Yeni düzenlemede ilaçların fiyatlandırma usulleri, fiyat listeleri ve başvuru süreçleri, Fiyat Değerlendirme Komisyonu, kar oranları ve sorumluluklara ilişkin hükümler ayrı başlıklar altında ele alındı.

İlaç fiyatlandırma sisteminde yeni düzenleme

Tebliğ kapsamında ilaç fiyatlandırma sisteminin değişen piyasa koşullarına daha etkin şekilde uyum sağlaması amaçlandı. Düzenlemede ayrıca ilaçların piyasada sürdürülebilir biçimde bulunmasının desteklenmesi ve eş değer ilaçların pazara girişinin teşvik edilmesi hedeflendi.

Yerli ilaç üretiminin güçlendirilmesi de düzenlemenin hedefleri arasında yer aldı. Tebliğ ile Cumhurbaşkanı Kararı'yla yürürlüğe konulan Beşeri Tıbbi Ürünlerin Fiyatlandırılmasına Dair Karar'ın uygulama esasları belirlendi.

Fiyatlandırma uygulamalarında yaşanan tereddütlerin giderilmesi ve süreçlerin daha açık ve öngörülebilir hale getirilmesi amacıyla kaynak fiyatların belirlenmesine ilişkin yöntem de yeniden yapılandırıldı. Kaynak ülkelerin ve kaynak fiyatların belirlenmesinde dikkate alınacak kriterler düzenleme kapsamında ortaya konuldu.

İlaçlarda kademeli fiyatlandırma modeli uygulanacak

Yeni tebliğle birlikte eş değer ilaçların fiyatlandırılmasına yönelik yeni bir model oluşturuldu. İlk eş değer ürünün piyasaya sunulmasıyla fiyatın doğrudan yüzde 60'a indirilmesi yerine, üç yıllık kademeli bir sistem uygulanacak.

Bu kapsamda ilk yılda fiyat seviyesi yüzde 80, ikinci yılda yüzde 75 ve üçüncü yılda yüzde 70 olarak belirlenecek. Böylece eş değer ürünlerin pazara girişini ve ilaç piyasasındaki rekabeti destekleyecek bir fiyatlandırma yöntemi oluşturuldu.

Yerli üretimin teşvik edilmesi amacıyla imal eş değer ürünlere yönelik ek fiyat avantajı da getirildi. Bu ürünlerin pazardaki belirlenen paylara ulaşması halinde, kademeli fiyat indirimlerinin daha sınırlı şekilde uygulanmasına imkan tanınacak.

Fiyat korumalı ilaçların kapsamı güncellendi

Tebliğle fiyat korumalı ürünlerin kapsamına ilişkin kriterlerde de değişiklik yapıldı. Bu ürünlerde kullanılan tarih kriteri 1 Ağustos 1987 yerine 1 Ocak 2000 olarak güncellendi.

Değerlendirme yöntemi de ürün bazından etkin madde bazına dönüştürüldü. Düzenlemeyle uzun süredir piyasada bulunan ilaçların fiyatlandırılmasına ilişkin uygulamanın güncel koşullara uyarlanması hedeflendi.

İlaç fiyatlarında gerçek kaynak fiyat başvuru takvimi

Gerçek kaynak fiyat değişikliklerine ilişkin başvuru dönemleri de tebliğde belirlendi. Tüm referans ürünler ile fiyat listesinde referans veya farmasötik benzer referans ürünü bulunmayan geri ödemeli eş değer ürünler için başvurular 5 Ağustos-31 Ağustos tarihleri arasında yapılacak.

Fiyat listesinde referans veya farmasötik benzer referans ürünü bulunan geri ödemeli eş değer ürünler ile geri ödemesiz eş değer ürünler için başvuru dönemi ise 23 Kasım-6 Aralık olarak belirlendi.

Başvuruların değerlendirilmesi 5 Ağustos-21 Aralık tarihleri arasında gerçekleştirilecek. Nihai fiyat listesi 21 Aralık'ta yayımlanacak.

İlaç fiyatlarını değerlendirme komisyonu yılda bir kez toplanacak

Sağlık Bakanlığının koordinasyonunda oluşturulan Fiyat Değerlendirme Komisyonu, ilaç fiyatlarının değerlendirilmesi amacıyla her yıl olağan olarak bir kez toplanacak. Komisyon, gerekli görülmesi halinde temsilcisi bulunan kurumlardan herhangi birinin daveti üzerine olağanüstü toplantı da yapabilecek.

Olağan fiyat değerlendirme komisyonu için başvurular en az 5 iş günü boyunca kabul edilecek. Komisyon, her yılın ilk 45 günü içerisinde toplanarak tebliğde belirlenen yöntem doğrultusunda ilaç fiyatlandırmasında kullanılacak 1 dönemsel avro değerini ilan edecek.

İlaç fiyatlarında avro değişikliğinin yürürlük tarihi belirlendi

İlaç fiyatlarının belirlenmesinde kullanılan avro değerinde değişiklik yapılması halinde, yeni değerin önceki dönemsel avro değerine göre yönü dikkate alınacak.

İlan edilen dönemsel avro değerinin önceki değere kıyasla artması halinde değişiklik, Komisyon kararının duyurulmasından 5 gün sonra yürürlüğe girecek. Avro değerinin önceki yıla göre düşmesi durumunda ise yeni değer, Komisyon kararının ilanından 45 gün sonra uygulanmaya başlanacak.

ESKİŞEHİRSPOR - İNEGÖLSPOR MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Eskişehirspor ile İnegölspor arasındaki hazırlık karşılaşması 29 Ağustos 2026 Cumartesi günü oynanacak. Mücadelenin başlama saati 19.30 olarak açıklandı.

