Öğrencilere seslenen Erdoğan, "Hangi görüşe, kökene, gelir grubuna ait olursa olsun hiçbir evladımızı sokakta bulmadık, sokakların insafına terketmedik. Sizler bizim göz bebeğimizsiniz" dedi.

"Bu zihniyeti hezeyanlarıyla baş başa bırakıyoruz"

İşte Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıklamalarından satır başları:

*Birileri sürekli kötümser senaryolar yazsa da başarılı, dünyayı takip eden, teknolojiyi iyi kullanan pırıl pırıl, ışıl ışıl bir gençlik filiz veriyor.

*(PISA 2025 sonuçları) Türkiye'nin her 3 alandaki başarı sıralaması yüzde 50 arttı. Her 3 alanda da performansını anlamlı düzeyde artıran tek ülke olduk.

*(PISA 2025) Milletçe hepimizi sevindirmesi gereken başarıyı birilerinin karalamaya çalıştığını görüyoruz. Bu zihniyeti hezeyanlarıyla baş başa bırakıyoruz.

*(Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli) Bilgiyi ezberleyen değil, bilgiyi kullanabilen, eleştirel düşünebilen, yetkin, erdemli bir nesil yetiştirmeyi hedefliyoruz.

*Hangi görüşe, kökene, gelir grubuna ait olursa olsun hiçbir evladımızı sokakta bulmadık, sokakların insafına terketmedik. Sizler bizim göz bebeğimizsiniz. (Öğrencilere) Kendinize, ülkenize güvenmenizi özellikle sosyal medyada köpürtülen sahte ve sanal hikayelere bakıp ümitsizliğe asla kapılmamanızı istiyorum.

Yeni nesil suç örgütleri gençleri hedef alıyor

Duran, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, yeni nesil suç örgütlerinin sosyal medya ve dijital platformları suç propagandası yapmak ve örgütlerine yeni üyeler kazandırmak amacıyla kullandığını aktardı.

Bu yapıların uluslararası bağlantılar ve finansal ağlar üzerinden hareket ettiğine dikkati çeken Duran, söz konusu örgütlerin çok boyutlu bir güvenlik sorunu oluşturduğunu kaydetti.

Mücadelede farklı alanlara yönelik adımlar atılıyor

Duran'ın açıklamasına göre, suç örgütlerine karşı yürütülen çalışmalar yalnızca sahadaki suç unsurlarının etkisiz hale getirilmesiyle sınırlı tutulmuyor.

Örgüt yöneticileri ve azmettiricilerin adalet önüne çıkarılması, finans kaynaklarının kesilmesi ve dijital platformlardaki suç propagandasının engellenmesi de mücadelenin kapsamında yer alıyor. Bu çalışmaların devletin farklı kademelerinin katılımıyla bütüncül bir anlayış içerisinde yürütüldüğü belirtildi.

Ailelerin desteklenmesi de hedefleniyor

Çocuklar ve gençlerin suç ağları tarafından kullanılmasının önüne geçilmesi için sosyal politikaların güçlendirilmesinin önemine işaret eden Duran, risklerin erken aşamada belirlenmesi ve ailelere destek sağlanmasının da mücadele kapsamında değerlendirildiğini ifade etti.

Duran, bu alanları kapsayan çok yönlü bir mücadele stratejisiyle çocukların ve gençlerin suç ağlarının istismarından korunmasının hedeflendiğini bildirdi.

Mücadele hukuk devleti ilkeleriyle sürdürülecek

Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde milletin huzurunu, çocukların geleceğini ve kamu düzenini hedef alan suç yapılanmalarına karşı müsamaha gösterilmeyeceğini belirtti.

Yeni nesil suç örgütleriyle mücadelenin hukuk devleti ilkeleri doğrultusunda kararlılıkla devam edeceğini ifade eden Duran, bu yapıların faaliyetlerine izin verilmeyeceği mesajını verdi.

Yeni nesil suç örgütleri hem asayişi tehdit eden hem de çocuklarımızı ve gençlerimizi hedef alan yapılardır. Sosyal medya ve dijital mecraları suçun propagandası ve eleman devşirme aracı olarak kullanan bu yapılar, uluslararası bağlantılar ve finansal ağlarla hareket eden çok…

— Burhanettin Duran (@burhanduran) September 14, 2026

Arıkan açıklamasında ayrıca halka arzlar, yatırım kültüründeki değişim, ekim ayında İstanbul'da gerçekleştirilecek Merkezi Saklama Kuruluşları Zirvesi ve gündeme ilişkin değerlendirmelere yer verdi.

MKK'da menkul kıymetlerin toplam değeri yüzde 30 arttı

Sermaye piyasalarının son yıllarda büyüme eğilimini sürdürdüğünü belirten Arıkan, piyasaların hem yurt içinden hem de yurt dışından artan ilgiyle geliştiğini ifade etti.

Arıkan, yatırımcıların sermaye piyasalarındaki tercihleri açısından da değişim yaşandığına dikkati çekti. Geçmişte Borsa İstanbul'da yatırım denildiğinde daha çok hisse senedi alım satımının anlaşıldığını belirten Arıkan, yatırımcıların artık sermaye piyasalarında farklı araçlara yöneldiğini aktardı.

MKK'de kayıtlı menkul kıymetlerin toplam piyasa değerindeki değişime ilişkin bilgi veren Arıkan, şöyle konuştu:

"MKK'de kayıtlı bulunan menkul kıymetlerin toplam piyasa değeri sene başında 29 trilyon lira civarındayken yaklaşık yüzde 30 arttı ve 38 trilyon lira seviyelerine geldi."

