızı-lacivertli formamız altında başarılarla dolu bir kariyer diliyor, camiamıza hayırlı olmasını temenni ediyoruz."

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Horlama boşanma sebebi olarak kabul edilebiliyor

Horlamanın sanıldığından çok daha ciddi sonuçları olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Gerek, “Horlama çevreyi rahatsız eden, kişinin çoğunlukla farkında olmadığı çok ciddi bir sosyal problem. Erkeklerde daha sık, kadınlarda daha az görülüyor ama menopoz sonrası kadınlarda da horlama problemi artıyor. Yargıtay horlamayı boşanma sebebi olarak kabul ediyor” dedi.

Horlamanın yaşam kalitesini bozan, sağlığı olumsuz etkileyen önemli sorunların ve hastalıkların habercisi olabileceğini vurgulayan Gerek, bu nedenle horlamanın hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Horlamanın özellikle yumuşak damak başta olmak üzere ağız ve burundan birlikte nefes alma sırasında yumuşak damağın dalgalanmasıyla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Ama sadece yumuşak damak değil, ses teli seviyesine kadar hava yolundaki her türlü darlık ve problem gürültülü uyumaya yani horlamaya sebep olabilir” diye konuştu.

Uyku apnesinin hava yolunun tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıktığını belirten Gerek, “Uyku apnesi solunum çabasına rağmen 10 saniye ya da daha fazla süreyle nefes alamama durumudur. Burada özellikle yumuşak damak ve dil çok önemli rol oynar” dedi.

Prof. Dr. Gerek, hastalığın oluşum mekanizmasını şöyle anlattı:

“Eğer uyku apnesi 20-25 saniye civarında sürerse kandaki oksijen düzeyi düşmeye başlar. Karbondioksit düzeyi artmaya başladığında vücut kendini uyandırır, uyku yüzeysel hale gelir, kas gücü tekrar yerine gelir ve hava yolu açılarak solunum devam eder. Bu durum gece boyunca defalarca tekrarlanabilir. Eğer bu durum bir saat içinde 5’ten fazla tekrarlıyorsa buna uyku apnesi diyoruz.”

Cep telefonuyla bile tespit edilebiliyor

Uyku laboratuvarlarının uyku apnesini en ideal biçimde değerlendiren merkezler olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, “Günümüzde cep telefonlarına yüklenen basit programlar bile uyku sırasında horlamayı, nefes alışverişini ve uykuda solunum durmasıyla ilgili kabaca bilgi verebiliyor. Ancak ideal olan, uyku laboratuvarlarında 50-60 parametreyi aynı anda değerlendirerek uyku bozukluklarına tanı konulmasıdır” dedi.

Uyku apnesinin uyku bozuklukları içerisinde yer alan önemli bir sorun olduğunu belirten Gerek, bir saat içindeki solunum durmalarının sayısı ve süresine göre hastalığın derecelendirildiğini söyledi.

Uyku insan yaşamında vücudun yenilendiği çok önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, kaliteli uykunun sağlığı olumlu etkilediğini, uyku bozukluklarının ise çok farklı hastalıklara yol açabileceğini ifade etti.

“Uyku apnesi belirli bir düzeye geldiğinde sabahları baş ağrısıyla uyanma, yorgun uyanma, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve hafızayla ilgili çok önemli sorunlar ortaya çıkabiliyor” diyen Gerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uyku apnesi sorunu olanlar iş hayatında öğleden sonra uyuklamaya başlayıp verimsiz hale gelebiliyor. Araç kullananlarda gündüz ortaya çıkan trafik kazalarının çok önemli sebeplerinden birisi uyku apnesi. Bu hastalar dinlenemediği için dikkatleri dağılıyor. Trafik ışıklarında beklerken bile uyuyan hastalar var.”

”Uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi”

Yaşam biçiminin de uyku apnesi üzerinde etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, alkol kullanımı, sigara ve tok karnına uyumanın uyku sağlığını bozduğunu söyleyerek, “Bu faktörler uyku apnesi ile bir araya geldiğinde çok daha şiddetli sonuçlar ortaya çıkabiliyor” dedi.

Uyku apnesinin kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi süreleri uzunsa kalpte yavaşlama meydana geliyor. Bazı uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi” dedi.

