Batman Çayı’na düşen iki kız kardeşten biri kurtarıldı

Olay, Batman merkeze bağlı Balpınar beldesinde meydana geldi. Ailesiyle birlikte pikniğe giden Tuğba D. (14) ile Betül D., henüz belirlenemeyen bir nedenle Batman Çayı’na düştü.

Çevredekiler durumu fark ederek iki kız kardeşe yardım etmeye çalıştı. Betül D. vatandaşların müdahalesiyle sudan çıkarılırken, Tuğba D. ise Batman Çayı’ndaki akıntıya kapılarak kayboldu.

Batman’da kayıp Tuğba için ekipler seferber oldu

Batman Çayı’nda bir kişinin kaybolduğu ihbarının ardından bölgeye 112 Acil Sağlık ekiplerinin yanı sıra Batman Belediyesi Su Altı Arama Kurtarma, AFAD ve jandarma ekipleri sevk edildi.

Ekipler, Batman Çayı’nda kaybolan 14 yaşındaki Tuğba D.’ye ulaşabilmek için bölgede arama kurtarma çalışmalarına başladı. Çaydaki arama faaliyetleri su altı ekiplerinin de katılımıyla sürdürülüyor.

Batman Çayı’nda arama kurtarma çalışmaları sürüyor

Batman’daki kayıp vakasının ardından ekiplerin çalışmaları olayın meydana geldiği bölge ve çevresinde devam ediyor. Akıntıya kapılarak kaybolan Tuğba D.’nin bulunması için AFAD, jandarma ve Batman Belediyesi Su Altı Arama Kurtarma ekipleri çalışmalarını sürdürüyor.

Çiftin nikah şahitliğini üstlenen Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Nazmi Bilgin, törende yaptığı konuşmada evlilik cüzdanını çifte takdim ederek ömür boyu mutluluk dileklerini iletti.

Basın camiasını bir araya getiren günde, bizler de Gazeteciler Cemiyeti ailesi olarak sevgili arkadaşlarımız Ayşe ve Alican'a bir ömür boyu huzur, sevgi ve mutluluk dolu bir yaşam diliyoruz.

Sendika, söz konusu iki personelin tedavilerinin devam ettiğini aktarırken, dün Anayasa Mahkemesi önünde emekli bir emniyet teşkilatı mensubunun da yaşamına son verdiğini bildirdi.

Açıklamada, “Bu tablo artık görmezden gelinemez” ifadesine yer verildi.

"Emniyet Meslek Kanunu yıllardır hayata geçirilemedi"

Emniyet Teşkilatı Sendikası tarafından yapılan açıklamada, ekonomik ve sosyal sorunların yanı sıra ağır çalışma koşulları, mobbing ve emeklilik dönemindeki gelir kaybının teşkilat mensuplarını etkilediği savunuldu.

Sendika, kamu görevlilerinin ek gösterge düzenlemesi, yardımcı hizmetler sınıfının sorunları, ücret eşitsizliği, toplu sözleşme süreci ve Emniyet Meslek Kanunu'na ilişkin sorunların çözülmediğini belirtti.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi:

“Birinci dereceye ulaşan kamu görevlilerinin tamamını kapsayacak 3600 ek gösterge düzenlemesi beklentisi karşılanmamış, yardımcı hizmetler sınıfının sorunları çözülememiş, eşit işe eşit ücret sağlanamamış, toplu sözleşme masasında Emniyet Teşkilatı görmezden gelinmiş, Emniyet Meslek Kanunu yıllardır hayata geçirilememiştir. Teşkilatımızın, mensuplarımızın ve üyelerimizin sorunlarının çözümü tabanla iletişimden geçmektedir. Ancak hiçbir somut adım atılmadığı ortadadır.”

Emniyet Teşkilatı Sendikası iş bırakma tarihini açıkladı

Sendikanın açıklamasında, görev yapan personelin geçim sorunlarıyla karşı karşıya olduğu, emeklilerin ise ekonomik koşullarının ağırlaştığı ifade edildi. Ayrıca 2008 yılından sonra göreve başlayan ve 5510 sayılı Kanun kapsamında bulunan teşkilat mensuplarının emeklilik gelirlerine yönelik kaygı taşıdığı belirtildi.

Bununla birlikte, sendika, yaşanan sorunlara dikkat çekmek amacıyla Türkiye genelinde iş bırakma kararı aldığını duyurdu.

Açıklamada eylem kararına ilişkin şu ifadelere yer verildi:

"Artık yalnızca sorunları sıralama değil, sesimizi hep birlikte duyurma zamanıdır. Emniyet Teşkilatı Sendikası Yönetim Kurulu olarak, yaşanan can kayıplarına, ekonomik ve sosyal sorunlara, mobbinge, özlük haklarındaki kayıplara ve yıllardır çözülemeyen sorunlara dikkat çekmek amacıyla 28 Eylül Pazartesi günü öğleden sonra Türkiye genelinde iş bırakıyoruz.”

Ankara’da dün gerçekleştirilen eylem sırasında yaşama son veren 60 yaşındaki emekli polis memuru Ali Şekeroğlu’nun ağabeyi Mustafa Şekeroğlu ile telefonda görüşen Kılıçdaroğlu, aileye taziye dileklerini iletti.

Kılıçdaroğlu, görüşmede Mustafa Şekeroğlu’na ve ailesine başsağlığı temennisinde bulundu.

KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın 26 Eylül’de Guterres’le yaptığı görüşme, New York’taki diplomasi haftasının temel sonucunu belirginleştirdi. BM Genel Sekreteri Kıbrıs sorunuyla ilgilenmeye devam ediyor ancak yeni bir törensel buluşmayı başlı başına ilerleme olarak görmeye hazır değil.

Erhürman, görüşme sonrasında yaptığı değerlendirmede Guterres’in güven yaratıcı önlemler üzerinde yoğunlaştığını ve somut ilerleme beklediğini açıkça ortaya koyduğunu söyledi. Kıbrıs Türk lideri, Guterres’in Ada ziyareti sırasında gündeme getirdiği yedi öneriden altısının Kıbrıs Türk tarafınca kabul edildiğini açıkladı.

Öneriler mayınlardan arındırma, ortak afet müdahale mekanizması kurulması, düzensiz göçle mücadelede iş birliği, spor alanındaki engellerin aşılması, karma evliliklerden doğan çocukların vatandaşlık sorunlarının çözülmesi, sivil toplum mekanizmasının faaliyete geçirilmesi ve yeni geçiş noktalarının açılmasını kapsıyor.

Yeni geçiş noktalarına ilişkin öneri mevcut şekliyle kabul edilmedi. Ancak Erhürman bunun reddedilmediğini, üzerinde çalışılabileceğini özellikle vurguladı.

Bu ayrım önem taşıyor. Artık temel mesele güven yaratıcı önlemlerin gerekli olup olmadığı değil, yeni geçiş noktalarının nerede açılacağı, hangi işleve sahip olacağı ve karşılıklı denge içinde eş zamanlı olarak nasıl hayata geçirileceğidir. Haspolat-Mia Milia, Akıncılar-Lurucina, Erenköy-Kokkina ile Piroi-Athienou güzergâhları çevresinde geliştirilen farklı formüller bu anlaşmazlığın merkezinde bulunuyor.

BM, hem insani ihtiyaçları karşılayacak hem de mevcut geçiş noktalarındaki trafik yoğunluğunu azaltacak dengeli bir düzenleme arıyor. Kıbrıs Türk tarafı ise geçiş noktalarının birbirinden koparılarak ve taraflardan birine orantısız fayda sağlayacak biçimde ele alınmasına karşı çıkıyor. Rum tarafı da bazı güzergâhları tek bir ulaşım koridorunun parçaları olarak değerlendiriyor.

Teknik açıdan çözülmesi mümkün olan bu farklılıkların sürmesi, daha büyük siyasi sorunu yansıtıyor. Taraflardan hiçbiri karşılığında ne alacağını görmeden elindeki pazarlık unsurundan vazgeçmek istemiyor.

Holguín’in Beklenen Dönüşü Son Fırsat Penceresini Açıyor

İyi bilgilendirilmiş kaynaklara göre Guterres’in Kıbrıs Kişisel Temsilcisi María Ángela Holguín’in ekim ayında Ada’ya dönmesi bekleniyor. Bu gerçekleşirse ziyaret, rutin bir mekik diplomasisi turunun çok ötesinde anlam taşıyacak.

Guterres’in görev süresi 2026’nın sonunda tamamlanacak. Dolayısıyla önünde son derece sınırlı bir zaman bulunuyor. Holguín’in ekim ziyareti, Genel Sekreter’in yedi maddelik çerçevesini uygulanabilir anlaşmalara dönüştürmeye ve Guterres görevden ayrılmadan önce 2+1 ya da daha geniş kapsamlı 5+1 toplantısı için yeterli zemin bulunup bulunmadığını belirlemeye yönelik son girişim olabilir.

