Bakanlık tarafından güncellenen tebliğ kapsamında, içme sütlerinin üretim standartları ve ambalaj üzerindeki etiketleme kuralları yeniden düzenlendi. Yeni kriterlere göre çeşnili içme sütlerinde kullanılan bal, kakao, çikolata, sebze ve meyve gibi toplam çeşni oranı kütlece en az yüzde 1 seviyesinde tutulacak.

Şekere üst sınır: Etikette belirtilmesi zorunlu oldu

Tebliğle birlikte içme sütlerine katılabilecek ilave şeker oranı kütlece en fazla yüzde 5 olarak belirlenirken, ürünün sütün kendi doğal şekeri dahil toplam şeker oranının kütlece yüzde 9,5’i geçemeyeceği hükme bağlandı. Ürünlerde yalnızca Türk Gıda Kodeksi Şeker Tebliği’nde tanımlı olan yarı beyaz şeker, beyaz şeker ve ekstra beyaz şekerin kullanılmasına onay verildi.

Üretiminde şeker kullanılan tüm içme sütlerinin ambalajlarında tüketicinin doğrudan görebileceği temel görüş alanında ağırlıkça "yüzde ... ilave şeker içerir" ibaresine yer verilmesi zorunlu kılındı. Ayrıca içme sütlerinde yapay aroma kullanımı menedilerek yalnızca mevzuata uygun doğal aroma vericilerin tercih edilmesi şart koşuldu.

"Doğal" ibaresi için katkısız tam yağlı şartı

Tüketicilerin yanıltılmasının önüne geçmek amacıyla etiketlerdeki "doğal" kelimesinin kullanımına katı sınırlamalar getirildi. Yeni kurallar çerçevesinde "doğal" ifadesi yalnızca katkı maddesi, çeşni maddesi veya aroma verici gibi hiçbir ilave bileşen içermeyen tam yağlı ve yağlı içme sütlerinde kullanılabilecek. Laktozsuz veya laktozu azaltılmış içme sütlerinin etiketlerinde ise hiçbir surette "doğal" ifadesi yer alamayacak.

İçme sütleri yağ oranlarına göre tam yağlı, yağlı, yarım yağlı ve yağsız süt olarak sınıflandırılacak ve bu sınıflar kutunun temel görüş alanında açıkça bildirilecek. Yağlılık beyanları yapılırken tam yağlı, yağlı ve yarım yağlı sütlerde "en az yüzde ... yağlı", yağsız sütlerde ise "en çok yüzde ... yağlı" ifadeleri kullanılabilecek. Mevzuatta belirtilen yasal aralıklar dışındaki yağ oranlarına sahip sütlerin piyasaya arzı engellendi.

Mevcut faaliyet gösteren süt üreticisi işletmelerin yeni düzenlemelere 31 Mart 2027 tarihine kadar tam uyum sağlaması zorunlu tutuldu. Bu tarihten önce üretilerek piyasaya sunulmuş olan ürünlerin ise raf ömrü sonuna kadar satışta kalabileceği bildirildi.

Yeni düzenlemeyle birlikte 29 Ocak 2019 tarihli ve 2018/52 sayılı eski tebliğ yürürlükten kaldırıldı. Tebliğ kapsamında faaliyet gösteren mevcut gıda işletmecilerine yeni kriterlere uyum sağlamaları için 31 Mart 2027 tarihine kadar geçiş süresi tanındı. Bu tarihten önce piyasaya sürülmüş olan ürünlerin ise raf ömrü sonuna kadar raflarda kalmasına izin verildi.

Tebliğ kapsamında etlerin birbirine karıştırılmasına ilişkin temel kurallar netleştirildi. Büyükbaş ve küçükbaş hayvan karkas etleri kendi aralarında, kanatlı hayvan türlerine ait karkas etleri de kendi aralarında karıştırılabilecek. Bu istisnalar dışında farklı hayvan türlerinin karkas etlerinin birbiriyle karıştırılması yasaklandı. Ancak üretim teknolojisinin zorunlu kıldığı durumlarda kanatlı eti ürünlerine büyükbaş veya küçükbaş hayvan karkas eti ve yağı katılabilecek.

Tebliğ kapsamındaki hiçbir ürünün üretiminde mekanik ayrılmış kırmızı et kullanılamayacak. Mekanik ayrılmış kanatlı eti (MAKE) ise sadece kanatlı emülsifiye et ürünlerinin (sosis, salam vb.) üretiminde kullanılabilecek ve bu ürünlerde kalsiyum oranı 750 mg/kg sınırını aşamayacak. Dilli salamda dil ve emülsifiye ürünlerde mevzuata uygun baş eti haricinde sucuk, pastırma, kavurma, köfte, burger ve döner gibi ürünlere hiçbir şekilde sakatat katılamayacak.

Döner ve köftede yeni standartlar: 12 saat kuralı

Kırmızı et ve kanatlı etinden hazırlanan döner çeşitleri için yaprak ve kıyma oranları yeniden tanımlandı. Kırmızı et dönerinde yaprak döner sadece yaprak etten, kıyma döner en çok yüzde 90 kıyma ve en az yüzde 10 yaprak etten, yaprak-kıyma döner ise en az yüzde 60 yaprak et ve en çok yüzde 40 kıymadan oluşacak. Kanatlı dönerinde ise yaprak döner tamamen yaprak kanatlı etinden üretilirken, yaprak-kıyma kanatlı dönerinde en az yüzde 60 yaprak et ve en çok yüzde 40 kanatlı kıyma bulunacak.

Çiğ kırmızı et dönerinde yağ oranı kütlece en çok yüzde 25, tuz oranı en çok yüzde 2 ve protein oranı en az yüzde 12 olacak. Kanatlı dönerinde ise yağ oranı en çok yüzde 15, protein oranı en az yüzde 14 olarak belirlendi. Perakende satış noktalarında tezgaha takılan çiğ dönerin raf ömrü, pişirme işleminin başladığı andan itibaren en fazla 12 saat olarak sınırlandırıldı. Döner ve kanatlı dönerinde fıstık ve peynir gibi girdilerin yanı sıra yaprak dönerde diyet lifi kullanılması yasaklandı.

Kıymadan elde edilen köfte ve burger gibi kırmızı et karışımlarında et proteini en az yüzde 10, yağ kütlece en çok yüzde 25, tuz kütlece en çok yüzde 2 olacak. Kanatlı köfte ve burgerlerde ise yağ oranı en çok yüzde 15, kolajen bağ doku proteini en çok yüzde 10 seviyesinde tutulacak. Perakende kasap ve marketlerde sadece pişmemiş köfte ile Kilis tava ve kâğıt kebabı gibi yöresel ürünler günlük olarak hazırlanıp tezgaha konulabilecek; kıyma, kanatlı kıyma ve diğer et karışımları ise yalnızca tüketicinin talebi üzerine anlık çekilecek. Çiğ kanatlı etleri ise sadece hazır ambalajlı olarak satışa sunulabilecek.

Sucuk, pastırma ve kavurmada katkı ve aroma yasakları

Fermente sucukta toplam et proteini kütlece en az yüzde 15, pH değeri en yüksek 5.4; ısıl işlem görmüş sucukta et proteini en az yüzde 13, pH değeri en yüksek 5.6 olacak. Pastırmada çemen hariç nem oranı en çok yüzde 50, pH en çok 6.0, tuz oranı ise kuru maddede en çok yüzde 10 ile sınırlandırıldı. Kavurma ve kıyma kavurmada nem kütlece en çok yüzde 45, tuz en çok yüzde 3, yağ oranı ise en çok yüzde 30 olarak uygulanacak.

