SRC BELGESİ NEDİR, NE İŞE YARAR?

SRC belgesi, karayolunda ticari amaçla yolcu veya yük taşımacılığı yapan sürücülerin mesleki yeterliliğini gösteren resmî belgedir. Sürücülerin yaptıkları taşımacılık türüne uygun bilgi ve yeterliliğe sahip olduklarını belgelendirmelerini sağlar.

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında düzenlenen SRC belgeleri, ticari taşımacılığın türüne göre farklı kategorilere ayrılır. Belgeye ilişkin eğitim ve sınav işlemleri Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülürken belgelendirme işlemlerinden Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı sorumludur.

MOTOKURYELER SRC BELGESİ ALMAK ZORUNDA MI?

Evet. Ticari amaçla motosiklet veya motorlu bisiklet kullanarak kurye gönderisi taşıyan sürücüler için SRC Kurye belgesi zorunluluğu getirildi. Ancak uygulamada geçiş süresi tanındığı için belge şartı 1 Ocak 2027'den itibaren aranacak.

16 Mayıs 2026 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle belge temin süresi uzatıldı. Böylece yemek, market siparişi ve paket teslimatı yapan motokuryelere yeni sisteme uyum sağlamaları için ek süre verildi.

Düzenleme yalnızca bir işletmeye bağlı çalışan sürücüleri değil, mevzuat kapsamında kendi hesabına ticari kurye taşımacılığı yapan motosiklet sürücülerini de ilgilendiriyor.

SRC KURYE BELGESİ NE ZAMAN ZORUNLU OLACAK?

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yapılan düzenlemeye göre motokuryeler için SRC Kurye belgesi temin süresi 1 Ocak 2027'de sona erecek.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Mayıs 2026'da yaptığı açıklamada sektörün ihtiyaçlarının dikkate alındığını ve belge alma süresinin uzatıldığını duyurdu.

Belge zorunluluğunun yürürlüğe girmesinin ardından gerekli yeterlilik belgesine sahip olmadan kurye taşımacılığı yapan sürücüler ve ilgili işletmeler mevzuatta öngörülen yaptırımlarla karşılaşabilecek.

SRC BELGESİ NASIL ALINIR? BAŞVURU NEREDEN YAPILIR?

SRC belgesi almak isteyen sürücülerin, başvuracakları belge türüne göre belirlenen eğitim ve sınav sürecini tamamlamaları gerekiyor.

Başvuru sürecinde adaylar öncelikle Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yetkilendirilen mesleki eğitim kurslarına kayıt yaptırıyor. Eğitim programını tamamlayan adaylar, ilgili mesleki yeterlilik sınavına katılıyor.

Sınavda başarılı olan kişilerin belge işlemleri yetkili kurumlar tarafından tamamlanıyor. Düzenlenen mesleki yeterlilik belgeleri e-Devlet üzerinden sorgulanabiliyor.

Başvuru işlemleri sırasında kimlik, sürücü belgesi, öğrenim durumunu gösteren belge, fotoğraf ve ilgili mevzuatın gerektirdiği diğer belgeler talep edilebiliyor.

SRC BELGESİ ALMA ŞARTLARI NELER?

SRC Kurye belgesi almak isteyen adayların belirli şartları karşılaması gerekiyor. Bu şartlar arasında kullanılacak taşıta uygun sürücü belgesine sahip olunması ve mevzuatta belirtilen adli sicil koşullarının sağlanması bulunuyor.

29 Ocak 2026 tarihli yönetmelik değişikliğine göre ilk kez SRC belgesi alacak kişilerin 66 yaşından gün almamış olması gerekiyor. Daha önce belge almış sürücüler için ise belirli yaşlardan itibaren sağlık ve psikoteknik değerlendirme şartları uygulanıyor.

SRC BELGESİ TÜRLERİ NELER?

SRC belgeleri sürücünün yaptığı taşımacılığın niteliğine göre sınıflandırılıyor.

SRC Kurye belgesi, motosikletli teslimat faaliyetleri için özel olarak düzenleniyor. Bu nedenle kurye olarak çalışacak sürücülerin faaliyetlerine uygun belge türünü edinmesi gerekiyor.

SRC BELGESİ SINAVI NASIL YAPILIYOR?

SRC belgesi için eğitimlerini tamamlayan adaylar, Millî Eğitim Bakanlığının düzenlediği mesleki yeterlilik sınavına katılıyor. SRC Kurye de 2026 yılı mesleki yeterlilik e-sınavı kapsamında yer alan belge türleri arasında bulunuyor.

Adaylar, yetkili kurslarda aldıkları eğitim programındaki konulardan sorumlu tutuluyor. Sınavda başarılı olan kişiler, diğer gerekli koşulları da sağlamaları halinde mesleki yeterlilik belgesi almaya hak kazanıyor.

SRC BELGESİ E-DEVLET ÜZERİNDEN ALINIR MI?

SRC belgesi bulunan vatandaşlar, belge bilgilerini e-Devlet üzerinden sorgulayabiliyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının sunduğu Mesleki Yeterlilik Belgesi Sorgulama/Düzenleme hizmeti aracılığıyla barkodlu belge oluşturulabiliyor.

Eğitim ve sınavdan muaf olarak belge alma hakkı bulunan kişiler için ayrıca Muafiyetli SRC Belgesi Başvuru hizmeti sunuluyor. Ancak e-Devlet üzerinden sorgulama yapılması, ilk kez belge alacak adayların zorunlu eğitim ve sınav sürecinin yerine geçmiyor.

SRC KURYE BELGESİ ALMAYAN MOTOKURYELERE CEZA VAR MI?

SRC Kurye belgesi için belirlenen geçiş süresinin sona ermesinin ardından belge şartına uymayan sürücüler ve işletmeler idari yaptırımlarla karşılaşabilecek.

Ticari taşımacılık faaliyetlerinde gerekli mesleki yeterlilik belgesi olmadan çalışılması, ilgili mevzuat kapsamında denetim ve yaptırım konusu olabiliyor. Uygulanacak ceza tutarı ise ihlalin türüne ve işlem tarihindeki mevzuata göre belirleniyor.

SRC BELGESİ İÇİN MOTOKURYELERİN SON BAŞVURU TARİHİ NE ZAMAN?

Motokuryelerin SRC Kurye belgesini temin etmeleri için belirlenen süre 1 Ocak 2027'de sona eriyor. Düzenleme kapsamında motosiklet ve mopedle ticari teslimat yapan sürücülerin gerekli mesleki yeterlilik şartlarını karşılamaları gerekiyor.

Belge almak isteyen adaylar, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş kurslara başvurarak eğitim ve sınav sürecini başlatabiliyor. SRC Kurye belgesinin yanı sıra ilgili taşımacılık faaliyetleri için öngörülen Kurye Faaliyet Belgesi yükümlülüğünün de yerine getirilmesi gerekiyor.

1992 yılında Dışişleri Bakanlığı bünyesinde görevine başlayan Metin Ergin, diplomatik kariyeri boyunca önemli görevler üstlendi. Mostar ve Belçika'nın Anvers kentinde başkonsolos olarak hizmet veren Ergin, Güney Sudan'da ise Türkiye Büyükelçisi olarak görev yaptı.

Bakanlık tarafından paylaşılan taziye mesajında, Ergin'in devletini farklı ülkelerde başarıyla temsil eden değerli bir meslek mensubu olduğu vurgulandı.

Ankara'da Tören Düzenlenecek

Büyükelçi Metin Ergin için 5 Kasım Perşembe günü Dışişleri Bakanlığı'nda resmi tören gerçekleştirilecek. Törenin ardından Ergin'in cenaze namazı, öğle namazını müteakip Ankara Hasan Tanık Camii'nde kılınacak.

Ergin'in naaşı, 6 Kasım Cuma günü cuma namazının ardından İstanbul Zincirlikuyu Mezarlığı'nda defnedilecek.

Tutukluluk incelemesi nedeniyle SEGBİS odasına götürüldüğünü ve duruşma öncesinde uzun süre kapalı alanda bekletildiğini belirten Özalper, duruşmanın ardından avukatıyla saat 16.50 sıralarında yaklaşık 10 dakika görüştüğünü, başka avukatların da beklediği gerekçesiyle görüşme kabininde bırakıldığını kaydetti.

Özalper, yaklaşık 20 dakika bekletildikten sonra çarpıntı yaşadığını ve panik atak geçirmeye başladığını aktararak, yaklaşık bir yıldır bu şikayet nedeniyle ilaç kullandığını ve durumun cezaevi yönetiminin bilgisi dahilinde olduğunu ifade etti.

Avukat görüş kabininin görevlilerin bulunmadığı, kör noktada bir yerde olduğunu aktaran Özalper, yardım almak için camlara vurduğunu, yanıt alamayınca masanın üzerinden avukat tarafına geçerek acil çağrı butonuna bastığını anlattı. Gelen infaz koruma memuruna panik atak geçirdiğini ve kabinden çıkarılmak istediğini söylediğini aktaran Özalper, memurun avukatların geleceğini belirterek kapıyı yeniden üzerine kapatıp gittiğini öne sürdü.

"'MADEM PANİK ATAĞIN VARDI, SUÇ İŞLEYİP BURALARA GELMESEYDİN' DEDİ"

Özalper, yaşadıklarının devamını ise şöyle anlattı:

"Daha sonra tanımadığım iki kişiyle birlikte geri geldi. Bunlardan birinin vardiya sorumlusu olduğunu tahmin ediyorum. Geldiklerinde masanın üzerinde nefes almak için çırpınıyordum. Gelen memurlardan biri iyi niyetle beni sakinleştirmeye çalıştı ve ellerimi tuttu. Ben ‘Kameralarınızı takın’ dedim. Bir bardak su vermek bile ancak o zaman akıllarına geldi. Ben nefesimi düzenlemeye ve sakinleşmeye çalışırken bir kişi kapıdan, ‘Ne bağırıyorsun?’ diye bağırdı. ‘Bağırmıyorum, panik atak geçiriyorum. Neden kimse anlamıyor?’ dedim. Yine bağırarak ve ukala bir tavırla, ‘Madem panik atağın vardı, suç işleyip buralara gelmeseydin’ dedi. Ben tekrar sakinliğimi kaybederek, ‘Ben suç işlediğim için burada değilim. Özgür Özel’in arkadaşı olduğum için buradayım’ dedim.

"CEZAEVİNDE ACİL DURUMLARDA KRİZ YÖNETİMİ YOK"

Saate baktım, 18.15 olmuştu. Bir saatten fazla süre boyunca panik atak geçirdiğim halde ne bulunduğum yerden çıkarıldım ne herhangi bir tıbbi müdahale yapıldı. Bir ihtiyacım olup olmadığı sorulmadı. O sırada biraz nefesimi düzenleyebildim. Avukatlar geldiğinde hala ağlıyordum ve konuşamıyordum. 30 Ekim tarihinde sabah saatlerinde disiplin soruşturması evrakı bana verildi. Bu evrak tamamıyla manipülatif, eksik ve yanlış bilgilerle dolu. Ben durduk yere ‘Ben Özgür Özel'in arkadaşıyım’ diye bağırarak olay çıkarmışım gibi bir kurgu oluşturulmuş. Olay yukarıda anlattığım gibidir. Gelip kapıyı açmayan personele kızamıyorum bile. Çünkü Müdür'ün koyduğu kurallar yüzünden ne yapacaklarını şaşırdıklarını düşünüyorum. Ben orada beyin kanaması geçirmiş olabilirdim, kalp krizi geçirebilirdim."

CEZAEVİ YÖNETİCİLERİ HAKKINDA SUÇ DUYURUSU

Tutuklu Özalper’in avukatı Mehmet Can Keysan, "müvekkilinin 27 Ekim’de geçirdiği panik atak sırasında bir saati aşkın süre kapalı kabinde kilitli tutulduğunu, acil tıbbi yardıma erişiminin kasten engellendiğini, insan onuruna aykırı muameleye ve sözlü saldırıya maruz bırakıldığını" öne sürerek suç duyurusunda bulundu.

Suç duyurusu dilekçesinde, Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu 1. Müdürü, ve bir infaz koruma memuru ile olay sırasında ve sonrasındaki disiplin soruşturmasında görev alan diğer personel hakkında "eziyet, kötü muamele, iftira ve görevi kötüye kullanma" suçlamaları yöneltildi.

Dilekçede ayrıca, Özalper’in kriz anındaki söylemlerinin bağlamından koparılarak çarpıtıldığı ve yaşananları örtbas etmek amacıyla 30 Ekim’de hakkında disiplin soruşturması başlatıldığı iddia edilerek sorumlular hakkında ceza soruşturması yürütülmesi ve kamu davası açılması talep edildi.

ÖZALPER HAKKINDA DİSİPLİN SORUŞTURMASI BAŞLATILMASINA TEPKİ GÖSTERDİ

Suç duyurusu dilekçesinde, Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü tarafından 30 Ekim 2026 tarihli "Savunma İstemi" yazısıyla Özalper hakkında disiplin soruşturması başlatıldığını belirten Keysan, şu ifadeleri kullandı:

"Müvekkilin konuyu adli makamlara ve kamuoyuna taşıyacağını belirtmesinden sonra müvekkil hakkında disiplin soruşturması başlatmışlardır. Söz konusu disiplin işlemi, tamamen müvekkile yönelik gerçekleştirilen suçları örtbas etme ve müvekkile idari bir yaptırım (disiplin cezası) uygulanmasını sağlama özel kastıyla kurgulanmıştır. Savunma istemi yazısını ve dayanağı tutanağı düzenleyen şüpheliler; olayın başlangıcını, müvekkilin nefes darlığını, yardım çağrılarını, buton kayıtlarını ve şüpheli Ali Demir'in ağır tahrik ve hakaret içeren sözlerini tutanağa eklememişlerdir. Müvekkilin hem ağır bir sağlık krizi hem haksız bir sözlü saldırı altında, nefsi müdafaa ve hak arama refleksiyle söylediği sözler bağlamından kopartılmış; müvekkil sanki kurum düzenini bozmak amacıyla durduk yere bağıran ve görevlileri tehdit eden biriymiş gibi gösterilerek kendisine hukuka aykırı bir fiil isnat edilmiştir."

HAYSİYET BU AKŞAM VAR MI, YENİ BÖLÜM MÜ?

Haysiyet, 3 Kasım 2026 Salı akşamı Kanal D'de yayınlanacak. Ancak izleyiciler bu hafta hikâyenin devamını yeni bölümle takip edemeyecek.

Kanal D'nin resmî yayın akışında saat 20.00 için Haysiyet'in tekrar bölümü yer alıyor. Dizinin ardından saat 23.15'te Canım Oğlum'un yayınlanması planlanıyor.

