Cumhurbaşkanı Erdoğan, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadelere yer verdi:

"Tarihçilerin Kutbu Prof. Dr. Halil İnalcık Hocamızı vefatının 10'uncu yılında rahmetle ve hürmetle yad ediyorum."

Ortak açıklamada “Zirve öncesinde ve sırasında ulaşım hakkından gösteri ve toplantı özgürlüğüne kadar pek çok temel hak kısıtlanmış, keyfi gözaltı ve tutuklamalar yaşanmış fiili bir Olağanüstü Hal (OHAL) rejimi hayata geçirilmiştir” denildi.

Anayasanın 26. maddesi ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10. maddesinin hatırlatıldığı açıklamada, “Muhalif görüşlerin açıklanmasının önüne geçen uygulamaların Anayasa ve AİHS’nin ilgili maddelerinde yer alan ”ifade özgürlüğü”nün ihlal edildiği bildirildi. Açıklamada, “Zirve kapsamında uygulanan akreditasyon nedeniyle eleştirel basının zirveyi izlemesinin önüne geçilmiştir” denildi.

Açıklamada, günlük yaşamı etkileyecek biçimde çalışma saatlerinin yeniden düzenlendiği ve bazı mekânların kapatılıp, kent içi seyahat hakkının orantısız bir biçimde sınırlandırıldığı da ifade edildi.

“Anayasal haklar ihlal edilmiştir”

Açıklamada şu değerlendirme yapıldı:

“Anayasal bir hak olan toplantı ve gösteri özgürlüğünü kısıtlayan uygulamalar, valiliğin 13 gün süreyle her türlü eylem türü yasakladığı Ankara ile sınırlı kalmamıştır. Eskişehir, Karabük, Adana ve Konya'da 10 gün, Elazığ'da ise 14 gün süreyle her türlü protesto daha zirve başlamadan yasaklanmıştır.

Ayrıca, NATO zirvesi kapsamındaki güvenlik tedbirleri adı altında Ankara ve İstanbul merkezli birçok ilde gözaltı operasyonları gerçekleştirilmiştir. Bu operasyonlarda sadece Ankara’da ve yine sadece 23 Haziran günü iki yüzden fazla insan gözaltına alınmıştır.”

TİHV verilerine göre, 12 Haziran-9 Temmuz arasında 979 kişinin gözaltına alındığı hatırlatılan açıklamada, “Diğer tüm haklar gibi toplantı ve gösteri özgürlüğü ve ifade özgürlüğü de herkes içindir. NATO Zirvesi öncesinde gerçekleştirilen gözaltı ve tutuklamalar Anayasa’nın 19. maddesinin ve AİHS’in 5. maddesinin ihlaline varmıştır” denildi.

“Gözaltına alınan; dört aydır ev hapsinde bulunan İHD Ankara Şube Yönetim Kurulu üyesi Tuğba Kahraman, İHD üyeleri Metin Uzunöz, Gültekin Koçdemir, Ali Kürşat Tunç, Mahmut Kahraman, Aslıhan Han Özden, İHD Gençlik Komisyonu üyeleri Muzaffer Can Erdoğan, Hasan Basri Usta, Mert Ahmet Aldemir, Emirhan Gedik, Zehra Camcı, Şevin Özden, Yağmur Esma Akçaoğlu’nun tutuklandığı” bilgisi paylaşılan açıklamada, 23 Temmuz itibariyle, Ankara’da tutuklananlardan aralarında KaosGL Genel Yayın Yönetmeni ve İHD üyesi Yıldız Tar, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Emel Memiş’in de olduğu 30’dan fazla kişinin tahliye edildiği belirtildi. Açıklamada ev hapsi tedbiri uygulananlara ilişkin de bilgi de verildi.

“Önleyici” gözaltı ve tutuklamalar

Gözaltı ve tutuklamaların somut bilgi ve delillerden yoksun olduğunun altı çizilen açıklamada, “NATO Zirvesi öncesi önleyici operasyon" adı altında yürütülen bu soruşturmada, başından sonuna kadar hem ulusal mevzuata hem de taraf olunan uluslararası sözleşmelere aykırı yol ve yöntemlerin kullanıldığı belirtildi.

Gözaltına alınanlara, “Hangi örgüte üyesin, kod adın var mı, X örgütü hakkında bilgi verin” şeklinde somut bir iddiaya dayandırılamayan soruların yöneltildiği ve yine bu soyut iddialar gerekçe gösterilerek tutuklandıkları aktarılan açıklamada, bu soruların hukukta olmayan bir “önleyici gözaltı” olduğunu gösterdiği ifade edildi.

“Mutlak yasak olan işkence yasağı ihlal edilmiştir”

“İşkence ve kötü muamele her koşul altında mutlak yasaktır. Gözaltına alınanların tamamına yakınına zorlayıcı pozisyonlarda ters kelepçe uygulanmış olması, işkence ve kötü muamele yasağının ihlalidir” denilen açıklamada, gözaltına alınan kişilerin tamamının yakınının evlerine kapıları kırılarak girildiği, kimi ev baskınları sırasında, evde bulunan diğer kişilerin de ev araması süresi boyunca ters kelepçeli şekilde bekletildikleri, en az 1 çocuğun bu ihlale uğradığı tespitlerine yer verildi.

Gözaltına alınanların önemli bir kısmının savcılığa da ters kelepçeli şekilde sevk edildikleri belirtilen açıklamada, “Ters kelepçe bir işkence ve kötü muamele yöntemidir" denildi.

Gözaltına alınanların emniyette de işkence ve kötü muameleye maruz bırakıldıkları, ayrıca avukatlarına da şiddet uygulandığı kaydedilen açıklamada, "Çok sayıda kişi keyfi biçimde tutuklanmış, tutuklanmayan kişiler hakkında da keyfiyen adli kontrol şartı uygulanmıştır” denildi.

Bütün bu uygulamaların Anayasa’nın 17. ve AİHS 3. maddesinin ihlaline yol açtığı vurgulanan açıklamada, “İnsan hakları savunucuları başta olmak üzere, keyfi biçimde tutuklanan kişilerin derhal tahliye edilmesini, haklarındaki suçlamaların düşürülmesini, işkence ve kötü muamele suçunu işleyen kolluk hakkında derhal etkili, bağımsız, kapsamlı soruşturma sürecinin yürütülmesini talep ediyoruz” denildi.

Caddelerde su birikintileri oluştu

Öğle saatlerine doğru şiddetini artıran sağanak nedeniyle kent merkezindeki bazı cadde ve sokaklarda su birikintileri meydana geldi. Sürücüler ve yayalar yollarda ilerlemekte zor anlar yaşarken, yağışla birlikte hava sıcaklıklarında da hissedilir derecede düşüş kaydedildi.

Meteorolojik değerlendirmelere göre, Çorum genelinde etkili olan serin ve yağışlı havanın pazar günü de devam etmesi bekleniyor. Yetkililer, olası su baskınlarına ve olumsuz hava koşullarına karşı vatandaşların tedbirli olmalarını istedi.

Bakan Gürlek, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, Tunceli ve Erzurum Cumhuriyet Başsavcılıkları tarafından yürütülen soruşturmaların İçişleri Bakanlığı ile koordineli, çok yönlü ve derinlemesine sürdürüldüğünü belirtti.

Soruşturmadaki son gelişmelere ilişkin bilgi veren Bakan Gürlek, şu detayları paylaştı:

"Bu hafta gerçekleştirilen yeni dalga operasyonlarla birlikte 32 şüpheli hakkında adli işlem tesis edilmiş, 15 şüpheli tutuklanmış, 14 şüpheli hakkında adli kontrol tedbiri uygulanmış, kırmızı bülten kapsamında yakalanan 1 şüphelinin Türkiye'ye iade süreci başlatılmıştır."

Gürlek, ayrıca 2 şüphelinin gözaltı işlemlerinin devam ettiğini bildirdi.

Dijital materyaller ve silinen kayıtlar inceleme altında

Soruşturma kapsamında geniş çaplı teknik ve kriminal incelemelerin yapıldığını vurgulayan Gürlek; HTS ve daraltılmış baz kayıtları, kamera görüntüleri, dijital materyaller, mali hareketler, hastane verileri, araçlar ile DNA ve kriminal bulguların titizlikle ele alındığını kaydetti.

Bakan Gürlek, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

"Silinen ya da değiştirildiği değerlendirilen kayıtların geri getirilmesine ve maddi gerçeği ortaya çıkaracak bütün delillerin eksiksiz şekilde elde edilmesine yönelik çalışmalar devam etmektedir. Bu vesileyle, büyük bir özveriyle soruşturmaları koordine eden Tunceli ve Erzurum Cumhuriyet başsavcılıklarımıza, emniyet ve jandarma teşkilatlarımıza, özellikle JASAT ekiplerimize, KOM Başkanlığımıza, MASAK'a ve Adli Tıp Kurumumuza teşekkür ediyorum. Ucu nereye giderse gitsin, maddi gerçeğin üzerinin örtülmesine müsaade etmeyeceğiz. Gülistan Doku'nun akıbeti bütün yönleriyle aydınlatılıncaya, sorumlular adalet önünde hesap verinceye kadar bu dosyanın peşini bırakmayacağız."

Üstel, yaptığı yazılı açıklamada, Dışişleri Bakanı Fidan’ın "Kıbrıs Türk halkının özden gelen hakları olan egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsünü tanımayan hiçbir yaklaşımın çözüme hizmet etmeyeceği" yönündeki ifadelerinin son derece önemli olduğunu belirterek, bu duruşun Türkiye ile KKTC’nin ortak iradesini yansıttığını kaydetti.

"Kıbrıs Türklerini azınlık statüsüne indirgeyen anlayış kabul görmez"

Kıbrıs Türk halkının 1960'taki cumhuriyetin eşit kurucu ortağı olduğunu vurgulayan Üstel, bu tarihi ve hukuki gerçek göz ardı edilerek Kıbrıs Türklerini azınlık konumuna düşürmeyi hedefleyen yaklaşımların kabul edilemeyeceğini bildirdi.

Kıbrıs'ta yeni ve kalıcı bir sürecin başlayabilmesi için ön şartın egemen eşitliğin ve eşit uluslararası statünün tanınması olduğunu ifade eden Üstel, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Sayın Hakan Fidan'ın, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri'nin Kıbrıs Şahsi Temsilcisi Sayın Maria Angela Holguin Cuellar ile gerçekleştirdiği görüşmede ortaya koyduğu net, ilkeli ve kararlı duruşu memnuniyetle selamlıyoruz. Ana vatan Türkiye'nin, Kıbrıs meselesinde çözümün ancak Ada'daki mevcut gerçekler temelinde, iki devletin yan yana var olacağı bir anlayışla mümkün olacağını bir kez daha en açık şekilde ifade etmesi, KKTC'nin yürüttüğü siyasete verilen güçlü desteğin ve ortak duruşumuzun somut göstergesidir."

BM ve uluslararası topluma "iki devletli çözüm" çağrısı

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in Ada'ya gerçekleştireceği ziyaret öncesinde uluslararası topluma çağrıda bulunan Başbakan Üstel, federasyon modellerinin artık geçerliliğini yitirdiğini dile getirerek açıklamasını şöyle tamamladı:

"Kıbrıs'ta yarım asrı aşkın süredir sonuç vermeyen, tüketilmiş federasyon modellerini yeniden gündeme taşımak yerine, Ada'daki siyasi ve fiili gerçekleri esas alan yeni bir anlayış benimsenmelidir. Gerçekçi, adil ve sürdürülebilir bir çözüm ancak iki tarafın eşit statüsünü temel alan, karşılıklı saygıya dayalı iki devletli işbirliği modeliyle mümkündür."

Mazgallar tıkandı, ev ve iş yerlerini su bastı

Aniden bastıran sağanak yağış nedeniyle Yozgat kent merkezindeki cadde ve sokaklar kısa sürede suyla doldu. Yozgat Belediyesi ve AFAD ekipleri, su birikintilerinin oluştuğu yollar ile su baskını yaşanan ev ve iş yerlerinde tahliye çalışması başlattı.

Yozgat Belediye Başkanı Kazım Arslan, su baskınından etkilenen Aşağınohutlu Mahallesi'nde incelemelerde bulundu. İncelemelerin ardından basın mensuplarına açıklamalarda bulunan Arslan, merkezde 4 evde su baskını meydana geldiğini bildirdi.