Karşılaşma, Eskişehir’de bulunan Prof. Dr. Fethi Heper Stadyumu’nda oynanacak. Eskişehirspor, yeni sezon öncesindeki hazırlık sürecini taraftarı önünde sürdürecek.

ESKİŞEHİRSPOR YENİ SEZON ÖNCESİ SAHAYA ÇIKIYOR

Eskişehirspor açısından İnegölspor karşılaşması, yeni sezon öncesinde takımın son durumunun görülmesi açısından önemli bir hazırlık maçı olacak. Teknik ekip, karşılaşmada farklı oyuncu ve kadro tercihlerini değerlendirme fırsatı bulacak.

İnegölspor da hazırlık dönemindeki çalışmalarını Eskişehirspor karşısında oynayacağı mücadeleyle sürdürecek. İki takım için de karşılaşma resmi müsabakalar başlamadan önce önemli bir hazırlık niteliği taşıyor.

ESKİŞEHİRSPOR - İNEGÖLSPOR MAÇI HANGİ KANALDA?

Eskişehirspor - İnegölspor hazırlık maçı saat 19.30’dan itibaren İstikbal TV YouTube kanalından canlı ve şifresiz olarak yayınlanacak. Karşılaşmanın ayrıca Eskişehirspor’un resmi YouTube kanalı üzerinden de canlı yayınlanması planlanıyor.

TOTTENHAM - NEWCASTLE MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Tottenham - Newcastle maçı bugün, 29 Ağustos 2026 Cumartesi günü oynanacak. Premier Lig mücadelesinde ilk düdük saat 19.30'da çalacak.

Karşılaşmaya Londra'daki Tottenham Hotspur Stadyumu ev sahipliği yapacak. Tottenham, taraftarı önünde sahadan galibiyetle ayrılmayı hedeflerken Newcastle ise deplasmanda puan veya puanlar arayacak.

PREMIER LİG'DE KRİTİK MÜCADELE

Sezonun ilk haftalarının oynandığı Premier Lig'de iki takım açısından da karşılaşma büyük önem taşıyor. Tottenham iç saha avantajını kullanmak isterken Newcastle, zorlu Londra deplasmanından olumlu sonuçla dönmenin hesaplarını yapıyor.

İki ekibin de üst sıraları hedeflemesi nedeniyle Tottenham - Newcastle karşılaşması haftanın öne çıkan Premier Lig mücadeleleri arasında yer alıyor.

TOTTENHAM - NEWCASTLE MAÇI NEREDE OYNANACAK?

Tottenham ile Newcastle arasındaki karşılaşma, İngiltere'nin başkenti Londra'da bulunan Tottenham Hotspur Stadyumu'nda oynanacak. Tottenham'ın iç saha maçlarına ev sahipliği yapan stat, Premier Lig'in önemli futbol merkezlerinden biri olarak öne çıkıyor.

TOTTENHAM - NEWCASTLE MAÇI HANGİ KANALDA?

Tottenham - Newcastle maçı 29 Ağustos 2026 Cumartesi günü saat 19.30'da başlayacak. İngiltere Premier Lig karşılaşması beIN Sports 3 ve Idman TV kanallarından canlı olarak ekranlara gelecek.

BORUSSIA DORTMUND-HAMBURG MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Borussia Dortmund-Hamburg maçı 29 Ağustos Cumartesi günü oynanacak. Bundesliga tarafından açıklanan fikstüre göre karşılaşmanın Almanya’daki başlama saati 18.30, Türkiye’deki başlama saati ise 19.30 olacak.

2026-2027 Bundesliga sezonunun ilk haftasında oynanacak karşılaşmaya Signal Iduna Park ev sahipliği yapacak. Borussia Dortmund böylece yeni lig sezonundaki ilk maçına taraftarı önünde çıkacak.

DORTMUND YENİ SEZONA SAHASINDA BAŞLIYOR

Niko Kovac yönetimindeki Borussia Dortmund, Bundesliga’daki yeni sezona Hamburg karşılaşmasıyla başlayacak. Dortmund, lig öncesindeki Franz Beckenbauer Süper Kupası’nda Bayern Münih ile karşılaşmış ve mücadeleden 2-1 mağlup ayrılmıştı.

Hamburg ise Bundesliga sezonu öncesindeki Almanya Kupası ilk turunda Verl’i 3-0 mağlup ederek tur atladı. İki takım da Bundesliga’nın ilk haftasında sezona galibiyetle başlamayı hedefleyecek.

BORUSSIA DORTMUND-HAMBURG MAÇI NEREDE OYNANACAK?

Borussia Dortmund ile Hamburg arasındaki karşılaşma, Dortmund’da bulunan Signal Iduna Park’ta oynanacak. Bundesliga’nın en yüksek seyirci kapasitesine sahip statlarından biri olan Signal Iduna Park, Borussia Dortmund’un iç saha maçlarına ev sahipliği yapıyor.

BORUSSIA DORTMUND-HAMBURG MAÇI HANGİ KANALDA?

Borussia Dortmund-Hamburg maçı 29 Ağustos 2026 Cumartesi günü saat 19.30’da başlayacak. Signal Iduna Park’ta oynanacak Almanya Bundesliga mücadelesi Türkiye’de S Sport Plus üzerinden canlı olarak yayınlanacak.

Bakan Kacır, paylaşımında Milli Savunma Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi'nin kuruluş kararının Resmi Gazete'de yayımlandığını belirtti. Söz konusu kararın Cumhurbaşkanı'nın imzasıyla yayımlandığını aktaran Kacır, yeni teknoloji geliştirme bölgesiyle birlikte Türkiye'deki teknopark sayısının 115'e çıktığını bildirdi.