HAYSİYET YENİ BÖLÜM NEDEN YOK?

Haysiyet dizisinin 9. bölümünü bekleyen izleyiciler, yayın akışındaki değişikliğin nedenini merak ediyor. Kanal D'nin 3 Kasım tarihli programında yeni bölüm yerine tekrar yayınına yer verildi.

Dizinin yeni bölümünün neden yayınlanmadığına ilişkin kanal tarafından doğrulanmış ayrıntılı bir gerekçe bulunmuyor. Bu nedenle yayın değişikliğinin reklam gelirleri, reytingler veya başka bir gelişmeden kaynaklandığını kesin olarak söylemek mümkün değil.

HAYSİYET 9. BÖLÜM NE ZAMAN YAYINLANACAK?

Haysiyet'in 9. bölümüne ilişkin fragmanlar ve ön izleme görüntüleri Kanal D'nin resmî dijital platformlarında yer alıyor. Buna karşın 3 Kasım Salı akşamı için açıklanan televizyon yayın programında tekrar bölümü bulunuyor.

Yeni bölümün kesin yayın tarihi için Kanal D'nin güncel duyurularının takip edilmesi gerekiyor. Dizinin normal yayın günü salı olsa da bu haftaki değişiklik nedeniyle sonraki bölümün tarihi henüz resmî yayın akışıyla doğrulanmış değil.

HAYSİYET DİZİSİNİN KONUSU NE?

Haysiyet, farklı sosyal çevrelerden gelen iki ailenin çatışması ve bu çatışmanın ortasında gelişen bir aşk hikâyesini konu alıyor. Simay ile Mehmet'in ilişkisi, aileleri arasındaki anlaşmazlıkların giderek büyümesine neden oluyor.

Sadık Karlıova ve Haluk Tarman arasındaki mücadele de dizinin temel çatışmalarından birini oluşturuyor. Aile ilişkileri, sınıfsal farklılıklar ve geçmişten gelen hesaplaşmalar hikâyenin önemli unsurları arasında bulunuyor.

HAYSİYET OYUNCULARI KİMLER?

Süreç Film imzalı Haysiyet dizisinin yönetmenliğini Eda Teksöz üstleniyor. Başrollerde Kerem Alışık, Doğukan Güngör, Reha Özcan ve Merih Öztürk yer alıyor.

Oyuncu kadrosunda ayrıca Burak Çelik, Gökberk Yıldırım, Orkuncan İzan, Asır Gündoğdu, Aybüke Yılmaz, Elifcan Ongurlar, Berfin Kıymaz, Nizam Namidar ve Gülçin Hatıhan gibi isimler bulunuyor.

HAYSİYET HANGİ KANALDA, SAAT KAÇTA?

Haysiyet dizisi, 3 Kasım 2026 Salı akşamı saat 20.00'de Kanal D ekranlarında tekrar bölümüyle izleyici karşısına çıkacak. Dizinin yeni bölüm tarihiyle ilgili resmî açıklamaların ve yayın akışındaki olası değişikliklerin takip edilmesi gerekiyor.

ANNE YARISI BU AKŞAM VAR MI, YENİ BÖLÜM MÜ?

Anne Yarısı dizisi bu akşam NOW ekranlarında izleyiciyle buluşacak. Ancak 3 Kasım 2026 tarihli yayın akışında dizinin yeni bölümü yerine tekrar yayını planlanıyor.

NOW'un resmî internet sitesinde saat 20.00'de Anne Yarısı yer alıyor. Yayın akışındaki "Alt Yazılı" ifadesi, önceki bölümlerden birinin yeniden gösterileceğini ortaya koyuyor.

Dizinin ardından saat 23.15'te Yeraltı'nın tekrar bölümü yayınlanacak.

ANNE YARISI YENİ BÖLÜM NEDEN YOK?

Anne Yarısı'nın yeni bölümünün yayınlanmaması, televizyon izleyicilerinin araştırdığı konular arasına girdi. 3 Kasım Salı akşamı oynanacak Galatasaray-Stuttgart karşılaşmasının da televizyon kanallarındaki yayın planlamalarını etkilediği öne sürüldü.

Basında yer alan haberlerde, reklam gelirlerine ilişkin gelişmeler nedeniyle dizinin yeni bölümünün ertelendiği iddia edildi. Ancak NOW'un resmî yayın akışında değişikliğin gerekçesine ilişkin ayrıntılı bir açıklama bulunmuyor.

Bu nedenle yeni bölümün yayınlanmama sebebi konusunda kesinleşmiş resmî bir bilgi bulunmadığı belirtiliyor.

ANNE YARISI 7. BÖLÜM NE ZAMAN YAYINLANACAK?

Anne Yarısı dizisinin 7. bölümünün 10 Kasım 2026 Salı günü yayınlanmasının planlandığı yönünde haberler bulunuyor. Ancak bu tarih henüz NOW'un gelecek haftaya ilişkin resmî yayın akışıyla kesinleştirilmiş değil.

Kanalın dijital platformunda dizinin ilk altı bölümü izlenebiliyor. Yedinci bölümle ilgili tanıtım içerikleri de dizinin resmî sayfasında yer alıyor.

ANNE YARISI DİZİSİNİN KONUSU NE?

Anne Yarısı, geçmişte yaşanan büyük bir kaybın ardından hayatları yeniden kesişen Ali ve Zeynep'in hikâyesini anlatıyor. İki karakter arasındaki mücadelenin merkezinde küçük Ege'nin geleceği bulunuyor.

Zeynep'in Ege için verdiği mücadele, Ali ve ailesiyle yaşadığı anlaşmazlıkları derinleştiriyor. Geçmişten gelen sırlar, aile içindeki çatışmalar ve velayet meselesi dizinin temel hikâyesini oluşturuyor.

Kapadokya'da geçen yapım, annelik, aile bağları ve fedakârlık gibi konuları ele alıyor.

ANNE YARISI OYUNCULARI KİMLER?

NTC Medya imzalı Anne Yarısı dizisinin başrollerinde Cihangir Ceyhan, Burcu Özberk ve Esra Dermancıoğlu yer alıyor.

Cihangir Ceyhan, Ali Altay karakterini canlandırırken Burcu Özberk, Zeynep Aksoy rolüyle izleyici karşısına çıkıyor. Esra Dermancıoğlu ise Meryem Altay karakterine hayat veriyor.

Oyuncu kadrosunda ayrıca Selen Uçer, Fatih Gühan, Cansu Fırıncı, Mert Denizmen, Merve Şen, İlayda Çevik ve Melisa Duru Ünal gibi isimler bulunuyor.

Yönetmenliğini Semih Bağcı'nın üstlendiği dizinin senaryosu Melis Civelek, Zeynep Gür ve Merve Göntem tarafından kaleme alınıyor.

ANNE YARISI HANGİ KANALDA, SAAT KAÇTA?

Anne Yarısı, 3 Kasım 2026 Salı günü saat 20.00'de NOW ekranlarında tekrar bölümüyle yayınlanacak. Dizinin 7. bölümünü bekleyen izleyicilerin yeni yayın tarihine ilişkin kanalın resmî duyurularını takip etmesi gerekiyor.

TUZLU KAHVE BU AKŞAM VAR MI, YENİ BÖLÜM MÜ?

Tuzlu Kahve dizisi, 3 Kasım 2026 Salı akşamı Star TV ekranlarında olacak. Ancak dizinin yeni bölümü yerine daha önce yayınlanan bir bölümü izleyiciyle buluşacak.

Star TV'nin resmî yayın akışına göre saat 19.00'da Star Haber ekrana gelecek. Saat 20.00'de Tuzlu Kahve'nin tekrar yayını başlayacak.

Dizinin ardından saat 23.00'te Sevdiğim Sensin'in tekrar bölümünün yayınlanması planlanıyor.

TUZLU KAHVE YENİ BÖLÜM NEDEN YOK?

Tuzlu Kahve'nin bu haftaki yayın programında yapılan değişiklik, yeni bölümü bekleyen izleyicilerin gündemine geldi. Star TV, 3 Kasım tarihli yayın akışında diziyi tekrar yayını olarak duyurdu.

Kanalın resmî internet sitesinde yayın değişikliğinin nedenine ilişkin ayrıntılı bir açıklama bulunmuyor. Bu nedenle yeni bölümün ertelenmesinin kesin sebebi hakkında doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.

Dizinin yeni bölüm tarihiyle ilgili gelişmelerin Star TV'nin resmî duyurularından takip edilmesi gerekiyor.

TUZLU KAHVE YENİ BÖLÜM NE ZAMAN YAYINLANACAK?

Tuzlu Kahve'nin yeni bölümü için yayın takvimindeki son durum merak ediliyor. Star TV'nin internet sitesinde diziye ilişkin yeni bölüm tanıtımları ve gelecek bölümlere ait görüntüler yer alıyor.

Buna karşın 3 Kasım Salı akşamı için açıklanan televizyon yayın akışı tekrar bölümünü gösteriyor. Yeni bölümün kesin yayın tarihi, kanalın güncel programı üzerinden doğrulanabilecek.

TUZLU KAHVE DİZİSİNİN KONUSU NE?

Tuzlu Kahve, geçmişten gelen aile anlaşmazlıklarıyla beklenmedik aşk ilişkilerini bir araya getiren bir komedi dizisi olarak izleyici karşısına çıkıyor.

Hikâyenin merkezinde birbirleriyle sorunları bulunan İpekli ve Kutaygil aileleri ile Aydınoğlu ailesinin iki oğlu yer alıyor. Elit ve Murat evlilik hazırlıkları yaparken Mehmet'in Amerika'dan dönüşü, aileler arasındaki dengeleri değiştiriyor.

Derin'in yaşadığı ilişki sorunlarının ardından Mehmet'le yakınlaşması, olayların daha da karmaşık hale gelmesine neden oluyor. Aileler arasındaki geçmiş anlaşmazlıklar ve karakterlerin özel hayatları dizinin temel çatışmasını oluşturuyor.

TUZLU KAHVE OYUNCULARI KİMLER?

Poll Films imzalı Tuzlu Kahve, Türk televizyonlarının tanınmış oyuncularını bir araya getiriyor.

Dizide Eda Ece, Derin Kutaygil karakterine hayat verirken Buğra Gülsoy, Mehmet Aydınoğlu rolünü üstleniyor. Binnur Kaya, Hatun Aydınoğlu; Şevval Sam ise Candan Aydınoğlu karakterini canlandırıyor.

Oyuncu kadrosunda Nebahat Çehre, Yasemin Ergene, Sarp Apak, Ceren Moray, Enis Arıkan, Hatice Aslan, Nergis Kumbasar, Nevra Serezli, Cengiz Bozkurt ve Settar Tanrıöğen de yer alıyor.

TUZLU KAHVE HANGİ KANALDA, SAAT KAÇTA?

Tuzlu Kahve, 3 Kasım 2026 Salı akşamı saat 20.00'de Star TV ekranlarında tekrar bölümüyle yayınlanacak. Yeni bölümünü bekleyen izleyiciler, güncel yayın takvimini ve gelecek bölüm tanıtımlarını Star TV'nin resmî internet sitesinden takip edebilecek.

Meclis Başkanvekili Mehmet Murat Yazar’ın yönetiminde gerçekleştirilen seçimde üç aday yarıştı. CHP, Çağlar Koban’ı aday gösterirken YENİ Parti’nin adayı Barbaros Gezgin, Cumhur İttifakı’nın adayı ise AK Partili Sibel Karakaş oldu.

Seçimin ilk turunda Çağlar Koban 10, Barbaros Gezgin 9, Sibel Karakaş ise 8 oy aldı. Üçüncü tur oylamasında Gezgin ve Karakaş 10’ar oy elde ederken Koban 9 oyda kaldı.

Başkan vekilini belirleyen dördüncü turda ise Barbaros Gezgin 18 oy alarak seçimi kazandı. Cumhur İttifakı’nın adayı Sibel Karakaş 10 oyda kaldı.

Böylece YENİ Parti’nin adayı Barbaros Gezgin, Milas Belediye Başkan Vekilliği görevine seçilmiş oldu.

İSTANBUL'DA YARIN OKULLAR TATİL Mİ, 4 KASIM ÇARŞAMBA OKUL VAR MI?

İstanbul'da 4 Kasım 2026 Çarşamba günü için henüz resmî bir tatil kararı açıklanmadı. İstanbul Valiliğinin eğitime ara verilmesine yönelik duyurusu bulunmadığından öğrencilerin yarın derslerine devam etmesi öngörülüyor.

Ancak kentte beklenen kuvvetli yağış ve fırtına nedeniyle hava koşulları yakından takip ediliyor. Olumsuz hava şartlarının ulaşımı ve öğrenci güvenliğini etkilemesi halinde yetkili makamlar tarafından yeni bir karar alınabilecek.

İSTANBUL'DA OKULLAR NEDEN TATİL OLABİLİR? METEOROLOJİDEN KUVVETLİ YAĞIŞ UYARISI

Okulların tatil edilip edilmeyeceğine ilişkin aramaların artmasının temel nedeni, İstanbul için yapılan kuvvetli yağış uyarısı oldu. Meteoroloji Genel Müdürlüğü, 3 Kasım 2026 Salı günü saat 11.42'de yayımladığı 557 numaralı uyarıda Marmara Bölgesi'nde etkili olması beklenen yağışlara dikkat çekti.

Meteorolojinin açıklamasına göre İstanbul'da 4 Kasım Çarşamba günü ilk saatlerden itibaren yerel olarak metrekareye 21 ila 50 kilogram arasında yağış düşebilecek. Kuzey yönlerden esecek rüzgârın öğleden sonra kuvvetlenerek yer yer kısa süreli fırtınaya dönüşmesi bekleniyor.

Meteoroloji, özellikle sel, su baskını, yıldırım, heyelan ve ulaşımda yaşanabilecek aksamalara karşı vatandaşların tedbirli olmasını istedi.

4 KASIM İSTANBUL HAVA DURUMU NASIL OLACAK?

Meteoroloji Genel Müdürlüğünün son tahminlerine göre İstanbul'da 4 Kasım Çarşamba günü kuvvetli gök gürültülü sağanak yağış bekleniyor. Yağışların günün farklı saatlerinde etkisini göstermesi, rüzgârın ise özellikle öğleden sonra kuvvetlenmesi öngörülüyor.

Kuvvetli yağış uyarısının 4 Kasım saat 03.00'te başlayarak 5 Kasım Perşembe günü saat 06.00'ya kadar geçerli olması bekleniyor. Meteoroloji ayrıca 4 Kasım'dan itibaren Türkiye'nin batı kesimlerinde hava sıcaklıklarının hissedilir derecede düşeceğini bildirdi.

