Futbol, milyonlarca insan için yalnızca 90 dakikalık bir oyun değil; aidiyet, bağlılık ve yıllar boyunca sürdürülen bir yaşam kültürü olarak görülüyor. Ancak son yıllarda yükselen kombine ücretleri, maç bileti fiyatları, lisanslı ürün maliyetleri ve deplasman organizasyonları, bu kültürün en önemli aktörü olan taraftarı ekonomik açıdan her geçen gün daha fazla zorluyor. Bir zamanlar herkesin ulaşabildiği tribünler, bugün birçok kişi için bütçe hesabı yapılmadan gidilemeyen alanlara dönüşmüş durumda. Özellikle büyük maçlarda bilet fiyatlarının binlerce liraya ulaşması, taraftar profilini de değiştirirken, ekonomik gerekçeler nedeniyle tribünlerden uzak kalanların sayısı her sezon artıyor.

24 Saat Gazetesi’ne konuşan Gençlerbirliği Ultras Kardeşler Tribün Lideri Nedim Celasun, futbolun giderek daha maliyetli bir uğraş haline geldiğini belirterek, takımını tribünden desteklemek isteyen taraftarın artık yalnızca zamanını ve emeğini değil, ciddi bir bütçeyi de gözden çıkarması gerektiğini söyledi.

“Gelir seviyesiyle maç bileti fiyatları arasında büyük uçurum var”

Türkiye’de maç bileti ve lisanslı ürün fiyatlarının mevcut ekonomik koşullarla örtüşmediğini belirten Celasun, özellikle asgari ücretle geçinen vatandaşların tribünde yer almasının her geçen gün zorlaştığını söyledi. Futbolun endüstriyelleşmesiyle birlikte taraftar ürünlerinin de önemli ölçüde pahalandığını dile getiren Celasun, bunun doğrudan tribünlere yansıdığını anlatarak, “Asgari ücretin 28 bin lira olduğu bir ülkede bir maç biletinin 2 bin lira, 3 bin lira olması insanların gelir seviyesine baktığınızda çok yüksek rakamlar. Atkı daha ulaşılabilir olduğu için taraftarın en fazla yöneldiği ürün oluyor. Ama formalar, tişörtler, polarlar... Endüstriyelleşen futbolla birlikte bunların tamamı gerçekten pahalı hale geldi. Takımını desteklemek isteyen biri artık sadece bilet almayı değil, bunların hepsini düşünmek zorunda kalıyor” dedi.

Taraftarlığın artık yalnızca tribüne gitmekten ibaret olmadığını vurgulayan Celasun, her sezon yenilenen ürünlerin de bütçeye ek yük getirdiğini belirterek, futbol ekonomisinin taraftarı zorlayan bir yapıya dönüştüğünü ifade etti.

“Masraf sadece kombineyle bitmiyor”

Bir taraftarın sezon boyunca yaptığı harcamanın tuttuğu takıma, yaşadığı şehre ve deplasman alışkanlığına göre değiştiğini kaydeden Celasun, Gençlerbirliği örneği üzerinden maliyetleri tek tek anlattı. Geçmiş yıllardan kombine hakkı bulunan taraftarların bu sezon öncelikli satıştan 6 bin liraya kombine alabildiğini söyleyen Celasun, yeni kombine almak isteyenlerin ise aynı tribün için yaklaşık iki katı ücret ödemek zorunda kaldığını belirterek, “Bizim geçen yıllardan devam eden hakkımız olduğu için kombinemizi 6 bin liraya aldık. Ama bu yıl ilk kez kombine almak isteyen bir arkadaşımız kale arkasından kombine almak isterse 12 bin lira ödeyecek. Bunun üzerine storedan forma alıyorsunuz; formalar 1.500 ile 2.000 lira arasında satılıyor. Polarlar 1.000 - 1.500 lira arasında. Her sezon yeni forma aldığınızı, yanına bir atkı ve kış için bir polar eklediğinizi düşünün. Daha stada gitmeden ciddi bir maliyet oluşuyor” ifadelerini kullandı.

Ankara’da maçların Eryaman Stadı’nda oynanmasının ulaşım giderlerini de artırdığına dikkat çeken Celasun, “Ben Dikmen’de oturuyorum. Dikmen’den Eryaman’a gidiş geliş bile başlı başına bir maliyet. Kalem kalem hesaplamaya başladığınızda sadece kombine ya da forma değil, yol parası da ciddi bir yük oluşturuyor. Bir de bunun şehir dışı maçları var. Deplasmana gidiyorsunuz ve işin maliyeti katlanıyor” diye konuştu.

“İstanbul deplasmanı artık en az 5 bin lira”

Deplasman organizasyonlarının taraftar bütçesini en fazla zorlayan kalemlerden biri olduğunu belirten Celasun, ulaşım, yemek ve maç bileti giderlerinin her sezon arttığını söyledi. Taraftar otobüsüyle gidilmesi ya da bazı desteklerin sağlanması halinde bile maliyetlerin çok yüksek seviyelere ulaştığını dile getiren Celasun, “Bugün İstanbul deplasmanına en ekonomik şekilde gitseniz bile en az 5 bin lira harcıyorsunuz. Taraftar otobüsüyle gidiyorsunuz, yol masrafı var, maç bileti var, yemek yiyorsunuz. Bunların hepsini topladığınızda bu rakamın altına düşemiyorsunuz. Biz sezon boyunca yaklaşık 18 deplasmanın 12-13 tanesine gidiyoruz. İç sahadaki bütün maçları da takip ediyoruz. Kombineyi, formayı, ulaşımı ve deplasmanları topladığınızda yıllık en az 50-60 bin lira harcıyoruz. Üstelik biz bunu üç kişilik aile olarak yapıyoruz. Eşim, kızım ve ben birlikte tribüne gidiyoruz. Hesabı üçle çarptığınızda ortaya çıkan tablo çok daha ağır oluyor” dedi.

“Paranız kadar tribündesiniz”

Yükselen maliyetlerin yalnızca taraftarın cebini değil, tribün kültürünü de değiştirdiğini belirten Celasun, ekonomik şartların futbolun her alanına yansıdığını söyledi. Gelir düzeyi düşük olan taraftarların artık maçlara gitmek yerine televizyon başında karşılaşmaları takip etmeyi tercih ettiğini ifade eden Celasun, “Yaşadığımız sistemde paranız kadar bazı şeylerden yararlanabiliyorsunuz. Paranız yoksa istediğiniz sağlık hizmetini alamıyorsunuz, istediğiniz okulda okuyamıyorsunuz, istediğiniz evde oturamıyorsunuz. Aynı durum futbola da yansıyor. İki hafta sonra Fenerbahçe’yi Ankara’da ağırlayacağız. Biz yıllardır kombinemizi aldığımız için maça gireceğiz ama o dönemde 6 bin lirayı denkleştiremediği için kombine alamayan ya da bugün 12 bin lirayı veremeyen bir Gençlerbirliği taraftarı, kendi şehrindeki takımını izleyebilmek için belki de 6-7 bin lira vermek zorunda kalacak” dedi.

Bu şartlarda öğrencilerin ya da asgari ücretle çalışan vatandaşların tribüne gitmesinin neredeyse imkânsız hale geldiğini dile getiren Celasun, “Bir öğrenciyi ya da asgari ücretle çalışan bir emekçiyi düşünün. Hayat pahalılığıyla mücadele ediyor, faturası var, kirası var, mutfak masrafı var. Böyle bir ortamda maça nasıl para ayıracak? O yüzden insanlar ‘Evde oturur izlerim, bir kafeye giderim ya da internetten takip ederim’ demeye başladı. Çünkü tribüne gelmek artık herkes için mümkün değil” ifadelerini kullandı.

“Takım tutmak artık gerçekten lüks”

Artan maliyetlerin taraftarlık anlayışını da değiştirdiğini söyleyen Celasun, takım sevgisinin yalnızca duygusal bağlılıkla sürdürülebilecek bir noktadan çıktığını belirterek, “Takım tutmak artık gerçekten lüks oldu. Bir armaya gönül veriyorsunuz. O arma sizi bazen mutlu ediyor bazen üzüyor ama hayatınızın önemli bir parçası oluyor. Eskiden bunun için sadece zaman ayırmanız, emek vermeniz yeterliydi. Şimdi bunların yanında ciddi bir maddi güç de gerekiyor. Emek yetmiyor, zaman yetmiyor; cebinizde para da olması gerekiyor” diye konuştu.