Kavurma ve kıyma kavurmaya hiçbir gıda katkı maddesi katılamayacak. Tebliğ kapsamındaki ürünlerin tamamında et aroması veren aroma vericilerin kullanımı yasaklanırken; sucuk, ısıl işlem görmüş sucuk, pastırma, kıyma kavurma, kavurma, döner ve kanatlı eti dönerinde tütsüleme işlemi yapılması ve tütsü aroma vericisi kullanılması tamamen menedildi. Ayrıca sucuk, pastırma, kavurma, kurutulmuş jambon ve yaprak dönerde diyet lifi kullanımı da yasak kapsamına alındı.

Etiketlerde "%100 dana eti" ve benzeri ifadelere yasak

Tüketicinin doğru bilgilendirilmesi amacıyla etiketleme kuralları yeniden düzenlendi. Ürün ambalajlarında marka adı da dahil olmak üzere "%100", "%100 Dana eti" veya "%100 Göğüs eti" gibi algı yönlendirici ifadelerin ve logoların kullanılması yasaklandı. Bu kural gazete, televizyon, market kataloğu, reklam panosu ve dijital mecralardaki tüm tanıtımlar için de geçerli kılındı.

Kıyma etiketlerinde "Yağ en çok %..." ve "Kolajen bağ doku proteini/et proteini oranı en çok ..." ibareleri temel görüş alanında ve ürün adının en az 3'te 2'si büyüklüğünde yer alacak. Emülsifiye et ürünlerinde baş eti kullanılmışsa "Baş eti içerir", MAKE kullanılmışsa "Mekanik ayrılmış … eti içerir" ibaresi aynı büyüklük kuralıyla etikete basılacak. Çiğ kanatlı eti, kanatlı kıyma ve hazırlanmış kanatlı eti karışımlarının ambalajlarında ise "Pişirme sırasında merkezi sıcaklık en az 72 °C’ye ulaşmalıdır" uyarısı ile dondurulmuş ürünlerde "Çözündürüldükten sonra tekrar dondurulmaz" ifadesi zorunlu tutulacak. Çemeni sıyrılarak satılan pastırmalarda da bu durum etiket üzerinde açıkça belirtilecek.

Yeni düzenlemeyle birlikte süreçler Bakanlığın Hava Emisyon Yönetim (HEY) Portalı içindeki Katı Yakıt Modülü (KYM) üzerinden yürütülecek. İthalatçı, üretici ve dağıtıcılar, piyasaya arz ettikleri yakıtın depodan çıkarılmasını takip eden 24 saat içinde yakıt miktarını, alıcı bilgilerini ve depolama adresini sisteme girmekle yükümlü kılındı.

Satıcılar satış yaptıkları yakıt miktarını, kullanılacağı mahalle, ilçe ve il bilgileriyle bildirecek; sanayi tesisleri de satın aldıkları yakıtı teslim almalarının ardından 24 saat içinde modüle işleyecek. Tesis sahasında kullanılmayan ya da yetkisiz yerlere yönlendirilen yakıtların önüne geçilmesi hedefleniyor.

Torbalarda karekod ve renk standardıgeliyor

Isınma amaçlı katı yakıtların ambalajlanmasında görsel ve dijital izlenebilirlik şartı getirilirken, yönetmeliğe göre kömür torbaları Uygunluk Belgesi ve yakıt analiz verilerini içerecek şekilde karekodlu olarak basılacak. Yeni düzenleme kapsamında torbaların renkleri kullanım alanı ve yakıt türüne göre ayrıştırılarak piyasaya sunulacak; bu doğrultuda ithal kömürler yeşil, birinci grup illerde kullanılacak yerli kömürler mavi, ikinci grup illerde kullanılacak yerli kömürler sarı, kırsal mahalle ile köy ve beldelerde kullanılacak yerli kömürler gri, bedelsiz dağıtılan sosyal yardım kömürleri beyaz, biyokütle briket ve peletleri ise şeffaf yani renksiz torbalarda tüketiciye ulaştırılacak.

Depolama sahalarına toz bastırma sistemi zorunluluğu

Açık alanda depolanan kömürlerin çevreye yaydığı toz kirliliğini engellemek için işletmelere TS 13883 standardına uygun toz bastırma sistemleri kurma zorunluluğu getirildi. Gümrüklü alanlarda depolanan ithal kömür yığınlarının üzerine gemi adı, GTİP numarası, gümrük beyanname ve Uygunluk Belgesi numarasını gösteren levhaların asılması şart koşuldu.

Uygunluk belgesi almış ithal veya yerli yakıtların, nihai tüketiciye ulaşana kadar başka yakıtlarla karıştırılması (paçallanması) yasaklandı. Karışım kömürlerde ise hangi maden ocaklarından kömür alındığının torba üzerinde açıkça yazılması gerekecek.

Uygunsuz yakıtlar toplatılacak, masraflar firmalara yansıtılacak

İl müdürlükleri eylül ile şubat ayları arasında kömür üretim sahalarından en az bir kez numune alarak analiz yapacak. Analiz sonuçları sınır değerleri aşan yakıtların satışı KYM üzerinden derhal durdurulacak. Şahit numune talebinde bulunmayan veya ikinci analizde de standartları karşılamayan yakıtlar piyasadan toplatılacak.

Toplatılan uygunsuz yakıtların nakliyesi, depolanması, yediemin giderleri ve sanayi tesislerinde bertaraf edilmesine dair tüm maliyetler ithalatçı, üretici, dağıtıcı veya satıcı tarafından karşılanacak.

1 yılda iki kez ihlale belge iptali ve ağır idari para cezası

Gerekli izinleri almadan faaliyet yürüten, piyasaya uygunsuz yakıt süren, bildirim yapmayan veya karıştırma kurallarını ihlal eden ilgililere 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında idari para cezası uygulanacak. Bir takvim yılı içinde kuralları iki defa ihlal eden kişi veya firmaların faaliyet belgeleri iptal edilecek ve bir yıl süreyle yeni belge düzenlenmeyecek.

Daha önce alınmış olan Uygunluk İzin Belgesi, Satış İzin Belgesi, Dağıtıcı Kayıt Belgesi, Katı Yakıt Satıcısı Kayıt Belgesi ve Katı Yakıt İthalatçısı Kayıt Belgelerinin 30 Haziran 2027 tarihine kadar geçerliliğini koruyacağı bildirildi.

Operasyonel harcamaların 1 Ağustos itibarıyla 38 milyar dolara ulaştığı belirtilen raporda, bu faturanın ana kalemlerini tüketilen mühimmatın yerine konması, muharebe sahasında kaybedilen askeri teçhizat, yoğunlaşan uçuş saatleri, sahadaki muharip birliklerin giderleri ve sıçrama yapan yakıt masraflarının oluşturduğu ifade edildi. Çatışmaların mevcut tempoda sürmesi durumunda her ek ay bütçeden 2 ila 3 milyar dolar arasında kaynak çıkacağı, gerilimin tırmanması halinde ise bu aylık tutarın çok daha üst seviyelere fırlayabileceği uyarısı yapıldı.

