TRABZONSPOR-AL SADD MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Trabzonspor-Al Sadd hazırlık maçı, 30 Temmuz 2026 Perşembe günü oynanacak. Avusturya’nın Salzburg bölgesindeki Anif Stadı’nda yapılması planlanan karşılaşma, Türkiye saatiyle 18.30’da başlayacak.

Bordo-mavililer, yeni sezon öncesindeki Avusturya kampında fiziksel ve taktik çalışmalarını sürdürüyor. Al Sadd karşılaşmasında yeni transferlerin yanı sıra forma rekabeti yaşayan futbolcuların da süre alması bekleniyor.

TRABZONSPOR İLK HAZIRLIK MAÇINDA KAYBETTİ

Trabzonspor, Avusturya kampındaki ilk hazırlık maçında Almanya Bundesliga ekiplerinden Eintracht Frankfurt ile karşılaştı. Bordo-mavili takım, SAK Arena Nonntal’da oynanan mücadeleden 3-0 mağlup ayrıldı.

Fatih Tekke ve teknik heyet, Al Sadd karşısında takımın savunma yerleşimi, hücum organizasyonları ve oyuncuların fiziksel durumuyla ilgili yeni veriler elde etmeyi hedefleyecek. Karşılaşma, Süper Lig’in başlamasına kısa süre kala kadro planlaması açısından da önem taşıyacak.

TRABZONSPOR’UN SIRADAKİ HAZIRLIK MAÇI

Trabzonspor, Al Sadd mücadelesinin ardından Avusturya kampındaki son hazırlık karşılaşmasını İtalya Serie A temsilcisi Udinese ile oynayacak. Trabzonspor-Udinese maçı, 2 Ağustos 2026 Pazar günü saat 17.30’da başlayacak.

Bordo-mavili ekip, hazırlık maçlarının ardından Türkiye’ye dönerek 2026-2027 Süper Lig sezonunun ilk haftasında deplasmanda oynayacağı Kasımpaşa karşılaşmasına odaklanacak.

TRABZONSPOR-AL SADD MAÇI HANGİ KANALDA, ŞİFRESİZ Mİ?

Trabzonspor-Al Sadd maçı, 30 Temmuz Perşembe günü saat 18.30’da HT Spor ekranlarından canlı ve şifresiz olarak yayınlanacak. Karşılaşma ayrıca HT Spor’un internet üzerinden erişilebilen canlı yayın ekranından da takip edilebilecek.

INTER TURKU - RAMS BAŞAKŞEHİR MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Inter Turku - Rams Başakşehir maçı, 30 Temmuz 2026 Perşembe günü saat 19.00’da başlayacak. UEFA Avrupa Konferans Ligi 2. eleme turu rövanş karşılaşması, Finlandiya’nın Turku kentindeki Veritas Stadı’nda oynanacak.

Karşılaşmayı Belçika Futbol Federasyonundan Nathan Verboomen yönetecek. Verboomen’in yardımcılıklarını Mathias Hillaert ve Maarten Toeback yaparken, müsabakanın dördüncü hakemi Jasper Vergoote olacak.

İLK MAÇ 1-1 SONA ERDİ

Başakşehir Fatih Terim Stadı’nda 22 Temmuz’da oynanan ilk karşılaşma 1-1 eşitlikle tamamlandı. Inter Turku, 16. dakikada Clinton Jephta’nın golüyle öne geçerken Rams Başakşehir’in beraberlik golünü 54. dakikada Emin Bayram kaydetti.

Turuncu-lacivertli ekip ilk maçta topa daha fazla sahip olan ve rakip kalede daha fazla pozisyon üreten taraf oldu. Rams Başakşehir karşılaşmayı yüzde 68 topla oynama oranı ve 24 şutla tamamlasa da ikinci golü bulamayarak tur avantajını Finlandiya’daki rövanşa bıraktı.

İlk mücadelede Nuri Şahin; Muhammed Şengezer, Yusuf Sarı, Olivier Kemen, Eldor Shomurodov, Umut Güneş, Emin Bayram, Ousseynou Ba, Michal Karbownik, Ömer Ali Şahiner, Ivan Brnic ve Bertuğ Yıldırım’dan oluşan bir başlangıç kadrosunu sahaya sürdü.

INTER TURKU - BAŞAKŞEHİR EŞLEŞMESİNDE ELEME SİSTEMİ

UEFA Avrupa Konferans Ligi eleme turlarındaki eşleşmeler, biri iç sahada diğeri deplasmanda olmak üzere iki karşılaşma üzerinden oynanıyor. İki maç sonunda toplam skorda üstünlük kuran takım bir üst tura yükseliyor.

İstanbul’daki ilk maç 1-1 sonuçlandığı için Finlandiya’daki rövanşı kazanan taraf doğrudan tur atlayacak. Karşılaşmanın 90 dakikası beraberlikle tamamlanırsa toplam skor da eşit olacağı için iki devre halinde 30 dakikalık uzatma oynanacak.

Uzatma bölümünde de eşitlik bozulmazsa 3. eleme turuna yükselen takım seri penaltı atışlarının ardından belli olacak. UEFA kurallarında deplasmanda atılan golün herhangi bir üstünlüğü bulunmuyor.

RAMS BAŞAKŞEHİR TUR ATLARSA RAKİBİ KİM OLACAK?

Inter Turku - Rams Başakşehir eşleşmesinin galibi, UEFA Avrupa Konferans Ligi 3. eleme turunda Vaduz - Atletic Club d’Escaldes eşleşmesinin kazananıyla karşılaşacak. UEFA’nın resmi kura sonucuna göre bu eşleşmenin ilk maçları 6 Ağustos, rövanşları ise 13 Ağustos 2026 tarihinde oynanacak.

Lihtenştayn temsilcisi Vaduz, sahasında oynanan ilk karşılaşmada Andorra ekibi Atletic Club d’Escaldes’i 4-0 mağlup ederek rövanş öncesinde büyük avantaj yakaladı. Bu nedenle Başakşehir’in tur atlaması durumunda karşılaşma ihtimalinin en yüksek olduğu takım Vaduz olarak öne çıkıyor. Ancak rakip, iki maçın toplam skorunun ardından resmen kesinleşecek.

INTER TURKU’NUN FORM DURUMU

Teknik direktör Vesa Vasara yönetimindeki Inter Turku, Finlandiya’nın en üst düzey ligi Veikkausliiga’da sezonun iddialı takımları arasında bulunuyor. Finlandiya temsilcisi, 17 karşılaşmada topladığı 31 puanla ikinci sırada yer alıyor. Inter Turku bu süreçte 8 galibiyet, 7 beraberlik ve 2 yenilgi aldı.

Inter Turku, Başakşehir karşılaşması öncesindeki son lig maçında Gnistan’a sahasında 2-1 mağlup oldu. Finlandiya ekibinin bu karşılaşmadaki tek golünü penaltıdan Alie Conteh kaydetti.

İlk maçta savunma ağırlıklı bir oyun tercih eden Inter Turku, hızlı hücumlarla Başakşehir kalesinde etkili olmaya çalıştı. Clinton Jephta, Alie Conteh ve Jasse Tuominen, Finlandiya temsilcisinin hücum hattındaki dikkat çeken oyuncuları arasında bulunuyor.

RAMS BAŞAKŞEHİR MUHTEMEL 11’İ

Nuri Şahin’in ilk karşılaşmaya göre orta saha ve hücum hattında bazı değişiklikler yapabileceği değerlendiriliyor. Basında yer alan son kadro tahminlerine göre Davie Selke’nin santrfor pozisyonunda başlaması, Berkay Özcan’ın ise hücum hattında görev alması bekleniyor.

Inter Turku muhtemel 11’i: Huuhtanen, Saarinen, Kangasniemi, Hamalainen, Niska, Tuominen, Ampofo, Laine, Jephta, Bikoula, Conteh.

Rams Başakşehir muhtemel 11’i: Muhammed Şengezer, Karbownik, Ousseynou Ba, Emin Bayram, Ömer Ali Şahiner, Olivier Kemen, Umut Güneş, Ivan Brnic, Berkay Özcan, Yusuf Sarı, Davie Selke.

Başakşehir’de ilk karşılaşmada kart cezası nedeniyle forma giyemeyen Christopher Operi’nin cezası sona erdi. Fildişi Sahilli sol bek, teknik direktör Nuri Şahin’in görev vermesi durumunda Finlandiya’daki rövanşta oynayabilecek. Turuncu-lacivertli takımda maç öncesinde cezalı futbolcu bulunmuyor.

Muhtemel 11’lerin maç saatine kadar değişebileceği ve resmi kadroların karşılaşmanın başlamasına yaklaşık bir saat kala açıklanacağı unutulmamalı.

BAŞAKŞEHİR AVRUPA’DA 70. MAÇINA ÇIKIYOR

Rams Başakşehir, Inter Turku karşılaşmasıyla Avrupa kupalarındaki 70. maçına çıkacak. İstanbul temsilcisi daha önce oynadığı 69 Avrupa karşılaşmasında 26 galibiyet, 18 beraberlik ve 25 mağlubiyet aldı. Turuncu-lacivertliler bu maçlarda 103 gol atarken kalesinde 96 gol gördü.

Başakşehir, UEFA Avrupa Konferans Ligi’nde oynadığı 33 karşılaşmada ise 17 galibiyet, 10 beraberlik ve 6 yenilgi yaşadı. İstanbul ekibi Avrupa kupalarında daha önce iki kez son 16 turuna yükselme başarısı gösterdi.