“Avrupa’da da pahalı ama ulaşılabilir”

Türkiye ile Avrupa’daki taraftarlık kültürünü de karşılaştıran Celasun, Avrupa’da da yüksek maç bileti fiyatlarının bulunduğunu ancak gelir düzeyinin daha yüksek olması nedeniyle bu maliyetlerin daha ulaşılabilir kaldığını söyledi. Özellikle uzun yıllara dayanan sosyal hakların taraftarı rahatlattığını belirten Celasun, “Avrupa’da da pahalı maçlar var. Onlarda da bu tartışmalar yaşanıyor ama insanların gelir seviyesi daha yüksek olduğu için karşılayabiliyorlar. Tabii orada da düşük gelirliyseniz ya da göçmenseniz aynı sıkıntıları yaşayabiliyorsunuz. Ama bizim paramızın değeri çok düştüğü için aradaki fark daha da büyüyor” değerlendirmesinde bulundu.

Bu farkı yıllar önce yaşadığı bir deplasman anısıyla örneklendiren Celasun, “Blackburn Rovers ile UEFA Kupası maçı oynadığımız dönemde İngiltere’den üç uçak dolusu taraftar Ankara’ya geldi. Onlar için Türkiye deplasmanı bizim Ankara’dan Çorum’a gitmemiz kadar maliyetliydi. Biz de İngiltere’deki rövanş maçına davet edildik. Halı saha maçları yapmıştık, dostluk kurulmuştu. Aramızda para toplayarak gitmeye çalıştık. Kulüp bize sadece uçakta yer ayarlayabildi. O dönem kişi başı yaklaşık bin dolara mal olmuştu. O para bile o günün şartlarında çok büyüktü. Bugün aynı deplasmana gitmeye kalksanız bunun çok daha üzerinde bir maliyetle karşılaşırsınız” dedi.

“Yeni sezonda en büyük yük deplasman olacak”

Yeni sezonda taraftarı en fazla zorlayacak kalemin deplasman organizasyonları olacağını belirten Celasun, yakıt fiyatlarının ulaşım giderlerini doğrudan etkilediğini söyledi. Büyük maçlar dışında iç saha biletlerinin görece ulaşılabilir seviyede kalacağını ifade eden Celasun, “Anadolu takımlarına karşı oynayacağımız maçlarda biletler 400-600 lira bandında olabilir. Ama Fenerbahçe, Galatasaray, Beşiktaş ve Trabzonspor maçlarında rakamlar 5-6 bin liraya çıkacak. Kombinesi olmayan birçok taraftar bu maçlara gelemeyecek” dedi.

Mazot fiyatlarının deplasman organizasyonlarını da ciddi biçimde etkilediğini söyleyen Celasun, “Bugün mazotun geldiği fiyat ortada. En yakın deplasmanlardan biri olan Konya’ya bile kendi otobüsünüzü kaldırdığınızda kişi başına ciddi bir maliyet çıkıyor. Bunun üzerine yeme içme masrafı ekleniyor. Geçen sezon 5 bin liraya gittiğiniz bir deplasmana bu yıl 7-8 bin lira harcamak zorunda kalabilirsiniz. Bu da ister istemez deplasmana giden taraftar sayısını düşürecek” ifadelerini kullandı.

İç saha maçlarında da benzer bir tabloyla karşılaşılacağını belirten Celasun, “Kombinesi olmayan bir taraftarın kale arkası bileti aldığını düşünün. Üzerine ulaşım masrafını, yeme içmeyi eklediğinizde bir maçın maliyeti rahatlıkla 1.500 – 2.000 lirayı buluyor. Aile olarak maça gitmek ise çok daha zor. Bir baba eskiden eşi ve iki çocuğuyla tribüne gelirken bugün belki sadece bir çocuğunu getirebiliyor. İnsanlar artık bütçesine göre maç seçmek zorunda kalıyor” diyerek sözlerini tamamladı.

Bir gün önce JTI grubuna yapılan fiyat artışının ardından PM grubunda da fiyatların yükselmesiyle birlikte vatandaşlar, "Sigaraya zam mı geldi?", "PM sigara fiyatları ne kadar oldu?" ve "En ucuz sigara kaç TL?" sorularına yanıt arıyor.

PM Grubu Sigaralara Zam Geldi

TBYD Başkanı Erol Dündar'ın paylaştığı bilgiye göre Philip Morris (PM) grubu sigaraların tavsiye edilen perakende satış fiyatları güncellendi.

Yeni fiyat tarifesi 6 Ağustos 2026 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanırken, zamlı liste 7 Ağustos itibarıyla satış noktalarında geçerliliğini sürdürüyor.

Sigara Zammı Ne Zaman Geçerli Oldu?

TBYD Başkanı Erol Dündar tarafından paylaşılan bilgiye göre yeni fiyat listesi 6 Ağustos 2026 tarihinden itibaren yürürlüğe girdi.

7 Ağustos itibarıyla bayilerde zamlı fiyatlar uygulanmaya devam ediyor.

JTI Grubuna Da Zam Gelmişti

PM grubundan önce JTI sigara grubuna da fiyat artışı uygulanmıştı.

JTI grubunda;

• Winston

• Camel

• LD

• Monte Carlo

markalarının fiyatları 10 TL artırılmıştı.

Bu düzenleme sonrasında JTI grubunda en düşük sigara fiyatı 115 TL, bazı ürünlerde ise fiyat 130 TL seviyesine yükselmişti.

7 Ağustos 2026 zamlı sigara fiyatları:

Philip Morris (PM) sigara fiyatları (7 Ağustos 2026)

• Parliament Midnight Blue: 140 TL
• Parliament Night Blue Pack / Long: 130 TL
• Parliament Aqua Blue Slims: 130 TL
• Parliament Night Blue: 130 TL
• Parliament Aqua Blue: 130 TL
• Parliament Reserve: 130 TL
• Marlboro Red Long: 125 TL
• Marlboro Red: 125 TL
• Marlboro Touch: 125 TL
• Marlboro Touch Blue: 125 TL
• Marlboro Touch Gray: 125 TL
• Marlboro Touch Gray RCB: 125 TL
• Marlboro Touch White: 125 TL
• Marlboro Edge: 123 TL
• Marlboro Edge Blue: 120 TL
• Marlboro Edge Sky: 120 TL
• Marlboro Edge Slims: 120 TL
• Muratti: 122 TL
• Muratti Blu: 122 TL
• Lark: 120 TL
• Chesterfield: 120 TL
• L&M: 120 TL
• Marlboro Roll 50 gr Tütün: 185 TL

JTI sigara fiyatları

• Winston: 125 TL
• Winston Dark Blue & Deep Blue: 120 TL
• Winston Slender: 120 TL
• Winston Slender Long: 120 TL
• Winston Slender Q Line: 120 TL
• Winston Slims: 130 TL
• Winston Slims Q Line: 130 TL
• Winston Xsence: 130 TL
• Camel Yellow & Brown: 120 TL
• Camel Black & White: 120 TL
• Camel Deep Blue: 115 TL
• Camel Slender: 115 TL
• Camel Slims Q Line: 115 TL
• LD: 115 TL
• LD Slims: 115 TL
• Monte Carlo: 115 TL
• Camel Yellow 100 gr sarmalık tütün: 285 TL

BAT sigara fiyatları

BAT grubu için 7 Ağustos 2026 itibarıyla yeni bir zam açıklanmadı. Güncel tavsiye edilen satış fiyatları uygulanmaya devam ediyor.

• Kent Switch: 125 TL
• Kent D Range: 120 TL
• Kent Dark Blue: 120 TL
• Kent White: 120 TL
• Rothmans: 115 TL
• Tekel 2000: 110 TL
• Tekel 2001: 110 TL
• Viceroy: 110 TL
• Pall Mall: 115 TL
• Maltepe: 110 TL
• Samsun: 110 TL

Imperial Tobacco sigara fiyatları

Imperial Tobacco grubunda da yeni bir fiyat güncellemesi bulunmuyor.

• Davidoff: 125 TL
• Davidoff Slims: 125 TL
• West: 115 TL
• West Navy: 115 TL
• Polo: 110 TL
• Maxim: 110 TL
• Bonita: 110 TL

Captain Black sigara fiyatları

Captain Black grubunda 4 Ağustos'ta yapılan zam sonrası fiyatlar şu şekilde uygulanıyor:

• Captain Black Classic: 110 TL
• Captain Black Gold: 110 TL
• Captain Black Blue: 110 TL
• Captain Black Brown: 110 TL
• Captain Black Slims: 110 TL

En Ucuz Sigara Kaç TL Oldu?

Yeni fiyat listesine göre PM grubunda satılan en düşük fiyatlı sigara 120 TL oldu.

Grup içerisinde yer alan premium ürünlerde ise fiyatlar daha yüksek seviyelere ulaştı.

En Pahalı Sigara Kaç TL?

PM grubunda yer alan en yüksek fiyatlı ürünlerin satış fiyatı da zamla birlikte yükseldi.

Marka ve ürüne göre değişmekle birlikte güncel fiyatlar, üretici firmanın belirlediği tavsiye edilen perakende satış fiyatları üzerinden uygulanıyor.

Sigara Fiyatları Neden Artıyor?