Uyku apnesinin son yıllarda kardiyoloji kliniklerinin de özel olarak üzerinde durduğu bir konu haline geldiğini belirten Gerek, kalp hastalıklarının önemli bir bölümünün altında uyku apnesinin bulunabildiğini ifade etti.

Uyku apnesinin önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi kader değil. Uyku apnesi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum” dedi.

“Uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar”

Çocukluk dönemindeki problemlerin ilerleyen yaşlarda uyku apnesine zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Gerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çocuğunuzun ileride uyku apnesi olmasını istemiyorsanız çocuk yaş grubunda uykusunda tıkanması, horlaması, gece terlemesi varsa, geniz eti ve bademcik büyüklüğü gibi problemler varsa lütfen bunu en erken yaşta tedavi ettirin. İleri yaştaki uyku apnesi çocukluk dönemindeki sorunların tedavisiyle engellenebilir. Hatta benim bir aforizmam var; uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar.”

Çocukların uyku sırasında nefes alıp verdiğinin duyulmaması gerektiğini belirten Gerek, “Bebek gibi uyuyor benzetmesi sağlıklı bir havayolunun en önemli göstergesidir” dedi.

Erişkin yaşlarda günlük yorgunluklar ve farklı nedenlerle uyku kalitesinde bozulmalar meydana gelebildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, eşlerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

“Eğer eşiniz uykuda terliyorsa, üstünü çok açıyorsa, nefesi duruyorsa mutlaka bir kulak burun boğaz hekimine ya da uyku bozukluklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurun. En azından uyku apnesi var mı yok mu diye test yaptırmaları ve muayene olmaları çok önemli” diyen Gerek, tedavinin son derece yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtti.

Uyku apnesi ve horlama tedavisinde öncelikle laboratuvar ortamında tanı konulmasının hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Gerek, bunun mümkün olmadığı durumlarda eşlerden video kaydı istediklerini söyleyerek, “Horlayan eşin videosunu izleyerek uyku sırasındaki tıkanmalar ya da nefes alışveriş biçimi değerlendirilebiliyor ve uyku apnesi olup olmadığı konusunda önemli fikir veriyor” dedi.

Prof. Dr. Gerek, detaylı muayenenin ardından hastaya özel tedavi planlaması yapılması gerektiğini söyledi.

Horlama tedavisinde çoğu zaman cerrahinin ön plana çıktığını belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, burun tıkanıklığı, damak sarkıklığı gibi problemlerin cerrahi yöntemlerle giderilebildiğini söyledi.

Ancak horlamanın tamamen ortadan kalkacağının garanti edilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, yorgunluk, alkol, antidepresanlar, kas gevşeticiler ve yatış pozisyonunun da horlamayı etkileyebildiğini ifade ederek “Uyku hijyenine uygun düzenlemeler horlamayı yüzde 85 oranında azaltabilir” dedi.

“Damat adayları evlilik öncesi tedavi arıyor”

Horlamanın sosyal hayatı da etkilediğini belirten Prof. Dr. Gerek, “Evlenecek çiftlerden özellikle damat adayları evlilik öncesi horlama sorununu gidermek için tedavi arayışına gidebiliyor” dedi.

Uyku apnesi tedavisinde PAP adı verilen pozitif basınçlı cihazların önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu cihazların ayarlarının uyku laboratuvarlarında hastaya özel olarak yapıldığını söyleyerek şunları kaydetti:

“Bu cihazların ayarları uyku laboratuvarında hastaya uygun biçimde düzenlenir. Cihazla birlikte uyku apnesinin kaybolup kaybolmadığına bakılır ve hastaya uygun biçimde yeniden düzenlenir. Hasta uyum gösterdiği takdirde uyku apnesi tedavisindeki öncelikli tercih bu cihazların kullanılmasıdır”

Burunlarında ciddi kemik eğriliği bulunmayan, damaklarında aşırı sarkma olmayan ve bademcikleri çok büyük olmayan hastaların bu cihazlarla rahatlıkla uyuyabildiğini belirten Gerek, tedavide en önemli unsurun hastanın cihaza uyum sağlaması olduğunu söyleyerek, “Bu cihazlar eskiden çok daha büyük ve taşınması daha zor cihazlardı. Günümüzde ise neredeyse bir gözlük kabı büyüklüğünde, nemlendirme özelliği olan yeni nesil cihazlar kullanılıyor” diye konuştu.