Kacır, paylaşımında teknoloji geliştirme bölgelerinin Türkiye'nin teknoloji alanındaki yapısının önemli unsurları olduğunu ifade ederek, teknoparkların sayısının artırılmaya devam edildiğini kaydetti.

Milli Savunma Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi kuruldu

Milli Savunma Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesinin kuruluş kararı Resmi Gazete'de yayımlandı. Cumhurbaşkanı'nın imzasıyla yayımlanan kararın ardından Türkiye'deki teknoparkların toplam sayısı 115 olarak kayıtlara geçti.

Yeni teknoloji geliştirme bölgesine ilişkin açıklamasında Kacır, şu ifadeleri kullandı:

"Türkiye'nin teknoloji geliştirme üsleri olan teknoparkları büyütmeye devam ediyoruz. Bugün Sayın Cumhurbaşkanımızın imzasıyla Resmi Gazete'de kuruluş kararı yayımlanan Milli Savunma Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi ile teknoparklarımızın sayısı 115'e ulaştı. Teknoloji ekosistemimize hayırlı olsun."

Bakan Kacır'dan teknopark açıklaması

Mehmet Fatih Kacır, Milli Savunma Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi'nin kuruluşunu sosyal medya hesabından duyurdu. Kacır'ın açıklamasında, yeni bölgenin kurulmasıyla birlikte Türkiye'deki teknopark sayısının 115'e ulaştığı bilgisi yer aldı.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Kacır, paylaşımında Türkiye'nin teknoloji geliştirme üsleri olarak nitelendirdiği teknoparkların büyütülmeye devam edeceğini belirtti.

Hükümet tarafından yayımlanan yazılı açıklamada, ülke içindeki akaryakıt piyasasında istikrarın sağlanması amacıyla bazı yakıt ürünlerinin dış satımına ilişkin kısıtlamaların sürdürüleceği bildirildi.

Benzin ve jet yakıtında kısıtlamalar sürüyor

Açıklamada, dizel yakıt, gemi yakıtı ve gaz yağı ihracatındaki yasağın 30 Eylül'e kadar devam edeceği belirtildi. Benzin ihracatına uygulanan kısıtlamanın 31 Ocak 2027'ye, jet yakıtı ihracatına yönelik yasağın ise 30 Kasım'a kadar geçerli olacağı aktarıldı.

Ukrayna tarafından Rusya'daki petrol rafinerilerine yönelik gerçekleştirilen insansız hava aracı saldırılarının ardından ülkedeki bazı tesislerde bakım çalışmaları başlatıldı. Bu süreçte Rusya'nın bazı bölgelerinde akaryakıt satışına yönelik çeşitli sınırlamalar uygulanıyor.

Rus hükümeti, daha önce aldığı tedbirler kapsamında benzin ve dizel yakıtın ihracatına da yasak getirmişti.

KONYASPOR - KOCAELİSPOR MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Konyaspor - Kocaelispor karşılaşması 29 Ağustos 2026 Cumartesi günü oynanacak. Süper Lig mücadelesinin başlama saati 19.00 olarak açıklandı.

Karşılaşmaya Konya Büyükşehir Belediye Stadyumu ev sahipliği yapacak. İki takım da ligde haftayı puan ya da puanlarla kapatabilmek için sahaya çıkacak.

KONYASPOR - KOCAELİSPOR MAÇI NEREDE OYNANACAK?

Konyaspor ile Kocaelispor arasındaki karşılaşma Konya’da bulunan Konya Büyükşehir Belediye Stadyumu’nda oynanacak. Ev sahibi Konyaspor, taraftarı önünde Kocaelispor karşısında mücadele edecek.

KONYASPOR - KOCAELİSPOR MAÇI HANGİ KANALDA?

Konyaspor - Kocaelispor maçı 29 Ağustos 2026 Cumartesi günü saat 19.00’da başlayacak. Trendyol Süper Lig karşılaşması beIN Sports 1 kanalından canlı olarak ekranlara gelecek.

İki İstanbul ekibini karşı karşıya getirecek mücadele, ligdeki sıralama açısından da önem taşıyor. İstanbulspor saha avantajını kullanarak istediği sonucu almaya çalışırken Karagümrük deplasmandan puan veya puanlarla dönmenin hesaplarını yapacak.

İSTANBULSPOR KARAGÜMRÜK MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

İstanbulspor - Karagümrük maçı 29 Ağustos 2026 Cumartesi günü oynanacak. Karşılaşma Türkiye saati ile 19.00’da başlayacak.

Mücadeleye İstanbul’un Esenyurt ilçesinde bulunan Necmi Kadıoğlu Stadyumu ev sahipliği yapacak. İstanbulspor, taraftarı önünde oynayacağı karşılaşmada sahadan galibiyetle ayrılmayı hedefleyecek.

İSTANBUL DERBİSİNDE KRİTİK PUAN MÜCADELESİ

Trendyol 1. Lig’de sezona hedefleri doğrultusunda devam etmek isteyen iki takım açısından karşılaşmanın sonucu önem taşıyor. İstanbulspor iç sahada kazanarak puan hanesini güçlendirmeye, Fatih Karagümrük ise deplasmanda başarılı bir sonuç elde etmeye çalışacak.

İstanbul derbisi niteliğindeki karşılaşmada takımların özellikle orta saha mücadelesi ve hücumdaki üretkenliği sonucu belirleyebilecek unsurlar arasında bulunuyor. Teknik ekiplerin maç öncesinde açıklayacağı ilk 11’ler de karşılaşmaya kısa süre kala netleşecek.

İSTANBULSPOR KARAGÜMRÜK MAÇI HANGİ KANALDA?