Pentagon açısından en kritik fırsat maliyetinin harcanan gelişmiş hava savunma füzeleri olduğu vurgulanan raporda, azalan mühimmat rezervlerinin ABD silahlı kuvvetlerinin askeri envanterini uzun yıllar boyunca zayıflatacağı ifade edildi. Bu stok açığının, özellikle geniş balistik ve seyir füzesi cephaneliğine sahip Çin gibi küresel aktörlerle yaşanabilecek muhtemel kriz ve çatışma senaryolarında ABD adına ciddi stratejik zafiyetler doğurabileceği aktarıldı.

Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz rotasındaki ticari sevkiyat kesintilerinin ham petrol, dizel, benzin ve jet yakıtı fiyatlarını küresel piyasalarda tırmandırdığına işaret edilen analizde, küresel enerji ve taşımacılık maliyetlerindeki bu baskının tüketici fiyatlarına doğrudan yansıyacağı belirtildi. Rapora göre, 2027 yılının ilk çeyreğinde kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi enflasyonunun önceki öngörülerin 0,5 puan, çekirdek PCE enflasyonunun ise 0,3 puan üzerinde gerçekleşmesi bekleniyor. Artan enflasyonist baskının ABD Hazine tahvil faizlerini de yukarı yönlü baskıladığı ifade edilirken; diplomatik adımlar ve dış askeri yardımlara yönelik olası ek harcamaların ise çatışmaların seyrine bağlı olarak şekilleneceği bildirildi.

Araştırma bulgularına göre, kişisel verilerinin üçüncü taraflarca ele geçirildiği konusunda yetkili kurumlardan ya da şirketlerden bilgilendirme mesajı alan vatandaşların oranı geçen yıl yüzde 30 seviyesindeyken, bu yıl yüzde 45’e tırmandı.

Verilerinin sızdırıldığını öğrenen bireylerin güvenlik reflekslerinde de önemli değişiklikler gözlemlendi. Katılımcıların yüzde 59’u tanımadıkları numaralardan gelen şüpheli arama, e-posta ve SMS’lere karşı teyakkuzda olduğunu belirtirken; yüzde 53’ü dijital hesaplarındaki şifrelerini yenilediğini, yüzde 44’ü ise banka hesap hareketlerini ve finansal işlemlerini daha sıkı denetlemeye başladığını kaydetti. Fransızların yüzde 53’lük çoğunluğu ise günlük dijital yaşamda en büyük tehdit olarak e-posta ve SMS üzerinden yürütülen oltalama (phishing) dolandırıcılığını işaret etti.

Anket sonuçlarını değerlendiren Cybermalveillance yetkilileri, veri sızıntılarının Fransız siber ekosistemine kalıcı olarak yerleştiğini vurgulayarak, bu durumun yaratacağı uzun vadeli güvenlik sonuçlarından ciddi endişe duyulması gerektiğine dikkat çekti. Açıklamada, ele geçirilen veri tabanlarının ilerleyen süreçte organize şebekeler tarafından hedefe yönelik ve kişiye özel sofistike dolandırıcılık kurgularında kullanılabileceği uyarısı yapıldı.

Baskısını sürdüren konuk ekip, 33. dakikada süper yıldızı Kylian Mbappe’nin kaydettiği şık golle farkı ikiye çıkardı ve soyunma odasına 2-0’lık rahat bir skor avantajıyla girdi.

İkinci yarıda oyunun kontrolünü elinde tutan Real Madrid’de teknik heyet 68. dakikada değişikliğe gitti. Sahada kaldığı süre boyunca hücum organizasyonlarını yönlendiren ve karşılaşmanın en etkili ismi olarak "Maçın Oyuncusu" unvanını kazanan Arda Güler, yerini İngiliz yıldız Jude Bellingham’a bıraktı.

Elche’den geri dönüş hamlesi, uzatmada Espi sahneye çıktı

Arda Güler'in oyundan çıkmasının ardından Elche baskısını artırdı. Ev sahibi ekip, 71. dakikada Abiel Osorio’nun golüyle farkı bire indirdi. Taraftar desteğini arkasına alan yeşil-beyazlılar, 83. dakikada Fer Nino’nun vuruşuyla skoru 2-2’ye getirerek skorda dengeyi sağladı.

Puan kaybına tahammülü olmayan Real Madrid, uzatma dakikalarında Elche yarı sahasına adeta kamp kurdu. 90+1. dakikada ceza sahasında topla buluşan Carlos Espi, yaptığı vuruşla fileleri havalandırarak takımına galibiyeti getiren golü kaydetti ve mücadele 3-2 Real Madrid üstünlüğüyle noktalandı.

Bu kritik galibiyetin ardından puanını 15’e yükselten Real Madrid, LaLiga’da zirve takibini sürdürerek ikinci sıradaki yerini korudu. Ligdeki 4. yenilgisini yaşayan Elche ise haftayı ligin son sırasında kapattı.

Federasyonun resmi açıklamasında, milli takım teknik direktörü Lionel Scaloni ile varılan mutabakat vurgulanarak şu ifadelere yer verildi:

"Milli takım teknik direktörü Lionel Scaloni ile yapılan görüşmenin ardından; dünyanın en iyi oyuncusu, milli takımımızın simgesi, kaptanımız Lionel Messi'yi hak ettiği uğurlama için 6 Ekim'deki Benin karşılaşmasına davet etmeye karar verdiğimizi duyurmak isteriz."

Arjantin forması altında çıktığı 207 milli müsabakada 125 kez fileleri havalandırarak kırılması güç rekorlara imza atan 39 yaşındaki efsane kaptan, ağustos ayında yaptığı açıklamayla milli takım defterini kapattığını duyurmuştu. Tangocuların başında bulunan Lionel Scaloni yönetimindeki Arjantin, ekim ayındaki milli maç takviminde Benin'in yanı sıra Burkina Faso ve Bolivya ile de hazırlık maçlarında karşı karşıya gelecek.

Merkez ilçelerde durum (Çankaya, Keçiören, Yenimahalle, Mamak, Altındağ)

Başkentin metropol ilçelerinde gün boyu parçalı ve az bulutlu hava hakim olurken, öğleden sonra ve akşam saatlerine doğru yer yer bulut yoğunluğu artacak:

• Çankaya: 14°C - 25°C / Parçalı ve az bulutlu, zamanla çok bulutlu

• Keçiören: 13°C - 26°C / Parçalı bulutlu, öğleden sonra yerel hafif sağanak ihtimali

• Yenimahalle: 13°C - 26°C / Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı hafif yağış geçişli

• Mamak: 12°C - 25°C / Parçalı ve az bulutlu

• Altındağ: 13°C - 26°C / Parçalı bulutlu, öğle saatlerinde yer yer çok bulutlu

• Etimesgut: 12°C - 26°C / Parçalı bulutlu, rüzgar kuzeyden hafif esintili

• Sincan: 12°C - 25°C / Parçalı ve çok bulutlu, yerel hafif yağmur geçişli

• Pursaklar: 13°C - 24°C / Parçalı ve çok bulutlu, kısa süreli yerel sağanak yağışlı

• Gölbaşı: 12°C - 25°C / Parçalı ve az bulutlu

Kuzey ilçelerinde yağış uyarısı (Kızılcahamam, Çamlıdere, Çubuk, Kazan)

Kentin Karadeniz iklimine yakın kuzey hattında bulutluluk oranı yüksek seyredecek. Bu kesimlerde yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak geçişleri öngörülüyor:

• Kızılcahamam: 10°C - 21°C / Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı

• Çamlıdere: 9°C - 20°C / Parçalı ve çok bulutlu, yerel sağanak yağışlı

• Kahramankazan: 11°C - 24°C / Parçalı bulutlu, öğleden sonra sağanak geçişli

• Çubuk: 11°C - 23°C / Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı yerel yağışlı

• Akyurt: 12°C - 23°C / Parçalı ve çok bulutlu, kısa süreli sağanak yağışlı

• Kalecik: 13°C - 27°C / Parçalı bulutlu, kuzey çevreleri yerel yağışlı

Batı ve güney ilçelerinde hava (Polatlı, Beypazarı, Nallıhan, Haymana, Şereflikoçhisar)

İç Anadolu steplerine uzanan güney ve batı kesimlerde sıcaklıklar nispeten yüksek seyrederken, açık ve parçalı bulutlu bir hava bekleniyor:

• Beypazarı: 14°C - 27°C / Parçalı bulutlu, yüksek kesimlerinde yerel yağmur geçişi

• Nallıhan: 13°C - 26°C / Parçalı ve çok bulutlu

• Güdül: 12°C - 25°C / Parçalı bulutlu

• Ayaş: 13°C - 25°C / Parçalı bulutlu

• Polatlı: 13°C - 27°C / Az bulutlu ve açık, öğle saatlerinde parçalı bulutlu

• Haymana: 11°C - 23°C / Parçalı ve az bulutlu

• Bala: 11°C - 22°C / Parçalı bulutlu, rüzgarlı

• Şereflikoçhisar: 14°C - 28°C / Az bulutlu ve açık

• Evren: 13°C - 27°C / Az bulutlu ve açık

Marmara Bölgesi

Marmara genelinde hava parçalı ve çok bulutlu. Bölgenin doğusunda yerel kuvvetli olmak üzere gün boyunca aralıklı gök gürültülü sağanak geçişleri öngörülüyor:

• İstanbul: 19°C - 23°C / Parçalı ve yer yer çok bulutlu, aralıklı sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı
• Bursa: 17°C - 22°C / Parçalı, yer yer çok bulutlu, yerel olarak kuvvetli aralıklı sağanak yağışlı
• Çanakkale: 19°C - 24°C / Parçalı bulutlu, öğle saatlerinden itibaren sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı
• Kırklareli: 15°C - 24°C / Parçalı ve çok bulutlu, öğleden sonra yerel sağanak geçişli

Ege Bölgesi

Ege Bölgesi genelinde bulutlanma artarken, özellikle kuzeydoğu kesimlerde kuvvetli yağış ihtimali bulunuyor:

• İzmir: 20°C - 28°C / Parçalı ve yer yer çok bulutlu, aralıklı sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı
• Denizli: 19°C - 29°C / Parçalı bulutlu, öğle saatlerinden sonra yerel sağanak yağışlı
• Muğla: 18°C - 28°C / Parçalı bulutlu, öğleden sonra aralıklı sağanak yağışlı
• Uşak: 14°C - 24°C / Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı gök gürültülü sağanak yağışlı

İç Anadolu Bölgesi

İç Anadolu'nun kuzeybatısında sabah saatlerinden itibaren bulutlanma yoğunlaşıyor. Çankırı ve çevresinde yağışların yer yer kuvvetli olacağı tahmin ediliyor:

• Ankara: 15°C - 27°C / Parçalı ve az bulutlu, sabah saatlerinden itibaren yer yer çok bulutlu ve aralıklı sağanak yağışlı
• Eskişehir: 13°C - 21°C / Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı
• Konya: 16°C - 29°C / Parçalı ve az bulutlu

Akdeniz Bölgesi

Akdeniz kıyı şeridinde yazdan kalma sıcaklıklar sürerken, Toroslar mevkisi ve kuzey kesimlerde yerel yağışlar görülecek:

• Antalya: 23°C - 30°C / Parçalı ve az bulutlu, öğleden sonra yerel sağanak yağışlı
• Adana: 24°C - 33°C / Parçalı ve az bulutlu, kuzey çevreleri yerel gök gürültülü sağanak yağışlı
• Hatay: 22°C - 32°C / Parçalı ve az bulutlu
• Isparta: 15°C - 29°C / Parçalı bulutlu, öğle saatlerinden itibaren aralıklı sağanak yağışlı

Karadeniz Bölgesi

Batı ve Doğu Karadeniz boyunca yağışlı hava dalgası hakimiyetini hissettiriyor. Düzce, Kastamonu ve Çorum çevrelerinde yağışların şiddetini artırması bekleniyor:

• Bolu: 11°C - 22°C / Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı
• Düzce: 15°C - 23°C / Parçalı ve çok bulutlu, yer yer kuvvetli sağanak yağışlı
• Zonguldak: 16°C - 22°C / Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı
• Sinop: 18°C - 26°C / Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı
• Samsun: 20°C - 23°C / Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı
• Amasya: 14°C - 29°C / Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı
• Trabzon: 21°C - 24°C / Parçalı ve çok bulutlu, aralıklı sağanak yağışlı

Doğu ve Güneydoğu Anadolu

Doğu bölgelerinde sıcaklıklar mevsim normallerinin 1 ila 3 derece üzerinde seyrederken açık bir gökyüzü hakim:

• Erzurum: 9°C - 26°C / Parçalı ve az bulutlu
• Kars: 7°C - 27°C / Parçalı ve az bulutlu
• Van: 11°C - 25°C / Parçalı ve az bulutlu

• Diyarbakır: 18°C - 35°C / Az bulutlu ve açık

• Gaziantep: 20°C - 33°C / Az bulutlu ve açık

• Şanlıurfa: 23°C - 36°C / Az bulutlu ve açık

YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ

YÖNETMELİKLER

–– Hava Kalitesinin Korunması Amacıyla Katı Yakıtların Kontrolü Yönetmeliği

–– Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

–– Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

TEBLİĞLER

–– 6/1 Numaralı Ticari Amaçlı Su Ürünleri Avcılığının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2024/20)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (No: 2026/25)

–– 6/2 Numaralı Amatör Amaçlı Su Ürünleri Avcılığının Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2024/21)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (No: 2026/26)

–– Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği (No: 2026/15)

–– Türk Gıda Kodeksi İçme Sütleri Tebliği (Tebliğ No: 2019/12)’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (No: 2026/19)

–– Yaprak Sigara Kağıdının Teknik Düzenlemelere Uygunluğunun Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (No: 2026/21)

–– Tıbbi Cihaz Yönetmeliği ve İn Vitro Tanı Amaçlı Tıbbi Cihaz Yönetmeliği Kapsamında Atanan Onaylanmış Kuruluşlar Tarafından Yürütülen Uygunluk Değerlendirme Faaliyetlerine İlişkin Belirli Ortak Kalite Yönetimi ve Prosedür Gereklilikleri Hakkında Tebliğ

KURUL KARARI

–– Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 10/09/2026 Tarihli ve 14864 Sayılı Kararı

İLÂN BÖLÜMÜ

a - Yargı İlânları

b - Artırma, Eksiltme ve İhale İlânları

c - Çeşitli İlânlar

– T.C. Merkez Bankasınca Belirlenen Döviz Kurları ve Devlet İç Borçlanma Senetlerinin Günlük Değerleri

140journos tarafından hazırlanan ve Narin Güran’ın ölümüne ilişkin soruşturma ile yargılama sürecini ele alan belgeselin, yaklaşık 2,9 milyon kez izlendiği belirtildi. EngelliWeb’in duyurusuna göre yapım, YouTube platformundan da kaldırıldı.