Baskınların nedenine ilişkin bilgi veren Belediye Başkanı Kazım Arslan, şunları kaydetti:

"Su baskınları, çukurda kalan bölgelerde inşaat alanlarından taşınan taş ve molozların mazgalları tıkaması nedeniyle meydana geldi. Belediye ekiplerimiz gerekli tüm tedbirleri aldı, bölgedeki tahliye ve temizlik çalışmaları aralıksız sürüyor."

Lök Köyü'nde dolu yağışı hububat alanlarını vurdu

Kent merkezinde sağanak etkili olurken, merkeze bağlı Lök köyünde ise dolu ve şiddetli yağış etkisini gösterdi. Köyde etkili olan dolu yağışının, ekili bulunan hububat alanlarına zarar verdiği öğrenildi. Ekiplerin bölgedeki hasar tespit çalışmalarına başlaması bekleniyor.

TÜGİAD Ankara Şubesi’nden yapılan açıklamaya göre, imzalanan protokol çerçevesinde 2026–2027 eğitim-öğretim yılında 20 öğrencinin tam eğitim bursu karşılanacak. Ayrıca TED’in afet bursiyeri olan 8. ve 12. sınıf öğrencilerine 3 yıl boyunca kaynak kitap desteği sunulacak.

Bursiyer öğrenciler, "TÜGİAD Ankara Şubesi Kıvılcımları Projesi" kapsamında eğitim, seminer, networking (ağ oluşturma), staj ve kariyer olanaklarından da faydalanabilecek.

"Sürdürülebilir bir sosyal yatırım modeli"

Atılan imzaları değerlendiren TÜGİAD Ankara Yönetim Kurulu Başkanı Aykut Çakmaklı, projeyi eğitimden kişisel gelişime, mesleki yönelimden istihdama uzanan bütüncül bir model olarak nitelendirdi. Çakmaklı, iş birliğine ilişkin şunları söyledi:

"Cumhuriyetimizin köklü eğitim kurumlarından Türk Eğitim Derneğinin eğitim alanındaki birikimi ile TÜGİAD'ın genç iş insanlarından oluşan güçlü ağı ve girişimcilik vizyonunun aynı amaç etrafında birleşmesini son derece kıymetli buluyoruz. Bu iş birliğiyle gençlerimizin eğitim hayatına doğrudan ve sürdürülebilir bir katkı sunacağız."

Kıvılcımlar Projesi ile iş dünyası deneyimi aktarılacak

TÜGİAD Ankara Şubesi Kıvılcımları Projesi sayesinde gençleri iş dünyasının tecrübesiyle buluşturacaklarını belirten Çakmaklı, her öğrencinin içindeki potansiyeli ortaya çıkarmayı amaçladıklarını vurguladı.

Türkiye’nin kalkınma hedeflerine ulaşmasının iyi eğitimli ve özgüveni yüksek gençlerle mümkün olacağını ifade eden Çakmaklı, şu değerlendirmede bulundu:

"TÜGİAD Ankara üyelerinin bilgi birikimini, sektör tecrübesini ve profesyonel ağlarını öğrencilerin gelişimine sunmayı önemli bir sorumluluk olarak görüyoruz. Türkiye'nin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşabilmesi, iyi eğitim almış, özgüveni yüksek, yenilikçi düşünebilen, üreten ve toplumsal sorumluluk sahibi gençlerin yetişmesine bağlıdır. Bu iş birliğinin özel sektör ile sivil toplum kuruluşları arasında geliştirilecek yeni projelere örnek olmasını temenni ediyoruz."

"Kırgınlıklar ve kavgalar bitmiştir"

Kısa süre içerisinde yeniden genel kurula gidilmesini değerlendiren Başkan Haydar Arda Çakmak, genel kurulda yaptığı konuşmada birlik ve beraberlik vurgusu yaptı. Yönetim içerisindeki görüş ayrılıklarına değinen Çakmak, şunları kaydetti:

"Yönetim içerisinde fikir ayrılıkları olabilir, herkesin görüşüne saygımız var. Keşke bu görüş ayrılığına düşen arkadaşlar kulübümüzü bugün genel kurula götürmeselerdi de daha uygun bir zamanda yapsaydık. Çünkü bugün Gençlerbirliği'nin çözmesi gereken yüzlerce problemi var. İnanın genel kurul, Gençlerbirliği gündeminde en son olması gereken gündem maddesi. Hiçbir şekilde şu anda Gençlerbirliği'nin buna zaman ve vakit ayırmaması lazımdı. Maalesef bunu yaptık. Ama inşallah bugünden itibaren yeni yönetimimizle daha güçlü bir şekilde Gençlerbirliği'ni hak ettiği yerlere getireceğiz. Konuşmalar oldu, kırgınlıklar oldu. Bir hatam varsa ben kendi şahsım adına herkesten özür diliyorum. Bugün itibarıyla Gençlerbirliği'nde kırgınlıklar, kavgalar bitmiştir. Ben kendi adıma herkesi affediyorum, herkesten de af diliyorum."

Haydar Arda Çakmak başkanlığında oluşan yeni yönetim kurulunda şu isimler yer aldı:

Arif Ölmez, Gün Emre İçer, Tolga Arslan, Mehmet Doğru, Hüseyin Şen, Ahmet Turgut, Gökhan Kavlak, Cevdet Toptaş, Şevder Oyman, Hacı Mehmet Altınok, Hüseyin Yalçın, Habip Aktaş, Oktay Banlı, Latif Orhan, İbrahim Ethem Koşar, Seçkin Altınel, Arslan Atar, Tarık Demirelli, Enes Altınışık, Kadir Özgün Keskin, Cihat Murat Kahramaner, Tayfun Bağlan, Murat Ilıkan, Bahri Kavak.

"İstilacı olması için egzotik tür olması gerekir"

Toplumda çekirgelerin yüksek katlara çıkması, zıplaması ve boyutları nedeniyle insanlara zarar verebileceği yönünde bir endişe oluştuğunu ifade eden Prof. Dr. Cem Özkan, dünyada 10 binden fazla, Türkiye'de ise 150'den fazla çekirge türünün bulunduğunu aktardı. Bazı çekirge türlerinin toplu yaşama ve hızlı çoğalma yeteneğine sahip olduğunu belirten Özkan, mevcut tablonun istila olarak değerlendirilemeyeceğini vurgulayarak şunları kaydetti:

"Yapılan çalışmalarda bunun istilacı bir tür olmadığı görülüyor. 'İstilacı' diyebilmemiz için Türkiye'de yaşamayan, egzotik bir tür olması gerekir. Bu yerli bir tür. Dolayısıyla şu anda çiftçilerin korkacağı bir durum söz konusu değil. Ancak çiftçilerimiz böcekleri sürekli izlemeli, yoğunluk ekonomik zarar eşiğine geldiğinde gerekli mücadele yapılmalı."

Artışın ana nedenini açıkladı

Çekirgelerin soğukkanlı (poikilotermal) canlılar olmaları sebebiyle hava sıcaklıklarından doğrudan etkilendiğini belirten Özkan, popülasyondaki yükselişin iki temel nedeninin ani sıcaklık artışı ile yıl içindeki yağış ve nem artışı olduğunu bildirdi.

1-2 santigrat derecelik bir sıcaklık artışının bile böcek popülasyonunu 3 ila 5 kat artırabileceğine dikkati çeken Özkan, popülasyonlardaki bu ani dalgalanmaların küresel iklim değişikliği ve ekolojik dengenin bozulmasıyla ilişkili olduğuna işaret etti.

"Bilinçsiz ilaçlama direnç geliştirebilir"

Çekirgelerin insanlar için zehirli olmadığını ve insanlara saldırmadığını vurgulayan Özkan, ev ve binalara girişleri engellemek için sineklik kullanılmasını tavsiye etti. Bireysel ilaçlamalara karşı uyarıda bulunan Özkan, bilinçsiz tarım ilacı kullanımının zararlılarda direnç gelişimine yol açarak sorunu daha da büyütebileceğini ifade etti.

Gerekli müdahalelerin Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından takip edildiğini hatırlatan Prof. Dr. Özkan, sürecin seyrine ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu:

"Ekonomik zarar eşiği geçildiğinde gerekli müdahaleler yapılacaktır. Tarımsal alanda popülasyon çok artarsa kayıplar olabilir, bu konuyla Tarım ve Orman Bakanlığı ilgileniyor. Şu anda panik olacak bir şey yok. Sıcaklık geçince denge kurulacak. 10-15 gün içinde çekirge sorununun kendiliğinden azalacağını düşünüyorum."

Doğal denge ve kuş popülasyonunu işaret etti

Çekirge artışıyla eş zamanlı olarak martı ve karga sayısında da yükseliş gözlemlendiğine değinen Özkan, doğadaki canlıların birbirleriyle denge halinde olduğunu belirtti. Özellikle İstanbul'daki durumun bir süre takip edilmesi gerektiğini kaydeden Özkan, kuşların çekirgelerle beslenmesi vasıtasıyla ekolojik dengenin yeniden kurulacağını dile getirdi.

İklim değişikliğinin küresel ölçekte böcek göçlerini tetiklediğini belirten Özkan, sıcaklık artışlarına bağlı olarak ilerleyen dönemlerde Türkiye'de daha önce görülmeyen bitki ve böcek türlerinin de bölgeye kayabileceğini sözlerine ekledi.

Genel Başkan Özgür Özel başkanlığında oluşturulan ve 9 kişiden oluşan A Takımı'nda görev dağılımı şu şekilde gerçekleşti:

YENİ Parti Merkez Yönetim Kurulu (MYK) kadrosu

• Genel Sekreter: Yunus Emre

• Örgütlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı: Ensar Aytekin

• İdari ve Mali İşlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı: Özgür Ceylan

• Yerel Yönetimlerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı: Yaşar Tüzün

• Hukuk ve Seçim İşlerinden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı: Gizem Özcan

• Yurt Dışı Örgütlenmeden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı: Nurhayat Altaca Kayışoğlu

• Medyadan Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı: Utku Çakırözer

• Halkla İlişkilerden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı: Aylin Yaman

• Parti Sözcüsü: Zeynel Emre

Toplantıda Kocaelispor'u hak ettiği başarılara taşıyarak birlik ve beraberlik ortamını güçlendireceklerine inandıklarını belirten Uçar, Fenerbahçe Topuk Yaylası Tesisleri'nde kampa alınan altyapıdan 8 futbolcudan verim aldıklarını aktardı.

"Gidenlerin yerine daha üst segment oyuncular gelecek"

Kulübün transfer politikasına değinen ve sürecin gizlilik içerisinde yürütüldüğünü belirten Haşmet Uçar, şu ifadeleri kullandı:

"Ticaret sır olduğu gibi transfer de sır olarak ilerlediğinde olumlu sonuçlar elde ediliyor. Bu konuda görüşmeler var. Çok güzel oyuncuların geleceğini önümüzdeki haftalarda göreceksiniz. Gidenlerin yerine gelenler, daha üst segmentte olacak. Kulübümüzün bir rakam politikası oluştu, bu politikaya uymaya çalışıyoruz. Kocaelispor'un 2026-2027 sezonunda kemik kadrosu var. Bu kadroyla takımı daha iyi yerlerde izleyeceğinize inanıyorum. İyi transferler de gelecek."

"Ekonomik anlamda sıkıntı yaşanmıyor"

Kulübün mali durumuna ve bilet fiyatlarına ilişkin soruları da yanıtlayan Uçar, geçen sezon uygulanan bilet indirimlerinin bu yıl tekrarlanmayacağını açıkladı.

Kulüpte herhangi bir ekonomik problem gözlemlemediğini belirten Uçar, "Düzenli ilerleyen bir işleyiş var. Kulübün ekonomik anlamda sıkıntı sürecinde olmadığını gözlemliyorum, bana yansıyan bir şey de yok" diyerek konuşmasını tamamladı.

BEŞİKTAŞ DARWIN NUNEZ TRANSFERİNDE SONA YAKLAŞTI

Haberde, Beşiktaş’ın Darwin Nunez’i sezon sonuna kadar kiralık olarak kadrosuna katmak istediği belirtildi. Al-Hilal’in de Uruguaylı golcünün geçici transferine sıcak baktığı ve görüşmelerin son saatlerde hız kazandığı ileri sürüldü.

