Kesintilerin süresi arızanın türüne ve yürütülen çalışmanın kapsamına göre değişiyor. Bazı noktalarda yaklaşık bir saatlik kesinti öngörülürken, bazı bölgelerde su kesintisinin birkaç saat devam etmesi bekleniyor.

İzmir’de hangi ilçelerde su kesintisi var?

16 Eylül Çarşamba günü İZSU’nun kesinti programında yer alan ilçeler şöyle:

• Bornova

• Foça

• Karşıyaka

• Kemalpaşa

• Kınık

• Menderes

• Urla

• Ödemiş

Kesintilerin başlangıç ve tahmini bitiş saatleri ilçelere ve mahallelere göre farklılık gösteriyor.

Bornova’da su kesintisi saat kaçta bitecek?

Bornova: Evka 3 bölgesinde vana arızası nedeniyle saat 09.45 ile 11.45 arasında yaklaşık 2 saat su kesintisi uygulanacak.

Kesintinin, arızanın giderilmesi ve vana çalışmasının tamamlanmasının ardından sona ermesi planlanıyor.

Foça’da ana boru arızası

Foça: Cumhuriyet ve Mustafa Kemal Atatürk mahallelerinde ana boru arızası nedeniyle saat 07.52 ile 11.00 arasında yaklaşık 3 saat su kesintisi yapılacak.

Bu bölgelerde suyun yeniden verilmesi, planlanan çalışma sürecinin tamamlanmasına bağlı olacak.

Karşıyaka ve Kemalpaşa’da sular kesilecek

Karşıyaka: Bahriye Üçok Mahallesi’nde vana arızası nedeniyle saat 09.20 ile 10.20 arasında yaklaşık 1 saat su kesintisi gerçekleşecek.

Kemalpaşa: Ulucak İstiklal Mahallesi’nde ana boru arızası nedeniyle saat 09.43 ile 12.45 arasında yaklaşık 3 saat su verilemeyecek.

Her iki ilçedeki kesintinin de belirtilen çalışma saatleri içerisinde tamamlanması planlanıyor.

Kınık’ta su kesintisi ne kadar sürecek?

Kınık: Osmaniye Mahallesi’nde şebekenin zarar görmesi nedeniyle saat 09.26 ile 11.26 arasında yaklaşık 2 saat su kesintisi uygulanacak.

Çalışmanın tamamlanmasının ardından bölgeye yeniden su verilmesi bekleniyor.

Menderes’te 6 saatlik su kesintisi

Menderes: Gümüldür Fevzi Çakmak Mahallesi’nde Gediz A.Ş.’nin çalışması nedeniyle saat 09.31 ile 15.31 arasında yaklaşık 6 saat su kesintisi yapılacak.

Programda yer alan saat aralığı, gün içerisindeki diğer kesintilere göre daha uzun bir çalışma süresine işaret ediyor.

Urla’da 7 mahallede su kesintisi

Urla: Altıntaş, Hacı İsa, Sıra, Yaka, Yelaltı, Yeni ve Yenice mahallelerinde ana boru arızası nedeniyle saat 09.00 ile 10.30 arasında su kesintisi gerçekleşecek.

Belirtilen mahallelerde suyun yaklaşık 1,5 saat boyunca kesik olması planlanıyor.

Ödemiş Birgi’de su kesintisi

Ödemiş: Birgi’de ana boru arızası nedeniyle saat 09.30 ile 12.30 arasında yaklaşık 3 saat su verilemeyecek.

Çalışmanın tamamlanmasının ardından suyun yeniden verilmesi bekleniyor.

Kesinti saatleri değişebilir

İZSU’nun yayımladığı programdaki saatler, arızaların giderilmesi ve çalışmaların tamamlanması için öngörülen zaman aralıklarını gösteriyor. Çalışmanın seyrine bağlı olarak suyun yeniden verilme saatinde değişiklik yaşanabileceği için özellikle uzun süreli kesinti bulunan bölgelerde planlama yapılması gerekiyor.

İzmir’de su kesintisinden etkilenen aboneler, güncel durumu İZSU’nun resmi kesinti ve arıza bilgilendirmeleri üzerinden takip edebilir. Kesinti programları arıza durumuna göre güncellenebildiğinden, aynı gün içerisinde yeni kayıtlar veya saat değişiklikleri de oluşabilir.

Kent genelindeki programda toplam 20 ilçe bulunuyor. Kesintiler bazı bölgelerde birkaç saatle sınırlı kalırken, bazı mahalle ve bölgelerde gün boyunca devam edebilecek.

İzmir’de hangi ilçelerde elektrik kesintisi olacak?

16 Eylül tarihli planlı kesinti programında yer alan ilçeler şöyle:

• Aliağa

• Balçova

• Bayındır

• Bergama

• Bornova

• Buca

• Çeşme

• Dikili

• Güzelbahçe

• Karabağlar

• Karaburun

• Karşıyaka

• Kiraz

• Konak

• Menderes

• Menemen

• Ödemiş

• Seferihisar

• Selçuk

• Torbalı

Kesinti saatleri aynı ilçe içerisindeki farklı mahalle ve sokaklara göre değişebiliyor. Bu nedenle yalnızca ilçe adına bakılarak elektriklerin gün boyunca kesileceği sonucu çıkarılmaması gerekiyor.

Aliağa, Balçova, Bayındır ve Bergama kesinti saatleri

Aliağa: Bozköy Mahallesi ve bağlı sokaklarda 10.00-16.00 saatleri arasında elektrik kesintisi yapılacak.

Balçova: Çetin Emeç Mahallesi Öğretmen Rasime Şeyhoğlu Sokak’ta 09.00-13.00 ve 13.00-17.00 saatleri arasında planlı kesinti bulunuyor.

Bayındır: Havuzbaşı Mahallesi’nde 09.00-17.00 saatleri arasında elektrik kesintisi uygulanacak.

Bergama: Bozköy, Tekkedere, Sarıdere, Aşağıkırıklar, Armağanlar, Yenikent ve Bahçelievler mahallelerinde farklı bölgeler için 09.00-15.00 ve 10.30-14.30 saatleri arasında kesintiler planlanıyor.

Bornova, Buca, Çeşme ve Dikili’de elektrik kesintisi

Bornova: Zafer ve Serintepe bölgelerinde 03.00-03.30 saatleri arasında kesinti uygulanacak.

Buca: 29 Ekim Mahallesi’nde 09.00-16.00 saatleri arasında elektrik kesintisi yapılacak.

Çeşme: Alaçatı Mahallesi’nde 10.00-15.00 saatleri arasında elektrik kesintisi yaşanacak.

Dikili: Demirtaş ve Çandarlı bölgelerinde 10.30-14.30 saatleri arasında elektrik kesintisi bekleniyor.

Güzelbahçe, Karabağlar ve Karaburun’da kesinti

Güzelbahçe: Mustafa Kemal Paşa ve Yelki bölgelerinde 09.00-15.00 saatleri arasında kesinti uygulanacak.

Karabağlar: Peker, Yurdoğlu, Yüzbaşı Şerafettin, Cennetçeşme, Ali Fuat Erden, Gazi, Limontepe ve Umut bölgelerinde 09.00-17.00 saatleri arasında, bölgelere göre değişen sürelerde elektrik kesintisi yapılacak.

Karaburun: Merkez Mahallesi’nde 09.00-16.00 saatleri arasında elektrikler kesilecek.

Karşıyaka, Kiraz, Konak ve Menderes kesinti programı

Karşıyaka: Bahçelievler Mahallesi’nde 09.00-17.00 saatleri arasında kesinti uygulanacak.

Kiraz: Örencik, Sırımlı, Mavidere, Mersinlidere ve Olgunlar mahallelerinde 09.30-17.30 saatleri arasında elektrik kesintisi yapılacak.

Konak: Halkapınar, Trakya, Zeytinlik, Yenişehir, Saygı, Murat, Millet, Mersinli, Levent, Küçükada ve Huzur mahallelerinde 03.00-03.30 saatleri arasında kesinti yaşanacak.

Menderes: Kuyucak, Şaşal, Altıntepe ve Cüneytbey bölgelerinde 09.00-17.00 saatleri arasında elektrik kesintisi planlanıyor.

Menemen ve Ödemiş’te elektrik kesintisi

Menemen: Yıl Cumhuriyet ve Gazi Mustafa Kemal mahallelerinde 10.00-16.00 saatleri arasında kesinti uygulanacak.

Ödemiş: Üç Eylül, Atatürk, Akıncılar, Anafartalar, Cumhuriyet ve İnönü mahallelerinde farklı bölgeler için 09.00-16.00 ve 10.00-15.00 saatleri arasında elektrik kesintileri yapılacak.

Seferihisar, Selçuk ve Torbalı kesinti saatleri

Seferihisar: Kavakdere ve Tepecik bölgelerinde 09.00-17.00 saatleri arasında elektrik kesintisi yaşanacak.

Selçuk: Belevi Mahallesi’nde 09.00-15.00 saatleri arasında kesinti uygulanacak.

Torbalı: Eğerci, Arslanlar, Çaybaşı, Karşıyaka, Şehitler, Yedi Eylül, Yeni, Taşkesik ve Muratbey mahallelerinde farklı bölgeler için 09.00-17.00 ve 10.00-16.00 saatleri arasında elektrik kesintileri planlanıyor.