“Şeytantepe” hakkında daha önce, “soruşturma ve kovuşturma süreçlerini itibarsızlaştırmaya yönelik faaliyetler” gerekçesiyle soruşturma başlatılmıştı.

Belgeselde, Narin Güran’ın kaybolmasının ardından bölgede gerçekleştirilen arama çalışmaları, soruşturma sürecinde yaşanan gelişmeler ve dava dosyasına ilişkin çeşitli değerlendirmeler aktarılıyordu.

Belgeselin erişime engellenmesi ve YouTube’dan kaldırılması, Narin Güran dosyasına ilişkin yürütülen soruşturma ve yargılama sürecine dair yeni bir gelişme olarak kayıtlara geçti.

Rusya, ABD ve Ukrayna arasında üçlü formatta müzakerelerin yeniden başlatılması ihtimalini değerlendiren Lavrov, "Ciddi müzakerelere her zaman hazırız. Müzakerelerden vazgeçmedik. Müzakereler üçlü veya ikili olabilir. Müzakereleri hiçbir zaman uzatmadık ve zorlaştırmaya çalışmadık." diye konuştu.

Lavrov, Rusya ile Ukrayna arasında 2022'de İstanbul'da müzakere yapıldığını anımsatarak, "Batı'nın müdahalesi nedeniyle İstanbul anlaşmalarının engellenmesinin ardından, müzakere süresince özel askeri operasyonu durdurmayacağız." ifadesini kullandı.

Rusya'nın Ukrayna konusunda şartlarının değişmediğine işaret eden Lavrov, "Pozisyonumuzu hiçbir zaman değiştirmedik. Bu tutum çerçevesinde makul uzlaşılar bulmaya hazırız. Ancak temel olarak güvenliğimizi sağlama, NATO'nun sınırlarımıza yaklaşmasına izin vermeme ve Rusların ile Rusça konuşan insanların meşru haklarını güvence altına alma hedeflerimizden vazgeçmedik." dedi.

ABD'nin diğer Batılı ülkelerin aksine söz konusu temel nedenleri anladığını belirten Lavrov, Amerikan yönetiminin Ukrayna krizinin çözümüne yönelik girişimlerini takdir ettiklerini dile getirdi.

Lavrov, "ABD'nin İran konusunda çözüm karşılığında Ukrayna’yla ilgili çözüm sağlanması için Rusya’ya hiçbir zaman takas teklifinde bulunmadığını" kaydetti.

"Avrupa'nın Ukrayna konusundaki tutumu anlamsız"

Bakan Lavrov, Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin Ukrayna konusundaki yaklaşımına ilişkin şu değerlendirmede bulundu:

"Avrupalılar, Kırım’ı ve Donbas’ı hiçbir zaman tanımayacaklarını, 1991 sınırlarını kabul ettiklerini söylüyor. AB bu anlamsız tutumunu sürdürüyor ve bunu siyasi belgelerine, açıklamalarına ve deklarasyonlarına yansıtmaya devam ediyor. AB ayrıca Ukrayna’nın NATO üyesi olacağını sürekli dile getiriyor. Avrupalılar, ABD’yi Anchorage uzlaşılarından vazgeçmeye ikna etmeseydi, dünya bir yıldır savaşsız yaşıyor olacaktı."

Avrupa ülkelerinin zaman zaman Moskova ile Ukrayna konusunda gizli iletişim kanalı kurmaya çalıştığı bilgisini paylaşan Lavrov, Rusya'nın müzakerelerden hiçbir zaman vazgeçmediğini söyledi.

Lavrov, Rusya'nın Avrupa ülkelerine saldırma niyetinde olmadığını vurgulayarak, "Avrupalılar bize saldırırlarsa, bu savaş farklı olacak ve çok kısa sürecek." ifadesini kullandı.

Avrupa'nın Rus gemilerine el koyduğunu söyleyen Lavrov, "Son dönemde seyrüsefer özgürlüğüne yönelik müdahalelerin artması endişe verici. Avrupa ülkeleri, ocak ayından bu yana uydurma gerekçelerle 12 gemiyi alıkoydu. Gemiler, herhangi bir dayanak olmadan durduruluyor." değerlendirmesinde bulundu.

"ABD, Ukrayna, İran ve Filistin meselelerinin çözümünde henüz başarılı olamadı"

İran ile ABD arasında haziran ayında imzalanan mutabakat zaptının sekteye uğradığına, ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze'yle ilgili planının da uygulanmadığına dikkati çeken Lavrov, Amerikan meslektaşlarının Ukrayna, İran ve Filistin meselelerinin çözümünde henüz başarılı olamadıklarını vurguladı.

Bakan Lavrov, İran meselesinin, bölgedeki ülkelerin girişimleriyle çözülmesi gerektiğini belirtti.

Soruşturma kapsamında savcılık, Günday hakkında "istihbarat faaliyetiyle ilgili bilgi ve belgeleri ifşa etmek" ile "kişisel verileri hukuka aykırı olarak ele geçirmek veya yaymak" suçlamaları üzerinden tutuklama talebinde bulundu. Aynı soruşturmada iki acil tıp teknisyeni de "kasten öldürme" suçlamasıyla tutuklanmaları istemiyle sulh ceza hâkimliğine sevk edildi.

Günday’ın, 2011 yılında Kaşif Kozinoğlu’nun Beşiktaş Adliyesi’ne girişine ilişkin görüntüleri haberleştirdiği iddiasıyla gözaltına alındığı belirtildi. Silivri Sulh Ceza Hâkimliği, Günday hakkında söz konusu suçlamalar kapsamında tutuklama kararı verirken gerekçesinde şüpheliler yönünden "somut olgulara dayalı kuvvetli şüphe nedenleri" bulunduğunu ifade etti.

Günday’ın avukatı Hüseyin Ersöz, tutuklama kararına itiraz ettiklerini açıkladı. İtirazın ardından hâkimlik tarafından inceleme yapılırken Silivri Cumhuriyet Başsavcılığı’nın yeni bir tutukluluğa sevk yazısı gönderdiği ortaya çıktı.

Ersöz, savcılık tarafından gönderilen yeni sevk işleminin Günday’ın ifadesi alınmadan gerçekleştirildiğini belirterek, uygulamanın hukuka aykırı olduğunu savundu. Ersöz, söz konusu işlemi "yedek tutuklamaya sevk" olarak nitelendirerek, "Selahattin Günday’ın tutuklanmasına yaptığımız itiraz sonrasında, Savcılık tarafından ifade alınmaksızın yapılan bu işlem “yedek tutuklamaya sevk” olarak nitelendirilebilecek hukuka aykırı bir işlemdir" dedi.

Silivri Sulh Ceza Hâkimliği’nde yapılan duruşmada, yeni sevk işlemine ilişkin savunma ve itirazlar sunuldu. Duruşmanın ardından Günday’ın, doktrindeki adıyla "yedek tutuklamaya sevk" uygulaması kapsamında bu kez 'örgüt kurma' suçundan ikinci kez tutuklandığı açıklandı.

Avukat Hüseyin Ersöz ise kararın ardından yaptığı değerlendirmede, "Sözün bittiği yerdeyiz" ifadelerini kullandı.