Türkiye’de yayın yapan beIN Sports ise Beşiktaş’ın Nunez’in durumunu yakından takip ettiğini ve transfer şartları hakkında bilgi aldığını aktardı. Bu nedenle süreç ilerlemiş olsa da taraflar arasında kesin anlaşma sağlandığına ilişkin resmî bir doğrulama bulunmuyor.

DUSAN VLAHOVIC SONRASI DARWIN NUNEZ HAMLESİ

Beşiktaş’ın santrfor transferindeki öncelikli adaylarından biri olan Dusan Vlahovic konusunda belirsizlik sürüyor. Siyah-beyazlıların Sırp golcüye sunduğu teklifin oyuncu cephesi tarafından değerlendirildiği, yönetimin ise alternatif isimlerle görüşmelerini sürdürdüğü iddia ediliyor.

Darwin Nunez hamlesinin de Vlahovic transferinin uzaması üzerine gündeme geldiği değerlendiriliyor. Beşiktaş yönetiminin yeni sezon planlamasını geciktirmemek amacıyla santrfor transferini kısa süre içinde sonuçlandırmak istediği belirtiliyor.

KARIM BENZEMA TRANSFERİ SONRASI KADROYA YAZILMADI

Darwin Nunez, 2025 yazında Liverpool’dan Al-Hilal’e transfer oldu. Suudi Arabistan temsilcisiyle 2028 yılına kadar sözleşmesi bulunan Uruguaylı futbolcu, Karim Benzema’nın Şubat 2026’da kadroya katılmasının ardından yabancı oyuncu kontenjanı nedeniyle lig kadrosunun dışında kaldı.

Nunez’in yalnızca AFC Şampiyonlar Ligi maçlarında görev yapabildiği aktarıldı. Tecrübeli santrfor, Al-Hilal formasıyla son karşılaşmasına 16 Şubat 2026 tarihinde AFC Şampiyonlar Ligi’nde oynanan Al-Wahda maçında çıktı.

DARWIN NUNEZ'İN AL-HILAL PERFORMANSI

Al-Hilal’in resmî oyuncu profiline göre Darwin Nunez, 2025-2026 sezonunda Suudi Arabistan ekibiyle toplam 24 karşılaşmada forma giydi. beIN Sports’un paylaştığı verilere göre Uruguaylı forvet bu maçlarda 9 gol ve 5 asist üreterek 14 gole doğrudan katkı sağladı.

Hızı, fizik gücü ve savunma arkasına yaptığı koşularla öne çıkan Nunez, kariyeri boyunca hem santrfor hem de sol forvet olarak görev yaptı. Uruguaylı futbolcunun Avrupa’ya dönmeye sıcak baktığı ve Beşiktaş seçeneğini değerlendirdiği ileri sürülüyor.

LIVERPOOL'DA SALAH İLE ÜÇ SEZON OYNADI

Darwin Nunez, 2022-2025 yılları arasında Liverpool forması giydi. İngiliz ekibinde Mohamed Salah ile üç sezon birlikte oynayan Uruguaylı golcü, Liverpool kariyerini 143 karşılaşmada 40 golle tamamladı.

Nunez ile Salah’ın Beşiktaş’ın transfer gündeminde bulunması, iki futbolcunun yeniden aynı takımda buluşabileceği yorumlarını beraberinde getirdi. Ancak Salah transferinde de siyah-beyazlı kulüpten yapılmış resmî bir açıklama bulunmuyor.

AL-HILAL DARWIN NUNEZ İÇİN 53 MİLYON EURO ÖDEDİ

Al-Hilal, Darwin Nunez’i 9 Ağustos 2025 tarihinde Liverpool’dan kadrosuna kattı. Transferin yaklaşık 53 milyon euroluk başlangıç bonservis bedeliyle gerçekleştiği ve Uruguaylı oyuncuyla 2028 yılına kadar sözleşme imzalandığı bildirildi.

Nunez, Liverpool öncesinde Benfica ve Almeria formaları da giydi. Portekiz’deki performansıyla Avrupa’nın önde gelen kulüplerinin dikkatini çeken golcü futbolcu, 2022 yazında Benfica’dan Liverpool’a transfer olmuştu.

BEŞİKTAŞ DARWIN NUNEZ TRANSFERİNDE RESMÎ AÇIKLAMAYI BEKLİYOR

Beşiktaş’ın Darwin Nunez’i kiralık olarak kadrosuna katmak için Al-Hilal ile temaslarını sürdürdüğü iddia ediliyor. Tarafların anlaşmaya yakın olduğu öne sürülse de transfer henüz Beşiktaş, Al-Hilal veya oyuncu cephesi tarafından doğrulanmadı.

Siyah-beyazlı yönetimin kiralama bedeli, oyuncunun maaşı ve olası satın alma şartları üzerindeki görüşmeleri tamamlamasının ardından transferin netlik kazanması bekleniyor.

Voleybol Kadınlar Milletler Ligi (VNL) yarı final aşamasında büyük bir heyecan yaşanıyor. Dünya voleybolunun zirvesindeki iki dev ülke olan Türkiye ve Çin, finale yükselebilmek adına kozlarını paylaşıyor. Çeyrek final engelini aşarak adını son dört takım arasına yazdıran Filenin Sultanları, zorlu rakibini mağlup ederek altın madalya yolunda dev bir adım atmayı hedefliyor. Turnuva boyunca sergilenen yüksek performans ve teknik ekibin taktik hamleleri, bu kritik eşik öncesinde milli takımın en büyük kozları arasında yer alıyor.

FİLENİN SULTANLARI'NIN MİLLETLER LİGİ'NDEKİ BAŞARI DOLU GEÇMİŞİ

Türkiye A Milli Kadın Voleybol Takımı, FIVB Milletler Ligi kurulduğu günden bu yana organizasyonun en istikrarlı ve başarılı ekipleri arasında bulunuyor. Turnuvanın düzenlendiği ilk yıl olan 2018'de gümüş madalya kazanarak uluslararası alanda büyük bir sükse yapan milli takım, sonraki sezonlarda da daima zirve mücadelesinin içerisinde yer aldı. 2019 yılında dördüncülük elde eden ay-yıldızlılar, 2021 organizasyonunda ise bronz madalyayı müzesine götürmeyi başardı.

Milli takımın Milletler Ligi tarihindeki en büyük başarısı ise 2023 yılında gerçekleşti. Amerika Birleşik Devletleri'nin Arlington kentinde düzenlenen finallerde sergilenen üstün oyun sonucunda Türkiye, tarihinin ilk Milletler Ligi şampiyonluğuna ulaştı. Bu tarihi zafer, aynı zamanda Türkiye'nin dünya sıralamasında bir numaralı basamağa yükselmesini sağladı. Organizasyon geçmişinde kazanılan bu madalyalar ve istikrarlı grafik, Filenin Sultanları'nın dünya voleybolundaki dominant konumunu pekiştirdi.

SAHADA FARK YARATAN ÖNE ÇIKAN SPORCULAR

A Milli Kadın Voleybol Takımı'nın başarısının temelinde, her pozisyonda dünya standartlarında performans sergileyen oyuncu grubu yer alıyor. Hücum hattının en etkili silahlarından biri olan pasör çaprazı Melissa Vargas, yüksek hücum yüzdesi ve kritik anlarda üstlendiği sorumlulukla takımın skor yükünü çekiyor. Vargas, daha önceki VNL organizasyonlarında turnuvanın en değerli oyuncusu (MVP) seçilerek rüştünü uluslararası alanda ispatladı.

Orta oyuncu pozisyonunda kaptan Eda Erdem Dündar ile Zehra Güneş'in blok üzerindeki hakimiyeti, rakiplerin hücum organizasyonlarını aksatan en önemli faktörler arasında bulunuyor. Kaptan Eda Erdem'in tecrübesi ve liderliği saha içinde takıma büyük bir güven sağlarken, Zehra Güneş'in file üstündeki etkili savunması hücum geçişlerini kolaylaştırıyor. Smaçör rotasyonunda Hande Baladın ve Ebrar Karakurt'un manşet ile hücum arasındaki dengeli katkısı, köşe hücumlarına çeşitlilik kazandırıyor. Defans hattında ise libero Gizem Örge'nin manşet kalitesi ve arka alan savunmasındaki hareketliliği, milli takımın hücum organizasyonlarına temel oluşturuyor.

TÜRKİYE VE ÇİN ARASINDAKİ NEFES KESEN REKABET

Türkiye ile Çin kadın voleybol takımları arasındaki rekabet, uluslararası voleybolun en çekişmeli eşleşmelerinden biri olarak kabul ediliyor. İki ülke daha önce Olimpiyat Oyunları, Dünya Şampiyonası ve Milletler Ligi gibi üst düzey turnuvalarda defalarca karşı karşıya geldi. Bu rekabetteki en unutulmaz maçlardan biri, 2023 VNL finalinde oynandı. Rakibini setlerde 3-1 mağlup eden Türkiye, şampiyonluk kupasını Çin karşısında kaldırmıştı.

İki dev ekip, bu sezonun grup etaplarında da karşı karşıya geldi. Ankara'da oynanan müsabaka büyük bir çekişmeye sahne oldu ve 5 set sürdü. Setlerde geri düşmesine rağmen pes etmeyen Filenin Sultanları, karar setini kazanarak sahadan 3-2 galip ayrılmayı bildi. Çin'in disiplinli alan savunması ve hızlı hücum organizasyonlarına karşılık Türkiye'nin blok gücü ve servis kalitesi, iki takım arasındaki maçların kaderini belirleyen temel unsurlar olarak öne çıkıyor.

TÜRKİYE - ÇİN MAÇI CANLI YAYIN VE YAYINCI BİLGİLERİ

Sporseverlerin merakla beklediği Türkiye – Çin Voleybol Kadınlar Milletler Ligi Yarı Final maçı, 25 Temmuz 2026 Cumartesi günü oynanacak. Müsabakanın başlama saati 14:30 olarak açıklandı. Dev karşılaşma S Sport, S Sport Plus ve TRT 1 ekranlarından canlı olarak yayınlanacak. Mücadeleyi televizyondan şifresiz ve açık yayında izlemek isteyen seyirciler, karşılaşmayı TRT 1 kanalından naklen ve ücretsiz olarak takip edebilecek. S Sport ve S Sport Plus platformları ise abonelik sistemi üzerinden canlı yayın sunacak.

Bolu kampına katılarak ilk antrenmanına çıktı

Muğlaspor Kulübü'nden yapılan resmi açıklamada, tecrübeli futbolcunun bonservisinin kiralandığı belirtilerek şu ifadelere yer verildi:

"Yeni transferimiz Ali Kaan Güneren'e yeşil-beyazlı formamız altında üstün başarılar diliyor, Muğlaspor ailemize 'hoş geldin' diyoruz."

Kariyerinde daha önce Amasyaspor, Akhisarspor, MKE Ankaragücü, Samsunspor ve Iğdır FK formalarını terleten 26 yaşındaki orta saha oyuncusunun, Muğlaspor'un Bolu'da gerçekleştirdiği yeni sezon hazırlık kampına katılarak takımla birlikte ilk antrenmanına çıktığı bildirildi.

Alt geçit göle döndü, araç mahsur kaldı

Sağanağın en fazla olumsuzluğa yol açtığı noktalardan biri Turgut Özal 2 Bulvarı D200 Karayolu oldu. Bulvar üzerindeki alt geçitte yükselen su seviyesi nedeniyle bir otomobil mahsur kaldı.

Olayın ardından güvenlik gerekçesiyle alt geçit çift yönlü olarak trafiğe kapatıldı. İhbar üzerine bölgeye sevk edilen ekipler, araçta mahsur kalan sürücüye müdahale ederken, biriken suyun tahliyesi için çalışma başlattı.

Kentin farklı noktalarında meydana gelen göllenmeler ve su baskınlarına karşı Ankara Büyükşehir Belediyesi ve itfaiye ekipleri teyakkuza geçti. Su tahliye ve yol açma çalışmalarının kent genelinde aralıksız sürdüğü bildirildi.

Araç sahipleri arama motorlarında "Mazota zam var mı?", "Güncel benzin fiyatı ne kadar?" ve "Mazot fiyatı kaç TL oldu?" sorularına yanıt arıyor. İşte İstanbul, Ankara ve İzmir başta olmak üzere il il güncel akaryakıt zam haberleri ve pompa fiyatları!