İstanbulspor - Karagümrük maçı 29 Ağustos 2026 Cumartesi günü saat 19.00’da başlayacak. Necmi Kadıoğlu Stadyumu’nda oynanacak Trendyol 1. Lig karşılaşması beIN Sports 2 ve tabii Spor 6 kanallarından canlı olarak ekranlara gelecek.

KAYSERİSPOR BURSASPOR MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Kayserispor-Bursaspor maçı 29 Ağustos 2026 Cumartesi günü oynanacak. Karşılaşmanın başlama saati 19.00 olarak belirlendi.

Mücadele Kayseri’deki Kadir Has Stadyumu’nda gerçekleştirilecek. Ev sahibi Kayserispor taraftarı önünde sahaya çıkarken, Bursaspor ise deplasmanda puan arayacak.

KAYSERİSPOR LİGE İYİ BAŞLADI

Kayserispor, Trendyol 1. Lig’de oynadığı ilk karşılaşmalarda aldığı sonuçlarla üst sıralarda yer almayı hedefliyor. Sarı-kırmızılı ekip, Bursaspor karşısında da saha avantajını kullanarak galibiyete ulaşmak istiyor.

Kayseri temsilcisi, iç sahada oynayacağı karşılaşmadan üç puanla ayrılarak ligdeki konumunu güçlendirmeyi amaçlıyor.

BURSASPOR DEPLASMANDA PUAN ARAYACAK

Bursaspor ise zorlu Kayseri deplasmanından puan veya puanlarla dönmek için mücadele edecek. Yeşil-beyazlı ekip, lig yarışında üst sıralara yaklaşmak için Kayserispor karşısında iyi bir sonuç almayı hedefliyor.

Karşılaşma, iki takımın da sezonun ilerleyen haftaları öncesindeki konumu açısından önem taşıyor.

KAYSERİSPOR BURSASPOR MAÇI HANGİ KANALDA?

Kayserispor-Bursaspor maçı 29 Ağustos 2026 Cumartesi günü saat 19.00’da başlayacak. Trendyol 1. Lig mücadelesi beIN Sports Haber ve TRT Spor ekranlarından canlı olarak yayınlanacak.

Mahkeme, Türkiye'yi altı ayrı maddeden sorumlu tutarken, Kavala'ya 70 bin Euro tutarında manevi tazminat ödenmesine karar verdi.

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum ise AİHM Büyük Daire'nin Osman Kavala dosyasına ilişkin kararını eleştirdi. Uçum, Türkiye'nin altı maddeden mahkûm edilmesi ve Kavala'nın en kısa sürede serbest bırakılması gerektiğine yönelik karara tepki gösterdi.

Uçum: "AİHM sisteminin çöküşü de önlenemez olur"

Uçum, şu ifadeleri kullanmıştı:

"AİHM siyasi proje kararlar verdikçe Türkiye için hiçbir kıymeti kalmıyor. Belli ki Türkiye AİHS’e taraf olma durumunu ve AİHM’e bireysel başvuru imkanını gözden geçirmeye zorlanıyor. Türkiye aleyhine siyasi hesaplarla kararlar verilmeye devam edilirse bu durumun kaçınılmaz hale geleceğini tüm muhataplar bilmelidir. İş bu noktaya gelirse AİHM sisteminin çöküşü de önlenemez olur."

Türkeş: "Evrensel hukuk ilkeleri ve adalet hepimize lazım"

Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi Türkiye Delegasyonu Başkanı Yıldırım Tuğrul Türkeş ise Uçum'un açıklamalarını şu sözlerle eleştirdi:

"Yapay zekâyla basit bir diyalog bile ülkemizin AİHS'ye taraf olmaktan vazgeçmesi senaryosunun ne denli 'deli saçması' olacağının anlaşılması için yeterliyken, bunu üst düzey sorumluluk sahiplerinin açıktan dillendirmeye cesaret etmeleri ancak Kafkayen absürtlükle izah edilebilir. Evrensel hukuk ilkeleri ve adalet bugün ve yarın için herkese, hepimize lazım."

Türkeş'ın açıklamasında şunlar kaydedildi:

"Geçtiğimiz günlerde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) açıkladığı (Osman Kavala No. 2) kararını müteakip, en hafif tabirle bilinçsizce alevlendirilen "Türkiye Cumhuriyeti Devleti gerekirse Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nden (AİHS) çekilir" tartışmaları üzerine birkaç söz söylemek gereği hâsıl olmuştur.

Ülkemiz, 70 yılı aşkın bir süredir kurucuları arasında yer aldığı Avrupa Konseyi'nin saygın bir üyesidir. Keza AİHS'ye yine bir o kadar süredir taraftır. AİHS'ye uyumu denetlemek amacıyla teşkil edilen AİHM nezdinde ise 1987 yılından bu yana bireysel başvuru hakkını kabul etmiş, zorunlu yargı yetkisini de 1990 yılından itibaren özümsemiştir.

Bugün ise söz konusu bu ciddi birikimin ve Avrupa'yla entegrasyon mekanizmasının birtakım hezeyanlarla hiç edilmek istendiğini müşahede ediyoruz.

Şüphesiz ki, Türkiye'nin Avrupa'yla ilişkileri Avrupa Birliği (AB) ile başlamamıştır ve bu kurumsal çerçeveye de sınırlandırılamaz. Ne var ki siyâset, belli bir zamandaki belli nesnel şartlarla çerçevelenir. Hâl böyleyken hem AB hem de AİHS ve AİHM gibi faktörleri "yokmuş" yahut "önemsizmiş" gibi addetmek mümkün değildir.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti, gerek coğrafî konumu ve kültürel tarihi gerekse üstün jeopolitik menfaatleri bakımından her daim çok-boyutlu bir politika izlemek durumundadır. Ve "Avrupa'yla müspet ilişkiler" başlığı, tam da bu "çok-boyutluluk" ilke ve pratiğinin vazgeçilmez bir ağırlık merkezidir.