Ankara 6. Sulh Ceza Hakimliği, Kaos GL asli üyesi trans hakları savunucusu Janset Kalan, Galader üyesi ve çocuğu LGBTİ+ olan anne Nedime Erdoğan ile trans hakları savunucusu Umut Derin’in de aralarında olduğu 7 asli dernek üyesi ile gazeteci Tuğba Tekerek’in “Dernekler Kanunu’na muhalefet”, “müstehcen yayınların yayımlanmasına aracılık etmek” ve “çocuğun görebileceği yerlerde müstehcenlik” suçlarını işlediklerine ilişkin kuvvetli suç şüphesinin bulunduğu gerekçesiyle ayrı ayrı tutuklanmalarına karar verdi.

"Kaçma ve Delilleri Karartma İhtimali" Tutukluluğa Gerekçe Oldu

Tutuklama kararının gerekçesinde, şüphelilerin dernek içerisindeki konumları, kolluk araştırma tutanakları ile ilgili derneğin sosyal medya ve internet sayfasında yaptığı paylaşımlar değerlendirildi. Kararda, dosya kapsamında “kuvvetli suç şüphesini gösterir somut delillerin bulunduğu” belirtildi. Hakimlik ayrıca kaçma ve delilleri karartma ihtimallerinin bulunduğunu, bu nedenle adli kontrol uygulamasının yetersiz kalacağını değerlendirdi.

7 Kişiye Adli Kontrol

Hakimlik, derneğin 7 yedek üyesi hakkında ise savcılığın tutuklama talebini reddetti. Kararda bu kişiler yönünden şüphelilerin dernekteki konumlarının “yönetim veya denetim kurulu yedek üyesi” olması, savunmalarının alınmış bulunması, delillerin büyük ölçüde toplanmış olması ve toplanan delillere etki etme ihtimallerinin bulunmaması dikkate alındı. Hakimlik ayrıca bu kişilerin kaçacağına, saklanacağına veya kaçma şüphesini uyandıracağına ilişkin somut olgular bulunmadığını, sabit ikametgah sahibi olduklarını ve mevcut delil durumunu değerlendirdi.
Söz konusu 7 kişi hakkında yurt dışına çıkış yasağı uygulanmasına karar veren hakimlik, ayrıca haftanın her pazar günü imza atma şeklinde adli kontrol tedbirine hükmetti.

Toplam Tutuklu Sayısı 13

Ankara’da “Ailem Güvende” operasyonları kapsamında gözaltına alınan 5 trans kadın da gün içinde tutuklanmıştı.

Böylece soruşturma kapsamında gözaltına alınan 21 kişiden 13’ü tutuklanmış, 7 kişi hakkında adli kontrol uygulanmış oldu. Aynı suç kapsamında daha önce hakkında ev hapsi kararı bulunan bir kişi ise bu nedenle serbest bırakılmıştı.

İtalya’nın önde gelen spor gazetelerinden Corriere dello Sport’ta yayımlanan habere göre, Icardi’nin Lazio’ya transferi gerçekleşmeyecek. 33 yaşındaki golcünün Lazio ile anılması bir süredir gündemde olsa da bu iddianın somut bir transfer görüşmesinin ötesine geçemeyeceği belirtildi.

Haberde, Lazio Teknik Direktörü Gennaro Gattuso’nun Icardi’nin disiplin anlayışı konusunda bazı soru işaretleri taşıdığı ve bu nedenle oyuncunun transferine onay vermediği ileri sürüldü.

Galatasaray’da dört sezon forma giyen Icardi, sarı-kırmızılı ekipte çıktığı 134 karşılaşmada 77 gol atarken 25 de asist yaptı. Arjantinli futbolcunun yeni adresinin neresi olacağı ise merak konusu olmaya devam ediyor.

Depremzedeler, 5 gündür Manolya Sitesi ve Ezgi Apartmanı davasının sanıklarının Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile fotoğraflarını eylemde kullanıyordu. Bugün akşam saatlerinde emniyet güçleri tarafından, "Cumhurbaşkanı'nın itibarının zedelendiği" gerekçesiyle depremzedeler uyarıldı. Depremzedeler, pankartları kaldıramayacaklarını belirttikten sonra emniyet güçleri pankartları aldı.

Platform Sözcüsü Döne Kaya, "6 Şubat depreminde enkazda altı gün kalan ailemin karakteri zedelenmiyor, kişiliği zedelenmiyor. 6 Şubat'ta ölen 53 bin insanın itibarı zedelenmiyor. Manolya Sitesi'ndeki ölümlerden sorumlu olan sanıkla fotoğraf çektiren Cumhurbaşkanı'nın itibarı zedeleniyor" dedi.

Platformun Adıyaman Temsilcisi Celal Gezer, "Cumhurbaşkanı'nın itibarını asıl zedeleyenin, Ezgi Apartmanı'nda 35 kişinin ölümünden sorumlu tutulan Kervan Pastanesi'nin sahibi olduğunu" söyledi.

Bordo-mavili kaşkol takılan Alman teknik adam, taraftarların isteği üzerine üçlü çektirdi.

Reis, daha sonra taraftarların sevgi gösterileri altında kulüp aracına binerek havalimanından ayrıldı.

Özel, paylaşımında AKP'den.net sitesinde yer alan bir telefon satışını örnek gösterdi. Sepette 112 bin lira olarak görünen ürünün ödeme aşamasında 230 bin liraya yükseldiğini belirten Özel, ortaya çıkan fiyat farkının yüksek vergiler nedeniyle oluştuğunu savundu.

Özel, sosyal medya paylaşımında şu ifadeleri kullandı:

"Milletin gündemi belli: Düşük maaşlar, hayat pahalılığı, vergi soygunu… Bir örnek: http://akpden.net’te satılık! Sepete ekliyorsun: 112.000 ₺ Kasaya gidiyorsun: 230.000 ₺ Bu kara düzen, ürünün kendisinden daha pahalı vergiyi icat etti. Telefon katlanıyor ama millet bu vergi soygununa katlanamıyor. KARA düzeni değiştireceğiz. Milletin Yeni düzenini kuracağız."

"Emek; demek ki yalnızca Yönetim Kurulunda değil, diğer 3 kurulun değil, aynı zamanda merkezlerin, komisyonların ve İstanbul Barosu üyesi binlerce, 10 binlerce avukatındır"

Kaboğlu şunları söyledi:

"2014 yılında bana bir heyet gelmişti; tıpkı iki yılda bir olduğu gibi Marmara Üniversitesi’ne, baro başkanlığı için. Ve 'Hayır', ‘Üniversite öğretim üyeliği ağır bir görevdir, baro başkanlığı ise çok daha sorumluluk getiren bir görev ve ben bu iki görevi birlikte yürütemem’ demiştim.

O sırada dikkat edin; İstanbul Barosu belki de bugünkü üye sayısının yarısı kadar vardı ve Türkiye ise parlamenter rejimle yönetiliyordu. Ama bunu iki yıllık deneyimimde gerçekten benim 40 yıllık üniversite öğretim üyeliğim, 5 yıllık yasama meclisi üyeliğim sonrasında İstanbul Barosu'na harcadığım zaman, verdiğim emeği hiçbir görevde harcamadığımı ve bunu bir eleştiri olarak değil, baro başkanlığının İstanbul Barosu gibi bir baroda hukuku etkili kılmak amacıyla yapılan yönetimin çok ağır görev ve sorumluluk gerektirdiğini ifade etmek için bunu dillendirdim.