MKK kayıtlı yatırımcı sayısı 39 milyonu geçti

Arıkan, MKK'nin Türkiye'deki yatırımcıların kayıtlarını tuttuğunu hatırlattı. Kayıtlı yatırımcı sayısının yıl başından bu yana yüzde 3 yükseldiğini belirten Arıkan, toplam sayının 39 milyonu aştığını ve 40 milyon seviyesine doğru ilerlediğini söyledi.

MKK'deki kayıtlı hesap sayısının ise 90 milyon civarında bulunduğunu aktaran Arıkan, bakiyeli hesap sayısının 15-16 milyon seviyelerinde seyrettiğini kaydetti.

Bakiyeli yatırımcı sayısı yaklaşık 13 milyona ulaştı

Bakiyeli yatırımcı sayısında yıl başından bu yana yaşanan artışa da değinen Arıkan, söz konusu sayının yıl başında 10,64 milyon olduğunu belirtti.

Arıkan, bakiyeli yatırımcı sayısının yüzde 21,5 artışla yaklaşık 13 milyona ulaştığını bildirdi. Kripto varlık sınıfında yer alan yatırımcıların da artık MKK'de kayıtlı yatırımcı kategorisine dahil edildiğini ifade etti.

Ersun Yanal'dan İsmail Kartal'a "duruş" eleştirisi

Ersun Yanal, İsmail Kartal'ın istifa sürecinde kullandığı "Bir daha dönmemek üzere" sözünü hatırlatarak, kararından vazgeçmesini eleştirdi.

Kartal'ın istifa edip daha sonra görevine dönmesinin Fenerbahçe açısından olumsuz sonuçlar doğuracağını savunan Yanal, şu ifadeleri kullandı:

"Bunu deyip dönüyorsan İsmail Kartal’ın bir çizgisi ve duruşu olmalı. Fenerbahçe'ye zarar veriyorsun. Gitmesini de gelmesini de oturmasını da kalkmasını da bileceksin kardeşim."

Ersun Yanal: "Testi kırıldı, geçmiş olsun"

Fenerbahçe'deki gelişmeler hakkında SMEX Sports'a konuşan Ersun Yanal, İsmail Kartal'ın yeniden göreve dönmesinin ardından sarı-lacivertli takımın toparlanamayacağını öne sürdü.

Fenerbahçe'de görev yaptığı dönemde yaşadıkları nedeniyle Kartal'ı anlayabileceğini belirten Yanal, değerlendirmesini şöyle sürdürdü:

"Fenerbahçe'de yaşamış biri olarak İsmail Kartal’ı en iyi anlayan benim. Testi kırıldı, geçmiş olsun. Bu toparlanmaz, göreceksiniz. Fenerbahçe’nin lideri böyle davranmaz."

Ersun Yanal'dan Aziz Yıldırım ve İsmail Kartal iddiası

Ersun Yanal, açıklamalarında Aziz Yıldırım ile İsmail Kartal arasındaki ilişkiye dair de bir iddiada bulundu.

Yanal, yaşanan sürecin başkan ile teknik direktör arasındaki bir problem olduğunu savunarak, Aziz Yıldırım'ın ilerleyen süreçte Kartal'ı görevden göndereceğini öne sürdü.

Yanal, "Bu, başkan ve İsmail Kartal problemidir. Sonunda Aziz Yıldırım, İsmail Kartal’ı büyük bir zevkle kovacaktır" ifadelerini kullandı.

Okul çevrelerinde denetimler artırıldı

Ankara İl Jandarma Komutanlığının açıklamasına göre, öğrencilerin okullara giriş ve çıkış yaptığı saatlerde devriye faaliyetlerine ağırlık verildi. Okul çevrelerinde şüpheli görülen kişi ve araçlar kontrol edilirken, öğrencilerin yaya ve okul geçitlerini güvenli şekilde kullanabilmesi için gerekli düzenlemeler yapıldı.

Okul servisleri ve bu araçların sürücülerine yönelik denetimler de gerçekleştirildi. Kontroller sırasında sürücü ve araç belgelerinin yanı sıra emniyet kemeri kullanımı ile okul taşıtı işaretleri ve ilgili diğer kurallar ele alındı.

Servis araçları ve sürücüler kontrol edildi

Denetimlerde trafik güvenliğine ilişkin kurallar konusunda servis sürücülerine bilgilendirme yapıldı. Öğrenci, veli ve öğretmenlere yönelik de bilgilendirme ve farkındalık çalışmaları yürütüldü.

Okul çevrelerinde jandarma personelinin görünürlüğünün artırılmasıyla önleyici kolluk faaliyetlerine daha fazla yer verildi.

70 asayiş ve 53 trafik timi görev aldı

Okul ve çevrelerinde alınan güvenlik önlemleri kapsamında 70 asayiş ve 53 trafik timi görevlendirildi. Toplam 123 timin görev aldığı uygulamalarla öğrencilerin okullarına güvenli şekilde ulaşmaları ve eğitimlerini huzur içinde sürdürebilmeleri amaçlandı.

Ankara İl Jandarma Komutanlığının, öğrencilerin huzur ve güvenliğini sağlamak amacıyla asayiş, trafik, denetim ve bilgilendirme çalışmalarını eğitim-öğretim yılı boyunca sürdüreceği bildirildi.

Manchester derbisinde hakem hatası kabul edildi

İngiltere Hakem Kurulu, Manchester United'ın sahasında oynanan karşılaşmada Manchester City'ye galibiyeti getiren Erling Haaland'ın golüyle ilgili VAR kararını değerlendirdi.