Uyku apnesi tedavisinde ağız içinde kullanılan ve kişiye özel ölçülerle hazırlanan apareylerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu sistemlerin dili öne doğru çekerek hava yolunu açık tutmayı amaçladığını söyledi.

Ancak bu apareylere uyumun her zaman kolay olmadığını belirten Gerek, “Özellikle öğürme refleksi güçlü olan kişilerde kullanımı zor olabiliyor. Ayrıca çene ekleminde ağrılara da yol açabiliyor” dedi.

Uyku apnesinde cerrahi tedavi hastaya göre planlanıyor

Uyku apnesi tedavisindeki bir diğer seçeneğin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, her hastanın ihtiyacına göre farklı yöntemlerin uygulanabildiğini söyledi.

Burunda sorun varsa buruna yönelik, damakta sarkma varsa damağa yönelik, bademcik büyüklüğü varsa bademciklere yönelik cerrahilerin uygulanabildiğini belirten Gerek, dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerin de uyku apnesine yol açabildiğini ifade ederek “Çocukluk döneminde bademcik ameliyatı olmuş kişilerde bile dil kökündeki lenfoid dokular büyüyerek hava yolunda darlığa neden olabilir. Bazen de epiglot kapağında deformasyonlar görülebilir. Bunların her biri için farklı cerrahi seçenekler bulunuyor” dedi.

Robotik cerrahi ve dil kökü implantları dikkat çekiyor

Robotik cerrahinin özellikle dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerde kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, dil kökündeki yağ fazlalığını azaltan ve dokuları temizleyen yöntemlerin başarılı sonuçlar verdiğini söyledi.

Ayrıca damak seviyesinde klasik ameliyatların yanı sıra sütürlerle damağı asma tekniklerinin de uygulanabildiğini belirten Gerek, yeni geliştirilen implant teknolojilerine de dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ülkemizde henüz deneysel seviyede uygulanan yöntemlerle dil köküne yerleştirilen implantlar bulunuyor. Uyku sırasında nefes durduğunda bu implantlar ilgili kası uyararak hava yolunun açılmasını ve yeniden nefes alınmasını sağlayabiliyor.”

Bu tedavilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde üç farklı firma tarafından uygulandığını belirten Gerek, Türkiye’de de deneysel çalışmaların sürdüğünü ancak maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti.

Uyku apnesi tedavisinde zayıflama iğneleri de kullanılıyor

Uyku apnesinde kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Avrupa’da obezite sıralamasında Türkiye ilk sırada yer alıyor. Bu nedenle hastalarımızın öncelikle kilo vermesini istiyoruz” dedi.

Uyku apnesinin tıbbi tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin FDA onayı aldığını belirten Gerek, “Hastalar yüzde 10 kilo kaybederse uyku apnesinde belirgin düzelmeler görülebiliyor” diye konuştu.

Ancak bu ilaçların mutlaka endokrinoloji uzmanı kontrolünde kullanılması gerektiğini vurgulayan Gerek, “Hiç kimse gidip eczaneden bu ilaçları doğrudan alıp kullanmamalı” uyarısında bulundu.

Zayıflar da horluyor

Horlamanın yalnızca kilolu kişilerde görüldüğü düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Zayıf kişilerde de horlama görülebilir” dedi.

Bu kişilerde horlamanın en sık nedenlerinin burun kemiği eğriliği, damak sarkması ve bademcik büyüklüğü olduğunu belirten Gerek, uygun ameliyatlarla bu sorunların giderilebildiğini söyledi.

Bazı meslek gruplarında uyku testi zorunlu

Özellikle şoförler ve teknik cihaz kullanan kişiler için kaliteli uykunun hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gerek, uyku apnesi tanısı alan bazı kişilerin ehliyet yenileme sürecinde tedavi olduklarını belgelemek zorunda kaldıklarını söyleyerek “Özellikle kritik işler yapanların kaliteli uyuması çok önemli” dedi.