25 Temmuz 2026 il il güncel akaryakıt fiyatları listesi

Gelen son akaryakıt zam haberiyle birlikte üç büyükşehirdeki tabela fiyatları tamamen değişti. İşte 25 Temmuz itibarıyla geçerli güncel rakamlar:

İstanbul Avrupa Yakası Akaryakıt Fiyatları

• Benzin fiyatı: 67,00 TL

• Motorin fiyatı (Mazot): 78,52 TL

• LPG (Otogaz): 30,59 TL

İstanbul Anadolu Yakası Akaryakıt Fiyatları

• Benzin fiyatı: 66,85 TL

• Motorin fiyatı (Mazot): 78,37 TL

• LPG (Otogaz): 30,59 TL

Ankara Akaryakıt Fiyatları

• Benzin fiyatı: 67,97 TL

• Motorin fiyatı (Mazot): 79,63 TL

• LPG (Otogaz): 31,29 TL

İzmir Akaryakıt Fiyatları

• Benzin fiyatı: 68,25 TL

• Motorin fiyatı (Mazot): 79,90 TL

• LPG (Otogaz): 31,19 TL

Motorin fiyatları neden yükseliyor?

Sektör temsilcileri; küresel Brent petrol varil fiyatındaki yukarı yönlü riskler, Dolar/TL kurundaki tırmanış ve akaryakıt üzerindeki ÖTV/KDV düzenlemelerinin fiyat artışlarında ana etken olduğunu belirtiyor. Yapılan 4,20 TL'lik mazot zam kararı sonrası özellikle nakliye, lojistik ve tarım sektöründe maliyetlerin artması bekleniyor.

BIST 100 haftayı ekside tamamladı

Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, hafta boyunca 13.875,58 ile 14.228,02 puan arasında dalgalı bir seyir izledi. Endeks, önceki hafta kapanışına kıyasla yüzde 0,27 değer kaybederek haftayı 13.943,87 puandan tamamladı.

Altında yükseliş ivmesi sürüyor

Kapalıçarşı'da işlem gören altın türleri haftayı kazançla kapattı:

• Gram Altın: 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı yüzde 2,18 artarak 6 bin 185 liraya yükseldi.

• Çeyrek Altın: Geçen hafta sonu 9 bin 993 lira olan çeyrek altın, yüzde 1,77 primle 10 bin 170 liraya çıktı.

• Cumhuriyet Altını: Satış fiyatı yüzde 1,69 artışla 40 bin 492 lira seviyesine ulaştı.

Dolar ve euro haftayı primli kapattı

Döviz piyasasında yukarı yönlü seyir devam etti:

• ABD Doları: Haftalık bazda yüzde 0,76 değer kazanarak 47,3440 lira seviyesinden kapandı.

• Euro: Yüzde 0,31 yükselişle 53,8590 liraya tırmandı.

Fonlar arasında lider "kıymetli madenler"

Haftalık bazda yatırım fonları yüzde 0,45, emeklilik fonları ise yüzde 0,41 değer kazandı.

Yatırım fonları kategorilerine göre incelendiğinde, haftanın en fazla getiri sağlayan fon türü yüzde 1,78 yükselişle "Kıymetli Madenler Fonları" oldu.

Büyüme beklentisi yüzde 3,4; 2027’de mali teşviklerle hızlanacak

Moody's, Türkiye ekonomisinin reel büyümesinin zayıflayan dış talep ve yüksek akaryakıt fiyatlarının hanehalkı satın alma gücü üzerindeki baskısı nedeniyle, 2025 yılındaki yüzde 3,6 seviyesinden 2026'da yüzde 3,4'e hafif yavaşlamasını beklediğini açıkladı.

Kuruluş, büyümenin 2027 yılında ise ertesi yıl düzenlenecek cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimleri öncesinde ağırlıklı olarak uygulanacak mali teşviklerin etkisiyle yeniden hızlanacağını öngörüyor.

Enflasyon beklentisi yüzde 29

Dezenflasyon sürecine değinen Moody's, enflasyonun Ağustos 2025'ten bu yana yüzde 30-33 bandında yatay bir seyir izlediğini belirtti. Ortadoğu'daki çatışmalar nedeniyle küresel enerji fiyatlarında yaşanan sıçramanın dezenflasyon ivmesini zorladığı kaydedildi.

Açıklamada, akaryakıt vergilerindeki kayan ölçek mekanizmasının uluslararası fiyat artışlarını yönetilebilir bir maliyetle absorbe ettiği vurgulandı. Moody's, enflasyonun 2026 yılını önceki tahminlerin üzerinde yüzde 29 seviyesinde tamamlamasını, 2027 sonunda ise yüzde 24'e gerilemesini beklediğini bildirdi. Mart başından bu yana yüzde 40 seviyesinde bulunan etkin politika faizinin enflasyonun belirgin biçimde üzerinde seyrettiği kaydedilirken, yaklaşık yüzde 38 civarında sabit kalan dolarizasyon oranının yurt içi mevduat sahiplerinin TCMB'ye duyduğu güveni yansıttığı belirtildi. Para politikası tarafında ise enflasyon geriledikçe Merkez Bankası'nın kademeli faiz indirimlerine gitmesinin beklendiği, ancak lira cinsi varlıklar ile mevduata olan talebi korumak amacıyla sıkı duruşun sürdürüleceği değerlendirmesine yer verildi.

Cari açık genişleyecek, rezervlerde oynaklık sürüyor

Moody's, yüksek enerji ithalatı ve zayıflayan ihracatın etkisiyle cari işlemler açığının 2025'teki milli gelire oranla yüzde 1,9 seviyesinden 2026'da yüzde 3,5'e genişleyeceğini tahmin ediyor. Temel senaryodaki gibi petrol fiyatlarının gerilemesi halinde açığın 2027'de yeniden daralabileceği ifade edildi.

Mart-Nisan 2026 döneminde Ortadoğu'daki gerilimin tetiklediği kısa vadeli sermaye çıkışlarının rezerv azalışına yol açtığı hatırlatılırken; Temmuz ortası itibarıyla toplam rezervlerin 160 milyar dolar, swap hariç net rezervlerin ise yaklaşık 38 milyar dolar seviyesinde seyrettiği aktarıldı.

Mali görünüm en güçlü kredi unsuru

Türkiye’nin başlıca kredi gücünün sağlam mali görünüm olmayı sürdürdüğü belirtildi. Merkezi yönetim bütçe açığının 2024'teki yüzde 4,7 düzeyinden 2025'te milli gelirin yüzde 2,9'una gerilediği, genel yönetim borç yükünün ise yüzde 23,7 ile düşük kaldığı ifade edildi.

Akaryakıt vergilerindeki gelir kaybı nedeniyle bütçe açığının 2026'da yüzde 3,5'e yükseleceğini öngören kuruluş, seçim öncesi harcama baskılarıyla 2027 ve 2028 yıllarında açığın yüzde 4 seviyesine doğru yönelebileceğini bildirdi. Ancak Moody's, bu teşviklerin doğrudan harcama artışından ziyade harcama kalemleri arasında yeniden dağıtım yoluyla yönetilmesini bekliyor.

PES: "Türkiye'deki ilerici güçler için yeni bir sayfa"

PES, resmî sosyal medya hesabı üzerinden paylaştığı mesajda, YENİ Parti'nin kuruluşunu Türkiye'deki demokratik süreçler açısından değerlendirerek şu ifadelere yer verdi:

*"Demokrasi yasaklanamaz. Yalnızca sesini duyurmanın yeni yollarını bulur.

Yeni Parti’nin kuruluşu, Türkiye’deki ilerici ve demokratik güçler için yeni bir sayfanın başlangıcıdır. Demokrasinin, hukukun üstünlüğünün ve temel özgürlüklerin giderek daha fazla baskı altında olduğu bir dönemde, bu değerleri savunmaya devam edenler dayanışmamızı ve desteğimizi hak ediyor.

CHP, Türkiye’de demokrasi ve cumhuriyet değerlerinin önde gelen itici gücü olagelmiştir. Yeni Parti ile yeni bir sayfa açılırken; bu kararlılık özgürlüğü, hukukun üstünlüğünü ve sosyal adaleti savunmakta kararlı olan herkes aracılığıyla sürmektedir. PES; Özgür Özel’in, Yeni Parti’nin ve demokratik, özgür ile adil bir Türkiye için çalışan herkesin yanındadır. Demokrasi ve sosyal adalet için ortak mücadelemizi sürdürmeyi sabırsızlıkla bekliyoruz."*

Sosyalist Enternasyonel Başkan Pedro Sanchez imzasıyla kutladı

Öte yandan Sosyalist Enternasyonel de Sosyalist Enternasyonel Başkanı ve İspanya Başbakanı Pedro Sanchez imzasıyla Özgür Özel’e bir kutlama mesajı gönderdi.

Paylaşılan mesajda, yakın dönemde yaşanan hukuki ve siyasi gelişmelere değinilerek şu ifadeler kullanıldı:

"İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun hapsedilmesi, partinizin seçtiği diğer bir çok belediye başkanının tutuklanması ve son olarak geçmiş kongrelerin tüm demokratik kararlarını geçersiz kılan ‘mutlak butlan’la birlikte çok büyük zorluklarla karşı karşıya kaldınız. Tüm bu zorlu anlarla cesaretle yüzleşmeye çalışıp ortak çıkarı her zaman kişisel çıkarın üzerinde tuttunuz. Örgüt olarak daha önce kararlaştırdığımız üzere, bu yeni ve umut vadeden girişimde yakın iş birliği içinde çalışmaya devam edeceğiz."

"Nakiller dursun, can dostlarımız Kaş’ta kalsın!"

Dernek tarafından yapılan açıklamada, Change.org üzerinde başlatılan imza kampanyasının temel amacının nakil sürecini acilen durdurmak olduğu vurgulandı. Açıklamada, geçtiğimiz kış Antalya Büyükşehir Belediyesi Doğal Yaşam Alanı'na gönderilen 275 köpeğin ardından tesiste ciddi eksiklikler tespit edildiği, ancak yerel yönetimlere iletilen iyileştirme taleplerinin karşılık bulmadığı ifade edildi. Dernek, “Nakiller durdurulsun, can dostlarımız Kaş’a kalsın” talebiyle açtıkları imza kampanyasının duyurulmasını ve desteklenmesini bekliyor.

"Ziyaretçi yasağı sahiplenmeyi engelliyor”

Dernek tarafından daha önce yapılan açıklamada da hayvanların nakledildiği tesise ziyaretçi kabul edilmediği hatırlatıldı. Kaş’ta gönüllülerin barınağı düzenli ziyaret ederek hayvanları sahiplendirdiği belirtilen açıklamada şu değerlendirme yapıldı:

"Antalya'daki tesise ziyaretçi kabul edilmemesi, oradaki köpeklerin sahiplenilme şansının elinden alınması, yani adeta müebbet hapse mahkûm edilmesi anlamına geliyor. Oysa Kaş'ta gönüllülerimiz sayesinde birçok canımız sıcak bir yuvaya kavuştu. Nakiller durdurulmalı ve hayvanlarımız alışkın oldukları Kaş'ta kalmalıdır."

Yaşlı ve engelli hayvanlar için hayati tehlike

“Farklı sağlık, yaş ve karakter yapısındaki yüzlerce köpeğin aynı alana kapatılmasının büyük bir kaos yaratacağı” uyarısı yapan Kaş Hayvan Dostları Derneği, özellikle yaşlı, engelli, kronik hasta ve çekingen hayvanların bu ortamda hayatta kalmasının çok zor olduğunun altını çizdi. Dernek açıklamasında, Change.org’daki imza kampanyasının daha fazla kişiye ulaşması için kamuoyundan destek bekledikleri yinelendi.

Dünyada 2,8 milyon, Türkiye’de yaklaşık 83 bin kişi MS ile yaşıyor

Multipl Skleroz (MS), dünyada yaklaşık 2,8 milyon, Türkiye’de ise 82–83 bin kişiyi etkileyen kronik bir nörolojik hastalık olarak biliniyor.

