DDK Başkanı Salih Tanrıkulu, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, çalışmaların Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatı doğrultusunda yürütüldüğünü belirtti.

Tanrıkulu, incelemenin yatırım fonlarının gerçekleştirdiği işlemlerin yanı sıra denetim süreçlerinin mevzuata uygunluğunu da kapsadığını ifade etti.

Tanrıkulu açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Sermaye piyasalarında son dönemde yaşanan olaylarla ilgili olarak Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatıyla, Devlet Denetleme Kurulu tarafından sermaye piyasasında yatırım fonlarının işlemleri ile denetim faaliyetlerinin mevzuata uygun yürütülmesi ve gerekli idari, hukuki tedbirlerin hayata geçirilmesi amacıyla inceleme ve denetim çalışmalarına başlanmıştır.”

Tanrıkulu’nun Borsa İstanbul’daki görevleri de gündeme geldi

DDK’nın yatırım fonlarına ilişkin inceleme görevlendirmesinin ardından Borsa İstanbul yönetiminde de dikkat çeken bir değişiklik yaşandı.

Salih Tanrıkulu’nun Borsa İstanbul’un internet sitesinde yer alan Yönetim Kurulu Başkan Vekilliği ve bağımsız yönetim kurulu üyeliğine ilişkin bilgiler kaldırıldı. Tanrıkulu’nun adı Borsa İstanbul’un Denetim Komitesi listesinden de çıkarıldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın talimatıyla başlatılan inceleme, sermaye piyasalarında son dönemde gerçekleşen yatırım fonu işlemleri ile bunlara yönelik denetim faaliyetlerini kapsıyor.

İletişim Başkanlığı da 29 Eylül’de yaptığı açıklamayla, söz konusu inceleme ve denetim süreci için Devlet Denetleme Kurulu’nun görevlendirildiğini duyurmuştu.

Türkiye genelindeki resmi ve özel ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin katılabileceği yarışmada, iklim değişikliği ve sürdürülebilirlik alanındaki gerçek problemlere yönelik fikirlerin geliştirilmesi amaçlanıyor.

Öğrenciler iklim sorunlarına çözüm geliştirecek

Yarışmanın temelinde öğrencilerin iklim değişikliği ve sürdürülebilirlik alanındaki sorunları bilimsel veriler ve saha gözlemlerinden yararlanarak ortaya koymaları bulunuyor. Katılımcılardan belirledikleri sorunlara yönelik çözüm fikirleri geliştirmeleri ve bu fikirleri mentörlük desteğiyle daha ileri bir aşamaya taşımaları bekleniyor.

Yarışma; Antalya'da gerçekleştirilecek COP31 resmi vizyonu, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin “erdem-değer-eylem” odaklı yaklaşımı, “OB8: Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı Becerisi” ile Milli Eğitim Bakanlığının 2026-2030 İklim Değişikliği Eylem Planı doğrultusunda düzenlenecek.

Yarışma üç aşamalı süreçle ilerleyecek

“Önce potansiyel, mentörlükle gelişim, finalde anlık inovasyon” yaklaşımıyla düzenlenecek yarışmanın ilk bölümünde takımlar fikir başvurularını belirlenen temalardan en az biri üzerinden hazırlayacak.

Bu aşamada öğrenciler; “Sıfır Atık, Okyanuslar ve Denizler, Gıda Güvenliği, İklim Dirençli Şehirler, İklim Uygulama Köprüsü, Gençlik ve Eğitim, Yeşil Sanayileşme, Temiz Enerji Dönüşümü, Rio Sinerjisi ile Dinamik ve Dayanıklı Sağlık Sistemleri” başlıklarından en az birini tercih edebilecek.

Ön elemenin tamamlanmasının ardından finale kalan takımların proje geliştirme becerileri, çevrim içi mentörlük desteği programıyla desteklenecek.

Final maratonu Antalya'da düzenlenecek

Yarışmanın Antalya'daki final maratonunda finalist takımlara, ilk aşamada kullanılan “COP31” temaları çerçevesinde yeni bir problem sunulacak. Takımlardan, kendilerine yöneltilen bu probleme belirlenen süre içerisinde özgün, uygulanabilir ve yaratıcı bir iklim çözümü geliştirmeleri istenecek.

Finalist ekipler, yerinde verilen yeni tema üzerinden fikir geliştirme maratonuna katılacak. Takımlar ayrıca hazırladıkları projeleri canlı jüri sunumlarıyla aktaracak.

Başvurular çevrim içi yapılacak

“Maarif İklim İdeathonu”na MEB'e bağlı resmi ve özel ortaöğretim kurumlarının hazırlık ile 9, 10, 11 ve 12. sınıflarında eğitim gören öğrenciler katılabilecek.

Yarışma başvuruları, “meslegimhayatim.meb.gov.tr” adresindeki resmi yarışma portalı üzerinden çevrim içi olarak gerçekleştirilecek. Yarışmada finale kalan takımlar 23 Ekim'de ilan edilecek.

Antalya'da yapılacak final ideathonu 18-19 Kasım tarihlerinde gerçekleştirilecek. Yarışmanın ödül töreni ise 20 Kasım'da düzenlenecek.

Polat, hakkında yürütülen soruşturma çerçevesinde ifadesine başvurulmak üzere adliyeye getirildi.

