Gözaltına alınan isimler arasında Yeni Parti Malatya Milletvekili Veli Ağbaba'nın ağabeyi Hür Ağababa da yer alıyor.

Emniyet birimlerinden edinilen bilgilere göre, Diyarbakır ve Malatya’da gözaltına alınan şüphelilerin, daha önce soruşturma kapsamında tutuklanarak cezaevine gönderilen Egeşehir A.Ş. Genel Müdürü Süleyman Ekinci ile irtibatlı hareket ettikleri öne sürüldü.

Operasyon kapsamındaki adli süreç devam ederken, gözaltına alınan Hür Ağababa ve diğer şüphelinin emniyetteki ifade işlemlerinin tamamlanmasının ardından İzmir Adliyesi'ne sevk edilmeleri bekleniyor.

İstanbul 8. Sulh Ceza Hâkimliği kararıyla engellendi

X'in Küresel Hükümet İlişkileri ekibi tarafından yapılan açıklamada, İstanbul 8. Sulh Ceza Hâkimliği'nin 2026/6804 sayılı kararı doğrultusunda hesabın Türkiye'deki kullanıcılara kapatıldığı bildirildi.

29 Temmuz tarihli mahkeme kararında, erişim engelinin 5651 sayılı Kanun'un 8/A maddesi kapsamında; "millî güvenliğin ve kamu düzeninin korunması ile suç işlenmesinin önlenmesi" gerekçesiyle alındığı ifade edildi.

"Ağır yaptırım riski nedeniyle uyduk, mahkemeye itiraz ediyoruz"

Erişim engeli kararına yasal zorunluluklar ve bant daraltma da dahil olmak üzere olası ağır yaptırımlarla karşılaşmamak adına uymak durumunda kaldığını belirten X platformu, şu açıklamayı yaptı:

"Karara mahkemede itiraz ediyor ve tam şeffaflık ilkesi doğrultusunda mahkeme kararını paylaşıyoruz."

Platform ayrıca, Mayıs 2025'te İmamoğlu'na ait başka bir hesaba getirilen benzer bir erişim engelleme kararına karşı yaptıkları hukuki başvurunun da halen Anayasa Mahkemesi (AYM) gündeminde sonuçlanmayı beklediğini hatırlattı. X, ifade özgürlüğü ve bilgiye erişim ilkeleriyle bağdaşmadığını değerlendirdiği içerik kaldırma taleplerine karşı hukuki mücadelesini sürdüreceğini vurguladı.

“Biz gaza basmasını da frene basmasını da çok iyi biliriz”

İşçiler, Ulus’tan Meclis’e yürümelerine izin verilmediği için Gar’a yürüyerek, akşam saatlerine kadar Gençlik Parkı’nda beklediler. Daha sonra misafirhaneye giden işçiler, haklarını alana kadar Ankara’dan ayrılmayacaklarını ifade ederken, Sendika Şube Başkanı Talih Kocabıyık, “Bir mücadele veriliyor, büyüklerimiz bu mücadeleye sessiz kalmasın. Biz gerektiğinde gaza basmasını da frene basmasını da çok iyi biliriz” diye seslendi.

İşçiler seçimleri hatırlattı!

Öncesinde de Gar önünde konuşan Kocabıyık, “Buradan yineliyorum, bu çocukların yüzü gülmeden, hakkımızı almadan Ankara’dan gitmeyeceğiz, gerekirse bir ay burada kalacağız. 600 vekil, 20 bakan eğer bir holdinge baskı kuramıyorsa sözün bittiği yerdeyiz. O zaman kimse yaptıklarımıza gönül koymayacak” dedi. Seçimlere atıf yapan Kocabıyık, “Önümüzde seçimler var, oy isteyecekseniz. Biz, emekçiler o gün geldiğinde bunu unutmayacağız” dedi.

Kadın işçiler, eşleri ve evlatları için gelen kadınlar ve çocuklar yaşadıklarını 24 Saat Gazetesi’ne anlattılar:

15 yıldır Doruk Madencilik’te çalışan Huriye Şenocak, önce ücretsiz izne çıkarıldıklarını, sonra da çıkışlarını alıp haklarını istediklerinde maaşlarının da tazminatlarının da ödenmediğini söyledi. İçeride iki aylık maaşı, 15 yıllık kıdem tazminatı kaldığını, onun için buralara kadar gelmek zorunda kaldıklarını anlatan Huriye Şenocak, “buradan emekli olmayı beklerken bir anda bu duruma düştük. Bırakın emekli olmayı, alın terimizin karşılığını almak için mücadele etmek zorunda bırakıldık” dedi.

Emekliliğine daha 6-7 yıl kaldığını da söyleyen Huriye Şenocak; “15 senedir Doruk Madencilik’te çalışıyorum. Bizi ücretsiz izne çıkardı, biz de çıkışımızı aldık. Maaşlarımızı ödemiyor. İki aylık maaş, 15 yıllık kıdem tazminatım var. Sendikal alacaklarımız da var ama ödemiyor. Bir çare bulunmasını istiyoruz. Hep Cumaları bekledik ama olmuyor işte. Cumhurbaşkanımız el atsın da bizim paralar yatsın” diye konuştu.

“Buralara gelmeye meraklı değiliz”

İdari işlerde çaycılık ve temizlik yaptığını belirten ve “işimi severek yapıyordum” diyen Şenocak şunları söyledi:

“Biz buralara gelmeye hayran değiliz, hiçbirimiz. Evimizde durmayı isteriz. Ama para da olmayınca ay gelmiyor. Hep alacaklar, krediler. Bankalar da vermiyor artık kredi, ödeyemeyince. Ancak akrabalarımıza yöneliyoruz onlar da nereye kadar. Beypazarı’nda kendi çapında yaşayan insanlarız biz.

15 senelik kıdem tazminatım var, ne kadar hesaplarlarsa… Gelen de hep borçlara gidecek. Benim elime 100 lira kalırsa şükredeceğim, o kadar alacağımdan… Her yere borç… artık dönmüyor. Son çare buraya geldik.

Ha bugün düzelir, ha yarın düzelir… Yok.

Emekliliğime 6-7 sene var. Ben burada emekli olurum diyordum, çok da seviyordum. Müdürlerimiz iyi Allah sorar sonra. Ama paramızı ödemeyen kişi belli, Allah ona hidayet nasip etsin ne diyelim.

Maaş da gelmeyince olmuyor. İki çocuğum var. Birisi Samsun’da öğretmenlik okuyor. Çok zor şartlarda okutuyoruz. Bir kızım burada çalışıyor, asgari ücret alıyor. Bir onun maaşına bakıyoruz, evi o geçindiriyor.

Ailelerimizin desteği ile bugünlere geldik ama aileler de tükendi gayrı. Anneme, babama, kardeşime ödettireceğim faturayı ama yok. Onlarda da kalmadı. Siz de sesimizi duyuruyorsunuz sağ olun.

Hakkımızı aramayınca da bir şey olmuyor. Mecbur kaldık. Kepaze olduk böyle.”

Bir başka kadın işçi de otelde çalışan Aynur Pektekin… “Temizlik yapıyorum. 2013’ten 2026’ya kadar çalıştım. Benim de maaş alacağım, tazminatım var. Alamadım, bekliyoruz. Yardımcı olmalarını istiyoruz bakalım” dedi.

“Sadece hakkımızı istiyoruz”

Biri konuşurken diğer kadınlar da söze karışarak, hep bir ağızdan, “Biz fazla para istemiyoruz ki, hakkımızı istiyoruz. Bunca sene emek verdik” diye seslendiler.

İşlerini severek yaptıklarını, en verimli zamanında çalıştıklarını, ama şimdi maalesef haklarının verilmediğini söylediler. Emekli olmalarına da çok yılların olduğunu ekleyen kadınlar, “İşimizi severek yaptık, çok iyi çalıştık ama maalesef karşılığı bu oldu” dediler ve eklediler: “Maaşımızı alamadık ki emekliliği düşünelim. Biz sadece hakkımızı istiyoruz. Çoluğumuzun çocuğumuzun rıskını istiyoruz.”

“Bebeğe bez, mama alacak para yok”

Oğlu Mehmet Eken için geldiğini söyleyen anne, “ Oğlum tır operatörü olarak 15-16 senedir çalışıyor. Tazminatları, maaş alacakları var. Onun için geldik” dedi. Oğlunun iki küçük çocuğu olduğunu belirten anne, “Oğlumun iki çocuğu var, yazık eve hiçbir şey getiremiyor. Çocuk 1,5 yaşında bez, mama alacak parası yok. Çocuk her şey ister ama yok. Her şey çok pahalı... Bayram geldi, bayramda bile maaş vermediler kimseye. Bayramda para verilmez mi?” diye sordu.