Zamanlama, sorumluluğu doğrudan iki tarafa yüklüyor. Mevcut BM ilgisinin süresiz biçimde devam edeceği veya Guterres’in halefinin Kıbrıs sorununa aynı düzeyde kişisel önem vereceği varsayılamaz. Yeni Genel Sekreter, devam eden savaşlar, küresel krizler, BM’nin mali sorunları ve çok sayıda arabuluculuk dosyasıyla karşı karşıya kalacak. Taraflar ilerlemenin mümkün olduğunu gösteremezse Kıbrıs’ın yeni dönemde öncelikli dosyalardan biri olacağının hiçbir güvencesi yok.

Bu nedenle Holguín’in ekim ayındaki görevi, taraflardan yeni iyi niyet açıklamaları almaktan ibaret olamaz. Kabul edildiği belirtilen altı önlemin gerçekten uygulamaya hazır olup olmadığını belirlemesi, geçiş noktalarındaki anlaşmazlığı sınırlandırması ve olası yeni müzakerelerin yöntemini netleştirmesi gerekecek.

Holguín’in ayrıca siyasi eşitlik, etkin katılım, geçmiş yakınlaşmalar ve yeni bir başarısızlığın sonuçları konularındaki farklı yaklaşımların aşılıp aşılamayacağını görmesi gerekecek. Bu alanlarda ilerleme sağlanamazsa liderler toplantısı bir açıklama üretebilir ancak yeni bir müzakere süreci başlatamaz.

Ekim ayı bu nedenle Guterres döneminin son pratik fırsat penceresi olabilir. Holguín somut sonuçlar elde edemeden Ada’dan ayrılırsa uluslararası toplum, yeni bir 2+1 ya da 5+1 toplantısının gerekli siyasi yatırımı hak etmediği sonucuna varabilir.

Hiç Planlanmamış Üçlü Görüşme

New York’taki en sert anlaşmazlık Guterres, Erhürman ve Rum lider Nikos Hristodulides arasında yapılması gündeme getirilen toplantı konusunda yaşandı.

Hristodulides, 24 Eylül’de Guterres’le görüştükten sonra Genel Sekreter’in üçlü bir toplantı düzenlemeyi değerlendirdiğini söyledi. Rum hükümet kaynakları daha sonra toplantının gerçekleşmemesini Kıbrıs Türk tarafının olumsuz yanıtına bağladı. Hristodulides, esas konular, müzakere yöntemi ve güven yaratıcı önlemler hakkında sunduğu önerilerin olumlu karşılandığını ancak Türk tarafının toplantıya yanaşmadığını savundu.

Erhürman ise farklı bir tablo çizdi. Heyetler New York’a hareket etmeden önce programda herhangi bir 2+1 ya da 5+1 toplantısı bulunmadığını söyledi. Erhürman’ın anlatımına göre Hristodulides, Guterres’le görüşmesinde üçlü toplantı olasılığını gündeme getirdi ve bu talep daha sonra Holguín tarafından Kıbrıs Türk tarafına iletildi.

Erhürman, Rum tarafının herhangi bir alanda anlamlı ilerleme sağlama taahhüdünde bulunup bulunmadığını sorduğunu ancak olumlu yanıt alamadığını belirtti. Holguín’in hazırlık görüşmelerine ilişkin değerlendirmesinin de olumlu olmadığını söyledi.

Erhürman, Guterres’le görüşmesinden önce ANKA Review’e yaptığı açıklamada, “Niyet, görüşme için bir neden ve zemin varmış da biz reddetmişiz izlenimi yaratmaktı. Bu tuzağa düşmedik” dedi.

Farklılık yalnızca toplantıyı kimin talep ettiği veya kimin reddettiğiyle ilgili değil. Birbiriyle çelişen iki diplomasi anlayışını ortaya koyuyor.

Hristodulides, üst düzey bir toplantıyı hareketlilik yaratabilecek bir araç olarak görüyor. Erhürman ise liderlerin mevcut pozisyonları tekrarlayacağı bir buluşma yerine, önceden yeterli ilerleme sağlanmasını ve liderlerin ortaya çıkan sonuçları onaylamasını istiyor. Birinci yaklaşım siyasi teması ilerlemenin itici gücü sayarken, ikincisi hazırlıksız bir zirvenin güvensizliği derinleştireceğini ve başarısızlığın sorumluluğunun karşı tarafa yüklenmesine hizmet edeceğini düşünüyor.

Guterres’in genişletilmiş toplantı öncesinde “yapılacak çok iş” bulunduğu yönündeki açıklaması ikinci yaklaşıma daha yakın duruyor. Yeni sürecin “bu defa farklı olması” gerektiği yönündeki ısrarı da 2004 Annan Planı süreci ile 2017’de Crans-Montana’da çöken müzakerelerden çıkarılan dersleri yansıtıyor.

Ortak Yöntem Üretmeyen Diplomatik Hareketlilik

20 Eylül’den itibaren gerçekleşen temaslar yoğun bir diplomatik hareketlilik yarattı ancak yeni sürecin nasıl işleyeceği konusunda ortak bir anlayış ortaya çıkarmadı.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, BM Genel Kurulu konuşmasında ve Guterres’le görüşmesinde Kıbrıs Türk tarafının egemen eşitliği ile eşit uluslararası statüsü talebini yineledi. Ankara, Kıbrıs Türklerinin izolasyonunun sona erdirilmesi ve doğrudan uluslararası temaslarının artırılması gerektiğini de vurguladı.

Hristodulides ise BM Genel Kurulu konuşmasında, Guterres ve Holguín’le temaslarında siyasi eşitliğe dayalı iki bölgeli, iki toplumlu federasyon modelini savundu. Müzakerelerin 2017’de kaldığı yerden başlamasını ve müzakere müktesebatının gelecekteki sürecin temelini oluşturmasını istedi.

Yunanistan bu yaklaşımı destekledi. Başbakan Kiryakos Miçotakis, Kıbrıs sorununu Birleşmiş Milletler’in güvenilirliği açısından bir sınav olarak tanımlarken, Dışişleri Bakanı Yorgos Yerapetritis Holguín’le görüştü. Hristodulides, hem garantör ülke hem de Güvenlik Konseyi’nin daimi üyesi olan İngiltere’den daha etkin katkı talep etti.

Çalışma düzeyinde Kıbrıs Türk liderinin temsilcisi Mehmet Dânâ ile Rum müzakereci Menelaos Menelaou, BM Siyasi ve Barış İnşası İşlerinden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Rosemary DiCarlo ve Holguín’le görüştü. Erhürman’a göre bu görüşmelerde hiçbir başlıkta ilerleme sağlanamadı.

Bu sonuç, haftanın neden ortak bir toplantı yerine ayrı lider görüşmeleriyle tamamlandığını açıklıyor. Aynı zamanda diplomatik koreografinin sınırlarını gösteriyor. Çok sayıda temas, ortak müzakere yönteminin yokluğunu telafi edemiyor.

Kıbrıs Türk tarafı, dönüşümlü yürütme ve federal kararlarda en az bir Kıbrıs Türk olumlu oyu dahil olmak üzere siyasi eşitlik ve etkin katılımın baştan kabul edilmesini istiyor. Ayrıca takvime bağlı müzakere, geçmiş yakınlaşmaların korunması ve yeni sürecin Kıbrıs Türk tarafının sorumlu olmadığı nedenlerle çökmesi halinde değişmeden statükoya dönülmesini engelleyecek güvenceler talep ediyor.

Rum tarafı siyasi eşitlik kavramını kabul ettiğini söylüyor ancak önceden belirlenmiş sonuçlar veya kalıcı tıkanma mekanizmaları olarak gördüğü düzenlemelere karşı çıkıyor. Bu farklılık, New York programına bir toplantı daha eklenip eklenemeyeceği tartışmasından çok daha büyük önem taşıyor.

Güven Ortamını Zehirleyen Yazılı Talep

Üçlü toplantı tartışmasına daha ciddi bir diplomatik kriz eşlik etti. Kıbrıs Cumhuriyeti’nin BM Daimi Temsilciliği, daimi ve gözlemci misyonlardan Kıbrıs Türk temsilcilerle görüşmemelerini isteyen yazılı bir talep dağıttı.

Yazıda Güvenlik Konseyi kararlarına atıfta bulunulduğu ve Kıbrıs Türk temsilcilerin “ayrılıkçı oluşumun” mensupları olarak nitelendirildiği bildirildi. Bu kişilerin New York’ta üst düzey uluslararası yetkililerin bulunmasından yararlanarak görüşme talep ettikleri ve ayrılıkçı politikaları teşvik etmeye çalıştıkları savunuldu.

Rum tarafı açısından bu girişim, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin uluslararası tanınmış statüsünü korumayı ve kuzeyin statüsünün yükseltilmesi ya da dolaylı biçimde tanınması olarak yorumlanabilecek temasları engellemeyi amaçlıyor. Kıbrıs Türk tarafı ise bunu uluslararası erişimi tekelleştirme, diğer toplumun sesini kısmaya çalışma ve temsilcilerinin görüşlerini doğrudan anlatmasını engelleme girişimi olarak değerlendiriyor.

Erhürman konuyu Guterres’le görüşmesinde gündeme getirdi. Mehmet Dânâ’nın yürüttüğü temaslar dahil olmak üzere Kıbrıs Türk tarafının uluslararası görüşmelerinin engellenmeye çalışıldığını söyledi. Buna rağmen Kıbrıs Türk heyeti Rusya ve Fransa dahil çeşitli ülkelerin temsilcileriyle temaslarını gerçekleştirdi.