Kesinti saatleri bölgeye göre değişiyor

GDZ Elektrik’in çalışma programında belirtilen saatler, planlanan çalışmanın başlangıç ve bitiş zamanlarını gösteriyor. Aynı ilçe içerisinde farklı mahalle ve sokaklar için farklı zaman aralıkları bulunabildiğinden, kesintinin süresi adres bazında değişebiliyor.

Elektrik kesintisinden etkilenip etkilenmeyeceğini öğrenmek isteyen abonelerin GDZ Elektrik’in resmi kesinti sorgulama ekranından ilçe, mahalle ve sokak bilgilerini kontrol etmesi gerekiyor. Özellikle uzun süreli kesinti görünen bölgelerde elektrikle çalışan cihazlar ve günlük ihtiyaçlar için belirtilen saatlerin dikkate alınması önem taşıyor.

Bakım ve iyileştirme çalışmaları kapsamında uygulanacak kesintilerin süresi ilçeye ve çalışma yapılacak bölgeye göre değişiyor. Bazı bölgelerde kesintiler sabah saatlerinde başlarken, bazı bölgelerde çalışmalar akşam saatlerine kadar devam edecek.

Altındağ'da elektrik kesintisi

Altındağ'da 16 Eylül Çarşamba günü farklı bölgeleri kapsayan iki ayrı planlı çalışma bulunuyor.

09.30-17.30 saatleri arasında Gülpınar, Yıldıztepe ve Hacı Bayram mahallelerinin bazı sokaklarında elektrik kesintisi uygulanacak.

İlçedeki bir diğer çalışma ise 10.00-14.00 saatleri arasında gerçekleştirilecek. Bu kesintiden Çamlık, Hacettepe ve Ulubey mahallelerinin belirli bölgelerinin etkilenmesi planlanıyor.

Altındağ kesinti saatleri:

• Gülpınar, Yıldıztepe, Hacı Bayram: 09.30-17.30

• Çamlık, Hacettepe, Ulubey: 10.00-14.00

Ayaş'ta kesinti 11.30'a kadar sürecek

Ayaş'ta planlı elektrik kesintisi Şeyhmuhittin Mahallesi Karapınar Sokak çevresinde uygulanacak.

Çalışmanın 09.30'da başlayıp 11.30'da tamamlanması planlanıyor. Kesinti bu bölgedeki çalışma alanıyla sınırlı olacak.

Çamlıdere'de elektrikler 14.00'te kesilecek

Çamlıdere'de ise elektrik kesintisi Yediören Mahallesi'nde uygulanacak.

Başkent EDAŞ'ın çalışma programına göre kesinti 14.00'te başlayacak ve 18.00'e kadar devam edecek.

Çankaya'da farklı saatlerde kesinti

Ankara'nın Çankaya ilçesinde 16 Eylül için birden fazla planlı çalışma kaydı bulunuyor. Kesintilerin başlangıç ve bitiş saatleri bölgedeki çalışma programına göre farklılık gösteriyor.

Çankaya'daki planlı kesintiler arasında şu saat aralıkları yer alıyor:

• 09.30-17.30

• 12.00-13.00

• 13.00-15.00

• 14.30-18.00

• 15.30-17.30

Kesintilerin tamamı ilçe genelini kapsamıyor. Çalışma programları belirli mahalle, cadde ve sokaklarla sınırlı tutuluyor. Bu nedenle Çankaya'da yaşayanların kendi adreslerini ayrıca sorgulaması gerekiyor.

Sincan'da elektrik kesintisi saat kaçta?

Sincan'da 16 Eylül Çarşamba günü iki farklı çalışma programı bulunuyor.

İncirlik Mahallesi'nde elektrik kesintisinin 09.00-17.00 saatleri arasında uygulanması planlanıyor.

İlçedeki Gazi, Maliköy ve Bacı mahallelerinin bazı bölgelerinde ise kesintiler 09.30-17.30 saatleri arasında gerçekleştirilecek.

Sincan kesinti saatleri:

• İncirlik Mahallesi: 09.00-17.00

• Gazi, Maliköy ve Bacı mahallelerinin bazı bölgeleri: 09.30-17.30

Ankara'da elektrikler ne zaman gelecek?

16 Eylül'deki planlı kesintilerin elektrik verilme saatleri, Başkent EDAŞ'ın çalışma programında bölgelere göre belirlenmiş durumda. Ancak bakım ve onarım çalışmalarının süresinde teknik nedenlerle değişiklik yaşanabileceğinden, belirtilen saatler kesin dönüş saati olarak değerlendirilmemeli.

Kesintiden etkilenip etkilenmediğini öğrenmek isteyen aboneler, Başkent EDAŞ'ın resmi kesinti sorgulama ekranından il, ilçe, mahalle ve sokak bilgilerini girerek kendi adreslerini kontrol edebilir.

Gün içerisinde çalışma programında değişiklik olması veya yeni bir kesinti kaydının oluşturulması halinde bölge ve saat bilgilerinin güncellenmesi gerekiyor.

FETÖ'nün güncel yapılanmasına soruşturma

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı Medya İletişim Bürosu'nun açıklamasına göre soruşturma,FETÖ/PDY silahlı terör örgütünün güncel yapılanmasına yönelik yürütülüyor.

Soruşturma kapsamında Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) ile Ankara İl Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü koordinesinde çalışma gerçekleştirildi.

Gaybubet evlerine yönelik operasyon

Yürütülen çalışmalarda, 4 şüphelinin örgüt mensuplarının saklandığı öne sürülen gaybubet evlerindekaldığı ve bu kişilere finansal destek sağladığı ve örgütsel faaliyetlere yardım ettiği yönünde tespitler bulunduğu belirtildi.

Başsavcılık tarafından haklarında gözaltı kararı verilen 4 şüpheliye yönelik eş zamanlı operasyon düzenlendi.

3 şüpheli gözaltında

Operasyon kapsamında 4 şüpheliden 3'ü yakalanarak gözaltına alındı.

Firari durumda bulunan diğer şüphelinin yakalanmasına yönelik çalışmaların Ankara İl Emniyet Müdürlüğü ekiplerince sürdürüldüğü bildirildi.

Kesintilerden etkilenen mahalleler ve suların yeniden verilmesinin öngörüldüğü saatler ilçelere göre değişiyor. ASKİ kayıtlarında yer alan bilgilere göre bazı bölgelerde çalışmaların öğleden sonra tamamlanması planlanıyor.

Altındağ'da su kesintisi

Altındağ'da içme suyu şebeke hattında meydana gelen arıza nedeniyle plansız su kesintisi uygulanıyor. ASKİ'nin açıklamasında, arızanın Örnek Mahallesi Kurtdereli Sokak içerisinde meydana geldiği belirtildi.

Arızanın giderilmesi için ekiplerin sahada çalıştığı bildirilirken, kesintiden üç mahallenin tamamı değil, belirli bölümleri etkileniyor.

Kesinti bilgileri:

• Arıza başlangıcı: 09.30

• Tahmini su verilme saati: 15.00

• Etkilenen bölgeler: Kale Mahallesi, Örnek Mahallesi ve Atıfbey Mahallesi'nin bir kısmı

• Arıza nedeni: İçme suyu şebeke hattı arızası

ASKİ'nin verdiği bilgiye göre çalışmaların tamamlanmasının ardından suyun yeniden verilmesi bekleniyor. Ancak onarım sürecinin teknik koşullara bağlı olarak planlanan saatten önce veya sonra tamamlanabileceği göz önünde bulunduruluyor.

Etimesgut'ta sular ne zaman gelecek?

Etimesgut'ta da şebeke hattında meydana gelen arıza nedeniyle bazı aboneler su kesintisinden etkileniyor. Arıza, Atakent Mahallesi 1478. Cadde üzerindeki Ø110 dağıtım şebeke hattında meydana geldi.

ASKİ kayıtlarında kesintinin 09.25'te başladığı ve çalışmaların 16.00'ya kadar sürmesinin planlandığı belirtildi.

Kesinti bilgileri:

• Arıza başlangıcı: 09.25

• Tahmini su verilme saati: 16.00

• Etkilenen bölge: Atakent Mahallesi'nin bir kısmı

• Arıza nedeni: Ø110 dağıtım şebeke hattında meydana gelen arıza

Ekiplerin arızayı gidermek amacıyla sahada çalıştığı belirtilirken, çalışmalar tamamlandığında suyun yeniden şebekeye verilmesi planlanıyor.

16 Eylül Ankara su kesintisi listesi

ASKİ'nin 16 Eylül Çarşamba günü için paylaştığı mevcut kayıtlarda yer alan kesintiler şöyle:

• Altındağ: Kale, Örnek ve Atıfbey mahallelerinin bir kısmı — 09.30-15.00

• Etimesgut: Atakent Mahallesi'nin bir kısmı — 09.25-16.00

Kesinti saatleri, arızanın giderilme sürecine göre değişebilir. Bu nedenle özellikle tahmini su verilme saatine yaklaşmasına rağmen suyun gelmediği bölgelerde güncel ASKİ duyurularının takip edilmesi gerekiyor.

Su kesintilerinde çalışmalar nasıl ilerliyor?