Modern zamanlarda AB-Türkiye ilişkileri pek çok çetin sınavdan geçmiş; ancak köklü Hariciyemizin emektar diplomatlarının da alın teri ve çabalarıyla hep "daha ileriye" taşınabilmiştir.

Bu emeklerin kimileri tarafından zâyi edilmek istenmesi - üstelik doğuracağı kesin uzun vadeli/yapısal hukukî, ekonomik ve siyasi istikrarsızlaşma ivmesi bütünüyle inkâr edilerek - tam anlamıyla bir akıl tutulmasıdır.

Herkes için eşit işleyen hukuk ve adalet; kalkınmanın da refahın da medenîleşmenin de ön şartıdır. Bugün hukuku ve adaleti aşındıran yahut aşındırmış memleketlerin içinde bulundukları sefâlet ve dünya sahnesinde uğradıkları geri döndürülemez itibar kaybı herkesin malumudur. Türkiye'yi bu seviyelere çekmek isteyenlerin devlete ve millete nasıl bir kötülük yaptıklarının farkında olduklarını zannetmiyorum.

Osman Kavala ve benzeri irili ufaklı, kangrenleştirilmiş davaların "millî hukuk" yoluyla çözülmesi pekâlâ mümkündü ve hatta hâlâ mümkündür. Bunun için dışarılardan birtakım mercilerin dahline hiç mi hiç ihtiyaç yok(tu). Yürürlükteki Anayasa ve yasaların herkese eşit, adil ve şeffaf tatbik edilmesiyle bu sorunların hiçbiri yaşanmayabilir(di). Nitekim bundan iki yıl kadar evvel bu hususta girişimlerde bulunmam da tam olarak bu sebeplerdendi.

Hukuk kararlarına - onları siyâset ve zararlı bazı ideolojik fantezi zeminlerine çekmeksizin - "uygulanma" fırsatı tanımak, Avrupa hukukunun değil, bizzat millî hukukun bir kazanımı şeklinde değerlendirilecektir.

Salt "Kavala" özelinde değil, topyekûn Türkiye Cumhuriyeti Devleti vatandaşlarının isteği ve menfaati buradadır. Kavala figürü yalnızca meselenin en "görünür" yüzüdür.

Yapay zekâyla basit bir diyalog bile ülkemizin AİHS'ye taraf olmaktan vazgeçmesi senaryosunun ne denli "deli saçması" olacağının anlaşılması için yeterliyken, bunu üst düzey sorumluluk sahiplerinin açıktan dillendirmeye cesaret etmeleri ancak Kafkayen absürtlükle izah edilebilir. Evrensel hukuk ilkeleri ve adalet bugün ve yarın için herkese, hepimize lazım."

Kılıçdaroğlu'nun Şehir Buluşmaları kapsamındaki ilk adresi İzmir olacak. 2 Eylül Çarşamba günü düzenlenecek program, İzmir Suat Taşer Gösteri Merkezi'nde gerçekleştirilecek.

Tematik buluşmaların belirli aralıklarla farklı illerde yapılması planlanıyor. Program kapsamında Kılıçdaroğlu'nun her ay en az bir ili ziyaret etmesi öngörülüyor.

Şehir Buluşmaları kapsamında İzmir'de mağdur ailelerle görüşecek

İzmir'deki etkinlikte Kemal Kılıçdaroğlu, adalet arayışını sürdüren mağdur ailelerle bir araya gelecek. Görüşmede ailelerin yaşadığı sorunlar ve talepler ele alınacak.

Kılıçdaroğlu, program kapsamında ailelerin taleplerini doğrudan dinleyecek. Şehir Buluşmaları'nın İzmir'deki ilk etkinliği de bu buluşmayla gerçekleştirilecek.

Şehir Buluşmaları'nın sloganı belli oldu

CHP tarafından düzenlenecek tematik Şehir Buluşmaları, "Milli Bilinç, Güçlü Türkiye için Geleceğimize Sahip Çıkıyoruz" sloganıyla gerçekleştirilecek.

Programın İzmir'deki ilk etkinliğinin ardından Şehir Buluşmaları'nın her ay en az bir farklı ilde sürdürülmesi planlanıyor.

SHAKHTAR DONETSK - POLISSYA ZHYTOMYR MAÇI NE ZAMAN, SAAT KAÇTA?

Shakhtar Donetsk - Polissya Zhytomyr karşılaşması 29 Ağustos 2026 Cumartesi günü oynanacak. Ukrayna Premier Ligi kapsamında yapılacak müsabakanın başlama saati Türkiye saati ile 18.00 olarak açıklandı.

Karşılaşmaya Arena Lviv ev sahipliği yapacak. İki ekip de ligdeki hedefleri doğrultusunda kritik puanlar için sahaya çıkacak.

SHAKHTAR DONETSK İLE POLISSYA ZHYTOMYR KARŞI KARŞIYA

Ukrayna futbolunun önde gelen kulüplerinden Shakhtar Donetsk, Polissya Zhytomyr karşısında sahadan galibiyetle ayrılmayı hedefliyor. Polissya Zhytomyr ise güçlü rakibi karşısında puan veya puanlar almanın hesaplarını yapıyor.

Karşılaşmanın sonucu, iki takımın Ukrayna Premier Ligi'ndeki konumu açısından önem taşıyor.

SHAKHTAR DONETSK - POLISSYA ZHYTOMYR MAÇI HANGİ KANALDA?

Shakhtar Donetsk ile Polissya Zhytomyr arasındaki Ukrayna Premier Ligi karşılaşması 29 Ağustos 2026 Cumartesi günü saat 18.00'de başlayacak. Mücadelenin Türkiye'de herhangi bir televizyon kanalından canlı yayınlanmayacağı belirtiliyor.