Rum tarafının yazılı talebinin etkisi tanınma tartışmasının ötesine uzanıyor. Guterres ve Holguín’in oluşturmaya çalıştığı güven ortamını zayıflatıyor. Bir tarafın, diğer toplumun temsilcilerini dinlememeleri için yabancı hükümetlere çağrıda bulunurken aynı anda diyalog istediğini söylemesi inandırıcı görünmüyor.

Görüşmek ile tanımak aynı şey değildir. Diplomatlar, ülkelerinin hukuki pozisyonlarını değiştirmeden tanınmayan aktörlerle, toplum temsilcileriyle ve çatışmaların taraflarıyla görüşebilir. Bu temasları engelleme girişimi, diplomatik erişimi yeni bir baskı aracına dönüştürme riski taşıyor.

Girişim ayrıca mevcut statükonun uluslararası alanda tanınan tarafa diğer topluma karşı kullanabileceği orantısız diplomatik avantajlar sağladığı yönündeki Kıbrıs Türk tezini güçlendiriyor. Bu algı, Kıbrıs Türk tarafının etkin katılım ve güvence taleplerinin genel ifadelerle karşılanmasını daha da zorlaştırıyor.

Güven Yaratmak, Güveni Aşındıran Adımları Durdurmayı da Gerektirir

Erhürman’ın görüşme sonrasında yaptığı değerlendirmede önemli bir ayrım daha vardı. Güven yaratmak, yalnızca yeni iş birliği alanları oluşturmak anlamına gelmiyor. Güveni doğrudan aşındıran girişimlerin de durdurulması gerekiyor.

Erhürman, spor alanındaki engelleri, Taşınmaz Mal Komisyonuna yönelik girişimleri, festivaller ile Barcelona futbol akademisinin gençlik kampını etkileyen müdahaleleri, ara bölgedeki ve uluslararası temaslara çıkarılan engelleri ve Kıbrıs Türk tarafının tek yanlı gördüğü Avrupa Parlamentosu kararlarını örnek gösterdi.

Bunlar Kıbrıs Türk tarafının şikayetleridir ve otomatik olarak BM tarafından doğrulanmış tespitler şeklinde değerlendirilmemelidir. Ancak yarattıkları siyasi etki gerçektir. Toplumlardan biri diğerinin çocuklarının spor temaslarını kısıtlamaya, diplomatik alanını daraltmaya veya Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından iç hukuk yolu olarak kabul edilen bir mülkiyet mekanizmasını zayıflatmaya çalıştığına inanıyorsa resmi güven yaratıcı önlemlerin kamuoyu nezdinde inandırıcılık kazanması güçleşecektir.

Cyprus Forum çevresinde yaşanan tartışma da bu sorunu ortaya koydu. Lefkoşa Türk Belediye Başkanı Mehmet Harmancı, unvanının Rum tarafının baskısıyla değiştirildiği iddiaları üzerine etkinlikten çekildi. Lefkoşa Rum Belediye Başkanı Haralambos Pruncos da dayanışma göstermek amacıyla katılmama kararı aldı. Böylece unvanlar konusundaki bir anlaşmazlık, toplumlar arası temas için oluşturulmuş bir fırsatı ortadan kaldırdı.

Çıkarılması gereken ders rahatsız edici ancak açıktır. Kıbrıs sorunu güven yaratıcı öneri eksikliğinden değil, güven yaratmaya çalışırken aynı anda güveni yıkan politikaların uygulanmasından zarar görüyor.

Ekim Sınavı

Holguín ekim ayında Ada’ya dönerse sınırlı ancak zorlu bir gündeme yoğunlaşmalı. Genel kabul gördüğü belirtilen altı önlem uygulama takvimlerine bağlanmalı. Geçiş noktalarındaki anlaşmazlık, karşılıklı denge gözeten bir paket çerçevesinde ele alınmalı. Taraflar siyasi eşitlik, etkin katılım, zaman sınırı, geçmiş yakınlaşmalar ve bir başka ucu açık sürecin başarısızlığa uğraması halinde ne olacağı konularındaki pozisyonlarını netleştirmeli.

Rum tarafı, Kıbrıs Türk temsilcilerin uluslararası temaslarını kısıtlamaya yönelik uygulamalarını da yeniden değerlendirmeli. Hukuki gerekçelerle savunulsa bile bu girişimler siyasi açıdan güvenin yeniden kurulması hedefiyle bağdaşmıyor. Kıbrıs Türk tarafı da hazırlık konusundaki ısrarının üst düzey siyasi temastan süresiz kaçınmanın gerekçesine dönüşmeyeceğini göstermeli.

New York bir dönüm noktası yaratmadı ancak belirleyici soruyu ortaya çıkardı. Yedi önlemden altısı gerçekten kabul ediliyorsa bunlar uygulanabilecek mi? Geçiş noktaları tartışmaya açıksa karşılıklı bir paket üzerinde uzlaşılabilecek mi? İki lider de Guterres’in çabalarını destekliyorsa bu çabayı zayıflatan uygulamalara son verebilecek mi?

Bu soruların yanıtı, Holguín’in beklenen ekim ziyaretinin son bir diplomatik girişimi hazırlayıp hazırlamayacağını veya yalnızca Guterres sürecinin tükendiğini kayda geçirip geçirmeyeceğini belirleyecek. Yeni bir fotoğraf bekleyebilir. Müzakere edilmiş bir Kıbrıs çözümünün hâlâ siyasi olarak mümkün olduğunu kanıtlama fırsatı ise beklemeyebilir.

İŞKUR başvuruları ne zaman başlayacak?

2026-2027 eğitim öğretim yılının başlamasıyla birlikte İŞKUR Gençlik Programı başvuru tarihleri öğrencilerin gündemindeki yerini aldı.

İŞKUR Gençlik Programı için üniversitelerde açılacak kontenjanlar ve başvuru tarihleri ilgili program ve üniversite bazında ilan ediliyor. Kampüslerde uygulanacak programlara yönelik duyuruların özellikle akademik yılın ilk dönemlerinde yoğunlaşması bekleniyor.

Bu nedenle “İŞKUR başvuruları ne zaman?” sorusunun yanıtı tüm üniversiteler için tek bir tarihten oluşmuyor. Öğrencilerin kendi üniversitelerine ilişkin duyuruların yanı sıra İŞKUR tarafından yayımlanan güncel program ilanlarını takip etmeleri gerekiyor.

Başvuru dönemleri ve açık ilanlar İŞKUR'un çevrim içi sistemleri üzerinden görüntülenebiliyor.

İŞKUR başvurusu başladı mı?

2026-2027 dönemi İŞKUR Gençlik Programı için başvuru takvimi üniversitelerin açacağı programlara göre şekilleniyor.

Program kapsamında kontenjan oluşturulan üniversitelerde başvuru tarihleri ayrıca duyuruluyor. Dolayısıyla İŞKUR başvurusu yapmak isteyen öğrencilerin bağlı oldukları üniversitenin ilanlarını ve İŞKUR'un güncel duyurularını düzenli olarak kontrol etmesi önem taşıyor.

Başvuruların üniversitelere göre farklı tarihlerde başlayabilmesi nedeniyle öğrencilerin yalnızca genel başvuru takvimine değil, kendi üniversiteleri için yayımlanan ilanlara da bakması gerekiyor.

İŞKUR başvurusu nasıl yapılır?

“İŞKUR başvurusu nasıl yapılır?” sorusu programdan yararlanmak isteyen üniversite öğrencilerinin en fazla araştırdığı başlıklar arasında bulunuyor.

İŞKUR Gençlik Programı kapsamında açılan güncel ilanlara İŞKUR'un dijital hizmetleri üzerinden ulaşılabiliyor. Başvuru yapmak isteyen öğrencilerin öncelikle İŞKUR sistemine kayıtlı olması gerekiyor.

Program ilan edildiğinde adaylar, başvuruya açık İŞKUR Gençlik Programlarını inceleyerek şartlarını taşıdıkları ilanlara müracaat edebiliyor.

İŞKUR başvuru sürecinde öğrencinin eğitim gördüğü üniversite, öğrencilik durumu ve programın diğer katılım şartları dikkate alınıyor. Bu nedenle başvuru öncesinde ilanın şartlarının ayrıntılı olarak incelenmesi önem taşıyor.

İŞKUR başvuru şartları neler?

İŞKUR Gençlik Programı'ndan yararlanabilmek için belirlenen koşulların karşılanması gerekiyor.

Programa başvuracak adaylarda Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olma, İŞKUR'a kayıtlı bulunma ve 18 yaşını tamamlamış olma şartı aranıyor.

Adayın yaşlılık veya malullük aylığı almaması da İŞKUR başvuru şartları arasında yer alıyor.

Bunun yanında program talep tarihinden önceki bir yıl içerisinde ve programın fiilen başlayacağı tarihe kadar programı yürüten üniversitenin veya üniversiteye bağlı, ilgili, ilişkili ve yan kuruluşların çalışanı olunmaması gerekiyor.

İŞKUR başvuru için sigortalılık şartı nedir?