Bayramda maaş vermeyen patronun, “Onların anası babası yok mu, onlar yardım etsin” dediğini hatırlatan anne, “olsa veririz ama bizim de borçlarımız var, bizde de yok. Her şey iyice pahalandı zaten, hiçbir şey alınmıyor ki, bir şeye güç yetmiyor ki” dedi.

“Alın terimizin karşılığını istiyoruz”

Madende çalışan işçi Murat Kaya’nın eşi Meliha Kaya da oğlu ile eşine desteğe geldiklerini söyledi. Eşinin 15 yıldır yeraltında çalıştığını ama şimdi haklarını alamadıklarını hatırlatan Meliha Kaya, “Biz alın terimizin karşılığını istiyoruz, fazla bir şey istemiyoruz ki. Versin hakkımızı. Başka bir şey istemiyoruz” dedi.

Yaşamın zorluğundan, gelirin olmadığından bahseden Meliha Kaya, “Ben merdiven temizlemeye gidiyorum, ayağımda platin var. Zorla çalışıyorum. Evim kira. Kiralarım geldi, elektrik, su faturaları geldi, kartlarımız birikti. Çok zor durumdayız.

Duysun sesimizi ya. Sürekli kul hakkı yiyor. Mağdur etmesin bizi, biz fazlasını istemiyoruz ki, hakkımızı versin” diye konuştu.

Diğer kadınlar da söze girerek, “Bu adamın 30 tane madeni varmış. Bütün madenciler böyleymiş, Nasıl izin veriyorlar buna biz de onu anlamıyoruz?” diye sordu ve eklediler: “Nasıl Fetö zamanında şirketlere el koydular, şimdi de el koysunlar şirketlere. Niye bu kadar mağdur ediyorlar insanları. Çoluk çoçuk rezil kepaze ediyorlar. Şu insanlara yazık günah, sıcağın altında…”

“Yüreğim acıdı”

Babası için annesi ile birlikte gelen 12 yaşındaki Nazar Saraç ise “neden burada olduğunu biliyor musun?” sorusuna şu yanıtı verdi:

“Babalarımızın 15 senedir alamadıkları hakları için buradayız. Yıllardır haklarını arıyoruz ama alamadık henüz. Ama elbet bir gün alacağız.”

Babasının hakkını almak için burada olduğunu yineleyen Nazar haklarını vermeyen patronu hatırlatarak, “O şimdi evinde rahatça yatarken, biz burada yanıyoruz sıcaktan... Geçen babam eve geldiğinde kolları kıpkırmızıydı, güneşten yanmıştı. O zaman işte yüreğim acıdı” dedi.

Okulların tatil olduğunu ama kendilerinin tatili bile anlamadıklarını belirten Nazar, “Okullar tatil ama istediğim yere bile gidemiyorum. Babamın hakkını aramaktan tatil bile olduğu belli değil benim için. Harçlık istemeye bile çekiniyorum. Parası yattığında bile harçlık isteyebileceğimden emin değilim” diye konuştu.

Hayali, karne hediyesi olarak elektrikli bisiklet idi ama…

Tazminatların 23 Temmuz’da yatacağı sözü verildiğinde karne hediyesi olarak kardeşiyle birlikte elektrikli bisiklet seçtiklerini belirten çocuk üzüntülü, “Elektrikli bisiklet hayalim vardı. Takdir aldık, hediyemiz o olacaktı. Ama işte yatırmadı parayı, bizim de elektrikli bisiklet hayalimiz suya düştü” diye konuştu. “Bir çocuk olarak oyun oynamak yerine burada olmanın üzücü olduğunu” da belirten çocuk, “Ama yine de babamın yanında olduğum için hafif de gururlu hissediyorum” dedi.

“Telefon almak isterdim”

Babası için gelen başka bir çocuk da 14 yaşındaki Esma Karaöz idi. Babasının yanında olduğu için mutlu olduğunu ama tatilde olmayı istediklerini de belirten Esma Karaöz, “Aslında tatilimiz beklediğimiz gibi iyi geçmiyor. Tam bir hayal kuruyorsun, ama para yatırılmayınca hayalin suya düşüyor” derken, hayalinin de bir telefon olduğunu söyledi. “Telefon almak isterdim, telefonum yok” diyen Esma, gözleri dolarak, güçlükle konuştu. Verilen sözlerin tutulmamasının, paralarının yatırılmamasının kendilerini çok üzdüğünü, hiçbir şey yapamadıklarını söyledi. Yapmak istediğinin de daha önce olduğu gibi arkadaşı Nazar ile tatilde köye gitmek olduğunu söyledi.

3+1 yıllık anlaşma sağlandı

Sarı-kırmızılı kulüpten konuya ilişkin yapılan resmi açıklamada, genç oyuncuyla 3+1 yıllık opsiyonlu sözleşme imzalandığı belirtilerek şu ifadelere yer verildi:

"23 Kasım 2001 tarihinde Kocaeli'de dünyaya gelen Gökdeniz, kariyerinde son olarak Bodrum FK forması giydi. Birçok farklı mevkide görev yapabilen Gökdeniz, Süper Lig'de 101 kez forma giyerken, 21 ve 19 yaş altı milli takımlarımızda toplam 15 karşılaşmada görev aldı. Gökdeniz Bayrakdar'a ailemize hoş geldin diyor, şanlı formamızla birlikte nice başarılar ve unutulmaz anlar diliyoruz."

Kariyerinde daha önce Antalyaspor ve Bodrum FK gibi ekiplerin de formasını terleten Gökdeniz Bayrakdar, Süper Lig deneyiminin yanı sıra U19 ve U21 Milli Takımlarında gösterdiği performansla da öne çıkıyor.

Kadınlar 10 metre havalı tabanca disiplininde piste çıkan milli sporcu İlayda Nur Çürük, final atışlarında topladığı 235,9 puanla rakiplerini geride bırakarak 23 yaş altı Avrupa şampiyonluğuna ulaştı ve altın madalyanın sahibi oldu.

Aynı kategoride İlayda Nur Çürük, Şimal Yılmaz ve Tuğba Buğur’dan oluşan Kadınlar 10 Metre Havalı Tabanca Takımı, bireysel skorların toplamı sonucu hesaplanan sıralamada bronz madalya elde etti.

Erkekler 10 Metre Havalı Tabancada bireysel mücadelede Fahrettincan Er gümüş madalya kazandı. Fahrettincan Er, Alp Eren Erdur ve Bahadır Beydüz’den oluşan Erkek Takımı ise toplam puanda yine gümüş madalya kürsüsüne çıktı. Erkekler skeette Muhammet Seyhun Kaya bireyselde gümüş madalya alırken; Muhammet Seyhun Kaya, İbrahim Akgürcü ve Ali Can Arabacı’dan oluşan Skeet Takımı bronz madalya kazandı. Karışık Takım 10 Metre Havalı Tüfek: Hatice Yel - Yusuf Efe Kaplan ikilisi final müsabakasını 3. sırada tamamlayarak bronz madalyanın sahibi oldu.

Toplam madalya sayısı 10'a yükseldi

İkinci günde elde edilen 1 altın, 3 gümüş ve 3 bronz madalya ile birlikte Türkiye, 11 Ağustos'ta sona erecek organizasyondaki toplam madalya sayısını 10'a (2 altın, 3 gümüş, 5 bronz) çıkardı.

Küçükçekmece trafik kazası D-100 kara yolunda meydana geldi

Küçükçekmece kaza haberi, D-100 kara yolunun Edirne istikametinde yaşandı. Sürücüsünün kimliği henüz açıklanmayan 34 BLN 100 plakalı otomobil, seyir halindeki İETT otobüsüne arkadan çarptı.

Çarpışmanın ardından otomobilde bulunan üç kişi araç içinde sıkıştı. Kazayı görenlerin ihbarı üzerine bölgeye polis, sağlık ve itfaiye ekipleri yönlendirildi. Ekipler, yeni bir risk oluşmaması için yol üzerinde güvenlik önlemi aldı.

Otomobilde sıkışan 3 kişi hastanede hayatını kaybetti

İtfaiye ekipleri, araçta sıkışan üç kişiyi yürütülen kurtarma çalışmasıyla bulundukları yerden çıkardı. Ağır yaralı olarak sağlık ekiplerine teslim edilen üç kişi, ambulanslarla hastaneye kaldırıldı.

Yaralılar, hastanede doktorların tüm müdahalelerine rağmen yaşamını yitirdi. Hayatını kaybedenlerin kimliklerine ilişkin henüz açıklama yapılmadı.

Son dakika Küçükçekmece kaza gelişmesi trafiği durdurdu

Ölümlü Küçükçekmece trafik kazası nedeniyle D-100 kara yolunun Edirne yönü geçici olarak ulaşıma kapatıldı. Otomobil ile İETT otobüsünün olay yerinden kaldırılması ve yolun yeniden güvenli hale getirilmesi için çalışma başlatıldı.