29 Eylül’de gerçekleştirilen ikinci celsenin 26. duruşma gününde tutuklu ve tutuksuz sanıklar, müdafileri, gazeteciler ve izleyiciler salondaki yerlerini aldı.

Mahkemenin daha önce ikinci celsenin eylül ayı sonunda tamamlanmasını planladığı belirtilirken, dosyaya ek iddianame dahil edilmesinin ardından duruşmaların 15 Ekim’e kadar sürmesi planlandı. Hafta boyunca tutuksuz sanıkların savunmaları ve sorguları alınmaya devam edecek.

Dünkü duruşmada gerçekleştirilen savunmaların ardından 325 kişiden oluşan tutuksuz sanık listesinden geriye 39 kişi kaldı.

Bugünkü duruşma, etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanan sanık Yakup Öner’in önceki celsede yarım kalan sorgusunun tamamlanmasıyla başladı.

Öte yandan perşembe günü davadaki tutuklu sanıkların aylık tutukluluk incelemesinin yapılması bekleniyor.

İstihdam 32 milyon 507 bine ulaştı

Işıkhan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, istihdam politikalarının Orta Vadeli Program (OVP) ve Ulusal İstihdam Stratejisi (UİS) hedefleri doğrultusunda sürdürüldüğünü belirtti.

Ağustos ayında istihdam edilenlerin sayısının 136 bin kişi artarak 32 milyon 507 bine çıktığını aktaran Işıkhan, istihdam oranının da 0,1 puanlık yükselişle yüzde 48,4 olduğunu ifade etti.

İşgücüne katılma oranı yüzde 52,5 oldu

Işıkhan'ın paylaştığı verilere göre ağustosta işgücü 29 bin kişilik artışla 35 milyon 247 bine yükseldi. İşgücüne katılma oranı ise yüzde 52,5 seviyesinde kaldı.

İşsizlik oranındaki gerilemeyle birlikte işsiz sayısının da 106 bin kişi azaldığına dikkati çeken Işıkhan, işsizlik verilerinin 40 aydır tek haneli seviyelerde seyrettiğini belirtti.

Genç işsizlik oranı yüzde 13'e geriledi

15-24 yaş grubundaki genç nüfusta işsizlik oranı da bir önceki aya kıyasla 1,1 puan düşerek yüzde 13 seviyesine indi. Gençlerdeki işsizlik oranı erkeklerde yüzde 9,7, kadınlarda ise yüzde 19,4 olarak hesaplandı.

Işıkhan, GÜÇ Programı gibi uygulamalarla gençlerin eğitim hayatından çalışma yaşamına geçişlerinin kolaylaştırılmasının ve ihtiyaç duydukları beceri ile deneyimi kazanmalarının desteklenmesinin amaçlandığını kaydetti.

2029 hedefi yüzde 7,6 işsizlik

Gelecek döneme ilişkin hedeflerini de paylaşan Işıkhan, 2027-2029 döneminde yaklaşık 2,1 milyon ilave istihdam oluşturmayı ve işsizlik oranını kademeli olarak azaltarak 2029'da yüzde 7,6 seviyesine çekmeyi hedeflediklerini açıkladı.

Işıkhan, önümüzdeki süreçte iş gücünün niteliğini artırmaya ve iş gücüne katılım konusunda güçlük yaşayan kesimlere yönelik desteği genişletmeye dönük politikaların sürdürüleceğini belirtti.

⚙️Orta Vadeli Programımızın (OVP) ve Ulusal İstihdam Stratejimizin (UİS) hedefleri doğrultusunda istihdam hamlelerimizi gerçekleştiriyor, başarılı sonuçlar almaya devam ediyoruz.

✅Cumhurbaşkanımız Sayın @RTErdogan’ın liderliğinde attığımız adımlar sayesinde bu yılın Ağustos… pic.twitter.com/wCTYlnYWyw

— Prof. Dr. Vedat Işıkhan (@isikhanvedat) September 30, 2026

UEFA'nın açıklamasına göre Maurice Dufrasne Stadı'nda, TSİ 21.45'te başlayacak maçta Saggi'nin yardımcılıklarını Norveç Futbol Federasyonundan Anders Olav Dale ile Ole Andreas Haukasen, üstlenecek.

Karşılaşmada dördüncü hakem olarak Norveçli Marius Hansen Grotta, görev yapacak.

Kahramanmaraş 4. Ağır Ceza Mahkemesi, 11 Eylül'de görülen karar duruşmasında, tutuklu pastane sahipleri Sami Kervancıoğlu ve Mustafa Pekel'i "bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" suçundan 8'er yıl hapse çarptırarak, adli kontrol kararıyla tahliyelerine karar verdi. Aynı suçtan fenni mesul Mehmet Tekin'e ise iyi hal indirimi uygulanarak 6 yıl 8 ay hapis cezası ve 2 yıl meslekten men cezası verildi.

Dönemin Kahramanmaraş Belediyesi görevlileri, eski İmar İşleri Müdürü Fahri Yiğitoğlu, mimar Veli Çiftaslan, Onikişubat Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdür Vekili Sait Avşar, inşaat mühendisi Ali Gemci ve inşaat teknikeri Mehmet Akif Canlı, "bilinçli taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" suçundan iyi hal indirimiyle 4 yıl 5 ay 10'ar gün hapis cezasına çarptırıldı. Heyet, pastanenin iç mekan tasarımcısı Ertan Danacı ile dönemin kamu görevlileri mimar Mehmet Dişçeken ve makine mühendisi Mustafa Şirikçi'nin ise beraatlerine karar verdi.