Sigara fiyatlarının belirlenmesinde birçok ekonomik unsur etkili oluyor.

Bunlar arasında;

• Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) düzenlemeleri,

• üretim maliyetleri,

• döviz kuru,

• lojistik giderleri,

• dağıtım maliyetleri,

• üretici firmaların fiyat politikaları

yer alıyor.

Üretici firmalar tarafından belirlenen tavsiye edilen perakende satış fiyatları, sektör temsilcileri aracılığıyla kamuoyuna duyuruluyor ve ardından satış noktalarında uygulanıyor.

7 Ağustos 2026 Sigara Fiyatlarında Son Durum

• PM grubuna yeni zam uygulandı.

• Yeni fiyatlar 6 Ağustos'tan itibaren yürürlüğe girdi.

• En düşük PM sigara fiyatı 120 TL oldu.

• JTI grubunda daha önce 10 TL zam uygulanmıştı.

• BAT ve Imperial Tobacco gruplarında yeni bir fiyat güncellemesi açıklanmadı.

"Türkiye Modeli'nin en önemli kazanımı iç huzur olacak"

Sosyal medya hesabından açıklama yapan Yıldız, "Terörsüz Türkiye" sürecinin milletin vicdanı, aklı ve irfanıyla yürütüldüğünü ifade ederek, yapılacak idari ve yasal düzenlemelerin kardeşlik, birlik ve bütünleşme temelinde kalıcı sonuçlar üreteceğini söyledi.

Yıldız, "Türkiye Modeli'nin en kıymetli kazanımı olan iç huzur sağlam zeminler üzerinde yükselecektir" ifadelerini kullandı.

"Geçiş dönemi düzenlemeleri uzlaşıyı destekler"

Geçiş dönemi düzenlemelerinin amacına değinen Yıldız, bu mekanizmaların uzun süreli şiddet içeren çatışmaların ardından toplumsal barışı, mağdur haklarını ve siyasi uzlaşıyı tesis etmeyi hedeflediğini belirtti.

Yıldız, bu kapsamda suç itirafı, mağdur tazminatı ve sınırlı serbest bırakma gibi uygulamaların kurumsal uzlaşmayı desteklediğini ifade ederek, hem suçun sorumluluğunun üstlenilmesinin hem de toplumsal hafızanın onarılmasının amaçlandığını kaydetti.

IRA ve FARC örneklerini hatırlattı

Dünyadaki benzer uygulamalara değinen Yıldız, ilk örnek olarak Birleşik Krallık'ta 1998 Hayırlı Cuma Anlaşmasısonrasında yürürlüğe giren düzenlemeleri gösterdi. Yıldız, IRA'nın silah bırakmasının ardından yaklaşık 400 siyasi mahkûmun Northern Ireland Act 1998 kapsamında erken tahliye edildiğini ve bu düzenlemelerin toplumsal barışı desteklemek amacıyla tasarlandığını belirtti.

İkinci örnek olarak ise Kolombiya ile FARC arasında 2016 yılında imzalanan barış anlaşmasını hatırlatan Yıldız, suçunu itiraf eden eski FARC mensupları için hapis cezası yerine çoğunlukla 5 ila 8 yıl denetimli serbestlikuygulandığını, daha ağır suçlarda ise sınırlı hapis cezalarının öngörüldüğünü ifade etti.

Yıldız'ın açıklamasının tamamı şöyle:

"Terörsüz Türkiye süreci, milletin vicdanıyla, aklıyla ve irfanıyla yürümektedir. Yapılacak idari ve yasal düzenlemeler kalıcı sonuç üreterek; kardeşlik, birlik ve bütünleşme temellinde, 'Türkiye Modeli'nin en kıymetli kazanımı olan iç huzur, sağlam zeminler üzerinde yükselecektir. Geçiş dönemi düzenlemeleri, uzun süreli şiddet içeren çatışma süreçlerinin ardından toplumlarda barışı, mağdur haklarını ve siyasi uzlaşıyı tesis etmeyi amaçlayan bir dizi mekanizmalar bütünüdür. Bu mekanizmalar; suç itirafı, mağdur tazminatı ve sınırlı serbest bırakma gibi adımlarla kurumsal uzlaşmayı destekler. Burada amaç, hem suçun sorumluluğunun üstlenilmesini hem de toplumsal hafızanın onarılmasını sağlamaktır.

Dünyada iki önemli örnek bulunmaktadır. Bu örneklerden biri Birleşik Krallık. 1998 'Hayırlı Cuma Anlaşması' çerçevesinde kurulan süreçte, Birleşik Krallık’tan ayrılarak Kuzey İrlanda’nın İrlanda Cumhuriyeti’ne katılmasını hedefleyen silahlı örgüt IRA’nın silah bırakmasının ardından yaklaşık 400 siyasi mahkum, Northern Ireland Act 1998 kapsamında erken salıverilmesidir. Yasal düzenlemeler toplumsal barışa katkı sunacak davranış değişikliğinin bir parçası olarak tasarlanmıştı.

Benzer bir model, Kolombiya’nın FARC ile yürüttüğü süreçde görüldü. 2016’da imzalanan barış anlaşmasıyla, Kolombiya’daki sosyal eşitsizlik ve devlet politikalarına karşı Marksist-Leninist çizgide kurulan silahlı isyancı grup FARC’ın büyük çoğunluğu silah bırakmıştı. Bu sistemde, suç işlediğini itiraf eden eski FARC mensupları için hapis cezası yerine genellikle 5–8 yıl denetimli serbestlik öngörüldü. Ancak daha ağır suçlar için sınırlı hapis cezaları uygulandı."

“Terörsüz Türkiye” süreci,Milletin vicdanıyla, aklıyla ve irfanıyla yürümektedir.
Yapılacak idari ve yasal düzenlemeler kalıcı sonuç üreterek; kardeşlik, birlik ve bütünleşme temellinde, "Türkiye Modeli"nin en kıymetli kazanımı olan iç huzur, sağlam zeminler üzerinde…

— Feti Yıldız (@YildizFeti) August 7, 2026

Başvuru şartı mezuniyetten sonraki ilk 6 ay

Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) üniversitelere gönderdiği düzenlemeye göre, mezuniyet tarihinden itibaren altı ay içinde başvurarak bir yıllık kısa dönem ikamet izni alan uluslararası mezunlar, gerekli koşulları taşımaları halinde yeniden başvuru yaparak izinlerini bir yıl daha uzatabilecek.

Lisansüstü eğitim ve istihdam hedefleniyor

Yeni düzenlemeyle uluslararası mezunların lisansüstü eğitimlerine devam etmeleri, akademik çalışmalarını sürdürmeleri ve niteliklerine uygun istihdam olanaklarından yararlanmalarının desteklenmesi amaçlanıyor.

YÖK, düzenlemenin aynı zamanda Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu alanlarda nitelikli insan kaynağının güçlendirilmesinekatkı sağlamasını hedeflediğini bildirdi.

Yangının ardından destek çalışmaları devam ediyor

Çine Belediyesi, büyük orman yangınının ardından mağduriyet yaşayan vatandaşlara yönelik yardım çalışmalarını sürdürüyor. Belediye ekipleri, yangında zarar gören yem ve saman stoklarının yerine üreticilere saman sevkiyatı gerçekleştirerek hayvancılık faaliyetlerinin aksamamasını hedefledi.

Başkan Kıvrak: Dayanışma en büyük gücümüz

Çine Belediye Başkanı Mehmet Kıvrak, yangından etkilenen vatandaşların yanında olmaya devam edeceklerini belirterek, dayanışmanın zor günlerin aşılmasındaki en önemli güç olduğunu ifade etti.

Kıvrak, belediyenin tüm imkanlarıyla üreticilere destek vermeyi sürdüreceğini vurgularken, yardım çalışmalarına katkı sunan üreticiler ile nakliye desteği sağlayan Hamdi Borzan ve Mustafa Ali Tutuş'a teşekkür etti. Başkan Kıvrak, ortaya konulan dayanışmanın Çine'nin birlik ve beraberlik ruhunu bir kez daha gösterdiğini söyledi.

Kolay İhracat Platformu'ndan elde edilen deneyim üzerine geliştirilen E-KİP, Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda ticarette dijital dönüşümü desteklemek amacıyla hayata geçirildi.

Platform, kullanıma açıldığı günden bu yana e-ihracat yapmak isteyen girişimciler ve firmalara yönelik sunduğu dijital hizmetlerle faaliyetlerini sürdürüyor.

Platform 12 entegre modülle hizmet veriyor

Birbiriyle entegre çalışan 12 farklı modülden oluşan E-KİP, kullanıcı dostu arayüzü ve yapay zeka destekli araçlarıyla e-ihracat süreçlerine yönelik rehberlik sağlıyor.