İstanbul'da özellikle sabah saatlerinde okula gidecek öğrenciler ve işe gidecek vatandaşlar açısından yağışın ulaşım üzerindeki olası etkileri önem taşıyor.

İSTANBUL VALİLİĞİ 4 KASIM İÇİN TATİL AÇIKLAMASI YAPTI MI?

İstanbul Valiliğinden 4 Kasım Çarşamba günü eğitim öğretime ara verildiğini bildiren resmî bir açıklama henüz yapılmadı. Bu nedenle kent genelindeki okullarda derslerin planlandığı şekilde sürmesi bekleniyor.

Hava koşullarına bağlı olarak alınabilecek olası bir tatil kararının kapsamı da resmî duyuruyla netleşecek. İstanbul genelini veya belirli ilçeleri ilgilendiren yeni bir karar açıklanması halinde öğrenciler ve veliler İstanbul Valiliğinin duyurularından bilgi alabilecek.

Meteorolojik uyarı yapılması, okulların kendiliğinden tatil edildiği anlamına gelmiyor. Eğitim öğretime ara verilmesi için yetkili makamların ayrıca karar alması gerekiyor.

KASIM ARA TATİLİ NE ZAMAN BAŞLAYACAK?

Millî Eğitim Bakanlığının 2026-2027 eğitim öğretim yılı takvimine göre birinci dönem ara tatili 16 Kasım 2026 Pazartesi günü başlayacak. Öğrenciler, 20 Kasım Cuma günü sona erecek ara tatilin ardından 23 Kasım Pazartesi günü yeniden ders başı yapacak.

MEB'in açıkladığı takvimde 4 Kasım Çarşamba günü için planlanmış herhangi bir tatil bulunmuyor. Dolayısıyla hava koşulları nedeniyle ayrıca karar alınmaması durumunda İstanbul'daki okullarda eğitim öğretim devam edecek.

4 KASIM ÇARŞAMBA İSTANBUL'DA OKULLAR TATİL EDİLECEK Mİ?

İstanbul'da 4 Kasım Çarşamba günü okulların tatil edilmesine yönelik doğrulanmış bir karar bulunmuyor. Meteorolojinin kuvvetli yağış ve fırtına uyarısına rağmen mevcut durumda ilkokul, ortaokul ve liselerde derslerin yapılması bekleniyor.

Öğrenciler ve veliler, 3 Kasım Salı gecesi ve 4 Kasım Çarşamba sabahı İstanbul Valiliği tarafından yayımlanabilecek yeni açıklamaları takip edebilecek. Tatil kararı alınması halinde duyurunun resmî kanallar üzerinden yapılması bekleniyor.

Yıl sonuna kadar İsrail'e yardımın durdurulacağı konusunda halihazırda anlaşıldığını aktaran Trump, ihtiyaç halinde ABD'nin İsrail'e yardım edeceğini ifade etti.

Bu konuyu İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun dile getirdiğini söyleyen Trump, İsrail'in gelişmiş bir ülke olduğunu ve bu yardıma ihtiyacı olmadığını kaydetti.

Trump, İran konusunda ara seçimlerin ardından nasıl bir aksiyon alınacağına dair soruya, "Amacım çok sayıda insanı öldürmek değil ama mecbur kalırsak bunu yapmak zorunda kalacağız. Ancak amacım bu değil." yanıtını verdi.

FENERBAHÇE EMRE BELÖZOĞLU İLE ANLAŞTI MI?

Fenerbahçe'nin yeni teknik direktörünün Emre Belözoğlu olacağı yönündeki iddialar güçlendi. A Spor muhabiri Erdem Akbaş'ın aktardığı bilgilere göre sarı-lacivertli yönetim, Kasımpaşa'yı çalıştıran Belözoğlu ile her konuda anlaşmaya vardı.

Fenerbahçe yönetimindeki bazı isimlerin Emre Belözoğlu'nun göreve getirilmesini özellikle istediği ve gerçekleştirilen temasların olumlu sonuçlandığı ifade edildi. Tarafların sözleşme konusunda anlaşmaya vardığı öne sürülürken henüz resmi açıklama yapılmadı.

SERGIO CONCEIÇAO NEDEN FENERBAHÇE'YE GELMEDİ?

Fenerbahçe'nin teknik direktörlük görevi için öncelikle Sergio Conceiçao ile görüşmeler yürüttüğü belirtildi. Ancak Portekizli çalıştırıcının sözleşme koşulları ve mali taleplerinin taraflar arasında anlaşmazlığa yol açtığı iddia edildi.

Sabah Spor'un haberine göre Conceiçao'nun 3,5 yıllık sözleşme talep etmesi ve teknik ekibindeki bir ismin İstanbul'a gelmek istememesi görüşmelerin önündeki engeller arasında yer aldı.

A Spor'un aktardığı bilgilere göre ise Portekizli teknik adamın yıllık ücret beklentisinde geri adım atmaması ve yeni taleplerde bulunması üzerine görüşmeler sonlandırıldı. Bu gelişmenin ardından Fenerbahçe yönetiminin yerli teknik direktör seçeneğine yöneldiği bildirildi.

AZİZ YILDIRIM İLE EMRE BELÖZOĞLU GÖRÜŞTÜ MÜ?

Fenerbahçe'de teknik direktör arayışları devam ederken Aziz Yıldırım'ın Emre Belözoğlu ile görüştüğü ileri sürüldü. Sabah'ın haberine göre Yıldırım, sarı-lacivertli takımın başına geçmesi için Belözoğlu ile temas kurdu.

Görüşmelerde önemli mesafe kaydedildiği ve tarafların anlaşmaya yaklaştığı aktarıldı. Daha sonra A Spor tarafından paylaşılan bilgilerde ise Emre Belözoğlu ile anlaşmaya varıldığı belirtildi.

Bu gelişmelerin ardından Fenerbahçe'nin yeni teknik direktörünü kısa süre içerisinde kamuoyuna duyurabileceği ifade ediliyor.

EMRE BELÖZOĞLU FENERBAHÇE'YE NE ZAMAN İMZA ATACAK?

Emre Belözoğlu'nun Fenerbahçe'ye dönüşüyle ilgili gündemin önemli başlıklarından biri sözleşmenin ne zaman imzalanacağı oldu. Basında yer alan haberlerde, taraflar arasında anlaşmanın sağlandığı ve resmi imza aşamasına gelindiği öne sürüldü.

Belözoğlu'nun Fenerbahçe yönetimiyle son görüşmeleri gerçekleştirmesinin ardından göreve başlayabileceği belirtiliyor. Ancak sözleşmenin süresi, yıllık ücret ve teknik ekibin yapısına ilişkin doğrulanmış ayrıntılar henüz paylaşılmadı.

EMRE BELÖZOĞLU DAHA ÖNCE FENERBAHÇE'Yİ ÇALIŞTIRDI MI?

Emre Belözoğlu, Fenerbahçe'de daha önce futbolcu, sportif direktör ve teknik sorumlu olarak görev yaptı. Sarı-lacivertli kulüple uzun yıllara dayanan bağları bulunan Belözoğlu, futbolculuk kariyerinin ardından teknik yönetim alanında çalışmaya başladı.

2020-2021 sezonunda sportif direktörlük yapan Belözoğlu, Erol Bulut'un ayrılmasının ardından takımın teknik sorumluluğunu üstlendi. Sezonun son bölümünde Fenerbahçe'nin başında sahaya çıkan genç çalıştırıcı, daha sonra farklı kulüplerde teknik direktörlük kariyerini sürdürdü.

Belözoğlu'nun yeniden göreve getirilmesi halinde sarı-lacivertli takımın başında ikinci dönemi başlayacak.

EMRE BELÖZOĞLU HANGİ TAKIMI ÇALIŞTIRIYOR?

46 yaşındaki Emre Belözoğlu, Fenerbahçe ile adı anılmadan önce Süper Lig ekiplerinden Kasımpaşa'da teknik direktörlük görevini yürütüyordu.

Teknik direktörlük kariyerinde Başakşehir ve Ankaragücü gibi kulüplerde de çalışan Belözoğlu, son olarak Kasımpaşa'nın başında görev aldı. Fenerbahçe ile anlaşma iddialarının ardından deneyimli futbol adamının İstanbul temsilcisindeki geleceği de gündeme geldi.

Olası ayrılık konusunda Kasımpaşa'nın yapacağı açıklama, teknik direktör değişikliğinin resmileşmesi açısından önem taşıyor.

EMRE BELÖZOĞLU KİMDİR, KAÇ YAŞINDA?

Emre Belözoğlu, 7 Eylül 1980 tarihinde İstanbul'da dünyaya geldi. 3 Kasım 2026 itibarıyla 46 yaşında olan Belözoğlu, profesyonel futbolculuk kariyerine Galatasaray'da başladı.

Orta saha oyuncusu olarak görev yapan Belözoğlu, kariyerinde Inter, Newcastle United, Fenerbahçe ve Atletico Madrid gibi kulüplerin formalarını giydi. Türkiye A Milli Futbol Takımı'nda da uzun yıllar görev yapan eski futbolcu, milli formayla 100'ün üzerinde karşılaşmaya çıktı.

Futbolculuğu bıraktıktan sonra antrenörlük kariyerine yönelen Belözoğlu, Fenerbahçe'deki sportif direktörlük ve teknik sorumluluk dönemlerinin ardından farklı Süper Lig kulüplerinde görev aldı.

FENERBAHÇE'NİN YENİ TEKNİK DİREKTÖRÜ EMRE BELÖZOĞLU MU OLACAK?

Fenerbahçe'nin yeni teknik direktörüyle ilgili 3 Kasım 2026 tarihinde yayımlanan haberlerde Emre Belözoğlu'nun göreve getirileceği yönündeki iddialar ön plana çıktı.

A Spor, sarı-lacivertlilerin Belözoğlu ile anlaşmaya vardığını duyururken diğer haberlerde resmi imza sürecine ilişkin gelişmeler aktarıldı.

Rüzgarın öğle saatlerinden sonra bölgenin batısı ile İstanbul’da kuzey yönlerden kuvvetli ve yer yer kısa süreli fırtına şeklinde esmesi bekleniyor.

Bakanlığın sosyal medya hesabından yapılan paylaşımda, Zonguldak, Bartın, Düzce, Kastamonu’nun kuzeyi ve Sinop’ta yerel olarak kuvvetli sağanak ve gök gürültülü sağanak yağışın beklendiği belirtildi.

Hatay çevreleri, Osmaniye’nin kuzeyi, Adana’nın doğusu ve Gaziantep’in batısında kuvvetli; zamanla Hatay’ın Erzin, Dörtyol, Payas ve Hassa ilçeleri ile Osmaniye merkez ve güneyinde yerel olarak çok kuvvetli ve şiddetli gök gürültülü sağanak olacağı tahmin ediliyor.

İzmir, Aydın, Muğla, Çanakkale ve Edirne çevreleri ile Manisa ve Balıkesir'in batısındaki yağışların, yerel kuvvetli sağanak ve gök gürültülü sağanak şeklinde devam etmesi bekleniyor.

İçişleri Bakanlığı, kuvvetli yağışlarla birlikte meydana gelebilecek sel, su baskını, heyelan ve ulaşımda aksamalara karşı dikkatli olunmasını isteyerek, "Vatandaşlarımızın sel, su baskını, heyelan, ulaşımda aksamalar, yıldırım, yerel dolu yağışı, yağış anında kuvvetli rüzgar ve hortum gibi olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olmasını; yetkili mercilerin uyarılarını dikkate almalarını önemle hatırlatıyoruz" ifadelerini kullandı.

Yabancı teknik adam adayları arasında ön plana çıkan Sergio Conceição ile temas kuran sarı-lacivertli yönetimin, Portekizli çalıştırıcıyla yapılan görüşmelerde bazı sorunlarla karşılaştığı ileri sürüldü.

Sergıo Conceıção ile Görüşmelerde Pürüz

HT Spor'da yer alan habere göre, Fenerbahçe ile Sergio Conceição arasındaki görüşmelerde anlaşmazlık yaşandı. Portekizli teknik adamın başlangıçta gündeme gelen sözleşme koşullarına yönelik taleplerini değiştirmesi ve maaş beklentisini yükseltmesi, müzakerelerin ilerlemesini zorlaştırdı.

Yaşanan gelişmelerin ardından Fenerbahçe yönetiminin alternatif isimler üzerinde yeniden değerlendirme yaptığı belirtildi.

Yeni Favori Emre Belözoğlu

Sergio Conceição ile görüşmelerde yaşanan pürüzlerin ardından Fenerbahçe'nin teknik direktörlük için yeniden yerli adaylara yöneldiği öne sürüldü.

Bu doğrultuda listenin ilk sırasına Kasımpaşa Teknik Direktörü Emre Belözoğlu'nun yerleştiği iddia edildi. Sarı-lacivertli kulüpte futbolculuk döneminde önemli başarılara imza atan Belözoğlu'nun, teknik direktörlük görevi için öne çıkan isim olduğu ifade edildi.

Emre Belözoğlu'nun Fenerbahçe Açıklaması

Kasımpaşa'nın Beşiktaş ile 2-2 berabere kaldığı karşılaşmanın ardından açıklamalarda bulunan Emre Belözoğlu, Fenerbahçe teknik direktörlüğü ihtimaliyle ilgili dikkat çeken ifadeler kullanmıştı.

Belözoğlu, sarı-lacivertli kulüple olan bağını vurgulayarak şu sözleri söylemişti:

“Ben Fenerbahçe'nin en zor, mutlu ve hüzünlü dönemlerini yaşamış eski bir sporcusuyum. Fenerbahçe herkesin orada olmak istediği bir yer. Benim için de Fenerbahçe'nin yeri her zaman ayrı olacak. Fenerbahçe çok büyük bir camia. Fenerbahçe'de göreve talip olmayı yakışıksız bir durum olarak görüyorum. Fenerbahçe'de o göreve talip olunmaz, o göreve layık görülünür. Yöneticiler bir tavır gösterip size inandığını gösterir. O zaman bazı şeyler gelişmelidir. Fenerbahçe her zaman reaksiyonlar verebilecek çok büyük bir takımdır. Ben tamamen Kasımpaşa'ya motiveyim. Oyuncularıma, kulübüme karşı haksızlık etmekten korkarım.”

Programda Fenerbahçe’nin şampiyonluk yarışındaki durumu, Galatasaray’ın istikrarlı performansı, Beşiktaş’ın puan kaybı ve hakemlerin VAR kullanımına ilişkin eleştiriler öne çıkarken Ali Kunak, “Merkez Hakem Kurulu’na yapılan operasyon sonrası hakemlerde özgüven toparlanması var” değerlendirmesinde bulundu.