Kaza bölgesinde ekiplerin çalışmaları sürerken sürücülerin alternatif güzergâhlara yönelmeleri önem taşıyor. Otomobilin İETT otobüsüne hangi nedenle çarptığına ilişkin henüz resmi bir bilgi paylaşılmadı. Küçükçekmece’deki kazanın kesin nedeni, olay yeri incelemesi ve yürütülecek soruşturmanın ardından netleşecek.

Fenerbahçe'nin UEFA A listesi

Sarı-lacivertli ekibin Sturm Graz müsabakası için UEFA'ya bildirdiği A listesinde yer alan isimler şunlar:

• Kaleciler: Tarık Çetin, Ederson, Mert Günok

• Defans: Çağlar Söyüncü, Yiğit Efe Demir, Nathan Ake, Mert Müldür, Jayden Oosterwolde, Nelson Semedo, Milan Skriniar, Archie Brown

• Orta Saha: İsmail Yüksek, Matteo Guendouzi, Fred, İrfan Can Kahveci, Oğuz Aydın, N'Golo Kante, Anderson Talisca

• Hücum: Kerem Aktürkoğlu, Marco Asensio, Mason Greenwood, Vedat Muric, Anthony Musaba, Sidiki Cherif

Genç oyuncuların yer aldığı B listesi

Fenerbahçe’nin UEFA’ya ilettiği B listesinde ise altyapıdan yetişen şu genç yetenekler yer alıyor:

Engin Can Biterge, Kuzey Sapaz, Ali Yasir Caklı, Kamil Efe Üregen, Çağan Sarıdikmen, Bedirhan Korkmaz, Gökmen Özdemir, Adnan Fettahoğlu, Emin Sayar, Güner Ekici, Emirhan Ateş, Alaettin Ekici ve Çağrı Fedai.

Ankara Devlet Opera ve Balesi sanatçıları tarafından sahneye koyulan eser, yerli ve yabancı turistlerin yanı sıra çok sayıda sanatsever tarafından ilgiyle takip edildi. Eser yazar Nikos Kazancakis’in aynı adlı dünyaca ünlü romanından uyarlandı. Müzikler Yunan besteci Mikis Theodorakis imzası taşıyor. Koreografi İtalyan koreograf Lorca Massine tarafından tasarlandı.

Tarihi mekanın büyülü ortamıyla birleşen dansçıların sahne performansı, temsil sonunda uzun süre alkışlandı.

Festival 17 Ağustos’a kadar devam edecek

Kültür-sanat tutkunlarını Bodrum'da buluşturan 23. Uluslararası Bodrum Bale Festivali, "Zorba" balesinin ikinci temsili ile programına aralıksız devam edecek.

Festival kapsamında, 8-9 Ağustos'ta Carmina Burana, 12-13 Ağustos'ta Bolero - Correr O Fado, 16-17 Ağustos'ta Pinokyo.exe eserlerine ev sahipliği yapacak.

Kabule katılan Adalet Bakanı Akın Gürlek, ziyaretin ardından NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda değerlendirmelerde bulundu.

"Devletimizin ailelerimizi yalnız bırakmayacağının en güçlü ifadesi"

Adalet Bakanı Gürlek, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın acılı ailelere yönelik yaklaşımına dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:

"Cumhurbaşkanımızın ailelerimize gösterdiği yakın ilgi ve hassasiyet, devletimizin bu büyük acının sahiplerini hiçbir zaman yalnız bırakmayacağının en güçlü ifadesidir."

"Tarif edilmesi güç bir acı"

Paylaşımında hayatını kaybeden öğretmen ve öğrencilere rahmet dileyen Bakan Gürlek, şu mesajı verdi:

"Evlatlarını kaybeden ailelerimizin tarif edilmesi güç acısını yürekten paylaşıyoruz. Hayatını kaybeden öğretmenimizi ve öğrencilerimizi bir kez daha rahmetle anıyor, ailelerine sabır ve metanet diliyorum. Benzer acıların bir daha yaşanmaması ve çocuklarımızın her türlü şiddetten korunması için çalışmalarımızı kararlılıkla sürdüreceğiz."

• Hava Kuvvetleri Komutanlığı: Muharip Hava Kuvveti Komutanı Orgeneral Rafet Dalkıran, Hava Kuvvetleri Komutanı olarak atandı.

• Deniz Kuvvetleri Komutanlığı: Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu'nun görev süresi 30 Ağustos'tan geçerli olmak üzere 1 yıl uzatıldı.

Alper Gezeravcı tuğgeneral oldu

Hava Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde Korgeneral Erdoğan Gür orgeneralliğe, Tümgeneral Kemal Turan korgeneralliğe, Tuğgeneral Cihangir Kemal Yüzçelik ise tümgeneralliğe yükseltildi.

Hava Kuvvetleri'nde 18 albay tuğgeneralliğe terfi ettirildi. Bu isimler arasında Türkiye'nin ilk insanlı uzay misyonunu gerçekleştiren uzay yolcusu Hava Albay Alper Gezeravcı da yer aldı.

Tuğgeneralliğe Terfi Eden Hava Albaylar:

Türker Altınışık, Şükrü Yılmaz, Metin Admaner, Baha Pakkan, Önder Can, Zeki Arslan, Akif Ersan Kıvılcım, Özlem Karapınar, Serkan Coşar, Alper Gezeravcı, Keskin Şenel, Taşkın Dakkur, Bora Çakıroğlu, Alper Gökdere, Sadık Tuncel, Fatih Pala, Ercan Bekmez ve Levent Ak.

Kara Kuvvetleri Komutanlığı terfileri

Kara Kuvvetleri'nde 3 tümgeneral korgeneralliğe, 12 tuğgeneral tümgeneralliğe, 40 albay ise tuğgeneralliğe terfi ettirildi.

• Korgeneralliğe Yükseltilen Tümgeneraller: Burhan Aktaş, Ertan İnaltekin, Alparslan Kılınç.

• Tümgeneralliğe Yükseltilen Tuğgeneraller: Şükrü Bilir, Mustafa Büyükköroğlu, İsmail Özcan, Şener Kopal, Ahmet Aşık, Bülent Tanrıverdi, Mehmet Açık, Mustafa Yeter, Coşkun Çelik, Ömer Şahin Selvi, Yüksel Kolcu, İsmail Analı, Hakan Durmazpınar.

• Tuğgeneralliğe Terfi Eden Albaylar (40 İsim): Hasan Atasoy, Ali Karakaş, Murat Temur, Ertan Binay, Mehmet Ali Yağız, Mehmet Savcı, Mehmet Serhat Gündoğan, Halil Özçay, Hakan Kutlu, Günal Budak, Mustafa Volkan Esen, Cumhur Pıçakcı, Uğur Özyurt, Hakan Kan, Ayhan Ocak, Sedat Öztürk, Kürşad Cihan Erce, Çetin Kaya, Vedat Er, İsmail Cenkeri Ersöz, Enver Kılınç, Ahmet Aydın, Fuat Dönmez, Kenan Koç, Haşim Bildiş, Ersin Yaman, Şengezer Şimşek, Hüseyin Erhan Öztek, Orhan Demirel, Kubilay Karadeniz, Armağan Özel, Mustafa Cem Tokeşer, Sefa Koruk, Alper Önem Civelek, Metin Durmaz, Barış Karaca, Cebrail Kemal Dokumacı, Ahmet Durgut, Ferit Yüksel, Metin Çekmegül.

Deniz Kuvvetleri Komutanlığı terfileri

Deniz Kuvvetleri Komutanlığı'nda 2 tümamiral koramiralliğe, 4 tuğamiral tümamiralliğe, 11 albay ise tuğamiralliğe terfi ettirildi.

• Koramiralliğe Yükseltilen Tümamiraller: Ramazan Özoğul, Erhan Aydın.

• Tümamiralliğe Yükseltilen Tuğamiraller: Erhan Akbayrak, Yücel Darcan, Eren Günay, Kenan Kaan Türkkan.

• Tuğamiralliğe Terfi Eden Albaylar (11 İsim): Çağlar Mert Erk, Burak Köpük, Göksel Ercenik, Burak Türköz, Adil Tüfekçi, Güvenç Uysal, Volkan Kıvan, Emre Ahmet İnal, Arif Özay, Umut Turhan, İzzet Emre Afacan.