Uzmanından uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Gerek programın sonunda horlama ve uyku apnesiyle ilgili şu uyarılarda bulundu:

• Uyku kalitenize dikkat edin.
• Uyuduğunuz ortamın sıcaklığına, karanlığına ve sessizliğine önem verin.
• Horluyorsanız bu gerçeği kabul edin ve tedavi olun.
• Eşiniz sizi horladığınız için uyarıyorsa mutlaka çözüm arayın.

Uyku apnesinin tedavi edilmediğinde yaşam süresini kısaltabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, sözlerini şöyle tamamladı:

”Uyku apnesi kader değildir. Tedavi edilebilir, kontrol edilebilir bir rahatsızlıktır ve tedavisi hayat kurtarır. Uyku apnesi ile yaşamaya devam edilirse kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Son dönemde kardiyoloji klinikleri de uyku apnesine çok önem veriyor. Çünkü kalp hastalıklarının pek çoğu uyku apnesi sebebiyle ortaya çıkabiliyor.”

”Uyku insan sağlığı açısından çok önemli. Uyku apnesi hayatımızı doğrudan etkiler çünkü ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor. Hayatımızda uykunun çok özel bir yeri var.”

Prof. Dr. Sönmezer ülkemizdeki nüfus artış hızının endişe verici biçimde azaldığını söyledi.

Türkiye’de nüfus artış hızındaki düşüş alarm veriyor

Toplum nüfusunun kendini yenileyebilmesi için doğurganlığın aile başına 2,1 çocuk olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, Türkiye’de bu oranın son yıllarda yaklaşık 1,5’e kadar gerilediğine dikkat çekti.

Nüfus artış hızındaki düşüşün temel nedenleri arasında ekonomik kaygılar, kariyer planlamaları ve çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesinin bulunduğunu ifade eden Sönmezer, modern toplumlarda ilk anne olma yaşının giderek yükseldiğini söyleyerek şunları kaydetti:

”Çocuk yapmak isteyenler de daha geç yaşlarda çocuk sahibi olmak istiyor. İlk çocuk doğurma yaşı modern dünyada, batı dünyasında sosyo ekonomik düzey yükseldikçe çok ileri yaşlara geliyor, sonra da insanlar tek çocukla kalıyorlar. İlk anne olma yaşı 20’lerden 35 e kadar çıktı.”

Doğurganlığın korunması her geçen gün daha önemli hale geliyor

Geç yaşta yapılan evlilikler, çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesi ve genç yaşlarda görülen kanser vakalarındaki artış nedeniyle doğurganlığın korunmasının günümüzde her zamankinden daha önemli hale geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, kanser başta olmak üzere doğurganlığı olumsuz etkileyebilecek tedavilere başlamadan önce yumurta, sperm ve yumurtalık dokusunun dondurulması sayesinde hastaların ilerleyen yıllarda çocuk sahibi olabildiğini söyledi.

Kadınların belirli bir yumurta rezervi ile dünyaya geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, yaş ilerledikçe hem yumurta sayısının hem de yumurta kalitesinin azaldığını ifade etti. Sönmezer, “Kadın gebe kaldığında ya da doğum kontrol hapı kullandığında adet görmese bile yumurta rezervi azalmaya devam eder. Yaş ilerledikçe gebelik elde etmek zorlaşırken anormal gebelik riski de artar” diye konuştu.

Yumurta, sperm ve yumurtalık dokusu dondurulabiliyor

Kanser tedavilerindeki gelişmeler sayesinde hastaların yaşam sürelerinin uzadığını ancak uygulanan tedavilerin doğurganlığı olumsuz etkileyebildiğini belirten Sönmezer, bu nedenle doğurganlığın korunmasının tedavi sürecinin önemli bir parçası haline geldiğini söyledi.

Yumurta hücresi, sperm ve yumurtalık dokusunun eksi 196 derecede sıvı nitrojen içerisinde uzun yıllar saklanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, “Dondurma işlemi yapıldığında adeta zamanı durdurmuş oluyoruz. Örneğin 20 yaşında yumurtalarını donduran bir kadın, yıllar sonra anne olmaya karar verdiğinde 20 yaşındaki yumurtalarının kalitesiyle gebelik elde edebiliyor” dedi.

Prof. Dr. Sönmezer çocuk ve genç hastalarda karından yapılan işlemle doğurganlığı koruyarak Türkiye’de bir ilke imza attı.