Fenerbahçe’nin savunması ve şampiyonluk yarışı tartışıldı

Kadıköy’de Göztepe karşısında 1-0 öne geçmesine rağmen sahadan 2-1 mağlup ayrılan Fenerbahçe’nin performansını değerlendiren Tansu Polatkan, savunmadaki bireysel hatalara dikkat çekti. Polatkan, iki golde de savunma oyuncularının hatalarının etkili olduğunu belirterek, “Şampiyonluk yarışında da 9 puan geride kalması… Fenerbahçe bundan sonraki haftalarda hem Galatasaray’ın hem Trabzonspor’un hem Beşiktaş’ın puan kaybetmelerini bekleyecek ve de oynadığı her maçı kazanmak durumunda olacak . Onun için Fenerbahçe'yi zor haftalar bekliyor diye düşünüyorum ” ifadelerini kullandı.

Fenerbahçe’de teknik direktörün oyuncu tercihlerini de eleştiren Polatkan, takımın formda isimlerinden Oğuz Aydın’ın oyundan alınmasını sorguladı. Polatkan, “Fenerbahçe’nin en formda futbolcusu niye oyundan alınıyor?” diye sorarak teknik kararların açıklanması gerektiğini vurguladı.

“Galatasaray ligin üstünde bir takım”

Lider Galatasaray’ın Konyaspor deplasmanında aldığı 4-0’lık galibiyeti değerlendiren Polatkan, sarı-kırmızılıların oyun gücüne ve takım içindeki uyuma dikkat çekti. Polatkan, “Galatasaray bir kere şu anda Süper Lig’in üstünde bir takım. Onu kabul etmek gerekir." dedi.

Galatasaray’da penaltı kararının ardından topun takım arkadaşına bırakılmasını da değerlendiren Polatkan, bu hareketi takım içindeki dayanışmanın göstergesi olarak yorumladı. Polatkan, “Orada hakem penaltı kararını verdikten hemen sonra çok güzel bir mesaj var. Osimhen topu alıp Leo'ya verdi. Bu arkadaşlığın çok güzel bir gösterisiydi. Osimhen penaltıyı kendisi atabilirdi ama Leo'ya pas vererek futbol camiasına çok güzel bir mesaj verdi. Bu bir yandan da Galatasaray takınımdaki dostluğun da görüntüsü diye düşünüyorum” ifadelerini kullandı.

Programda ayrıca hakemlerin VAR kararlarına fazla başvurması eleştirildi. Hakemlerin saha içindeki sorumluluklarını kendilerinin üstlenmesi gerektiği belirtilirken Polatkan, “VAR biraz hakemleri sorumluluktan kurtarıyor. Yani VAR verdi, ben verdim olmuyor” değerlendirmesinde bulundu.

Beşiktaş’ın puan kaybında teknik tercihler öne çıktı

Beşiktaş’ın Kasımpaşa karşısında 2-0 öne geçmesine rağmen sahadan 2-2 beraberlikle ayrılması da programın gündemindeydi.

Tansu Polatkan, siyah-beyazlıların ikinci yarıdaki oyununu eleştirerek, “Beşiktaş 2-0’lık üstünlüğü yeterli gördük diye düşünüyorum” dedi. Kasımpaşa’nın ikinci yarıda daha etkili olduğunu belirten Polatkan, Beşiktaş’ın çift santrfora dönme kararını da sorguladı.

"Reşat Onur Coşkunses tecrübesiz bir hakem"

Programda karşılaşmanın hakemi Reşat Onur Coşkunses’in tecrübesi ve tartışmalı pozisyonlar da gündeme geldi. Hakem atamalarında maçların zorluk derecesinin ve hakemlerin deneyiminin dikkate alınması gerektiği vurgulandı. Kunak, şöyle konuştu:

"Reşat Onur Coşkunses tecrübesiz bir hakem. Süper lig'de az sayıda maçı var, Kasımpaşa ve Beşiktaş maçları geçmişten beri zor geçer. Şu an Merkez Hakem Kurulu'nda bulunan Anthoney Taylor'un yardımcısı olan Barış Şimşek'in yönettiği Kasımpaşa-Beşiktaş maçı oyun kuralları ihlali denilerek iptal edilmiştir. Tarihte böyle bir maç varken ve Barış Şimşek yönetmişken, bu maçı böyle bir hakeme vermek yanlıştır. Hakemlere basamakları birer birer çıkarmak lazım.

Coşkunses bu sene Galatasaray- Gençlerbirliği maçı yönetti, maçta pozisyon olmadı. Pozisyon olmayınca iyi hakem dendi. Pozisyon olmadı diye iyi hakem olmaz. Pozisyonu çözen hakem iyi hakemdir. Hatalı atama, yanlış iş Bağdat'tan döner derler ya, bu da öyle oldu."

Ali Kunak: “Merkez Hakem Kurulu’na yapılan operasyon sonrası hakemlerde özgüven toparlanması var”

Programın öne çıkan başlıklarından biri de hakemlerin performansı ve tartışmalı kararlar oldu.

Ali Kunak, Merkez Hakem Kurulu’nda yaşanan gelişmelerin ardından hakemlerin özgüveninde toparlanma görüldüğünü belirterek, şu değerlendirmelerde bulundu:

“Merkez Hakem Kurulu’na yapılan operasyon sonrası hakemlerde özgüven toparlanması var. Ben Oğuzhan Çakır'ı maçta iyi buldum. Hataları vardı ama birinci dakikada hiç çekinmeden sarı kartı kullandı. Bu çok önemli. Maçın başında sarı kart göstermemeye kalkıyorlar, maç ellerinden gidiyor. Oysaki birinci dakikada da doksanıncı dakikada da sarı kart aynı kriterlerle gösterilmelidir.

Polatkan ise "Bir hakemin maç içindeki hata sayısıyla oynayanların hatası eşit mi diye düşünürüm her zaman. Teknik direktörler bunları hiç hesaplamadan hemen hakeme yükleniyorlar. Yakın mesafeden gol atamayan bir futbolvcuya kızmıyor ama sarı kart gösteren hakeme kızıyorlar. Burada da bir yanlışlık var" diye konuştu. Kunak ise Polatkan'ın söylediklerini onaylayarak "Sene başından beri Fenerbahçe hakemlerden şikayetçi, peki sezon başından beri Fenrbahçeye hakemler mi daha çok zarar vermiştir yoksa Skringer mi daha çok zarar vermiştir? Batığımız zaman başa baş gelirler. O yüzden teknik direktörlerin bu konuda daha hassas davranması gerekiyor" ifadelerini kullandı.

Yayının tamamını izlemek için linke tıklayınız:

https://www.youtube.com/watch?v=0x5ZLcDOxbI

Tolon sosyal medyadan duyurdu: "Metal armatürlere de el konuldu"

Uğradığı sansasyonel müdahaleyi kişisel sosyal medya hesabı üzerinden kamuoyuyla paylaşan sanatçı Canan Tolon, eserlerinin parçalanması karşısında duyduğu şaşkınlığı ve tepkiyi dile getirdi.

Tolon, gümrükte yaşanan olayı şu sözlerle aktardı:

"'ŞÜPHELİ' diye Londra'ya sergime gidecek heykellerimi gümrükte balyozla parçaladılar. Metal armatürlere de prosedür gereği el koyuldu."

Sergilenmek üzere İngiltere'ye gönderilen eserlerin fiziksel tahribata uğraması ve sanatçının heykellerinin balyoz darbeleriyle parçalanması sanat çevrelerinde büyük tepki topladı. Gümrük denetim prosedürlerinin bir sanat eserine bu şekilde uygulanması uluslararası kültür-sanat camiasında tartışma konusu haline geldi.

ARDA GÜLER NEDEN KADRODA YOK?

Real Madrid'in AEK karşılaşması öncesinde duyurduğu kamp kadrosunda Arda Güler ile Fransız orta saha oyuncusu Aurelien Tchouameni'nin bulunmadığı aktarıldı.

İki futbolcunun karşılaşma öncesindeki son antrenmanda takımdan ayrı bireysel çalışma yaptığı belirtildi. Ancak oyuncuların sağlık durumlarına ilişkin ayrıntılı bir açıklamanın paylaşılmaması, kadro dışı kalma nedenleri konusunda belirsizlik oluşturdu.

Arda Güler'in kadroda bulunmamasının sakatlık, tedbir veya teknik tercih kaynaklı olup olmadığına ilişkin kesin bir bilgi açıklanmadı.

JOSE MOURINHO'NUN ARDA GÜLER KARARI GÜNDEM OLDU

Real Madrid Teknik Direktörü Jose Mourinho'nun Arda Güler'i AEK karşılaşmasının kamp kadrosuna dahil etmemesi, İspanyol ekibinin taraftarları arasında tartışma yarattı.

Özellikle milli futbolcunun sakatlık durumuna ilişkin ayrıntılı bilgi bulunmaması dikkat çekti. Bazı taraftarların Arda Güler'in neden kadroda olmadığı konusunda kulüpten açıklama beklediği aktarıldı.

Bununla birlikte Arda Güler'in kadroya alınmamasının doğrudan Mourinho'nun teknik tercihi olduğunu doğrulayan ayrı bir açıklama bulunmuyor.

ARDA GÜLER SAKAT MI? SON DURUMU NE?

Arda Güler'in sağlık durumuna ilişkin soru işaretleri, Real Madrid'in son antrenmanındaki bireysel çalışmanın ardından gündeme geldi.

Milli futbolcunun takım arkadaşlarıyla birlikte çalışmaması ve kamp kadrosunda bulunmaması, sakatlık ihtimalinin tartışılmasına neden oldu. Ancak bireysel antrenman yapması, tek başına yeni bir sakatlık yaşadığını göstermiyor.

Arda Güler'in olası bir sakatlığının niteliği, tedavi süreci veya sahalara dönüş tarihi konusunda doğrulanmış yeni bir bilgi bulunmuyor.

REAL MADRID'DE ARDA GÜLER'İN PERFORMANSI

Fenerbahçe'den Real Madrid'e transfer olan Arda Güler, İspanyol ekibinde geçirdiği süreçte hem hücum hattında hem de orta sahada farklı görevler üstlendi.

Teknik kapasitesi, pas yeteneği ve hücum organizasyonlarına katkısıyla öne çıkan milli futbolcu, Jose Mourinho yönetiminde de takımın farklı bölgelerinde değerlendirildi.

Arda Güler'in sağ kanat ve merkez orta saha rollerinde görev alabilmesi, Real Madrid'in hücum planlarında farklı seçenekler oluşturuyor.

ARDA GÜLER AEK MAÇINDA OYNAYACAK MI?

Real Madrid'in açıklanan kamp kadrosuna ilişkin haberlerde Arda Güler'in ismine yer verilmediği belirtildi. Bu nedenle milli futbolcunun AEK karşılaşmasında forma giymesi beklenmiyor.

Bununla birlikte karşılaşmanın resmî maç kadrosu ve Arda Güler'in sağlık durumuna ilişkin yeni açıklamalar, oyuncunun kesin durumunun belirlenmesi açısından önem taşıyor.

Kaspersky araştırmacıları, Eylül ve Ekim 2026 döneminde gözlemlenen saldırılarda sistem keşfi, kullanıcı bilgilerini ele geçirme, ağ içindeki diğer bilgisayarlara geçiş ve veri toplama aşamalarını inceledi. Saldırılar sırasında yönetici düzeyinde yüksek yetkilere sahip hesapların da ele geçirildiği belirlendi.

CyberStrikeAI saldırı sürecinde kullanıldı

Saldırganların, komuta-kontrol altyapısını büyük dil modeliyle (LLM) birleştiren açık kaynaklı sızma testi çerçevesi CyberStrikeAI'dan yararlandığı tespit edildi. Bu sistemde hedefleri insan operatör belirlerken yapay zeka modeli kullanılacak araçları seçebiliyor, komutlar hazırlayabiliyor ve uygulama sonuçlarını analiz edebiliyor.

Ele geçirilen bilgisayarlara yüklenen "implant" adı verilen zararlı kod, hazırlanan komutları çalıştırarak sonuçları saldırganların sunucusuna iletiyor. Böylece yapay zeka destekli sistem, ele geçirilen ağlardaki faaliyetlerin yönetilmesinde kullanılıyor.

Yönetici hesaplarına ulaşmaları 3-4 gün sürdü

Kaspersky'nin yeniden oluşturduğu saldırı senaryolarından birinde, saldırganların ele geçirdikleri bir SQL Server üzerinden manuel olarak işlem yaptığı belirlendi. Bu aşamada bilgi toplandığı ve kullanılacak araçların hazırlandığı aktarıldı.

Yaklaşık iki haftalık aranın ardından CyberStrikeAI implantı devreye alındı. Zararlı kodun sisteme yüklenmesinden etki alanı yöneticisi hesaplarının ele geçirilmesine kadar 3-4 gün geçti.

Bilgisayarlar arasında geçiş yapılması, kimlik bilgilerinin toplanması ve veri tabanının dışarı aktarılmasını kapsayan son aşamanın ise bir saatten kısa sürede tamamlandığı kaydedildi.

Yapay zeka saldırganların sunucusunda çalıştı

İncelemede, yapay zekanın ele geçirilen bilgisayarlarda değil, saldırganların kendi sunucusunda çalıştığı belirlendi. Bilgisayarlara yüklenen implantın ise yapay zeka hizmetleriyle doğrudan iletişim kurmadığı ve geleneksel bir uzaktan kontrol aracı gibi işlev gördüğü aktarıldı.

Kaspersky Endpoint Detection and Response Expert, bellek süreçlerinden kimlik bilgisi elde etmeye yönelik araçların kullanılması ve kötü amaçlı zamanlanmış görevlerin oluşturulması gibi davranışları tespit etti.

Şirketin ağ tespit sistemleri de CyberStrikeAI'ın komuta-kontrol trafiğini ve hedeflerin etki alanlarını belirlemek amacıyla gerçekleştirilen şüpheli sorguları ortaya çıkardı. Söz konusu implantlar, Kaspersky tarafından "HEUR.Win64.CyberStrike.gen" ve "HEUR.Linux.CyberStrike.gen" kodlarıyla tanımlandı.

Kaspersky'den saldırı yöntemlerine ilişkin değerlendirme

Kaspersky Tehdit Keşif Birimi Başkanı Nikita Nazarov, saldırganların CyberStrikeAI tabanlı bir yapay zeka ajanı kullanarak kapsamlı bir saldırı zinciri yürüttüğünü ve ele geçirdikleri ağlarda sonraki adımlarını mevcut duruma göre belirlediğini bildirdi.