Turuncu-lacivertliler, 2019-2020 sezonunda UEFA Avrupa Ligi’nde, 2022-2023 sezonunda ise UEFA Avrupa Konferans Ligi’nde son 16 turunda mücadele etti.

INTER TURKU - RAMS BAŞAKŞEHİR MAÇI HANGİ KANALDA, ŞİFRESİZ Mİ?

Inter Turku - Rams Başakşehir maçı, 30 Temmuz 2026 Perşembe günü saat 19.00’da TRT 1 ekranlarından canlı ve şifresiz olarak yayınlanacak. Futbolseverler UEFA Avrupa Konferans Ligi 2. eleme turu rövanş karşılaşmasını TRT 1’in televizyon yayını üzerinden takip edebilecek.

Ülke genelinde yalnızca 3 vilayet dışında kısmi veya tam su kısıtlamalarının uygulandığı bildirildi. Kuraklık seviyesinin 2012'den bu yana temmuz aylarında kaydedilen en yüksek düzeylere ulaşması nedeniyle bazı bölgelerde mevcut tedbirler sıkılaştırıldı.

Bazı bölgelerde su kullanım tedbirleri artırıldı

Yeni sıcak hava dalgası ve meteorolojik koşulların etkisiyle bazı vilayetlerde su kaynaklarının korunmasına yönelik ek önlemler alındı.

Orne vilayetinde kuraklık krizinin yaşandığı 5 bölgede su kıtlığını önlemek amacıyla yeni tedbirler devreye sokuldu. Yetkililer, su kaynaklarının korunması için kullanım alanlarına yönelik sınırlamalar uygulamaya başladı.

Aisne vilayetinde ise su seviyelerindeki düşüş nedeniyle olası kıtlık riskine karşı yeni kullanım düzenlemeleri yürürlüğe konuldu.

Araç yıkama ve havuz kullanımlarına sınırlama getirildi

Aisne vilayetindeki bazı bölgelerde uygulanan tedbirler kapsamında, oto yıkama servisleri dışında araç yıkanması ve yüzme havuzlarının doldurulması yasaklandı.

Ayrıca çiftçilerden tarımsal faaliyetlerde kullanılan su miktarını azaltmaları istendi. Drome vilayeti de kuraklık nedeniyle su kullanım kısıtlamalarının artırıldığı bölgeler arasında yer aldı.

Fransa'da kuraklığın etkileri nedeniyle su kaynaklarının korunmasına yönelik önlemlerin meteorolojik koşullara bağlı olarak devam edeceği bildirildi.

Ankara'da toprağa verildi

Serdar Dimli için Ankara'da öğle namazının ardından cenaze töreni düzenlendi.

Kılınan cenaze namazının ardından Dimli'nin naaşı Karşıyaka Mezarlığı'nda toprağa verildi.

Cenaze törenine Serdar Dimli'nin ailesi ve yakınlarının yanı sıra TRT'de birlikte görev yaptığı çalışma arkadaşları ile çok sayıda gazeteci katıldı. Meslektaşları, Dimli'yi son yolculuğunda yalnız bırakmadı.

Serdar Dimli kimdir?

1954 yılında Çankırı'da doğan Serdar Dimli, 1978 yılında açılan muhabirlik sınavını kazanarak TRT'de göreve başladı.

Meslek hayatı boyunca TRT Haber Merkezi'nde TV 1 Haberleri Müdür Yardımcılığı, Merkez Haberler Müdürlüğü, Haber Müdürlüğü, Haber Dairesi Başkan Yardımcılığı ve Yayın Denetleme Kurulu üyeliği görevlerini üstlendi.

Parti tarafından yapılan bilgilendirmeye göre Kılıçdaroğlu, merkezde kadın kollarının uzman akademisyenler ve rehber öğretmenler eşliğinde yürüttüğü tercih danışmanlığı hizmetinden faydalanan üniversite adaylarıyla bir araya geldi. Kılıçdaroğlu, adaylarla sohbet ederek tercih sürecinde başarı dileklerini iletti.

İçişleri Bakanı Laurent Nunez, yaptığı açıklamada yangınlarla mücadele sırasında yaşanan kayıplara ilişkin bilgi verdi.

Nunez, biri 8 Temmuz'da Savoie vilayetinde, ikisi 22 Temmuz'da Gironde vilayetine bağlı Merignac kentinde, biri de Bouches-de-Rhones vilayetinde yangın tespit çalışmaları sırasında meydana gelen kazada olmak üzere toplam 4 itfaiyecinin yaşamını yitirdiğini açıkladı.

Yangınlarda 230'dan fazla itfaiyeci yaralandı

Nunez, yangınlarda 230'dan fazla itfaiye erinin yaralandığını belirtti. Açıklamada, yangınlar nedeniyle herhangi bir sivil ölümünün kaydedilmediği ifade edildi.

Fransa'da özellikle Gironde bölgesindeki yangın, ülkenin en büyük yangınlarından biri olarak kayıtlara geçti. Söndürme çalışmalarında 3 bin 300 itfaiyeci, 1500 askeri personel, 1250 polis ve jandarma görev aldı.

Çalışmalara havadan destek sağlamak amacıyla 24 hava aracının da kullanıldığı bildirildi.

Yangınlarla bağlantılı 275 kişi gözaltına alındı

İçişleri Bakanı Nunez, yangınlarla bağlantılı suçlar kapsamında 275 kişinin gözaltına alındığını açıkladı. Bu kişilerden 31'i hakkında tutuklama kararı verildiğini aktardı.

Fransa'da bu yılki yangın sezonunda toplam 116 bin hektar alanın yandığı bildirildi. Ülke, yaşanan geniş çaplı yangınlarla birlikte tarihinin en büyük yangın sezonlarından birini geçiriyor.

Azerbaycan Hava Yolları'nın (AZAL) AHY179 sefer sayılı "Aghdam" adlı uçağı, Kars Harakani Havalimanı'nda düzenlenen törenle karşılandı.

İlk uçuş Kars'ta törenle karşılandı

İlk uçuşla Kars'a gelen yolcular arasında Kars Sanayi ve Ticaret Odası Başkanı Kadir Bozan, Kars Belediye Başkanı Ötüken Senger ve Azerbaycanlı yetkililer de yer aldı.

Uçak, Kars Vali Vekili Şeyma Aktaş Semiz, il protokolü, turizm sektörü temsilcileri ve vatandaşlar tarafından karşılandı.

Azerbaycan'dan gelen yolculara çiçek takdim edilirken, apronda "Kars-Bakü İlk Uçuş" yazılı pasta kesildi.

"Tüm bölge için stratejik bir ulaşım koridoru olacak"

Kars Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Kadir Bozan, Bakü-Kars uçak seferlerinin yalnızca iki şehir arasında değil, bölge genelinde stratejik bir ulaşım koridoru oluşturacağını söyledi.

Yeni hattın Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ekonomik ve ticari ilişkileri güçlendireceğini belirten Bozan, "Bu hatla birlikte bölgemiz Kafkasya ve Orta Asya'ya doğrudan bağlanmış oldu" dedi.

Doğu Ekspresi'nin de Kafkasya'ya bağlanması açısından önemli bir ulaşım ağı oluştuğunu ifade eden Bozan, yeni seferlerin Kars, Ardahan, Iğdır, Erzurum ve bölgeye katkı sağlayacağını belirtti.

Bozan, "Bakü artık bize yalnızca yaklaşık bir saatlik uçuş mesafesinde" ifadelerini kullandı.

Doğu Ekspresi ile yeni turizm rotası hedefleniyor

Kars Belediye Başkanı Ötüken Senger ise doğrudan uçuşların turizm ve ekonomik iş birlikleri açısından önemli fırsatlar yaratacağını söyledi.

Bakü-Kars hattının Türkiye ile Azerbaycan arasındaki tarihi ve kültürel bağları güçlendireceğini belirten Senger, hattın Doğu Ekspresi ile entegre edilmesiyle yeni bir turizm rotası oluşturulabileceğini ifade etti.

Senger, Bakü'den Kars'a gelen turistlerin Doğu Ekspresi aracılığıyla Türkiye'nin farklı şehirlerine ulaşabileceğini, Kars'a gelen turistlerin de Bakü'ye seyahat edebileceğini belirtti.

Azerbaycanlı yolculardan ilk uçuş değerlendirmesi

İlk uçuşla Kars'a gelen Azerbaycan vatandaşı Fatma Nazeliyeva, yeni hattın büyük kolaylık sağlayacağını söyledi.

Nazeliyeva, "İlk kez bu hatla geldim. Zamandan büyük tasarruf sağladım. Uçuş sırasında biraz türbülans yaşansa da yolculuk çok güzeldi" dedi.

Azerbaycan'dan Kars'a gelen Azer Danyıldız da iki ülke arasında kurulan ulaşım köprüsünün hayata geçirilmesinde emeği geçenlere teşekkür etti.

BDDK verilerine göre kredi hacmi yükseldi

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (BDDK) yayımladığı haftalık bültene göre, bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi 24 Temmuz itibarıyla yükseliş gösterdi.

Verilere göre toplam kredi hacmi, bir haftada 225 milyar 775 milyon lira artarak 26 trilyon 749 milyar 326 milyon liradan 26 trilyon 975 milyar 101 milyon liraya çıktı.

Bankacılık sektöründe toplam mevduat 31 trilyon lirayı aştı

Bankacılık sektöründe toplam mevduat da geçen hafta artış kaydetti.