Doğurganlığı koruyucu yöntemlerin yalnızca yetişkinlerde değil çocuk hastalarda da uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, özellikle lösemi nedeniyle kök hücre nakli planlanan çocuklarda yumurtalık dokusunun dondurulmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

Kanser dışında talasemi, bazı böbrek hastalıkları, sistemik lupus eritematozus, bazı kan hastalıkları ve genetik hastalıklarda da doğurganlığın korunabildiğini ifade eden Sönmezer, “Kanser ya da kanser dışı herhangi bir nedenle doğurganlığını kaybetme riski bulunan hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini koruyabiliyoruz” dedi.

Prof. Dr. Murat Sönmezer, yumurta toplama işleminin standart olarak vajinal yoldan gerçekleştirildiğini belirterek, özellikle çocuk hastalar ve genç kızlarda bu yöntemin aileler ve hastalar tarafından her zaman tercih edilmediğini, bazı hastaların ise işlem nedeniyle çekinceler yaşayabildiğini belirtti.

Bu ihtiyaçtan yola çıkarak yıllar önce yumurtalıklardaki yapışıklık nedeniyle karından yumurta toplamak zorunda kaldığı bir hastasına uyguladığı yöntemi geliştirdiğini anlatan Sönmezer, daha sonra bu tekniği doğurganlığını korumak isteyen genç hastalarda kullanmaya başladığını söyledi. Türkiye’de ilk kez karından yumurta toplama işlemini gerçekleştiren Prof. Dr. Murat Sönmezer, bugüne kadar yaklaşık 800 çocuk ve genç hastada bu yöntemi başarıyla uyguladığını belirterek, bu alanda dünyadaki ilk bilimsel yayınlardan birine de imza attığını ifade etti.

Sönmezer, karından yumurta toplama yönteminin özellikle doğurganlığını kaybetme riski bulunan çocuklar ve genç kadınlar için önemli bir alternatif olduğuna dikkat çekti.

Çiftler evlenir evlenmez test yaptırmalı

Çocuk sahibi olmayı hemen düşünmeseler bile evlenen çiftlerin doğurganlık durumlarını değerlendirmesi gerektiğini vurgulayan Sönmezer, kadınların AMH testiyle yumurtalık rezervlerini, erkeklerin ise sperm analiziyle üreme potansiyellerini öğrenebileceğini söyleyerek “Bugün düşük yumurtalık rezervine sahip bir kadın doğal yollarla gebe kalabilir. Ancak birkaç yıl sonra bu şansını tamamen kaybedebilir. Bu nedenle çiftlerin durumlarını erken dönemde bilmeleri çok önemli” diye konuştu.

Kadında basit bir AMH testi, erkekte ise sperm analizi ile olası sorunların önceden tespit edilebildiğini belirten Sönmezer, çocuk sahibi olmayı ileriki yıllara bırakmayı planlayan çiftlerin de bu testleri yaptırmasının önemli olduğunu söyledi.

Sigara, kilo ve stres doğurganlığı etkiliyor

Yaşam tarzının doğurganlık üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirten Sönmezer, sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, fazla kilo ve stresin hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini olumsuz etkilediğini söyledi.

Bir adet döneminde doğal yolla gebelik elde etme ihtimalinin yaklaşık yüzde 20 olduğunu belirten Sönmezer, düzenli adet gören kadınlarda yumurtlama döneminin doğru hesaplanmasının gebelik şansını artırabileceğini ifade etti.

Düzenli adet görmenin tek başına doğurganlığın normal olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Sönmezer, kadınların belirli aralıklarla yumurtalık rezervlerini kontrol ettirmeleri gerektiğini söyledi.

Yardımcı üreme tekniklerinde başarı oranları yükseldi

Yumurta dondurma işlemlerinde kullanılan vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yönteminin başarı oranlarını önemli ölçüde artırdığını belirten Sönmezer, günümüzde dondurulmuş ve çözülmüş yumurtalarla elde edilen gebelik oranlarının taze yumurtalarla elde edilen sonuçlara oldukça yaklaştığını söyledi.