Saldırıların sistem keşfi, kimlik bilgilerinin ele geçirilmesi, ağ içinde yatay hareket ve verilerin toplanarak dışarı aktarılması gibi bilinen tekniklere dayandığını belirten Nazarov, şu değerlendirmede bulundu:

"Yapay zeka, saldırganların izinsiz erişim faaliyetlerini nasıl koordine ettiğini ve ne kadar hızlı hareket ettiğini değiştiriyor. Ancak Kaspersky EDR gibi doğru yapılandırılmış güvenlik araçları, saldırılarda kullanılan teknikleri hala tespit edebiliyor ve durdurulmasına yardımcı olabiliyor."

Saldırganların kimliği henüz belirlenmedi

Nazarov, araştırmacıların saldırılarda kullanılan komut dosyalarında Çince yorum satırlarına da rastladığını aktardı. Ancak bu bulguların saldırganların kimliğini veya bulunduğu yeri belirlemek için yeterli olmadığını vurguladı.

Kaspersky'nin mevcut incelemesinde saldırı faaliyetleri bilinen bir tehdit aktörüyle doğrudan ilişkilendirilmedi. Şirket ayrıca tespit edilen tüm altyapının aynı operatör tarafından yönetildiğini doğrulamadı.

Nazarov'un açıklamasına göre, saldırıların arkasındaki kişi veya grupların kimliğine ilişkin kesin bir bağlantı henüz kurulmuş değil.

4 AYLIK MEMUR ENFLASYON FARKI YÜZDE KAÇ OLDU?

TÜİK'in açıkladığı verilere göre temmuz, ağustos, eylül ve ekim aylarını kapsayan dönemde tüketici fiyatları birikimli olarak yaklaşık yüzde 8,28 arttı. Bu oran, memurların 2026 yılının ikinci yarısı için aldığı yüzde 7'lik toplu sözleşme zammını geride bıraktı.

Böylece memur ve memur emeklileri için yaklaşık yüzde 1,20 oranında enflasyon farkı ortaya çıktı. Ocak 2027'de uygulanacak yüzde 5'lik toplu sözleşme zammının da eklenmesiyle mevcut dört aylık verilere göre toplam maaş artışı yaklaşık yüzde 6,26 seviyesine ulaştı.

2026 TEMMUZ, AĞUSTOS, EYLÜL VE EKİM ENFLASYON ORANLARI

TÜİK tarafından açıklanan aylık enflasyon rakamları şöyle gerçekleşti:

Aylık enflasyon oranları doğrudan toplanmak yerine bileşik olarak hesaplanıyor. Bu nedenle dört aylık enflasyon, aylık yüzdelerin basit toplamından farklı çıkıyor.

OCAK 2027 MEMUR MAAŞ ZAMMI NE KADAR OLACAK?

Ocak 2027 memur maaş zammı, toplu sözleşmeyle belirlenen yüzde 5'lik artış ve 2026'nın ikinci yarısında oluşacak enflasyon farkı üzerinden hesaplanacak. Ekim ayı rakamlarıyla birlikte enflasyon farkı oluşması için gereken yüzde 7'lik eşik aşıldı.

Mevcut hesaplamada memur ve memur emeklileri için yaklaşık yüzde 6,26 oranında zam ortaya çıkıyor. Ancak bu oran kesinleşmiş altı aylık zam değil. Kasım ve aralık aylarında açıklanacak enflasyon verileri de hesaplamaya dahil edilecek.

2026-2027 dönemini kapsayan toplu sözleşmeye göre memur maaşlarına 2027 yılının ilk altı ayında yüzde 5, ikinci altı ayında ise yüzde 4 zam yapılacak. Oluşan enflasyon farkları da ilgili dönemlerde maaşlara yansıtılacak.

SSK VE BAĞ-KUR EMEKLİLERİNİN 4 AYLIK ZAM ORANI KAÇ OLDU?

Ekim ayı enflasyon verilerinin ardından SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin Ocak 2027 maaş zammında dikkate alınacak dört aylık oran da belli oldu. Temmuz-ekim döneminde birikimli enflasyon yaklaşık yüzde 8,28 olarak gerçekleşti.

SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin maaş artışları, memur ve memur emeklilerinden farklı olarak doğrudan altı aylık enflasyon oranına göre hesaplanıyor. Bu nedenle mevcut dört aylık artış yüzde 8,28 düzeyindeyken memur ve memur emeklilerinin enflasyon farkı yaklaşık yüzde 1,20 seviyesinde bulunuyor.

MEMUR ENFLASYON FARKI NASIL HESAPLANIYOR?

Memur enflasyon farkının hesaplanmasında, ilgili altı aylık dönemde gerçekleşen tüketici enflasyonu ile aynı dönem için belirlenen toplu sözleşme artışı karşılaştırılıyor. Enflasyonun toplu sözleşme oranını aşması halinde aradaki fark, sonraki dönemin maaş artışına dahil ediliyor.

2026'nın ikinci yarısında toplu sözleşme zammı yüzde 7 olarak uygulanıyor. Dört aylık enflasyonun bu seviyeyi aşmasıyla oluşan fark, Ocak 2027 için belirlenen yüzde 5'lik zamla bileşik şekilde hesaplanıyor.

KASIM VE ARALIK ENFLASYON RAKAMLARI NE ZAMAN AÇIKLANACAK?

Memur ve emekli maaş zamlarının kesinleşmesi için iki kritik veri kaldı. TÜİK'in açıklama takvimine göre kasım ayı enflasyonu 3 Aralık 2026 tarihinde duyurulacak.

Aralık ayına ilişkin enflasyon verisinin ise Ocak 2027'nin ilk günlerinde açıklanması bekleniyor. Böylece 2026 yılının ikinci yarısına ait altı aylık enflasyon oranı ve Ocak 2027 memur maaş zammı netleşecek.

4 AYLIK MEMUR ENFLASYON FARKI OCAK MAAŞLARINA NASIL YANSIYACAK?

Dört aylık memur enflasyon farkı, kasım ve aralık enflasyonunun eklenmesiyle yeniden hesaplanacak. Ortaya çıkacak altı aylık fark, Ocak 2027 toplu sözleşme artışıyla birlikte memur ve memur emeklilerinin aylıklarına yansıtılacak.

Mevcut veriler yaklaşık yüzde 6,26'lık bir artışa işaret ederken kesin oran için yılın son iki enflasyon verisi beklenecek. Dolayısıyla bugün açıklanan hesaplama, ocak ayında uygulanacak nihai maaş zammı olarak değerlendirilmiyor.

ÖZLEM ÇERÇİOĞLU'NUN KİMİ HAYATINI KAYBETTİ?

Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu'nun akrabası Ünal Şahin'in vefatı, ailesini ve yakınlarını yasa boğdu. Bir süredir sağlık sorunları nedeniyle tedavi gören Şahin'in yaşamını yitirmesinin ardından Aydın'da cenaze töreni gerçekleştirildi.

Cenaze töreninde hazır bulunan Çerçioğlu, Şahin ailesini yalnız bırakmadı. Başkan Çerçioğlu, törene katılan aile üyeleri ve yakınlarıyla bir araya gelerek taziyelerini iletti.

ÜNAL ŞAHİN KİMDİR, KAÇ YAŞINDAYDI?

Ünal Şahin, Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu'nun akrabası olarak kamuoyunun gündemine geldi. Şahin'in vefatının ardından hayatına ilişkin bilgiler araştırılmaya başlandı.

Ünal Şahin'in doğum tarihi, yaşı, mesleği ve yaşamına ilişkin ayrıntılı biyografik bilgiler kamuoyuna yansıyan haberlerde yer almadı. Çerçioğlu ile akrabalık derecesine ilişkin de doğrulanmış ayrıntılı bir açıklama bulunmuyor.

ÜNAL ŞAHİN NEDEN ÖLDÜ, HASTALIĞI NEYDİ?

Ünal Şahin'in ölüm nedenine ilişkin bilgiler de netleşti. Yerel basında yer alan haberlere göre Şahin, bir süredir akciğer kanseri nedeniyle hastanede tedavi görüyordu.

Tedavi sürecinde enfeksiyon gelişen Şahin, yapılan müdahalelere rağmen kurtarılamadı. Şahin'in vefatının ardından ailesine ve yakınlarına başsağlığı mesajları iletildi.

ÜNAL ŞAHİN'İN CENAZESİ NEREYE DEFNEDİLDİ?

Ünal Şahin için 2 Kasım Pazartesi günü Aydın'ın Efeler ilçesinde bulunan Bey Camii'nde cenaze töreni düzenlendi. Öğle namazının ardından kılınan cenaze namazıyla Şahin son yolculuğuna uğurlandı.

Cenaze törenine Özlem Çerçioğlu'nun yanı sıra AK Parti Aydın Milletvekili Ömer Özmen, eski Efeler Belediye Başkanı Mesut Özakcan, Şahin ailesinin yakınları ve vatandaşlar katıldı.

Cenaze namazının ardından Ünal Şahin'in naaşı, Aydın'daki Kemer Mezarlığı'nda toprağa verildi.

ÖZLEM ÇERÇİOĞLU NEDEN GÜNDEM OLDU?

Özlem Çerçioğlu'nun adının 3 Kasım 2026 tarihinde gündeme gelmesinde, akrabası Ünal Şahin'in hayatını kaybetmesiyle ilgili haberler öne çıktı. Çerçioğlu'nun cenaze törenine katılması ve ailesine taziyelerini iletmesi de basına yansıdı.

Ünal Şahin'in vefatına ilişkin haberlerin ardından Özlem Çerçioğlu'nun ailesi, hayatını kaybeden yakınının kimliği ve ölüm nedeni hakkındaki bilgiler kamuoyunda merak konusu oldu.

GALATASARAY U19 - STUTTGART U19 MAÇI KAÇ KAÇ BİTTİ?

Galatasaray U19 ile Stuttgart U19 arasında oynanan karşılaşma 2-2 beraberlikle sonuçlandı. Sarı-kırmızılı ekip, 23. dakikada Berat Luş'un serbest vuruştan kaydettiği golle 1-0 öne geçti ve ilk yarıyı bu skorla tamamladı.

İkinci yarının başında Stuttgart U19, Enis Redzepi'nin 49. dakikadaki golüyle beraberliği yakaladı. Galatasaray U19 ise 73. dakikada Arda Tagay'ın attığı golle yeniden üstünlüğü ele geçirdi.

Karşılaşmanın son bölümünde beraberlik için baskısını artıran Alman temsilcisi, 87. dakikada Brayann Kenmoe'nun golüyle skoru 2-2'ye getirdi. Kalan dakikalarda başka gol olmayınca iki takım sahadan birer puanla ayrıldı.

GALATASARAY U19 - STUTTGART U19 MAÇININ GOLLERİNİ KİM ATTI?

UEFA Gençlik Ligi'nde dört golün kaydedildiği karşılaşmada golcü isimler ve dakikaları şöyle:

• 23. dakika: Berat Luş (Galatasaray U19) – 1-0
• 49. dakika: Enis Redzepi (Stuttgart U19) – 1-1
• 73. dakika: Arda Tagay (Galatasaray U19) – 2-1
• 87. dakika: Brayann Kenmoe (Stuttgart U19) – 2-2

Galatasaray U19'da Berat Luş ve Arda Tagay, attıkları gollerle öne çıktı. Stuttgart U19'da ise Brayann Kenmoe, maçın bitimine kısa süre kala kaydettiği golle takımına beraberliği getirdi.

GALATASARAY U19 UEFA GENÇLİK LİGİ'NDE KAÇ PUANDA?

Stuttgart U19 karşısında sahadan beraberlikle ayrılan Galatasaray U19, UEFA Gençlik Ligi'ndeki puanını 2'ye yükseltti. Alman temsilcisi Stuttgart U19 ise dördüncü karşılaşmasının ardından 4 puana ulaştı.

Sarı-kırmızılı gençler, turnuvanın ilk haftasında Sporting CP ile 2-2 berabere kalmış, ardından Barcelona'ya 1-0 ve Lille'e 3-1 mağlup olmuştu.

Stuttgart karşısındaki beraberliğin ardından Galatasaray U19, Avrupa'daki ilk dört maçında galibiyet elde edemedi. Sarı-kırmızılı ekip, kalan karşılaşmalarda puan toplayarak üst tura yükselme şansını sürdürmeyi hedefliyor.

⏱️ Dünyanın farklı noktalarındaki taraftarlarımızın bugün oynayacağımız VfB Stuttgart maçını izleyebileceği saatler. 👇 #GSvVFB #UCL https://t.co/jLFpxH8Dar

— Galatasaray SK (@GalatasaraySK) November 3, 2026

GALATASARAY U19'UN STUTTGART KARŞISINDAKİ İLK 11'İ

Teknik direktör Alparslan Erdem yönetimindeki Galatasaray U19, Stuttgart karşılaşmasına şu oyuncularla başladı:

Galatasaray U19: Arda Yılmaz, Yusuf Sivaslıoğlu, Cihan Akgün, Yusuf Dağhan Kahraman, Abdullah Satılmış, Necati Oğulcan Yançel, Eyüp Karasu, Onur Kağan Yıldız, Furkan Koçak, Arda Tagay, Berat Luş.

Sarı-kırmızılı ekip karşılaşmada 4-3-3 dizilişini tercih etti. Galatasaray'ın hücum hattında Furkan Koçak, Arda Tagay ve Berat Luş görev yaptı.

GALATASARAY U19'UN BİR SONRAKİ MAÇI NE ZAMAN?

Galatasaray U19, UEFA Gençlik Ligi'nin beşinci haftasında İngiltere temsilcisi Aston Villa U19 ile karşılaşacak.

Galatasaray U19 - Aston Villa U19 maçı 24 Kasım 2026 Salı günü oynanacak. Sarı-kırmızılı ekip, Stuttgart beraberliğinin ardından turnuvadaki ilk galibiyetini elde etmek için sahaya çıkacak.

Operasyonun devamında 2 kişi daha tespit edilerek soruşturma kapsamına alındı. Şüphelilerden 11'i gözaltına alınırken, diğer kişinin yakalanması için çalışmaların sürdüğü belirtildi.

Ev ve araçlarda uyuşturucu maddeler bulundu

Şüphelilerin adreslerinde ve araçlarında yapılan aramalarda çeşitli miktarlarda esrar ile uyuşturucu ve uyarıcı özellik taşıyan haplar ele geçirildi. Aramalarda ayrıca uyuşturucu kullanımında kullanılan cam pipolar bulundu.

Ele geçirilen materyaller arasında 6136 sayılı Kanun kapsamında suç teşkil eden bir sustalı bıçak da yer aldı.

Dijital materyaller incelemeye alındı

Operasyon kapsamında şüphelilere ait cep telefonları ve diğer dijital materyallere el konuldu. Bu cihazların incelenmesine yönelik işlemlerin sürdüğü bildirildi.