Bankalar arası mevduat dahil toplam mevduat, 492 milyar 886 milyon lira yükselerek 30 trilyon 567 milyar 479 milyon liradan 31 trilyon 60 milyar 365 milyon liraya ulaştı.

Tüketici kredileri ve kredi kartı alacaklarında son durum

BDDK verilerine göre tüketici kredilerinin toplam tutarı söz konusu dönemde 27 milyar 159 milyon lira artış göstererek 3 trilyon 398 milyar 202 milyon liraya yükseldi.

Bu tutarın 812 milyar 57 milyon lirasını konut kredileri, 42 milyar 81 milyon lirasını taşıt kredileri ve 2 trilyon 544 milyar 64 milyon lirasını ihtiyaç kredileri oluşturdu.

Aynı dönemde taksitli ticari kredilerin büyüklüğü 10 milyar 694 milyon lira artışla 4 trilyon 147 milyar 944 milyon liraya çıktı.

Bankaların bireysel kredi kartı alacakları ise yüzde 1,6 artarak 3 trilyon 279 milyar 131 milyon lira seviyesinde gerçekleşti.

Bireysel kredi kartı alacaklarının 1 trilyon 235 milyar 599 milyon lirası taksitli, 2 trilyon 43 milyar 532 milyon lirası ise taksitsiz borçlardan oluştu.

Takipteki alacaklar ve yasal öz kaynaklar arttı

Haftalık bültende bankacılık sektörünün takipteki alacaklarına ilişkin veriler de yer aldı.

Buna göre, takipteki alacaklar 24 Temmuz itibarıyla önceki haftaya göre 9 milyar 544 milyon lira artarak 810 milyar 66 milyon liraya yükseldi.

Takipteki alacakların 603 milyar 825 milyon lirası için özel karşılık ayrıldığı bildirildi.

Aynı dönemde bankacılık sisteminin yasal öz kaynakları, 115 milyar 814 milyon lira artışla 5 trilyon 912 milyar 552 milyon liraya ulaştı.

KKM bakiyesi 191 milyon liraya geriledi

KKM hesaplarına ilişkin son veriler de haftalık bültende yer aldı.

Buna göre, kur korumalı Türk lirası mevduat ve katılma hesaplarının (KKM) bakiyesi geçen hafta 11 milyon lira azaldı.

Son açıklanan verilere göre KKM bakiyesi 191 milyon liraya geriledi.

BDDK tarafından yayımlanan haftalık veriler, kredi hacmi, toplam mevduat, tüketici kredileri, bireysel kredi kartı alacakları, takipteki alacaklar, yasal öz kaynaklar ve KKM bakiyesine ilişkin güncel görünümü ortaya koydu.

Altın fiyatları KMKTP'de yükselişle kapandı

Borsa İstanbul Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası'nda (KMKTP) işlem gören standart altının kilogram fiyatı, gün sonunda 6 milyon 190 bin lira seviyesine ulaştı.

Verilere göre, standart altının kilogram fiyatı önceki kapanışa göre yüzde 1,1 artış gösterdi.

Bir önceki işlem gününde standart altının kilogram fiyatı 6 milyon 123 bin lira olarak gerçekleşmişti.

Standart altının kilogram fiyatı gün içinde hangi seviyeleri gördü?

Altın piyasasında standart altının kilogram fiyatı gün içerisinde en düşük 6 milyon 98 bin lira, en yüksek ise 6 milyon 210 bin lira seviyesini gördü.

Günün sonunda oluşan kapanış fiyatı ise 6 milyon 190 bin lira olarak kaydedildi.

Açıklanan verilere göre KMKTP bünyesinde altında gerçekleşen toplam işlem hacmi 8 milyar 789 milyon 962 bin 492,11 lira oldu.

Aynı dönemde işlem miktarı ise 1425,78 kilogram olarak gerçekleşti.

Tüm metallerde oluşan toplam işlem hacmi ise 9 milyar 101 milyon 63 bin 847,39 lira seviyesinde kaydedildi.

Altın borsasında en fazla işlem yapan kurumlar açıklandı

Günlük verilere göre altın borsasında en fazla işlem gerçekleştiren kurumlar da belli oldu.

İşlem hacmine göre sıralamada Uğuras Kıymetli Madenler, Ahlatcı Döviz ve Kıymetli Madenler, Dünya Katılım Bankası, Garanti BBVA ve Altınbaş Kıymetli Madenler yer aldı.

Borsa İstanbul Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası tarafından açıklanan veriler, altın fiyatları, standart altının kilogram fiyatı, işlem hacmi ve günün en aktif kurumlarına ilişkin güncel tabloyu ortaya koydu.

Şimşek, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, haziran ayında işsizlik oranının serinin en düşük seviyesi olan yüzde 7,6'ya gerilediğini belirtti.

İşsizlik oranındaki gerilemeye dikkat çekti

Bakan Şimşek, haziran ayındaki işsizlik verilerine ilişkin yaptığı açıklamada, yılın ilk yarısında ortalama işsizlik oranında düşüş yaşandığını ifade etti.

Şimşek, "Böylece yılın ilk yarısında mevsimsel düzeltilmiş ortalama işsizlik oranı, yıllık 0,3 puan azalarak yüzde 8,1 oldu" değerlendirmesinde bulundu.

Yüksek katma değerli üretim vurgusu

Türkiye'nin uzun vadeli kalkınma hedeflerine ulaşmasında verimlilik artışının önemli olduğunu belirten Şimşek, iş gücü piyasasının etkinliğini artırmaya yönelik politikaların sürdürüleceğini aktardı.

Şimşek, beşeri sermayenin niteliğinin güçlendirilmesi ve yüksek katma değerli üretimin desteklenmesine yönelik çalışmaların devam edeceğini kaydetti.

Haziran ayında işsizlik oranı, serinin en düşük seviyesi olan yüzde 7,6’ya geriledi. Böylece yılın ilk yarısında mevsimsel düzeltilmiş ortalama işsizlik oranı, yıllık 0,3 puan azalarak yüzde 8,1 gerçekleşti.

Ülkemizin uzun vadeli kalkınma hedeflerine ulaşmasında verimlilik… pic.twitter.com/fIhSJfrK9X

— Mehmet Simsek (@memetsimsek) July 30, 2026

Uluslararası Af Örgütü, İran'da yetkililerin muhalefeti bastırmak amacıyla ölüm cezasını giderek daha fazla kullandığını ve keyfî infazlarda artış yaşandığını açıkladı.

Örgütün 28 Temmuz'da yayımladığı açıklamaya göre, İran'da geçen hafta beş protestocunun infaz edilmesinin ardından en az 60 protestocu ölüm cezasına mahkûm edildi. Çok sayıda kişinin de protestolarla bağlantılı suçlamalar nedeniyle ölüm cezası istemiyle yargılandığı belirtildi.

Örgüt, en az üç çocuğun da infaz riski altında olduğunu bildirdi.

İnfazların gerçek sayısının daha yüksek olduğu belirtiliyor

Uluslararası Af Örgütü, ölüm cezalarının gerçek sayısının açıklanan rakamlardan daha yüksek olduğuna inanıyor.

Örgüt, İran İnsan Hakları örgütünün verilerine dayanarak yalnızca İsfahan'daki bir cezaevinde protestolar kapsamında ölüm cezasına mahkûm edilen 70 kişinin bulunduğunu aktardı.

Uluslararası Af Örgütü Orta Doğu ve Kuzey Afrika Bölgesel Direktörü Heba Morayef, ocak ayında gerçekleşen protestoların ardından İran makamlarının muhalefeti cezalandırmak ve bastırmak amacıyla "korkunç bir infaz ve ölüm cezası dalgası" başlattığını savundu.

Protestolar sonrası infazlarda artış

Örgütün açıklamasına göre İran makamları, Ocak 2026'daki protestolardan bu yana protestolarla bağlantılı kişileri mahkûm etmek ve ölüm cezasına çarptırmak için casusluk ve düşman devletlerle iş birliği yapmak gibi geniş kapsamlı milli güvenlik suçlamalarını daha fazla kullanmaya başladı.

Uluslararası Af Örgütü, Ocak 2026'dan bu yana protestolarla bağlantılı suçlar nedeniyle en az 26 kişinin keyfî şekilde infaz edildiğini, en az 26 kişinin de siyasi güdümlü suçlamalar kapsamında keyfî olarak infaz edildiğini bildirdi.

"Muğlak suçlamalarla" ölüm cezası veriliyor

Örgüt, bazı kişilerin "Allah'a düşmanlık" ve "dünyada yozlaşmayı yaymak" gibi geniş ve muğlak olarak nitelendirilen suçlardan ölüm cezasına mahkûm edildiğini belirtti.

Açıklamada, kundaklama, mala zarar verme, yol kapatma ve kamu düzenini bozma gibi eylemlerin de ölüm cezasıyla cezalandırılan suçlar arasında yer aldığı ifade edildi.

Uluslararası hukuk ve standartlara göre ölüm cezasının yalnızca "en ciddi suçlarla" sınırlandırılması gerektiğini hatırlatan örgüt, söz konusu eylemlerin bu eşiği karşılamadığını savundu.

Protestocular casusluk suçlamasıyla yargılanıyor

Bazı protestocuların ise 2025'teki 12 Gün Savaşı sırasında çıkarılan "Casusluk Yasası" kapsamında yargılandığı belirtildi.