Plansız kesintiler, şebeke hatlarında meydana gelen ani arızalar nedeniyle ortaya çıkıyor. Arızanın tespit edilmesinin ardından ekiplerin müdahalesiyle suyun yeniden verilmesi için onarım çalışması yürütülüyor.

Kesintinin süresi; arızanın bulunduğu hattın özellikleri, hasarın boyutu ve onarımın teknik şartlarına göre değişebiliyor. Bu nedenle ASKİ kayıtlarında belirtilen su verilme saatleri tahmini olarak değerlendiriliyor.

16 Eylül'deki Altındağ ve Etimesgut kesintilerinde de çalışmaların tamamlanmasının ardından şebekenin yeniden devreye alınması bekleniyor.

Ankara'da sular ne zaman gelecek?

16 Eylül Çarşamba günü ASKİ kayıtlarına göre Altındağ'da etkilenen bölgelere 15.00, Etimesgut'ta ise 16.00 civarında su verilmesi planlanıyor.

Belirtilen saatler kesinlik taşımıyor. Arızanın beklenenden uzun sürmesi halinde suyun yeniden verilme zamanı değişebiliyor. Ayrıca onarımın tamamlanmasının ardından şebekenin normale dönmesi için bölgesel olarak ek süre gerekebiliyor.

Ankara'da gün içerisinde yeni arızaların meydana gelmesi veya mevcut kesintilerin sürelerinin güncellenmesi halinde kesinti listesine yeni bölgeler eklenebilir.

BIST 100 güne düşüşle başladı

BIST 100 endeksi, dün satış ağırlıklı geçen işlemlerin ardından günü yüzde 2,41 kayıpla 13.892,30 puandan tamamladı. Endeks, bugünkü açılışta ise önceki kapanış seviyesine kıyasla yüzde 0,17 azalarak 13.868,17 puana geriledi.

Açılışla birlikte bankacılık endeksinde yüzde 0,28 yükseliş görülürken, holding endeksi yüzde 0,52 değer kaybetti. Böylece Borsa İstanbul'da sektörler arasında farklı yönlü hareketler izlendi.

Borsa İstanbul'da sektör endeksleri farklılaştı

Sektör endeksleri arasında günün açılışında en yüksek artış finansal kiralama faktoring endeksinde gerçekleşti. Söz konusu endeks yüzde 0,71 yükseldi.

Menkul kıymet yatırım ortaklığı endeksi ise yüzde 2,18 gerileyerek sektör endeksleri arasında en fazla değer kaybeden endeks oldu.

BIST 100'de gözler Fed faiz kararında

Küresel piyasalarda tahvil piyasasındaki satış baskısının hafiflemesi ve petrol fiyatlarındaki yükselişin hız kaybetmesi sonrasında risk iştahında ılımlı artış görüldü. Piyasalarda bugün ABD Merkez Bankasının (Fed) açıklayacağı faiz kararı öne çıktı.

Fed'in açıklayacağı para politikası kararının yanı sıra Fed Başkanı Kevin Warsh'ın düzenleyeceği basın toplantısı da takip edilecek gelişmeler arasında yer alıyor.

BIST 100 için 13.700 ve 14.000 puan seviyeleri izleniyor

Yurt içi piyasalarda bugün konut fiyat endeksi açıklanacak. Yurt dışında ise Fed'in faiz kararı ve Fed Başkanı Kevin Warsh'ın basın toplantısı başta olmak üzere yoğun veri gündemi takip edilecek.

Teknik değerlendirmelere göre BIST 100 endeksinde 13.700 ve 13.600 puan seviyeleri destek, 14.000 ve 14.100 puan seviyeleri ise direnç olarak izleniyor.

Ayser Çalık Ortaokulu'nda 15 Nisan'da saldırı

Kahramanmaraş'taki Ayser Çalık Ortaokulu'nda 15 Nisan'da, okulun 8'inci sınıf öğrencisi İsa Aras Mersinli tarafından silahlı saldırı gerçekleştirilmişti.

Saldırıda öğretmen Ayla Kara ile 9 öğrenci hayatını kaybetmiş, 15 öğrenci de yaralanmıştı.

ANKA Haber Ajansı'nın edindiği bilgilere göre Kahramanmaraş Cumhuriyet Başsavcılığı, olayın ardından okul müdürü C.K. ve müdür yardımcısı F.B. hakkında "terk suçu ve suçu bildirmeme"kapsamında resen soruşturma başlattı.

Okul müdürü ve müdür yardımcısı için soruşturma izni talebi

Başsavcılık tarafından yürütülen soruşturma kapsamında okul binası ve eklentilerine ait güvenlik kamerası görüntüleri incelendi.

Savcılık değerlendirmesinde, okul müdürü C.K. ve müdür yardımcısı F.B.'nin silah seslerini duymalarının ardından okul binasının dışına çıktıkları ve binayı terk ettiklerinin tespit edildiği belirtildi.

Başsavcılık, müdür ve müdür yardımcısı hakkında 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun kapsamında Kahramanmaraş Valiliği'nden soruşturma izni talep etti.

Rehber öğretmen hakkında da soruşturma talebi

Soruşturma kapsamında rehber öğretmen E.İ. ile öğretmen A.T. hakkında da resen inceleme başlatıldı.

Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından 18 Ağustos 2026'da Kahramanmaraş Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilen evraklarda, öğretmen A.T. hakkında olay sırasında okulu terk ettiği gerekçesiyle rapor düzenlendiği belirtildi.

Rehber öğretmen E.İ. hakkında hazırlanan tevdi raporunda ise saldırının faili İsa Aras Mersinli ile ilgili olay öncesinde gerekli bildirimin yapılmadığı değerlendirildi.

Fail hakkında bildirim yapılmadığı iddiası

Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın raporuna göre E.İ.'nin, failin korunmaya muhtaç çocuk olması nedeniyle Çocuk Koruma Kanunu'nun 6'ncı maddesi kapsamında Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü'ne bildirim yapmadığı belirtildi.

Raporda, ilgililer hakkında soruşturma izni verilmesine yönelik karar alınmadığının tespit edildiği kaydedildi.

Başsavcılık ise söz konusu eylemlerin "görev suçu" kapsamında değerlendirilebileceğini ve ilgililer hakkında ön inceleme yapılarak soruşturma izni konusunda karar verilmesi gerektiğini değerlendirdi.

Rehber öğretmenin tanık olarak dinlenmesine itiraz edildi

Ayser Çalık Ortaokulu saldırısına ilişkin Kahramanmaraş 3. Ağır Ceza Mahkemesi'nde 4 Eylül'de görülen ilk duruşmada, hakkında soruşturma izni talep edilen rehber öğretmen E.İ. tanık sıfatıyladinlendi.

Öğrenci avukatlarından Furkan Mehmet Cinkara, E.İ.'nin tanık olarak dinlenmesine itiraz etti.

Cinkara, hakkında soruşturma yürütülen bir kişinin tanık sıfatıyla ve yemin ettirilerek dinlenmesinin hukuka aykırı olduğunu savunarak, ilgili kişi hakkında Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunulmasını ve soruşturma sonucunda sanık sıfatıyla dosyaya dahil edilmesini talep etti.

Avukattan "ihmal" vurgusu

Süreci ANKA Haber Ajansı'na değerlendiren Cinkara, hakkında aynı konuda soruşturma yürütülen kişinin tanık sıfatıyla dinlenmesine itiraz etti.

Cinkara, olayda kamu görevlileri ve yetkililer açısından idari veya denetim yönünden herhangi bir ihmal bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini belirterek, sorumluluğu veya ihmali olduğu tespit edilen kişiler hakkında hukuki sürecin işletilmesi gerektiğini söyledi.

Cinkara, mağdur aileleri adına hukuki mücadeleyi sürdüreceklerini ifade etti.

Savcılığın atacağı adım bekleniyor

Mağdurların avukatı tarafından Kahramanmaraş İl Milli Eğitim Müdürlüğü, Onikişubat İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ve Kahramanmaraş İl Emniyet Müdürlüğü bünyesinde ihmali bulunduğu öne sürülen yönetici ve personel hakkında suç duyurusunda bulunuldu.

Ayrıca Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi (KSÜ) Tıp Fakültesi Hastanesi bünyesinde ihmali bulunduğu öne sürülen yetkili ve personeller ile resen tespit edilecek diğer kamu görevlileri hakkında da inceleme yapılması talep edildi.

Kesime uygun hayvanlar bekletilmeyecek

Yeni düzenlemeye göre kesimhane veya hayvan satış yerine getirilen tanımlanmamış hayvanlar, resmi veteriner hekim tarafından kontrol edilecek. Yapılan değerlendirme sonucunda hayvanın kesime uygun olduğunun belirlenmesi halinde bekletme işlemi uygulanmayacak.

Bu hayvanlar, ortaya çıkacak bütün masraflar sahibi tarafından karşılanmak üzere kesilecek ve ardından sahibine teslim edilecek. Böylece kesim için getirilen ve kimliklendirilmesi bulunmayan hayvanların durumuna ilişkin uygulanacak prosedür netleştirilmiş oldu.

Kesime uygun olmayan hayvanlar karantinaya alınacak

Resmi veteriner hekimin yaptığı değerlendirmede kesime uygun olmadığı belirlenen hayvanlar için ise farklı bir işlem uygulanacak. Bu kapsamda hayvanlar karantina altına alınacak.