Polatlı Cumhuriyet Başsavcılığının açıklamasında, gözaltına alınan 11 şüpheliye ilişkin işlemlerin devam ettiği, firari durumdaki 1 kişinin yakalanması için de çalışmaların sürdüğü kaydedildi.

Gençlerin yaklaşık yüzde 20’si geceleri uyanık kalıyor

Son yıllarda gençler arasında “gececiliğin” giderek yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Aslan, bunda internet ve teknoloji kullanımının önemli rol oynadığını söyledi.

Kişinin gece boyunca uyanık kalması ve ertesi gün kalkarak günlük yaşamına uyum sağlamakta zorlanmasının “gecikmiş uyku fazı sendromu” olarak tanımlandığını belirten Aslan, geçmişte yüzde 1-2 düzeylerinde görülen bu durumun günümüzde yüzde 10’lara kadar çıktığını ifade etti.

Hastalık boyutunda olmasa bile gençlerin yaklaşık yüzde 20’sinin geceleri uyanık kaldığını belirten Aslan, bu sürenin büyük ölçüde evde, internet başında ve sanal etkileşimlerle geçirildiğine dikkat çekti.

Gececilik davranışının yalnızca Türkiye’ye özgü olmadığını vurgulayan Aslan, dünyanın birçok ülkesinde benzer bir değişim yaşandığını söyledi.

Büyük kentler uyku yoksunu toplumlara dönüşüyor

Çalışma ve yaşam koşullarındaki değişimin de uyku düzenini etkilediğini belirten Prof. Dr. Aslan, özellikle büyük kentlerde insanların giderek “uyku yoksunu” hale geldiğine dikkat çekti.

Gece geç saatlerde yatıp sabah günlük yaşamın zorunlulukları nedeniyle erken kalkmak durumunda kalan çok sayıda kişinin 5-6 saatlik uykuyla yaşamını sürdürmeye çalıştığını belirten Aslan, yetişkinler için 6-9 saat arasındaki uykunun normal kabul edildiğini, sürekli 6 saatin altında uyuyan kişilerde ise uyku yoksunluğundan söz edilebileceğini ifade etti.

Daha düzenli bir uyku ritmi için sabah saat 07.00-08.00 civarında uyanmanın yararlı olabileceğini belirten Aslan, düzenli uyku alışkanlığının hem bedensel hem de ruhsal sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Gece uyanık kalmak obezite riskini artırabiliyor

Gece uyanık kalmanın yalnızca uyku düzenini değil, beslenme alışkanlıklarını ve fiziksel aktiviteyi de etkilediğini anlatan Prof. Dr. Aslan, özellikle gençlerin gece boyunca daha fazla yemek yeme eğiliminde olduğunu ve bunun obeziteye zemin hazırlayabildiğini söyledi.

Uzun süre evden çıkmadan, gün ışığı görmeden, ihtiyaçlarını bulunduğu yere getirterek yaşayan, hareketsiz ve düzensiz beslenen bir yaşam biçiminin giderek daha görünür hale geldiğine dikkat çeken Aslan, toplumun bir bölümünün zamanının büyük kısmını evde geçirdiğini ifade etti.

“Sadece sanal dünyada var olmak insanı doyuma ulaştırmıyor”

İnsanın ruhsal sağlığı açısından gerçek sosyal ilişkilerin önemini vurgulayan Prof. Dr. Aslan, yalnızca sanal dünyadaki etkileşimlerle sürdürülen bir hayatın kişiyi yeterince mutlu eden ve doyuma ulaştıran bir yaşam biçimi olmadığını söyledi.

İnsanların kendilerini iyi hissedebilmek için gerçek iletişime, gerçek insanlara ve yüz yüze ilişkilere ihtiyaç duyduğunu belirten Aslan, sosyal ilişkilerden uzaklaşıp sanal ortamlarda çok fazla zaman geçiren bireylerde bir süre sonra boşluk hissi, yaşamı sorgulama ve anlam arayışının ortaya çıkabileceğini ifade etti.

Bu sürecin motivasyon kaybı ve erteleme davranışlarıyla devam edebildiğini belirten Aslan, bazı kişilerde depresif belirtilerin de tabloya eklenebileceğini söyledi.

“Sosyal beyin” kavramına dikkat çeken Aslan, insanı harekete geçiren ve motive eden önemli unsurlardan birinin toplum içinde diğer insanlarla kurduğu etkileşim olduğunu vurguladı.

Dikkat eksikliği olanlarda erteleme davranışı daha sık görülebiliyor

Erteleme davranışının nedenlerinin her bireyde ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Aslan, dikkat eksikliği bulunan bireylerde motivasyon kaybı ve erteleme eğiliminin daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Araştırmaların dikkat eksikliği bulunan bireylerin gece uyanık kalmaya ve ertesi gün yapılması gereken işleri ertelemeye daha yatkın olabildiğini gösterdiğini ifade eden Aslan, bu nedenle sorunun yalnızca “isteksizlik” veya “tembellik” olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

“Ertelemek insanın doğal bir eğilimi”

Ertelemenin belirli ölçülerde insanın doğal eğilimlerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişinin konfor alanında kaldığı ve harekete geçmesini gerektiren koşulların azaldığı durumlarda erteleme davranışının daha kolay ortaya çıkabildiğini söyledi.

Ancak ertelemenin alışkanlık haline gelmesinin ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini belirten Aslan, aşırı boş zaman ve sürekli düşünmenin olumsuz değerlendirmeleri artırarak kişiyi depresif bir duygu durumuna sürükleyebileceğini ifade etti.

“Önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme”

Sosyal yaşamdan uzaklaşan ve hareketsizleşen bireylerin öncelikle fiziksel aktiviteye yönlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Aslan, motivasyonun her zaman eylemden önce gelmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.

Aslan, “Fiziksel aktivite için bu isteğin gelmesini beklemek yerine aktif olduğumuzda zaten kendimizi daha iyi hissediyoruz. Bilişsel davranışçı terapide söylediğimiz temel bir şey var; önce eyleme geç, istek gelmesini bekleme. Eyleme geçtikten sonra bir sonraki eylem için isteğin ortaya çıkması çok daha kolay olabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan, gececilik, sosyal içe kapanma ve erteleme davranışlarının günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda deneyimli bir uzmandan destek alınmasının kişinin normal yaşamına uyumunu kolaylaştırabileceğini ifade etti.

Aileler gençlerle değerleri üzerinden iletişim kurabilir

İçe kapanan, sosyal yaşamdan uzaklaşan ve erteleme davranışı gösteren gençlere yaklaşımda ailelere de önemli görevler düştüğünü belirten Prof. Dr. Aslan, öncelikle gencin önem verdiği değerlerin anlaşılması gerektiğini söyledi.

Güven, samimiyet, dürüstlük ve sahicilik gibi kavramların gençler açısından çok önemli olabildiğini belirten Aslan, gençlerin bu değerleri göremedikleri ve art arda hayal kırıklıkları yaşadıkları durumlarda vazgeçme ve geri çekilme davranışı gösterebildiklerini ifade etti.

Gençlik döneminin çevreden ve yaşanan deneyimlerden en fazla etkilenilen dönemlerden biri olduğunu vurgulayan Aslan, gençleri dijital ve kapalı ortamlardan çıkararak sosyal hayatın içine katacak kursların, programların ve etkinliklerin artırılmasının önemli olduğunu söyledi.

Akkoç, 12 Eylül öncesinde sağ ve sol görüşlü gençlerin sokaklara döküldüğünü, toplumun yaşanan şiddet olaylarından ciddi biçimde rahatsız olduğunu belirterek, darbenin ardından yaşananlara ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.

“Kanlı terör neden bir anda kesildiğini bir türlü açıklayamadılar”

12 Eylül öncesindeki atmosferi anlatan Akkoç, sağ ve sol görüşlü gençler arasındaki çatışmaların toplumu yorduğunu söyledi. Akkoç, darbenin gerekçesi olarak gösterilen olayların darbenin hemen ardından sona ermesine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“12 Eylül 1980 darbesi sırasında, 12 Mart öncesinde olduğu gibi sağcı ve solcu gençler sokağa dökülmüş, anarşi hortlamıştı. Vatandaş anarşiden, günlük olaylardan ve gençlerin birbirini öldürmesinden bıkmış, ciddi şekilde rahatsız hale gelmişti.

Ancak 12 Eylül darbesini yapanlar, darbeden bir gün sonra, darbe için gerekçe olarak gösterilen olayların ve kanlı terörün neden bir anda, bir gün içinde kesildiğini bir türlü açıklayamadılar.

Askeri müdahaleye uygun şartların oluşması için solcu ve sağcı gençleri sokaklara döküp kan akıtanlar, istediklerini maalesef yine elde etmişlerdi.”

"Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar"

Akkoç, 12 Eylül darbesinin ardından Türkiye’nin dış politikasında ve ekonomik yapısında önemli değişiklikler yaşandığını savundu. Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü de bu sürecin önemli başlıklarından biri olarak değerlendiren Akkoç, şöyle konuştu:

“Askeri yönetimleri ve parlamento dışı hükümetleri, kendi istediklerini kabul ettirebilmek için uygun gören Amerikalılar, 12 Eylül darbesinden sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönmesini sağladılar.”

Akkoç, dönemin ekonomik gelişmelerine ilişkin ise tütün tekeli kanununun kaldırılmasını örnek gösterdi:

“Ardından tütün tekeli kanunu kaldırılarak Türk tütünü yerine ithal Virginia tütünü getirildi ve Türk sigarası yerine Amerikan sigarası piyasaya girdi. Tütün tekeli kanununun kaldırılmasıyla da tütün satan bir ülke olan Türkiye, tütün ithal eder hale getirildi”

“Türkiye’de siyasetin yeniden dizayn edilmesinin yolu açıldı”

12 Eylül darbesinin siyasi sonuçlarına da değinen Akkoç, başta Bülent Ecevit ve Süleyman Demirel olmak üzere siyasi parti liderlerine getirilen yasakların yeni bir siyasi yapılanmanın önünü açtığını söyledi:

“12 Eylül darbesiyle başta Ecevit ve Demirel olmak üzere bütün siyasi partilerin yöneticilerine siyaset yasağı getirildi. Böylece Türkiye’de siyasetin yeni partiler ve yeni yüzlerle yeniden dizayn edilmesinin yolu açılmış oldu.”

Akkoç, bu sürecin yalnızca Türkiye içindeki siyasi dengelerle açıklanamayacağını savunarak, dönemin MİT Ekonomik İşler Dairesi Başkanı Mahir Kaynak’ın açıklamalarına da dikkat çekti.

“12 Eylül öncesinde Milli İstihbarat Teşkilatı’nda Ekonomik İşler Dairesi Başkanı olarak görev yapan Profesör Mahir Kaynak, Cumhuriyet gazetesinde Yüneyt Arcayürek’le yaptığı bir söyleşide, Demirel hükümetinin uyguladığı bağımsız ekonomik politika nedeniyle Amerikalılar tarafından devrileceğini bir ay önceden yönetime rapor olarak bildirdiğini açıklamıştı.”

Kenan Evren’in açıklaması: “Her türlü gayret gösterilecek”

Akkoç, 12 Eylül lideri Orgeneral Kenan Evren’in darbeden kısa süre sonra Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü konusunda yaptığı açıklamayı da hatırlattı:

“12 Eylül’ün lideri Orgeneral Kenan Evren, 15 Eylül tarihinde düzenlediği basın toplantısında Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönebilmesi için gerekli her türlü gayretin gösterileceğini açıkladı.

Türkiye’nin Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşünü alelacele veto etmeden kabul etmesiyle Türkiye, Yunanistan’la arasındaki Kıbrıs, 12 Adalar, kıta sahanlığı, Ege Denizi ve Fırat hattı problemlerinin çözümünde ve ayrıca Avrupa Birliği ile ilişkilerinde kullanabileceği çok önemli bir siyasi kozu kaybetmiş oldu.”

“Darbeciler siyasetçiden çok siyasetçi gibi davrandı”

Akkoç, 12 Eylül’ün dikkat çeken yönlerinden birinin de askeri yönetimin siyasi yapılanma konusunda izlediği yöntem olduğunu söyledi:

“12 Eylül darbesinin bir başka önemli tarafı da darbeyi yapanların siyasetçiden çok siyasetçi, politikacıdan çok politikacı gibi davranmış olmasıydı.”

12 Eylül’den hemen sonra, 14-15 Eylül günlerinde Ankara kulislerinde Güven Partisi Genel Başkanı Profesör Turan Feyzioğlu’nun başbakan, Zeyyat Baykara’nın ise başbakan yardımcısı olacağı konuşulmaya ve tartışılmaya başlanmıştı.”

O dönemde Tercüman gazetesinde çalıştığını belirten Akkoç, yaşananları şöyle anlattı:

“Hiç unutmam, o dönemde çalıştığım Tercüman gazetesinde Avrupa baskılarına bakıyordum. Bu siyasi gelişmeler ve Feyzioğlu’nun başbakanlığı konusu tartışılırken köşe yazarı Kurtul Altuğ, Feyzioğlu’nun başbakan olacağını söylemişti. Ben de, ‘Askerler diğer darbelerden farklı olarak kamuoyuna, halka ve belli görevlerde bulunanlara karşı çok dikkatli davranıyorlar. Politikacıdan fazla politikacı gibi davranıyorlar’ dedim.

Üç milletvekili olan Güven Partisi’nin genel başkanını büyük tepki alacağı düşüncesiyle başbakan yapmadılar.”

"Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı"

Akkoç, 20 Eylül’de Bülent Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla daha önceki siyasi senaryonun değiştiğini belirtti.

“Feyzioğlu’nun başbakan olması mümkün değildi, yapmazlardı. Çünkü bu arada Ferit Melen hükümetinin senaryosunu uyguluyorlardı.

Ulusu’nun başbakanlığının açıklanmasıyla taşlar yerine oturmaya başladı. Demirel hükümetinin bakanlar üstü bürokratı Turgut Özal, darbecilerin kurduğu hükümette ekonomik işlerden sorumlu başbakan yardımcısı oldu. Yani adeta fiili başbakan durumuna geldi.”

“Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti”

Akkoç, 12 Eylül sonrasında Türkiye’de yeni siyasi partilerin kurulacağına ilişkin kulislerin hızlandığını, bu süreçte Turgut Özal’ın da parti kuracağının konuşulduğunu söyledi.