THAAD füzelerinin yüzde 80'i, patriotların yarısı tükendi

Son envanter raporlarına erişimi olan kaynaklar, çatışmaların başlangıcından bu yana füze tüketimine ilişkin verileri paylaştı. Buna göre THAAD (Terminal Yüksek İrtifa Alan Savunması) savaş öncesi stokların beşte dördü (yaklaşık yüzde 80'i) tüketildi. Patriot önleme füzeleri savaş öncesi envanterin yaklaşık yarısı kullanıldı. Karadan havaya atılan son derece isabetli, uzun menzilli füzelerin "neredeyse tamamı" harcandı.

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) verilerine göre, İran ile çatışmalar başlamadan önce ABD'nin elinde yaklaşık 2 bin 200 adet Patriot ve 452 adet THAAD füzesi bulunuyordu. CSIS analizinde, THAAD envanterini savaş öncesi seviyelere yeniden çıkarmanın 3 yıldan fazla süreceği öngörüldü.

Haberde, füze stoklarındaki düşüşün yanı sıra Körfez ülkelerinin yaşadığı güvenlik kaygılarının ABD kararlarında belirleyici olduğu vurgulandı. ABD'ye üslerini açan bazı Körfez ülkeleri, olası bir tırmanmada İran'ın misillemelerine karşı hava savunma sistemlerinin yetersiz kalacağı yönündeki endişelerini Washington'a iletti.

Mühimmat kıtlığı uyarıları, istihbarat raporları ve müttefik ülkelerin baskısı üzerine, Başkan Donald Trump'ın cumartesi günü nihai onay aşamasına gelen İran'a yönelik yeni hava saldırılarını iptal ettiği ileri sürüldü.

Pentagon: "İhtiyacımız olan her şeye sahibiz"

İddiaların ardından açıklamada bulunan Pentagon Sözcüsü Sean Parnell, stok yetersizliği söylemlerine karşı çıkarak "ABD ordusu dünyanın en güçlü ordusudur ve Başkan'ın seçeceği zaman ve yerde harekat icra etmek için ihtiyaç duyduğu her şeye sahiptir" ifadelerine yer verdi.

İngiltere'deki testte gerçek internet hizmetleriyle etkileşime geçildi

İlk olay, Birleşik Krallık Yapay Zeka Güvenlik Enstitüsü (UK AISI) tarafından yürütülen siber güvenlik değerlendirmesi sırasında yaşandı.

İnternet erişimine izin verilen OpenAI modelinin, simüle edilmiş test ortamına girmeye çalışırken görev kapsamı dışında kalan gerçek internet hizmetleriyle etkileşime geçtiği saptandı. Modelin, simülasyon içerisindeki hedeflere ulaşmaya çalışırken dış ağlarda işlem yaptığı ve yetki alanı dışına çıktığı kaydedildi.

Ağ yanlışlığı nedeniyle gerçek sitedeki açığı kullandı

İkinci olay ise OpenAI'ın dış test ortaklarından Irregular tarafından gerçekleştirilen bir değerlendirmede meydana geldi.

Test ortamındaki teknik bir yanlış yapılandırma (konfigürasyon hatası) sebebiyle modelin internete erişebildiği vurgulandı. Test sırasında simüle edilen sanal hedefin adı, gerçek bir internet alan adı (domain) ile çakıştı. Yapay zeka modeli, gerçek web sitesini simülasyonun bir parçası zannederek sitede bulunan temel bir güvenlik açığından yararlandı.

Hugging Face ihlalinden ayrı bir gelişme

OpenAI, yaşanan bu iki olayın geçtiğimiz haftalarda duyurulan Hugging Face güvenlik ihlalinden tamamen bağımsız olduğunu altını çizerek belirtti. Şirket, daha önce de dahili siber güvenlik testleri sırasında kullanılan modellerin, popüler yapay zeka platformu Hugging Face'in altyapısında güvenlik ihlaline yol açtığını açıklamıştı.

Teknoloji dünyasında geniş yankı uyandıran bu gelişmeler, otonom hareket edebilen yapay zeka ajanlarının (AI agents) sınırlandırılması ve güvenli test ortamlarının kurgulanması konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi.

Kararın gerekçesi "mütekabiliyet ilkesi"

ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, söz konusu adımın Brezilya'nın geçen ay iki Amerikalı diplomata vize vermemesi ve ABD Başkanı Donald Trump'ın Brasilia Büyükelçisi adayı Daniel Perez'in onay sürecini (agrement) askıda tutmasına karşılık mütekabiliyet ilkesi çerçevesinde alındığı bildirildi.

Associated Press'e (AP) konuşan bakanlık yetkilileri, Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva yönetimine adım atması için zaman tanımak amacıyla bu kararın birkaç kez ertelendiğini, ancak beklenen adımların atılmaması üzerine yürürlüğe konulduğunu kaydetti. Yetkililer, Brezilya'nın gerekli adımları atması ve Trump'ın büyükelçi adayını kabul etmesi halinde kararın hızla geri çekilebileceğini vurguladı.

Ayrıca yetkililer, vize iptaline rağmen Büyükelçi Viotti'nin "persona non grata" (istenmeyen kişi) ilan edilmediğini ve ABD'den derhal sınır dışı edilmediğini aktardı.

İki ülke arasındaki gerilimin perde arkası

Brezilya yönetiminin, Trump'ın Brasilia Büyükelçisi adayı Daniel Perez’in atamasını 4 Ekim'de yapılacak devlet başkanlığı seçimleri sonrasına kadar askıya alma tutumu iki ülke arasında krize yol açmıştı.

Brezilya, büyükelçi adayının onayını geciktirmenin yanı sıra, geçtiğimiz ay ABD Dışişleri Bakanlığı Demokrasi, İnsan Hakları ve Çalışma Bürosu Asistanı Riley Barnes ile üst düzey bir yardımcısına vize vermeyi reddetmişti. Brezilya tarafı, bu kararı ABD'li diplomatların seçim sürecine müdahale edeceği ve Devlet Başkanı Lula'yı hedef alacağına dair iddialar doğrultusunda aldığını savunmuştu.

ABD Dışişleri Bakanlığı ise iddiaları kesin bir dille reddederek, iki diplomatın 27-30 Temmuz tarihlerinde seçim dürüstlüğü, dini özgürlükler ve ifade özgürlüğü konularını görüşmek üzere yapacağı ziyaretin tamamen rutin olduğunu ve "demokratik bir ülkenin seçimlerini sabote etme planı" yönündeki iddiaların asılsız olduğunu açıklamıştı.

İç Güvenlik Fakültesi’ne giriş sınavı ile alınacak 350 öğrenci için kontenjan dağılımı şu şekilde belirlendi:

• Erkek Adaylar: 285 kontenjan

• Kadın Adaylar: 30 kontenjan

• Şehit / Vazife Malulü Eş ve Çocukları: 35 kontenjan

Adaylar başvurularını 5-7 Ağustos 2026 tarihleri arasında Polis Akademisi Başkanlığı’nın resmi internet sitesi olan pa.edu.tr adresi üzerinden e-Devlet şifreleri ile gerçekleştirebilecek. Sınav takvimi aynı adres üzerinden ilan edilecek.

Başvuru şartları ve YKS sıralama kriterleri belli oldu

Sınava başvuracak adayların sınavın yapıldığı yılın 1 Ocak tarihi itibarıyla 22 yaşından gün almamış olması gerekiyor. Başvurularda 2026 YKS (Alan Yeterlilik Testi) başarı sıralamaları esas alınacak:

• Eşit Ağırlık Puan Türü: İlk 90 bin

• Sayısal Puan Türü: İlk 100 bin

• Sözel Puan Türü: İlk 30 bin

Şehit ve Vazife Malulü Yakınları İçin İstisna: Şehit veya vazife malulü olanların eş ve çocuklarından, yukarıda belirtilen sıralamalara karşılık gelen taban puanların en az yüzde 80'ini almış olma şartı aranacak.

Mezunlar komiser yardımcısı olacak

Giriş sınavlarını başarıyla geçerek İç Güvenlik Fakültesi’ne yerleşen ve buradaki lisans eğitimini başarıyla tamamlayan adaylar, Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatına komiser yardımcısı unvanı ile atanacak.

Alım sürecine ilişkin tüm teknik şartlar ve detaylı bilgilere pa.edu.tr internet adresinden ulaşılabilecek.

Cinayet zanlısı Keskin'de yakalandı

Cinayetin aydınlatılması için harekete geçen polis ekipleri, belirlenen adreslere eş zamanlı operasyon düzenledi. Cinayet şüphelisi K.A., Kırıkkale'nin Keskin ilçesinde yakalanarak gözaltına alındı.

Soruşturma kapsamında olaya karıştıkları ve "suçluyu kayırma" suçunu işledikleri değerlendirilen A.A., S.D., F.B., C.Y. ve K.Y. de emniyet güçlerince yakalandı.