"Pastanecilerin olursa olsun saikiyle hareket ettiklerine dair delil yok"

Mahkeme, "bilinçli taksir"den 8'er yıl hapse çarptırılarak adli kontrolle tahliye edilen, zemin kattaki pastanenin yetkilileri Sami Kervancıoğlu ve Mustafa Pekel'in tahribatlı tadilat gerçekleştirdiklerini belirtti. Kararda, "sanıkların eylemleri gerçekleştirirken neticenin meydana gelmesini kabullendiklerine ya da 'olursa olsun' saikiyle hareket ettiklerine dair delil bulunmadığı" kaydedildi. Onikişubat Belediyesi'ndeki bazı kamu görevlilerinin ise imar mevzuatına ve ruhsata aykırı, "çıplak gözle görülebilir" tadilatları raporlarına yansıtmadığı aktarıldı.

Başsavcılık'tan "olası kast" talebi

Kahramanmaraş Cumhuriyet Başsavcılığı, Kahramanmaraş 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nin kararını istinafa taşıdı.

Başsavcılık, sanıklar Sami Kervancıoğlu ve Mustafa Pekel hakkındaki mahkumiyet kararlarının kaldırılarak, eylemlerinin "olası kastla kasten öldürme" ve "olası kastla yaralama" kapsamında değerlendirilmesini talep etti.

Sanık Ertan Danacı hakkındaki beraat kararının kaldırılmasını da isteyen Savcılık, Danacı'nın eyleminin, pastane tadilatlarını yaptıran sanıklar Sami Kervancıoğlu ve Mustafa Pekel'in eylemlerinden ayrı değerlendirilemeyeceğini ve "olası kastla kasten öldürme", "olası kastla yaralama" suçları kapsamında cezalandırılması gerektiğini belirtti.

Başsavcılık ayrıca sanık Mehmet Tekin hakkında daha yüksek ceza verilmesini, kamu görevlisi sanıklar Mehmet Dişçeken ve Mustafa Şirikçi'nin beraatlerinin kaldırılarak, "taksirle birden fazla kişinin ölümüne ve yaralanmasına neden olma" suçundan cezalandırılmasını talep etti. Kamu görevlisi sanıklar Ali Gemci, Veli Çiftaslan, Sait Avşar, Mehmet Akif Canlı ve Fahri Yiğitoğlu hakkındaki "bilinçli taksir" hükümlerinin ise kaldırılarak eylemlerinin "basit taksir" kapsamında değerlendirilmesini ve sanıkların meslekten yasaklanmasını istedi.

"Taşıyıcı sistem elemanlarına yönelik müdahaleler öngörülebilirdi"

Sanıklar Sami Kervancıoğlu, Mustafa Pekel ve Ertan Danacı yönünden yapılan istinaf taleplerinde şu değerlendirmeye yer verildi:

"Somut olayda söz konusu müdahalelerin sıradan veya basit tadilat faaliyetleri olmadığı; kolon, kiriş, perde ve döşeme gibi yapının taşıyıcı sistemi bakımından kritik unsurlara yönelik olduğu, bazı taşıyıcı elemanların kesildiği veya kaldırıldığı, perdelerde boşluklar açıldığı ve yapı bütünlüğünü doğrudan etkileyen işlemler yapıldığı bilirkişi raporları ve dosya kapsamıyla belirlenmiştir.

Sanıkların bu faaliyetleri gerçekleştirirken söz konusu imalatların yapı güvenliği bakımından doğurabileceği ağır sonuçları öngörebilecek durumda olduklarının da hayatın olağan şartları içerisinde kabulü gerekmektedir. Özellikle sanık Ertan Danacı'nın mimar olması, sanıklar Sami Kervancıoğlu ve Mustafa Pekel'in ise işyerinin işletmecileri olarak tadilatların gerçekleştirilmesi sürecindeki konumları dikkate alındığında, taşıyıcı sistem elemanlarına yönelik müdahalelerin sıradan bir dekorasyon faaliyeti olarak değerlendirilemeyeceği açıktır. Taşıyıcı sistem üzerinde yapılan bu tür müdahalelerin yapı güvenliğini zayıflatabileceği teknik olarak öngörülebilir niteliktedir. Bu hususlardan hareketle, sanıkların eylemleri sonucunda doğabilecek ağır neticeyi öngörmelerine rağmen eylemlerine devam ettikleri ve 'olursa olsun' düşüncesi ile gerçekleşen neticeyi kabullendikleri değerlendirilmelidir.

Mahkeme kararında, sanıkların neticeyi kabullendiklerine veya 'olursa olsun' saikiyle hareket ettiklerine ilişkin doğrudan delil bulunmadığı belirtilmiştir. Ancak 'olası kast'ın kabulü bakımından failin iradesinin, somut olayın koşullarından, eylemin niteliğinden, tehlikenin büyüklüğünden, failin bilgi ve deneyiminden ve eylemin gerçekleştirilme biçiminden hareketle belirlenmesi gerektiği açıktır. Dosyada mevcut maddi olgular, taşıyıcı sistem elemanlarının doğrudan tahrip edildiğini, bu müdahalelerin ruhsatsız ve projesiz gerçekleştirildiğini ve buna rağmen eylemlerin sürdürüldüğünü göstermektedir.