Örgüte göre protestocular, barışçıl protestolara katılmak ve medya kuruluşlarıyla bilgi paylaşmak gibi eylemler nedeniyle de suçlanıyor.

Uluslararası Af Örgütü, yargı ve devlet medyasının protestocuları çeşitli açıklamalarda "düşman neferleri", "Mossad bağlantılı kılıçlı katiller" ve "protestocu kılığına girmiş düşman ajanları" olarak tanımladığını aktardı.

Zorla kaybetme ve işkence iddiaları

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırısının ardından ölüm cezası kullanımının arttığını belirten örgüt, protestocuların zorla kaybetme, işkence ve zorunlu "itiraflar" da dahil olmak üzere kötü muameleye maruz kaldığını ileri sürdü.

Açıklamada, İran yargısına bağlı Mizan Haber Ajansı'nın tutukluluk sırasında alınan "itirafların" hükme esas alındığını duyurduğu belirtildi. Çok sayıda protestocunun avukata erişiminin engellendiği ve kişilerin "tamamen haksız ve kapalı yargılamaların ardından" ölüm cezasına mahkûm edildiğinin belgelendiği ifade edildi.

Uluslararası Af Örgütü'nden infazların durdurulması çağrısı

Uluslararası Af Örgütü, Birleşmiş Milletler üyesi devletlere İran'a infazların durdurulması yönünde baskı yapma çağrısında bulundu.

Örgüt ayrıca İran'daki durumun Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne taşınması gerektiğini savundu.

İran'ın ölüm cezasını tamamen yasaklayan bağlayıcı bir uluslararası insan hakları sözleşmesine taraf olmadığı, ancak ölüm cezasının yalnızca "en ağır suçlara" uygulanmasını öngören Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi'ne taraf olduğu belirtildi.

Açıklamada, "İran yetkilileri, planlanan tüm infazları derhal durdurmalı ve ölüm cezasını tamamen kaldırmak üzere infazları erteleme yasası çıkarmalıdır" çağrısı yapıldı.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği de 27 Temmuz'da İran'daki infazların durdurulması yönünde benzer bir çağrıda bulunmuştu.

İçişleri Bakanlığının sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, Meteoroloji Genel Müdürlüğünden alınan son bilgiler doğrultusunda sarı kodla işaretlenen illerin yer aldığı Türkiye haritası paylaşıldı.

Açıklamada, belirlenen bölgelerde beklenen meteorolojik olaylara ilişkin güncel değerlendirmelere yer verildi.

Kuvvetli rüzgar ve fırtına bugün hangi bölgelerde etkili olacak?

Paylaşılan bilgilere göre, bugün Marmara'nın güneybatısı ile Kuzey Ege genelinde kuzey ve kuzeydoğudan esecek kuvvetli rüzgar ve fırtına bekleniyor.

Meteorolojik değerlendirmede, söz konusu bölgelerde rüzgarın zaman zaman fırtına şeklinde etkisini göstereceği ifade edildi.

İzmir ve Manisa için fırtına uyarısı

Yarın İzmir ve Manisa için de kuvvetli rüzgar ve yer yer kısa süreli fırtına beklendiği bildirildi.

Açıklamaya göre, iki ilde rüzgarın etkisini zaman zaman artırabileceği tahmin ediliyor.

Trakya, İstanbul ve çevresinde kuvvetli rüzgar bekleniyor

Meteoroloji Genel Müdürlüğünden aktarılan bilgilere göre, yarın ve cumartesi günleri Trakya, İstanbul, Kocaeli, Yalova ve Bursa'nın batısında kuvvetli rüzgarın etkili olması öngörülüyor.

Aynı dönemde Balıkesir ve Çanakkale çevrelerinde ise kuvvetli rüzgarla birlikte yer yer kısa süreli fırtına bekleniyor.

İçişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, beklenen kuvvetli rüzgar ve fırtına nedeniyle oluşabilecek olumsuzluklara karşı vatandaşların dikkatli ve tedbirli davranmaları istendi.

UKOME'nin temmuz ayı toplantısı, İBB Genel Sekreter Yardımcısı Pelin Alpkökin başkanlığında Bayrampaşa'daki Büyük İstanbul Otogarı Hasan Ali Yücel Konferans Salonu'nda gerçekleştirildi.

Hız ve kırmızı ışık ihlalleri için yeni sistem kurulacak

Toplantıda, İstanbul'daki 128 noktada ortalama hız ve kırmızı ışık ihlallerinin tespit edilmesi amacıyla EDS kurulması gündeme alındı.

Karar kapsamında Avrasya Tüneli, Beykoz'daki Halit Ulukurt Tüneli, Üsküdar'daki Libadiye Çamlıca Tüneli ve Çamlıca Bağlantı Tüneli'nin çift yönlü giriş ve çıkışlarına ortalama hız tespiti yapacak sistemlerin kurulması planlandı.

Kırmızı ışık ihlallerinin tespiti için ise Bağcılar Cumhuriyet Caddesi, Bahçelievler Değirmenbahçe Caddesi, Beşiktaş Caddesi, Ümraniye Küçüksu Caddesi ve Esenyurt Şehitler Caddesi gibi noktalara EDS cihazları yerleştirilecek.

Elektrikli skuter park alanları için süre belirlendi

UKOME toplantısında elektrikli skuter hizmeti veren operatörlerin park alanı oluşturma yükümlülükleri de ele alındı.

Alınan karara göre, izin alan operatörlerin 90 gün içerisinde gerekli park alanlarını tamamlamaması halinde izinlerinin iptal edilmesi kararlaştırıldı.

Toplantıda, operatörlerin toplam 1934 park alanı yapması gerektiği, bunlardan 724'ünün iletilmesine rağmen imalatına başlanmadığı ve yalnızca 227 alanın tamamlandığı bilgisi paylaşıldı.

Bazı Kadıköy otobüs hatlarında düzenleme yapılacak

Kadıköy Meydanı Yayalaştırma Projesi kapsamında ilçedeki toplu taşıma güzergahlarında değişiklik yapılması da toplantının gündem maddeleri arasında yer aldı.

Kararla birlikte 13 otobüs hattının son durağının Kadıköy sahili yerine Uzunçayır istasyonu olması planlandı. Yolcuların ise Uzunçayır-Kadıköy otobüsleriyle sahil bölgesine ulaşması öngörüldü.

Düzenleme kapsamında 319 Kayışdağı-Kadıköy, 14BK Çekmeköy/Parseller-Kadıköy, 20Ü Ümraniye Tepeüstü/Kadıköy ve 18D Sultanbeyli-Kadıköy gibi hatların son durağının Uzunçayır olarak değiştirilmesi kararlaştırıldı.

12 şoförün toplu taşıma belgesi iptal edildi

Toplantıda toplu taşıma araçlarında yaşanan ihlallere ilişkin işlemler de görüşüldü.

Minibüs, taksi ve servis araçlarında genel ahlaka aykırı davranış, haksız kazanç sağlama, sahte para kullanma, yüksek ücret talep etme, görevli veya yolculara kötü davranma gibi nedenlerle hakkında işlem yapılan 12 şoförün toplu taşıma aracı kullanım belgesi iptal edildi.

Ayrıca emniyet ve zabıta ekiplerince tutanak altına alınan 3 bin 735 plakaya ilişkin cezalar da karara bağlandı. Cep telefonu kullanımı, fazla yolcu taşıma, dikkatsiz araç kullanımı, yanlış park ve yolcu seçme gibi ihlaller nedeniyle 2 bin 772 şoföre uygulanan cezalar görüşüldü.

Toplu taşıma aracı kullanım belgesi yeterliliğini kaybeden 32 şoförün yeniden çalışma başvuruları da reddedildi.

Aydın'da orman yangını Kavşıt mevkisinde başladı

Aydın'da orman yangını, Çine ilçesine bağlı Kavşıt mevkisindeki ormanlık alanda çıktı.

Edinilen bilgilere göre, yangının çıkış nedeni henüz belirlenemezken, ormanlık alanda yükselen dumanların fark edilmesinin ardından durum yetkililere bildirildi.

Çine'deki orman yangınına ekipler sevk edildi

İhbarın alınmasının ardından Çine orman yangını için bölgeye Orman İşletme Müdürlüğü ekipleri ile itfaiye ekipleri yönlendirildi.

Yangına müdahale için ilgili ekiplerin kısa sürede olay yerine ulaştığı bildirildi.

Orman yangınının kontrol altına alınması amacıyla ekiplerin çalışmaları devam ediyor.

Yangına hem hava unsurları hem de kara ekipleriyle müdahale edilirken, söndürme çalışmaları bölgede aralıksız sürdürülüyor.

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Kastamonu'nun İnebolu ilçesinde düzenlenen İstiklal Madalyası takdim töreninde gündeme ilişkin açıklamalarda bulundu. Kurtulmuş, "Terörsüz Türkiye" süreci kapsamında hazırlanan çerçeve yasa çalışmalarının son aşamaya geldiğini açıkladı.

"Çalışmaların hemen hemen sonuna gelindi"

TBMM'de partilerin uzlaşısıyla bir yasal düzenleme yapılmasını umut ettiklerini belirten Kurtulmuş, Türkiye'nin yaklaşık 50 yıldır mücadele ettiği terör sorununun sona erdirilmesini hedeflediklerini söyledi.