Halk buluşmasında Özel'e seslenen bir vatandaş, "50 yıllık MHP'liyim. Koltuk değnekliği yaptığı için bıraktım. 50 yıllık emeğim var. Pişmanım" dedi.

"YENİ Parti’nin iktidarından kimse korkmasın"

İşte Özel'in açıklamalarından satır başları:

*YENİ Parti Genel Başkanı Özel, "Sevgili Kayserililer gerçekten ne diyeceğimi bilemiyorum. Daha birkaç ay önce bu meydanı doldurdunuz, eyvallah. Ama o, duyurusu olan ve ilçelerimizin geldiği, insanların önceden bilgilendirildiği bir mitingdi. Kayseri tarihinde rekorumuzu kırmıştı. Ama bugün Kayseri’de yürüdüğümüz yol boyunca atacak adım bırakmayan, burayı böylesine dolduran, bu kadar coşkuyla bizi kucaklayan siz güzel insanları, abilerimi, annelerimi, kardeşlerimi, evlatlarımı saygıyla selamlıyorum. İyi ki varsınız. Hepinizi çok seviyorum” dedi.

*Yaşanan odur ki 500 - 600 metre bir çarşıyı hep birlikte yürüdük. ‘Esnaflara uğrayacağız’ dedik ama YENİ Parti her şeyi yapıyor, bütün imkansızlıklara rağmen her şeyi yapıyor; bir tek şeyi yapamıyoruz, esnaf ziyareti yapamıyoruz. Çünkü siz o sokağı, o caddeyi, o meydanı mitinge geçiriyorsunuz. Allah razı olsun sizden. Türkiye’nin çalışkan insanlarının olduğu, ticareti bilen, yapan, namusuyla yapan, alnının teriyle geçinen insanlarının olduğu çok özel bir şehirdeyiz.

*Gelen yatırımın iki katını vergi diyerek veren, her türlü zorluğa rağmen 26 bin işletmesi ile ayakta durmaya çalışan, ticaretin ve cesaretin başkentini saygıyla selamlıyorum. İyi ki varsınız. 1970’lerde Bülent Ecevit partisinin başına gençliğinde ikisi yerel, ikisi genel olmak üzere dört seçimden de partisini birinci çıkarmıştı. İşte 1970’lerde yapılan iki yerel seçimde; birinde yüzde 40, birinde yüzde 48 ile Kayseri, Bülent Ecevit‘in, Cumhuriyet Halk Partisi’nin olmuştu. 1989’da SHP kazanmıştı. Bugün Kayseri’yi görüyorum, duyuyorum, dinliyorum. Heyecanı ve sevgiyi görüyorum. Kayseri’ye YENİ Parti iktidarı geliyor.

*YENİ Parti’nin iktidarından kimse korkmasın. Bugün sabah Kayseri’nin iş insanlarıyla, KOBİ’leriyle bir araya geldik. Orada da büyük bir ilgi, merak, heyecan vardı. Orada da söyledim. İlk Genel Başkan oldum, söz vermiştim, ‘Girdiğim herhangi bir seçimde partiyi birinci parti yapmazsam görevi ertesi gün bırakırım’ demiştim. Sözümün arkasındayım. Girdiğimiz ilk yerel seçimi daha beş aylık Genel Başkanken, bir yıl önce beş ittifak ortağı ile yüzde 25 oy alabilmişken tek başımıza yüzde 38’lik bir oyla partiyi 47 yıl sonra birinci parti yaparak, kurulduğu günden beri AK Parti’yi ilk kez geçip, AK Parti’ye ilk kez seçim yenilgisini yaşatarak hep birlikte birinci zaferi kazanmıştık. O gece televizyonlarda söyledim.

*Dedim ki ‘Bu bir başarı, ama kutlanacak bir zafer değil. Bir ödev, bir görev. Millet bize bir kredi verdi. Tüketelim diye tüketici kredisi değil. Aksine Türkiye’nin geleceği için bir yatırımcı kredisi, yatırım kredisi. Türkiye YENİ Parti’nin genç, çalışkan, çok sayıda kadını da barındıran liyakatli kadroları ile iktidara yürüyor. İktidar için çalışıyor. Herkes şunu bilsin ki biz nasıl seçim akşamı kazandığımızda dedim ki ‘Davul çalmayın, havai fişek atmayın, kaybedenleri kızdırmayın. Çünkü bu seçimin kaybedeni yoktur. Kayseri’den bütün Türkiye’ye namus ve şeref sözü olsun ki andolsun ki yapılacak ilk seçimi Allah’ın izni, milletin takdiriyle biz kazanacağız. Ama bu seçimin kaybeden olmayacak.”

"Kimsenin çocuğu hayata geriden başlamayacak"

*Milleti korkutuyorlar, ‘Bunlar gelirse sosyal yardımları keser’ diye. Geldik belediyelere, bırak kesmeyi tam beş kat arttı sosyal yardımlar. Bugün Kayseri’nin Eskişehir Bağları Mahallesi’ndeydim. Orada, o yoksul mahallede geçmişte bize hiç oy vermeyen, çok az oy veren bir mahallede kadınlarla oturdum. Dertlerin umutsuzluklarını ve geleceğe yönelik bizimle ilgili beklentilerini dinledim. Burada şu kadarını söyleyeyim.

*Biz iktidara geldiğimiz belediyelerde nasıl insan ayırmadıysak, nasıl yeni doğan çocuğu hoş geldin paketi ile karşılayıp, nasıl okula başlarken okula ilk adım paketleri ile onların bütün ihtiyaçlarını görüp, beslenme çantasını doldurup, kırtasiye yardımını yapıp, kimsenin çocuğunu geride nasıl bırakmadıysak, andolsun ki YENİ Parti iktidarında bunu bütün Türkiye’de yapacağız. Şunu bütün Türkiye’ye müjdeliyoruz.