Üstelik mahkemenin kabulüne göre sanıkların tahribatlı tadilatları binanın deprem davranışını değiştirmiş ve mevcut ağır kusurlar ile birleşerek meydana gelen neticenin oluşumuna katkı sağlamıştır. Başka bir ifadeyle mahkeme, sanıkların eylemleri ile ölüm ve yaralanma neticesi arasındaki illiyet bağını kabul etmiş, ancak eylemlerin manevi unsurunu 'olası kast' yerine 'bilinçli taksir' olarak değerlendirmiştir. Bu nedenle mahkemece yapılması gereken değerlendirme, 'eylemler tek başına yeterli miydi?' sorusundan ziyade, sanıkların yaptıkları müdahalelerin niteliği ve kendi teknik bilgi ve konumları itibarıyla ölüm ve yaralanma sonucunu öngörmelerine rağmen bu müdahaleleri gerçekleştirmeyi sürdürmelerinin neticeyi kabullenme anlamına gelip gelmediği üzerinde yoğunlaşmalıdır. Dosya kapsamında mevcut deliller bir bütün olarak değerlendirildiğinde ulaşılan sonuç da bu yöndedir. Bu nedenlerle sanıklar Sami Kervancıoğlu ve Mustafa Pekel'in eylemlerinin TCK'nın 21/2. maddesi kapsamında 'olası kast'la gerçekleştirildiğinin kabulü gerekir."

"Danacı'nın sorumluluğu yalnızca sözleşmeyle belirlenemez"

Başsavcılığın istinaf başvurusunda, sanık Ertan Danacı yönünden verilen beraat kararının da dosya kapsamıyla bağdaşmadığı belirtilerek, şu tespitlere yer verildi:

"Mahkeme, esas itibarıyla 1 Aralık 2016 tarihli sözleşmenin kapsamını esas alarak bazı tadilatların işveren tarafından yapılacağının ve resmi izinlerin işveren sorumluluğunda bulunduğunun düzenlendiğini kabul etmiş, 22 Nisan 2026 ve 15 Haziran 2026 tarihli bilirkişi raporlarında sanık yönünden illiyet bağı kurulamadığı yönündeki değerlendirmeye dayanarak beraat kararı vermiştir. Ancak özel hukuk ilişkisini düzenleyen sözleşmedeki iş bölümü, ceza sorumluluğunun belirlenmesinde tek başına belirleyici olamaz. Bir eylemin hangi tarafın sözleşmesel yükümlülüğü kapsamında kaldığı ile o eylemin fiilen kim tarafından gerçekleştirildiği ve sanığın meydana gelen netice bakımından ceza hukuku anlamında kusurunun bulunup bulunmadığı birbirinden farklı hususlardır. Nitekim sanık Ertan Danacı'nın mimar sıfatı nedeniyle gerçekleştirilen müdahalelerin yapısal sonuçlarını öngörebilecek mesleki bilgiye sahip olduğu, sanık Sami Kervancıoğlu ve Mustafa Pekel ile birlikte hareket ettiğine ve sözleşme dışı olarak gösterilen bazı ağır tadilatlara fiilen katıldığına ilişkin dosya kapsamındaki delillerin bulunduğu ve gerçekleştirilen müdahalelerin birbirinden bağımsız şekilde değerlendirilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece Ertan Danacı bakımından sanığın sözleşme kapsamındaki yükümlülükleri ile sözleşme dışındaki işlerin kime ait olduğu üzerinde durulmuş ise de sanığın fiilen gerçekleştirdiği veya diğer sanıklarla birlikte gerçekleştirilmesine iştirak ettiği taşıyıcı sisteme yönelik müdahalelerin somut deliller itibarıyla yeterince tartışılmadığı görülmektedir. Özellikle mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda dahi pastane tadilatlarının mevcut yapının zayıflıklarıyla birlikte deprem davranışını doğrudan değiştirdiği kabul edilmişken, bu tadilatların gerçekleştirilmesindeki fiili katkısı ve mesleki konumu bulunan sanık Ertan Danacı'nın ceza sorumluluğunun yalnızca sözleşme hükümleri üzerinden sonlandırılması yeterli değildir. Sanığın eylemlerinin diğer sanıkların eylemlerinden ayrıştırılması gerektiği kabul edilse dahi, bu ayrıştırmanın somut delillere dayanması gerekir. Dosya kapsamındaki teknik tespitler ve ortaya konulan maddi olgular, sanığın sırf sözleşme hükümleri nedeniyle olayın dışında tutulmasını haklı kılmamaktadır. Bu nedenle Ertan Danacı hakkında CMK'nın 223/2-e maddesi uyarınca verilen beraat hükmünün kaldırılması ve eylemlerinin 'olası kast' kapsamında değerlendirilerek cezalandırılması gerekmektedir."

Tatbikat kapsamında düzenlenen eğitimlerde birliklerin farklı senaryolar karşısında birlikte hareket etme kabiliyetlerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar gerçekleştirildi. Meskun mahal eğitimleri sırasında birliklerin koordinasyon ve sürat başta olmak üzere müşterek hareket kabiliyetlerinin geliştirilmesi hedeflendi.