Kurul tarafından yapılan açıklamada, Haaland'ın pozisyonunun ofsayt açısından kontrol edildiği ancak olayın farklı bir yönünün VAR tarafından fark edilemediği belirtildi.

Açıklamada şu ifadeler yer aldı:

"Erling Haaland ile ilgili ofsayt kararı VAR tarafından kontrol edildi ve oyuncunun ofsaytta olmadığı tespit edildi. Aynı pozisyonda Enzo Fernandez'in topla oynamadığı ve bu nedenle ihlal olmadığı tespit edildi. Ancak bu olayda VAR, oyuncunun konumunun olası etkisini fark edememiştir ve sahada inceleme önermeliydi. Manchester United ile temasa geçilerek hata olarak değerlendirdiğimiz durum kabul edildi. Olayla ilgili bir inceleme yapılacak."

Erling Haaland'ın golü nasıl geçerli sayıldı?

Manchester United ile Manchester City arasındaki mücadelede gol pozisyonu karşılaşmanın 60. dakikasında yaşandı.

Manchester City'nin hücumunda Josko Gvardiol'un yaptığı ortada top arka direkte bulunan Erling Haaland'a ulaştı. Norveçli futbolcunun vuruşuyla top ağlara giderken hakem Michael Oliver, pozisyonu ofsayt gerekçesiyle geçersiz saydı.

Kararın ardından VAR incelemesine başvuruldu. Yapılan değerlendirmede Haaland'ın, Patrick Dorgu'nun kramponu nedeniyle ofsayt pozisyonunda bulunmadığı sonucuna varıldı ve gol geçerli kabul edildi.

VAR kararında hata tespit edildi

İngiltere Hakem Kurulunun açıklamasına göre VAR incelemesinde Haaland'ın ofsayt konumunda olmadığı doğru şekilde belirlendi. Ancak pozisyon sırasında Enzo Fernandez'in topla oynamadığı ve bu nedenle ihlal bulunmadığı değerlendirilirken, oyuncunun pozisyonunun olası etkisi gözden kaçırıldı.

Kurul, söz konusu durumda VAR'ın sahada inceleme yapılmasını önermesi gerektiğini bildirdi. Manchester United ile iletişime geçildiği ve hatalı kararın kabul edildiği belirtilirken, olayla ilgili inceleme başlatılacağı açıklandı.

Bolu 2. Ağır Ceza Mahkemesindeki duruşmaya, farklı suçlardan tutuklu bulunduğu cezaevinden Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) aracılığıyla katılan Özcan'ın yanı sıra taraf avukatları da hazır bulundu.

Mahkemeden şantaj davası için birleştirme kararı çıkmadı

Duruşmada mahkeme heyeti, Tanju Özcan hakkında görülen şantaj davasının, cinsel saldırı dosyasıyla birleştirilmesi talebini değerlendirdi.

Heyet, şantaj davasının mevcut dosyayla birleştirilmesine yer olmadığına karar verdi.

Dosya mütalaa için savcılığa gönderildi

Mahkeme heyeti, dosyayı Cumhuriyet Savcılığına göndererek esas hakkındaki mütalaanın hazırlanmasına karar verdi.

Bu kararın ardından duruşma ertelendi. Davanın bir sonraki aşamasında savcılığın esas hakkındaki görüşünün mahkemeye sunulması bekleniyor.

Tanju Özcan neden tutuklanmıştı?

Tanju Özcan, 28 Şubat'ta Bolu Belediyesi'ne yönelik düzenlenen operasyon kapsamında gözaltına alınmıştı.

Özcan, “icbar suretiyle irtikap” suçundan tutuklanmasının ardından İçişleri Bakanlığı tarafından 3 Mart'ta Bolu Belediye Başkanlığı görevinden uzaklaştırılmıştı.

Aynı soruşturma kapsamında 4 Nisan'da Özcan hakkında “nitelikli dolandırıcılık” suçundan da tutuklama kararı verilmişti.

Cinsel saldırı soruşturması nasıl başladı?

Özcan hakkında görülen şantaj davasının müştekilerinden Ö.Ç., Tanju Özcan tarafından cinsel saldırıya uğradığını iddia ederek şikayette bulundu.

Bu şikayet üzerine Özcan hakkında, “kamu görevinin, vesayet veya hizmet ilişkisinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle cinsel saldırı” suçlamasıyla soruşturma başlatıldı ve dava açıldı.

Tanju Özcan bu suçtan tahliye edilmişti

Tanju Özcan'ın cinsel saldırı suçlaması kapsamında tutukluluğu, 29 Haziran'da görülen duruşmada değerlendirilmişti.

Mahkeme, Özcan'ın bu suçtan tahliye edilmesine karar vermişti. Davanın görülmesine ise tutuksuz olarak devam ediliyor.

Operasyon 11 ilde düzenlendi

Başsavcılığın Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosu tarafından yürütülen operasyonların, vatandaşların can ve mal güvenliğinin korunması ile toplumdaki huzur ve güven ortamının sürdürülmesi amacı taşıdığı belirtildi.

14 Eylül'de İstanbul'un yanı sıra Ankara, İzmir, Kocaeli, Mersin, Diyarbakır, Gaziantep, Sakarya, Adana, Bolu ve Tekirdağ'da eş zamanlı operasyon gerçekleştirildi.

Çalışmalar kapsamında Volkan Reçber suç örgütünden 74, Daltonlar suç örgütünden 18, Şapkalılar suç örgütünden 12 ve Gündoğmuşlar suç örgütünden 2 şüpheli olmak üzere toplam 106 kişi yakalandı. Gözaltına alınanlar arasında adli süreçleri devam eden 6 çocuk da yer aldı.