1 şüpheli tutuklandı, 5 kişi adliyeye sevk edilecek

Emniyetteki adli işlemleri tamamlanan şüphelilerden K.Y., sevk edildiği sulh ceza hâkimliğince tutuklanarak cezaevine gönderildi.

Cinayet zanlısı K.A. ile birlikte gözaltındaki diğer 4 şüphelinin (A.A., S.D., F.B. ve C.Y.) emniyetteki sorgularının tamamlanmasının ardından adliyeye sevk edileceği bildirildi.

Seçimlerde eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun oğlu Senatör Flavio Bolsonaro'yu desteklediğini vurgulayan Milei, mevcut Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva'nın sol politikalarını eleştirdi:

"Brezilya'nın da maviye boyanmasını (sağa) umuyorum. Brezilyalıların iyiliği için Brezilya'nın da maviye boyanmasını umalım. Yolsuz hırsızları (chorros) sırttan atmak her zaman iyidir, solcuları sırttan atmak her zaman iyidir."

Görevedeki süresi boyunca Latin Amerika'da sağ siyasetin yükselişe geçtiğini savunan Arjantin lideri, "2021'de bu yarışa başladığımda sadece tek bir mavi ülke vardı ve her yer kırmızıydı. Bugün ise ağırlıklı olarak mavi; fakat Brezilya kırmızı olduğu için bu durum haritada görünmüyor" ifadelerini kullandı.

İki ülke arasında diplomatik gerilim yaşanmıştı

İki komşu ülke arasındaki diplomatik tansiyon, Milei'nin 26 Temmuz'da Sao Paulo'daki Liberal Parti kongresinde yaptığı konuşmayla tırmanmıştı. Milei, ev hapsinde bulunan Jair Bolsonaro'ya destek verirken, Brezilya Yüksek Mahkeme Yargıcı Alexandre de Moraes ve Devlet Başkanı Lula da Silva'yı hedef almıştı.

Bolsonaro hakkındaki kararı "hukuksuz" olarak niteleyen Milei’nin sert eleştirilerinin ardından Brezilya, Buenos Aires Büyükelçisini merkeze çağırmıştı.

Seçim turları Ekim ayında yapılacak

Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva, 2 Ağustos'ta partisi Brezilya İşçi Partisi (PT) tarafından seçimler için yeniden resmi aday gösterilmişti.

İlk turu 4 Ekim tarihinde gerçekleştirilecek devlet başkanlığı seçimlerinde anketler, yarışın mevcut başkan Lula da Silva ile sağ kulvarın adayı Senatör Flavio Bolsonaro arasında geçeceğini gösteriyor.

Ankara ilçe ilçe hava durumu tahminleri (5 Ağustos 2026)

Ankara'nın 25 ilçesinde 5 Ağustos Çarşamba günü beklenen en yüksek hava sıcaklıkları ve gökyüzü durumları şu şekildedir:

• Akyurt: 30°C — Az bulutlu ve açık

• Altındağ: 33°C — Az bulutlu ve açık

• Ayaş: 34°C — Sıcak, az bulutlu

• Bala: 29°C — Az bulutlu ve açık

• Beypazarı: 35°C — Güneşli ve sıcak

• Çamlıdere: 28°C — Parçalı ve az bulutlu

• Çankaya: 32°C — Az bulutlu ve açık

• Çubuk: 31°C — Az bulutlu ve açık

• Elmadağ: 30°C — Az bulutlu ve açık

• Etimesgut: 33°C — Az bulutlu ve açık

• Evren: 33°C — Güneşli ve açık

• Gölbaşı: 31°C — Az bulutlu ve açık

• Güdül: 34°C — Sıcak, az bulutlu

• Haymana: 29°C — Az bulutlu ve açık

• Kahramankazan: 32°C — Az bulutlu ve açık

• Kalecik: 35°C — Güneşli ve sıcak

• Keçiören: 33°C — Az bulutlu ve açık

• Kızılcahamam: 29°C — Parçalı ve az bulutlu

• Mamak: 32°C — Az bulutlu ve açık

• Nallıhan: 35°C — Güneşli ve sıcak

• Polatlı: 34°C — Az bulutlu ve açık

• Pursaklar: 31°C — Az bulutlu ve açık

• Sincan: 33°C — Az bulutlu ve açık

• Şereflikoçhisar: 35°C — Güneşli ve açık

• Yenimahalle: 33°C — Az bulutlu ve açık

Ankara hava durumu tahminlerine göre, merkez ilçeler başta olmak üzere dış ilçelerde de gün içinde güneş çarpmalarına karşı özellikle öğle saatlerinde tedbirli olunması tavsiye ediliyor.

Osmangazi trafik kazası Haşim İşçan Caddesi’nde meydana geldi

Osmangazi trafik kazası, ilçenin işlek güzergâhlarından Haşim İşçan Caddesi’nde yaşandı. M.D. yönetimindeki 16 MED 50 plakalı otomobil, Hasan Tozaykurt’un kullandığı ve plakası bulunmayan ATV tipi araca çarptı.

Çarpmanın etkisiyle ağır yaralanan Tozaykurt için çevredekiler durumu ekiplere bildirdi. İhbarın ardından Bursa kaza bölgesine çok sayıda polis ve sağlık ekibi yönlendirildi. Polis ekipleri caddede güvenlik önlemi alırken sağlık görevlileri yaralı sürücüye ilk müdahaleyi olay yerinde yaptı.

ATV sürücüsü hastanede hayatını kaybetti

Sağlık ekiplerinin ilk müdahalesinin ardından özel bir hastaneye kaldırılan Hasan Tozaykurt, burada yapılan tüm müdahalelere rağmen yaşamını yitirdi. Bursa trafik kazası sonrası Tozaykurt’un ölüm haberi yakınlarına bildirildi.

Otomobil sürücüsü polis ekiplerince yakalandı

Osmangazi kaza yerinden kaçtığı belirtilen otomobil sürücüsü M.D’nin yakalanması için polis ekipleri çalışma başlattı. Şüpheli sürücü, yürütülen çalışma sonucunda kısa sürede yakalandı.

Bursa’daki ölümlü kazanın kesin oluş şeklinin belirlenmesi ve sürücünün olay yerinden ayrılmasına ilişkin inceleme sürüyor.

Meteoroloji tarafından yapılan son değerlendirmelere göre; ülkemizin kuzey kesimleri ile Akdeniz’in parçalı ve yer yer çok bulutlu geçeceği tahmin ediliyor.

Akdeniz’in Toroslar mevkii, Orta ve Doğu Karadeniz’in iç ve yüksek kesimleri ile Ardahan çevrelerinde yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak yağış bekleniyor.

Rüzgarın, Marmara’nın güneybatısı ile Kuzey Ege’de kuzey ve kuzeydoğudan kuvvetli (40-60 km/saat) esmesi beklendiğinden yaşanabilecek olumsuzluklara karşı vatandaşların dikkatli ve tedbirli olması gerekiyor.

Üç büyük ilde hava durumu (5 Ağustos)

• İstanbul hava durumu: 22°C, 32°C — Az bulutlu ve açık.

• Ankara hava durumu: 17°C, 33°C — Az bulutlu ve açık.

• İzmir hava durumu: 24°C, 37°C — Az bulutlu ve açık.

5 Ağustos İl İl Hava Durumu Tahminleri

Marmara Bölgesi

Az bulutlu ve açık geçeceği tahmin ediliyor. Bölgenin güneybatısında rüzgarın kuvvetli (40-60 km/saat) esmesi bekleniyor.

• Bursa: 22°C, 35°C (Az bulutlu ve açık)

• Çanakkale: 23°C, 34°C (Az bulutlu ve açık)

• İstanbul: 22°C, 32°C (Az bulutlu ve açık)

• Kırklareli: 22°C, 34°C (Az bulutlu ve açık)

Ege Bölgesi

Az bulutlu ve açık, iç kesimlerinin yer yer parçalı bulutlu geçeceği tahmin ediliyor. Kuzeyinde kuvvetli rüzgar (40-60 km/saat) etkili olacak.

• Aydın: 25°C, 41°C (Az bulutlu ve açık)

• Denizli: 24°C, 39°C (Az bulutlu ve açık)

• İzmir: 24°C, 37°C (Az bulutlu ve açık)

• Muğla: 23°C, 37°C (Az bulutlu ve açık)

Akdeniz Bölgesi

Az bulutlu ve açık, iç kesimlerinin parçalı ve yer yer çok bulutlu, öğle saatlerinden sonra Toroslar kesiminin yerel sağanak yağışlı geçeceği tahmin ediliyor.

• Adana: 25°C, 35°C (Az bulutlu ve açık)

• Antalya: 26°C, 32°C (Az bulutlu ve açık)

• Burdur: 22°C, 36°C (Parçalı ve az bulutlu)

• Hatay: 24°C, 32°C (Az bulutlu ve açık)

İç Anadolu Bölgesi

Az bulutlu ve açık geçeceği tahmin ediliyor.