Birliklerin müşterek hareket kabiliyeti geliştirildi

Bakanlığın sosyal medya hesabından yapılan paylaşımda, tatbikat kapsamında gerçekleştirilen eğitimlere ilişkin değerlendirmelere yer verildi. Paylaşımda, “Birlikte eğitim, müşterek güç” ifadesi kullanılırken, Azerbaycan'ın ev sahipliğinde Türkiye ve Özbekistan'ın katılımıyla tatbikatın devam ettiği belirtildi.

Meskun mahal eğitimlerinin zorlu senaryolar altında gerçekleştirildiği aktarılan paylaşımda, bu çalışmalarla birliklerin koordinasyon, sürat ve müşterek hareket kabiliyetlerini geliştirdiği ifade edildi.

Eğitimler zorlu senaryolar altında gerçekleştirildi

“Birliğin Gücü-2026 Tatbikatı” kapsamında düzenlenen meskun mahal eğitimlerinde birliklerin müşterek çalışma imkanları üzerinde duruldu.

Eğitimler, birliklerin zorlu senaryolar karşısında koordineli ve hızlı hareket etme kabiliyetlerinin geliştirilmesine yönelik gerçekleştirildi. Tatbikatın Azerbaycan'ın ev sahipliğinde, Türkiye ve Özbekistan'ın katılımıyla sürdüğü belirtildi.

MSB eğitimlerden görüntüleri paylaştı

Milli Savunma Bakanlığının paylaşımında, tatbikat kapsamında gerçekleştirilen meskun mahal eğitimlerine ait görüntüler de yer aldı. Paylaşılan görüntülerde, birliklerin eğitim faaliyetleri sırasında gerçekleştirdiği çalışmalar görüldü.

🇹🇷🇦🇿🇺🇿 Birlikte eğitim, müşterek güç!

📍 Azerbaycan

Azerbaycan’ın ev sahipliğinde, Türkiye ve Özbekistan’ın katılımıyla devam eden Birliğin Gücü-2026 Tatbikatı kapsamında meskûn mahal eğitimleri icra edildi.

Birlikler; zorlu senaryolar altında koordinasyon, sürat ve müşterek… pic.twitter.com/WIUWgIjVBd

— T.C. Millî Savunma Bakanlığı (@tcsavunma) September 30, 2026

CHP’den Çiğli Belediye Başkanı seçilerek görevine başlayan Onur Emrah Yıldız, daha sonra partisinden ayrılarak AKP’ye katıldı. Yaşanan parti değişikliğinin ardından belediye yönetiminde de hareketlilik başladı.

Ege’de Son Söz’ün aktardığı bilgilere göre, başkan yardımcılığı görevini yürüten meclis üyesi Şahin Çalı ile Belediye Başkan Yardımcısı Ronay Gezici, bugün görevlerinden istifa etti.

Şüphelilerin “sistem evi” kurduğu belirlendi

Yürütülen çalışmalar sonucunda kimlikleri tespit edilen şüphelilerin, bahis faaliyetlerini yürütmek amacıyla “sistem evi” oluşturduğu belirlendi. Şüphelilerin para transferlerini deftere kaydettiği ve “Pikachu”, “Ronaldo” ile “Escobar” gibi kod adlar kullandığı tespit edildi.

Soruşturmada, banka hesaplarını kullandıkları kişileri etkilemek isteyen şüphelilerin havuzlu rezidanslar ile lüks araçlar kiraladığı ortaya çıkarıldı. Bu kişilere ait banka hesaplarının yasa dışı bahis işlemlerinde kullanıldığı belirlendi.

MASAK verilerinde 5,9 milyar liralık işlem hacmi

Mali Suçları Araştırma Kurulundan (MASAK) alınan veriler üzerinde yapılan incelemelerde, şüphelilerle bağlantılı hesaplarda 5 milyar 972 milyon liralık işlem hacmi tespit edildi.

Bu kapsamda şüphelilerin banka hesapları ile ödeme kuruluşları ve kripto borsalarındaki hesaplarına el konuldu.

13 ilde eş zamanlı operasyon düzenlendi

Osmaniye, Mersin, Adana, Hatay, Kahramanmaraş, Antalya, Malatya, Balıkesir, Ankara, İstanbul, Elazığ, Tekirdağ ve Muş'ta belirlenen adreslere eş zamanlı operasyon gerçekleştirildi. Operasyona özel harekat ekipleri de destek verdi. Çalışmada 62 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı.

49 şüpheli tutuklandı

Emniyetteki işlemleri tamamlanan şüpheliler adliyeye sevk edildi. Zanlılardan 49'u çıkarıldıkları sulh ceza hakimliğince tutuklanırken, 13 şüpheli adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.

Bu kapsamda Ankara Organize Vergi Kaçakçılığı Denetim Daire Başkanlığı, İstanbul Organize Vergi Kaçakçılığı Denetim Daire Başkanlığı ve İstanbul Uluslararası Vergilendirme ve Transfer Fiyatlandırması Sektörel Denetim Daire Başkanlığı, 1 Ekim itibarıyla fiilen görev yapmaya başlayacak.

Organize vergi kaçakçılığına yönelik incelemeler genişleyecek

Organize Vergi Kaçakçılığı Denetim Daire Başkanlıkları, başta sahte belge düzenleme ve kullanma organizasyonları olmak üzere, çok sayıda kişi ve şirketin birlikte hareket ettiği karmaşık yapıların incelenmesi için oluşturuldu.