Aramalarda silah ve uyuşturucu bulundu

Şüphelilerin ikametlerinde yapılan aramalarda 1 otomatik tabanca, 3 ruhsatsız tabanca, 1 av tüfeği ve 2 kurusıkı tabanca ele geçirildi. Aramalarda ayrıca 207 fişek, yaklaşık 10 gram narkotik madde ve yaklaşık 100 gram esrar maddesi bulundu.

Operasyon kapsamında 313 bin 600 lira, 10 bin 50 dolar ve 19 bin 205 avro da ele geçirilenler arasında yer aldı. Olayla ilgili tahkikatın devam ettiği bildirildi.

Başsavcılıktan kararlılık mesajı

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının açıklamasında, suç örgütlerine yönelik mücadelenin sürdürüleceği vurgulandı.

Açıklamada, "Sokaklarımız suç örgütlerine bırakılmayacaktır. Çocuklarımızın ve gençlerimizin suç örgütlerince kullanılmasına müsaade edilmeyecektir. Sokaklar milletimizindir" ifadeleri kullanıldı.

Edinilen bilgilere göre olay, yerel saatle 10.07'de meydana geldi.

İş jeti iniş sırasında pistten çıktı

Cumhuriyet'te yer alan habere göre, Türkiye'den Libya'ya giden özel jet, Misrata Havalimanı'na iniş yaptığı sırada henüz belirlenemeyen bir nedenle pistten çıktı.

Pist dışına çıkan uçakta kısa süre içerisinde yangın meydana geldi ve jet alev aldı.

Pilot ve kabin görevlisi yara almadan kurtuldu

Uçakta, Libya'ya yolcu almak amacıyla giden pilot ve kabin memurunun bulunduğu öğrenildi.

Kazanın ardından uçaktaki iki görevlinin de yara almadan kurtulduğu bildirildi. Olayda başka bir yaralanma yaşanmadığı aktarıldı.

Uçağın işletmecisi Bikinijet

Kaza yapan uçağın Cessna Citation Latitude tipi olduğu ve TC-AKF kuyruk tescilini taşıdığı belirtildi.

Söz konusu uçağın Bikinijet tarafından işletildiği öğrenildi.

KKTC Başbakanı Ünal Üstel, Başbakan Yardımcısı, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanı Fikri Ataoğlu ile birlikte OPTIMUS PRIME gemisine çıkarak operasyonu yerinde inceledi.

Filo Jet 554 metre derinlikte bulunuyor

Girne Limanı ile Mersin’deki Taşucu Limanı arasında sefer yapan Filo Jet, 30 Ağustos Pazar günü Girne açıklarında battı.

Geminin enkazı deniz yüzeyinin yaklaşık 554 metre altında bulunurken, kazada 14 kişi hayatını kaybetti. Kayıp 14 kişinin bulunması için deniz, hava ve kara unsurlarının katıldığı arama çalışmaları devam ediyor.

OPTIMUS PRIME batık alanda çalışmaya başladı

Arama çalışmalarına destek vermek amacıyla Türkiye’den bölgeye gönderilen özel donanımlı OPTIMUS PRIME gemisi, batık alana ulaşarak operasyonlara dahil oldu.

Derin su araştırmalarında kullanılan geminin, açık denizde konumunu hassas şekilde koruyabildiği ve uzaktan kumandalı su altı robotlarıyla çalışma yürütebildiği belirtildi.

Enkazın ulaşılamayan noktaları incelenecek

Ünal Üstel, OPTIMUS PRIME’ın sahip olduğu teknik imkanlarla enkazın daha önce erişilemeyen bölümlerinin incelenmesinin hedeflendiğini belirtti.

Gemide bulunan gelişmiş sistemler ve su altı robotları sayesinde enkazın iç bölümlerinin ayrıntılı şekilde taranması planlanıyor. Çalışmalarda geminin her bölümünün titizlikle inceleneceği ifade edildi.

TCG ALEMDAR ve TCG IŞIN da çalışmalarda görev aldı

Üstel, kazanın ardından arama çalışmalarında görev yapan TCG ALEMDAR ve TCG IŞIN gemilerine de teşekkür etti.

Türkiye Cumhuriyeti Deniz Kuvvetleri personelinin, yüzlerce metre derinlikte son derece zorlu şartlarda yürütülen çalışmalara önemli katkı sağladığını belirten Üstel, ekiplerin gece gündüz görev yaptığını ifade etti.

"Çalışmalar kararlılıkla sürecek"

KKTC Başbakanı Ünal Üstel, kayıp kişilere ulaşılması için yürütülen çalışmaların sonuç alıncaya kadar devam edeceğini vurguladı.

Üstel, “Denizden, havadan ve karadan sürdürülen çalışmalar sonuç alıncaya kadar aynı kararlılıkla devam edecektir” ifadelerini kullandı.

Kayıp ailelerine düzenli bilgilendirme yapılacak

KKTC yönetiminin Türkiye Cumhuriyeti ile tam iş birliği ve koordinasyon içinde çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Üstel, operasyon kapsamında elde edilen gelişmelerin kamuoyu ve kayıp yakınlarıyla paylaşılacağını açıkladı.

Üstel, devletin tüm kurumlarıyla sahada olduğunu belirterek, arama çalışmalarının aralıksız sürdürüleceğini ve kayıplara ulaşma umudunun korunduğunu ifade etti.

Soruşturma, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı koordinesinde, Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) ve Ankara İl Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü tarafından yürütüldü.

FETÖ'nün güncel yapılanmasına yönelik soruşturma

Başsavcılık tarafından yürütülen soruşturma kapsamında, FETÖ/PDY'nin güncel yapılanmasına ilişkin çalışma gerçekleştirildi.