Hastalığın merkezi sinir sistemini etkilediğini anlatan Prof. Dr. Mungan, beyin ve omurilikteki sinir hücrelerini saran miyelin kılıfının, bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle hasar gördüğünü belirterek şunları söyledi:

“Bağışıklık sistemindeki değişiklikler miyelin kılıfında yıkıma yol açıyor ve sinir hücreleri arasındaki iletiyi bozuyor. Bunun sonucunda da hastalık çok farklı belirtilerle ortaya çıkıyor.”

MS’nin bağışıklık sistemi hastalığı olduğunu ancak genetik ve çevresel faktörlerin de hastalığın oluşumu ve ilerlemesinde önemli rol oynadığını ifade eden Mungan, hastalığın kadınlarda erkeklere göre 2,5–3 kat daha sık görüldüğünü, özellikle 20–40 yaş arasında ortaya çıktığını söyledi.

Kadınlarda daha sık görülmesinin kesin nedeninin bilinmediğini belirten Mungan, “Östrojen ve diğer kadınlık hormonlarının bağışıklık sistemi üzerindeki etkileri nedeniyle özellikle doğurganlık çağında hastalık daha sık görülüyor.” dedi.

Mungan, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi sayesinde ileri yaşta başlayan MS vakalarının daha sık tanı aldığını, nadir de olsa çocukluk çağında da görülebildiğini söyledi.

İlk belirti görme kaybı da olabilir, uyuşma da…

MS’nin çok farklı belirtilerle ortaya çıkabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, en sık görülen bulguların;

• Görme kaybı,
• Çift görme,
• Kol veya bacakta uyuşma,
• Güçsüzlük,
• Denge bozukluğu,
• İdrar problemleri olduğunu söyledi.

MR’da görülen plakların beynin veya omuriliğin hangi bölgesini etkilediğine göre belirtilerin değiştiğini belirten Mungan, “Plak hangi fonksiyonu etkiliyorsa hastanın şikâyeti de ona göre ortaya çıkıyor.” dedi.

Görme kaybı yaşayan hastaların çoğunlukla önce göz hastalıkları uzmanına başvurduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, göz muayenesinde sorun bulunmaması halinde hastaların nörolojiye yönlendirildiğini söyledi.

Tanıda MR ve nörolojik muayene belirleyici

MS tanısında ayrıntılı klinik öykü ve nörolojik muayenenin vazgeçilmez olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hem beyin hem de omurilik MR’ının mutlaka çekildiğini ifade etti.

Son yıllarda güncellenen tanı kriterlerinde MR’ın çok daha belirleyici hâle geldiğini söyleyen Mungan, yardımcı tanı yöntemleri arasında VEP testi ile göz sinirlerindeki iletimin değerlendirildiğini anlattı.

Tanıda en önemli yardımcı yöntemlerden birinin ise beyin omurilik sıvısının incelenmesi olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, şöyle konuştu:

“Lomber ponksiyon yardımcı test olarak geçse de hemen hemen her hastada yapmak istiyoruz. Hem kesin tanı hem de ayırıcı tanı açısından çok önemli. Ayrıca hastalığın gelecekte nasıl seyredeceği konusunda da bize önemli bilgiler veriyor.”

MS her hastada farklı seyrediyor

Kesin MS tanısı alan hastalarda koruyucu tedavinin geciktirilmemesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Mungan, tedavi edilmediğinde hastalığın ilerleyerek kalıcı fonksiyon kayıplarına neden olabileceğini söyledi.

Atak dönemlerinde öncelikle yüksek doz kortizon tedavisi uygulandığını belirten Mungan, ardından hastalığın tipine uygun koruyucu tedavilerin planlandığını ifade etti.

MS hastalığının en sık görülen tipinin ataklar ve iyileşmelerle seyreden RRMS (Relapsing Remitting MS) olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların yaklaşık yüzde 15–20’sinde ilerleyici tip MS görüldüğünü söyledi.

Bazı hastalarda hastalığın en baştan ilerleyici seyredebildiğini, bazılarında ise yıllar içinde ilerleyici forma dönüşebildiğini belirten Mungan, “MS tamamen kişiye özgü seyreden bir hastalık. Hastaların düzenli izlenmesi ve hastalık tipinin doğru belirlenmesi tedavinin başarısını belirliyor.” dedi.

Aynı hekim tarafından uzun süre takip büyük önem taşıyor

MS’nin uzun yıllar takip gerektiren kronik bir hastalık olduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, hastaların tanı sonrasında sürekli doktor değiştirmemesi gerektiğini söyledi.

“Kesin tanı konulduktan sonra hastaların aynı hekim tarafından izlenmesi tedavi başarısını artırıyor. Çünkü MS’de bireyselleştirilmiş tedavi çok önemli. Doktorun hastanın geçmişini, MR değişimlerini, atak sıklığını ve nörolojik durumunu yakından bilmesi gerekiyor.”

Hastalar gerçek atak ile yalancı atağı karıştırabiliyor

MS atağının belirtilerin 24 saatten uzun sürmesi olarak tanımlandığını belirten Prof. Dr. Mungan, optik nörit, güçsüzlük, uyuşma ve denge bozukluğunun gerçek atak belirtileri arasında yer aldığını söyledi.

Bunun yanında enfeksiyon, sıcak hava, yoğun stres, regl dönemi veya aşırı egzersiz gibi vücut ısısını artıran durumlarda yalancı atakların görülebileceğini belirten Mungan, bu nedenle hastaların önce ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Atak tedavisinde altın standart kortizon tedavisi

MS ataklarında günlük 1000 mg kortizonun 5–7 gün, bazı hastalarda ise 10 güne kadar uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Mungan, kortizona yanıt alınamayan hastalarda ise plazmaferez tedavisinin uygulandığını söyledi.

Bu tedavinin özellikle üniversite ve şehir hastanelerindeki deneyimli MS merkezlerinde yapılabildiğini ifade etti.

Akıllı ilaçlar umut veriyor

Atak tedavisinin dışında hastalığın ilerlemesini durdurmaya yönelik çok sayıda tedavi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, Türkiye’de tedavilerin basamaklı sistemle uygulandığını söyledi.

Tablet, enjeksiyon ve infüzyon tedavilerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, yeni nesil bağışıklık sistemini yeniden yapılandıran tedavilere ilişkin şu bilgileri verdi:

“Hastaların akıllı ilaç olarak adlandırdığı yeni tedaviler sayesinde çok az doz uygulayıp hastaları uzun süre tedavisiz takip edebildiğimiz durumlar olabiliyor.”

Tedavi seçiminde hastanın yaşı, cinsiyeti, gebelik planı, mesleği, sosyal yaşamı ve hastalığın seyri gibi çok sayıda faktörün dikkate alındığını belirtti.

MS hastaları evlenebilir, çocuk sahibi olabilir

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının normal yaşamlarını sürdürebileceklerini belirterek şu önerilerde bulundu:

“MS hastaları evlenebilir, planlı gebelik gerçekleştirebilir ve doktorlarıyla koordineli şekilde çocuk sahibi olabilirler. Gebelik öncesinde hastalığın en az bir yıl stabil seyretmesini tercih ediyoruz.”

Ağır egzersizlerden kaçınılmasını öneren Mungan; yürüyüş, yüzme, yoga ve pilatesin uygun sporlar olduğunu söyledi.

Akdeniz tipi beslenme öneriliyor

Beslenmenin tedavinin önemli bir parçası olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, Akdeniz tipi beslenmenin önerildiğini söyledi.

Mungan, sebze, meyve ve balık ağırlıklı beslenmenin önemine dikkat çekerek D vitamini ve B12 eksikliklerinin mutlaka giderilmesi gerektiğini, balık tüketemeyen hastalarda ise omega-3 desteğinin yararlı olabileceğini belirtti. Prof. Dr. Mungan, “Miyelin kılıfının iyileşmesinde omega-3’ün önemli etkileri bulunuyor.” dedi.

Sigara ve D vitamini eksikliği hastalığın en önemli çevresel sebepleri

MS için kanıtlanmış iki önemli çevresel risk faktörü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Mungan, bunların D vitamini eksikliği ve sigara olduğunu belirterek, “Hastalar kesinlikle sigara içmemeli, sigara içilen ortamlarda da bulunmamalı.” dedi.

MS hastaları yaz sıcaklarında dikkatli olmalı

Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, MS hastalarının yaz aylarında çok daha dikkatli olmalarını belirterek sıcak ortamlardan kaçınmalarını söyledi.

Mungan:

• Sıcak suyla banyo yapılmamasını,
• Hamam ve saunadan uzak durulmasını,
• Yazın 11.00–14.00 saatleri arasında güneşten kaçınılmasını,
• Bol su tüketilmesini,
• Hafif beslenilmesini önerdi.

Türkiye’de hastalar güncel tedavilere kolaylıkla ulaşıyor

Dünyada kullanılan güncel MS tedavilerinin neredeyse tamamına Türkiye’de geri ödeme kapsamında erişilebildiğini belirten Prof. Dr. Semra Öztürk Mungan, bunun hastalar açısından önemli bir avantaj olduğunu söyledi.

Ayrıca ilerleyen yaşlarda bağışıklık sisteminin daha sakin hâle gelmesi nedeniyle bazı hastalarda hastalığın da daha durağan seyredebildiğini ifade etti.

Kök hücre mucize değil

Kök hücre tedavisine ilişkin yanlış beklentilere dikkat çeken Prof. Dr. Mungan, şu değerlendirmede bulundu:

“Kök hücre tedavisi bağışıklık sistemini yeniden yapılandırmayı hedefliyor ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmıyor. Diğer tedavilere belirgin bir üstünlüğü de bulunmuyor. Mucize beklememek gerekiyor.”

Mungan, kök hücre tedavisinin özellikle ataklı MS grubunda daha etkili olduğunu, Türkiye’de ise yalnızca çok sınırlı sayıdaki merkezde uygulanabildiğini söyledi.

Aktarlardan alınan ürünlerden uzak durun

MS hastalarının Sağlık Bakanlığı onaylı ilaçlar dışında hiçbir ürünü kontrolsüz şekilde kullanmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Mungan, “Hekimlerinizin önermediği bitkisel ürünleri ve aktarlardan alınan karışımları kesinlikle kullanmayın.” uyarısında bulundu.

“MS tanısı alanlar umutsuzluğa kapılmasın”

Programın sonunda MS tanısı alan hastalara seslenen Prof. Dr. Mungan, moral ve sosyal desteğin tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu belirterek şu mesajı verdi:

“MS tedavi edilebilen ve ilerlemesi durdurulabilen bir hastalık. Hastalar düzenli takiplerini yaptırır, tedavilerini aksatmaz ve yaşam tarzlarına dikkat ederlerse bugün tekerlekli sandalyeye mahkûm olmaları artık neredeyse söz konusu olmuyor.”

Hasta yakınlarının desteğinin büyük önem taşıdığını belirten Mungan, hastaların iş yaşamlarından kopmamalarını, sosyal hayata katılmalarını ve hobi edinmelerini önerdi. Ayrıca bulundukları illerde Türkiye MS Derneği şubelerine başvurarak ücretsiz eğitim, yoga ve pilates programlarından yararlanabileceklerini söyledi.

“52 yıl önce, 20 Temmuz 1974’te Kıbrıs’a yapılan müdahalenin önce diplomasiyle, ardından askeri harekatla kazanıldığını yaşayarak öğrendim. Kıbrıs’ın kaderi, Başbakan Bülent Ecevit’in Londra’da İngiltere Başbakanı Harold Wilson, Dışişleri Bakanı James Callaghan ve daha sonra görüşmelere katılan ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco ile yaptığı tam 24 saatlik temasların sonunda şekillendi.”

Akkoç, harekattan bir gün önce ABD’nin Yunanistan’daki askeri yönetime kritik bir uyarıda bulunduğunu da öne sürdü:

“ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Joseph Sisco, 19 Temmuz’da Yunanistan’a giderek cunta yönetimine, ‘Türkiye müdahale edecek. Sakın karşılık vermeyin. Karışırsanız Türkiye sizi de ezer. Biz Türkiye’nin yanındayız.’ mesajını iletti. Bu süreci bizzat yaşayarak ve görerek öğrendim.”

“Londra’ya özel uçakla gittik”

Akkoç, 17 Temmuz 1974’te Başbakan Bülent Ecevit başkanlığındaki heyetle birlikte Türk Hava Yolları’nın özel uçağıyla Londra’ya gittiklerini anlattı.