• Ankara: 17°C, 33°C (Az bulutlu ve açık)

• Eskişehir: 17°C, 34°C (Az bulutlu ve açık)

• Konya: 22°C, 34°C (Az bulutlu ve açık)

• Yozgat: 14°C, 28°C (Az bulutlu ve açık)

Batı Karadeniz Bölgesi

Az bulutlu ve açık, iç kesimlerinin yer yer parçalı bulutlu geçeceği tahmin ediliyor.

• Bolu: 15°C, 30°C (Parçalı ve az bulutlu)

• Düzce: 19°C, 32°C (Az bulutlu ve açık)

• Kastamonu: 13°C, 32°C (Parçalı ve az bulutlu)

• Zonguldak: 20°C, 28°C (Az bulutlu ve açık)

Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi

Parçalı, yer yer çok bulutlu; öğle saatlerinden sonra iç ve yüksek kesimlerinin yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı geçeceği tahmin ediliyor.

• Amasya: 17°C, 34°C (Parçalı bulutlu)

• Rize: 22°C, 29°C (İç ve yüksek kesimleri yerel sağanak yağışlı)

• Samsun: 21°C, 29°C (İç ve yüksek kesimleri yerel sağanak yağışlı)

• Trabzon: 22°C, 28°C (İç ve yüksek kesimleri yerel sağanak yağışlı)

Doğu Anadolu Bölgesi

Az bulutlu ve açık, kuzeydoğusunun parçalı ve yer yer çok bulutlu; Ardahan çevrelerinin yerel sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışlı geçeceği tahmin ediliyor.

• Erzurum: 14°C, 31°C (Parçalı ve az bulutlu)

• Kars: 14°C, 30°C (Parçalı ve az bulutlu)

• Malatya: 21°C, 37°C (Az bulutlu ve açık)

• Van: 18°C, 30°C (Az bulutlu ve açık)

Güneydoğu Anadolu Bölgesi

Sıcak havanın hakim olduğu bölgede havanın az bulutlu ve açık geçeceği tahmin ediliyor.

• Diyarbakır: 22°C, 41°C (Az bulutlu ve açık)

• Mardin: 28°C, 37°C (Az bulutlu ve açık)

• Siirt: 26°C, 39°C (Az bulutlu ve açık)

• Şanlıurfa: 27°C, 42°C (Az bulutlu ve açık)

YÜRÜTME VE İDARE BÖLÜMÜ

ATAMA KARARLARI

–– Cumhurbaşkanlığı Tarafından Yapılan Atamalar Hakkında Kararlar (Karar: 2026/220, 221, 222)

YÖNETMELİKLER

–– Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Dijital Olarak Hazırlanması Hakkında Yönetmelik

–– Mimarlık ve Mühendislik Projelerinin Elektronik Ortamda Teslimi ve Yönetilmesi Hakkında Yönetmelik

YARGI BÖLÜMÜ

ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI

–– Anayasa Mahkemesinin 13/5/2026 Tarihli ve E: 2025/248, K: 2026/109 Sayılı Kararı

–– Anayasa Mahkemesinin 13/5/2026 Tarihli ve E: 2025/226, K: 2026/112 Sayılı Kararı

–– Anayasa Mahkemesinin 13/5/2026 Tarihli ve E: 2025/274, K: 2026/113 Sayılı Kararı

–– Anayasa Mahkemesinin 11/2/2026 Tarihli ve 2022/85303 Başvuru Numaralı Kararı

–– Anayasa Mahkemesinin 3/3/2026 Tarihli ve 2023/30342 Başvuru Numaralı Kararı

İLÂN BÖLÜMÜ

a - Yargı İlânı

b - Artırma, Eksiltme ve İhale İlânları

c - Çeşitli İlânlar

– T.C. Merkez Bankasınca Belirlenen Döviz Kurları ve Devlet İç Borçlanma Senetlerinin Günlük Değerleri

Peki, Ağustos 2026 döneminde en yüksek emekli promosyonunu hangi banka veriyor? Bankaların nakit promosyonları ile ek ödül kampanyalarında hangi koşullar aranıyor? İşte banka banka güncel promosyon tutarları...

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Süper Lig'de yeni sezon hazırlıkları tüm hızıyla sürerken, şampiyonluk parolasıyla yola çıkan Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Trabzonspor, kadrolarını dünya yıldızlarıyla güçlendirmeye devam ediyor. Milyonlarca taraftarın gözü kulağı son dakika transfer gelişmelerine çevrilmiş durumdayken, Avrupa devlerinden Süper Lig'e uzanan transfer trafiği de hız kazandı. Nathan Ake'den Mason Greenwood'a, Leandro Trossard'dan Vedat Muriç'e kadar yeşil sahalarda fırtına gibi esecek birçok önemli yetenek, yeni sezonda formalarını giymeye hazırlanıyor.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Horlama boşanma sebebi olarak kabul edilebiliyor

Horlamanın sanıldığından çok daha ciddi sonuçları olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Gerek, “Horlama çevreyi rahatsız eden, kişinin çoğunlukla farkında olmadığı çok ciddi bir sosyal problem. Erkeklerde daha sık, kadınlarda daha az görülüyor ama menopoz sonrası kadınlarda da horlama problemi artıyor. Yargıtay horlamayı boşanma sebebi olarak kabul ediyor” dedi.

Horlamanın yaşam kalitesini bozan, sağlığı olumsuz etkileyen önemli sorunların ve hastalıkların habercisi olabileceğini vurgulayan Gerek, bu nedenle horlamanın hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Horlamanın özellikle yumuşak damak başta olmak üzere ağız ve burundan birlikte nefes alma sırasında yumuşak damağın dalgalanmasıyla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Ama sadece yumuşak damak değil, ses teli seviyesine kadar hava yolundaki her türlü darlık ve problem gürültülü uyumaya yani horlamaya sebep olabilir” diye konuştu.

Uyku apnesinin hava yolunun tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıktığını belirten Gerek, “Uyku apnesi solunum çabasına rağmen 10 saniye ya da daha fazla süreyle nefes alamama durumudur. Burada özellikle yumuşak damak ve dil çok önemli rol oynar” dedi.

Prof. Dr. Gerek, hastalığın oluşum mekanizmasını şöyle anlattı:

“Eğer uyku apnesi 20-25 saniye civarında sürerse kandaki oksijen düzeyi düşmeye başlar. Karbondioksit düzeyi artmaya başladığında vücut kendini uyandırır, uyku yüzeysel hale gelir, kas gücü tekrar yerine gelir ve hava yolu açılarak solunum devam eder. Bu durum gece boyunca defalarca tekrarlanabilir. Eğer bu durum bir saat içinde 5’ten fazla tekrarlıyorsa buna uyku apnesi diyoruz.”

Cep telefonuyla bile tespit edilebiliyor

Uyku laboratuvarlarının uyku apnesini en ideal biçimde değerlendiren merkezler olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, “Günümüzde cep telefonlarına yüklenen basit programlar bile uyku sırasında horlamayı, nefes alışverişini ve uykuda solunum durmasıyla ilgili kabaca bilgi verebiliyor. Ancak ideal olan, uyku laboratuvarlarında 50-60 parametreyi aynı anda değerlendirerek uyku bozukluklarına tanı konulmasıdır” dedi.

Uyku apnesinin uyku bozuklukları içerisinde yer alan önemli bir sorun olduğunu belirten Gerek, bir saat içindeki solunum durmalarının sayısı ve süresine göre hastalığın derecelendirildiğini söyledi.

Uyku insan yaşamında vücudun yenilendiği çok önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, kaliteli uykunun sağlığı olumlu etkilediğini, uyku bozukluklarının ise çok farklı hastalıklara yol açabileceğini ifade etti.

“Uyku apnesi belirli bir düzeye geldiğinde sabahları baş ağrısıyla uyanma, yorgun uyanma, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve hafızayla ilgili çok önemli sorunlar ortaya çıkabiliyor” diyen Gerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uyku apnesi sorunu olanlar iş hayatında öğleden sonra uyuklamaya başlayıp verimsiz hale gelebiliyor. Araç kullananlarda gündüz ortaya çıkan trafik kazalarının çok önemli sebeplerinden birisi uyku apnesi. Bu hastalar dinlenemediği için dikkatleri dağılıyor. Trafik ışıklarında beklerken bile uyuyan hastalar var.”

”Uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi”

Yaşam biçiminin de uyku apnesi üzerinde etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, alkol kullanımı, sigara ve tok karnına uyumanın uyku sağlığını bozduğunu söyleyerek, “Bu faktörler uyku apnesi ile bir araya geldiğinde çok daha şiddetli sonuçlar ortaya çıkabiliyor” dedi.