Çalışmalar sonucunda bazı şüphelilerin örgütün "gaybubet evlerinde" saklandığı, bazı kişilerin ise bu evlerde saklanan şüphelilere yardım ettiği tespit edildi.

4 şüpheli hakkında gözaltı kararı

Yapılan tespitlerin ardından 4 şüpheli hakkında gözaltı kararı verildi.

Şüphelilerin yakalanması amacıyla bugün eş zamanlı operasyon düzenlendi.

Şüphelilerin tamamı yakalandı

Ankara'da gerçekleştirilen operasyonda, hakkında gözaltı kararı bulunan 4 şüphelinin tamamı yakalanarak gözaltına alındı.

Şüpheliler hakkında adli işlemlerin sürdüğü bildirildi.

"Özgür Özel ve arkadaşlarından taraf olma sıfatı kalktı"

CHP Sözcüsü Müslim Sarı, sosyal medya hesabından yaptığı yazılı açıklamada kararın gerekçelerini kamuoyuyla paylaştı. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesinin 2026/32 Esas ve 2026/658 Karar sayılı ilamına işaret eden Sarı, şu ifadeleri kullandı:

"Partimiz, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesinin ilamına yönelik daha önce yapılmış olan temyiz başvurusundan feragat etme kararı almıştır. 10 Eylül 2026 tarihinde gerçekleştirilen Merkez Yönetim Kurulu toplantısında açıklanan olağan kongre takvimi doğrultusunda, Cumhuriyet Halk Partisi’nin bir an önce meşru ve sağlıklı bir kurultay sürecini tamamlaması hedeflenmektedir. Temyize taraf olan Özgür Özel ve arkadaşlarının partimizden istifa ederek yeni bir parti kurmuş olmaları, söz konusu kişilerin taraf olma durumunu ortadan kaldırmıştır."

"Hedef kurultayın gecikmesini önlemek"

Yargı sürecinin uzamasının örgütsel işleyişi aksatmaması için feragat yolunun seçildiğini belirten Sarı, açıklamasını şu değerlendirmeyle tamamladı:

"Partimizin olağan kurultay takviminin işlemeye başlamış olması nedeniyle davanın bir an önce karara bağlanması gereği ortaya çıkmıştır. Temyiz incelemesinin uzun sürmesinin kurultay sürecini geciktirebileceği değerlendirilerek alınan bu karar doğrultusunda, CHP adına yapılmış temyiz başvurusundan feragat edilmiştir. Cumhuriyet Halk Partisi, bundan sonraki süreçte de örgütün iradesi ve partinin demokratik işleyişi doğrultusunda, kurultay sürecinin en kısa sürede ve sağlıklı biçimde tamamlanması için çalışmalarını sürdürecektir."

İtalyan basınında yer alan haberlerde, yanardağın oluşturduğu kül bulutunun yaklaşık 4 kilometre yüksekliğe kadar çıktığı ve güney yönüne doğru hareket ettiği aktarıldı.

Katanya Havalimanı'nda uçuşlar durduruldu

Yoğun kül çıkışı nedeniyle bölgedeki havacılık faaliyetleri için "kırmızı" kodlu uyarı yayımlandı.

Yaşanan gelişmenin ardından Katanya Uluslararası Vincenzo Bellini (Fontanarossa) Havalimanı'ndaki iç ve dış hat seferleri yerel saatle 16.00'ya, Türkiye saatiyle 17.00'ye kadar geçici olarak durduruldu.

Katanya'ya gitmesi planlanan bazı uçakların güzergahı ise Palermo'ya çevrildi.

Etna'daki volkanik hareketlilik uçuşları etkiliyor

Etna Yanardağı'nda son yıllara kıyasla özellikle bu yıl yaz döneminde çok sayıda volkanik hareketlilik görüldü.

Yanardağdaki yoğun faaliyetlerin hava ulaşımında aksamalara yol açtığı ve Sicilya'yı tatil amacıyla tercih eden çok sayıda turistin seyahat planlarının bundan etkilendiği daha önce basına yansımıştı.

Rainews24'ün haberine göre, yalnızca 8-11 Ağustos tarihleri arasında yaklaşık 700 uçuş iptal edildi. Söz konusu iptallerden ise 100 binden fazla yolcu etkilendi.

Etna'da kül ve lav faaliyetleri sürüyor

Sicilya Adası'nda yer alan Etna, Avrupa'nın en aktif yanardağları arasında bulunuyor. Yanardağda son aylarda yoğun kül ve lav püskürmesi başta olmak üzere çeşitli volkanik faaliyetler gözlemleniyor.

Sezon boyunca sürdürülecek program kapsamında belirlenen "farkındalık" ana teması doğrultusunda 9 farklı kitap seçildi. Düzenlenecek 18 atölyede çocuklar yalnızca metinleri okumakla kalmayacak; eleştirel sorgulama, tartışma ve yaratıcı üretim süreçlerini deneyimleyecek. Her ay programa konuk olacak tanınmış yazarlar da atölyelere katılarak çocukların edebiyat dünyasıyla birebir bağ kurmalarına katkı sağlayacak. Program bünyesindeki tüm etkinlikler Beyoğlu’nda bulunan İKSV Alt Kat mekanında ve tamamen ücretsiz olarak gerçekleştirilecek.