1982 yılının Şubat ayında Almanya’da olduğunu belirten Akkoç, Tercüman gazetesinde Yavuz Donat’ın Özal’la yaptığı görüşmenin dokuz sütun manşetten yayımlandığını anlattı:

“‘Özal'ın hiç kimse gocunmasın, parti kurmayacağım’ şeklindeki sözleri şok etkisi yarattı. Bu açıklama bende de şok etkisi yarattı. Benim değerlendirmeme göre Özal mutlaka parti kuracaktı ve iktidara getirilecekti.

Çünkü yeniden siyasi yapılanmaya gidileceği, bütün partilere, her partiye, her adaya ve her lidere izin verilmeyeceği biliniyordu. Benim tahminime göre Özal’ın parti kuracağı kesindi.”

"Özal bana, "Ben öyle söylemedim" dedi"

Ankara’ya döndükten sonra 28 Mart’ta Turgut Özal’dan randevu aldığını anlatan Akkoç, kendisine parti kurmayacağı yönündeki açıklamasını sorduğunu belirtti. Özal’ın sözlerinin yanlış değerlendirildiğini söylediğini aktaran Akkoç, görüşmeyi şöyle anlattı:

“Özal bana, ‘Ben öyle söylemedim. Yavuz onu yanlış değerlendirmiş. O konuşmada ben de bugün için parti kurmayı düşünmüyorum dedim’ dedi.

‘Hiç kimse gocunmasın’ ifadesinin doğru olduğunu, ancak ‘Bugün için parti kurmayı düşünmüyorum. Ama gelecekte şartlar ne olur, onu bilemem’ şeklinde konuştuğunu söyledi. Yavuz Donat’ın sözlerini yanlış değerlendirdiğini belirtti. Ben beklediğim cevabı almıştım”

"Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım"

Akkoç, görüşmede Özal’a 12 Mart ve 12 Eylül dönemlerinde üst düzey görevlerde bulunmasını da sorduğunu anlattı:

“Ardından Özal’a, ‘Efendim, 12 Mart darbesi sırasında da Planlama Müsteşarıydınız. 12 Eylül darbesi sırasında yine Planlama Müsteşarıydınız. Burada daha yetkili şekilde, bakanlar üstü bürokrat unvanınız vardı. Bu sadece tesadüf mü?’ diye sordum. Özal bu soru karşısında şaşırdı ve “Tesadüfler var” dedi. Görüşmenin en dikkat çekici bölümü Özal’ın darbeler hakkındaki değerlendirmesiydi, bana "27 Mayıs’ da, 12 Mart da, 12 Eylül de neticeleri itibarıyla Türkiye’yi kurtarmak için yapılmıştır. 12 Eylül ise diğerlerinden daha farklıdır ve başarılıdır" ifadelerini kullandı.

Turgut Bey’den açık cevabı orada almıştım. Çünkü orada diğer bütün darbelere sahip çıkıyor, 12 Eylül’e ise ayrıca sahip çıkıyordu. 12 Eylül’ü diğerlerinden daha başarılı olarak değerlendiriyordu.”

"Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu"

Akkoç, 12 Eylül sonrasında eski siyasi liderlerin yasaklı olduğu ve yeni siyasi yapılanmanın şekillendirildiği dönemi de anlattı:

“Seçim ortamına girildiğinde eski liderler yasaklıydı. Bütün partilerin liderleri yasaklıydı. Eski liderlere yakınlığıyla bilinen kişiler dahi veto edildi. Partiler veto edildikçe üç partinin seçime girmesine izin verildi: Anavatan Partisi, Milliyetçi Demokrasi Partisi ve Halkçı Parti.”

Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin başında Turgut Sunalp vardı. Askerlerin ‘abi’ dedikleri, çok sevdikleri ve ordu içerisinde çok sevilen bir liderdi Turgut Paşa.

Anavatan Partisi’nin başında başbakan yardımcısı vardı, yani askerlerin kurduğu hükümetin başbakan yardımcısı Turgut Özal’dı. Halkçı Parti’nin başında ise Başbakanlık Müsteşarı Necdet Calp vardı.

Yani biri askerlerin çok yakın gördüğü bir isim, biri başbakan yardımcısı, diğeri de Başbakanlık Müsteşarıydı. Partilerin bir babanın üç çocuğundan farkı yoktu.”

“Özal’ın vetosu orada önlendi”

Akkoç, diğer siyasi aktörlerin veto edildiğini, hatta eski siyasi liderlerle yakınlığı bulunan isimlerin de seçim sürecinin dışında bırakıldığını belirtti:

“Diğer partilerin hiçbiri seçime sokulmadı, veto edildi. Hatta eski partilerle ve eski liderlerle yakınlığı bilinen kişiler de veto edildi. İsmet Paşa’nın oğlu Erdal İnönü bile veto edildi. Konseyde görev yapan komutanlar ve generaller, Anavatan Partisi’nin ve Turgut Özal’ın veto edileceğini düşünüyorlardı. Açıkçası ‘Olmaz, getirilmez, olmaz’ diyorlardı.

Veto işlemleri 30 Eylül’e kadar yapıldı. 15 Eylül tarihinde Amerikalı üst düzey bir yetkili geldi ve Evren’le görüştü. Özal’ın vetosu orada önlendi.”

“MDP beklenirken Turgut Özal iktidara geldi”

Akkoç, 1983 seçimlerine giden süreçte askeri yönetimin beklentisinin Milliyetçi Demokrasi Partisi’nin iktidara gelmesi yönünde olduğunu ancak sonuçların farklı çıktığını belirtti:

“MDP’nin iktidara getirileceği beklenirken Turgut Özal iktidara geldi. Yeni yapılanma böylece gerçekleşti. 12 Eylül de görevini bu şekilde yerine getirmiş oldu.”

Katarakt yaşlanmanın belirtilerinden biri

Kataraktın, gözün içindeki saydam merceğin zaman içerisinde elastikiyetini ve saydamlığını kaybetmesi sonucu ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Burcu, bu süreci cildin kırışması ve saçların beyazlaması gibi yaşla birlikte gelişen değişikliklere benzetti.

En sık görülen katarakt türünün yaşa bağlı katarakt olduğunu ifade eden Burcu, genetik yatkınlığın hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olabileceğini söyledi.

Güneş ışınları zarar veriyor!

Katarakt gelişiminde güneş ışınlarının önemli bir etken olduğunu belirten Burcu, beslenme ve yaşam koşullarının da hastalığın gelişim sürecini etkileyebildiğini kaydetti.

Kataraktın nadiren çocukluk çağında da görülebildiğini anlatan Burcu, annenin hamilelik sırasında geçirdiği bazı enfeksiyonlar, genetik faktörler, travmalar ve özellikle uzun süreli kortizon kullanımının katarakt gelişimine yol açabileceğini ifade etti.

Diyabet kataraktın daha erken ortaya çıkmasına neden olabiliyor

İleri yaşlarda özellikle diyabetin kataraktın daha erken ortaya çıkmasında önemli bir risk faktörü olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Burcu, diyabetin ameliyat süreci ve sonrasında da dikkate alınması gereken önemli bir hastalık olduğunu söyledi.

Diyabetli hastalarda göz sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirten Burcu, ameliyat sonrasında da güneş ışınlarından iyi korunmanın önemine dikkat çekti.

Katarakt gelişimini mümkün olduğunca geciktirmek için sağlıklı yaşam alışkanlıklarının önemini vurgulayan Burcu, karbonhidrat ve şeker tüketiminin sınırlandırılması, Akdeniz tipi beslenme, yüksek ultraviyole korumasına sahip kaliteli güneş gözlüğü ve gerektiğinde şapka kullanımının göz sağlığını korumaya yardımcı olduğunu ifade etti.

Ameliyat için kataraktın ilerlemesini beklemek gerekmiyor

Katarakt ameliyatının zamanlamasının hastanın görme düzeyi, günlük yaşamı ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Burcu, geçmişte olduğu gibi görmenin ileri derecede azalmasını beklemenin artık gerekli olmadığını belirtti.

Hastanın görmesi iyiyse, katarakt günlük yaşamını etkilemiyorsa ve gözlükle yeterli görme keskinliği sağlanabiliyorsa ameliyatın bekletilebileceğini ifade eden Burcu, buna karşılık kataraktın kişinin yaşam kalitesini ve günlük faaliyetlerini etkilemeye başlaması halinde ameliyatın planlanabileceğini söyledi.

Katarakt ameliyatını gereğinden fazla geciktirmenin de doğru olmadığını vurgulayan Burcu, ileri derecede sertleşmiş kataraktın cerrahiyi zorlaştırabileceğini ve komplikasyon riskini artırabileceğini kaydetti.

Yeni ameliyat yöntemleri ile hastalar daha hızlı iyileşiyor

Kataraktın günümüzde tek tedavisinin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Burcu, cerrahi tekniklerde son yıllarda önemli gelişmeler yaşandığını söyledi.

Geçmişte çok daha büyük kesilerle gerçekleştirilen ameliyatların artık oldukça küçük kesilerden yapılabildiğini anlatan Burcu, bu gelişmenin hem cerrahi süreci kolaylaştırdığını hem de hastaların ameliyat sonrasında günlük ve sosyal yaşamlarına daha hızlı dönmelerine olanak sağladığını ifade etti.

Katarakt ameliyatında göz içine yerleştirilen merceklerin biyolojik uyumluluğu yüksek materyallerden üretildiğini belirten Burcu, bu merceklerin kullanım ömrünün yaklaşık 100 yıl olduğunu ve normal koşullarda hastanın ilerleyen yıllarda merceğinin değiştirilmesinin gerekmediğini söyledi.

“Akıllı mercek” seçiminde hastanın ihtiyacı belirleyici

Halk arasında “akıllı mercek” olarak bilinen yeni nesil göz içi merceklere de değinen Prof. Dr. Burcu, bu merceklerin yakın, orta ve uzak mesafelerde dengeli görme sağlamayı hedeflediğini söyledi.

Katarakt ameliyatında tek odaklı veya çok odaklı merceklerin tercih edilebildiğini belirten Burcu, mercek seçiminde hastanın günlük yaşamının, mesleğinin ve görme beklentisinin çok iyi değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.

Uzak, orta ve yakın mesafeyi mümkün olduğunca gözlüksüz görmek isteyen hastalarda üç odaklı merceklerin tercih edilebildiğini, uzak görüşün öncelikli olduğu hastalarda ise tek odaklı merceklerin daha uygun olabileceğini anlatan Burcu, bu durumda yakın gözlüğüne ihtiyaç duyulabileceğini söyledi.

Ameliyat sonrasında bebeklik dönemindeki gibi kusursuz bir görüş beklentisinin gerçekçi olmayacağını belirten Burcu, en doğru yaklaşımın hastanın beklentisini iyi anlamak ve ihtiyacına uygun merceği seçmek olduğunu vurguladı.

Her katarakt ameliyatı sadece damla anesteziyle yapılmıyor

Katarakt ameliyatlarında hastanın durumuna göre farklı anestezi yöntemlerinin uygulanabildiğini anlatan Prof. Dr. Burcu, ameliyata uyum sağlayabilecek hastalarda damla anestezisinin yeterli olabildiğini söyledi.

Yoğun kaygısı bulunan, işitme sorunu veya ameliyat sırasında iletişimi güçleştirecek özel bir durumu olan hastalarda sedasyon ya da farklı anestezi yöntemlerinin tercih edilebildiğini belirten Burcu, çocuk hastaların ise genel anestezi altında ameliyat edildiğini ifade etti.

Yeni cerrahi tekniklerle çok küçük kesilerden ameliyat yapılabildiği için geçmişte olduğu gibi gözün uzun süre kapatılmasının her hastada gerekli olmadığını belirten Prof. Dr. Burcu, bazı hekimlerin gözü hiç kapatmayabildiğini, bazılarının ise bir veya iki gün süreyle koruma önerebildiğini söyledi.

Ameliyat sonrası hijyenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Burcu, özellikle ilk 48 saatin dikkat gerektirdiğini, yaklaşık 10 gün boyunca ameliyat edilen göz ve çevresinin doğrudan suyla temasından kaçınılması gerektiğini ifade etti.

“İki gözü aynı anda ameliyat etmeyi tercih etmiyoruz”

Her iki göze aynı anda katarakt ameliyatı yapmayı rutin olarak tercih etmediklerini belirten Prof. Dr. Burcu, bir gözün ameliyatından en az üç gün sonra, genellikle de yaklaşık bir hafta içerisinde diğer gözün ameliyat edilebildiğini söyledi.

Genel anestezi alması gereken ve ikinci kez anestezi uygulanmasının sağlık açısından risk oluşturduğu çok özel hastalarda iki gözün aynı seansta ameliyat edilebildiğini belirten Burcu, bu durumda ikinci göze geçilirken tamamen yeni bir ameliyat yapılıyormuş gibi cerrahi hazırlığın ve kullanılan malzemelerin yenilendiğini anlattı.

Katarakt tekrarlamaz

Katarakt ameliyatından sonra hastalığın yeniden oluşmadığını vurgulayan Prof. Dr. Burcu, bazı hastalarda iyileşme sürecinde göz içindeki arka kapsülde opaklaşma gelişebildiğini söyledi.

Halk arasında zaman zaman “katarakt yeniden oluştu” veya “gözde kireçlenme oldu” şeklinde ifade edilen bu durumun kataraktın tekrarlaması anlamına gelmediğini belirten Burcu, arka kapsül opasitesi olarak adlandırılan tablonun basit bir lazer işlemiyle giderilebildiğini ifade etti.

Ailesinde anevrizma öyküsü olanlar kontrollerini ihmal etmemeli

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, anevrizmanın beyin damarlarının belirli bölgelerinde oluşan balonlaşmalar olduğunu belirterek, hastalığın özellikle 40 yaşından sonra daha sık görüldüğünü söyledi.

Doğuştan gelen yatkınlığın yanı sıra yaşam tarzına bağlı olarak damarların elastikiyetini kaybetmesinin anevrizma gelişiminde önemli rol oynadığını ifade eden Tekiner, anevrizma kanamalarının beynin etkilenen bölgesine göre ölümden kalıcı sakatlığa kadar uzanan ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.

Erken tanının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Tekiner, ailesinde anevrizma öyküsü bulunan kişilerin BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Geçmişte 5 milimetrenin altındaki anevrizmalara çoğunlukla müdahale edilmediğini hatırlatan Tekiner, son yıllarda tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde komplikasyon riskinin yüzde 1’in altına düştüğünü, bu nedenle uygun hastalarda daha küçük anevrizmaların da tedavi edilebildiğini belirtti.

Şah damarındaki plaklar inmenin en önemli nedenlerinden biri

Programda inme ve felç konusunda da önemli bilgiler veren Prof. Dr. Tekiner, beyni besleyen damarların sağlıklı olmasının hayati önem taşıdığını ifade etti.