Düzenlemeyle birlikte, tanımlanmamış hayvanların sağlık durumlarına ilişkin kontrollerin ardından izlenecek yol da belirlenmiş oldu. Kesime uygunluk değerlendirmesi, hayvanın kesim sürecine dahil edilip edilmeyeceğinin belirlenmesinde esas alınacak.

Nakil sırasında yakalanan hayvanlar için sevk kararı

Tanımlanmamış sığır, koyun ve keçi türü hayvanların nakil sırasında tespit edilmesi halinde de karantina süreci uygulanacak. Bu hayvanlar, karantinaya alınmak üzere sahibinin bildirdiği varış işletmesine gönderilecek.

Hayvanların sevk edileceği işletmenin belirlenmesinde sahibinin beyanı dikkate alınacak. Nakil sırasında tespit edilen hayvanların doğrudan karantina sürecine alınmasıyla sağlık kontrollerinin yapılması ve gerekli uygulamaların tamamlanması amaçlanıyor.

Aşılamalar karantina döneminde tamamlanacak

Karantinaya alınan tanımlanmamış hayvanların program kapsamında yapılması gereken aşıları da süreç içerisinde tamamlanacak. Buna göre, hayvanların programlı aşılamaları, karantina süresi boyunca Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından gerçekleştirilecek.

Yeni yönetmelikle tanımlanmamış hayvanların farklı aşamalarda tespit edilmesi halinde uygulanacak işlemler ayrı ayrı düzenlenmiş oldu. Kesimhane veya hayvan satış yerine getirilen hayvanlarda kesime uygunluk kontrolü yapılırken, nakil sırasında yakalanan sığır, koyun ve keçiler için karantina ve aşılama süreci işletilecek.

Dolar/TL, önceki kapanışa göre sınırlı yükseliş kaydederek 48,6570 seviyesine çıktı. Dün gün boyunca yatay bir seyir izleyen dolar/TL, önceki kapanışın hemen üzerinde 48,6290 seviyesinden günü tamamlamıştı.

Aynı dakikalarda euro/TL yüzde 0,2 değer kazanarak 56,2250 seviyesine yükselirken, sterlin/TL de yüzde 0,1 artışla 65,6330'dan işlem görüyor.

Piyasalarda Fed faiz kararı bekleniyor

Küresel piyasalarda gözler, ABD Merkez Bankasının bu akşam açıklayacağı para politikası kararlarına çevrildi. Karar öncesinde Fed'in politika faizini 25 baz puan artıracağına ilişkin ihtimaller yüzde 90'ın üzerine çıktı.

Fed'in faiz kararıyla birlikte bankanın yeni ekonomik projeksiyonları, faiz patikasına ilişkin değerlendirmeleri ve karar metninde yer alacak enflasyon mesajları da piyasaların gündeminde bulunuyor.

Dolar endeksi iki haftanın zirvesine yakın

ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi, dün son 19 yılın en yüksek seviyesini görmesinin ardından bugün yüzde 5'in hemen altında seyrediyor. Dolar endeksi ise 99,6 seviyesinde bulunarak son iki haftanın zirvesine yakın seyrini sürdürüyor.

Piyasalarda Fed'in enflasyonla mücadele konusunda kararlı bir duruş ortaya koyacağı beklentisi öne çıkıyor. Bu kapsamda, bankanın olası şahin adımının Fed'in bağımsızlığına ilişkin soru işaretlerini azaltabileceği belirtiliyor.

Enflasyon beklentileri ve tahvil faizleri izleniyor

Piyasa beklentileri doğrultusunda enflasyonla mücadelenin sürdürüleceğine ilişkin beklentinin güçlenmesinin, uzun vadeli enflasyon beklentilerinin çıpalanmasına katkı sağlayabileceği ifade ediliyor.

Bu gelişmenin ABD'nin 10 ve 30 yıllık tahvil faizleri üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor. Tahvil faizleri ile dolar endeksindeki hareketlilik, Fed kararı öncesinde piyasalarda takip edilen göstergeler arasında yer alıyor.

Yurt içinde konut fiyat endeksi takip edilecek

Bugün yurt içi piyasalarda konut fiyat endeksi açıklanacak. Yurt dışı veri gündeminde ise ABD Merkez Bankasının faiz kararı öne çıkıyor.

Fed kararının ardından Fed Başkanı Kevin Warsh'ın düzenleyeceği basın toplantısı da piyasaların izleyeceği gelişmeler arasında bulunuyor. Gün içerisinde açıklanacak veriler ve Fed'in para politikasına ilişkin mesajlarının dolar/TL başta olmak üzere piyasalardaki fiyatlamalarda takip edilmesi bekleniyor.

Gazeteci Ceyhun Bozkurt'a değerlendirmelerde bulunan Bahçeli, televizyon kanallarının gündeminde "Terörsüz Türkiye" sürecinin daha fazla yer alması gerektiğini savundu.

Bahçeli'den televizyon kanallarına eleştiri

Bahçeli, bazı televizyon kanallarında gündemin sürekli olarak siyasi isimler etrafında şekillendiğini belirterek, "Terörsüz Türkiye" sürecinin kamuoyuna anlatılması gerektiğini ifade etti.

Bahçeli, "Üç dört tane yayın organının Terörsüz Türkiye sürecini vatandaşlara anlatması ve bunların detaylarını paylaşması önemliyken sabahtan akşama kadar Ekrem İmamoğlu diyorlardı, şimdi de Mansur Yavaş diyorlar. Resmen açık açık PR yapıyorlar" ifadelerini kullandı.

Yavaş'ın kaç kez anıldığını not alması için bir kişi görevlendirdi

Bahçeli, Yavaş'ın televizyon programlarında ne sıklıkta gündeme getirildiğini tespit etmek amacıyla bir kişiyi görevlendirdiğini söyledi. Bahçeli, söz konusu kişi için, "Geçenlerde bir arkadaş çağırdım ve o kanalları izleyin, kaç kez Mansur Yavaş denildiğini not alın diye görevlendirildim" dedi.

Bazı programlarda Yavaş'ın isminin çok sayıda kez geçtiğini belirten Bahçeli, "Tek program özelinde 50'nin üzerinde Mansur Yavaş ismi zikrediliyor" ifadelerini kullandı.

Ne olmuştu?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş'ı Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde kabul etmişti.

Basına kapalı gerçekleşen görüşmenin ardından açıklama yapan Yavaş, Ankara'ya yönelik yatırımlara verilen destek ve NATO Zirvesi'nin Ankara'da düzenlenmesi konusundaki irade nedeniyle Erdoğan'a teşekkür ettiğini belirtmişti.

Yavaş ayrıca Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin yürüttüğü çalışmalar ile önümüzdeki dönemde hayata geçirilmesi planlanan yatırımlara ilişkin değerlendirmelerini Erdoğan'a ilettiğini açıklamıştı.

Görüşmede metro ve belediye projeleri gündeme gelmişti

Yavaş, görüşmede siyasetin konuşulmadığını belirterek metro projeleri, 600 milyon liralık Hazine tahvilleri, 1,3 milyar liralık kredi ve Yenimahalle'de yapılması planlanan fuar ve kongre merkezi projesinin gündeme geldiğini söylemişti.

Yavaş ayrıca belediyenin satmak istediği iki araziye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından konulan şerhin kaldırılması konusunda Erdoğan'dan destek istediğini ifade etmişti.

Yavaş'tan istifa iddialarına yanıt vermişti

Mansur Yavaş, görüşmenin ardından hakkında gündeme gelen CHP'den istifa edeceği yönündeki iddiaları da yalanlamıştı.

Yavaş, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nde CHP ile YENİ Parti'nin iktidar grubu olarak birlikte hareket ettiğini belirtmişti.

Erdoğan ile Ankara'nın sorunlarının çözümü için görüşmeye devam edeceğini ifade eden Yavaş, görüşmeden siyasi sonuçlar çıkarılmasına ve parti değiştireceği yönünde senaryolar üretilmesine tepki göstermişti.

Yavaş, kendisine güvenen ve yıllardır yanında duran insanları hayal kırıklığına uğratacak bir tutum içerisinde olmayacağını söylemişti.

Başevirgen, 2026 yılının ilk sekiz ayında 740 bin vatandaşın bireysel kredi, 979 bin vatandaşın ise kredi kartı borcunu zamanında ödeyemediği için icra takibine alındığını belirtti. Başevirgen, önceki yıllarda kredi ve kredi kartı borçları nedeniyle takibe alınan ve borcu halen devam edenlerin sayısının ise temmuz sonu itibarıyla 4 milyon 432 bine yükseldiğini ifade etti.

Vatandaşın finansal borcu 7,4 trilyon liraya ulaştı

Başevirgen'in aktardığı verilere göre tüketicilerin bankalar ve finans kuruluşlarına olan bireysel kredi ve kredi kartı borçları, 28 Ağustos-4 Eylül haftasında 32,6 milyar lira artarak 7 trilyon 316 milyar liraya yükseldi. Söz konusu dönemde bireysel kredi borçları 10,1 milyar lira artışla 3 trilyon 655 milyar liraya, kredi kartı borçları ise 22,4 milyar lira artışla 3 trilyon 661 milyar liraya çıktı.