Uyku apnesinin kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi süreleri uzunsa kalpte yavaşlama meydana geliyor. Bazı uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi” dedi.

Uyku apnesinin son yıllarda kardiyoloji kliniklerinin de özel olarak üzerinde durduğu bir konu haline geldiğini belirten Gerek, kalp hastalıklarının önemli bir bölümünün altında uyku apnesinin bulunabildiğini ifade etti.

Uyku apnesinin önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi kader değil. Uyku apnesi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum” dedi.

“Uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar”

Çocukluk dönemindeki problemlerin ilerleyen yaşlarda uyku apnesine zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Gerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çocuğunuzun ileride uyku apnesi olmasını istemiyorsanız çocuk yaş grubunda uykusunda tıkanması, horlaması, gece terlemesi varsa, geniz eti ve bademcik büyüklüğü gibi problemler varsa lütfen bunu en erken yaşta tedavi ettirin. İleri yaştaki uyku apnesi çocukluk dönemindeki sorunların tedavisiyle engellenebilir. Hatta benim bir aforizmam var; uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar.”

Çocukların uyku sırasında nefes alıp verdiğinin duyulmaması gerektiğini belirten Gerek, “Bebek gibi uyuyor benzetmesi sağlıklı bir havayolunun en önemli göstergesidir” dedi.

Erişkin yaşlarda günlük yorgunluklar ve farklı nedenlerle uyku kalitesinde bozulmalar meydana gelebildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, eşlerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

“Eğer eşiniz uykuda terliyorsa, üstünü çok açıyorsa, nefesi duruyorsa mutlaka bir kulak burun boğaz hekimine ya da uyku bozukluklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurun. En azından uyku apnesi var mı yok mu diye test yaptırmaları ve muayene olmaları çok önemli” diyen Gerek, tedavinin son derece yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtti.

Uyku apnesi ve horlama tedavisinde öncelikle laboratuvar ortamında tanı konulmasının hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Gerek, bunun mümkün olmadığı durumlarda eşlerden video kaydı istediklerini söyleyerek, “Horlayan eşin videosunu izleyerek uyku sırasındaki tıkanmalar ya da nefes alışveriş biçimi değerlendirilebiliyor ve uyku apnesi olup olmadığı konusunda önemli fikir veriyor” dedi.

Prof. Dr. Gerek, detaylı muayenenin ardından hastaya özel tedavi planlaması yapılması gerektiğini söyledi.

Horlama tedavisinde çoğu zaman cerrahinin ön plana çıktığını belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, burun tıkanıklığı, damak sarkıklığı gibi problemlerin cerrahi yöntemlerle giderilebildiğini söyledi.

Ancak horlamanın tamamen ortadan kalkacağının garanti edilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, yorgunluk, alkol, antidepresanlar, kas gevşeticiler ve yatış pozisyonunun da horlamayı etkileyebildiğini ifade ederek “Uyku hijyenine uygun düzenlemeler horlamayı yüzde 85 oranında azaltabilir” dedi.

“Damat adayları evlilik öncesi tedavi arıyor”

Horlamanın sosyal hayatı da etkilediğini belirten Prof. Dr. Gerek, “Evlenecek çiftlerden özellikle damat adayları evlilik öncesi horlama sorununu gidermek için tedavi arayışına gidebiliyor” dedi.

Uyku apnesi tedavisinde PAP adı verilen pozitif basınçlı cihazların önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu cihazların ayarlarının uyku laboratuvarlarında hastaya özel olarak yapıldığını söyleyerek şunları kaydetti:

“Bu cihazların ayarları uyku laboratuvarında hastaya uygun biçimde düzenlenir. Cihazla birlikte uyku apnesinin kaybolup kaybolmadığına bakılır ve hastaya uygun biçimde yeniden düzenlenir. Hasta uyum gösterdiği takdirde uyku apnesi tedavisindeki öncelikli tercih bu cihazların kullanılmasıdır”

Burunlarında ciddi kemik eğriliği bulunmayan, damaklarında aşırı sarkma olmayan ve bademcikleri çok büyük olmayan hastaların bu cihazlarla rahatlıkla uyuyabildiğini belirten Gerek, tedavide en önemli unsurun hastanın cihaza uyum sağlaması olduğunu söyleyerek, “Bu cihazlar eskiden çok daha büyük ve taşınması daha zor cihazlardı. Günümüzde ise neredeyse bir gözlük kabı büyüklüğünde, nemlendirme özelliği olan yeni nesil cihazlar kullanılıyor” diye konuştu.

Uyku apnesi tedavisinde ağız içinde kullanılan ve kişiye özel ölçülerle hazırlanan apareylerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu sistemlerin dili öne doğru çekerek hava yolunu açık tutmayı amaçladığını söyledi.

Ancak bu apareylere uyumun her zaman kolay olmadığını belirten Gerek, “Özellikle öğürme refleksi güçlü olan kişilerde kullanımı zor olabiliyor. Ayrıca çene ekleminde ağrılara da yol açabiliyor” dedi.

Uyku apnesinde cerrahi tedavi hastaya göre planlanıyor

Uyku apnesi tedavisindeki bir diğer seçeneğin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, her hastanın ihtiyacına göre farklı yöntemlerin uygulanabildiğini söyledi.

Burunda sorun varsa buruna yönelik, damakta sarkma varsa damağa yönelik, bademcik büyüklüğü varsa bademciklere yönelik cerrahilerin uygulanabildiğini belirten Gerek, dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerin de uyku apnesine yol açabildiğini ifade ederek “Çocukluk döneminde bademcik ameliyatı olmuş kişilerde bile dil kökündeki lenfoid dokular büyüyerek hava yolunda darlığa neden olabilir. Bazen de epiglot kapağında deformasyonlar görülebilir. Bunların her biri için farklı cerrahi seçenekler bulunuyor” dedi.

Robotik cerrahi ve dil kökü implantları dikkat çekiyor

Robotik cerrahinin özellikle dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerde kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, dil kökündeki yağ fazlalığını azaltan ve dokuları temizleyen yöntemlerin başarılı sonuçlar verdiğini söyledi.

Ayrıca damak seviyesinde klasik ameliyatların yanı sıra sütürlerle damağı asma tekniklerinin de uygulanabildiğini belirten Gerek, yeni geliştirilen implant teknolojilerine de dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ülkemizde henüz deneysel seviyede uygulanan yöntemlerle dil köküne yerleştirilen implantlar bulunuyor. Uyku sırasında nefes durduğunda bu implantlar ilgili kası uyararak hava yolunun açılmasını ve yeniden nefes alınmasını sağlayabiliyor.”

Bu tedavilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde üç farklı firma tarafından uygulandığını belirten Gerek, Türkiye’de de deneysel çalışmaların sürdüğünü ancak maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti.

Uyku apnesi tedavisinde zayıflama iğneleri de kullanılıyor

Uyku apnesinde kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Avrupa’da obezite sıralamasında Türkiye ilk sırada yer alıyor. Bu nedenle hastalarımızın öncelikle kilo vermesini istiyoruz” dedi.

Uyku apnesinin tıbbi tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin FDA onayı aldığını belirten Gerek, “Hastalar yüzde 10 kilo kaybederse uyku apnesinde belirgin düzelmeler görülebiliyor” diye konuştu.

Ancak bu ilaçların mutlaka endokrinoloji uzmanı kontrolünde kullanılması gerektiğini vurgulayan Gerek, “Hiç kimse gidip eczaneden bu ilaçları doğrudan alıp kullanmamalı” uyarısında bulundu.

Zayıflar da horluyor

Horlamanın yalnızca kilolu kişilerde görüldüğü düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Zayıf kişilerde de horlama görülebilir” dedi.

Bu kişilerde horlamanın en sık nedenlerinin burun kemiği eğriliği, damak sarkması ve bademcik büyüklüğü olduğunu belirten Gerek, uygun ameliyatlarla bu sorunların giderilebildiğini söyledi.

Bazı meslek gruplarında uyku testi zorunlu

Özellikle şoförler ve teknik cihaz kullanan kişiler için kaliteli uykunun hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gerek, uyku apnesi tanısı alan bazı kişilerin ehliyet yenileme sürecinde tedavi olduklarını belgelemek zorunda kaldıklarını söyleyerek “Özellikle kritik işler yapanların kaliteli uyuması çok önemli” dedi.

Uzmanından uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Gerek programın sonunda horlama ve uyku apnesiyle ilgili şu uyarılarda bulundu:

• Uyku kalitenize dikkat edin.
• Uyuduğunuz ortamın sıcaklığına, karanlığına ve sessizliğine önem verin.
• Horluyorsanız bu gerçeği kabul edin ve tedavi olun.
• Eşiniz sizi horladığınız için uyarıyorsa mutlaka çözüm arayın.