İŞKUR Gençlik Programı başvuru koşulları arasında sigortalılık durumuna ilişkin hükümler de bulunuyor.

Başvuru sahibinin başvuru tarihinden önceki son bir aylık dönemde 5510 sayılı Kanunun 4'üncü maddesi kapsamında sigortalı olarak bildirilmemiş olması veya sigortalı sayılmaması gerekiyor.

Başvuru tarihi itibarıyla 5510 sayılı Kanunun 5'inci maddesi kapsamında sigortalı olarak bildirilmemiş olmak veya sigortalı sayılmamak da aranan şartlar arasında.

Bu nedenle İŞKUR başvurusu yapacak öğrencilerin başvuru sırasında mevcut sigortalılık durumlarını da dikkate almaları gerekiyor.

İŞKUR Gençlik Programı'na kimler başvurabilir?

Programdan devlet üniversitelerinde örgün eğitimine devam eden öğrenciler yararlanabiliyor.

Ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora programlarında aktif olarak öğrenim gören öğrenciler, diğer şartları da karşılamaları halinde İŞKUR Gençlik Programı için başvuru yapabiliyor.

Açık öğretim ve uzaktan eğitim öğrencileri ise program kapsamında yer almıyor.

Öğrencinin başvurduğu programı yürüten üniversitenin öğrencisi olması, kaydının dondurulmamış ve öğrencilik durumunun pasif olmaması gerekiyor.

İŞKUR başvuru sürecinde hane gelir şartı var mı?

İŞKUR Gençlik Programı kapsamında adaylarda hane gelir şartı da aranıyor.

Başvuruda bulunan öğrencinin program için belirlenen hane geliri kriterini karşılaması gerekiyor. Bunun yanı sıra adayın İŞKUR tarafından yürütülen başka bir aktif işgücü programı veya işsizlik sigortası programından aynı dönemde yararlanmaması şartı bulunuyor.

Bu kriterler nedeniyle İŞKUR başvurusu değerlendirilirken yalnızca öğrencilik durumu değil, adayın diğer sosyal ve çalışma koşulları da dikkate alınıyor.

İŞKUR Gençlik Programı nedir?

İŞKUR Gençlik Programı, üniversite öğrencilerinin iş hayatına geçiş sürecinde bilgi, beceri, çalışma alışkanlığı ve iş disiplini kazanmalarını desteklemek amacıyla uygulanıyor.

Türkiye İş Kurumu ile devlet üniversitelerinin iş birliğiyle yürütülen program, öğrencilerin eğitimlerine devam ederken çalışma hayatına ilişkin deneyim edinmesine olanak sağlamayı hedefliyor.

Program kapsamında öğrenciler üniversitelerde oluşturulan farklı faaliyet alanlarında görev alabiliyor ve belirlenen günlerde programa katılım sağlayabiliyor.

İŞKUR Gençlik Programı günlük ödeme ne kadar?

İŞKUR Gençlik Programı kapsamında programa fiilen katılım sağlanan günler için öğrencilere cep harçlığı ödemesi yapılıyor.

2026 yılı için katılımcılara programa katıldıkları her gün karşılığında 1.375 TL ödeme yapılması öngörülüyor.

Ödenecek toplam tutar ise öğrencinin program kapsamında fiilen katıldığı gün sayısına göre değişiyor.

Bu nedenle aylık alınacak toplam ödeme her öğrenci için aynı olmayabiliyor.

İŞKUR başvuru sonuçları nasıl takip edilir?

İŞKUR başvuru işlemlerinin ardından öğrencilerin ilgili üniversitenin açıklamalarını ve İŞKUR üzerinden yapılan duyuruları takip etmeleri gerekiyor.

Kontenjandan daha fazla başvuru bulunması durumunda katılımcıların belirlenmesine ilişkin süreç programın uygulanacağı üniversite ve İŞKUR tarafından yürütülüyor.

Başvuru yapan öğrencilerin sonuç açıklamalarında kendi üniversitelerinin resmi kanallarını da kontrol etmesi önem taşıyor.

2026-2027 İŞKUR başvuruları için gözler resmi duyurularda

Yeni akademik dönemin başlamasıyla İŞKUR Gençlik Programı başvuruları üniversite öğrencilerinin en fazla araştırdığı konular arasına girdi.

İŞKUR başvuruları ne zaman başlayacak sorusunun yanıtı üniversitelere göre değişebileceği için öğrencilerin güncel ilanları takip etmesi gerekiyor. İŞKUR başvurusu nasıl yapılır sorusuna yanıt arayan öğrenciler ise İŞKUR'un çevrim içi sisteminde kendileri için açılan programları inceleyerek başvuru sürecini takip edebiliyor.

İŞKUR başvuru tarihleri, kontenjanlar ve uygulama takvimiyle ilgili yeni duyuruların ilgili üniversiteler ve İŞKUR tarafından ilan edilmesi bekleniyor.

Taşeron işçilerin işten çıkarılmasına ilişkin yazılı bir açıklama yayımlayan PTT-SEN, "farklı PTT merkezlerinde çalışan 60’tan fazla işçiye herhangi bir gerekçe bildirilmeden kısa mesaj gönderildiğini" öne sürdü.

"PTT yönetimi, bu haksız ve hukuksuz uygulamalara son vermeli"

İşçilerin, işten çıkarılma nedenini sorduklarında kendilerine “Genel müdürlükten gelen talimat doğrultusunda artık sizinle çalışamayacağız” yanıtının verildiği belirtiler açıklamada, bazı işçilere ise çalıştıkları birimlerde performans değerlendirmesi yapılmamasına rağmen “performans düşüklüğü” gerekçesinin gösterildiği öne sürüldü.

Açıklamada, şu ifadeler yer aldı:

“Emekleri yok sayılarak Kod 49 ile işten çıkarılarak işçilerin kıdem tazminatı ve işsizlik ödeneği başta olmak üzere temel hakları gasp edilmek isteniyor. ‘Performans’ ya da ‘genel müdürlük talimatı’ şeklinde ileri sürülen hiçbir gerekçeyi kabul etmiyoruz. PTT yönetimi, bu haksız ve hukuksuz uygulamalarına derhal son vermeli, işten atılan tüm işçiler ise işe geri alınmalıdır.”

PTT'de işçi kıyımına son verin!

"Performans" ve “genel müdürlük talimatı" şeklinde ileri sürülen hiçbir gerekçeyi kabul etmiyoruz.Onlarca PTT işçisinin çalışma hakkının gasp edilmesine sessiz kalmayacağız.

PTT işçilerini haksız işten atmalara karşı mücadele etmeye çağırıyoruz! pic.twitter.com/aljlRYGkmY

— PTT-Sen (@ptt_sen) September 26, 2026

Yunusemre cinayet olayı: Çiftten haber alamayınca eve gitti

Olay, Manisa’nın Yunusemre ilçesine bağlı Bağyolu Mahallesi’nde meydana geldi. Edinilen bilgiye göre İsa Acar ve eşi Mümine Acar’dan haber alınamaması üzerine Mümine Acar’ın 77 yaşındaki annesi Emine Ç., çiftin yaşadığı eve gitti.

Eve giren anne, kızı Mümine Acar ile damadı İsa Acar’ı yerde hareketsiz halde buldu. Bunun üzerine durum yetkililere bildirildi.

İhbarın ardından adrese jandarma ve sağlık ekipleri sevk edildi. Sağlık ekiplerinin evde yaptığı kontrollerde İsa Acar ile Mümine Acar’ın hayatını kaybettiği belirlendi.

Manisa cinayet soruşturması: Çiftin silahla vurulduğu belirlendi

Sağlık ekiplerinin ilk incelemesinde karı kocanın silahla vurularak yaşamını yitirdiği tespit edildi. Olayın ardından ev ve çevresinde inceleme yapan jandarma ekipleri, Manisa cinayet şüphesi kapsamında soruşturmayı genişletti.

Çiftin ölümüne ilişkin olayın nasıl gerçekleştiği ve saldırının arkasında kim ya da kimlerin bulunduğu henüz açıklanmadı. Yetkililer tarafından olayın nedenine ilişkin şu aşamada herhangi bir bilgi paylaşılmadı.

Jandarmanın olay yerindeki bulgular ve yürütülen soruşturma kapsamında çalışmalarını sürdürdüğü bildirildi.

Jandarma şüpheli ya da şüphelileri arıyor

Yunusemre cinayet olayı ardından jandarma ekipleri, olayın oluş sebebini netleştirmek için çalışma başlattı.

Bağyolu Mahallesi’nde yaşanan olayla ilgili soruşturma devam ederken, İsa Acar ve Mümine Acar’ın ölümüne ilişkin kesin ayrıntıların yürütülen incelemenin ardından netleşmesi bekleniyor.

Manisa cinayet soruşturmasında yeni bulguların ortaya çıkması ve şüpheli ya da şüphelilerin belirlenmesine yönelik jandarma çalışmaları sürüyor.

Yağlı Güreş Cumhurbaşkanlığı Kupası'nda finalin adı belli oldu

Atatürk Havalimanı Millet Bahçesi'nin ev sahipliği yaptığı Yağlı Güreş Cumhurbaşkanlığı Kupası'nda başpehlivanlık mücadelesi, 57 yıllık aranın ardından yeniden gerçekleştirildi.