Varlık yönetim şirketlerine olan borçların da eklenmesiyle vatandaşların toplam finansal borcunun 7 trilyon 449 milyar liraya ulaştığı belirtildi.

Kredi ve kredi kartı borçları yıl başından bu yana arttı

Başevirgen, tüketicilerin bankacılık sistemine olan bireysel kredi ve kredi kartı borçlarının yıl başından bu yana toplam 1 trilyon 458 milyar lira, yani yüzde 24,9 oranında arttığını söyledi. Bu artışın 617 milyar lirasının bireysel kredilerden, 841 milyar lirasının ise kredi kartı borçlarından kaynaklandığını belirten Başevirgen, bireysel kredi borçlarında yüzde 20,3, kredi kartı borçlarında ise yüzde 29,8 artış yaşandığını kaydetti.

Merkez Bankası verilerine göre vatandaşların varlık yönetim şirketlerine de 132 milyar lira borcu bulunduğu ifade edildi.

Batık krediler yüzde 53,4 arttı

Bankalar ve finans kuruluşlarının tüketicilerden zamanında tahsil edemediği için icra takibine aldığı bireysel kredi ve kredi kartı alacaklarının da arttığı belirtildi. Başevirgen, söz konusu alacakların bir haftada 7,7 milyar lira artarak 4 Eylül itibarıyla 365,7 milyar liraya ulaştığını açıkladı.

Yıl başından bu yana batık kredilerdeki artışın yüzde 53,4 olduğunu belirten Başevirgen, batık bireysel kredi ve kredi kartı borçlarının toplam bireysel kredi ve kredi kartı borçlarına oranının da yıl başındaki yüzde 4,1 seviyesinden yüzde 5'e yükseldiğini söyledi.

Batık borçların toplamı 497,7 milyar lira

Varlık yönetim şirketlerinin kontrolündeki borçların tamamının bankalar tarafından satılan batık krediler olduğu dikkate alındığında, sistemdeki batık bireysel kredi ve kredi kartı borçlarının toplamının 497,7 milyar liraya ulaştığı ifade edildi.

8 ayda 1,2 milyon kişi takibe alındı

Başevirgen, kredi ve kredi kartı borçlarını zamanında ödeyemeyen vatandaşların sayısındaki artışa da dikkat çekti. Verilere göre yılın ilk sekiz ayında 740 bin kişi bireysel kredi borcu, 979 bin kişi ise kredi kartı borcu nedeniyle icra takibine alındı.

Hem bireysel kredi hem de kredi kartı borcu nedeniyle takipte bulunan kişiler tekil olarak hesaplandığında, yedi aylık dönemde toplam 1 milyon 291 bin vatandaşın kredi ve kredi kartı borçları nedeniyle bankaların takibine girdiği belirtildi.

Banka borcu devam edenlerin sayısı 4,4 milyona çıktı

Önceki yıllarda bireysel kredi ve kredi kartı borçları nedeniyle bankalar ve finans kuruluşları tarafından takibe alınan ve borcu halen devam eden vatandaşların sayısının ise temmuz sonu itibarıyla 4 milyon 432 bine yükseldiği kaydedildi.

Model kapsamında mahalle, ilçe ve il meclislerinin parti karar süreçlerindeki rolünün artırılması, yöneticilere dönem sınırlaması getirilmesi, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik mekanizmalarının güçlendirilmesi planlanıyor.

Yunus Emre, YENİ Parti Genel Merkezi'nde bir grup gazeteciyle bir araya gelerek "Siyaseti Yurttaşa Geri Vermek: YENİ Parti’nin Örgütlenme, Katılım ve Yönetici Seçme Modeli Üzerine Rapor" başlıklı çalışmayı anlattı.

Çalışmanın, siyasi ve örgütsel deneyime sahip parti üyelerinin yanı sıra siyasi parti sosyolojisi alanında çalışan ve parti üyesi olmayan akademisyenlerin de yer aldığı bir heyet tarafından hazırlandığını belirten Emre, raporun Merkez Yürütme Kurulu (MYK) gündemine alındığını, milletvekilleri ve il başkanlarına gönderildiğini söyledi.

YENİ Parti’de doğrudan seçim modeli

Yeni modelin temelinde siyasetin profesyonel bir uğraş olmaktan çıkarılarak toplumsal bir görev olarak görülmesi bulunduğunu ifade eden Emre, parti üyelerinin yalnızca seçim dönemlerinde oy kullanan veya yöneticilerin çağrısıyla harekete geçen pasif unsurlar olmaktan çıkarılmasının amaçlandığını belirtti.

Emre, üyelerin karar alma süreçlerinin doğrudan parçası haline getirileceğini, mahalle, ilçe ve il meclislerinin siyasetin temel zemini olarak yapılandırılacağını söyledi.

Modelde yöneticilerin bütün üyeler tarafından seçilmesi, yöneticilik görevlerinde dönem sınırlaması uygulanması ve mali şeffaflığın sağlanması temel ilkeler arasında yer alıyor.

Genel Başkan da üyelerin oyuyla seçilecek

Modeldeki en önemli değişikliklerden birinin doğrudan seçim sistemi olduğunu belirten Yunus Emre, genel başkanın yanı sıra il ve ilçe başkanlarının da delege sistemi yerine doğrudan parti üyelerinin oyuyla seçilmesininplanlandığını açıkladı.

Ancak yalnızca sandığın bütün üyelere açılmasının yeterli olmayacağını vurgulayan Emre, adaylık, propaganda ve kampanya finansmanı süreçlerinin de eşitlikçi şekilde düzenleneceğini söyledi.

Yönetici adaylarının parti ilkeleri ve etik kuralları kabul etmesi, mal varlığı ve çıkar çatışması beyanında bulunması, çalışma programı sunması ve parti içi eğitim programını tamamlaması öngörülüyor. Kampanya harcamalarına da sınır getirilmesi planlanıyor.

Yöneticilere dönem sınırlaması geliyor

YENİ Parti'nin önerdiği modelde yöneticiliğin üyeler üzerinde kalıcı bir güç alanına dönüşmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.

Emre, yöneticilerin temel görevinin karar almak yerine meclislerin aldığı kararları uygulamak, üyelerin çalışmalarını kolaylaştırmak, toplumsal kesimlerle ilişkileri geliştirmek ve düzenli şekilde hesap vermek olacağını ifade etti.

Parti yönetimlerinin en az altı ayda bir faaliyet ve mali rapor sunması planlanıyor. Yöneticilerin performansının yalnızca üye sayısına göre değil; üyelerin aktif katılımı, toplumsal kesimlerle ilişkiler, politika üretimi, saha çalışmaları ve yerel sorunlarda alınan sonuçlar üzerinden değerlendirilmesi öngörülüyor.

Mahalle meclisleri siyasetin temel birimi olacak

Yeni örgütlenme modelinde mahalle meclislerinin, partinin yurttaşa en yakın siyasi birimlerinden biri olması planlanıyor.

Mahalle meclislerinin yerel sorunları ve toplumsal yapıyı izlemesi, üyelerin katılımını artırması, çalışma ve dayanışma faaliyetleri geliştirmesi, belediye hizmetleri ile kamu yatırımlarını takip etmesi ve ilçe meclislerine gündem taşıması öngörülüyor.

İlçelerde ise siyasi kararların merkezine ilçe başkanı veya ilçe yönetim kurulu yerine üyelerden oluşan ilçe meclisinin yerleştirilmesi planlanıyor.

İlçe meclisleri karar organı olacak

İlçe meclislerinin bütün üyelerin doğrudan katılımına açık olması hedefleniyor. Nüfusu ve üye sayısı yüksek ilçelerde yüz yüze toplantıların yanı sıra dijital katılım yöntemlerinden de yararlanılması planlanıyor.

İlçe yönetimleri ise meclis tarafından alınan kararları uygulayan yürütme organı olarak görev yapacak.

İl meclislerinde ise ilçeler ve mahallelerin yanı sıra kadınlar, gençler, işçiler, çiftçiler, esnaf, iş dünyası, üniversiteler, meslek örgütleri, sendikalar, sivil toplum kuruluşları ve farklı toplumsal kesimlerin temsil edilmesi hedefleniyor.

Bu organların yetki sınırları, hangi kararların bağlayıcı olacağı ve olası uyuşmazlıkların nasıl çözüleceğinin parti tüzüğünde düzenlenmesi planlanıyor.

Parti üyesi olmayan yurttaşlara da katılım imkanı

Modelde parti içi seçimlerde oy kullanma ve parti organlarını belirleme hakkı üyelerle sınırlı tutulacak. Ancak siyasi katılımın yalnızca parti üyeliği üzerinden tanımlanmaması öngörülüyor.

Parti politikalarının oluşturulmasına katkı sunma, yerel ve ulusal sorunlara ilişkin öneriler geliştirme, açık istişare toplantılarına katılma, tematik ve mesleki çalışma ağlarında yer alma ile kampanya ve gönüllülük faaliyetlerine katılımın bütün yurttaşlara açık olması planlanıyor.

Bu kapsamda eğitim, sağlık, ekonomi, tarım, spor, teknoloji, hukuk, dış politika, çevre, kültür, engelli hakları, gençlik, kadın politikaları ve yerel yönetimler gibi alanlarda tematik çalışma topluluklarının kurulması öngörülüyor.