Kurtulmuş, şöyle konuştu:

"Bu milletin yaklaşık 50 yılına mal olan terörü artık tarihin çöplüğüne atıyoruz. Bunun için sürdürdüğümüz çalışmaların hemen hemen sonuna gelinmiştir. Ümit ederiz ki partilerimizin tamamının uzlaşısıyla ortaya çıkacak olan bir yasal düzenleme sürecini hep birlikte takip edeceğiz."

Kurtulmuş'tan "genel af" açıklaması

Kamuoyunda tartışılan "genel af" iddialarına da yanıt veren Kurtulmuş, hazırlanacak yasanın af niteliğinde olmayacağını vurgulayarak şöyle konuştu:

"Ortaya konulacak olan bu yasa asla bir genel af mahiyetinde değildir, asla kişisel af mahiyetinde değildir. Geçici ve münhasıran örgütün lağvedilmesine ait bir yasa olacaktır."

Kurtulmuş, düzenlemenin ancak örgütün silah bırakması, kendisini tamamen feshetmesi ve bunun resmen tespit edilmesinin ardından yürürlüğe gireceğini söyledi.

"Yeni bir dönemin kapıları açılacak"

Hazırlanan yasal düzenlemenin tek başına bir amaç olmadığını belirten Kurtulmuş, asıl hedefin Türkiye'de yeni bir dönemin başlaması olduğunu ifade etti.

Kurtulmuş, "Yeni dönemin kapılarında silaha yer yok, kavgaya yer yok, tefrikaya yer yok" diyerek, etnik ve mezhepsel ayrımların olmadığı bir kardeşlik döneminin hedeflendiğini söyledi.

"Terör artık tarihin çöplüğüne gidecek"

Terörün Türkiye'ye ağır bedeller ödettiğini belirten Kurtulmuş, yaklaşık 50 yıldır devam eden terör sorununun sona erdirilmesinin amaçlandığını dile getirdi.

Kurtulmuş, yakın zamanda Cudi Dağı'nda düzenlenen Hz. Nuh'u anma programına da değindi. Geçmişte güvenlik gerekçeleriyle gerçekleştirilemeyen etkinliğe bu yıl binlerce kişinin katıldığını belirten Kurtulmuş, "Artık bu memleketin hiçbir dağında silahların ve bombaların sesi olmayacak" dedi.

Adidas hisselerinde tarihi düşüş yaşandı

Şirketin ikinci çeyrek finansal sonuçlarının açıklanmasının ardından Adidas hisseleri sert geriledi.

Gün içinde yüzde 17'yi aşan kayıp yaşayan hisseler, şirketin borsa tarihindeki en yüksek günlük değer kaybı olarak kayıtlara geçti.

Şirketin rekor satış rakamlarına ulaşması ve 2026 yılı gelir hedefini yukarı yönlü güncellemesi, piyasalardaki fiyatlamayı değiştirmedi.

Adidas bilançosunda faaliyet kârı beklentinin altında kaldı

Açıklanan verilere göre Adidas'ın ikinci çeyrek faaliyet kârı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5 artarak 574 milyon euro seviyesine yükseldi.

Piyasanın beklentisi ise 623 milyon euro olarak hesaplanmıştı.

Faaliyet kârındaki artışa rağmen faaliyet kâr marjı geçen yılki yüzde 9,2 seviyesinden yüzde 8,5'e geriledi.

Şirketin devam eden faaliyetlerinden elde ettiği net kâr ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6 artış göstererek 398 milyon euro oldu.

Rekor satışlar gelir beklentisini aştı

Adidas satışları, ikinci çeyrekte güçlü performans sergiledi.

Döviz kuru etkilerinden arındırılmış satışlar yüzde 14 yükselirken, şirketin ikinci çeyrek geliri 6,74 milyar euro olarak gerçekleşti.

Bu rakam, 6,63 milyar euro seviyesindeki piyasa beklentisinin üzerinde yer aldı ve şirket açısından çeyreklik bazda rekor gelir olarak kaydedildi.

Doğrudan tüketiciye satış kanalında yüzde 25 büyüme yaşanırken, performans ürünlerinden elde edilen gelir yüzde 39 arttı.

Açıklanan verilere göre futbol ve koşu ürünleri, büyümeye en fazla katkı sağlayan ürün grupları arasında yer aldı.

Dünya Kupası kampanyaları giderleri artırdı

Şirketin finansal sonuçlarında öne çıkan başlıklardan biri de Dünya Kupası kampanyalarına yönelik harcamalar oldu.

Adidas'ın pazarlama giderleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 30 yükseldi.

Şirket, Dünya Kupası kampanya ve organizasyonları kapsamında bir önceki yıla kıyasla 212 milyon euro daha fazla pazarlama yatırımı gerçekleştirdi.

Ayrıca Adidas'ın, finalistler Arjantin ve İspanya'nın da aralarında bulunduğu 14 millî takımın sponsorluğunu üstlendiği belirtildi.

Dünya Kupası futbol ürünlerine talebi artırdı

Şirket tarafından paylaşılan verilere göre Dünya Kupası organizasyonu, mağaza trafiği ile futbol ürünlerine yönelik talebi destekledi.

Adidas'ın ABD'deki mağazalarında ziyaretçi sayısı, turnuvanın grup aşamasının ilk tam haftasında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 44,7 arttı.

Bununla birlikte, güçlü satış performansına rağmen yatırımcıların Dünya Kupası etkisinin yılın ikinci yarısında devam edip etmeyeceğine odaklandığı belirtilirken, büyümenin sürdürülebilirliğine ilişkin beklentiler hisse performansı üzerinde etkili oldu.

O'Donnell, AA muhabirine yaptığı yazılı açıklamada, Polonya hava sahasına giren ve daha sonra Polonya topraklarına düştüğü belirtilen, türü henüz belirlenemeyen bir Rus füzesine karşı NATO ve Polonya hava savunma unsurlarının devreye alındığını aktardı.

NATO ve Polonya savunma sistemleri devreye girdi

SHAPE Sözcüsü O'Donnell, olay sırasında NATO kapsamında görev yapan iki savaş uçağı ile Polonya'ya ait F-16 savaş uçaklarının havalandırıldığını belirtti.

Açıklamada ayrıca NATO Çok Uluslu Çok Rollü Tanker Nakliye Birimine ait Airbus A330 yakıt ikmal uçağı, Polonya'ya ait Saab 340 Havadan Erken İhbar ve Kontrol (AEW) uçağı ile bir Mi-24 helikopterinin de görev aldığı bildirildi.

NATO olayla ilgili yetkililerle temas halinde

O'Donnell, "NATO, Polonya hava sahasının ihlal edilmesiyle ilgili olarak yetkililerle yakın temas halinde bulunuyor" dedi.

Avrupa Müttefik Kuvvetler Yüksek Komutanı (SACEUR) Orgeneral Alexus G. Grynkewich'in, Polonya Genelkurmay Başkanı Orgeneral Wieslaw Kukula ile NATO ve Polonya'nın müdahalesine ilişkin görüşme gerçekleştirdiği belirtildi.

Olayla ilgili incelemenin devam ettiği aktarılırken, NATO'nun ittifak topraklarını korumak için gerekli tedbirleri almaya devam edeceği vurgulandı.

Polonya'da enkaz parçaları bulundu

Polonya'da, Rusya'nın Ukrayna'nın batısına yönelik yoğun füze saldırıları sırasında hava sahasına giren kimliği belirsiz cisme ait olduğu değerlendirilen parçaların bulunduğu açıklanmıştı.

Polonya İçişleri ve İdare Bakanlığından yapılan açıklamada, polis ekiplerinin bir tarlada yaklaşık 10 metre çapında bir çukur ile kimliği belirsiz cisme ait enkaz parçaları tespit ettiği bildirilmişti.

Adalet Bakanı Akın Gürlek, yargı hizmetlerinin daha hızlı, etkin ve verimli yürütülmesi amacıyla "Yargı Hizmetlerinin Etkinliği Büroları" kurulacağını açıkladı.

Gürlek, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, yeni büroların Yargı Reformu Strateji Belgesi kapsamında hayata geçirileceğini bildirdi.

Adalet komisyonları bünyesinde kurulacak

Gürlek'in açıklamasına göre bürolar, adli yargı ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye ve bölge idare mahkemeleri adalet komisyonları bünyesinde oluşturulacak.

Yeni yapılanmanın mülhakat adliyelerini de kapsayacağı belirtildi.

Yargı süreçlerindeki gecikmeler takip edilecek

Gürlek, "Yargı Hizmetlerinin Etkinliği Büroları"nın, vatandaşların yargı süreçlerinde karşılaştığı gecikmeleri ve uygulamaya ilişkin sorunları yakından takip edeceğini ifade etti.

Hazırlık çalışmaları devam eden "Alo Adalet Hattı" için yereldeki kurumsal altyapının da bu bürolar aracılığıyla oluşturulacağını belirten Gürlek, bürolara yapılan başvuruların inceleneceği ve başvuru sahiplerinin süreç hakkında bilgilendirileceğini kaydetti.

Mahkemelerin dosya ve bekleme süreleri izlenecek

Gürlek, yeni büroların, mahkemeler ve Cumhuriyet başsavcılıklarının ortalama dosya görülme ve bekleme sürelerini düzenli olarak takip edeceği belirtti:

"Bürolarımız, tespit edilen sorunların çözümüne katkı sağlayacağı gibi yargıya intikal eden uyuşmazlıklar ve suça sebebiyet veren olaylar değerlendirilerek benzer sorunların tekrarının önlenmesine yönelik ilgili kurumlarla ortak çalışmalar gerçekleştirecektir. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde, Türkiye Yüzyılı’nı Adaletin Yüzyılı kılma hedefimiz doğrultusunda; insanı merkeze alan, erişilebilir, güvenilir ve etkin bir adalet sistemi için reformlarımızı kararlılıkla sürdürüyoruz. Yargı Hizmetlerinin Etkinliği Bürolarının aziz milletimize ve yargı teşkilatımıza hayırlı olmasını diliyorum."