Heyette, Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Oğuzhan Asiltürk, Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri Ümit Haluk Bayülken, Hukuk Müşaviri Namık Kemal Yolga ile dönemin Milli Savunma Bakanı ve Dışişleri Bakan Vekili Hasan Esat Işık’ın bulunduğunu belirten Akkoç, Dışişleri Bakanı Turan Güneş’in ise o sırada Çin’de resmi temaslarda olduğu için heyete katılamadığını ifade etti.

Basın mensupları olarak ise Hürriyet’ten Cüneyt Arcayürek, Milliyet’ten Orhan Tokatlı, Günaydın’dan Örsan Öymen, Tercüman gazetesi adına kendisi, Anadolu Ajansı Genel Müdürü Atilla Onuk ile TRT ekibinin yer aldığını söyledi.

“Dünyanın gözü Londra’daydı”

Akkoç, heyetin Heathrow Havalimanı’ndan doğrudan İngiltere Başbakanı Harold Wilson’ın konutuna geçtiğini belirterek, görüşmeleri dünyanın dört bir yanından gelen gazetecilerin takip ettiğini anlattı.

“Biz yalnız değildik. İngiliz gazeteciler başta olmak üzere dünyanın her yerinden basın mensupları Başbakanlık Konutu’nun önünde bekliyordu.”

“Sisco ile beş dakikalık kritik görüşme”

Görüşmelerin ardından Bülent Ecevit’in Joseph Sisco ile baş başa yaklaşık beş dakika süren özel bir görüşme yaptığını aktaran Akkoç, bu görüşmenin önemine dikkat çekti.

“Hasan Esat Işık’a ‘Bülent Bey nerede?’ diye sordum. ‘Sisco ile baş başa görüşüyor’ dedi. Saatime baktım, tam beş dakika sürdü. Görüşmenin ardından Bülent Bey son derece rahat ve memnun görünüyordu. Dünya basınına da gayet sakin ve güçlü bir açıklama yaptı.”

“Harekatın başlayacağını biliyorduk”

Londra temaslarının tam 24 saat sürdüğünü ifade eden Akkoç, Ankara’ya döndüklerinde harekat kararının artık kesinleştiğini hissettiklerini söyledi.

“Harekatın yapılacağını biliyorduk. Hazırlıkların tamamlandığını hissediyorduk ancak yalnızca başlama zamanı henüz net değildi.”

Akkoç, Joseph Sisco’nun ertesi gün yeniden Türkiye’ye geldiğini, ardından Yunanistan’a geçerek cunta yönetimiyle görüştüğünü ve aynı gün tekrar Ankara’ya döndüğünü belirterek, Yunanistan’a yapılan uyarının da bu diplomasi trafiğinin bir parçası olduğunu dile getirdi.

“Harekat haberi Güvenpark’ta duyuruldu”

20 Temmuz sabahı yaşanan anları da anlatan Akkoç, şunları söyledi:

“Cumartesi sabahı saat 06.00’da bütün bakanlar dışarı çıktı. Gazeteciler olarak biz de oradaydık. Başbakanın açıklama yapacağını düşünüyorduk. O sabah Güvenpark’a doğru yürürken Kıbrıs Barış Harekatı’nın başladığı resmen açıklandı.”

Doğum sancısı, anne adaylarının en büyük kaygılarından biri olmaya devam ediyor. Ancak günümüzde modern anestezi yöntemleri sayesinde doğum ağrısını büyük ölçüde azaltmak mümkün. Prof. Dr. Berrin Günaydın, halk arasında “ağrısız doğum” olarak bilinen uygulamanın çoğunlukla epidural analjezi ile yapıldığını belirterek, doğru koşullarda uygulandığında annenin doğuma bilinçli ve konforlu şekilde katılmasını sağladığını söyledi.

Prof. Dr. Günaydın, “Aslında tıpta kullandığımız doğru ifade ağrısız doğum değil, doğum ağrısının etkili şekilde azaltılmasıdır. Anne sancıları hisseder ancak dayanılmaz ağrı büyük ölçüde ortadan kalkar. Böylece doğuma aktif olarak katılır ve bebeğinin dünyaya gelişine tanıklık eder” ifadelerini kullandı.

"Obstetrik anestezi gelişmiş ülkelerde ayrı bir uzmanlık alanı"

Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de obstetrik anestezinin anesteziyolojinin özel bir çalışma alanı olarak kabul edildiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, bu ülkelerdeki uygulamaları yerinde inceleyerek Gazi Üniversitesi’nde Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı ile 2004 yılında başlattıklarını söyledi.

Doğum ağrısının yönetiminde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile anesteziyoloji uzmanlarının birlikte çalışmasının önemine dikkat çeken Günaydın, “Kadın doğum uzmanı ve anne adayının onayı olmadan epidural analjezi uygulanamaz. Bu nedenle anne adaylarının doğru bilgilendirilmesinde kadın doğum uzmanlarının rolü son derece önemlidir” diye konuştu.

"Ağrısız doğumda altın standart epidural analjezi"

Doğum ağrısını azaltmaya yönelik farklı yöntemler bulunduğunu ancak *altın standardın epidural analjezi olduğunu* vurgulayan Prof. Dr. Berrin Günaydın, yöntemin bel bölgesinden omuriliğin dışındaki epidural boşluğa yerleştirilen ince bir kateter aracılığıyla uygulandığını anlattı.

Günaydın “Düşük dozlarda lokal anestezik ilaçlar ve yardımcı ilaçlar kullanıyoruz. Amaç annenin ağrısını azaltırken hareket edebilmesini, doğuma aktif katılmasını ve bebeğin doğumuna bilinçli şekilde eşlik etmesini sağlamaktır” dedi.

“Epidural felç yapmaz, bebeğe zarar vermez”

Toplumda *epiduralle* ilgili çok sayıda yanlış bilgi bulunduğunu belirten Prof. Dr. Günaydın, en sık karşılaştıkları soruların felç, kalıcı bel ağrısı ve bebeğe zarar verip vermediği olduğunu söyleyerek şunları kaydetti:

“Epidural uygulama omuriliğin içine değil, dışındaki güvenli alana yapılır. Deneyimli ekip ve uygun koşullarda uygulandığında son derece güvenli bir yöntemdir. Bilimsel çalışmalar epidural analjezinin kalıcı bel ağrısına neden olmadığını gösteriyor. Ayrıca kullanılan ilaçlar çok düşük dozlarda uygulanıyor. Amaç annenin rahatlamasıdır. Anne rahatladığında stres hormonları azalıyor, bu da bebeğin oksijenlenmesini ve doğum sürecini olumlu etkileyebiliyor.”

"Sezaryen oranlarının düşürülmesine katkı sağlayabilir"

Prof. Dr. Günaydın, bilimsel çalışmaların epidural analjezinin sezaryen oranını artırmadığını gösterdiğini belirterek, gelişmiş ülkelerde bunun tam tersine normal doğumu destekleyen önemli uygulamalardan biri olduğunu ifade etti. Günaydın şöyle konuştu:

“Amerika ve İngiltere’de sezaryen oranları yaklaşık yüzde 30 seviyelerinde. Bu ülkelerde doğumların büyük bölümü epidural analjezi ile gerçekleştiriliyor. Anne adayları bu konuda bilinçli olduğu için doğum ağrısının azaltılmasını talep ediyor. Normal doğumun desteklenmesi de sezaryen oranlarının düşmesine katkı sağlayabiliyor.”

Türkiye’de de öncelikle bu konuda farkındalığın artırılması gerektiğini belirten Günaydın, “Toplum bilinçlenmeden yalnızca hizmeti yaygınlaştırmak yeterli olmaz. Aynı zamanda bunu karşılayacak eğitimli ekiplerin ve uygun altyapının da hazır olması gerekir” diye konuştu.

"Ağrısız doğum ekip işi"

Epidural analjezinin yalnızca bir anestezi uygulaması olmadığını belirten Prof. Dr. Günaydın, başarılı bir doğum yönetimi için kadın hastalıkları ve doğum uzmanı, anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanı, deneyimli hemşireler, uygun monitörizasyon ve teknik donanımın birlikte çalışmasının şart olduğunu söyledi.

Anne adaylarının gebelik boyunca düzenli olarak değerlendirildiğini ifade eden Günaydın, kan sulandırıcı ilaç kullananlar, bazı kanama-pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar, girişim bölgesinde enfeksiyonu olanlar veya bazı özel nörolojik hastalıkları bulunan kişilerde epidural uygulanamayabileceğini belirtti. Uygun adaylarda ise anestezi değerlendirmesi ve bilgilendirilmiş onam sonrasında güvenle uygulanabileceğini kaydetti.

Sezaryende de önemli avantaj sağlıyor

Planlı sezaryenlerde tıbbi engel bulunmadığı sürece spinal, kombine spinal-epidural veya epidural gibi bölgesel anestezi yöntemlerinin tercih edilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Günaydın, doğum sırasında epidural kateter takılmış bir gebenin acil sezaryene alınması gerekirse aynı kateter üzerinden anestezinin sürdürülebileceğini söyledi.

Ayrıca epidural kateterin sezaryen sonrasında da ameliyat ağrısının kontrolünde kullanılabildiğini ifade etti.

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir”

Prof. Dr. Günaydın, Dünya Anesteziyoloji Dernekleri Federasyonu’nun (WFSA) doğum ağrısının giderilmesini lüks değil, hasta hakkı olarak değerlendirdiğini, Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Koleji’nin (ACOG) ise tıbbi engel bulunmayan gebelerde annenin doğum ağrısının giderilmesini istemesini tek başına yeterli bir tıbbi endikasyon olarak kabul ettiğini hatırlattı. Günaydın, şu ifadeleri kullandı:

“Bizim amacımız kadınları epidurale yönlendirmek değil; doğru bilgiyi vererek bilinçli seçim yapmalarını sağlamaktır. Ağrısız doğum bir zorunluluk değildir ancak isteyen ve tıbbi açıdan uygun olan hiçbir anne adayının bu haktan mahrum bırakılmaması gerekir.”

Doğumun doğal bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Günaydın, sözlerini şöyle tamamladı:

“Doğum bir hastalık değil, hayatın en güzel mucizelerinden biridir. Biz anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlarının görevi de bu mucizeyi anne ve bebek için daha güvenli, daha konforlu ve daha güzel bir deneyime dönüştürmektir.”

Diz ağrılarının toplumda en sık ihmal edilen sağlık sorunları arasında yer aldığını belirten Akkaya, erken dönemde başvurulduğunda birçok sorunun ilerlemeden kontrol altına alınabileceğini söyledi.

Diz ekleminin çok özel bir anatomiye sahip olduğunu vurgulayan Akkaya, yanlış ya da gecikmiş tedavilerin hareket kabiliyetini ciddi şekilde etkileyebileceğini belirterek, “Yürüme her şeydir. İnsanların mobilize olması genel beden ve ruh sağlığı açısından çok önemli. İnsanlar yürüyemediklerinde sosyal hayattan kopuyor, kilo alımı artıyor ve başkalarına bağımlı hale gelebiliyorlar” dedi.

“Diz sorunları yaşa ve cinsiyete göre değişiyor”

Diz eklemi hastalıklarının yaşa, cinsiyete ve yaşam biçimine göre farklılık gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Akkaya, çocukluk döneminde daha çok travmaya bağlı diz kapağı çıkıkları ve yaralanmaların görüldüğünü söyledi.

Orta yaş döneminde ise kadın ve erkeklerde farklı sorunların öne çıktığını belirten Akkaya, kadınlarda kas yapısındaki farklılıklar nedeniyle diz kapağı çevresindeki problemlerin daha sık yaşanabildiğini ifade etti.

“Merdiven inip çıkarken, çömelirken veya oturup kalkarken oluşan ağrılar ön diz ağrısının habercisi olabilir. Erken dönemde müdahale edilirse kıkırdak aşınması ilerlemeden önlem alınabilir.” diyen Akkaya, ihmal edilen problemlerin ilerleyen yaşlarda kireçlenmeye dönüşebileceğini söyledi.

Akkaya, erkeklerde ise spor yaralanmalarına bağlı menisküs yırtıkları ve ön çapraz bağ sorunlarının daha sık görüldüğünü belirtti.