Siyasette dönem sınırı ve etik kurallar

Yunus Emre, yeni modelin temel ilkelerinden birinin "profesyonel siyaset tekellerinin önlenmesi" olduğunu belirtti.

Aynı kişilerin parti makamlarını uzun yıllar elinde tutmasının ve parti görevleri üzerinden ekonomik ya da mesleki çıkar elde edilmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.

Parti yöneticilerinin mal varlığı ve çıkar çatışması beyanında bulunması planlanıyor. Yöneticilerin birinci derece yakınlarının parti, belediye veya kamu kurumlarıyla ekonomik ilişkilerinin bulunması halinde bunların açıklanması öngörülüyor.

Hediye, ağırlama ve bağışlara ilişkin kurallar getirilmesi, parti kaynaklarının kişisel tanıtım veya adaylık amacıyla kullanılmasının engellenmesi ve düzenlemelerin uygulanmasını denetleyecek bağımsız bir parti içi etik kurul oluşturulması planlanıyor.

Belediye başkanları parti örgütünü belirleyemeyecek

Parti ile belediyeler arasındaki ilişkinin de yeni model kapsamında yeniden tanımlanacağını belirten Emre, belediye başkanlarının parti örgütü yöneticilerini belirleyemeyeceğini söyledi.

Buna karşılık parti örgütünün de belediye yönetimlerinin hukuki ve icrai yetkilerine müdahale etmemesi öngörülüyor.

Belediye faaliyetlerinin parti adına şeffaf biçimde izlenebilmesi için ayrı bir mekanizma kurulması planlanıyor.

Milletvekilleri, belediye başkanları ve diğer seçilmişler için de yurttaşlarla düzenli istişare ve hesap verme mekanizmalarının oluşturulması hedefleniyor.

Yeni örgütlenme modeli pilot uygulamalarla hayata geçirilecek

YENİ Parti'nin yeni örgütlenme modelinin bir anda ve bütünüyle uygulanmayacağını belirten Emre, kuruluş ve geçiş döneminde üyelik sisteminin doğrulanması, il ve ilçe örgütlerinin oluşturulması ve mevcut siyasi birikimin yeni yapıya aktarılmasına öncelik verileceğini söyledi.

Kalıcı örgütlenme modeline pilot uygulamalarla geçilmesi, uygulamalardan elde edilen deneyimler doğrultusunda tüzük, yönetmelik ve uygulamalarda değişiklik yapılması planlanıyor.

Emre, çalışmanın hedefini ise siyasetin toplumsal katılım temelinde yeniden yapılandırılması ve yurttaşların parti karar süreçlerinde daha etkin hale getirilmesi olarak açıkladı.

Yeni modelle il ve ilçe başkanlıklarının tek başına siyasi karar merkezi olmaktan çıkarılması, mahalle-ilçe-il meclislerinin güçlendirilmesi, politika üretimi ve gönüllülük kanallarının bütün yurttaşlara açılması, yöneticiliğin süreli ve hesap verebilir bir görev haline getirilmesi ve doğrudan seçim sistemine geçilmesi hedefleniyor.

Merz'in Berlin'de kalması gerektiği belirtildi

Başbakanlık tarafından ziyaretin iptaline ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Ancak hükümet çevrelerinden edinilen bilgilere göre, Friedrich Merz'in Berlin'de bulunmasının gerekli olması nedeniyle New York programının iptal edildiği belirtildi.

Kararın, Almanya'da Merz'in siyasi geleceği ve hükümetin izleyeceği politikalar konusunda tartışmaların yoğunlaştığı bir dönemde alınması dikkat çekti.

Gözler Mecklenburg-Vorpommern ve Berlin seçimlerinde

Almanya'da pazar günü Mecklenburg-Vorpommern ve Berlin'de yapılacak seçimlerin ardından, iktidardaki Hristiyan Birlik partileri CDU/CSU içerisinde Merz'in liderliğine ilişkin tartışmaların yeniden gündeme gelmesi bekleniyor.

Özellikle seçim sonuçlarının Hristiyan Demokrat Birlik (CDU) açısından olumsuz olması halinde, parti içerisinde Merz'in liderliği ve hükümetin politikalarına yönelik tartışmaların yoğunlaşabileceği değerlendiriliyor.

Merz'in BM Genel Kurulu'nda konuşması bekleniyordu

Friedrich Merz'in New York ziyareti kapsamında BM Genel Kurulu'nda konuşma yapması planlanıyordu. Merz'in ayrıca Berlin'deki American Academy tarafından verilen Henry Kissinger Ödülü'nü alması bekleniyordu.

Ancak ödül töreninin daha önce programdan çıkarıldığı açıklanmıştı.

Almanya'yı BM'de Wadephul temsil edecek

New York ziyaretinin tamamen iptal edilmesiyle birlikte Merz'in BM Genel Kurulu'nda yapması planlanan konuşma da gerçekleşmeyecek.

Merz'in yerine Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul'un BM Genel Kurulu'nda Almanya adına konuşma yapması bekleniyor. Wadephul, Merz'in geçen yılki BM Genel Kurulu toplantısında da Almanya'yı temsil etmişti.

Gram altın fiyatı güne yükselişle başladı

Gram altın, dün önceki kapanışa göre yüzde 0,09 değer kaybederek 6 bin 713 liradan günü tamamladı. Yeni güne alıcılı başlayan gram altın, saat 09.25 itibarıyla önceki kapanışa kıyasla yüzde 0,78 yükselerek 6 bin 766 liraya ulaştı.

Aynı dakikalarda çeyrek altının satış fiyatı 11 bin 97 lira olarak kaydedilirken, Cumhuriyet altını 44 bin 186 liradan işlem görüyor.

Ons altın kaç dolara çıktı?

Altının ons fiyatında da yeni günde yükseliş görüldü. Ons altın, yüzde 0,7 değer kazanarak 4 bin 323 dolar seviyesine çıktı.

ABD Merkez Bankasının (Fed) bugün açıklayacağı faiz kararında 25 baz puanlık artışa gitmesine kesin gözüyle bakılmasına rağmen ons altında yukarı yönlü hareket öne çıktı. Tahvil piyasasındaki satış baskısının azalması ve petrol fiyatlarındaki yükselişin hız kesmesi de piyasalardaki gelişmeler arasında yer aldı.

ABD 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5 seviyesinde

ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi, dün yüzde 5,04'e yükselerek Temmuz 2007'den bu yana en yüksek seviyeyi gördü. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in ABD tahvil piyasasının dünyanın en iyi performansını gösteren piyasa olduğu yönündeki değerlendirmesinin ardından tahvil faizi bugün yüzde 5 seviyesinde dengelendi.

Tahvil piyasasındaki gelişmeler, Fed'in bugün açıklayacağı faiz kararı öncesinde takip edilen başlıklar arasında bulunuyor.

Petrol fiyatlarında düşüş görüldü

Orta Doğu'da devam eden gerilimlerin oluşturduğu jeopolitik riskler nedeniyle petrol arzına ilişkin endişeler sürerken, ABD stoklarındaki artış petrol fiyatlarında aşağı yönlü hareketin görülmesine neden oldu.

Kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,6 gerileyerek 108,1 dolar seviyesine indi. Petrol fiyatlarındaki hareketlilik, küresel piyasalarda takip edilen gelişmeler arasında yer aldı.

Piyasalarda Fed faiz kararı takip edilecek

Altın fiyatlarında yaşanan yükselişin yanı sıra piyasalarda bugün açıklanacak Fed faiz kararı yakından izlenecek. Fed'in faiz kararının ardından Fed Başkanı Kevin Warsh'ın düzenleyeceği basın toplantısı da piyasalardaki gündemin önemli başlıkları arasında bulunuyor.

Yurt içinde ise bugün konut fiyat endeksi takip edilecek. Yurt dışında ABD'de açıklanacak Fed faiz kararı ve Fed Başkanı Kevin Warsh'ın basın toplantısının yanı sıra yoğun veri gündemi izlenecek.

Hakkında "uyuşturucu ticareti yapmak" suçundan kesinleşmiş 8 yıl hapis cezası kararı bulunan firarinin izini süren narkotik dedektifleri, teknik ve fiziki takip neticesinde şüphelinin Esenyurt ilçesinde saklandığı ikametgahı deşifre etti.

Adrese düzenlenen operasyonla etkisiz hale getirilerek gözaltına alınan I.R., sorgulanmak üzere İstanbul Emniyet Müdürlüğü'ne götürüldü. Emniyetteki yasal işlemlerinin tamamlanmasının ardından şüphelinin, sınır dışı edilmek üzere İl Göç İdaresi Geri Gönderme Merkezi'ne teslim edileceği bildirildi.

"Palamut ve Marmara hamsisinde bolluk var"

Sezonun başlamasıyla birlikte hallerde ve perakende satış noktalarında denetimlerin aralıksız sürdürüldüğünü belirten İl Müdürü Ahmet Dallı, denizlerden gelen ilk verilerin umut verici olduğunu söyledi. Türkiye genelinde su ürünleri tüketiminin düzenli bir ivmeyle yükseldiğine dikkat çeken Dallı, şu değerlendirmede bulundu:

"Avcılarımızdan bize gelen bilgiler doğrultusunda özellikle hamsi ve palamut yoğun şekilde avlanıyor. Bu bizi sevindiriyor çünkü ülkemizde balık tüketimi son yıllarda giderek artıyor. Geçtiğimiz sene kişi başına 8,8 kilogram tüketimle istenilen seviyeye doğru gidiyoruz. Palamudun bol olması, vatandaşlarımızın kaliteli proteine ve balığa uygun şartlarda erişebilmesi açısından büyük bir imkandır."