Başpehlivanlık kategorisindeki finalde Orhan Okulu ile Mustafa Taş karşı karşıya geldi. Finalistlerden Mustafa Taş, yarı finalde Erkan Taş'ı geçerken Orhan Okulu ise Seçkin Duman'ı mağlup ederek finale yükseldi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan final müsabakasını takip etti

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da Yağlı Güreş Cumhurbaşkanlığı Kupası'nın final karşılaşmasını izlemek üzere Atatürk Havalimanı Millet Bahçesi'ne geldi.

Erdoğan'a program sırasında Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak, İstanbul Valisi Davut Gül ve Dünya Etnospor Birliği Başkanı Bilal Erdoğan eşlik etti. Cumhurbaşkanı Erdoğan, final müsabakası öncesinde Orhan Okulu ve Mustafa Taş ile bir araya gelerek iki başpehlivana başarı dileğinde bulundu.

Yaklaşık 2 saat süren final mücadelesinin sonunda Mustafa Taş'ı mağlup eden Orhan Okulu, Yağlı Güreş Cumhurbaşkanlığı Kupası'nda başpehlivanlığa ulaştı.

Orhan Okulu'ya şampiyonluk kemeri ve kupa verildi

Finalin ardından Orhan Okulu'nun şampiyonluk kemeri ve kupası düzenlenen törenle takdim edildi. Ödülleri Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak, Gençlik ve Spor Bakan Yardımcısı Hamza Yerlikaya ve Türkiye Geleneksel Güreşler Federasyonu Başkanı İbrahim Türkiş verdi.

Başaltı A boyunda rakiplerini geride bırakarak şampiyon olan Necip Al ise elde ettiği sonuçla başpehlivanlığa yükseldi.

Yağlı Güreş Cumhurbaşkanlığı Kupası'nda diğer şampiyonlar

Yağlı Güreş Cumhurbaşkanlığı Kupası'nda kategorilerine göre birinci olan pehlivanlar şöyle:

Başaltı B: Kerem Kahya
Büyük orta: Caner Arslan
Küçük orta büyük: Melih Özdemir
Küçük orta küçük: Alper Çelik
Deste büyük: Can Ergen
Deste orta: Yiğit Aktaş
Deste küçük: Kadir Buğra Dikik
Ayak: Emirhan Yüksel
Tozkoparan: Seyid Ali Kızıltaş

Fatih yangın ihbarı üzerine itfaiye ekipleri sevk edildi

Yangın, 5 katlı bir binanın giriş katında faaliyet gösteren dürüm dükkanının bacasında çıktı. Bacadan yükselen alevleri fark edenlerin ihbarı üzerine olay yerine itfaiye ekipleri yönlendirildi.

Ekipler, iş yerinin bulunduğu bölüm ile binanın üst kısımlarında etkili olan alevlere müdahale etti. İtfaiyenin çalışması sonucunda Fatih’teki yangın kontrol altına alınarak tamamen söndürüldü.

Fatih yangın sonrası iş yeri ve çatıda hasar oluştu

Yangının söndürülmesinin ardından yapılan ilk incelemelerde dürüm dükkanında ve binanın çatısında hasar meydana geldiği belirlendi. Olayda yaralanan olup olmadığına ilişkin herhangi bir bilgi paylaşılmadı.

Bacada başlayan yangının çıkış nedenine ilişkin de açıklama yapılmazken, olayın ardından iş yeri ve binada oluşan hasarın boyutu değerlendirildi.

Hırka-i Şerif Mahallesi’ndeki yangın söndürüldü

Fatih yangın olayı, Hırka-i Şerif Mahallesi Mütercim Asım Sokak’ta yaşandı. İtfaiye ekiplerinin müdahalesiyle alevlerin binanın diğer bölümlerine yayılması önlenirken, yangın tamamen söndürüldü.

Yangının ardından bölgede soğutma ve kontrol çalışmaları gerçekleştirildi.

Boyabat trafik kazası Karacaören köyü yakınlarında meydana geldi

Edinilen bilgilere göre H.T. yönetimindeki 57 ABK 730 plakalı hafif ticari araç ile F.K'nin kullandığı 34 DM 2581 plakalı otomobil, Boyabat'a bağlı Karacaören köyü yakınlarında çarpıştı.

Çarpışmanın ardından çevrede bulunanların ihbarı üzerine kaza yerine sağlık, polis ve itfaiye ekipleri sevk edildi. Ekipler, yaralılara olay yerinde müdahalede bulundu.

Sinop kaza: Sürücüler ve otomobildeki yolcu yaralandı

Boyabat kaza sonucunda hafif ticari aracın sürücüsü H.T. ile otomobil sürücüsü F.K. yaralandı. Otomobilde bulunan O.K. de kazada yaralananlar arasında yer aldı.

Sağlık ekiplerince ilk müdahaleleri yapılan 3 yaralı, ambulanslarla Boyabat 75. Yıl Devlet Hastanesine kaldırıldı.

Boyabat kaza sonrası ekipler bölgeye sevk edildi

Sinop trafik kazası ihbarının ardından sağlık ekiplerinin yanı sıra polis ve itfaiye ekipleri de Karacaören köyü yakınlarına ulaştı. Kazaya karışan iki araçta bulunan yaralıların hastaneye sevki gerçekleştirildi.

Boyabat trafik kazasında toplam 3 kişinin yaralandığı bildirildi.

Karşılaşmaya saatler kala futbolseverlerin en çok araştırdığı konuların başında Çekya - Hırvatistan maçı ne zaman, Çekya - Hırvatistan maçı hangi kanalda, Çekya - Hırvatistan hangi kanalda, Çekya - Hırvatistan canlı izle ve Çekya - Hırvatistan maçı muhtemel 11'leri geliyor.

Peki, Çekya - Hırvatistan maçı ne zaman, saat kaçta ve hangi kanalda? Çekya - Hırvatistan hangi kanalda canlı yayınlanacak? İşte UEFA Uluslar Ligi'ndeki Çekya - Hırvatistan karşılaşmasının yayın bilgileri, muhtemel 11'leri, takımların son durumu ve maç öncesi taktik analizleri.

Çekya - Hırvatistan maçı ne zaman?

Çekya - Hırvatistan maçı, 26 Eylül 2026 Cumartesi günü oynanacak. UEFA Uluslar A Ligi 3. Grup'un ilk haftasında oynanacak mücadeleye Çekya'nın başkenti Prag'da bulunan Fortuna Arena ev sahipliği yapacak.

Karşılaşmanın başlama saati Türkiye saatiyle 21.45 olarak açıklandı.

Çekya - Hırvatistan maçı bilgileri şöyle:

• Maç: Çekya - Hırvatistan

• Tarih: 26 Eylül 2026 Cumartesi

• Saat: 21.45 (TSİ)

• Stadyum: Fortuna Arena

• Şehir: Prag / Çekya

• Turnuva: UEFA Uluslar A Ligi 3. Grup

• Hafta: 1. hafta

• Yayın: A Spor

Çekya - Hırvatistan maçı hangi kanalda?

Futbolseverlerin karşılaşma öncesinde yanıtını en fazla aradığı sorulardan biri de Çekya - Hırvatistan maçı hangi kanalda sorusu oldu.

Çekya - Hırvatistan maçı, Türkiye'de A Spor ekranlarından canlı olarak yayınlanacak. Mücadele saat 21.45'ten itibaren şifresiz olarak futbolseverlerle buluşacak.

Bu nedenle Çekya - Hırvatistan hangi kanalda sorusunun yanıtı A Spor olacak.

Çekya - Hırvatistan canlı izle: Maç şifresiz mi?

Çekya - Hırvatistan canlı izle seçeneklerini araştıran futbolseverler karşılaşmayı A Spor üzerinden takip edebilecek.

26 Eylül Cumartesi günü saat 21.45'te başlayacak Çekya - Hırvatistan maçı, A Spor ekranlarından naklen ve şifresiz yayınlanacak.

Böylece Çekya - Hırvatistan canlı izle araması yapan futbolseverler karşılaşmayı A Spor'un canlı yayını üzerinden izleyebilecek.

Çekya - Hırvatistan maçında 3. Grup'ta kritik mücadele

UEFA Uluslar A Ligi 3. Grup, turnuvanın en zorlu gruplarından biri olarak dikkat çekiyor. Grupta Çekya ve Hırvatistan'ın yanı sıra İngiltere ile İspanya da bulunuyor.

Bu nedenle Çekya - Hırvatistan maçı, grubun ilk haftasından itibaren puan hesapları açısından önem taşıyor. İngiltere ve İspanya'nın da yer aldığı "ölüm grubu"nda hata yapmak istemeyen iki ekip, turnuvaya galibiyetle başlayarak avantaj elde etmeyi amaçlıyor.

Grubun ilk maç haftasında Çekya - Hırvatistan karşılaşması oynanırken, İngiltere ile İspanya da aynı anda karşı karşıya gelecek.

Gruptan lider çıkarak Final Four vizesi almak ya da B Ligi'ne düşme tehlikesinden uzak durmak isteyen takımlar açısından ilk haftada alınacak puanların doğrudan belirleyici rol oynaması bekleniyor.