Platformda hedef ülke ve sektör analizleri, eğitim içerikleri ile uygulamaya yönelik rehberler yer alırken, firmalara doğru pazarın belirlenmesinden satış kanallarının oluşturulmasına ve operasyonel süreçlerin planlanmasına kadar çeşitli alanlarda destek sunuluyor.

451 proje arasından birincilik ödülü aldı

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından 2014 yılından bu yana düzenlenen Verimlilik Proje Ödülleri kapsamında 2025 yılında 49 ilden toplam 451 proje değerlendirmeye alındı.

Yapılan incelemeler sonucunda 72 proje finale kalırken, E-KİP kamu hizmetlerinde dijital dönüşüme sunduğu katkılarla "Kamu-Dijital Dönüşüm" kategorisinde birincilik ödülünü kazandı. Ödül, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır tarafından takdim edildi.

Platformun yeni modülleri üzerinde çalışmalar sürüyor

Ticaret Bakanlığı, E-KİP'in geliştirilmesine yönelik çalışmaların devam ettiğini bildirdi.

Bu kapsamda daha güçlü altyapıyla yenilenen Akıllı E-İhracat Robotu ile lojistik süreçlerinde rehberlik sunacak chatbot özellikli "Adım Adım Lojistik" modülünün kullanıcıların hizmetine sunulması için çalışmaların sürdüğü öğrenildi.

Tamamen ücretsiz olarak hizmet veren E-Kolay İhracat Platformu, tüm vatandaşların kullanımına açık bulunuyor.

E-KİP kamu dijital dönüşümünde zirvede:

Ticaret Bakanlığı’nın E-Kolay İhracat Platformu “Kamu-Dijital Dönüşüm” kategorisinde birincilik ödülüne layık görüldü.

(07.08.2026) pic.twitter.com/8jWB6iGJQP

— T.C. Ticaret Bakanlığı (@ticaret) August 7, 2026

Başsavcılık koordinesinde düzenlenen operasyonda, 8 şüpheli gözaltına alındı. Firari durumda bulunan 6 şüphelinin yakalanmasına yönelik çalışmaların ise devam ettiği bildirildi.

Birden fazla suçlamayla soruşturma

Soruşturmanın, "uyuşturucu madde ticareti", "uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma", "uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma" ve "fuhuş" suçlarına ilişkin yürütüldüğü belirtildi.

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'ndan yapılan açıklamada şunlar kaydedildi:

"Cumhuriyet Başsavcılığımız koordinesinde Ankara İl Emniyet Müdürlüğü Narkotik Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğünce yapılan çalışmalar sonucunda, uyuşturucu madde ticareti yapma, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanma ve fuhuş suçlarını işledikleri yönünde delil elde edilen 14 şüpheli hakkında gözaltına alınmalarına ve ikametlerinde arama-el koyma işlemi yapılmasına karar verilmiştir. Operasyon kapsamında 8 şüpheli gözaltına alınmış, 6 şüphelinin ise yakalanmasına yönelik soruşturma işlemleri çok yönlü devam etmektedir."

İzmir elektrik kesintisi 7 Ağustos 2026 hangi ilçelerde var?

Aliağa Elektrik Kesintisi

Mahalle:

• Şakran Sayfiye

Saat: 10.00 – 16.00

Bayındır Elektrik Kesintisi

Mahalle:

• Hisarlık

Saat: 10.00 – 11.00

Bergama Elektrik Kesintisi

Mahalleler:

• Bozköy

• Bozyerler

Saat: 10.00 – 16.00

Çeşme Elektrik Kesintisi

Mahalleler:

• Şifne

• Alaçatı

Saat: 09.00 – 17.00

Dikili Elektrik Kesintisi

Mahalle:

• Çandarlı

Saat: 10.00 – 16.00

Foça Elektrik Kesintisi

Mahalleler:

• Ilıpınar

• Yenibağarası

Saat: 09.00 – 17.00

Kemalpaşa Elektrik Kesintisi

Mahalleler ve Saatler:

• Armutlu 85. Yıl Cumhuriyet: 09.00 – 10.00

• Bağyurdu 29 Ekim: 10.00 – 11.00

• Halilbeyli: 13.00 – 15.00

Menemen Elektrik Kesintisi

Mahalle:

• 29 Ekim

Saat: 09.00 – 15.00

Ödemiş Elektrik Kesintisi

Mahalleler:

• Demirdere

• Hamam

• Bayırlı

Saat: 09.00 – 17.00

• İlkkurşun: 09.30 – 17.30

• Beyazıtlar: 10.00 – 15.30

• Küçükavulcuk: 10.00 – 15.30

Seferihisar Elektrik Kesintisi

Mahalleler ve Saatler:

• Akarca: 07.00 – 15.00

• Camikebir: 09.00 – 11.00

• Turabiye: 10.00 – 12.00

• Camikebir (ikinci çalışma): 12.00 – 14.00

Beydağ Elektrik Kesintisi

Mahalleler:

• Aktepe: 10.00 – 18.00

• Adaküre: 10.30 – 17.30

Buca Elektrik Kesintisi

Mahalle:

• Göksu

Saat: 09.00 – 16.00

Çiğli Elektrik Kesintisi

Mahalleler:

• Sasallı Merkez: 10.00 – 16.00

• Ahmet Taner Kışlalı: 09.00 – 17.00

Bayraklı Elektrik Kesintisi

Mahalle:

• Fuat Edip Baksı

Saat: 09.30 – 15.30

GDZ Elektrik'ten Açıklama

GDZ Elektrik, planlı kesintilerin bakım, onarım ve şebeke iyileştirme çalışmaları kapsamında gerçekleştirildiğini bildirdi. Çalışmaların planlanan saatlerde tamamlanmasının ardından elektrik enerjisinin kademeli olarak yeniden verileceği belirtildi.

Kurum, kesinti yaşanacak bölgelerde yaşayan vatandaşların planlı çalışma saatlerini dikkate almaları ve güncel duyuruları resmi kanallar üzerinden takip etmeleri gerektiğini hatırlattı.

Karar Resmi Gazete'de yayımlandı

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün petrol hakkına ilişkin kararı Resmi Gazete'de yayımlandı.

Karara göre, TPAO'nun başvurusu değerlendirilerek Karadeniz'de Samsun açıklarında bulunan petrol arama ruhsatının süresinin uzatılmasına karar verildi.

Ruhsat 2029 yılına kadar geçerli olacak

Düzenleme kapsamında, 39 bin 414 hektarlık deniz sahasını kapsayan petrol arama ruhsatı, 18 Nisan 2026'da sona erecek sürenin ardından 18 Nisan 2029'a kadar uzatıldı.

Böylece TPAO, Samsun açıklarındaki sahada petrol arama faaliyetlerini üç yıl daha sürdürebilecek.

Grammy ödüllerinde oy kullanacaklar

Işıklı ve Kayıkçı, müzik dünyasının en saygın kuruluşlarından biri olarak kabul edilen Recording Academy'nin oy kullanma hakkına sahip (Voting Member) üyeleri arasında yer aldı. Böylece iki sanatçı, Grammy Ödülleri'nin aday belirleme ve nihai oylama süreçlerinde oy kullanabilecek.

1957 yılında kurulan Recording Academy, her yıl müzik endüstrisinin en prestijli organizasyonlarından biri olan Grammy Ödülleri'ni düzenliyor. Akademi üyeleri, eserlerin sanatsal ve teknik niteliğini değerlendirerek adaylık ve ödül süreçlerinde belirleyici rol üstleniyor.

Toygar Işıklı uluslararası projeleriyle öne çıkıyor

Film, dizi ve televizyon projeleri için hazırladığı müziklerle tanınan Toygar Işıklı, Ezel, Karadayı, Muhteşem Yüzyıl, Çukur, İçerde ve Kara Sevda gibi yapımların müziklerine imza attı. Ulusal ve uluslararası birçok ödül kazanan Işıklı, son yıllarda yurt dışındaki projelerde de çalışmalarını sürdürüyor.

Büşra Kayıkçı'nın uluslararası başarısı

Minimalist yaklaşımıyla klasik müzik ile çağdaş müziği buluşturan Büşra Kayıkçı ise mimarlık eğitiminin ardından profesyonel müzik kariyerine yöneldi. Avrupa'nın farklı şehirlerinde konserler veren sanatçı, yayımladığı albümler ve besteleriyle uluslararası dinleyici kitlesine ulaştı.

Recording Academy üyeliği ne sağlıyor?

Recording Academy üyeliği, sanatçılara Grammy Ödülleri'nin aday belirleme ve nihai oylama süreçlerine katılma hakkı tanırken, aynı zamanda müzik endüstrisinin uluslararası gelişimine yönelik komite ve çalışma gruplarında görev alma imkânı da sunuyor.

7 Ağustos 2026 İzmir Su Kesintisi:

Bornova Su Kesintisi Ne Zaman Bitecek?

İZSU'nun açıklamasına göre Bornova ilçesinde vana arızası nedeniyle su kesintisi uygulanıyor.