Balığın özellikle çocuk ve gençlerin gelişimindeki kritik besin değerine değinen Dallı, vatandaşlara haftada en az iki gün sofralarında balığa yer vermeleri çağrısında bulundu.

Gece yükleniyor, sabah 05.00'te tezgaha iniyor

Ankara'nın deniz kıyısında olmamasına rağmen sahip olduğu gelişmiş lojistik ağ ile taze balık dağıtımında bir üs görevi üstlendiğini vurgulayan Dallı, tezgahlara inen ürünlerin tazelik zincirine işaret etti:

"Ankara her ne kadar karasal bir konumda bulunsa da tüketimin en yoğun olduğu illerden biri. Bizim mottomuz şu: 'En iyi balık Ankara'da yenir.' Ankara, Türkiye'nin tam merkezinde, avlanma ve üretim yerlerinden ulaşım açısından bir kavşak noktası. Gece denizden yüklenen taze balıklar sabah saat 05.00'te halimize ulaşıyor ve buradan doğrudan perakende satış noktalarına sevk ediliyor. O sebeple Türkiye'de en taze balık Ankara'da yenir. Şu anda palamut ve Marmara hamsisi oldukça bol. İç sulardan ve kıyı tesislerimizden gelen levrek, alabalık ve turna gibi çiftlik balıklarımız da tezgahlarda yerini alıyor."

Haldeki denetim mekanizmasına da değinen Dallı, temel hedeflerinin boy ve avlanma zamanı yasaklarına uyulmasını sağlamak ve vatandaşın sofrasına sağlıklı ürün gitmesini temin etmek olduğunu belirtti.

Törende söz alan Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü İdari İşler ve Koordinasyon Daire Başkanı Levent Sevimli, balık tüketim bilincini ülke genelinde tabana yaymak amacıyla çalışmalar yürüttüklerini bildirirken; Ankara Toptan Balık ve Su Ürünleri Hali Başkanı Atilla Süslü ise balık tüketim kültürünün günlük yaşamın her öğününe girmesi gerektiğini söyledi.

Açılış konuşmalarının ardından İl Müdürü Ahmet Dallı ve beraberindeki heyet, mezat alanını ve hal esnafını gezerek satışa sunulan sezonun ilk balıklarını yerinde inceledi.

Sendika yazılımlarına gizli sorgu arayüzü yerleştirilmiş

MİT’in istihbari ve teknik incelemeleri, şirketin geliştirdiği bazı sendika altyapı programlarına özel bir sorgu panelinin eklendiğini açığa çıkardı. Sendika üyesi olmayan milyonlarca üçüncü kişiye ait kişisel bilgilerin bu arayüz aracılığıyla filtrelenebildiği saptandı.

Yapılan detaylı adli bilişim incelemelerinde, geçmiş dönemlerde internet ortamına sızdırılmış gayriresmi veri tabanlarının bu arayüzle ilişkilendirildiği belirlendi. T.C. kimlik numarası girilerek kişilerin kimlik, aile ve nüfus kayıtlarına kolayca erişilebildiği, veri tabanının arka planında ise çok daha kapsamlı kişisel veri bloklarının arşivlendiği saptandı. Sistemin, sendikalara yeni üye kaydı açılırken eksik bilgilerin tamamlanmasında kullanıldığı ve sistem kayıtlarında 18 yaşından küçük bireylere ait bilgilerin de bulunduğu anlaşıldı.

"NVİ" ibaresiyle resmî kaynak algısı ve sahte KVKK kalkanı

Şirkete ait sunucu kayıtlarında yapılan incelemeler, kişisel verilerin tutulduğu bölümlerde sistematik olarak "NVİ" ibaresinin kullanıldığını ortaya koydu. Şüphelilerin bu yöntemle, verilerin Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü sistemlerinden anlık ve resmî olarak çekildiği algısını oluşturmaya çalıştıkları, ancak teknik doğrulamaların verilerin kamu sistemlerinden değil, dış sızıntı arşivlerinden temin edildiğini kesinleştirdiği belirtildi.

Soruşturmada dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise şirketin kamufle yöntemi oldu. Aydo Yazılım’ın, "Clock&Wise" markası altında çeşitli kurum ve kuruluşlara Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) uyum ve danışmanlık hizmeti sunduğu belirlendi. Şirketin bir yandan kurumlara kişisel verilerin korunması yönünde rehberlik ederken, diğer yandan sendika yazılımları üzerinden yasa dışı veri sorgulama havuzunu işlettiği tespit edildi.

Yetkili birimler, yasa dışı sorgu sistemini kullanan sendikaların kapsamını ve toplanan verilerin olası başka amaçlarla servis edilip edilmediğini araştırıyor. El konulan dijital materyallerin incelemesi sürerken soruşturmanın yeni gözaltılarla genişleyebileceği kaydedildi.

Köprü girişleri ve tünel bağlantıları kilitlendi

Ulaşımın en çok aksadığı Anadolu Yakası'nda Boğaz geçiş güzergahlarında yoğunluk erken saatlerde başladı. 15 Temmuz Şehitler Köprüsü istikametinde oluşan araç kuyruğu Fikirtepe mevkisine kadar uzanırken; Fatih Sultan Mehmet Köprüsü yönünde trafik yoğunluğu Ümraniye ayrımına, Avrasya Tüneli girişindeki araç sırası ise Yenisahra bağlantısına kadar dayandı.

Her iki yakayı birbirine bağlayan D-100 kara yolunda Edirne istikametinde Kartal ile Kadıköy arasındaki kritik geçiş noktalarında araçlar adım adım ilerledi. Güzergahın Ankara yönünde ise Göztepe, Ataşehir ve Maltepe kesimlerinde akış belirgin şekilde yavaşladı. TEM Otoyolu'nda da benzer bir tablo yaşandı; Edirne istikametinde Sancaktepe-Ataşehir hattı, Ankara istikametinde ise Ataşehir, Sancaktepe ve Sultanbeyli mevkileri arasında trafik durma noktasına geldi. Şile Otoyolu üzerinde ise Ümraniye ve Çekmeköy bölgelerinde çift yönlü yoğunluk gözlendi.

Avrupa Yakası’nda D-100 ve TEM tıkandı

Avrupa Yakası genelinde de işe gidiş saatlerinde arterler kilitlendi. TEM Otoyolu'nda Ankara istikametine doğru seyreden trafikte Esenyurt, Avcılar, Gaziosmanpaşa ve Kağıthane mevkilerinde araç konvoyları oluştu.

D-100 kara yolunda ise Ankara yönünde Beylikdüzü, Avcılar, Bakırköy, Zeytinburnu, Fatih ve Şişli aksında trafik ağır tempoda ilerledi. Güzergahın Edirne yönünde ise özellikle Bahçelievler mevkiinde araç yoğunluğu dikkat çekti.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Cep Trafik Haritası verilerine yansıyan ölçümlere göre trafik yoğunluğu Avrupa Yakası'nda yüzde 63, Anadolu Yakası'nda ise yüzde 83 olarak kaydedildi. Kent geneli ortalama yoğunluk ise yüzde 71 seviyelerinde seyretti

Bakanlık tarafından güncellenen tebliğ kapsamında, içme sütlerinin üretim standartları ve ambalaj üzerindeki etiketleme kuralları yeniden düzenlendi. Yeni kriterlere göre çeşnili içme sütlerinde kullanılan bal, kakao, çikolata, sebze ve meyve gibi toplam çeşni oranı kütlece en az yüzde 1 seviyesinde tutulacak.

Şekere üst sınır: Etikette belirtilmesi zorunlu oldu

Tebliğle birlikte içme sütlerine katılabilecek ilave şeker oranı kütlece en fazla yüzde 5 olarak belirlenirken, ürünün sütün kendi doğal şekeri dahil toplam şeker oranının kütlece yüzde 9,5’i geçemeyeceği hükme bağlandı. Ürünlerde yalnızca Türk Gıda Kodeksi Şeker Tebliği’nde tanımlı olan yarı beyaz şeker, beyaz şeker ve ekstra beyaz şekerin kullanılmasına onay verildi.

Üretiminde şeker kullanılan tüm içme sütlerinin ambalajlarında tüketicinin doğrudan görebileceği temel görüş alanında ağırlıkça "yüzde ... ilave şeker içerir" ibaresine yer verilmesi zorunlu kılındı. Ayrıca içme sütlerinde yapay aroma kullanımı menedilerek yalnızca mevzuata uygun doğal aroma vericilerin tercih edilmesi şart koşuldu.

"Doğal" ibaresi için katkısız tam yağlı şartı

Tüketicilerin yanıltılmasının önüne geçmek amacıyla etiketlerdeki "doğal" kelimesinin kullanımına katı sınırlamalar getirildi. Yeni kurallar çerçevesinde "doğal" ifadesi yalnızca katkı maddesi, çeşni maddesi veya aroma verici gibi hiçbir ilave bileşen içermeyen tam yağlı ve yağlı içme sütlerinde kullanılabilecek. Laktozsuz veya laktozu azaltılmış içme sütlerinin etiketlerinde ise hiçbir surette "doğal" ifadesi yer alamayacak.