Tabii ki bu ağır görevde ben yalnız olmadım hiçbir zaman. Yönetim Kurulu canla başla iç çekirdeği oluşturdu; Denetleme Kurulu, Disiplin Kurulu ve Delegeler Heyeti, çalışma heyeti, Değişim İçin Avukatlar... Ama onlar da değil yalnızca, tabii ki; hiç karşılaşmadığımız, ilk kez gördüğümüz, tanıştığımız 40 merkez ve komisyon üyeleri, temsilcileri, yöneticileri... Çoğu zaman ben barodan gece saat 23.00'te veya 24.00'te çıkarken mutlaka aşağıda bir grup öbeklenmiş, konuşuyor, selamlaşıyoruz. Sorma gereği duyuyorum; 'Hangi komisyondan çıktınız, hangi merkezin toplantısı vardı?' diye. Demek ki saat 24.00'lere kadar yapılan çalışma, eğer biz 2 yılda, biraz önce başlangıçta 6 sayfalık hizmet çizelgesi, sizlere zamanınızı almamak için okuyamadığım metindeki emek; demek ki yalnızca Yönetim Kurulunda değil, diğer 3 kurulun değil, aynı zamanda merkezlerin, komisyonların ve İstanbul Barosu üyesi binlerce, 10 binlerce avukatındır.

"Türkiye'de hukuku etkili kılmaya davet ediyorum"

Bu itibarla biz bu yıl İstanbul Barosunun 148’inci yılını kutladık. Tabi bütün bu yaşadığımız deneyimler İstanbul Barosu'nun 150’inci yılına artık hiçbir biçimde, tıpkı 23 Şubat 2025'te Genel Kurulda da dile getirdiğim gibi; 'biz' değil, artık 'hepimiz', hep birlikte... Zira İstanbul Barosu’nun bütün önemli etkinliklerine 2 kategoriyi, İstanbul Barosu’na, kurumsallaşmasına emek vermiş meslektaşları davet etmeyi hiç ihmal etmedim: Bir, önceki başkanları; İki, Ekim 2024'te bizimle yarışan grup temsilcilerini. Dolayısıyla, katılımcı, kapsayıcı ve kurumsal gelişimci anlayışımızla hep birlikte bütün bileşenleri hukukun ortak paydası yolunda yürümeye ve Türkiye'de hukuku etkili kılmaya davet ediyorum.”

Toplantının başında avukat Büşra Çakır da Değişim İçin Avukatlar adına hazırlanan açıklamayı okudu. "Bugün burada, İstanbul Barosu’nun geleceğine ilişkin irademizi bir kez daha hep birlikte ortaya koymak üzere bir aradayız" diyen Çakır şunları söyledi:

"İki yıl önce yine burada, İstanbul Barosu’nun yalnızca yönetiminin değil, yönetim anlayışının da değişmesi gerektiğini söyledik. 'Fikir, Dayanışma, Eylem' diyerek çıktığımız bu yolda; avukaın yalnız bırakılmadığı, savunmanın susturulmasına izin verilmediği, meslektaşının hakkına yönelen her müdahalede onun yanında duran ve hukuksuzluk karşısında susmayan bir İstanbul Barosu hayal ettik. İki yılın ardından bugün yine buradayız. Ancak artık yalnızca nasıl bir İstanbul Barosu istediğimizi anlatmıyoruz. Bugün, birlikte değiştirmeye başladığımız İstanbul Barosu’nun mücadelesini sürdürme irademizi ortaya koyuyoruz.

"Kadınların hak ve özgürlüklerine yönelik her saldırının karşısında durduk"

Geride bıraktığımız iki yıl; yargının siyasal müdahalelerin aracı hâline getirilmeye devam edeceği, seçme ve seçilme hakkına müdahalelerin yaşandığı, temel hak ve özgürlüklerin giderek daha fazla sınırlandırıldığı bir dönem oldu. Tüm baskılara rağmen toplumsal barışı destekledik, baromuzu demokratik toplum mücadelesinin bir parçası kılmaya çalıştık. Ve bütün bunlar yaşanırken savunma yine hedefteydi. Avukatların dosyalarına erişemediği, müvekkilleriyle görüşmelerinin engellendiği, görevlerini yerine getirirken gözaltına alındığı ve mesleki faaliyetleri nedeniyle tutuklandığı bir düzende hedef alınan yalnızca avukat değildir. Çünkü savunmanın susturulduğu yerde yurtaşın hak arama özgürlüğü de susturulur. Bu nedenle İstanbul Barosu’nu hiçbir zaman yalnızca idari işlerin yürütüldüğü bir meslek kuruluşu olarak görmedik. İstanbul Barosu aynı zamanda bir mücadele örgütüdür. Bu anlayışla Baroyu binasından çıkardık. Meslektaşımızın hakkı ihlal edildiğinde adliyede, gözaltına alındığında nezarethane önünde, tutuklandığında cezaevi kapısında olduk.

Gençler, öğrenciler ve yurtaşlar gözaltına alınırken Vatan Emniyet’te; seçilmişler, gazeteciler, meslektaşlarımız ve yurtaşlar tutuklandığında Silivri’de, Çorlu’da, Edirne’deydik. İstanbul Barosu’nun ve yöneticilerinin yargılanmak istendiği günlerde Çağlayan’da ve Silivri’de dimdik durduk. Seçme ve seçilme hakkına yönelik müdahaleler karşısında açılan davalarda demokratik siyaset hakkını savunduk. İliç’te, Hendek’te, Dilovası’nda iş cinayetlerinde yaşamını yitiren emekçilerin ve ailelerinin yanında olduk. 1 Mayıs’ta ve diğer toplumsal olaylarda emekçileri yalnız ve avukatsız bırakmadık. Akbelen’de, Ceratepe’de, Kanal İstanbul’da ve Sazlıdere’de doğanın ve yaşam alanlarının korunması için yürütülen ekoloji mücadelelerinin hukuki takipçisi olduk. Cezaevlerinde yaşanan hak ihlallerini izledik, raporladık ve hukuki süreçlerin takipçisydik. Kadınların hak ve özgürlüklerine yönelik her saldırının karşısında durduk. 8 Mart’ta, 25 Kasım’da ve kadınların hakları için sokağa çıktığı her yerde kriz masalarımızla, gözaltı takibimizle ve hukuki desteğimizle kadın mücadelesinin yanındaydık.

"Bizim için hukuk mücadelesi yalnızca adliye koridorlarında yürütülmez"

LGBTİ+ hakları insan haklarıdır dedik son günlerde yapılan gözaltılar, sosyal medya karalamamalarına karşı hak savunuculuğuna devam ettik bugün de Çağlayan Adliyesi’nde gözaltına alınan 5 meslektaşımız ve onlarca aktivistin süreçlerini İstanbul Emniyet Müdürlüğü'nde takip ediyoruz. Çünkü bizim için hukuk mücadelesi yalnızca adliye koridorlarında yürütülmez. İstanbul Barosu, hakkın ihlal edildiği ve hukuka ihtiyaç duyulan her yerde olmak zorundadır. Hukukun üstünlüğünü savunmanın bir bedeli olduğunu biliyorduk ve bu bedeli ödemekten kaçınmadık. Ancak mücadelemizi bununla sınırlamadık. Genç avukatların ekonomik sorunlarını, işçi avukatların güvencesiz çalışma koşullarını, serbest çalışan meslektaşlarımızın giderek artan giderlerini, CMK ve adli yardım ücretlerinin yetersizliğini aynı mücadelenin parçaları olarak gördük.