Polikistik over sendromu gibi düzensiz adet gören kadınlarda yumurtlama takibi, zamanlanmış ilişki ve aşılama yöntemlerinin uygulanabildiğini belirten Sönmezer, aşılama tedavisinin genellikle üç denemeye kadar sürdürüldüğünü, sonuç alınamaması halinde tüp bebek tedavisine geçildiğini ifade etti.

Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftlerin umutsuzluğa kapılmaması gerektiğini belirten Sönmezer, “Bugün yardımcı üreme tekniklerinde elde edilen başarı oranları geçmişe göre çok daha yüksek. Zamanlanmış ilişki, aşılama ve tüp bebek uygulamaları sayesinde çok sayıda çift çocuk sahibi olabiliyor” dedi.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Haziran'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 5 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

Yüksek riskli kadinlarda meme taramasına erken başlanmalı

Meme kanseri taramasında mamografinin altın standart yöntem olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, bu yöntemin dünyada en fazla bilimsel çalışmaya konu olmuş görüntüleme sistemi olduğunu ifade etti.

Kadınların 40 yaşından sonra yılda bir kez mamografi yaptırması gerektiğini belirten Taşkın, çekilen görüntülerin mutlaka saklanmasını ve sonraki yıllardaki tetkiklerle karşılaştırılmasını önerdi. Taşkın, böylece memedeki çok küçük değişikliklerin daha erken fark edilebildiğini söyledi.

BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu taşıyan ya da ailesinde yoğun meme ve yumurtalık kanseri öyküsü bulunan kadınların yüksek risk grubunda yer aldığını belirten Taşkın, bu kişilerde mamografinin yanı sıra meme ultrasonografisinin de takip programına eklenmesi gerektiğini ifade etti.

Yüksek riskli kadınlarda taramaların ailede görülen ilk meme kanseri vakasından 10 yıl önce başlatıldığını belirten Taşkın, “Ailede 35 yaşında meme kanseri görüldüyse, takiplerin 25 yaşında başlaması gerekir” dedi.

Meme kanseri her zaman kitle olarak ortaya çıkmıyor

Meme kanserinin her zaman ele gelen bir kitle şeklinde ortaya çıkmadığını belirten Prof. Dr. Taşkın, özellikle erken evrede mikron düzeyindeki değişikliklerin görüntüleme yöntemleriyle saptanabildiğini söyledi.

Bu nedenle hiçbir şikâyeti olmayan kadınların da düzenli kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurgulayan Taşkın, genç yaşta ve yoğun meme dokusuna sahip kadınlarda mamografinin tek başına yeterli olmayabileceğini, bu durumlarda ultrasonografinin önemli katkı sağladığını kaydetti.

15 dakikalık biyopsi tedavinin yol haritasını çiziyor

Görüntüleme sırasında şüpheli bir bulgu tespit edildiğinde biyopsinin büyük önem taşıdığını belirten Taşkın, ultrason eşliğinde yapılan meme biyopsilerinin hazırlık süreciyle birlikte yaklaşık 15 dakikada tamamlanabildiğini söyledi.

Doğru yapılan biyopsinin cerrahi planlamaya rehberlik ettiğini vurgulayan Taşkın, birçok hastada tek cerrahi girişimle başarılı sonuçlar alınabildiğini ifade etti.

Yeni nesil görüntüleme yöntemleri erken tanıyı güçlendiriyor

Son 10 yılda radyolojide çok önemli gelişmeler yaşandığını belirten Prof. Dr. Füsun Taşkın, gelişen ultrason teknolojileri sayesinde iyi ve kötü huylu oluşumların daha hızlı ve güvenilir biçimde ayırt edilebildiğini söyledi.

Dijital mamografiyle birlikte kullanılan tomosentez teknolojisinin memeden kesitsel görüntüler alınmasını sağladığını belirten Taşkın, özellikle yoğun meme dokusunda gizlenebilen oluşumların daha kolay tespit edilebildiğini ifade etti.

Kontrastlı mamografi MR’a alternatif olabiliyor

Kontrastlı mamografinin son yılların en önemli gelişmelerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, damardan verilen kontrast madde sayesinde şüpheli bölgelerin çok daha ayrıntılı değerlendirilebildiğini söyledi.