Kesinti Saatleri: 09.40 – 10.40

Tahmini Süre: 1 saat

Etkilenen Mahalleler

• Evka 3 Mahallesi

• Naldöken Mahallesi

Arızanın Nedeni

Evka 3 Mahallesi 129/6 Sokak'ta meydana gelen vana arızası nedeniyle bölge vanası kapatılarak onarım çalışması başlatıldı.

Buca Su Kesintisi Ne Zaman Bitecek?

Buca ilçesinde ana boru arızası nedeniyle iki mahallede su kesintisi yaşanıyor.

Kesinti Saatleri: 08.39 – 11.00

Tahmini Süre: Yaklaşık 2 saat

Etkilenen Mahalleler

• Menderes Mahallesi

• Yaylacık Mahallesi

Arızanın Nedeni

190/1 Sokak'ta meydana gelen ana boru arızasının giderilmesi için ekipler bölgede çalışma yürütüyor.

Dikili Su Kesintisi Hangi Mahalleyi Etkiliyor?

Dikili ilçesine bağlı Çandarlı Mahallesi'nde ana boru arızası nedeniyle planlı su kesintisi uygulanıyor.

Kesinti Saatleri: 08.00 – 11.00

Tahmini Süre: 3 saat

Etkilenen Mahalle

• Çandarlı Mahallesi

Arızanın Nedeni

Köroğlu Sokak'ta meydana gelen ana boru arızası nedeniyle çevreye su akışı geçici olarak durduruldu.

Seferihisar Su Kesintisi Ne Zaman Sona Erecek?

Seferihisar ilçe merkezinde meydana gelen ana boru arızası nedeniyle üç mahallede su kesintisi uygulanıyor.

Kesinti Saatleri: 09.18 – 12.00

Tahmini Süre: Yaklaşık 3 saat

Etkilenen Mahalleler

• Camikebir Mahallesi

• Hıdırlık Mahallesi

• Turabiye Mahallesi

Arızanın Nedeni

Çarşı merkezindeki ana boru arızasının giderilmesi amacıyla onarım çalışmaları sürdürülüyor.

Çiğli Su Kesintisi Hangi Bölgelerde Var?

Çiğli ilçesinde ana boru deplase çalışması nedeniyle Balatçık Mahallesi'nde su kesintisi uygulanıyor.

Kesinti Saatleri: 09.30 – 11.30

Tahmini Süre: Yaklaşık 2 saat

Etkilenen Mahalle

• Balatçık Mahallesi

Çalışmanın Nedeni

8795/5 ile 8795/6 sokaklarının kesişim noktasında yürütülen ana boru deplase çalışması nedeniyle bölgeye geçici süreyle su verilemiyor.

İZSU'dan Vatandaşlara Açıklama

İZSU, arızaların giderilmesi ve bakım çalışmalarının en kısa sürede tamamlanması için ekiplerin sahada yoğun şekilde görev yaptığını belirtti.

Kurum ayrıca vatandaşların kesintiler süresince gerekli tedbirleri almalarını isterken, çalışmaların tamamlanmasının ardından suyun etkilenen bölgelere kademeli olarak yeniden verileceğini bildirdi.

Ankara Elektrik Kesintisi Saat Kaçta Başlayacak?

Başkent EDAŞ tarafından paylaşılan bilgilere göre planlı elektrik kesintisi;

• Başlangıç saati: 09.30

• Bitiş saati: 17.30

olarak planlandı.

Çalışmaların planlanan sürede tamamlanması halinde bölgelere yeniden elektrik verilmesi öngörülüyor.

Başkent EDAŞ Elektrik Kesintisi Neden Yapılıyor?

Kurumun açıklamasına göre kesinti, elektrik dağıtım şebekesinde yürütülecek şebeke iyileştirme ve bakım çalışmalarınedeniyle uygulanacak.

Başkent EDAŞ, çalışmaların tamamlanmasının ardından enerji arzının daha güvenli ve kesintisiz şekilde sürdürülebilmesini hedefliyor.

7 Ağustos Ankara Elektrik Kesintisinden Etkilenecek Cadde ve Sokaklar

Planlı kesintiden aşağıdaki cadde ve sokakların etkilenmesi bekleniyor:

• 372 Sokak

• Çiğdem Sokak

• 396 Sokak

• Nurcan Sokak

• 395 Sokak

• 390 Sokak

• 391 Sokak

• Esenler Sokak

• Gazeller Sokak

• 394 Sokak

• 389 Sokak

• 387 Sokak

• 388 Sokak

• Tosyalılar Sokak

Elektrik Kesintisi Kaç Saat Sürecek?

Başkent EDAŞ'ın yayımladığı programa göre planlı kesintinin toplam 8 saat sürmesi planlanıyor.

Çalışmaların planlanan saatten önce tamamlanması durumunda enerji daha erken verilebileceği gibi, teknik zorunluluklar nedeniyle sürede değişiklik yaşanabileceği de belirtiliyor.

Başkent EDAŞ'tan Vatandaşlara Uyarı

Elektrik kesintisinden etkilenecek bölgelerde yaşayan vatandaşların elektrikle çalışan cihazlarını tedbir amacıyla kontrol etmeleri ve planlı çalışma saatlerini dikkate almaları öneriliyor.

Başkent EDAŞ, planlı bakım ve yatırım çalışmalarına ilişkin güncel bilgileri resmi duyuru kanalları üzerinden paylaşmayı sürdürüyor.

Üç ilde eş zamanlı operasyon

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosu koordinesinde yürütülen soruşturma kapsamında ekipler, belirlenen adreslere eş zamanlı baskın düzenledi.

Soruşturma kapsamında tanık beyanları, etkin pişmanlık ifadeleri, HTS kayıtları ve Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) raporları doğrultusunda toplam 21 şüpheli hakkında işlem başlatıldı.

Belediye yöneticileri ve iş insanları da listede

Başsavcılığın açıklamasına göre şüpheliler arasında belediye yöneticileri, eski belediye başkan yardımcısı, CHP'li bir belediye meclis üyesi, avukatlar, iş insanları, firma ve otel sahipleri ile mimar, harita mühendisi, tekniker ve muhasebeci bulunuyor.

Operasyonda haklarında gözaltı kararı bulunan 15 şüpheli yakalanırken, 7 kişi hakkında yakalama çalışmalarının sürdüğü bildirildi.

Başsavcılık: Makul suç şüphesine ulaşıldı

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'ndan yapılan açıklamada, tanık beyanları, etkin pişmanlık kapsamında verilen ifadeler, HTS kayıtları ve MASAK tarafından hazırlanan raporların birlikte değerlendirilmesi sonucu soruşturmaya konu suçların işlendiğine ilişkin "makul suç şüphesine" ulaşıldığı belirtildi.

Açıklamada, gözaltı, arama ve el koyma işlemlerinin 7 Ağustos'ta İzmir, Aydın ve Antalya'da eş zamanlı olarak gerçekleştirildiği kaydedildi.

Söz konusu açıklamada şu ifadelere yer verildi:

"İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosu tarafından yürütülmekte olan soruşturma kapsamında;

Kuşadası Belediyesi ile bağlantılı olarak “Rüşvet” ve “İrtikap” suçlarına ilişkin yürütülen soruşturma çerçevesinde elde edilen tanık beyanları, şüphelilerin etkin pişmanlık ifadeleri, HTS kayıtları ile Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) tarafından hazırlanan raporlar neticesinde incelenen hesap hareketleri birlikte değerlendirildiğinde; soruşturmaya konu suçların işlendiğine dair makul suç şüphesine ulaşılmış, yapılan değerlendirmeler sonucunda;

1- Şebnem Kars Şenol (Özel Kalem Müdürü)

2- Resul Mert Çiftçi (İnşaat Firma Sahibi)

3- Oğuz Ali Helvacı (İnşaat Firma Sahibi)

4- Umut Yaşar (Avukat)

5- Ertan Can Yazıcı (İş insanı)

6- Oğuzhan Turan (Belediye E. Başkan Yardımcısı)

7- Şefik Çalık (Firma sahibi)

8- Kağan Özcan (Otel Sahibi)

9- İsmail Yurtseven (Eğitimci)

10- Macit Günel (İş insanı)

11- Ezgi Tezcan Yaşar (Avukat)

12- Atıl Ulaş Bengi ( Tekniker)

13- Şakir Eviz (Firma sahibi)

14- Emrah Temel (Firma sahibi)

15- Hakan Tanır (Otel Sahibi)

16- Haşmet Akkuş (İş insanı)

17- Yusuf Yazıcı (Firma Sahibi)

18- Ali Kotan (CHP Meclis Üyesi)

19- Cumhur Ulusoy (Mimar)

20- Hasan Hüseyin Demirkol (Harita Mühendisi)

21- Ertan Sözmener (Muhasebeci)

İsimli / ünvanlı şüpheliler hakkında 07.08.2026 tarihinde İzmir, Antalya ve Aydın illerinde eş zamanlı operasyonla gözaltı, arama ve el koyma işlemleri gerçekleştirilmiş, haklarında gözaltı kararı verilen 15 şüpheli yakalanarak gözaltına alınmış, 7 şüpheli hakkında yakalama kararı çıkartılmıştır.