Paravan şirketlerin, finansal akışların ve profesyonel aracılık mekanizmalarının bulunduğu yapılanmaların bir bütün olarak ele alınması planlanıyor.

Yeni denetim modeliyle yalnızca organize yapıların görünen şirketleri mercek altına alınmayacak. Söz konusu yapıların kurulmasını, yönetilmesini ve faaliyetlerini sürdürmesini sağlayan organizasyonel kapasite de incelemelere dahil edilecek.

Çok uluslu şirketlerin işlemleri daha kapsamlı incelenecek

İstanbul'da faaliyete geçecek Uluslararası Vergilendirme ve Transfer Fiyatlandırması Sektörel Denetim Daire Başkanlığı ise çok uluslu şirketler ile sınır ötesi işlemlerin vergilendirilmesine ilişkin denetim kapasitesini güçlendirmek amacıyla kuruldu.

Yeni yapıyla çok uluslu şirketlerin işlemleri değerlendirilirken yerel kayıtlar ve beyannamelerin yanı sıra grubun küresel faaliyet yapısı, ülkeler bazında gelir ve karlılığı, grup içi işlemleri, işlev-varlık-risk dağılımı, finansman yapısı ve uluslararası veri kaynakları da dikkate alınabilecek.

Denetimde veri analitiği ve dijital yöntemler kullanılacak

Her iki daire başkanlığının çalışma modelinde veri analitiği ve dijital denetim önemli bir yer tutacak. Yeni yapılanmayla organize vergi kaçakçılığıyla mücadelenin daha etkin yürütülmesi, çok uluslu şirketler ve uluslararası işlemlere ilişkin denetim kapasitesinin artırılması hedefleniyor.

Bunun yanı sıra karmaşık işlemlerin uzman ekipler tarafından incelenmesi ve vergi denetiminde ihtisaslaşmanın kurumsal bir yapıya kavuşturulması amaçlanıyor.

VDK, mükellef hakları, hukuki güvenlik ve eşitlik ilkelerini gözeten risk temelli, veri destekli ve uzmanlaşmış denetim anlayışını geliştirmeyi sürdürecek.

Banka tarafından 30 Eylül 2026 tarihinde Kamuyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) yapılan açıklamada, söz konusu şirketlerin paylarının Türkiye Emlak Katılım Bankası’na devri kapsamında Rekabet Kurumu’na izin başvurusunda bulunulduğu belirtildi.

Başvurunun, bankanın 17 Eylül 2026 ve 25 Eylül 2026 tarihlerinde yaptığı özel durum açıklamalarının ardından gerçekleştirildiği aktarıldı.

KAP açıklamasında, Katılımevim Tasarruf Finansman A.Ş., Birevim Tasarruf Finansman A.Ş. ve İktisat Katılım Bankası A.Ş. paylarının Türkiye Emlak Katılım Bankası’na devrine ilişkin işlemler çerçevesinde, 30 Eylül 2026 tarihinde Rekabet Kurumu nezdinde gerekli izin başvurusunun yapıldığı ifade edildi.

Öte yandan banka, pay devir işlemlerine ilişkin diğer izin ve onay süreçlerinin devam ettiğini duyurdu.

Kökleri 1847'ye dayanıyor

Mahmut Ören, yaptığı yazılı açıklamada bazı dostlukların kökünün tarihten, vefadan ve ortak hafızadan beslendiğini belirterek iki kulüp arasındaki bağın arka planını şu sözlerle aktardı:

"1847'de İrlanda halkının Büyük Kıtlık nedeniyle zor günler geçirdiği bir dönemde Osmanlı Devleti tarafından yapılan insani yardım, aradan geçen uzun yıllara rağmen iki halk arasındaki dostluğun hafızasında halen yaşamaya devam etmektedir. Yıllar sonra bu tarihi bağ, futbolun birleştirici gücüyle yeni bir anlam kazanmış, kulübümüz ve Drogheda United arasında 2010 yılında kardeş kulüp ilişkisiyle taçlandırılmıştır."

Aynı renkleri (bordo-mavi) ve armalarında ortak hilal-yıldız figürlerini taşıyan iki kulübün dostluğunun Trabzon ile Drogheda'yı, Türkiye ile İrlanda'yı birleştiren bir gönül köprüsü kurduğunu vurgulayan Ören, bu anlamlı birlikteliğin yeniden sahada can bulacağını ifade etti.

"Tribünlerimiz kardeşliğe ve ortak bir hatıraya tanıklık etsin"

Drogheda United kafilesinin Trabzon'da en iyi şekilde ağırlanacağını dile getiren Divan Başkanı Ören, tüm bordo-mavili futbolseverleri tribünlere davet etti:

"Şimdi bu köklü dostluğu bir kez daha yeşil sahalarda yaşatmanın heyecanını taşıyoruz. Papara Park'ta oynayacağımız dostluk karşılaşmasına bütün taraftarlarımızı davet ediyoruz. İstiyoruz ki o gün tribünlerimiz büyük dostluğa, kardeşliğe ve ortak bir hatıraya tanıklık etsin. Trabzonspor taraftarının misafirperverliğini, vefasını ve kardeşliğe verdiği değeri bir kez daha göstererek Drogheda United camiasını şehrimizde en güzel şekilde ağırlayacağımıza inanıyoruz. Bu tarihi kardeşliği hep birlikte daha da güçlendirelim."