İçme sütleri yağ oranlarına göre tam yağlı, yağlı, yarım yağlı ve yağsız süt olarak sınıflandırılacak ve bu sınıflar kutunun temel görüş alanında açıkça bildirilecek. Yağlılık beyanları yapılırken tam yağlı, yağlı ve yarım yağlı sütlerde "en az yüzde ... yağlı", yağsız sütlerde ise "en çok yüzde ... yağlı" ifadeleri kullanılabilecek. Mevzuatta belirtilen yasal aralıklar dışındaki yağ oranlarına sahip sütlerin piyasaya arzı engellendi.

Mevcut faaliyet gösteren süt üreticisi işletmelerin yeni düzenlemelere 31 Mart 2027 tarihine kadar tam uyum sağlaması zorunlu tutuldu. Bu tarihten önce üretilerek piyasaya sunulmuş olan ürünlerin ise raf ömrü sonuna kadar satışta kalabileceği bildirildi.

Yeni düzenlemeyle birlikte 29 Ocak 2019 tarihli ve 2018/52 sayılı eski tebliğ yürürlükten kaldırıldı. Tebliğ kapsamında faaliyet gösteren mevcut gıda işletmecilerine yeni kriterlere uyum sağlamaları için 31 Mart 2027 tarihine kadar geçiş süresi tanındı. Bu tarihten önce piyasaya sürülmüş olan ürünlerin ise raf ömrü sonuna kadar raflarda kalmasına izin verildi.

Tebliğ kapsamında etlerin birbirine karıştırılmasına ilişkin temel kurallar netleştirildi. Büyükbaş ve küçükbaş hayvan karkas etleri kendi aralarında, kanatlı hayvan türlerine ait karkas etleri de kendi aralarında karıştırılabilecek. Bu istisnalar dışında farklı hayvan türlerinin karkas etlerinin birbiriyle karıştırılması yasaklandı. Ancak üretim teknolojisinin zorunlu kıldığı durumlarda kanatlı eti ürünlerine büyükbaş veya küçükbaş hayvan karkas eti ve yağı katılabilecek.

Tebliğ kapsamındaki hiçbir ürünün üretiminde mekanik ayrılmış kırmızı et kullanılamayacak. Mekanik ayrılmış kanatlı eti (MAKE) ise sadece kanatlı emülsifiye et ürünlerinin (sosis, salam vb.) üretiminde kullanılabilecek ve bu ürünlerde kalsiyum oranı 750 mg/kg sınırını aşamayacak. Dilli salamda dil ve emülsifiye ürünlerde mevzuata uygun baş eti haricinde sucuk, pastırma, kavurma, köfte, burger ve döner gibi ürünlere hiçbir şekilde sakatat katılamayacak.

Döner ve köftede yeni standartlar: 12 saat kuralı

Kırmızı et ve kanatlı etinden hazırlanan döner çeşitleri için yaprak ve kıyma oranları yeniden tanımlandı. Kırmızı et dönerinde yaprak döner sadece yaprak etten, kıyma döner en çok yüzde 90 kıyma ve en az yüzde 10 yaprak etten, yaprak-kıyma döner ise en az yüzde 60 yaprak et ve en çok yüzde 40 kıymadan oluşacak. Kanatlı dönerinde ise yaprak döner tamamen yaprak kanatlı etinden üretilirken, yaprak-kıyma kanatlı dönerinde en az yüzde 60 yaprak et ve en çok yüzde 40 kanatlı kıyma bulunacak.

Çiğ kırmızı et dönerinde yağ oranı kütlece en çok yüzde 25, tuz oranı en çok yüzde 2 ve protein oranı en az yüzde 12 olacak. Kanatlı dönerinde ise yağ oranı en çok yüzde 15, protein oranı en az yüzde 14 olarak belirlendi. Perakende satış noktalarında tezgaha takılan çiğ dönerin raf ömrü, pişirme işleminin başladığı andan itibaren en fazla 12 saat olarak sınırlandırıldı. Döner ve kanatlı dönerinde fıstık ve peynir gibi girdilerin yanı sıra yaprak dönerde diyet lifi kullanılması yasaklandı.

Kıymadan elde edilen köfte ve burger gibi kırmızı et karışımlarında et proteini en az yüzde 10, yağ kütlece en çok yüzde 25, tuz kütlece en çok yüzde 2 olacak. Kanatlı köfte ve burgerlerde ise yağ oranı en çok yüzde 15, kolajen bağ doku proteini en çok yüzde 10 seviyesinde tutulacak. Perakende kasap ve marketlerde sadece pişmemiş köfte ile Kilis tava ve kâğıt kebabı gibi yöresel ürünler günlük olarak hazırlanıp tezgaha konulabilecek; kıyma, kanatlı kıyma ve diğer et karışımları ise yalnızca tüketicinin talebi üzerine anlık çekilecek. Çiğ kanatlı etleri ise sadece hazır ambalajlı olarak satışa sunulabilecek.

Sucuk, pastırma ve kavurmada katkı ve aroma yasakları

Fermente sucukta toplam et proteini kütlece en az yüzde 15, pH değeri en yüksek 5.4; ısıl işlem görmüş sucukta et proteini en az yüzde 13, pH değeri en yüksek 5.6 olacak. Pastırmada çemen hariç nem oranı en çok yüzde 50, pH en çok 6.0, tuz oranı ise kuru maddede en çok yüzde 10 ile sınırlandırıldı. Kavurma ve kıyma kavurmada nem kütlece en çok yüzde 45, tuz en çok yüzde 3, yağ oranı ise en çok yüzde 30 olarak uygulanacak.

Kavurma ve kıyma kavurmaya hiçbir gıda katkı maddesi katılamayacak. Tebliğ kapsamındaki ürünlerin tamamında et aroması veren aroma vericilerin kullanımı yasaklanırken; sucuk, ısıl işlem görmüş sucuk, pastırma, kıyma kavurma, kavurma, döner ve kanatlı eti dönerinde tütsüleme işlemi yapılması ve tütsü aroma vericisi kullanılması tamamen menedildi. Ayrıca sucuk, pastırma, kavurma, kurutulmuş jambon ve yaprak dönerde diyet lifi kullanımı da yasak kapsamına alındı.

Etiketlerde "%100 dana eti" ve benzeri ifadelere yasak

Tüketicinin doğru bilgilendirilmesi amacıyla etiketleme kuralları yeniden düzenlendi. Ürün ambalajlarında marka adı da dahil olmak üzere "%100", "%100 Dana eti" veya "%100 Göğüs eti" gibi algı yönlendirici ifadelerin ve logoların kullanılması yasaklandı. Bu kural gazete, televizyon, market kataloğu, reklam panosu ve dijital mecralardaki tüm tanıtımlar için de geçerli kılındı.

Kıyma etiketlerinde "Yağ en çok %..." ve "Kolajen bağ doku proteini/et proteini oranı en çok ..." ibareleri temel görüş alanında ve ürün adının en az 3'te 2'si büyüklüğünde yer alacak. Emülsifiye et ürünlerinde baş eti kullanılmışsa "Baş eti içerir", MAKE kullanılmışsa "Mekanik ayrılmış … eti içerir" ibaresi aynı büyüklük kuralıyla etikete basılacak. Çiğ kanatlı eti, kanatlı kıyma ve hazırlanmış kanatlı eti karışımlarının ambalajlarında ise "Pişirme sırasında merkezi sıcaklık en az 72 °C’ye ulaşmalıdır" uyarısı ile dondurulmuş ürünlerde "Çözündürüldükten sonra tekrar dondurulmaz" ifadesi zorunlu tutulacak. Çemeni sıyrılarak satılan pastırmalarda da bu durum etiket üzerinde açıkça belirtilecek.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Eylül ayının başlamasıyla birlikte bankaların emekli müşterilere yönelik promosyon kampanyaları yakından takip ediliyor. ING, Akbank, İş Bankası, QNB, Vakıf Katılım, Garanti BBVA ve kamu bankalarının açıkladığı fırsatlarda maaş miktarına göre farklı ödeme seçenekleri bulunuyor. Bazı kampanyalarda doğrudan nakit promosyonun yanı sıra kart harcaması, otomatik ödeme talimatı ve çeşitli bankacılık ürünlerinin kullanılması karşılığında ek avantajlar da sunuluyor. İşte Eylül 2026 itibarıyla bankaların açıkladığı emekli promosyonları...

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Süper Lig'de yeni sezon hazırlıkları tüm hızıyla sürerken, şampiyonluk parolasıyla yola çıkan Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Trabzonspor, kadrolarını dünya yıldızlarıyla güçlendirmeye devam ediyor. Milyonlarca taraftarın gözü kulağı son dakika transfer gelişmelerine çevrilmiş durumdayken, Avrupa devlerinden Süper Lig'e uzanan transfer trafiği de hız kazandı. Nathan Ake'den Mason Greenwood'a, Leandro Trossard'dan Vedat Muriç'e kadar yeşil sahalarda fırtına gibi esecek birçok önemli yetenek, yeni sezonda formalarını giymeye hazırlanıyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!