Şah damarı olarak bilinen karotis arterlerde oluşan plakların inmelerin yaklaşık yüzde 20-25’inden sorumlu olduğunu belirten Tekiner, obezite başta olmak üzere sağlıksız yaşam tarzının damar yapısını bozduğunu söyledi.

Fazla yağ dokusunun karaciğer aracılığıyla dolaşıma katılarak damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tekiner, kötü kolesterol ile birleşen bu sürecin damar tıkanıklığına ve emboliye neden olabildiğini belirtti.

Yüksek tansiyon, diyabet, hareketsizlik ve ilerleyen yaşın da inme riskini artırdığını vurgulayan Tekiner, damar yapısındaki bozulmanın yalnızca beyni değil tüm organ ve sistemleri etkilediğini söyledi.

İnmede ilk 2 saat hayat kurtarıyor

İnme belirtilerinin fark edildiği anda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, bulantı, kusma, bilinç kaybı, yüz felci, konuşma bozukluğu ve kol veya bacakta güç kaybı gibi belirtilerin acil değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Eskiden ilk 6 saatin kritik kabul edildiğini hatırlatan Tekiner, günümüzde özellikle ilk 2 saatin tedavi başarısı açısından çok daha önemli olduğunun altını çizdi.

Hastaneye zamanında ulaştırılan hastalarda uygun durumlarda damar açıcı tedavi uygulanabildiğini ya da pıhtının girişimsel yöntemlerle damardan çıkarılabildiğini belirten Tekiner, hızlı müdahalenin hastanın yaşamını ve yaşam kalitesini doğrudan etkilediğini söyledi.

İnme tedavisi bir ekip işidir

İnme tedavisinde başarının hızlı ve koordineli çalışmaya bağlı olduğunu belirten Prof. Dr. Tekiner, hastanın 112 ekipleri tarafından en kısa sürede uygun hastaneye ulaştırılması, acil serviste zaman kaybetmeden değerlendirilmesi ve deneyimli ekipler tarafından müdahale edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Tüm sürecin kusursuz işlemesi halinde hastaya hastaneye ulaştıktan sonraki 10-15 dakika içerisinde müdahale edilebildiğini belirten Tekiner, bu sayede hastaların kalıcı hasar gelişmeden normal yaşamlarına dönebilme şansının önemli ölçüde arttığını söyledi.

Sigara ve elektronik sigara damar sağlığının düşmanı

Prof. Dr. Tekiner, damar sağlığını korumak için halk arasında yaygın olan yanlış inanışlara da dikkat çekti.

Herhangi bir besinin tek başına kanı sulandırmasının mümkün olmadığını belirten Tekiner, sağlıklı ve dengeli beslenmenin damar yapısını korumanın temel şartı olduğunu söyledi.

Sigaranın damar sağlığının en büyük düşmanlarından biri olduğunu vurgulayan Tekiner, elektronik sigaraların da masum olmadığını, binlerce zararlı madde içerdiğini ve damar yapısını olumsuz etkilediğini ifade etti.

Hareketli yaşam ve stres kontrolü sağlıklı yaşlanmanın anahtarı

Prof. Dr. Ayhan Tekiner, sağlıklı damar yapısının genç yaşlardan itibaren korunması gerektiğini belirterek, obezite ile mücadele, düzenli fiziksel aktivite ve dengeli beslenmenin beyin ve damar hastalıklarından korunmada en etkili yöntemler arasında yer aldığını söyledi.

Uzun yolculuklarda belirli aralıklarla ayağa kalkıp yürünmesini öneren Tekiner, egzersize yeni başlayacak özellikle obezite, hipertansiyon ve diyabet hastalarının sabahın erken saatleri yerine öğleden sonra veya akşamüstünü tercih etmelerinin daha uygun olacağını ifade etti.

Geç saatlerde yemek yememek, yeterli sıvı tüketmek ve düzenli hareket etmenin damar sağlığını desteklediğini belirten Tekiner, stresin de kortizol salgısını artırarak tansiyon ve kan şekerini yükselttiğini, bunun da damar sistemi üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu söyledi.

Uzun ve kaliteli yaşamın temelinde sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, sigaradan uzak durma ve stresin kontrol altında tutulmasının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tekiner, “Yalnızca uzun yaşamak değil, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürmek için damar sağlığımıza genç yaşlardan itibaren yatırım yapmalıyız” dedi.

"Görüntüyle gerçek hiçbir zaman aynı değildi"

Akkoç, yıllar boyunca devlet yönetiminde görünenle yaşananın farklı olduğunu gözlemlediğini belirterek şöyle konuştu:

"Devletlerin yönetiminde ve siyasi olaylarda, hatta savaşlarda bile görüntüyle gerçeğin birbirinden farklı olduğunu, senaryoların önceden hazırlandığını yaşayarak gördük. 1950 yılından itibaren Amerika'nın desteğiyle iktidara gelen hükümetlerin, çizilen çizginin dışına çıktıkları zaman yine darbelerle görevden alındıklarını gördüm."

"Doğan Koloğlu bana 'Nihat Erim başbakan olacak' dedi"

Yeni İstanbul Gazetesi Ankara Bürosu'nda görev yaptığı dönemi anlatan Akkoç, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun kendisine sürekli aynı bilgiyi doğrulatmaya çalıştığını söyledi.

"Doğan ağabey bana, 'Çok önemli bir yerden duydum. Nihat Erim başbakan olacakmış. Konuşabilir misin?' dedi. Ben de 'Nasıl sorayım? Demirel başbakan, İnönü muhalefet lideri. Böyle bir soru sorulur mu?' diye cevap veriyordum. Ama salı, çarşamba, perşembe aynı şey tekrarlandı."

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi"

Israrlar üzerine Nihat Erim'i aradığını söyleyen Akkoç, o telefon görüşmesini şu sözlerle anlattı:

"Telefonu çevirdim. 'Beyefendi hayırlı uğurlu olsun. Başbakan oluyormuşsunuz' dedim. Ama bunun benim sorum olmadığını, Genel Yayın Müdürü Doğan Koloğlu'nun sorusu olduğunu söyledim. Nihat Bey şaşırdı. 'Ya Fethi Bey, nereden çıktı bu?' dedi. Ben de kaynağı söylemedim. Çünkü telefonların dinlendiğini biliyorduk."

Akkoç, yıllar sonra bu olayı değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

"Nihat Erim başbakan olacağını benden öğrendi. O konuşmada bunu kendisinin de bilmediğini anladım."

"Telefon konuşmasını unutmamı rica etti"

Muhtıranın ardından yaşananları da anlatan Akkoç, Erim'in koruma müdürü aracılığıyla kendisine mesaj gönderdiğini belirtti.

"Koruma müdürü yanıma geldi. 'Sayın Nihat Bey'in size saygıları var, o telefon konuşmasını unutmanızı rica ediyor' dedi. Ben de 'O konuşmayı unuttum. Ama hükümet güvenoyu aldıktan sonra ilk demecini bana versin' dedim. İlk yazılı demecini bana gönderdi."

"12 Mart'ın üç temel nedeni vardı"

Akkoç, muhtıranın yalnızca iç politik gelişmelerle açıklanamayacağını belirterek üç temel neden sıraladı:

"Birinci sebep haşhaştı. Amerika Demirel'e 'Haşhaşı kapat' diyordu. Demirel ise 'Daraltırım ama tamamen kapatamam' diyordu.

İkinci sebep Sovyetler Birliği ile yapılan ağır sanayi hamleleriydi. Türkiye'nin en büyük fabrikalarını Ruslara kurdurmuşlardı.

Üçüncü sebep ise Nixon'ın Çin ziyareti sonrasında Türkiye'ye yaptığı baskıydı. Tayvan'la ilişkilerin kesilip Mao'nun Çin'inin tanınması isteniyordu. Demirel bunu kabul etmedi."

"İlk kararname haşhaş yasağı oldu"

Akkoç, şöyle devam etti:

"Nihat Erim başbakan olduktan sonra imzaladığı ilk kararname haşhaş ekiminin yasaklanması oldu. Darbelerin temelinde, 1946'dan sonra çizilen çizginin dışına çıkan iktidarların değiştirilmesi anlayışı vardı."

Kistik fibrozisin genetik geçişli, kalıtsal bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın anne karnından itibaren gelişmeye başladığını söyledi. Hastalığın temelinde salgı yapan hücrelerde bulunan klor kanallarındaki bozukluğun yer aldığını ifade eden Özçelik, bu nedenle tüm salgıların normalden daha koyu ve yapışkan hale geldiğini kaydetti.

En fazla akciğerleri etkiliyor

Kistik fibrozisin birçok organı etkileyebildiğini belirten Prof. Dr. Özçelik, en ciddi hasarın akciğerlerde oluştuğunu söyledi.

Akciğerlerde biriken koyu kıvamlı mukusun solunum yollarını tıkadığını, bu ortamda yerleşen mikropların temizlenememesi nedeniyle tekrarlayan enfeksiyonlar ve zamanla ilerleyici akciğer hasarı geliştiğini anlatan Özçelik, hastalığın yalnızca akciğerleri değil, üst solunum yolları ile mide-bağırsak sistemini de etkileyebildiğini ifade etti. Kistik fibrozisli hastalarda insülin direnci ve üreme sistemiyle ilgili sorunların da görülebildiğini belirtti.

Akraba evlilikleri riski artırıyor

Kistik fibrozisin çekinik genlerle aktarılan bir hastalık olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Özçelik, özellikle akraba evliliklerinde hastalığın ortaya çıkma riskinin önemli ölçüde arttığını söyledi. Özçelik, bu nedenle genetik danışmanlığın ve akraba evliliklerinin azaltılmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Erken tanı tedavinin başarısını artırıyor

Hastalığın ne kadar erken tanınırsa tedavinin o kadar başarılı olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu nedenle yenidoğan tarama programlarının büyük önem taşıdığını söyledi.

Yenidoğan tarama testleri sayesinde hastalığın henüz belirti vermeden saptanabildiğini ifade eden Özçelik, erken dönemde başlanan tedavilerle organ hasarı gelişmeden hastalığın kontrol altına alınabildiğini kaydetti. Özçelik günümüzde bazı modülatör tedavilerin bebekler henüz bir aylıkken başlanabildiğini belirtti.

“Yenidoğan tarama testlerinden korkmayın”

Son yıllarda yenidoğan tarama testlerine yönelik çeşitli yanlış bilgilerin yayıldığını söyleyen Prof. Dr. Özçelik, ailelere önemli uyarılarda bulundu.

Bazı ailelerin bebeklerinden kan örneği alınmasını istemediğini belirten Özçelik, kan örneklerinin farklı amaçlarla kullanılacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, tüm sürecin devlet kontrolünde yürütüldüğünü ifade ederek ailelerin bu testleri mutlaka yaptırması gerektiğini söyledi.

Kistik fibrozis sürekli bakım gerektiriyor

Kistik fibrozisin yaşam boyu düzenli takip gerektiren bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Özçelik, tedavide en önemli basamaklardan birinin akciğer bakımının sağlanması olduğunu belirtti.

Ailelerin solunum fizyoterapisi ve günlük bakım için saatler harcadığını ifade eden Özçelik, hastaların sık akciğer enfeksiyonları nedeniyle zaman zaman hastaneye yatmak zorunda kaldıklarını söyledi. Özçelik, organlar hasar görmeden önce tedaviye başlanmasının yaşam süresi ve yaşam kalitesi açısından belirleyici olduğunu vurguladı.

Modülatör tedavilerde yeni dönem

Kistik fibrozis tedavisinde son yılların en önemli gelişmelerinden birinin modülatör tedaviler olduğunu belirten Prof. Dr. Özçelik, bu ilaçların hastalığın temelindeki klor kanalındaki bozukluğu hedef aldığını söyledi.

İlk modülatör tedavilerin 2012 yılında kullanılmaya başlandığını, tedavilerin yıllar içinde gelişerek 2019 yılında üçlü kombinasyonlara ulaştığını belirten Özçelik, modülatör tedavilerin 2025 yılının Ağustos ayından itibaren geri ödeme kapsamına alınmasının hastalar açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade etti. Bu tedavilerin yüksek maliyetli olduğuna dikkat çeken Özçelik, ayrıca hastalığın hücresel mekanizmasını düzeltmeye yönelik yeni ilaçlarla ilgili faz 2 ve faz 3 klinik çalışmaların da sürdüğünü söyledi.

Erkek hastalarda kısırlık sık görülüyor

Prof. Dr. Özçelik, kistik fibrozisli erkeklerde kısırlığın oldukça yüksek oranlarda görüldüğünü belirterek, hastalığın yalnızca solunum sistemini değil, yaşamın birçok alanını etkileyen çok yönlü bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti.

Çocuklar sosyal yaşamda da zorlanabiliyor

Sık öksürük ve balgam nedeniyle çocukların okul ve sosyal yaşamlarında güçlük yaşayabildiğini belirten Özçelik, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları nedeniyle sık hastane yatışlarının eğitim hayatını olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Büyüme ve gelişmenin akranlarının gerisinde kalmasının hem çocukları hem de ailelerini psikolojik olarak zorlayabildiğini ifade eden Özçelik, günümüzde tedavide sağlanan gelişmeler sayesinde bu çocukların geleceğe çok daha umutla bakabildiğini belirtti.

Yaşam süresi önemli ölçüde uzadı

Kistik fibrozisin tanımlandığı ilk yıllarda hastaların büyük bölümünün iki yaşına ulaşamadan yaşamını yitirdiğini hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, hastalığın 1938-1939 yıllarında tanımlandığını, 1989 yılında ise hastalığa neden olan genin keşfedildiğini söyledi.

Genetik keşfin ardından geçen süreçte tedavide büyük ilerlemeler kaydedildiğini belirten Özçelik, bugün erken tanı alan ve uygun tedavi gören hastaların yaşam sürelerinin ve yaşam kalitelerinin belirgin şekilde arttığını ifade etti.

İleri yaşta da tanı konulabiliyor

Kistik fibrozisin en sık beyaz ırkta görüldüğünü, siyah ırkta daha düşük, sarı ırkta ise daha nadir rastlandığını belirten Prof. Dr. Özçelik, hastalığın yalnızca çocukluk çağında görülmediğini de vurguladı.

Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları, sürekli balgam çıkarma, büyüme geriliği bulunan çocukların mutlaka kistik fibrozis açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirten Özçelik, bronş genişlemesi bulunan erişkin hastalarda da ayırıcı tanıda kistik fibrozisin mutlaka düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Literatürde 81 yaşında kistik fibrozis tanısı alan hastaların bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özçelik, aile öyküsü bulunan gebeliklerde ise anne karnında takip ile hastalığın erken dönemde saptanabildiğini sözlerine ekledi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!