Ziyaret kapsamında Zamir’in ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper ve ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine ile görüşmesi öngörülüyordu. Görüşmede İsrail ile ABD orduları arasındaki işbirliğinin yanı sıra İran ve bölgedeki diğer güvenlik tehditlerinin ele alınması planlanıyordu.

Ancak gazetenin haberinde, Zamir’in, İsrail’deki mevcut güvenlik durumu ve ordunun tüm cephelerde yüksek alarma geçirilmesini gerekçe göstererek ABD’li muhataplarına ziyareti iptal ettiğini bildirdiği aktarıldı.

Haberde, Zamir’in ülkeden ayrılmasının ve gelişmeleri uzaktan yönetmesinin mevcut koşullarda uygun olmayacağı görüşünde olduğu belirtildi.

Netanyahu, saldırı hazırlığı olduğunu iddia etmişti

Kamuoyu yoklamalarında geriye düşen Netanyahu, 27 Ekim'de yapılması planlanan genel seçimler öncesinde ülkesine yönelik bir dış saldırı hazırlığı bulunduğunu ve bu yönde işaretler olduğunu savunmuştu.

Netanyahu, saldırının kimden geleceğine ilişkin bilgi paylaşmazken muhalefet açıklamayı "siyasi manevra" olarak değerlendirmişti.

İsrail basını, "saldırı tehdidi" iddiasının ardından Netanyahu'nun savunma yetkilileriyle bir güvenlik toplantısı yapacağını aktarmış, ana muhalefet lideriYair Lapid de seçimlerin riske girme ihtimaline karşı Netanyahu'dan güvenlik brifingi talebinde bulunmuştu.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Aklama Suçları Soruşturma Bürosunun yürüttüğü soruşturma kapsamında Gönül’ün, bugün savcılığa giderek şüpheli sıfatıyla ifade vereceği öğrenildi.

Araştırmaya göre, Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması tutarı olarak ifade edilen açlık sınırı 37 bin 800,92 TL oldu.

Gıda harcaması ile birlikte giyim, konut, kira, elektrik, su, yakıt, ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması zorunlu diğer aylık harcamaların toplam tutarı olan yoksulluk sınırı ise 123 bin 130 TL olarak hesaplandı.

Bekar Çalışanın Yaşama Maliyeti 48 Bin 885 TL

Araştırmaya göre, bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyeti de 48 bin 884,82 TL'ye yükseldi. TÜRK-İŞ, araştırmanın bir ücret hesabı olmadığını, haneye girmesi gereken toplam geliri ifade ettiğini belirtti. Araştırmanın, enflasyon hesabı yapmaktan ziyade insan onuru ve değeriyle bağdaşan bir yaşam sürdürülebilmesi için gerekli toplam harcama tutarını ortaya koymayı amaçladığı kaydedildi.

Mutfak Enflasyonu Aylık Yüzde 1,10

TÜRK-İŞ verilerine göre, Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin gıda için yapması gereken asgari harcama tutarı Eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 1,10 arttı.

Gıda harcamalarındaki 12 aylık değişim oranı yüzde 35,14, yıllık ortalama artış yüzde 39,78, dokuz aylık artış oranı ise yüzde 25,40 olarak gerçekleşti.

TÜRK-İŞ, 39 yıldır dört kişilik bir ailenin insanca geçimini sağlayabilmesi için gerekli yaşam maliyeti tutarını belirliyor ve fiyat artışlarının aile bütçesine getirdiği yükü hesaplıyor.

Uzmanlar, tütünün yalnızca akciğer değil; idrar torbası (mesane), ağız, gırtlak, pankreas ve karaciğer kanserlerinin de baş sorumluları arasında yer aldığına dikkat çekti.

Prof. Dr. Esengül Koçak: "Azı da çoğu da zararlı, DNA'yı doğrudan hasara uğratıyor"

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı Başkanı ve Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim Araştırma Hastanesi Radyasyon Onkolojisi Kliniği Eğitim ve İdari Sorumlusu Prof. Dr. Esengül Koçak, tütünün vücuda girdiği andan itibaren temas ettiği ve atıldığı tüm organlarda kanser yapma potansiyeline sahip olduğunu belirtti:

"Azı da çoğu da zararlıdır ne yazık ki. Tütün ürünlerinde 7 binden fazla zararlı madde var ve bunların yaklaşık 70 tanesi doğrudan kanserojen. Tütün kullanımı akciğer kanseri riskini 15-20 kat artırıyor, akciğer kanserinin alt tiplerinde sıçramaya neden oluyor. Ayrıca toplumda yeterince bilinmeyen idrar torbası (mesane) kanserini de çok yüksek oranda tetikliyor. Günde 3 sigara ile 100 sigara içmek arasında maruziyet farkı olsa da her dozu hücre ve DNA hasarı demektir."

Koçak ayrıca elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin masum olmadığını, pasif içiciliğin de aktif içiciler kadar risk barındırdığını ve kapalı alan sigara yasaklarının en kritik koruyucu halk sağlığı adımı olduğunu ifade etti.