Fırsat eşitliğini merkeze alan program, çocukların katılımını artırmak adına iki ayrı takvim üzerinden yürütülecek. Hafta içi oturumlarında devlet okullarından gelecek öğrenci grupları ağırlanarak liseli mentorlarla kitap analizleri yapacak; bu gruplar için güz dönemi buluşmaları 21 Ekim, 25 Kasım ve 2 Aralık 2026 Çarşamba günleri düzenlenecek. Ayda bir kez cumartesi günleri organize edilecek hafta sonu oturumları ise 7-10 yaş grubundaki tüm çocukların genel başvurusuna açık olacak; bu kapsamdaki seanslar 24 Ekim, 28 Kasım ve 5 Aralık 2026 Cumartesi günleri hayata geçirilecek. Hem okul grupları hem de bireysel katılımcılar için kayıt formları 30 Eylül’den itibaren İKSV’nin resmi web sitesi üzerinden erişime açılacak.

Çalışmanın, gençleri silaha ve suça teşvik ettiği, suçu ve suçluyu övdüğü ve suç örgütlerine yeni üyeler kazandırmaya yönelik içerikler yayımladığı ileri sürülen kişilere yönelik gerçekleştirildiği belirtildi.

45 şüpheli eş zamanlı operasyonlarla yakalandı

Yapılan incelemelerde suç örgütlerinin propagandasını yaptığı ve sosyal medya hesapları üzerinden silah fotoğrafları yayımladığı belirlenen 15 şüpheli tespit edildi.

Olaylarla bağlantılı olduğu değerlendirilen ve farklı suçlardan haklarında aranma kararı bulunan 30 zanlı da çalışmaya dahil edildi.

Belirlenen adreslere düzenlenen eş zamanlı operasyonlarda toplam 45 şüpheli gözaltına alındı.

Aramalarda çok sayıda silah ve mühimmat bulundu

Şüphelilerin adreslerinde gerçekleştirilen aramalarda çeşitli silah ve mühimmat ele geçirildi.

Operasyon kapsamında 9 ruhsatsız tabanca, 4 ruhsatsız av tüfeği, 12 tabanca şarjörü, 524 fişek ve 12 kartuş bulundu.

Aramalarda ayrıca 30 uyuşturucu hap, 1 pala ve çok sayıda silah parçası ele geçirildi. Operasyonun ardından gözaltına alınan 45 şüphelinin emniyetteki işlemlerinin devam ettiği öğrenildi.

Genç sanatçılara canlı atölye: Depo değil, üretim alanı

İstanbul Boğaz Müzesi, klasik sergileme yaklaşımının ötesine geçen "yaşayan müze" konseptiyle kurgulandı. Müze bünyesinde sergi programıyla eş zamanlı olarak sanatçı atölyeleri yürütülecek.

Oluşturulan seçici kurul marifetiyle güzel sanatlar fakültelerinden belirlenecek 10 lisans ve lisansüstü öğrenci, bir yıl boyunca müzedeki atölyelerde aktif üretim yapacak. Program süresince üretilen eserler yıl sonunda özel bir sergiyle izleyicilerle buluşacak. Bu modelle tarihi arşiv ve koleksiyon malzemeleri, güncel sanat üretimleriyle aynı mekanda bir araya getirilerek mekanın dinamik bir üretim alanına dönüştürülmesi hedefleniyor.

"Mehtabı Sürükledik Sularda: Bir Boğaziçi Hikâyesi"

Müzenin ilk sergisi olan ve küratörlüğünü Ali Kayaalp’in üstlendiği "Mehtabı Sürükledik Sularda: Bir Boğaziçi Hikâyesi", 19. yüzyıldan Cumhuriyet’in ilk çeyreğine uzanan dönemde Boğaz kıyılarındaki gündelik hayatı, mimariyi ve sosyolojik dönüşümü odağına alıyor.

Kronolojik anlatım yerine "bakmak", "yaşamak", "geçmek" ve "hayal etmek" başlıkları etrafında tematik bir kurgu sunan sergide, Atatürk Kitaplığı Koleksiyonu’nun yanı sıra Mustafa Taviloğlu, Murat Ketenci, Alpaslan Aktuğ, Köksal Kızılca, Cengiz Akıncı ve Onur Soysalan koleksiyonlarından seçilen özgün yapıtlar sergileniyor.

Sergi kapsamında; Hoca Ali Rıza, İbrahim Çallı, Mıgırdiç Civanyan, İbrahim Safi, Fausto Zonaro, Hamit Görele, Ara Güler, Şefik Bursalı, Avni Arbaş, Sabri Berkel ve Naile Akıncı gibi Türk ve dünya resim tarihinin önemli isimlerinin eserleri yer alıyor. Görsel sanat üretimlerine ek olarak; İBB envanterinde kayıtlı tarihi haritalar, gravürler, dönem kartpostalları, Şirket-i Hayriye’nin yayımladığı tarihi Boğaziçi Mecmuası, orijinal fotoğraflar ve ABD’li yazar James Baldwin’in İstanbul günlerine odaklanan, Sedat Pakay imzalı video kayıtları da sergi anlatısını tamamlıyor.

Kabataş sahilinde, camın ardındaki gerçek Boğaz manzarası ile vitrinlerdeki tarihi hafızayı aynı kadrajda buluşturan sergi, 11 Nisan 2027 tarihine kadar gezilebilecek. Müze, pazartesi günleri hariç her gün 10.00 – 19.00 saatleri arasında ücretsiz gezilebilir.

Adalet Bakanı Akın Gürlek'in talimatıyla çalışmalarına başlayan Başkanlık, raflarda bekleyen ya da takipsizlikle kapanan soruşturmaları uzman kadrosu ve güncel teknolojik imkanlarla mercek altına aldı.