*Kimsenin çocuğu kapatamayacağı kadar bir farkla hayata geriden başlamayacak. Daha üç yıl önce talimat verdik. ‘1000 kreş’ dedik. Şu ana kadar 800 kreş yapıldı CHP’li belediyelerde. Apaçık ortada. İnanmayan dönsün, geçsin, saysın. Bizim iktidarımızda her mahallede bir kreş olacak. Bizim iktidarımızda zengin yatına, kotrasına verilen ÖTV’siz, KDV’siz mazot; sizin traktörünüze konacak. Çiftçilerin borçlarının faizi bir seferlik tamamen silinecek. Anapara üç taksitte, beş taksite bölecek. Çiftçiye de esnafa da ikinci bir şans, ikinci bahar kredisi verilecek.

2 Eylül'de Ankara'da lansman ve çalıştay düzenlenecek

TBB ana hizmet binasında 2 Eylül Salı günü gerçekleştirilecek "Avrupa Hareketlilik Haftası Medya Lansmanı ve Çalıştayı", ulusal ve uluslararası paydaşları bir araya getirecek.

Toplantının açılış konuşmalarını;TBB ve Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu Başkanı Büyükelçi Aivo Orav Bülent Özcan (Dışişleri Bakanlığı AB Başkanlığı Mali İşbirliği ve Proje Uygulama Genel Müdürü) yapacak.

Etkinliğe AB üyesi ülkelerin diplomatik temsilcileri, belediye başkanları, yerel yönetim uzmanları ve sivil toplum kuruluşları katılacak.

Çalıştayda 5 tematik başlık ele alınacak

Lansmanın ardından düzenlenecek çalıştay kapsamında katılımcılar, yerel yönetimlerde sürdürülebilir ulaşım stratejilerini geliştirmek amacıyla yönetişim ve kurumsal kapasite, katılım ve paydaş işbirliği, deneme-tasarım ve uygulama, ölçme ve birlikte öğrenme, sürdürülebilirlik ve yaygınlaştırma başlıklarında oturumlar düzenlenecek.

Oturumlarda bireysel sorun ve çözüm önerileri masaya yatırılacak; her masa ortak bir sorun ve çözüm metninde uzlaşarak çalıştayın nihai çıktılarını ortak oturumda sunacak.

Belediyelere ve kurumlara katılım çağrısı

TBB'den yapılan bilgilendirmede, belediyelerin yanı sıra okullar, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör işletmelerinin de hafta boyunca düzenleyecekleri etkinliklerle kampanyaya dahil olabileceği hatırlatıldı. Belediyelerin yerel ölçekte hayata geçireceği kalıcı veya geçici hareketlilik uygulamalarının, sürdürülebilir ulaşım bilincinin yerleşmesi ve karbon salımının azaltılması açısından kritik olduğu vurgulandı.

Los Angeles 2028 Olimpiyat Oyunları yolunda olimpik sıralama puanı veren turnuvada 49 kiloda tatamiye çıkan ay-yıldızlı sporcu Elif Sude Akgül, başarılı maçların ardından bronz madalyanın sahibi oldu.

Galatasaray'dan Rafael Leao transferi için KAP açıklaması

Galatasaray tarafından KAP'a yapılan bildirimde, Rafael Alexandre Da Conceição Leão transferine ilişkin Milan ve futbolcuyla resmi görüşmelerin başladığı belirtildi.

Açıklamada, "Profesyonel futbolcu Rafael Alexandre Da Conceição Leão transferi konusunda futbolcu ve kulübü AC Milan SPA ile resmi görüşmelere başlanmıştır" ifadeleri kullanıldı.

Sarı-kırmızılıların açıklamasıyla birlikte Rafael Leao transferi konusunda süreç resmi olarak duyurulmuş oldu. Leao, transfer görüşmelerinin ardından Galatasaray'a ilişkin değerlendirmesinde de açıklamalarda bulundu.

Rafael Leao'nun futbol kariyeri

Futbol kariyerine Portekiz'in Sporting kulübünün altyapısında başlayan Rafael Leao, 2018-19 sezonunda Fransa temsilcisi Lille'e transfer oldu. Portekizli futbolcunun Lille'e transferinde 20 milyon Euro bonservis bedeli ödendi.

Lille'deki performansının ardından Leao'nun kariyerindeki bir sonraki durağı Milan oldu. Portekizli oyuncu, 2019-20 sezonunda 49,5 milyon Euro karşılığında İtalyan ekibine transfer edildi.

Rafael Leao Galatasaray transferi hakkında ne söyledi?

Rafael Leao, Galatasaray'a transfer sürecine ilişkin yaptığı açıklamada yeni kulübüne katılacağı için mutlu olduğunu belirtti. Portekizli yıldız, Galatasaray'ın geçen sezon Şampiyonlar Ligi'ndeki performansına da değindi.

Leao açıklamasında, "Çok mutluyum. Çok iyi işler yapan bir kulübe gidiyorum. Geçen sezon Şampiyonlar Ligi’nde de başarılı oldular. Güçlü oyunculara sahip olan kadroya daha fazla kalite katmayı hedefliyorlar" ifadelerini kullandı.

Galatasaray'ın KAP'a yaptığı bildirimde ise Rafael Leao transferi kapsamında futbolcu ve Milan ile resmi görüşmelere başlandığı bilgisi yer aldı.