Soruşturma kapsamında maddi gerçeğin tüm yönleriyle ortaya çıkarılması amacıyla çalışmalar titizlikle yürütülmektedir.

Kamuoyuna saygı ile duyurulur."

CNN'in aktardığı bilgilere göre, dava Meta'nın çocukları korumaya yönelik önlemlerinin yetersiz olduğu ve bu durumun "kamusal rahatsızlık" oluşturduğu gerekçesiyle açıldı.

Yargıç, verilen karar doğrultusunda şirketin çocukların ruh sağlığına yönelik oluşturulan fona 567 milyon dolar ödeme yapmasına karar verdi.

13 yaş altındaki hesaplar silinecek

Mahkeme kararında, Meta'ya yönelik yeni yükümlülükler de yer aldı. Buna göre şirket, 13 yaşın altındaki kullanıcılara ait hesapları ve bu hesaplardan elde edilen tüm kişisel verileri silmekle yükümlü olacak.

Karar kapsamında ayrıca New Mexico'daki genç kullanıcıların hesaplarının varsayılan olarak gizli hesap şeklinde ayarlanması zorunlu hale getirildi.

Bildirimlere saat sınırlaması getirildi

Mahkeme kararına göre Meta, New Mexico'da 18 yaşın altındaki kullanıcılara yönelik anlık bildirimleri belirli saatlerde durduracak.

Buna göre okul döneminde hafta içi 08.00-15.00 saatleri arasında, diğer günlerde ise 22.00-07.00 saatleri arasında reşit olmayan kullanıcılara bildirim gönderilemeyecek. Meta ise mahkemenin kararına katılmadığını belirterek, kararı temyiz edeceğini duyurdu.

Sincan Su Kesintisi Ne Zaman Bitecek?

ASKİ'nin açıklamasına göre Sincan ilçesinde şebeke hattında meydana gelen arıza nedeniyle su kesintisi uygulanıyor.

Arıza Başlangıç Saati: 7 Ağustos 2026 - 00.35

Tahmini Bitiş Saati: 7 Ağustos 2026 - 12.00

Arızanın Nedeni

ASKİ, Alcı Mahallesi Zübeyde Hanım Caddesi üzerinde bulunan Ø160 mm çapındaki şebeke hattında meydana gelen arıza nedeniyle plansız su kesintisi yapıldığını bildirdi.

Ekiplerin arızayı en kısa sürede gidermek amacıyla çalışmalarını sürdürdüğü belirtildi.

Sincan'da Su Kesintisinden Etkilenen Mahalleler

• Alcı Mahallesi'nin bir kısmı

Yenimahalle Su Kesintisi Ne Zaman Bitecek?

ASKİ'nin yayımladığı bilgilere göre Yenimahalle ilçesinde yürütülen altyapı çalışması nedeniyle plansız su kesintisi uygulanıyor.

Arıza Başlangıç Saati: 7 Ağustos 2026 - 08.30

Tahmini Bitiş Saati: 7 Ağustos 2026 - 13.00

Çalışmanın Nedeni

ASKİ, Özevler Mahallesi İvedik Caddesi üzerinde Planlama Daire Başkanlığı tarafından yürütülen çalışma nedeniyle su kesintisi yaşandığını açıkladı.

Kurum, çalışmaların en kısa sürede tamamlanabilmesi için ekiplerin sahada aralıksız görev yaptığını bildirdi.

Yenimahalle'de Su Kesintisinden Etkilenen Mahalleler

• Özevler Mahallesi

• Aşağı Yahyalar Mahallesi'nin bir kısmı

• Barış Mahallesi'nin bir kısmı

ASKİ'den Vatandaşlara Açıklama

ASKİ, her iki ilçede de ekiplerin arızaları gidermek ve çalışmaları tamamlamak için yoğun şekilde görev yaptığını belirterek, kesintiler nedeniyle vatandaşlardan anlayış istedi.

Su verilme saatlerinin çalışmaların tamamlanma durumuna göre değişiklik gösterebileceği ifade edilirken, gelişmelerin ASKİ'nin resmi duyuruları üzerinden takip edilebileceği bildirildi.

Vincenzo Italiano: "10 kişi kalmak zordu ama cesur olduk"

Karşılaşma boyunca takımının mücadele gücünden övgüyle bahseden Vincenzo Italiano, şu ifadeleri kullandı:

"Bugünkü galibiyetten dolayı çok mutluyum. Avrupa'da kolay maç olmadığını bir kez daha gördük. Her deplasman ve her rakip zor. Sahada 10 kişi kalmak bizim açımızdan kötü oldu ve çok acı çektik. Ancak 10 kişiyle savunmayı iyi başardık. Sadece savunmaya gömülseydik işimiz daha da zorlaşacaktı. Çift forvete dönerek cesur olduk ve bunun karşılığını aldık."

"Semih Kılıçsoy'un golüne çok sevindim"

Oyuna sonradan giren hamle oyuncularının katkısına değinen İtalyan çalıştırıcı, galibiyet golünü atan Semih Kılıçsoy ve takım ruhu hakkında şunları söyledi:

"Geçen maç Rashica, bu maç Semih yedekten girip gol attı. Bu, takımın nasıl bir ruhla mücadele ettiğini gösteriyor. Semih gol attığı için ayrıca çok mutluyum. Oynamayan bir hücum oyuncusu gol attığında moral bulur. Oh’un yanına bir arkadaşa ihtiyacı vardı, kontratak yakalamak istedik ve başardık. Ancak henüz bitmiş bir şey yok, turun ikinci ayağına da çok iyi hazırlanmamız gerekiyor."

Rövanş maçı İstanbul'da oynanacak

Siyah-bayazlılar, yakaladığı bu önemli avantajla birlikte İstanbul'da oynanacak rövanş mücadelesi öncesi gruplara kalma yolunda kritik bir adım attı.

Alexander Nübel: "Birlikte kaldık ve takım halinde savunma yaptık"

Karşılaşma boyunca kalesinde devleşen ve oynadığı 3 resmi maçta da kalesini gole kapatmayı başaran Nübel, maça dair şu değerlendirmelerde bulundu:

"Zor bir rakibe karşı oynadık. Ön alanda baskı kurdular ve özellikle ilk yarıda tehlikeli fırsatlar buldular. İkinci yarıda kırmızı kart sonrası rakibin yine birkaç atağı oldu ama bu noktada birlikte kaldık ve takım halinde savunma yaptık. Elimize geçen fırsatı da gole çevirmeyi başardık. Bizim için son derece önemli bir galibiyet oldu."

Siyah-beyazlı taraftarların kendisine gösterdiği sevgiden ötürü mutlu olduğunu vurgulayan Alman file bekçisi; "Bu harika bir hissiyat. Geldiğim ilk günden beri herkesle aram çok iyi. Elimden geldiğince iyi oynayarak takımıma yardımcı olmak istiyorum. Futbol bir takım oyunu; galip geldiğimizde birlikte seviniyor, kaybettiğimizde birlikte üzülüyoruz" ifadelerini kullandı.

Emirhan Topçu'ya özel tebrik

Kalesini gole kapatmasında takım arkadaşlarının da büyük payı olduğunu aktaran deneyimli eldiven, defansta kritik hamleler yapan Emirhan Topçu'yu şu sözlerle övdü:

"Gol yememiş olmaktan dolayı çok mutluyum ama bunu birlikte başarıyoruz. Bugün Emirhan, iki çok net pozisyonun gol olmasını engelledi. Sanki biz gol atmışız gibi Emirhan'ın o savunma hamlelerine sevindim. Önemli olan sahadan galibiyetle ayrılmaktı."

Siyah-beyazlılar, bu sonuçla birlikte İstanbul'daki rövanş mücadelesi öncesi tur için büyük bir avantaj yakalamış oldu.

Saldırılar İHA’larla gerçekleştirildi

Bakanlık açıklamasında, son iki gün içerisinde Karadeniz sularında seyir halinde olan 3 ayrı kuru yük gemisinin hedef alındığı belirtildi. Vurulan gemilerin askeri mühimmat ve teçhizat taşıdığı iddia edilirken, operasyonların insansız hava araçları (İHA) kullanılarak gerçekleştirildiği kaydedildi.

Saldırıya uğrayan gemilerin isimleri, bayrak ülkeleri ve mürettebatın sağlık durumuna ilişkin detaylı bilgi henüz paylaşılmadı.