Bu yöntemin özellikle meme başı akıntısı olan, eline kitle gelen, muayenede şüpheli bulgu saptanan veya yüksek risk grubunda bulunan kadınlarda kullanıldığını belirten Taşkın, bazı hastalarda meme MR’ına olan ihtiyacı da ortadan kaldırabildiğini ifade etti.

Ameliyat olamayan hastalarda yeni tedavi seçeneği

Meme kanseri tespit edildiğinde tümörün yanı sıra karşı meme ve koltuk altı lenf bezlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Taşkın, doğru evrelemenin tedavi başarısında kritik rol oynadığını söyledi.

Yaş veya ek hastalıklar nedeniyle ameliyat edilemeyen bazı hastalarda tümörün dondurularak tedavi edilmesine olanak sağlayan yöntemlerin uygulanabildiğini belirten Taşkın, bu yaklaşımın uygun hastalarda hem hızlı iyileşme hem de kozmetik avantajlar sunduğunu kaydetti.

Programda kadınlara çağrıda bulunan radyoloji uzmanı Prof. Dr. Füsun Taşkın, “Memede çözümsüz kalan bir sorun yok. Meme kanseri erken tanındığında en başarılı şekilde yönetilebilen ve tedavi edilebilen kanser türlerinden biridir. Bu nedenle düzenli kontroller ihmal edilmemelidir” dedi.

Kent genelinde özellikle kırsal bölgelerde bulunan tarım arazilerinde ekimi yapılan ayçiçekleri, güneşle birlikte yön değiştiren yapıları ve canlı renkleriyle dikkat çekiyor. Sarı ve yeşilin uyumuyla oluşan manzara, bölgeyi adeta açık hava stüdyosuna dönüştürdü.

Sarıçam ormanlarıyla çevrili Sarıkamış, bozayı, kurt, tilki, yeşilbaş ördek ve angut gibi birçok yaban hayvanı türü için hem üreme hem de barınma alanı sunuyor. Bölgede yağmurların ardından oluşan Hamamlı Düzü’ndeki sulak alanlar, özellikle su kuşları için önemli bir yaşam merkezi haline geliyor.

Doğu Anadolu Bölgesi’nin önemli hayvancılık merkezlerinden biri olan Iğdır’da, uzun ve yağışlı geçen kış mevsiminin ardından yüksek kesimlerdeki otlaklar yeniden canlandı. Özellikle Zor Dağı etekleri ile Bendemurat, Örüşmüş, Alibey ve Mezra köylerindeki yaylalar, baharın gelişiyle birlikte adeta yeşil bir örtüye büründü.

Edinilen bilgilere göre olay, Nusaybin Devlet Hastanesi mevkiinde meydana geldi. Sürücüsünün kimliği ve aracın plakası henüz öğrenilemeyen tır, seyir halindeyken dorsesinden yükselen dumanları fark etti. Durumu hızla değerlendiren sürücü, aracı yol kenarına çekerek olası bir facianın önüne geçmeye çalıştı. Ardından çekici kısmı dorseden ayırarak yangının yayılmasını engellemeye yönelik kritik bir müdahalede bulundu.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu “Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programında lenfödemle ilgili soruları Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Prof. Dr. Pınar Borman yanıtladı.

Prof. Dr. Borman, lenfödemin proteinden zengin sıvının dokularda birikmesiyle ortaya çıktığını belirterek, “Bu ilerleyici bir hastalık. Zamanla dokularda sertleşme, fibrozis ve yağ dokusu artışı gelişiyor. İleri dönemlerde halk arasında ‘fil ayak’ ya da ‘fil kol’ olarak tarif edilen tablo ortaya çıkabiliyor” dedi.

Doğumsal lenfödemde erken tanı büyük önem taşıyor

Lenfödemin doğuştan gelen tiplerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Borman, bazı çocuklarda belirtilerin yenidoğan döneminde, bazılarında ise ergenlik ya da yetişkinlik döneminde ortaya çıkabildiğini söyledi.

“Yenidoğan döneminde ayağın üst kısmındaki şişlikler önemli bir işaret olabilir. Çocukluk çağında kollarda ve bacaklarda görülen asimetrik şişliklerin lenfödem olabileceği düşünülmeli” diyen Borman, Türkiye’de doğumsal lenfödem tanısında hâlâ gecikmeler yaşandığını ifade etti.