“Kadınlar ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeli”

Menopoz döneminin diz sağlığı açısından kritik olduğuna dikkat çeken Akkaya, hormonal değişikliklerle birlikte kemik ve kıkırdak dokusunun da etkilendiğini söyledi.

Prof. Dr. Akkaya, “Kadınlar menopoza girdikten sonra ciltlerine gösterdikleri özeni dizlerine de göstermeliler. Çünkü dizler yaşam kalitesini etkileyen en önemli yapılardan biridir” dedi.

Akkaya, menopoz öncesi yapılacak kontroller sayesinde kıkırdak koruyucu tedavilerle diz sağlığının korunabileceğini belirtti.

“Her diz ağrısı ameliyat gerektirmez”

Diz tedavisinde son yıllarda rejeneratif tıp ve ortobiyolojik uygulamaların önemli gelişmeler sağladığını anlatan Prof. Dr. Akkaya, amaçlarının vücudun kendi iyileştirme kapasitesinden yararlanmak olduğunu söyleyerek “Kişinin iyileştirici kapasitesi aslında kendi vücudunda saklıdır. Erken evre kıkırdak hasarlarında kişinin kendi kök hücrelerinden yararlanılarak yapılan ortobiyolojik tedavilerle başarılı sonuçlar alınabiliyor” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, rejeneratif ve ortobiyolojik tedaviler konusunda toplumda bilgi karmaşası yaşanabildiğine dikkat çekti.

Kök hücre tedavileri ile kandan elde edilen trombosit uygulamalarının farklı yöntemler olduğunu belirten Akkaya:

“Vücutta dolaşan kandan kök hücre elde etmek mümkün değildir. Kök hücreler, leğen kemiği gibi büyük kemiklerden ya da yağ dokusundan elde edilebilir. Kandan alınan ise kök hücre değil, trombosit dediğimiz kan hücreleridir.” dedi.

Menisküs ve kıkırdak dokularının iyileşme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Kas dokusu kanlanması sayesinde kendini onarabilir ancak kıkırdak ve menisküs gibi dokular yeterli kan damarına sahip değildir. Bu nedenle erken evre hasarlarda uyguladığımız ortobiyolojik tedavilerle o bölgede iyileşmeyi destekleyecek bir ortam oluşturmayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Sosyal medyada mucize tedavi gibi sunulan uygulamalara dikkat”

Prof. Dr. Mustafa Akkaya, menisküs ve kıkırdak tedavileri konusunda bilimsel gelişmelerin umut verici olduğunu ancak her yeni yöntemin “kesin tedavi” gibi sunulmaması gerektiğini söyledi.

Menisküsün dışarıdan verilen maddelerle tamamen tedavi edilmesinin bugün için mümkün olmadığını belirten Akkaya:

“Biyoteknoloji çok hızlı ilerliyor. Kitosan içerikli jeller ve akıllı moleküllerle hasarlı bölgeyi hedefleyen çalışmalar devam ediyor. Gelecekte kıkırdak ve menisküs dokularına yönelik yeni tedavi seçenekleri mümkün olabilir.” dedi.

Ancak mevcut bilimsel aşamada tek bir enjeksiyonla tüm sorunları ortadan kaldıran bir tedavi yaklaşımının olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Akkaya:

“Henüz bir iğneyle menisküsü ya da kıkırdağı tamamen tedavi edebilecek noktada değiliz. Hastalar erken dönemde hekime başvurursa ortobiyolojik tedavilerle mevcut hasarın ilerlemesini yavaşlatmak ve eklemi korumak mümkün olabilir.” ifadelerini kullandı.

Akkaya, kıkırdak, menisküs ve eklem hasarlarında her hastaya özel değerlendirme yapılarak kişiselleştirilmiş tedavi planlanması gerektiğini söyledi.

“Ağrıyla ve ağrı kesicilerle yaşamak kader gibi görülmemeli”

Toplumda birçok kişinin uzun süre ağrı kesicilerle yaşamaya çalıştığını belirten Prof. Dr. Akkaya, bunun doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Diz cerrahisinde kişiye özel çözümlerin artık çok daha gelişmiş olduğunu ifade eden Akkaya, “Robotik cerrahi, kişiye özel protezler ve küçük implantlarla diz cerrahisinde ciddi yollar katettik. Hastalar erken başvurduklarında çok daha küçük ve kişiselleştirilmiş müdahalelerle sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor” dedi.

“Aynı ameliyatta her iki dize protez uygulanabilir”

Diz ve kalça protezleri konusunda hastaların endişe duymaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Akkaya, uygun cerrahi teknik, kaliteli implant ve doğru rehabilitasyonla protezlerin uzun yıllar kullanılabildiğini söyleyerek, “Güncel çalışmalar uygun şekilde yapılan cerrahilerde implant kullanım süresinin 30 yıla ulaşabildiğini gösteriyor. Hastalar protez cerrahisinden korkmamalı ve ağrıyla yaşamayı kader olarak görmemeli” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Akkaya şunları söyledi:

“Eğer hasta biyolojik olarak aynı seansta iki dizine birden ameliyatı kaldırabilecek durumdaysa genel sağlık durumu buna elverişli ise aynı ameliyatta her iki dize birden ameliyat yapılabilir hatta tercih edilmelidir. Hastanın ihtiyacı varsa her iki dize de aynı anda tedavi uygulanmasının önemli avantajları var. Hasta bir kez ameliyat oluyor, bir kez rehabilitasyon desteği alıyor, hasta bakım desteği bir kez alınıyor, ameliyat maliyetleri önemli ölçüde azalıyor.”

“Yapay zekâ destekli kişiye özel rehabilitasyon”

Cerrahi başarının yalnızca ameliyatla sınırlı olmadığını belirten Akkaya, ameliyat sonrası rehabilitasyon sürecinin de kişiye özel planlanması gerektiğini söyledi.

“Ben hastalarıma yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programı uyguluyorum” diyen Akkaya, hastanın yaşı, mesleği, beklentileri ve yapılan cerrahinin değerlendirilerek özel iyileşme programları oluşturulduğunu anlattı.

“Diz ameliyatı sonrası kayak da yapılabilir, tenis de oynanabilir”

Diz ameliyatlarından sonra hastaların aktif yaşama dönebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Akkaya, “Bir hasta ameliyat öncesi kayak yapıyorsa ameliyat sonrası da kayak yapabilir hale getirmeyi hedefliyoruz. Uygun cerrahi teknikler ve implantlarla hastalar koşabilir, tenis oynayabilir, istedikleri gibi aktif biçimde hayatın içinde kalabilirler” ifadelerini kullandı.

Gerekli sağlık koşullarını taşıyan hastalarda iki dizin aynı seansta ameliyat edilebildiğini de söyleyen Akkaya, bunun bazı hastalar için tek iyileşme ve rehabilitasyon süreciyle önemli avantaj sağlayabildiğini belirtti.

Diz sağlığı için önemli uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Akkaya diz eklemlerini korumak için şu önerilerde bulundu:

• Herkes kendi vücudunu tanıyarak spor yapmalı, bilinçsiz ağır antrenmanlardan kaçınılmalı.
• Spora başlamadan önce gerekirse profesyonel destek alınmalı.
• Kadınlar menopoz öncesinde diz kontrollerini ihmal etmemeli.
• Dizde kilitlenme ve takılma gibi mekanik sorunlar ciddiye alınmalı.
• Gece ağrısı veya sürekli ağrı varsa ağrı kesicilerle süreç geçiştirilmemeli.

Akkaya ayrıca “Kaliteli ve bağımsız bir yaşam için hareket etmek, hareket edebilmek için de diz sağlığını korumak gerekiyor” ifadelerini kullandı.

“Son 30-40 yılda toplum büyük bir değişim yaşadı”

Son 30-40 yılda teknolojinin yaşamın merkezine yerleştiğini belirten Dr. Kapucu, özellikle pandemi döneminde insanların zorunlu izolasyon nedeniyle teknolojiyle çok daha yoğun bir ilişki kurduğunu ifade etti.

Teknolojinin bir yandan insanların yalnızlık hissini azaltmasına yardımcı olduğunu, diğer yandan ise yalnızlaşmanın önemli nedenlerinden biri haline gelebildiğini söyleyen Kapucu, bu değişimin ruh sağlığı üzerinde de belirgin etkiler oluşturduğunu dile getirdi.

“Ruhsal hastalıklar arttı”

Yapılan araştırmaların son 30 yılda ruhsal hastalıkların arttığını gösterdiğini belirten Kapucu, bunun yalnızca daha fazla kişinin sağlık hizmetine başvurması ve tanı almasıyla açıklanamayacağını söyledi.

Toplumdaki yaşam biçiminin ve sosyal normların değişmesinin de bu artışta etkili olduğunu ifade eden Kapucu, özellikle sosyal medyanın anksiyete ve yalnızlaşmayı artırabildiğine dikkat çekti.

Eskiden gençlerin ağırlıklı olarak yüz yüze sosyalleştiğini hatırlatan Kapucu, bugün dijital iletişimin gerçek sosyal ilişkilerin yerini almaya başladığını ve bunun ruh sağlığı açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.

“İnsan beyni sadece matematikten ibaret değil”

Yapay zekânın çalışma prensibini de değerlendiren Kapucu, bu sistemlerin büyük veri ve matematiksel algoritmalar üzerine kurulu olduğunu söyledi.

Makine öğrenmesi ve derin öğrenme yöntemlerinin insan beynini taklit etmeye çalıştığını belirten Kapucu, psikiyatri uzmanları ve nörobilimcilerin bile beynin çalışma mekanizmasını tam olarak çözemediğini ifade etti.

İnsan beyninin yalnızca verileri işlemeyen, aynı zamanda bedenden gelen sinyalleri, hisleri ve duygusal deneyimleri de değerlendiren çok daha karmaşık bir yapı olduğunu söyleyen Kapucu, mevcut yapay zekâ sistemlerinin bu yönüyle insan beynini tam anlamıyla karşılayamadığını kaydetti.

Yapay zekâdan yararlansanız da son sözü uzmana bırakın

Yapay zekânın birçok alanda başarılı sonuçlar ortaya koyduğunu belirten Kapucu, buna rağmen elde edilen bilgilerin mutlaka alanında uzman kişiler tarafından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Yapay zekâya ne kadar veri yüklerseniz, size ancak o kadar sonuç verebilir.” diyen Kapucu, uzman denetimi olmadan kullanılan yapay zekâ uygulamalarında hata ve eksikliklerin ortaya çıkabileceğini ifade etti.

“Psikiyatristin bilgeliği ve şefkatini makinadan bekleyemeyiz”

Yapay zekânın artık hayatın bir parçası olduğunu belirten Kapucu, bunu reddetmenin ya da tamamen uzak durmanın gerçekçi olmadığını söyledi.

Radyoloji gibi alanlarda yapay zekânın tanıya önemli katkılar sunduğunu ifade eden Kapucu, psikiyatride ise tanının yalnızca verilerle değil, hekimin klinik deneyimi, gözlemleri, düşünceleri ve empatisiyle konulduğunu vurguladı.

Buna karşın yapay zekânın psikiyatride takip ve izlem süreçlerinde yararlı olabileceğini belirten Kapucu, konuşma hızı, rutin alışkanlıklar ve davranış değişiklikleri gibi verileri analiz ederek hastalığın seyri hakkında önemli geri bildirimler sağlayabileceğini söyledi.

Bazı kişilerin yargılanma korkusu, güven problemleri veya sosyalleşmeyi tercih etmemeleri nedeniyle zaman zaman bir psikiyatrist yerine yapay zekâ ile iletişim kurmayı seçebileceğini belirten Kapucu, buna rağmen hiçbir teknolojinin bir psikiyatri uzmanının bilgeliğini, klinik muhakemesini ve şefkatini yerine koyamayacağını ifade etti.

“Teknolojiye fazla maruz kalmak dikkat eksikliğine yol açıyor”

Teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiğini ancak insanların gerçek sosyal ilişkilerini koruması gerektiğini vurgulayan Kapucu, yalnızlığın ruh sağlığını olumsuz etkileyen önemli faktörlerden biri olduğunu söyledi.

İnsanların kendilerine teknolojiden tamamen uzak, sakin zamanlar ayırmasının önemine dikkat çeken Kapucu, telefon, tablet ve bilgisayar bildirimlerine sürekli maruz kalmanın dikkat dağınıklığına ve kaygıya yol açabileceğini belirtti.