Geleceğin itfaiyecilik eğitimi masaya yatırıldı

Çalıştay kapsamında Türkiye genelinde kurulması planlanan Türkiye İtfaiye Akademisi ile çok amaçlı eğitim merkezlerinin hayata geçirilmesine yönelik stratejik adımlar ele alındı.

Etkinlik süresince uzmanlar ve akademisyenler tarafından mesleki yeterlilik standartlarının güncellenmesi, uluslararası akreditasyon süreçlerinin entegrasyonu, eğitimde dijital teknolojilerin kullanımı, arama-kurtarma ve yangın alanındaki uzmanlık eğitimleri başlıkları ele alındı.

Kurumlar arası iş birliğinin önemi vurgulandı

Açıklamada; üniversiteler, yerel yönetimler ve ilgili kamu kurumları arasında kurulacak güçlü iş birliklerinin, Türkiye'nin afet ve acil durumlara hazırlık kapasitesini artırmada stratejik öneme sahip olduğu belirtildi. Ankara Üniversitesi Beypazarı Meslek Yüksekokulunun, sektörel paydaşlarla ortak projeler yürüterek itfaiyecilik eğitiminin niteliğini artırmaya yönelik çalışmalarına kararlılıkla devam edeceği ifade edildi

Fed'in faiz patikasında istihdam verisi kritik rol oynayacak

ABD'de açıklanan son ekonomik veriler iş gücü piyasasının direncini koruduğuna işaret ediyor. 1 Ağustos ile biten haftada ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı 199 bine yükselmesine karşın piyasa beklentilerinin altında kaldı.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed'in eylül toplantısında politika faizini %55 ihtimalle 25 baz puan artıracağı öngörülürken, ekim ayındaki toplantıda faiz artış ihtimali %85 olarak öne çıkıyor. Basına yansıyan haberlerde Fed Başkanı Kevin Warsh'un, enflasyon rakamlarının yüksek seyretmesi durumunda eylülde faiz artışına hazır olduğu iddiaları da beklentileri şekillendiriyor.

Piyasalarda son durum ve fiyatlamalar

• Tahvil ve dolar: ABD 10 yıllık tahvil faizi artışla %4,69 seviyesine yükselirken, Dolar endeksi 99 bandındaki seyrini koruyor.

• Emtia piyasası: Ons altın 4 bin 264 dolardan alıcı bulurken, ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı %1,6 artışla 83,8 dolara tırmandı.

• Borsa İstanbul (BIST 100): Dünü %0,70 primle 13.798,82 puandan tamamlayan BIST 100 endeksinde teknik açıdan 13.900 ve 14.000 seviyeleri direnç, 13.700 ve 13.600 seviyeleri destek olarak izleniyor. Dolar/TL ise güne 47,6990 seviyesinden başladı.

• Küresel borsalar: ABD'de Western Digital ve Sandisk gibi teknoloji devlerinin bilanço sonuçları hisse bazlı kayıplara yol açarak New York borsalarında satıcılı bir seyre neden oldu. Avrupa ve Asya borsalarında ise bölge gelişmelerine paralel olarak karışık ve yatay bir tablo hakim.

Bugün takip edilecek önemli veri takvimi (7 Ağustos 2026)

• 09.00 – Almanya, Haziran Ayı Dış Ticaret Dengesi ve Sanayi Üretimi

• 15.30 – ABD, Temmuz Ayı Tarım Dışı İstihdam, İşsizlik Oranı ve Ortalama Saatlik Kazançlar

• 17.30 – Türkiye, Temmuz Ayı Hazine Nakit Dengesi

• 18.00 – ABD, Temmuz Ayı Tüketici Enflasyon Beklentisi

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Peki, Ağustos 2026 döneminde en yüksek emekli promosyonunu hangi banka veriyor? Bankaların nakit promosyonları ile ek ödül kampanyalarında hangi koşullar aranıyor? İşte banka banka güncel promosyon tutarları...

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Horlama boşanma sebebi olarak kabul edilebiliyor

Horlamanın sanıldığından çok daha ciddi sonuçları olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Gerek, “Horlama çevreyi rahatsız eden, kişinin çoğunlukla farkında olmadığı çok ciddi bir sosyal problem. Erkeklerde daha sık, kadınlarda daha az görülüyor ama menopoz sonrası kadınlarda da horlama problemi artıyor. Yargıtay horlamayı boşanma sebebi olarak kabul ediyor” dedi.

Horlamanın yaşam kalitesini bozan, sağlığı olumsuz etkileyen önemli sorunların ve hastalıkların habercisi olabileceğini vurgulayan Gerek, bu nedenle horlamanın hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Horlamanın özellikle yumuşak damak başta olmak üzere ağız ve burundan birlikte nefes alma sırasında yumuşak damağın dalgalanmasıyla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Ama sadece yumuşak damak değil, ses teli seviyesine kadar hava yolundaki her türlü darlık ve problem gürültülü uyumaya yani horlamaya sebep olabilir” diye konuştu.

Uyku apnesinin hava yolunun tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıktığını belirten Gerek, “Uyku apnesi solunum çabasına rağmen 10 saniye ya da daha fazla süreyle nefes alamama durumudur. Burada özellikle yumuşak damak ve dil çok önemli rol oynar” dedi.

Prof. Dr. Gerek, hastalığın oluşum mekanizmasını şöyle anlattı:

“Eğer uyku apnesi 20-25 saniye civarında sürerse kandaki oksijen düzeyi düşmeye başlar. Karbondioksit düzeyi artmaya başladığında vücut kendini uyandırır, uyku yüzeysel hale gelir, kas gücü tekrar yerine gelir ve hava yolu açılarak solunum devam eder. Bu durum gece boyunca defalarca tekrarlanabilir. Eğer bu durum bir saat içinde 5’ten fazla tekrarlıyorsa buna uyku apnesi diyoruz.”

Cep telefonuyla bile tespit edilebiliyor

Uyku laboratuvarlarının uyku apnesini en ideal biçimde değerlendiren merkezler olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, “Günümüzde cep telefonlarına yüklenen basit programlar bile uyku sırasında horlamayı, nefes alışverişini ve uykuda solunum durmasıyla ilgili kabaca bilgi verebiliyor. Ancak ideal olan, uyku laboratuvarlarında 50-60 parametreyi aynı anda değerlendirerek uyku bozukluklarına tanı konulmasıdır” dedi.

Uyku apnesinin uyku bozuklukları içerisinde yer alan önemli bir sorun olduğunu belirten Gerek, bir saat içindeki solunum durmalarının sayısı ve süresine göre hastalığın derecelendirildiğini söyledi.

Uyku insan yaşamında vücudun yenilendiği çok önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, kaliteli uykunun sağlığı olumlu etkilediğini, uyku bozukluklarının ise çok farklı hastalıklara yol açabileceğini ifade etti.

“Uyku apnesi belirli bir düzeye geldiğinde sabahları baş ağrısıyla uyanma, yorgun uyanma, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve hafızayla ilgili çok önemli sorunlar ortaya çıkabiliyor” diyen Gerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uyku apnesi sorunu olanlar iş hayatında öğleden sonra uyuklamaya başlayıp verimsiz hale gelebiliyor. Araç kullananlarda gündüz ortaya çıkan trafik kazalarının çok önemli sebeplerinden birisi uyku apnesi. Bu hastalar dinlenemediği için dikkatleri dağılıyor. Trafik ışıklarında beklerken bile uyuyan hastalar var.”

”Uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi”

Yaşam biçiminin de uyku apnesi üzerinde etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, alkol kullanımı, sigara ve tok karnına uyumanın uyku sağlığını bozduğunu söyleyerek, “Bu faktörler uyku apnesi ile bir araya geldiğinde çok daha şiddetli sonuçlar ortaya çıkabiliyor” dedi.

Uyku apnesinin kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi süreleri uzunsa kalpte yavaşlama meydana geliyor. Bazı uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi” dedi.

Uyku apnesinin son yıllarda kardiyoloji kliniklerinin de özel olarak üzerinde durduğu bir konu haline geldiğini belirten Gerek, kalp hastalıklarının önemli bir bölümünün altında uyku apnesinin bulunabildiğini ifade etti.

Uyku apnesinin önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi kader değil. Uyku apnesi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum” dedi.

“Uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar”

Çocukluk dönemindeki problemlerin ilerleyen yaşlarda uyku apnesine zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Gerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çocuğunuzun ileride uyku apnesi olmasını istemiyorsanız çocuk yaş grubunda uykusunda tıkanması, horlaması, gece terlemesi varsa, geniz eti ve bademcik büyüklüğü gibi problemler varsa lütfen bunu en erken yaşta tedavi ettirin. İleri yaştaki uyku apnesi çocukluk dönemindeki sorunların tedavisiyle engellenebilir. Hatta benim bir aforizmam var; uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar.”

Çocukların uyku sırasında nefes alıp verdiğinin duyulmaması gerektiğini belirten Gerek, “Bebek gibi uyuyor benzetmesi sağlıklı bir havayolunun en önemli göstergesidir” dedi.