Uyku apnesinin tedavi edilmediğinde yaşam süresini kısaltabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, sözlerini şöyle tamamladı:

”Uyku apnesi kader değildir. Tedavi edilebilir, kontrol edilebilir bir rahatsızlıktır ve tedavisi hayat kurtarır. Uyku apnesi ile yaşamaya devam edilirse kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Son dönemde kardiyoloji klinikleri de uyku apnesine çok önem veriyor. Çünkü kalp hastalıklarının pek çoğu uyku apnesi sebebiyle ortaya çıkabiliyor.”

”Uyku insan sağlığı açısından çok önemli. Uyku apnesi hayatımızı doğrudan etkiler çünkü ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor. Hayatımızda uykunun çok özel bir yeri var.”

Prof. Dr. Sönmezer ülkemizdeki nüfus artış hızının endişe verici biçimde azaldığını söyledi.

Türkiye’de nüfus artış hızındaki düşüş alarm veriyor

Toplum nüfusunun kendini yenileyebilmesi için doğurganlığın aile başına 2,1 çocuk olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, Türkiye’de bu oranın son yıllarda yaklaşık 1,5’e kadar gerilediğine dikkat çekti.

Nüfus artış hızındaki düşüşün temel nedenleri arasında ekonomik kaygılar, kariyer planlamaları ve çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesinin bulunduğunu ifade eden Sönmezer, modern toplumlarda ilk anne olma yaşının giderek yükseldiğini söyleyerek şunları kaydetti:

”Çocuk yapmak isteyenler de daha geç yaşlarda çocuk sahibi olmak istiyor. İlk çocuk doğurma yaşı modern dünyada, batı dünyasında sosyo ekonomik düzey yükseldikçe çok ileri yaşlara geliyor, sonra da insanlar tek çocukla kalıyorlar. İlk anne olma yaşı 20’lerden 35 e kadar çıktı.”

Doğurganlığın korunması her geçen gün daha önemli hale geliyor

Geç yaşta yapılan evlilikler, çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesi ve genç yaşlarda görülen kanser vakalarındaki artış nedeniyle doğurganlığın korunmasının günümüzde her zamankinden daha önemli hale geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, kanser başta olmak üzere doğurganlığı olumsuz etkileyebilecek tedavilere başlamadan önce yumurta, sperm ve yumurtalık dokusunun dondurulması sayesinde hastaların ilerleyen yıllarda çocuk sahibi olabildiğini söyledi.

Kadınların belirli bir yumurta rezervi ile dünyaya geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, yaş ilerledikçe hem yumurta sayısının hem de yumurta kalitesinin azaldığını ifade etti. Sönmezer, “Kadın gebe kaldığında ya da doğum kontrol hapı kullandığında adet görmese bile yumurta rezervi azalmaya devam eder. Yaş ilerledikçe gebelik elde etmek zorlaşırken anormal gebelik riski de artar” diye konuştu.

Yumurta, sperm ve yumurtalık dokusu dondurulabiliyor

Kanser tedavilerindeki gelişmeler sayesinde hastaların yaşam sürelerinin uzadığını ancak uygulanan tedavilerin doğurganlığı olumsuz etkileyebildiğini belirten Sönmezer, bu nedenle doğurganlığın korunmasının tedavi sürecinin önemli bir parçası haline geldiğini söyledi.

Yumurta hücresi, sperm ve yumurtalık dokusunun eksi 196 derecede sıvı nitrojen içerisinde uzun yıllar saklanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, “Dondurma işlemi yapıldığında adeta zamanı durdurmuş oluyoruz. Örneğin 20 yaşında yumurtalarını donduran bir kadın, yıllar sonra anne olmaya karar verdiğinde 20 yaşındaki yumurtalarının kalitesiyle gebelik elde edebiliyor” dedi.

Prof. Dr. Sönmezer çocuk ve genç hastalarda karından yapılan işlemle doğurganlığı koruyarak Türkiye’de bir ilke imza attı.

Doğurganlığı koruyucu yöntemlerin yalnızca yetişkinlerde değil çocuk hastalarda da uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, özellikle lösemi nedeniyle kök hücre nakli planlanan çocuklarda yumurtalık dokusunun dondurulmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

Kanser dışında talasemi, bazı böbrek hastalıkları, sistemik lupus eritematozus, bazı kan hastalıkları ve genetik hastalıklarda da doğurganlığın korunabildiğini ifade eden Sönmezer, “Kanser ya da kanser dışı herhangi bir nedenle doğurganlığını kaybetme riski bulunan hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini koruyabiliyoruz” dedi.

Prof. Dr. Murat Sönmezer, yumurta toplama işleminin standart olarak vajinal yoldan gerçekleştirildiğini belirterek, özellikle çocuk hastalar ve genç kızlarda bu yöntemin aileler ve hastalar tarafından her zaman tercih edilmediğini, bazı hastaların ise işlem nedeniyle çekinceler yaşayabildiğini belirtti.

Bu ihtiyaçtan yola çıkarak yıllar önce yumurtalıklardaki yapışıklık nedeniyle karından yumurta toplamak zorunda kaldığı bir hastasına uyguladığı yöntemi geliştirdiğini anlatan Sönmezer, daha sonra bu tekniği doğurganlığını korumak isteyen genç hastalarda kullanmaya başladığını söyledi. Türkiye’de ilk kez karından yumurta toplama işlemini gerçekleştiren Prof. Dr. Murat Sönmezer, bugüne kadar yaklaşık 800 çocuk ve genç hastada bu yöntemi başarıyla uyguladığını belirterek, bu alanda dünyadaki ilk bilimsel yayınlardan birine de imza attığını ifade etti.

Sönmezer, karından yumurta toplama yönteminin özellikle doğurganlığını kaybetme riski bulunan çocuklar ve genç kadınlar için önemli bir alternatif olduğuna dikkat çekti.

Çiftler evlenir evlenmez test yaptırmalı

Çocuk sahibi olmayı hemen düşünmeseler bile evlenen çiftlerin doğurganlık durumlarını değerlendirmesi gerektiğini vurgulayan Sönmezer, kadınların AMH testiyle yumurtalık rezervlerini, erkeklerin ise sperm analiziyle üreme potansiyellerini öğrenebileceğini söyleyerek “Bugün düşük yumurtalık rezervine sahip bir kadın doğal yollarla gebe kalabilir. Ancak birkaç yıl sonra bu şansını tamamen kaybedebilir. Bu nedenle çiftlerin durumlarını erken dönemde bilmeleri çok önemli” diye konuştu.

Kadında basit bir AMH testi, erkekte ise sperm analizi ile olası sorunların önceden tespit edilebildiğini belirten Sönmezer, çocuk sahibi olmayı ileriki yıllara bırakmayı planlayan çiftlerin de bu testleri yaptırmasının önemli olduğunu söyledi.

Sigara, kilo ve stres doğurganlığı etkiliyor

Yaşam tarzının doğurganlık üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirten Sönmezer, sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, fazla kilo ve stresin hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini olumsuz etkilediğini söyledi.

Bir adet döneminde doğal yolla gebelik elde etme ihtimalinin yaklaşık yüzde 20 olduğunu belirten Sönmezer, düzenli adet gören kadınlarda yumurtlama döneminin doğru hesaplanmasının gebelik şansını artırabileceğini ifade etti.

Düzenli adet görmenin tek başına doğurganlığın normal olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Sönmezer, kadınların belirli aralıklarla yumurtalık rezervlerini kontrol ettirmeleri gerektiğini söyledi.

Yardımcı üreme tekniklerinde başarı oranları yükseldi

Yumurta dondurma işlemlerinde kullanılan vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yönteminin başarı oranlarını önemli ölçüde artırdığını belirten Sönmezer, günümüzde dondurulmuş ve çözülmüş yumurtalarla elde edilen gebelik oranlarının taze yumurtalarla elde edilen sonuçlara oldukça yaklaştığını söyledi.

Polikistik over sendromu gibi düzensiz adet gören kadınlarda yumurtlama takibi, zamanlanmış ilişki ve aşılama yöntemlerinin uygulanabildiğini belirten Sönmezer, aşılama tedavisinin genellikle üç denemeye kadar sürdürüldüğünü, sonuç alınamaması halinde tüp bebek tedavisine geçildiğini ifade etti.

Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftlerin umutsuzluğa kapılmaması gerektiğini belirten Sönmezer, “Bugün yardımcı üreme tekniklerinde elde edilen başarı oranları geçmişe göre çok daha yüksek. Zamanlanmış ilişki, aşılama ve tüp bebek uygulamaları sayesinde çok sayıda çift çocuk sahibi olabiliyor” dedi.

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!