Çalışmaların tamamlandığı 46 dosyada elde edilen somut deliller, ilgili Cumhuriyet başsavcılıklarının kullanımına sunuldu. Böylece söz konusu dosyalarda bulunan 52 maktulün cinayetlerine ilişkin soru işaretleri giderildi.

Muş'taki dosyada 1988'e uzanan kan davası bağlantısı

Muş'un Hasköy ilçesinde 2011 yılında yaşamını yitiren Felemez K.'ye ilişkin soruşturma da yeniden masaya yatırıldı. Ekiplerin yaptığı araştırma, cinayetin temelinde 1988 yılına kadar uzanan bir kan davasının bulunduğunu gösterdi.

HTS ve PTS kayıtlarıyla daraltılmış baz analizlerinden yararlanılan çalışmada, husumetli ailenin Almanya'dan E.S.'yi tetikçi olarak getirdiği sonucuna ulaşıldı. Cinayet öncesinde bölgede keşif gerçekleştirildiği, saldırının ardından ise E.S.'nin yurt dışına çıktığı anlaşıldı.

Soruşturmanın başka bir aşamasında, şüphelilerin olayın kolluk birimlerine ulaşmasından önce polis merkezine giderek ifade verdikleri ve bu yolla dikkatleri üzerlerinden uzaklaştırmaya çalıştıkları ortaya konuldu.

11 Eylül 2026'da düzenlenen eş zamanlı operasyonun ardından tetikçi E.S. ile birlikte 10 şüpheli yakalandı.

DNA çalışmaları eski cinayet dosyalarını aydınlattı

Daire Başkanlığı, Adli Tıp Kurumu ve kriminal laboratuvarlarla koordineli biçimde yürüttüğü çalışmalarda dijital ve biyolojik materyallerden de yararlandı. Yıllar önce meydana gelen cinayetlerin çözümünde bu deliller önemli rol üstlendi.

Antalya'nın Korkuteli ve Elmalı ilçelerinde 2011 ve 2012 yıllarında yaşanan üç ayrı cinayet kapsamında Havva Y.'nin tırnak altından alınan DNA örnekleri değerlendirildi. Söz konusu örneklerin S.K. ve Y.K. ile örtüşmesi üzerine iki şüpheli hakim karşısına çıkarıldı ve tutuklanmaları kararlaştırıldı.

Diyarbakır'ın Çermik ilçesinde 2016 yılında öldürülen çoban Mehmet Emin K.'nin dosyasında ise olay yerinden alınan 4 sigara izmariti üzerinde "moleküler genetik" çalışması yapıldı. Bu inceleme sonucunda DNA bağlantısı kuruldu ve 5 şüpheli için tutuklama kararı çıktı.

Far parçaları ve kıyafet benzerliği soruşturmayı ilerletti

Bursa'nın Mustafakemalpaşa ilçesinde 7 yaşındaki Medine K.'nin hayatını kaybettiği olayda, kaza mahallinde bulunan 6 küçük far parçası soruşturmanın izlerinden biri haline geldi. Bu parçalar PTS kayıtlarıyla karşılaştırıldı.

Aradan geçen yılların ardından gelen boya ve tamirat ihbarı da eldeki kayıtlarla bir araya getirilince failin kimliğine ulaşıldı.

Diyarbakır'ın Bismil ilçesinde 2013 yılında ortadan kaybolan Dilek K.'ye ilişkin dosyada ise bölgedeki 144 kayıp kadın soruşturması taramadan geçirildi. Dere yatağında bulunan kemiklerin üzerindeki kıyafetlerle ilgili benzerlik, araştırmanın yönünü belirledi.

Kemiklerden alınan örneklerin Dilek K.'nin annesinden alınan örnekle karşılaştırılması sonucunda yüzde 99,99 oranında DNA uyumu elde edildi. Bu sonuçla kemiklerin Dilek K.'ye ait olduğu kesinlik kazandı ve cinayet soruşturması yeniden başlatıldı.

7 şüpheli için yakalama kararı çıkarıldı

Soruşturmaların kapsamındaki değerlendirmelerde HTS kayıtları ve veri analizlerinin yanı sıra daraltılmış baz çalışmaları da kullanıldı. Adli Tıp Kurumu raporları, hastane muayene kayıtları ve ilaç bilgileri de dosyalara dahil edildi.

Tanık ve bilgi sahibi ifadeleri ile saha araştırmalarından elde edilen diğer bilgi ve belgeler de birlikte ele alındı. Yapılan çalışmaların sonunda 7 şüphelinin kimliği belirlenerek haklarında yakalama kararı çıkarıldı.

Faili Meçhul Suçları Araştırma Daire Başkanlığının, ilgili Cumhuriyet başsavcılıklarıyla eş güdüm içerisinde yıllardır bekleyen diğer dosyalar üzerindeki çalışmalarını da sürdürdüğü bildirildi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının açıklamasına göre, son dönemde güneş ve rüzgar alanında hız kazanan yatırımlar, söz konusu kaynakların elektrik üretimindeki oranlarına da yansıdı.

Güneş ve rüzgarın elektrik üretimindeki payı arttı

Türkiye'nin enerji alanındaki gücünü artırmaya yönelik 2016 yılında hayata geçirilen "Milli Enerji ve Maden Politikası" kapsamında petrol ve doğal gazın yanı sıra güneş ve rüzgar enerjisinde de önemli bir dönüşüm yaşandı.

2016 yılında güneş enerjisinin elektrik üretimindeki payı yüzde 0,4 düzeyindeydi. Bu oran, Temmuz 2026 itibarıyla 28 katlık artışla yüzde 11,6'ya yükseldi.