Erişkin yaşlarda günlük yorgunluklar ve farklı nedenlerle uyku kalitesinde bozulmalar meydana gelebildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, eşlerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

“Eğer eşiniz uykuda terliyorsa, üstünü çok açıyorsa, nefesi duruyorsa mutlaka bir kulak burun boğaz hekimine ya da uyku bozukluklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurun. En azından uyku apnesi var mı yok mu diye test yaptırmaları ve muayene olmaları çok önemli” diyen Gerek, tedavinin son derece yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtti.

Uyku apnesi ve horlama tedavisinde öncelikle laboratuvar ortamında tanı konulmasının hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Gerek, bunun mümkün olmadığı durumlarda eşlerden video kaydı istediklerini söyleyerek, “Horlayan eşin videosunu izleyerek uyku sırasındaki tıkanmalar ya da nefes alışveriş biçimi değerlendirilebiliyor ve uyku apnesi olup olmadığı konusunda önemli fikir veriyor” dedi.

Prof. Dr. Gerek, detaylı muayenenin ardından hastaya özel tedavi planlaması yapılması gerektiğini söyledi.

Horlama tedavisinde çoğu zaman cerrahinin ön plana çıktığını belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, burun tıkanıklığı, damak sarkıklığı gibi problemlerin cerrahi yöntemlerle giderilebildiğini söyledi.

Ancak horlamanın tamamen ortadan kalkacağının garanti edilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, yorgunluk, alkol, antidepresanlar, kas gevşeticiler ve yatış pozisyonunun da horlamayı etkileyebildiğini ifade ederek “Uyku hijyenine uygun düzenlemeler horlamayı yüzde 85 oranında azaltabilir” dedi.

“Damat adayları evlilik öncesi tedavi arıyor”

Horlamanın sosyal hayatı da etkilediğini belirten Prof. Dr. Gerek, “Evlenecek çiftlerden özellikle damat adayları evlilik öncesi horlama sorununu gidermek için tedavi arayışına gidebiliyor” dedi.

Uyku apnesi tedavisinde PAP adı verilen pozitif basınçlı cihazların önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu cihazların ayarlarının uyku laboratuvarlarında hastaya özel olarak yapıldığını söyleyerek şunları kaydetti:

“Bu cihazların ayarları uyku laboratuvarında hastaya uygun biçimde düzenlenir. Cihazla birlikte uyku apnesinin kaybolup kaybolmadığına bakılır ve hastaya uygun biçimde yeniden düzenlenir. Hasta uyum gösterdiği takdirde uyku apnesi tedavisindeki öncelikli tercih bu cihazların kullanılmasıdır”

Burunlarında ciddi kemik eğriliği bulunmayan, damaklarında aşırı sarkma olmayan ve bademcikleri çok büyük olmayan hastaların bu cihazlarla rahatlıkla uyuyabildiğini belirten Gerek, tedavide en önemli unsurun hastanın cihaza uyum sağlaması olduğunu söyleyerek, “Bu cihazlar eskiden çok daha büyük ve taşınması daha zor cihazlardı. Günümüzde ise neredeyse bir gözlük kabı büyüklüğünde, nemlendirme özelliği olan yeni nesil cihazlar kullanılıyor” diye konuştu.

Uyku apnesi tedavisinde ağız içinde kullanılan ve kişiye özel ölçülerle hazırlanan apareylerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu sistemlerin dili öne doğru çekerek hava yolunu açık tutmayı amaçladığını söyledi.

Ancak bu apareylere uyumun her zaman kolay olmadığını belirten Gerek, “Özellikle öğürme refleksi güçlü olan kişilerde kullanımı zor olabiliyor. Ayrıca çene ekleminde ağrılara da yol açabiliyor” dedi.

Uyku apnesinde cerrahi tedavi hastaya göre planlanıyor

Uyku apnesi tedavisindeki bir diğer seçeneğin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, her hastanın ihtiyacına göre farklı yöntemlerin uygulanabildiğini söyledi.

Burunda sorun varsa buruna yönelik, damakta sarkma varsa damağa yönelik, bademcik büyüklüğü varsa bademciklere yönelik cerrahilerin uygulanabildiğini belirten Gerek, dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerin de uyku apnesine yol açabildiğini ifade ederek “Çocukluk döneminde bademcik ameliyatı olmuş kişilerde bile dil kökündeki lenfoid dokular büyüyerek hava yolunda darlığa neden olabilir. Bazen de epiglot kapağında deformasyonlar görülebilir. Bunların her biri için farklı cerrahi seçenekler bulunuyor” dedi.

Robotik cerrahi ve dil kökü implantları dikkat çekiyor

Robotik cerrahinin özellikle dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerde kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, dil kökündeki yağ fazlalığını azaltan ve dokuları temizleyen yöntemlerin başarılı sonuçlar verdiğini söyledi.

Ayrıca damak seviyesinde klasik ameliyatların yanı sıra sütürlerle damağı asma tekniklerinin de uygulanabildiğini belirten Gerek, yeni geliştirilen implant teknolojilerine de dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ülkemizde henüz deneysel seviyede uygulanan yöntemlerle dil köküne yerleştirilen implantlar bulunuyor. Uyku sırasında nefes durduğunda bu implantlar ilgili kası uyararak hava yolunun açılmasını ve yeniden nefes alınmasını sağlayabiliyor.”

Bu tedavilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde üç farklı firma tarafından uygulandığını belirten Gerek, Türkiye’de de deneysel çalışmaların sürdüğünü ancak maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti.

Uyku apnesi tedavisinde zayıflama iğneleri de kullanılıyor

Uyku apnesinde kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Avrupa’da obezite sıralamasında Türkiye ilk sırada yer alıyor. Bu nedenle hastalarımızın öncelikle kilo vermesini istiyoruz” dedi.

Uyku apnesinin tıbbi tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin FDA onayı aldığını belirten Gerek, “Hastalar yüzde 10 kilo kaybederse uyku apnesinde belirgin düzelmeler görülebiliyor” diye konuştu.

Ancak bu ilaçların mutlaka endokrinoloji uzmanı kontrolünde kullanılması gerektiğini vurgulayan Gerek, “Hiç kimse gidip eczaneden bu ilaçları doğrudan alıp kullanmamalı” uyarısında bulundu.

Zayıflar da horluyor

Horlamanın yalnızca kilolu kişilerde görüldüğü düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Zayıf kişilerde de horlama görülebilir” dedi.

Bu kişilerde horlamanın en sık nedenlerinin burun kemiği eğriliği, damak sarkması ve bademcik büyüklüğü olduğunu belirten Gerek, uygun ameliyatlarla bu sorunların giderilebildiğini söyledi.

Bazı meslek gruplarında uyku testi zorunlu

Özellikle şoförler ve teknik cihaz kullanan kişiler için kaliteli uykunun hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gerek, uyku apnesi tanısı alan bazı kişilerin ehliyet yenileme sürecinde tedavi olduklarını belgelemek zorunda kaldıklarını söyleyerek “Özellikle kritik işler yapanların kaliteli uyuması çok önemli” dedi.

Uzmanından uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Gerek programın sonunda horlama ve uyku apnesiyle ilgili şu uyarılarda bulundu:

• Uyku kalitenize dikkat edin.
• Uyuduğunuz ortamın sıcaklığına, karanlığına ve sessizliğine önem verin.
• Horluyorsanız bu gerçeği kabul edin ve tedavi olun.
• Eşiniz sizi horladığınız için uyarıyorsa mutlaka çözüm arayın.

Uyku apnesinin tedavi edilmediğinde yaşam süresini kısaltabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, sözlerini şöyle tamamladı:

”Uyku apnesi kader değildir. Tedavi edilebilir, kontrol edilebilir bir rahatsızlıktır ve tedavisi hayat kurtarır. Uyku apnesi ile yaşamaya devam edilirse kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Son dönemde kardiyoloji klinikleri de uyku apnesine çok önem veriyor. Çünkü kalp hastalıklarının pek çoğu uyku apnesi sebebiyle ortaya çıkabiliyor.”

”Uyku insan sağlığı açısından çok önemli. Uyku apnesi hayatımızı doğrudan etkiler çünkü ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor. Hayatımızda uykunun çok özel bir yeri var.”

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

A Milli Futbol Takımı, Vincenzo Montella yönetiminde 24 yıllık Dünya Kupası hasretini sona erdirerek 2026 FIFA Dünya Kupası yolculuğuna hazırlanıyor. Geçtiğimiz günlerde açıklanan geniş aday kadro, turnuva öncesi hazırlık maçları, grup fikstürü ve ay-yıldızlı ekibin toplam piyasa değeri futbolseverlerin gündeminde. İşte A Milli Takım’ın Dünya Kupası öncesi merak edilen tüm detayları…

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!