Çekya - Hırvatistan maçı öncesi Çekya'nın oyun planı

Ev sahibi Çekya'nın, Prag'da taraftar desteğini de kullanarak Çekya - Hırvatistan maçına yüksek tempoyla başlaması bekleniyor.

Teknik heyetin fizik kalitesi yüksek, tempolu ve doğrudan oyuna dayalı bir anlayış benimsemesi beklenirken, Çekya'nın özellikle orta sahadaki fiziksel üstünlüğünü kullanmaya çalışacağı öngörülüyor.

Tomas Soucek'in orta alandaki mücadele gücü ve ceza sahasına yaptığı koşular, Çekya'nın en önemli hücum seçeneklerinden biri olarak öne çıkıyor.

İleri uçta ise Patrik Schick'in bitiriciliği Çekya adına belirleyici olabilir. Kanatlardan yapılacak kavisli ortalarla Schick'in ceza sahasındaki etkinliğinin kullanılması, Çekya - Hırvatistan maçı öncesinde ev sahibinin temel hücum planlarından biri olarak dikkat çekiyor.

Hırvatistan orta sahada kontrolü ele geçirmek istiyor

Hırvatistan ise Dünya Kupası ve Avrupa Şampiyonası'nda kazandığı tecrübeyi Çekya - Hırvatistan maçına taşımayı hedefliyor.

Uluslararası turnuvaların en dirençli ekipleri arasında gösterilen Hırvatistan'ın deplasmanda topa daha fazla sahip olarak oyunun temposunu kontrol etmeye çalışması bekleniyor.

Orta sahada Mateo Kovacic'in liderliğinde pas trafiğini yönlendirmek isteyen "Vatreni" yani Damalılar, savunmada Josko Gvardiol'un oyun kurma yeteneğinden yararlanarak geriden organize çıkışlar deneyecek.

Andrej Kramaric'in ceza sahası çevresindeki bağlantı oyunu ve kenarlardan gelecek hücum desteği ise Hırvatistan'ın Çekya - Hırvatistan maçındaki temel skor üretme planlarından biri olacak.

Çekya - Hırvatistan muhtemel 11'leri

Çekya - Hırvatistan maçı öncesinde iki takımın sahaya çıkması beklenen muhtemel 11'leri de merak ediliyor.

Çekya muhtemel 11'i

Kaleci: Matej Kovar

Defans: Vladimir Coufal, Tomas Holes, Ladislav Krejci, David Jurasek

Orta saha: Tomas Soucek, Lukas Provod, Michal Sadilek

Hücum: Vaclav Cerny, Adam Hlozek, Patrik Schick

Hırvatistan muhtemel 11'i

Kaleci: Dominik Livakovic

Defans: Josip Stanisic, Josip Sutalo, Josko Gvardiol, Borna Sosa

Orta saha: Mateo Kovacic, Mario Pasalic, Luka Sucic

Hücum: Andrej Kramaric, Martin Baturina, Igor Matanovic

Çekya - Hırvatistan maçı saat kaçta başlayacak?

Çekya - Hırvatistan maçı, Türkiye saatiyle 21.45'te başlayacak. Prag'daki Fortuna Arena'da oynanacak mücadele UEFA Uluslar A Ligi 3. Grup'un ilk haftasında gerçekleştirilecek.

Karşılaşmayı Türkiye'den takip edecek futbolseverler için Çekya - Hırvatistan maçı hangi kanalda sorusunun yanıtı ise A Spor olacak.

Çekya - Hırvatistan hangi kanalda canlı yayınlanacak?

Çekya - Hırvatistan, A Spor ekranlarından canlı ve şifresiz yayınlanacak.

Karşılaşmanın başlama saati 21.45 olacak. Futbolseverler Çekya - Hırvatistan canlı izle seçenekleri kapsamında mücadeleyi A Spor'un canlı yayınından takip edebilecek.

Çekya - Hırvatistan maçı nerede oynanacak?

UEFA Uluslar Ligi'ndeki Çekya - Hırvatistan maçı, Çekya'nın başkenti Prag'da bulunan Fortuna Arena'da oynanacak.

Ev sahibi Çekya, taraftar desteğini arkasına alarak mücadeleye üç puan hedefiyle çıkarken Hırvatistan da deplasmanda grubun ilk maçından galibiyetle ayrılmayı amaçlayacak.

Çekya - Hırvatistan maçı hakkında sıkça sorulan sorular

Çekya - Hırvatistan maçı ne zaman?

Çekya - Hırvatistan maçı, 26 Eylül 2026 Cumartesi günü oynanacak.

Çekya - Hırvatistan maçı saat kaçta?

Karşılaşma Türkiye saatiyle 21.45'te başlayacak.

Çekya - Hırvatistan maçı hangi kanalda?

Çekya - Hırvatistan maçı, A Spor ekranlarından canlı yayınlanacak.

Çekya - Hırvatistan hangi kanalda?

Çekya - Hırvatistan, Türkiye'de A Spor'dan canlı olarak izlenebilecek.

Çekya - Hırvatistan canlı izle seçeneği var mı?

Evet. Çekya - Hırvatistan canlı izle seçeneklerini araştıran futbolseverler karşılaşmayı A Spor'un canlı yayınından takip edebilecek.

Çekya - Hırvatistan maçı şifresiz mi?

Evet. Çekya - Hırvatistan maçı, 26 Eylül 2026 Cumartesi günü saat 21.45'te A Spor ekranlarından şifresiz olarak yayınlanacak.

Çekya - Hırvatistan maçı nerede oynanıyor?

Karşılaşma Çekya'nın başkenti Prag'da bulunan Fortuna Arena'da oynanacak.

Çekya ve Hırvatistan'ın grubunda hangi takımlar var?

UEFA Uluslar A Ligi 3. Grup'ta Çekya, Hırvatistan, İngiltere ve İspanya yer alıyor.

Marmara'da kuvvetli yağış bekleniyor

Meteoroloji Genel Müdürlüğünün tahminlerine göre, yarın Marmara genelinde sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlar görülecek. Yağışların özellikle akşam saatlerinden sonra İstanbul, Kocaeli ve Balıkesir'in kuzey bölgeleri ile Çanakkale'nin doğusunda kuvvetli olması öngörülüyor.

Gece saatlerine gelindiğinde ise kuvvetli yağışların Marmara'nın doğusunda etkisini artırması bekleniyor. Kocaeli, Bursa, Yalova, Bilecik ve Sakarya çevrelerinin yanı sıra İstanbul'un başta kuzey ve doğu kesimleri olmak üzere yağışlardan etkilenmesi tahmin ediliyor.

Kuvvetli yağış için tedbir çağrısı

Beklenen kuvvetli yağışlarla birlikte sel ve su baskını yaşanabileceği, ulaşımda aksamalar meydana gelebileceği bildirildi. Yağış sırasında yıldırım ve kuvvetli rüzgarın da etkili olabileceği belirtildi.

Marmara'nın kıyı kesimlerinde ise fırtına görülme ihtimaline karşı dikkatli ve tedbirli olunması gerektiği ifade edildi.

e-YDS 2026/10 İngilizce sonuçları belli oldu

Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı (ÖSYM), Elektronik Yabancı Dil Sınavı kapsamında düzenlenen e-YDS 2026/10 İngilizce sınavının sonuçlarını duyurdu.

ÖSYM'nin internet sitesinde yayımlanan bilgilendirmede, bugün gerçekleştirilen e-YDS 2026/10 İngilizce sınavına ilişkin değerlendirme işlemlerinin tamamlandığı belirtildi.

e-YDS 2026/10 İngilizce sonuçları nasıl öğrenilecek?

e-YDS 2026/10 İngilizce sonuçlarını kontrol etmek isteyen adaylar, ÖSYM'nin “sonuc.osym.gov.tr” adresi üzerinden sorgulama yapabilecek.

Adayların sonuç ekranına ulaşabilmeleri için T.C. kimlik numaraları ile aday şifrelerini kullanmaları gerekiyor.

Karşılaşmaya Macaristan'ın Mosonmagyarovar kentinde bulunan Belediye Stadı ev sahipliği yaptı. Mücadelede ilk golü yemesine karşın Fenerbahçe, karşılaşmanın sonunda farklı bir galibiyete ulaştı.

Ev sahibi Minsk, maçın 14. dakikasında Viktoryia Valiuk'un kaydettiği golle skoru 1-0'a taşıdı.

Sarı-lacivertli ekipte Marie Ngah, 41. dakikada attığı golle skoru dengeledi. Ngah, yalnızca iki dakika sonra yeniden fileleri bulurken Fenerbahçe ilk devreyi 2-1 üstünlükle kapattı.

İkinci yarıya da hücum ağırlıklı başlayan Fenerbahçe, farkı artırmak için ataklarını sürdürdü. Andrea Staskova, 63. dakikada takımının üçüncü golünü kaydederek skoru 3-1 yaptı.

Karşılaşmanın 69. dakikasında Zsanett Kajan'ın attığı golle Fenerbahçe farkı üçe yükseltti. Kalan bölümde başka gol olmayınca sarı-lacivertli takım sahadan 4-1 galip ayrıldı.