Çocukluk çağındaki şişliklerin zaman zaman romatizmal hastalıklarla karıştırıldığını belirten Borman, ailelerin hangi uzmana başvuracağını bilmediklerini belirterek, “Bu hastaların fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanlarına yönlendirilmesi gerekiyor. Çünkü erken tanı konulduğunda yalnızca masaj, egzersiz ve düzenli takip ile bile çok başarılı sonuçlar alınabiliyor” dedi.

Kanser tedavileri sonrası ortaya çıkabiliyor

Lenfödem yalnızca doğumsal nedenlerle gelişmiyor. Özellikle kanser cerrahileri sonrası lenf nodlarının alınması ve radyoterapi uygulanması lenfödem riskini artırıyor. Bunun yanı sıra obezite, varisler, travmalar ve yaralanmalar da hastalığın nedenleri arasında yer alıyor.

Prof. Dr. Pınar Borman, özellikle rahim, yumurtalık ve meme kanseri gibi ameliyatlarda lenf nodlarının alınmasının bazen kaçınılmaz olduğunu belirterek, “Bu hastaların tedavi öncesinde fizik tedavi uzmanları tarafından değerlendirilmesi çok önemli. Riskleri bilir ve gerekli önlemleri erken dönemde alırsak lenfödemin ilerlemesini önleyebiliyoruz” diye konuştu.

Obezite ve lipödem ile karıştırılıyor

Lenfödemin en sık obezite ve lipödem ile karıştırıldığı belirtiliyor. Özellikle kilolu bireylerde tanının gecikebildiğini ifade eden uzmanlar, bazı hastalarda lenfödem, varis ve lipödemin birlikte görülebildiğini söylüyor.

Hastalığın erken belirtileri arasında tek taraflı şişlikler öne çıkıyor. Kollardaki takıların sıkması, kıyafetlerin bir kol ya da bacakta dar gelmesi, gün içinde ağırlık hissi oluşması ya da ayakkabının tek ayağı sıkması erken belirtiler arasında yer alıyor. Hastalık ilerlediğinde ise gözle görülür asimetri ve belirgin şişlik ortaya çıkıyor.

Prof. Dr. Borman, lipödem ile lenfödem arasındaki farkı da anlatarak, “Lipödemde el ve ayaklar genellikle tutulmaz ve tablo daha simetriktir. Sosyal medyada bu konuda çok fazla yanlış bilgi dolaşıyor. Her şişlik ya da kilo problemi lipödem değildir” ifadelerini kullandı.

Lenfödemde proteinden zengin sıvı biriktiği için enfeksiyon riski artıyor, en küçük travmalar bile ciddi sorunlara yol açabiliyor. Kaşıma, çizilme, yanlış tırnak kesimi ya da sivrisinek ısırığı bile enfeksiyona neden olabiliyor.

“Hastalarımıza cilt bakımı konusunda ayrıntılı eğitim veriyoruz” diyen Prof. Dr. Borman, hastaların yaralanmalardan korunmaları, ciltlerini düzenli takip etmeleri ve gerektiğinde yara bakımı ile bandajlamayı doğru uygulamaları gerektiğini belirtti.

Lenfödemin hayat boyu takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu ifade eden Borman, hastaların düzenli egzersiz yapmaları, kilo kontrolünü sağlamaları ve bası giysilerini düzenli kullanmalarının tedavinin temel parçası olduğunu söyledi.

Akdeniz diyeti öneriliyor

Lenfödem ve lipödemde inflamasyonun önemli rol oynadığını belirten uzmanlar, bu nedenle Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini ifade ediyor.

Omega-3 içeren besinler, vişne, pancar, kırmızı meyveler, ceviz, badem, fındık, zeytin ve zeytinyağı gibi antiinflamatuar besinlerin önerildiğini belirten Prof. Dr. Borman, rafine şeker, beyaz un, paketli ve hazır gıdalardan ise uzak durulması gerektiğini söyledi.

“Kinoa, avokado ve chia tohumu gibi besinler de destekleyici olabilir ancak bizim Anadolu mutfağımızda zaten çok değerli antiinflamatuar besinler var” diyen Borman, tedavide hastanın sürece aktif katılımının başarıyı doğrudan etkilediğini vurguladı.

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!