Prof. Dr. Hacı Ahmet Bircan: "Akciğer kanserlerinin yüzde 80-90'ı tek başına sigaradan kaynaklanıyor"

Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Hacı Ahmet Bircan, tütün kullanımının küresel çapta en büyük halk sağlığı tehditlerinden biri olduğunun altını çizdi. Dünyada her yıl 7 milyon, Türkiye'de ise yaklaşık 100 bin insanın tütün kaynaklı hastalıklar nedeniyle hayatını kaybettiğini hatırlatan Bircan, şu uyarılarda bulundu:

"Tek bir sigara içilmesiyle kanser olunmaz; ancak her gün içilen sayısız sigara hücrelerin DNA'sında yapısal tahribat yaratır. Vücudun DNA onarım mekanizmaları yetersiz kaldığında mutasyonlar birikir ve kanser gelişir. Akciğer kanserinde yüzde 80-90 oranında tütünün tek başına sorumlu olduğunu biliyoruz. Sigara içenlerde kanser gelişme riski içmeyenlere oranla 20 ila 30 kat fazladır."

"Elektronik sigara masum değil, gençlerdeki yanılgı kırılmalı"

Prof. Dr. Bircan, nargile, puro, pipo gibi ürünlerin yanı sıra son dönemde özellikle gençler arasında hızla yayılan elektronik sigara ve ısıtılmış tütün mamullerine karşı da uyardı. Elektronik sigara buharının zararsız olduğu algısının tümüyle yanlış olduğunu belirten Bircan, bu buharın nikotinle birlikte yüksek oranda toksik kimyasallar barındırdığını ve doğrudan bağımlılık yarattığını kaydetti.

Kendisi içmediği halde dumanaltı olan pasif içicilerde dahi kanser riskinin yüzde 20-30 oranında arttığı vurgulandı.

İnternet ve sosyal medya üzerinden dolandırıcılık iddiası

Soruşturma kapsamında yapılan incelemelerde, şüphelilerin internet ve sosyal medya platformlarını kullanarak araç kiralama, evde ek iş, cep telefonu, oto yedek parça, tarım ve hayvancılık aletleri gibi ürünleri satma ya da iş imkanı sunma vaadiyle vatandaşları dolandırdığı belirlendi.

Şüpheli hesaplarında 700 milyon liralık işlem hacmi

Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından sağlanan ham veriler üzerinden yapılan incelemelerde, şüphelilere ait hesaplarda toplam 700 milyon liralık işlem hacmi bulunduğu tespit edildi.

10 ilde eş zamanlı operasyon düzenlendi

Soruşturma kapsamında Mardin'in yanı sıra Mersin, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Samsun, Muş, İstanbul, Gaziantep ve Bitlis'te eş zamanlı operasyon gerçekleştirildi.

Operasyonlarda 13 şüpheli gözaltına alınırken, adreslerde yapılan aramalarda tabanca, 30 fişek, 2 şarjör, 14 cep telefonu, 14 SIM kartı, tablet, 4 USB bellek ve hafıza kartı ele geçirildi. Firari durumda bulunan 2 şüphelinin yakalanması için çalışmaların sürdüğü bildirildi.

Premier Lig yönetimi tarafından yürütülen mali soruşturma kapsamında Manchester City'nin finansal kuralları ihlal ettiği sonucuna varılmıştı. Soruşturma kapsamında kulübün gerçekleştirdiği eylemlerin 900 milyon sterlinden fazla bir meblağı etkilediği belirtilirken, Manchester City yönetimi ise suçlamaları kabul etmeyerek karara itiraz edeceğini duyurdu.

Tartışmalar sürerken İngiltere Kültür Bakanı Lisa Nandy, soruşturma kapsamında ortaya atılan iddiaların doğrulanması halinde Manchester City'nin Premier Lig'den ihraç edilme ihtimalinin bulunduğunu ifade etti.

Nandy, konuya ilişkin açıklamasında, "Ciddi yaptırımlar var. Premier Lig en büyük ihracat ürünlerimizden biri. Bunu korumaya kararlıyız" ifadelerini kullandı.

Manchester City'nin temyiz sürecinin sonucunun, kulübün karşılaşabileceği yaptırımlar açısından belirleyici olması bekleniyor.

Drift tartışması taşlı saldırıya dönüştü

Olay, 28 Eylül günü Keçiören ilçesine bağlı Hisar Mahallesi Şirinler Parkı civarında meydana geldi. Edinilen bilgilere göre, bölgede drift atan bir grup ile polis memuru İ.U. arasında tartışma çıktı.

Tartışmanın kısa sürede büyümesi üzerine gruptaki şüpheliler polis memuru İ.U.’ya taşlarla saldırarak darbetti. Polis memuru, saldırganları uzaklaştırmak ve kendini korumak amacıyla beylik tabancasıyla havaya uyarı ateşi açtı.

Yaralı polis taburcu edildi, 4 kişi cezaevine gönderildi

Taşlı saldırı sonucu vücudunun çeşitli yerlerinden yaralanan polis memuru İ.U., olay yerine sevk edilen sağlık ekiplerince hastaneye kaldırılarak tedavi altına alındı. Yaralı polis, tedavisinin tamamlanmasının ardından taburcu edildi.

Olay sonrası güvenlik güçlerince başlatılan inceleme kapsamında saldırıya karıştığı belirlenen 7 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı. Emniyetteki işlemlerinin ardından adliyeye sevk edilen zanlılardan 4’ü nöbetçi hakimlikçe tutuklanarak cezaevine gönderildi; diğer şüpheliler hakkında adli işlemlerin sürdüğü öğrenildi.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!