Ziyaret, Genel Müdür Çay’ın Vali Canbolat’a hediye takdim etmesinin ardından çekilen hatıra fotoğrafıyla tamamlandı.

Mersin'in Aydıncık ilçesi Eskiyörük Karatepe mevkisinde orman yangını çıktı. Tarım ve yerleşim alanlarına yakın bölgede çıkan yangına ekiplerin müdahalesi sürüyor.

Yangın yerleşim alanlarına yakın

Yangının çıktığı bölgede tarım alanları ve köy konutlarının yanı sıra ağıl türü yapılar da bulunuyor. Ekipler, yangının yerleşim alanlarına ulaşmaması için çalışmalarını sürdürüyor.

Rüzgarın etkili olması bekleniyor

Meteoroloji, bölgede bugün şiddetli rüzgar beklendiği uyarısında bulunmuştu. Kuzeyden güneye doğru saatte 50 ila 70 kilometre hızla esmesi beklenen rüzgarın yangının ilerleyişini etkileyebileceği değerlendiriliyor.

Ekiplerin müdahalesi sürüyor

Mersin Orman Bölge Müdürlüğü ekipleri, yangının rüzgarın etkisiyle büyümemesi ve yerleşim alanlarına ulaşmaması için karadan müdahale ediyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Horlama boşanma sebebi olarak kabul edilebiliyor

Horlamanın sanıldığından çok daha ciddi sonuçları olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Gerek, “Horlama çevreyi rahatsız eden, kişinin çoğunlukla farkında olmadığı çok ciddi bir sosyal problem. Erkeklerde daha sık, kadınlarda daha az görülüyor ama menopoz sonrası kadınlarda da horlama problemi artıyor. Yargıtay horlamayı boşanma sebebi olarak kabul ediyor” dedi.

Horlamanın yaşam kalitesini bozan, sağlığı olumsuz etkileyen önemli sorunların ve hastalıkların habercisi olabileceğini vurgulayan Gerek, bu nedenle horlamanın hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Horlamanın özellikle yumuşak damak başta olmak üzere ağız ve burundan birlikte nefes alma sırasında yumuşak damağın dalgalanmasıyla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Ama sadece yumuşak damak değil, ses teli seviyesine kadar hava yolundaki her türlü darlık ve problem gürültülü uyumaya yani horlamaya sebep olabilir” diye konuştu.

Uyku apnesinin hava yolunun tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıktığını belirten Gerek, “Uyku apnesi solunum çabasına rağmen 10 saniye ya da daha fazla süreyle nefes alamama durumudur. Burada özellikle yumuşak damak ve dil çok önemli rol oynar” dedi.

Prof. Dr. Gerek, hastalığın oluşum mekanizmasını şöyle anlattı:

“Eğer uyku apnesi 20-25 saniye civarında sürerse kandaki oksijen düzeyi düşmeye başlar. Karbondioksit düzeyi artmaya başladığında vücut kendini uyandırır, uyku yüzeysel hale gelir, kas gücü tekrar yerine gelir ve hava yolu açılarak solunum devam eder. Bu durum gece boyunca defalarca tekrarlanabilir. Eğer bu durum bir saat içinde 5’ten fazla tekrarlıyorsa buna uyku apnesi diyoruz.”

Cep telefonuyla bile tespit edilebiliyor

Uyku laboratuvarlarının uyku apnesini en ideal biçimde değerlendiren merkezler olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, “Günümüzde cep telefonlarına yüklenen basit programlar bile uyku sırasında horlamayı, nefes alışverişini ve uykuda solunum durmasıyla ilgili kabaca bilgi verebiliyor. Ancak ideal olan, uyku laboratuvarlarında 50-60 parametreyi aynı anda değerlendirerek uyku bozukluklarına tanı konulmasıdır” dedi.

Uyku apnesinin uyku bozuklukları içerisinde yer alan önemli bir sorun olduğunu belirten Gerek, bir saat içindeki solunum durmalarının sayısı ve süresine göre hastalığın derecelendirildiğini söyledi.

Uyku insan yaşamında vücudun yenilendiği çok önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, kaliteli uykunun sağlığı olumlu etkilediğini, uyku bozukluklarının ise çok farklı hastalıklara yol açabileceğini ifade etti.

“Uyku apnesi belirli bir düzeye geldiğinde sabahları baş ağrısıyla uyanma, yorgun uyanma, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve hafızayla ilgili çok önemli sorunlar ortaya çıkabiliyor” diyen Gerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uyku apnesi sorunu olanlar iş hayatında öğleden sonra uyuklamaya başlayıp verimsiz hale gelebiliyor. Araç kullananlarda gündüz ortaya çıkan trafik kazalarının çok önemli sebeplerinden birisi uyku apnesi. Bu hastalar dinlenemediği için dikkatleri dağılıyor. Trafik ışıklarında beklerken bile uyuyan hastalar var.”

”Uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi”

Yaşam biçiminin de uyku apnesi üzerinde etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, alkol kullanımı, sigara ve tok karnına uyumanın uyku sağlığını bozduğunu söyleyerek, “Bu faktörler uyku apnesi ile bir araya geldiğinde çok daha şiddetli sonuçlar ortaya çıkabiliyor” dedi.

Uyku apnesinin kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi süreleri uzunsa kalpte yavaşlama meydana geliyor. Bazı uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi” dedi.

Uyku apnesinin son yıllarda kardiyoloji kliniklerinin de özel olarak üzerinde durduğu bir konu haline geldiğini belirten Gerek, kalp hastalıklarının önemli bir bölümünün altında uyku apnesinin bulunabildiğini ifade etti.

Uyku apnesinin önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi kader değil. Uyku apnesi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum” dedi.

“Uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar”

Çocukluk dönemindeki problemlerin ilerleyen yaşlarda uyku apnesine zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Gerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çocuğunuzun ileride uyku apnesi olmasını istemiyorsanız çocuk yaş grubunda uykusunda tıkanması, horlaması, gece terlemesi varsa, geniz eti ve bademcik büyüklüğü gibi problemler varsa lütfen bunu en erken yaşta tedavi ettirin. İleri yaştaki uyku apnesi çocukluk dönemindeki sorunların tedavisiyle engellenebilir. Hatta benim bir aforizmam var; uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar.”

Çocukların uyku sırasında nefes alıp verdiğinin duyulmaması gerektiğini belirten Gerek, “Bebek gibi uyuyor benzetmesi sağlıklı bir havayolunun en önemli göstergesidir” dedi.

Erişkin yaşlarda günlük yorgunluklar ve farklı nedenlerle uyku kalitesinde bozulmalar meydana gelebildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, eşlerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

“Eğer eşiniz uykuda terliyorsa, üstünü çok açıyorsa, nefesi duruyorsa mutlaka bir kulak burun boğaz hekimine ya da uyku bozukluklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurun. En azından uyku apnesi var mı yok mu diye test yaptırmaları ve muayene olmaları çok önemli” diyen Gerek, tedavinin son derece yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtti.

Uyku apnesi ve horlama tedavisinde öncelikle laboratuvar ortamında tanı konulmasının hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Gerek, bunun mümkün olmadığı durumlarda eşlerden video kaydı istediklerini söyleyerek, “Horlayan eşin videosunu izleyerek uyku sırasındaki tıkanmalar ya da nefes alışveriş biçimi değerlendirilebiliyor ve uyku apnesi olup olmadığı konusunda önemli fikir veriyor” dedi.

Prof. Dr. Gerek, detaylı muayenenin ardından hastaya özel tedavi planlaması yapılması gerektiğini söyledi.

Horlama tedavisinde çoğu zaman cerrahinin ön plana çıktığını belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, burun tıkanıklığı, damak sarkıklığı gibi problemlerin cerrahi yöntemlerle giderilebildiğini söyledi.

Ancak horlamanın tamamen ortadan kalkacağının garanti edilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, yorgunluk, alkol, antidepresanlar, kas gevşeticiler ve yatış pozisyonunun da horlamayı etkileyebildiğini ifade ederek “Uyku hijyenine uygun düzenlemeler horlamayı yüzde 85 oranında azaltabilir” dedi.

“Damat adayları evlilik öncesi tedavi arıyor”

Horlamanın sosyal hayatı da etkilediğini belirten Prof. Dr. Gerek, “Evlenecek çiftlerden özellikle damat adayları evlilik öncesi horlama sorununu gidermek için tedavi arayışına gidebiliyor” dedi.