Rüzgar enerjisinin elektrik üretimindeki payı ise 10 yıl önce yüzde 5,7 olarak hesaplanırken, aynı dönemde 1,1 katlık artış göstererek yüzde 12,1'e ulaştı.

Kurulu güçte güneş ve rüzgarın payı yüzde 33,8'e çıktı

Elektrik üretimindeki pay artışına benzer bir gelişme, güneş ve rüzgar enerjisinin kurulu gücünde de görüldü.

Türkiye'nin toplam elektrik kurulu gücü, Temmuz 2026 sonunda 126 bin 476 megavata çıktı. Bu kapasite içerisinde güneş enerjisinin kurulu gücü 27 bin 507 megavata ulaşırken, toplam kurulu güçteki payı yüzde 21,7 oldu.

Rüzgar enerjisinde ise kurulu güç 15 bin 358 megavata yükseldi. Böylece rüzgarın toplam elektrik kurulu gücündeki oranı yüzde 12,1 olarak kayıtlara geçti.

Güneş ve rüzgar enerjisinin toplam kurulu gücü 42 bin 865 megavata ulaşırken, bu iki kaynağın toplam kurulu güç içerisindeki payı yüzde 33,8 oldu. Güneş enerjisinden elektrik üretiminde haziranda kırılan rekor, temmuz ayında yeniden aşıldı.

Temmuz ayında güneş enerjisine dayalı elektrik üretimi 5,37 milyar kilovatsaat olarak gerçekleşti. Bu değer, aylık bazda şimdiye kadar ölçülen en yüksek güneş enerjisi kaynaklı elektrik üretimi oldu.

Bayraktar: Yenilenebilir enerjideki başarı daha ileri taşınacak

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye'nin enerji alanında son 10 yılda büyük bir dönüşüm geçirdiğini belirtti.

Bayraktar, güneşin elektrik üretimindeki payının 28 kat artarak yüzde 11,6'ya yükseldiğini, rüzgarın payının da yüzde 12,1 seviyesine çıktığını ifade etti. Güneş ve rüzgarda toplam kurulu gücün yaklaşık 43 bin megavata ulaştığını aktaran Bayraktar, yaşanan dönüşümün "Enerjide Tam Bağımsız Türkiye" hedefinin yanı sıra daha temiz bir enerji geleceği için atılan somut adımları ortaya koyduğunu bildirdi.

Yenilenebilir enerjide elde edilen başarının Antalya'da düzenlenecek COP31 kapsamında açıklanacak yeni hedeflerle daha ileri bir seviyeye taşınacağını belirten Bayraktar, Türkiye'nin rüzgar ve güneş kaynaklarını milletin enerjisine dönüştürmeye devam edeceklerini söyledi.

Bayraktar, güvenilir, temiz ve uygun maliyetli enerjinin herkes tarafından erişilebilir olmasını sağlayacak güçlü bir altyapı oluşturma çalışmalarının da sürdürüleceğini kaydetti.

Kulüp tesislerinde yardımcı antrenör Ziya Erdal yönetiminde basına kapalı olarak gerçekleştirilen çalışma yaklaşık 1,5 saat sürdü. İdman dinamik ısınma hareketleri ve mobilite çalışmaları, 5'e 2 top kapma ve dar alanda hızlı pas organizasyonları, rakip analizi doğrultusunda hücum setleri, geçiş hücumları ve çift kale taktik maç şeklinde gerçekleşti.

Mücadele 19 Eylül Cumartesi Günü Aktepe Stadı’nda

Ligin 8. haftasında oynanacak Keçtaş Ankara Keçiörengücü - Ekenler Beton Sivasspor randevusunun 19 Eylül Cumartesi saat 17.00'de Ankara Aktepe Stadı'nda gerçekleşecek.

Bakan Yumaklı, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, bölgedeki gelişmelerin Terörsüz Türkiye hedefi doğrultusunda üretim, istihdam ve huzurun gelişmesine katkı sunduğunu ifade etti.

Silopi Sera OTB'nin altyapısı tamamlandı

Yumaklı'nın verdiği bilgilere göre, Şırnak Silopi Sera Organize Tarım Bölgesi'nin altyapı çalışmaları 202 milyon liralık maliyetle tamamlandı.

Altyapının bitirilmesinin ardından bölgenin yatırımcıların hizmetine sunulduğu belirtildi.

OTB'de 42 sera ve 9 sanayi parseli bulunuyor

Silopi Sera OTB içerisinde 42 modern sera parseli ile 9 tarıma dayalı sanayi parseli yer alıyor.

Yumaklı, bölgenin doğrudan istihdam kapasitesinin 1000 kişi olacağını belirtti. Bu istihdamın yüzde 75'inin kadınlardan oluşması öngörülüyor.

Ekonomiye yıllık 1,2 milyar liralık katkı hedefleniyor

Şırnak Silopi Sera Organize Tarım Bölgesi'nin faaliyete geçmesiyle ekonomiye her yıl 1,2 milyar lira katkı sağlanması bekleniyor. Bakan Yumaklı, paylaşımında yatırımın bölge için hayırlı ve bereketli olmasını diledi.

🇹🇷🌱 Terörsüz Türkiye hedefimiz ile artık bölgede üretim, istihdam ve huzur filizleniyor…

Şırnak Silopi Sera Organize Tarım Bölgemizin altyapı çalışmalarını 202 milyon TL maliyetle tamamladık ve yatırımcılarımızın hizmetine sunduk.

Silopi OTB;
🏗️ 42 modern sera parseli,
🏭 9… pic.twitter.com/VXGY3E7UAr

— İbrahim Yumaklı (@ibrahimyumakli) September 14, 2026

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!