İkinci karşılaşma 30 Eylül'de

Minsk karşısında elde edilen 4-1'lik sonuç, Fenerbahçe'ye ikinci maç öncesinde avantaj sağladı.

Fenerbahçe ile Minsk arasındaki ikinci karşılaşma, 30 Eylül Çarşamba günü Sarıyer'deki Yusuf Ziya Öniş Stadı'nda oynanacak.

Bodrum trafik kazası Peksimet Mahallesi’nde meydana geldi

Muğla trafik kazası, Bodrum’un Peksimet Mahallesi’nde yaşandı. Ekin S’nin kullandığı 09 YB 214 plakalı kamyonet, henüz belirtilmeyen bir nedenle kontrolden çıktı.

Savrulan araç duvara çarptıktan sonra devrildi. Bodrum kaza ihbarının 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirilmesi üzerine olay yerine sağlık ekipleri sevk edildi.

Muğla kazasında 15 yaşındaki sürücü hayatını kaybetti

Bölgeye ulaşan sağlık ekipleri, kamyoneti kullanan 15 yaşındaki Ekin S’nin yaşamını yitirdiğini belirledi.

Muğla’nın Bodrum ilçesinde yaşanan kazanın ardından jandarma ve savcı olay yerinde inceleme yaptı. İncelemelerin tamamlanmasının ardından çocuğun cenazesi Bodrum Devlet Hastanesi morguna götürüldü.

İngiltere-İspanya maçı ne zaman?

UEFA Uluslar Ligi A Ligi 3. Grup’un ilk haftasında oynanacak İngiltere-İspanya maçı, 26 Eylül 2026 Cumartesi günü futbolseverlerle buluşacak.

Avrupa futbolunun iki önemli milli takımını karşı karşıya getirecek mücadele Londra’daki Wembley Stadyumu’nda oynanacak. İngiltere Futbol Federasyonu da karşılaşmanın 26 Eylül Cumartesi günü Wembley’de yapılacağını resmi fikstüründe duyurdu.

İngiltere, Thomas Tuchel yönetiminde yeni Uluslar Ligi sezonuna kendi seyircisi önünde başlarken Luis de la Fuente’nin İspanya’sı ise deplasmanda güçlü bir başlangıç yapmanın peşinde olacak.

İngiltere-İspanya maçı saat kaçta?

“İngiltere-İspanya maçı saat kaçta?” sorusunun yanıtı da karşılaşmayı takip etmek isteyen futbolseverlerin en çok merak ettiği konular arasında bulunuyor.

İngiltere-İspanya maçı Türkiye saatiyle 21.45’te başlayacak. Wembley’de ise ilk düdük İngiltere yerel saatiyle 19.45’te çalacak. Wembley Stadyumu’nun resmi maç programında da karşılaşmanın başlama saati 19.45 olarak açıklandı.

Maç bilgileri şöyle:

• Maç: İngiltere-İspanya

• Organizasyon: UEFA Uluslar Ligi 2026/27

• Grup: A Ligi 3. Grup

• Tarih: 26 Eylül 2026 Cumartesi

• Saat: 21.45 TSİ

• Stadyum: Wembley Stadyumu

• Şehir: Londra

İngiltere-İspanya maçı hangi kanalda?

İngiltere-İspanya maçı hangi kanalda yayınlanacak? Türkiye’de futbolseverlerin merakla beklediği dev mücadele A Haber ekranlarından canlı olarak yayınlanacak.

A Haber’in 26 Eylül 2026 tarihli resmi yayın akışında saat 21.45 kuşağında “Uluslar Ligi – İngiltere-İspanya” karşılaşması yer alıyor. Kanal ayrıca maçın canlı yayınlanacağını daha önce duyurdu.

Buna göre:

• İngiltere-İspanya maçı hangi kanalda? A Haber

• İngiltere-İspanya maçı saat kaçta? 21.45

• İngiltere-İspanya maçı ne zaman? 26 Eylül 2026 Cumartesi

• İngiltere-İspanya maçı nerede? Wembley Stadyumu

İngiltere-İspanya maçı canlı izle: Maç nasıl izlenir?

“İngiltere-İspanya maçı canlı izle” araması yapan futbolseverler karşılaşmayı A Haber’in canlı yayını üzerinden takip edebilecek.

İngiltere-İspanya maçı canlı izle seçeneklerini araştıran izleyicilerin yayın haklarına sahip resmi yayıncıları tercih etmesi gerekiyor. Türkiye’de karşılaşmanın yayıncısı A Haber olarak açıklandı. A Haber yayın akışında maç için saat 21.45 başlangıç saati gösteriliyor.

Karşılaşmanın resmi yayın bilgileri maç saatine kadar yayıncı kuruluşun televizyon ve dijital yayın kanalları üzerinden takip edilebilir.

İngiltere ve İspanya A3 Grubu’nda karşı karşıya

İngiltere-İspanya maçı yalnızca ilk hafta mücadelesi olması nedeniyle değil, grubun yapısı nedeniyle de önemli bir karşılaşma olarak öne çıkıyor.

UEFA Uluslar Ligi A3 Grubu’nda İngiltere ve İspanya’nın yanı sıra Hırvatistan ile Çekya bulunuyor. Grubun diğer ilk hafta karşılaşmasında Çekya ile Hırvatistan karşı karşıya geliyor.

Yeni formatta A Ligi gruplarını ilk iki sırada tamamlayan takımlar çeyrek finale yükseliyor. Çeyrek finaller çift maç üzerinden oynanırken turu geçen dört takım Haziran 2027’de düzenlenecek finallere katılma hakkı kazanacak. Bu nedenle İngiltere-İspanya maçı, altı maçlık grup maratonunun daha ilk haftasında kritik puanların dağıtılacağı bir randevu olacak.

İspanya Wembley’e beş maçlık galibiyet serisiyle geliyor

Luis de la Fuente yönetimindeki İspanya, İngiltere deplasmanına güçlü bir form grafiğiyle geliyor. UEFA’nın maç öncesi verilerine göre İspanya son beş karşılaşmasının tamamını kazandı. İngiltere ise son beş maçında dört galibiyet ve bir yenilgi aldı.

İspanya aynı zamanda son Avrupa ve Dünya şampiyonu unvanlarıyla Wembley’e çıkıyor. Bununla birlikte İspanyollar, 2024/25 UEFA Uluslar Ligi finalinde Portekiz’e penaltılar sonucunda kaybederek turnuvayı ikinci sırada tamamlamıştı.

İngiltere cephesinde ise Wembley avantajı, fizik gücü ve hızlı hücum geçişleri öne çıkıyor. Harry Kane, Jude Bellingham ve Bukayo Saka gibi isimler İngilizlerin hücumdaki en önemli kozları arasında yer alıyor.

İngiltere’de İngiltere-İspanya maçı öncesi önemli eksikler

Thomas Tuchel, İngiltere-İspanya maçı öncesinde kadro planlamasını etkileyen önemli sakatlıklarla karşı karşıya kaldı.

Cole Palmer, Declan Rice, Kobbie Mainoo, Marcus Rashford ve Tino Livramento yaşadıkları sakatlıklar nedeniyle kadrodan çekildi. İngiltere kadrosuna daha sonra James Garner ve Morgan Gibbs-White gibi isimler dahil edildi.

Maç günü UEFA’ya bildirilen İngiltere kadrosunda Jordan Pickford, Trent Alexander-Arnold, Marc Guéhi, Ezri Konsa, Jude Bellingham, Eberechi Eze, Morgan Gibbs-White, Bukayo Saka, Anthony Gordon, Morgan Rogers, Dominic Calvert-Lewin ve Harry Kane gibi oyuncular bulunuyor.

İspanya’nın İngiltere maçı kadrosunda kimler var?

İspanya’nın Wembley’deki kadrosunda da Avrupa futbolunun önemli yıldızları yer alıyor.

Luis de la Fuente’nin maç kadrosunda David Raya, Unai Simón, Dean Huijsen, Aymeric Laporte, Marc Cucurella, Rodri, Pedri, Fabián Ruiz, Dani Olmo, Fermín López, Lamine Yamal, Nico Williams, Ferran Torres ve Mikel Oyarzabal gibi isimler bulunuyor.

Özellikle Rodri-Pedri merkezinin oyunun kontrolünde, Lamine Yamal ve Nico Williams’ın ise geniş alan hücumlarında belirleyici olması bekleniyor.

İngiltere-İspanya muhtemel 11’leri

Resmi ilk 11’ler maç saatine kısa süre kala açıklanacak. Mevcut kadrolar ve teknik direktörlerin tercihleri dikkate alındığında sahaya çıkabilecek olası kadrolar şöyle:

İngiltere muhtemel 11

Jordan Pickford; Trent Alexander-Arnold, Ezri Konsa, Marc Guéhi, Lewis Hall; Elliot Anderson, Jude Bellingham; Bukayo Saka, Morgan Rogers, Anthony Gordon; Harry Kane.

İspanya muhtemel 11

David Raya; Marc Pubill, Dean Huijsen, Aymeric Laporte, Marc Cucurella; Rodri, Pedri, Fabián Ruiz; Lamine Yamal, Mikel Oyarzabal, Nico Williams.