Uyku apnesi tedavisinde PAP adı verilen pozitif basınçlı cihazların önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu cihazların ayarlarının uyku laboratuvarlarında hastaya özel olarak yapıldığını söyleyerek şunları kaydetti:

“Bu cihazların ayarları uyku laboratuvarında hastaya uygun biçimde düzenlenir. Cihazla birlikte uyku apnesinin kaybolup kaybolmadığına bakılır ve hastaya uygun biçimde yeniden düzenlenir. Hasta uyum gösterdiği takdirde uyku apnesi tedavisindeki öncelikli tercih bu cihazların kullanılmasıdır”

Burunlarında ciddi kemik eğriliği bulunmayan, damaklarında aşırı sarkma olmayan ve bademcikleri çok büyük olmayan hastaların bu cihazlarla rahatlıkla uyuyabildiğini belirten Gerek, tedavide en önemli unsurun hastanın cihaza uyum sağlaması olduğunu söyleyerek, “Bu cihazlar eskiden çok daha büyük ve taşınması daha zor cihazlardı. Günümüzde ise neredeyse bir gözlük kabı büyüklüğünde, nemlendirme özelliği olan yeni nesil cihazlar kullanılıyor” diye konuştu.

Uyku apnesi tedavisinde ağız içinde kullanılan ve kişiye özel ölçülerle hazırlanan apareylerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu sistemlerin dili öne doğru çekerek hava yolunu açık tutmayı amaçladığını söyledi.

Ancak bu apareylere uyumun her zaman kolay olmadığını belirten Gerek, “Özellikle öğürme refleksi güçlü olan kişilerde kullanımı zor olabiliyor. Ayrıca çene ekleminde ağrılara da yol açabiliyor” dedi.

Uyku apnesinde cerrahi tedavi hastaya göre planlanıyor

Uyku apnesi tedavisindeki bir diğer seçeneğin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, her hastanın ihtiyacına göre farklı yöntemlerin uygulanabildiğini söyledi.

Burunda sorun varsa buruna yönelik, damakta sarkma varsa damağa yönelik, bademcik büyüklüğü varsa bademciklere yönelik cerrahilerin uygulanabildiğini belirten Gerek, dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerin de uyku apnesine yol açabildiğini ifade ederek “Çocukluk döneminde bademcik ameliyatı olmuş kişilerde bile dil kökündeki lenfoid dokular büyüyerek hava yolunda darlığa neden olabilir. Bazen de epiglot kapağında deformasyonlar görülebilir. Bunların her biri için farklı cerrahi seçenekler bulunuyor” dedi.

Robotik cerrahi ve dil kökü implantları dikkat çekiyor

Robotik cerrahinin özellikle dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerde kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, dil kökündeki yağ fazlalığını azaltan ve dokuları temizleyen yöntemlerin başarılı sonuçlar verdiğini söyledi.

Ayrıca damak seviyesinde klasik ameliyatların yanı sıra sütürlerle damağı asma tekniklerinin de uygulanabildiğini belirten Gerek, yeni geliştirilen implant teknolojilerine de dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ülkemizde henüz deneysel seviyede uygulanan yöntemlerle dil köküne yerleştirilen implantlar bulunuyor. Uyku sırasında nefes durduğunda bu implantlar ilgili kası uyararak hava yolunun açılmasını ve yeniden nefes alınmasını sağlayabiliyor.”

Bu tedavilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde üç farklı firma tarafından uygulandığını belirten Gerek, Türkiye’de de deneysel çalışmaların sürdüğünü ancak maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti.

Uyku apnesi tedavisinde zayıflama iğneleri de kullanılıyor

Uyku apnesinde kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Avrupa’da obezite sıralamasında Türkiye ilk sırada yer alıyor. Bu nedenle hastalarımızın öncelikle kilo vermesini istiyoruz” dedi.

Uyku apnesinin tıbbi tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin FDA onayı aldığını belirten Gerek, “Hastalar yüzde 10 kilo kaybederse uyku apnesinde belirgin düzelmeler görülebiliyor” diye konuştu.

Ancak bu ilaçların mutlaka endokrinoloji uzmanı kontrolünde kullanılması gerektiğini vurgulayan Gerek, “Hiç kimse gidip eczaneden bu ilaçları doğrudan alıp kullanmamalı” uyarısında bulundu.

Zayıflar da horluyor

Horlamanın yalnızca kilolu kişilerde görüldüğü düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Zayıf kişilerde de horlama görülebilir” dedi.

Bu kişilerde horlamanın en sık nedenlerinin burun kemiği eğriliği, damak sarkması ve bademcik büyüklüğü olduğunu belirten Gerek, uygun ameliyatlarla bu sorunların giderilebildiğini söyledi.

Bazı meslek gruplarında uyku testi zorunlu

Özellikle şoförler ve teknik cihaz kullanan kişiler için kaliteli uykunun hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gerek, uyku apnesi tanısı alan bazı kişilerin ehliyet yenileme sürecinde tedavi olduklarını belgelemek zorunda kaldıklarını söyleyerek “Özellikle kritik işler yapanların kaliteli uyuması çok önemli” dedi.

Uzmanından uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Gerek programın sonunda horlama ve uyku apnesiyle ilgili şu uyarılarda bulundu:

• Uyku kalitenize dikkat edin.
• Uyuduğunuz ortamın sıcaklığına, karanlığına ve sessizliğine önem verin.
• Horluyorsanız bu gerçeği kabul edin ve tedavi olun.
• Eşiniz sizi horladığınız için uyarıyorsa mutlaka çözüm arayın.

Uyku apnesinin tedavi edilmediğinde yaşam süresini kısaltabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, sözlerini şöyle tamamladı:

”Uyku apnesi kader değildir. Tedavi edilebilir, kontrol edilebilir bir rahatsızlıktır ve tedavisi hayat kurtarır. Uyku apnesi ile yaşamaya devam edilirse kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Son dönemde kardiyoloji klinikleri de uyku apnesine çok önem veriyor. Çünkü kalp hastalıklarının pek çoğu uyku apnesi sebebiyle ortaya çıkabiliyor.”

”Uyku insan sağlığı açısından çok önemli. Uyku apnesi hayatımızı doğrudan etkiler çünkü ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor. Hayatımızda uykunun çok özel bir yeri var.”

Prof. Dr. Sönmezer ülkemizdeki nüfus artış hızının endişe verici biçimde azaldığını söyledi.

Türkiye’de nüfus artış hızındaki düşüş alarm veriyor

Toplum nüfusunun kendini yenileyebilmesi için doğurganlığın aile başına 2,1 çocuk olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, Türkiye’de bu oranın son yıllarda yaklaşık 1,5’e kadar gerilediğine dikkat çekti.

Nüfus artış hızındaki düşüşün temel nedenleri arasında ekonomik kaygılar, kariyer planlamaları ve çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesinin bulunduğunu ifade eden Sönmezer, modern toplumlarda ilk anne olma yaşının giderek yükseldiğini söyleyerek şunları kaydetti:

”Çocuk yapmak isteyenler de daha geç yaşlarda çocuk sahibi olmak istiyor. İlk çocuk doğurma yaşı modern dünyada, batı dünyasında sosyo ekonomik düzey yükseldikçe çok ileri yaşlara geliyor, sonra da insanlar tek çocukla kalıyorlar. İlk anne olma yaşı 20’lerden 35 e kadar çıktı.”

Doğurganlığın korunması her geçen gün daha önemli hale geliyor

Geç yaşta yapılan evlilikler, çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesi ve genç yaşlarda görülen kanser vakalarındaki artış nedeniyle doğurganlığın korunmasının günümüzde her zamankinden daha önemli hale geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, kanser başta olmak üzere doğurganlığı olumsuz etkileyebilecek tedavilere başlamadan önce yumurta, sperm ve yumurtalık dokusunun dondurulması sayesinde hastaların ilerleyen yıllarda çocuk sahibi olabildiğini söyledi.

Kadınların belirli bir yumurta rezervi ile dünyaya geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, yaş ilerledikçe hem yumurta sayısının hem de yumurta kalitesinin azaldığını ifade etti. Sönmezer, “Kadın gebe kaldığında ya da doğum kontrol hapı kullandığında adet görmese bile yumurta rezervi azalmaya devam eder. Yaş ilerledikçe gebelik elde etmek zorlaşırken anormal gebelik riski de artar” diye konuştu.

Yumurta, sperm ve yumurtalık dokusu dondurulabiliyor

Kanser tedavilerindeki gelişmeler sayesinde hastaların yaşam sürelerinin uzadığını ancak uygulanan tedavilerin doğurganlığı olumsuz etkileyebildiğini belirten Sönmezer, bu nedenle doğurganlığın korunmasının tedavi sürecinin önemli bir parçası haline geldiğini söyledi.

Yumurta hücresi, sperm ve yumurtalık dokusunun eksi 196 derecede sıvı nitrojen içerisinde uzun yıllar saklanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, “Dondurma işlemi yapıldığında adeta zamanı durdurmuş oluyoruz. Örneğin 20 yaşında yumurtalarını donduran bir kadın, yıllar sonra anne olmaya karar verdiğinde 20 yaşındaki yumurtalarının kalitesiyle gebelik elde edebiliyor” dedi.

Prof. Dr. Sönmezer çocuk ve genç hastalarda karından yapılan işlemle doğurganlığı koruyarak Türkiye’de bir ilke imza attı.

Doğurganlığı koruyucu yöntemlerin yalnızca yetişkinlerde değil çocuk hastalarda da uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, özellikle lösemi nedeniyle kök hücre nakli planlanan çocuklarda yumurtalık dokusunun dondurulmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

Kanser dışında talasemi, bazı böbrek hastalıkları, sistemik lupus eritematozus, bazı kan hastalıkları ve genetik hastalıklarda da doğurganlığın korunabildiğini ifade eden Sönmezer, “Kanser ya da kanser dışı herhangi bir nedenle doğurganlığını kaybetme riski bulunan hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini koruyabiliyoruz” dedi.