"Sadece defans yapmayacağız, kusursuz oynamalıyız"

Fenerbahçe'nin kadrosunda çok sayıda yıldız oyuncu bulundurduğunu ve Şampiyonlar Ligi'nde yer almasının Türk futbolu adına sevindirici olduğunu vurgulayan Fink, kendi iç saha avantajlarını kullanmak istediklerini ifade ederek şunları kaydetti:

"Küçük de olsa bir avantajımız var ve biz bu avantajı olabildiğince kullanmaya çalışacağız. Kendi evimizde sadece Fenerbahçe'ye karşı değil, Beşiktaş ve Galatasaray'a karşı da taraftarımızın çok önemli desteğiyle değerli performanslar ve iyi oyunlar gösterdik. Geçen hafta da gol yemeden önemli bir galibiyet aldık. Bu karşılaşmadan olumlu bir sonuç almak istiyorsak kesinlikle sahanın her alanında yüzde yüzümüzü vermemiz gerekiyor. Sadece defans yaparak oynamayacağız. Top bizdeyken ve kontrataklara çıktığımızda da hem ofansif hem defansif anlamda sahanın her yerinde kusursuz bir performans göstermeye ihtiyacımız olacak. Genç, tutkulu ve birbirimiz için savaşan bir kadromuz var."

"Galatasaray'ın kolay şekilde şampiyon olacağını düşünmüyorum"

Süper Lig'deki şampiyonluk yarışını ve takımların transfer hamlelerini değerlendiren tecrübeli teknik direktör, yarışın bu sezon çok daha çekişmeli geçeceğini belirtti:

"Son yıllarda peş peşe şampiyonluklar elde eden bir takımdan bahsediyoruz ancak bu sezonun aynı şekilde geçeceğini düşünmüyorum. Galatasaray'ın kolay şekilde şampiyon olacağını düşünmüyorum. Birçok takım çok fazla transfer yaptı ve kadrolarına ciddi yıldızlar kazandırdı. Trabzonspor olsun, Beşiktaş olsun, diğer takımlar olsun, önemli oyuncular transfer ettiler. Ben bu sezon şampiyonluk yarışının çok yakın geçeceğini düşünüyorum."

1425 puanla final biletini aldı

Eskrim, yüzme, engel parkuru ve laser-run etaplarından oluşan yarı final yarışlarında istikrarlı bir performans sergileyen İlke Özyüksel Mihrioğlu, toplamda 1425 puan toplayarak final vizesini aldı.

Milli sporcu, yarın Türkiye Saati ile 11.30'da başlayacak final turunda altın madalya hedefiyle mücadele edecek.

Yeni transferler sahaya indi

Kulüpten yapılan bilgilendirmeye göre antrenman ısınma koşuları ve pas istasyonlarıyla başladı. 5'e 2 top kapma çalışmasıyla devam eden idman, yarı sahada gerçekleştirilen çift kale taktik maçla tamamlandı.

Siyah-beyazlı ekibin kadrosuna kattığı hücum oyuncusu Ernest Poku ile orta saha oyuncusu Fabio Miretti, Beşiktaş formasıyla ilk antrenmanlarına çıkarak takımla uyum çalışmalarına dahil oldu.

Beşiktaş, yarın gerçekleştireceği son taktik idmanın ardından tesislerde kampa girerek maç saatini beklemeye başlayacak.

17 takım ve 65 sporcu mücadele ediyor

Organizasyonda 11 erkek ve 6 kadın olmak üzere toplam 17 takım yer alırken, 65 sporcu milli takım havuzuna girebilmek ve kulüpler sıralamasında derece elde edebilmek için ter döküyor.

Şampiyonanın ilk gün programı kapsamında sporcular açık su yüzme, bayrak kapma, kurtarma kemeri, plaj hız koşusu disiplinlerinde yarıştı.

Madalya töreni yarın

Şampiyona, ikinci ve son gününde koşu-yüzme-koşu, kurtarma kemeriyle cankurtarma ve plaj koşusu kategorilerinde kadınlar ile erkekler klasmanında yapılacak final müsabakalarıyla devam edecek.

Yarışmaların ardından düzenlenecek resmi ödül ve madalya töreniyle Türkiye şampiyonları ile milli takıma seçilen sporcular kupalarını alacak.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Peki, Ağustos 2026 döneminde en yüksek emekli promosyonunu hangi banka veriyor? Bankaların nakit promosyonları ile ek ödül kampanyalarında hangi koşullar aranıyor? İşte banka banka güncel promosyon tutarları...

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Süper Lig'de yeni sezon hazırlıkları tüm hızıyla sürerken, şampiyonluk parolasıyla yola çıkan Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Trabzonspor, kadrolarını dünya yıldızlarıyla güçlendirmeye devam ediyor. Milyonlarca taraftarın gözü kulağı son dakika transfer gelişmelerine çevrilmiş durumdayken, Avrupa devlerinden Süper Lig'e uzanan transfer trafiği de hız kazandı. Nathan Ake'den Mason Greenwood'a, Leandro Trossard'dan Vedat Muriç'e kadar yeşil sahalarda fırtına gibi esecek birçok önemli yetenek, yeni sezonda formalarını giymeye hazırlanıyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Ara zam için milyonlarca memur, emekli ve kamu çalışanının beklediği maaş hesabı yeniden güncellendi. TÜİK’in 3 Temmuz'da enflasyon verisini açıklamasıyla birlikte 6 aylık zam oranı netleşirken, memur, memur emeklisi, SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yeni maaş tahminleri de ortaya çıktı. Hakim, savcı, polis, öğretmen, hemşire, zabıta, itfaiyeci, infaz koruma memuru, vaiz, mühendis ve kamu işçisi gibi birçok meslek grubunda Temmuz sonrası beklenen maaşlar tek tek hesaplandı. İşte en güncel Temmuz zammı tablosu ve meslek meslek yeni maaş beklentileri...

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!