Muhtemel 11’lerin resmi kadrolar olmadığı ve teknik direktörlerin son tercihlerine göre değişebileceği unutulmamalı. UEFA’nın maç günü yayımladığı resmi listelerde her iki takımın güncel oyuncu havuzu yer alıyor.

İngiltere-İspanya maçının hakemi kim?

Wembley’de oynanacak İngiltere-İspanya maçını İtalyan hakem Davide Massa yönetecek.

Massa’nın yardımcılıklarını Filippo Meli ve Alessio Berti üstlenecek. Karşılaşmanın VAR hakemi Marco Di Bello, AVAR hakemi ise Rosario Abisso olacak. Dördüncü hakem olarak Matteo Marcenaro görev yapacak.

Hakem kadrosu:

• Hakem: Davide Massa

• Yardımcı hakem: Filippo Meli

• Yardımcı hakem: Alessio Berti

• Dördüncü hakem: Matteo Marcenaro

• VAR: Marco Di Bello

• AVAR: Rosario Abisso

İngiltere ile İspanya daha önce kaç kez karşılaştı?

İngiltere-İspanya maçı iki ülke arasındaki uzun rekabete yeni bir bölüm ekleyecek.

UEFA verilerine göre İngiltere ile İspanya bugüne kadar 28 kez karşı karşıya geldi. İngiltere bu maçların 13’ünü kazanırken İspanya 11 galibiyet elde etti. Dört karşılaşma beraberlikle tamamlandı.

İngiltere rakibine karşı 46 gol atarken İspanya 34 gol kaydetti.

İki ülke arasındaki yakın dönemin en önemli karşılaşmalarından biri EURO 2024 finalinde oynandı. İspanya, Berlin’deki finalde İngiltere’yi 2-1 mağlup ederek Avrupa şampiyonu olmuştu.

İngiltere-İspanya maçında gözler orta saha mücadelesinde

İngiltere-İspanya maçının taktik açıdan belirleyici bölgesinin orta saha olması bekleniyor.

Declan Rice’ın yokluğu, İngiltere’nin merkezdeki planını doğrudan etkiliyor. Tuchel’in Jude Bellingham’ın fizik gücü ve top taşıma becerisinden yararlanırken orta sahada Elliot Anderson veya James Garner gibi isimlere görev vermesi olası.

İspanya tarafında ise Rodri ve Pedri’nin topa hükmetme yeteneği, Luis de la Fuente’nin oyun planının merkezinde bulunuyor. İspanya’nın kısa paslarla İngiltere presini aşmaya, ardından Lamine Yamal ve Nico Williams üzerinden geniş alanları kullanmaya çalışması bekleniyor.

İngiltere açısından Harry Kane’in bağlantı oyununa katılması, Saka ve diğer kanat oyuncularının savunma arkasına koşuları ev sahibi ekibin en önemli hücum silahlarından biri olabilir.

İngiltere-İspanya maçı ne zaman, saat kaçta, hangi kanalda? Kısa cevaplar

İngiltere-İspanya maçı ne zaman?

İngiltere-İspanya maçı 26 Eylül 2026 Cumartesi günü oynanacak.

İngiltere-İspanya maçı saat kaçta?

İngiltere-İspanya maçı saat 21.45’te başlayacak.

İngiltere-İspanya maçı hangi kanalda?

İngiltere-İspanya maçı A Haber ekranlarından canlı yayınlanacak.

İngiltere-İspanya maçı nerede oynanacak?

Karşılaşma Londra’daki Wembley Stadyumu’nda oynanacak.

İngiltere-İspanya maçı canlı izle seçeneği var mı?

İngiltere-İspanya maçı canlı izle araması yapan futbolseverler karşılaşmayı Türkiye’deki resmi yayıncı A Haber üzerinden takip edebilecek.

İngiltere-İspanya maçı hangi turnuvada?

Mücadele UEFA Uluslar Ligi 2026/27 A Ligi 3. Grup’un ilk haftasında oynanacak.

Cumhurbaşkanı Erdoğan Yağlı Güreş finalini izledi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul Fuar Merkezi'ndeki 21. MÜSİAD EXPO Uluslararası Ticaret Fuarı ve 29. Uluslararası İş Forumu Kapanış Programı'nın ardından Atatürk Havalimanı Millet Bahçesi'ne geçti.

Yağlı Güreş Cumhurbaşkanlığı Kupası kapsamında gerçekleştirilen başpehlivan finalinde Mustafa Taş ile Orhan Okulu karşı karşıya geldi. Müsabakayı izleyen Erdoğan, finalde mücadele eden pehlivanları tebrik etti.

Yağlı Güreş Cumhurbaşkanlığı Kupası finalinde buluşma

Tarihi Kırkpınar Yağlı Güreşleri'nin başcazgırı Emin Ger de güreş meydanında bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan hakkında değerlendirmelerde bulundu.

Erdoğan, er meydanındaki müsabakayı takip ettiği sırada yanına gelen 11 yaşındaki Tanzanyalı Osman Ali Davutoğlu ile de sohbet etti.

11 yaşındaki “Arap Osman” Erdoğan ile sohbet etti

Kispetiyle Erdoğan'ın yanına gelen Osman Ali Davutoğlu, Cumhurbaşkanı'nın elini öptü. Balıkesir'deki bir spor kulübünün güreş takımında yer alan Davutoğlu'nun, katıldığı müsabakalarda “Arap Osman” adıyla tanındığı belirtildi.

Güreş sporuna ilgisinden söz eden Davutoğlu'nu Erdoğan tebrik etti. Davutoğlu'nun, Tanzanya'da anne ve babasını kaybetmesinin ardından Türkiye'nin eski Darüsselam Büyükelçisi Ali Davutoğlu tarafından evlat edinildiği öğrenildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'a altın kemer hediye edildi

Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak ile Türkiye Geleneksel Güreşler Federasyonu (TGGF) Başkanı İbrahim Türkiş, Yağlı Güreş Cumhurbaşkanlığı Kupası kapsamında Cumhurbaşkanı Erdoğan'a altın kemer takdim etti.

Müsabakayı İstanbul Valisi Davut Gül, Dünya Etnospor Birliği Başkanı Necmeddin Bilal Erdoğan ve AK Parti İstanbul İl Başkanı Abdullah Özdemir de izledi.

Niğde trafik kazası Bor-Zengen kara yolunda meydana geldi

Niğde kaza haberine göre, Kenan Karakuş'un (53) kullandığı 51 BK 393 plakalı hafif ticari araç ile M.U. (60) yönetimindeki 06 EV 8433 plakalı tır, Bor-Zengen kara yolunda çarpıştı.

Kazanın ardından yapılan ihbar üzerine olay yerine polis, jandarma ve sağlık ekipleri yönlendirildi. Ekipler, kaza bölgesinde inceleme ve müdahale çalışması başlattı.

Son dakika Niğde kaza: 2 kişi hayatını kaybetti

Sağlık ekiplerinin yaptığı kontrollerde, hafif ticari aracın sürücüsü Kenan Karakuş ile aynı araçta bulunan Uğur Kılıç'ın (42) yaşamını yitirdiği tespit edildi.

Niğde trafik kazasında hayatını kaybedenlerin sayısı 2 olarak kayıtlara geçti.

Niğde trafik kazasında yaralanan tır sürücüsü hastaneye kaldırıldı

Niğde kaza sırasında yaralanan tır sürücüsü M.U. ise sağlık ekiplerinin ilk müdahalesinin ardından ambulansla Bor Devlet Hastanesine kaldırıldı.

Son dakika Niğde trafik kazasıyla ilgili ekiplerin olay yerindeki çalışmalarının ardından kazaya ilişkin inceleme başlatıldı.

Pazar ziyareti esnasında fenalaşarak bayılan Ağbaba’ya olay yerinde 112 Acil Sağlık ekipleri müdahale etti. Ambulansla İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi’ne ulaştırılan Ağbaba’nın hastanedeki gözlem ve takip işlemlerinin devam ettiği bildirildi.

"Yapılan kontrollerde olumsuz bir bulguya rastlanmadı"

Turgut Özal Tıp Merkezi Başhekimi Prof. Dr. Erol Karaaslan, Ağbaba’nın sağlık durumuyla ilgili yaptığı değerlendirmede, hastaneye ulaştırılmasının ardından milletvekilinin muayenesinin gerçekleştirildiğini ve gerekli tetkiklerle görüntülemelerin tamamlandığını ifade etti.

Karaaslan, yapılan değerlendirmeler sonucunda herhangi bir olumsuz bulgu tespit edilmediğini ve Ağbaba’nın genel sağlık durumunun iyi olduğunu aktardı.

Ağbaba’nın doktorları tarafından klinik açıdan izlenmeye devam edilmesine karar verildiğini belirten Karaaslan, tedbir kapsamında milletvekilinin bir süre koroner yoğun bakım ünitesinde gözlem altında tutulacağını bildirdi.

Sağlık yöneticilerinden hastanede takip

Malatya İl Sağlık Müdürü Uzm. Dr. Cezmi Karaca ile İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mehmet Aslan’ın da hastaneye gelerek Ağbaba’nın tedavi ve takip süreci hakkında bilgi aldığı öğrenildi.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!