Prof. Dr. Murat Sönmezer, yumurta toplama işleminin standart olarak vajinal yoldan gerçekleştirildiğini belirterek, özellikle çocuk hastalar ve genç kızlarda bu yöntemin aileler ve hastalar tarafından her zaman tercih edilmediğini, bazı hastaların ise işlem nedeniyle çekinceler yaşayabildiğini belirtti.

Bu ihtiyaçtan yola çıkarak yıllar önce yumurtalıklardaki yapışıklık nedeniyle karından yumurta toplamak zorunda kaldığı bir hastasına uyguladığı yöntemi geliştirdiğini anlatan Sönmezer, daha sonra bu tekniği doğurganlığını korumak isteyen genç hastalarda kullanmaya başladığını söyledi. Türkiye’de ilk kez karından yumurta toplama işlemini gerçekleştiren Prof. Dr. Murat Sönmezer, bugüne kadar yaklaşık 800 çocuk ve genç hastada bu yöntemi başarıyla uyguladığını belirterek, bu alanda dünyadaki ilk bilimsel yayınlardan birine de imza attığını ifade etti.

Sönmezer, karından yumurta toplama yönteminin özellikle doğurganlığını kaybetme riski bulunan çocuklar ve genç kadınlar için önemli bir alternatif olduğuna dikkat çekti.

Çiftler evlenir evlenmez test yaptırmalı

Çocuk sahibi olmayı hemen düşünmeseler bile evlenen çiftlerin doğurganlık durumlarını değerlendirmesi gerektiğini vurgulayan Sönmezer, kadınların AMH testiyle yumurtalık rezervlerini, erkeklerin ise sperm analiziyle üreme potansiyellerini öğrenebileceğini söyleyerek “Bugün düşük yumurtalık rezervine sahip bir kadın doğal yollarla gebe kalabilir. Ancak birkaç yıl sonra bu şansını tamamen kaybedebilir. Bu nedenle çiftlerin durumlarını erken dönemde bilmeleri çok önemli” diye konuştu.

Kadında basit bir AMH testi, erkekte ise sperm analizi ile olası sorunların önceden tespit edilebildiğini belirten Sönmezer, çocuk sahibi olmayı ileriki yıllara bırakmayı planlayan çiftlerin de bu testleri yaptırmasının önemli olduğunu söyledi.

Sigara, kilo ve stres doğurganlığı etkiliyor

Yaşam tarzının doğurganlık üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirten Sönmezer, sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, fazla kilo ve stresin hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini olumsuz etkilediğini söyledi.

Bir adet döneminde doğal yolla gebelik elde etme ihtimalinin yaklaşık yüzde 20 olduğunu belirten Sönmezer, düzenli adet gören kadınlarda yumurtlama döneminin doğru hesaplanmasının gebelik şansını artırabileceğini ifade etti.

Düzenli adet görmenin tek başına doğurganlığın normal olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Sönmezer, kadınların belirli aralıklarla yumurtalık rezervlerini kontrol ettirmeleri gerektiğini söyledi.

Yardımcı üreme tekniklerinde başarı oranları yükseldi

Yumurta dondurma işlemlerinde kullanılan vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yönteminin başarı oranlarını önemli ölçüde artırdığını belirten Sönmezer, günümüzde dondurulmuş ve çözülmüş yumurtalarla elde edilen gebelik oranlarının taze yumurtalarla elde edilen sonuçlara oldukça yaklaştığını söyledi.

Polikistik over sendromu gibi düzensiz adet gören kadınlarda yumurtlama takibi, zamanlanmış ilişki ve aşılama yöntemlerinin uygulanabildiğini belirten Sönmezer, aşılama tedavisinin genellikle üç denemeye kadar sürdürüldüğünü, sonuç alınamaması halinde tüp bebek tedavisine geçildiğini ifade etti.

Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftlerin umutsuzluğa kapılmaması gerektiğini belirten Sönmezer, “Bugün yardımcı üreme tekniklerinde elde edilen başarı oranları geçmişe göre çok daha yüksek. Zamanlanmış ilişki, aşılama ve tüp bebek uygulamaları sayesinde çok sayıda çift çocuk sahibi olabiliyor” dedi.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

Yüksek riskli kadinlarda meme taramasına erken başlanmalı

Meme kanseri taramasında mamografinin altın standart yöntem olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, bu yöntemin dünyada en fazla bilimsel çalışmaya konu olmuş görüntüleme sistemi olduğunu ifade etti.

Kadınların 40 yaşından sonra yılda bir kez mamografi yaptırması gerektiğini belirten Taşkın, çekilen görüntülerin mutlaka saklanmasını ve sonraki yıllardaki tetkiklerle karşılaştırılmasını önerdi. Taşkın, böylece memedeki çok küçük değişikliklerin daha erken fark edilebildiğini söyledi.

BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu taşıyan ya da ailesinde yoğun meme ve yumurtalık kanseri öyküsü bulunan kadınların yüksek risk grubunda yer aldığını belirten Taşkın, bu kişilerde mamografinin yanı sıra meme ultrasonografisinin de takip programına eklenmesi gerektiğini ifade etti.

Yüksek riskli kadınlarda taramaların ailede görülen ilk meme kanseri vakasından 10 yıl önce başlatıldığını belirten Taşkın, “Ailede 35 yaşında meme kanseri görüldüyse, takiplerin 25 yaşında başlaması gerekir” dedi.

Meme kanseri her zaman kitle olarak ortaya çıkmıyor

Meme kanserinin her zaman ele gelen bir kitle şeklinde ortaya çıkmadığını belirten Prof. Dr. Taşkın, özellikle erken evrede mikron düzeyindeki değişikliklerin görüntüleme yöntemleriyle saptanabildiğini söyledi.

Bu nedenle hiçbir şikâyeti olmayan kadınların da düzenli kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurgulayan Taşkın, genç yaşta ve yoğun meme dokusuna sahip kadınlarda mamografinin tek başına yeterli olmayabileceğini, bu durumlarda ultrasonografinin önemli katkı sağladığını kaydetti.

15 dakikalık biyopsi tedavinin yol haritasını çiziyor

Görüntüleme sırasında şüpheli bir bulgu tespit edildiğinde biyopsinin büyük önem taşıdığını belirten Taşkın, ultrason eşliğinde yapılan meme biyopsilerinin hazırlık süreciyle birlikte yaklaşık 15 dakikada tamamlanabildiğini söyledi.

Doğru yapılan biyopsinin cerrahi planlamaya rehberlik ettiğini vurgulayan Taşkın, birçok hastada tek cerrahi girişimle başarılı sonuçlar alınabildiğini ifade etti.

Yeni nesil görüntüleme yöntemleri erken tanıyı güçlendiriyor

Son 10 yılda radyolojide çok önemli gelişmeler yaşandığını belirten Prof. Dr. Füsun Taşkın, gelişen ultrason teknolojileri sayesinde iyi ve kötü huylu oluşumların daha hızlı ve güvenilir biçimde ayırt edilebildiğini söyledi.

Dijital mamografiyle birlikte kullanılan tomosentez teknolojisinin memeden kesitsel görüntüler alınmasını sağladığını belirten Taşkın, özellikle yoğun meme dokusunda gizlenebilen oluşumların daha kolay tespit edilebildiğini ifade etti.

Kontrastlı mamografi MR’a alternatif olabiliyor

Kontrastlı mamografinin son yılların en önemli gelişmelerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, damardan verilen kontrast madde sayesinde şüpheli bölgelerin çok daha ayrıntılı değerlendirilebildiğini söyledi.

Bu yöntemin özellikle meme başı akıntısı olan, eline kitle gelen, muayenede şüpheli bulgu saptanan veya yüksek risk grubunda bulunan kadınlarda kullanıldığını belirten Taşkın, bazı hastalarda meme MR’ına olan ihtiyacı da ortadan kaldırabildiğini ifade etti.

Ameliyat olamayan hastalarda yeni tedavi seçeneği

Meme kanseri tespit edildiğinde tümörün yanı sıra karşı meme ve koltuk altı lenf bezlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Taşkın, doğru evrelemenin tedavi başarısında kritik rol oynadığını söyledi.

Yaş veya ek hastalıklar nedeniyle ameliyat edilemeyen bazı hastalarda tümörün dondurularak tedavi edilmesine olanak sağlayan yöntemlerin uygulanabildiğini belirten Taşkın, bu yaklaşımın uygun hastalarda hem hızlı iyileşme hem de kozmetik avantajlar sunduğunu kaydetti.

Programda kadınlara çağrıda bulunan radyoloji uzmanı Prof. Dr. Füsun Taşkın, “Memede çözümsüz kalan bir sorun yok. Meme kanseri erken tanındığında en başarılı şekilde yönetilebilen ve tedavi edilebilen kanser türlerinden biridir. Bu nedenle düzenli kontroller ihmal edilmemelidir” dedi.

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!

Milyonlarca SSK ve Bağ-Kur emeklisi, Ramazan Bayramı öncesi ödenecek ikramiyenin 2026’da ne kadar olacağını merak ediyor. Son olarak 4 bin TL’ye yükseltilen bayram ikramiyesinde yeni bir artış yapılıp yapılmayacağı ve olası zam oranı, emeklilerin gündeminde ilk sırada yer alıyor. Özellikle maaş zamlarının ardından gözler, açıklanacak yeni ikramiye tutarına çevrildi.