Baro odalarını ve çalışma alanlarını genişleterek, yeni hizmet alanları yaratarak; bilimsel toplantılar, mesleki eğitimler ve dayanışma buluşmaları düzenledik. Ama bunların hiçbirini yeterli görmüyoruz. Çünkü bizim için değişim bir seçim kazanmak değildir. Değişim, bir yönetimin yerine başka bir yönetimin gelmesi de değildir. Değişim bir yönetim kültürüdür. Şimdi önümüzde, iki yıl önce başladığımız değişimi İstanbul Barosu’nun kurumsal yapısına ve çalışma kültürüne kalıcı bir biçimde yerleştirme sorumluluğu bulunuyor. Bu nedenle yeni dönem, geride bıraktığımız dönemin tekrarı değil; başladığımız dönüşümün kurumsallaşacağı yeni bir aşama olacaktır. Daha demokratik, katılımcı ve şeffaf bir İstanbul Barosu için; meslektaşlarımızın ekonomik ve mesleki sorunlarına çözüm üretmek için; savunmanın bağımsızlığı, hukukun üstünlüğü ve temel hak ve özgürlükler için daha yapacak çok işimiz var. İşte bu nedenle bugün yeniden buradayız.

"Her zaman, her yerde, herkes için hukuk!"

Değişim; savunmanın örgütlü gücüdür. Değişim; hukuksuzluk karşısında susmamaktır. Değişim; baronun binasından taşmasıdır. Ve İstanbul Barosu’nda değişim devam etmelidir. Bu nedenle Değişim İçin Avukatlar olarak 2026 İstanbul Barosu Genel Kurulu’nda, İstanbul Barosu Başkanımız Avukat Prof. Dr. İbrahim Özden Kaboğlu’nun başkanlığında yolumuza devam edeceğimizi meslektaşlarımıza ve kamuoyuna ilan ediyoruz. Bu adaylık yalnızca bir başkanın ikinci dönem adaylığı değildir. Bu adaylık; iki yıl önce başlayan değişimin devam etmesi, kurumsallaşması ve İstanbul Barosu’nun kalıcı yönetim kültürüne dönüşmesi iradesidir. Hiçbir meslektaşımızı dışarıda bırakmadan; ortak akılla, dayanışmayla, demokrasiyle ve Fikir, Dayanışma, Eylem anlayışıyla yolumuza devam ediyoruz. Ve dün olduğu gibi bugün de aynı sözü söylüyoruz: Her zaman, her yerde, herkes için hukuk! İstanbul Barosu’nda değişime devam diyen bütün meslektaşlarımızı bu mücadeleyi birlikte büyütmeye davet ediyoruz."

Bakanlıktan yapılan açıklama şu şekilde:

"Ticaret Bakanlığı Gümrükler Muhafaza ekiplerimizce, uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele kapsamında yürütülen risk analizi, hedefleme ve takip çalışmaları neticesinde, İstanbul Havalimanı'nda gerçekleştirilen operasyonlarda toplam 51 kilogram 500 gram kokain cinsi uyuşturucu madde ele geçirildi. Gümrükler Muhafaza ekiplerimizce yürütülen çalışmalar kapsamında, 13 Eylül 2026 tarihinde Cancun (Meksika)-İstanbul seferiyle ülkemize gelen bir yolcu, gerçekleştirilen risk analizi ve hedefleme çalışmaları kapsamında değerlendirmeye alındı. Yolcunun kabin bagajında yapılan kontrollerde, 23 paket içerisinde toplam 26 kilogram 340 gram ağırlığında, kokain olduğu değerlendirilen beyaz renkli toz madde tespit edildi. Olayın devamında Gümrükler Muhafaza ekiplerimizce, Varış Öncesi Yolcu (VÖY) ve Kapalı Devre Televizyon (CCTV) sistemleri üzerinden gerçekleştirilen kapsamlı incelemeler neticesinde, olayla bağlantılı olduğu değerlendirilen diğer şüpheliler de tespit edildi.

Yapılan teknik ve saha çalışmaları sonucunda, şüphelilerden birinin yanında bulunan kabin valizini İstanbul'da konaklayan başka bir şahsa teslim ettiği belirlendi. Uyuşturucu madde bulunan valizin teslim edildiği şahsın otele giriş ve çıkışları da ekiplerimizce adım adım takip edildi. Söz konusu valizi teslim alan şahsın otel odasında yapılan aramada ise 25 kilogram 160 gram ağırlığında, kokain olduğu değerlendirilen beyaz renkli toz madde ele geçirildi. Böylece operasyon kapsamında iki ayrı kabin bagajında gerçekleştirilen tespit ve aramalar sonucunda toplam 51 kilogram 500 gram kokain cinsi uyuşturucu maddeye el konuldu.

Kaçış Güzergahı Takip Edildi, Kapukule'de Yakalandı

Operasyonun devamında, olayla bağlantılı olduğu değerlendirilen şüphelilerden birinin pilot kıyafetiyle İstanbul Havalimanı'ndan ayrıldığı tespit edildi. Gümrükler Muhafaza ekiplerimizce yürütülen takip ve incelemeler neticesinde, söz konusu şahsın yurt dışına çıktığı belirlendi ve hakkında yakalama kararı çıkarıldı. Ayrıca şahıs hakkında uluslararası kırmızı bülten (Red Notice) çıkarılması amacıyla gerekli adli süreç başlatıldı.

Diğer taraftan, olayın firari şüphelilerinden birinin demiryoluyla Kapıkule Sınır Kapısı üzerinden yurt dışına çıkış teşebbüsünde bulunduğu tespit edildi. Gümrükler Muhafaza ekiplerimizin yürüttüğü çalışmalar ve ilgili birimlerle gerçekleştirilen koordinasyon sonucunda, söz konusu şahıs 15 Eylül 2026 tarihinde Kapıkule Sınır Kapısı'nda yakalandı.

Operasyon kapsamında üç şüpheli yakalanırken, olayla bağlantılı olduğu değerlendirilen bir diğer şüpheli hakkında ise uluslararası kırmızı bülten çıkarılması amacıyla adli süreç başlatıldı. Ele geçirilen 51 kilogram 500 gram kokain cinsi uyuşturucu maddenin yaklaşık piyasa değerinin 206 milyon TL olduğu değerlendirilmektedir. Olayla ilgili adli soruşturma devam etmektedir. Ticaret Bakanlığı olarak; toplum sağlığını ve özellikle gençlerimizi tehdit eden uyuşturucu kaçakçılığı başta olmak üzere, her türlü kaçakçılık faaliyetiyle mücadelemizi kararlılıkla sürdürüyoruz. Gümrükler Muhafaza ekiplerimiz; risk analizi, teknolojik takip sistemleri, saha çalışmaları ve kurumlar arası koordinasyonla ülkemizin sınırlarını kaçakçılığın her türüne karşı korumaya devam etmektedir. Uyuşturucu tacirlerine ve kaçakçılık şebekelerine geçit vermiyoruz."

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Eylül ayının başlamasıyla birlikte bankaların emekli müşterilere yönelik promosyon kampanyaları yakından takip ediliyor. ING, Akbank, İş Bankası, QNB, Vakıf Katılım, Garanti BBVA ve kamu bankalarının açıkladığı fırsatlarda maaş miktarına göre farklı ödeme seçenekleri bulunuyor. Bazı kampanyalarda doğrudan nakit promosyonun yanı sıra kart harcaması, otomatik ödeme talimatı ve çeşitli bankacılık ürünlerinin kullanılması karşılığında ek avantajlar da sunuluyor. İşte Eylül 2026 itibarıyla bankaların açıkladığı emekli promosyonları...

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!