“Anı yaşayabilmek çok kıymetli” diyen Kapucu, ruh sağlığını korumanın en önemli yollarından birinin gerçek ilişkiler içinde kalmak ve teknoloji kullanımında dengeyi sağlayabilmek olduğunu sözlerine ekledi.

Tanı 18 yaşından sonra konuluyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda çoğu zaman dengesiz davranışlar ve sürekli duygu değişimleri yaşayan kişiler için kullanılan bir tanımlama olduğunu belirten Prof. Dr. Aslan, kişilik yapısının 18 yaşına kadar gelişimini sürdürdüğünü söyledi.

Aslan, “18 yaşından önce kişilik henüz tam olarak oturmadığı için bu yaş grubundaki bireylere borderline kişilik bozukluğu tanısı konulmaz. Hastalıktan söz edebilmek için belirtilerin erişkin dönemde devam etmesi gerekir” dedi.

Ergenlik dönemindeki travmalar hastalığın temelini atabilir!

Borderline kişilik bozukluğundan söz edebilmek için bireyde dürtü kontrol bozukluğunun da bulunması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Aslan, bu kişilerde öfke, kaygı ve üzüntü gibi duyguların çok yoğun yaşandığını ve bu duyguları yatıştırmakta güçlük çektiklerini söyledi.

Konuşma ve davranışlarda kendini kontrol edememe, kendine zarar verme eğilimi, eşyalara zarar verme ve öfke sırasında kontrolden çıkma gibi davranışların da görülebildiğini belirten Aslan, bu durumun bireyin günlük yaşamını ve sosyal ilişkilerini ciddi şekilde etkileyebildiğini ifade etti.

Borderline kişilik özelliği taşıyan bireylerin zaman zaman çevrelerindeki insanların davranış kalıplarını benimsediklerini belirten Prof. Dr. Aslan, bunun karakterin tam olarak oturmamış olmasından kaynaklanabileceğini söyledi.

Bu bireylerde depresyon eğiliminin daha yüksek olabileceğini ifade eden Aslan, “Kendilerini boşlukta hissedebilirler. Yoğun mutsuzluk ve depresyon yaşayabilir, hatta intihar düşünceleri geliştirebilirler” diye konuştu.

Borderline kişilik bozukluğunun gelişiminde ergenlik döneminin kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Selçuk Aslan, bu dönemde yaşanan travmaların kişilik yapılanmasını etkileyebileceğini söyledi.

Sınıf içinde küçük düşürülme, dışlanma, reddedilme ya da karşılıksız kalan duygusal ilişkilerin bireyde “sevilmiyorum” düşüncesini geliştirebildiğini belirten Aslan, “Sevilmediğini düşünen kişiler kabul görmek için aşırı verici davranabilir. Bu da onları maddi ve manevi olarak suistimale açık hale getirebilir” diye konuştu.

Bazı bireylerin zamanla dünyanın, insanların ve hatta kendilerinin kötü olduğuna yönelik inanç geliştirebildiğini belirten Aslan, bunun da yoğun mutsuzluk ve duygusal çöküşe neden olabileceğini ifade etti.

Zeki oldukları halde iş ve sosyal yaşamda başarılı olamayabilirler

Borderline kişilik bozukluğu olan bireylerin duygularını kontrol etmekte zorlandıklarını söyleyen Prof. Dr. Aslan, grup uyumu, takım çalışması ve kurallara uyma konusunda da güçlük yaşayabileceklerini belirtti.

“Çok zeki ve yüksek potansiyele sahip olsalar bile duygu durumlarını ve davranışlarını yönetmekte zorlandıkları için bulundukları ortamlarda istedikleri başarıyı sürdüremeyebilirler” diyen Aslan, bu durumun işlevselliği önemli ölçüde bozduğunu vurguladı.

Prof. Dr. Aslan, otizmli bazı kadınlarda borderline kişilik bozukluğunu düşündüren davranışların görülebileceğini belirterek, özellikle duygusal ilişkilerde kendi haklarını ve çıkarlarını korumakta güçlük yaşayabileceklerini ifade etti.

Tedavide ilaç tek başına yeterli olmuyor

Borderline kişilik bozukluğunda erken dönemde psikiyatrik destek alınmasının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Aslan, ilaç tedavisinin duyguların dengelenmesine katkı sağladığını ancak tek başına yeterli olmadığını belirtti.

Aslan, “Mutlaka destekleyici psikoterapi uygulanmalı. Özellikle bilişsel davranışçı yaklaşımlar sayesinde kişiler duygu, düşünce ve davranış ilişkisini anlamayı, dürtülerini tanımayı ve duygularını yönetmeyi öğrenebilir. Terapi uzun vadede kişiye önemli bir içgörü kazandırır” dedi.

Aile tutumu kişilik gelişiminde belirleyici rol oynuyor

Gençlik döneminde ailelerin yaklaşımı, çocukların kişilik gelişimini doğrudan etkiliyor.

Gençlik döneminde ebeveyn tutumlarının kişilik gelişiminde belirleyici olduğunu ifade eden Prof. Dr. Aslan, ailelerin çocuklarına hem sorumluluk vermesi hem de kontrollü bir özgürlük alanı tanıması gerektiğini söyledi.

Aslan, “Gençlerin hayatı deneyimlemelerine fırsat verilmesi, baskıcı olmayan ama tutarlı ve dengeli ebeveyn tutumları sergilenmesi kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Aslan baskıcı ya da tamamen kontrolsüz tutumlar yerine dengeli ve tutarlı ebeveyn davranışlarının, gençlerin sağlıklı bir kişilik geliştirmesine katkı sağladığını kaydederek şunları söyledi:

“Gençlik döneminde aile tutumları çok önem taşıyor. Ebeveyn davranışları çocukların kişilik yapısına uygun, dengeli ve tutarlı olursa çocuklar ve gençler daha az bocalar. Gençlere aşırı baskı kurmadan onlara alan açmak, sorumluluk vermek, kontrollü bir şekilde hayatı deneyimlemelerine fırsat tanımak kişilik gelişimini olumlu yönde destekler.”

Borderline ile bipolar bozukluk karıştırılabiliyor

Borderline kişilik bozukluğunun toplumda zaman zaman bipolar bozukluk ile karıştırıldığını belirten Prof. Dr. Aslan, iki hastalığın birbirinden farklı olduğunu söyledi.

Aslan, “Bipolar bozuklukta duygu durum değişimleri haftalar ya da aylar sürebilen depresif ve manik dönemler halinde görülür. Borderline kişilik bozukluğunda ise duygu değişimleri çok daha hızlıdır ve çoğu zaman çevresel olaylarla tetiklenir. Bu nedenle doğru tanı, doğru tedavi açısından büyük önem taşır” ifadelerini kullandı.

Figen Balcı’nın hazırlayıp sunduğu ”Figen Balcı ile Hayatın Reçetesi” programına konuk olan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Ekmel Tezel, meme kanseri tedavisindeki güncel yaklaşımları anlatarak erken tanı, kişiye özel tedavi ve yaşam kalitesini koruyan cerrahi yöntemlerin önemine dikkat çekti.

Kanal içi kanserlerde başarı oranı yüzde 100’e yaklaşıyor

Yaş ilerledikçe meme kanseri görülme sıklığının arttığını belirten Prof. Dr. Tezel, son yıllarda mamografi ve diğer görüntüleme yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde kanal içi kanserlerin daha sık tespit edildiğini söyledi.

Prof. Dr. Tezel, “Kanal içi kanser evre 0 (sıfır) olarak kabul ettiğimiz, duktal karsinoma in situ dediğimiz, tümör hücrelerinin henüz süt kanalları içinde hapsolduğu ve çevre dokulara yayılmadığı durumdur” dedi.

Bu evrede yakalanan hastalarda tedavinin oldukça başarılı olduğunu belirten Tezel, “Kanal içi kanserlerin tedavisi çok daha kolaydır ve hayatta kalma ihtimali neredeyse yüzde 100’dür” ifadelerini kullandı.

Memeyi koruyan cerrahiler ön planda

Kanal içi kanserlerin çoğunlukla mamografide görülen mikrokalsifikasyonlar sayesinde saptandığını belirten Prof. Dr. Tezel, hastalığın yaygınlığına göre farklı cerrahi yöntemlerin tercih edildiğini söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Kireçlenme yalnızca sınırlı bir bölgede ise memeyi koruyarak sadece o alanı çıkarıyoruz ve sonrasında radyoterapi uyguluyoruz. Eğer yaygın bir tutulum söz konusuysa memenin iç dokusunu boşaltıp protez yerleştiriyoruz. Bu durumda çoğu zaman radyoterapiye ihtiyaç kalmıyor.”

Meme kanseri riskini artıran ve azaltan faktörler

Meme kanseri gelişiminde kadın olmak, yaşın ilerlemesi, erken adet görmek, geç menopoza girmek ve ailesel yatkınlık gibi değiştirilemeyen risk faktörlerinin bulunduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzının da önemli rol oynadığını vurguladı.

Beslenme alışkanlıkları, sigara ve alkol kullanımı ile dışarıdan alınan hormonların riski etkileyebildiğini ifade eden Tezel, östrojen hormonunun meme kanserinde önemli bir etken olduğuna dikkat çekti.

Menopoz döneminde kullanılan hormon replasman tedavilerinin mutlaka meme kontrolleri yapıldıktan sonra başlanması gerektiğini belirten Prof. Dr. Tezel, tedavi süresinin uzamasının riski artırabildiğini söyleyerek, “Menopoz semptomlarının kontrolü için yaklaşık iki yıllık kullanım çoğu zaman yeterli oluyor. Ancak bu süre beş yıl ve üzerine çıktığında meme kanseri riski artabiliyor” ifadelerini kullandı.

Doğum kontrol hapları konusunda da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirten Tezel, uzun süreli kullanımın dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Meme kanserinde tedaviler artık tümörün kimliğine göre belirleniyor

Meme kanseri cerrahisinde son 30 yılda önemli değişimler yaşandığını belirten Prof. Dr. Tezel, son 10 yılda ise tedavilerin çok daha kişiselleştiğini söyledi.
Daha önce moleküler alt tiplere göre değil de anatomik evrelere göre hastalara cerrahi tedavi, kemoterapi, ışın tedavisi önerildiğini belirten Prof. Dr. Ekmel Tezel şunları kaydetti:

“Şimdi artık moleküler alt tipleri de işin içine kattık. Tümör çok küçük, koltuk altında bir metastaz varken eğer bu östrojene duyarlı bir tümör ve çoğalma hızı düşükse mesela ameliyattan çok büyük fayda görüyor. Eğer östrojen negatif ve akıllı ilaçtan fayda görecek yani HER2 reseptörü pozitifse onu hiç bir şekilde ameliyat etmeyip önce ilaç tedavisine, kemoterapiye gönderiyoruz. Üçlü negatif dediğimiz tümör tipi ise çoğu kez artık koltuk altı durumuna da bakmaksızın, öncelikle kemoterapi ile başlıyoruz tedaviye.”

Prof. Dr. Ekmel Tezel meme kanserinde kişiye özel tedavilerin önemini vurguladı. Östrojen duyarlı ve çoğalma hızı düşük tümörlerde cerrahinin büyük fayda sağladığını belirten Tezel, bazı tümör tiplerinde ise ameliyatın ilk seçenek olmaktan çıktığını ifade etti.

Özellikle genç hastalarda uygulanan bu yeni tedavi yaklaşımlarının önemli avantajlar sağladığını belirten Prof. Dr. Tezel, şöyle konuştu:

“Bu özellikle genç hastalarda görülen bir durum; bu meme kaybıyla sonlanmadığı gibi bu tedavi yöntemi daha da iyisi koltuk altındaki lenf bezlerini korumuş oluyoruz.''

''Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak o yüzden her hastaya özel değerlendirme ile kişiye özel tedavi planlaması yapıyoruz.”

Ameliyat öncesi işaretleme teknikleri başarıyı artırıyor

Meme kanseri cerrahisinde ameliyat öncesi yapılan işaretlemelerin cerrahi başarısını artırdığını belirten Prof. Dr. Tezel, tümör ve gerekli durumlarda lenf bezlerinin marker adı verilen özel işaretleyicilerle belirlenebildiğini söyledi.

Bazı hastalarda mamografi eşliğinde tel ile işaretleme de yapıldığını anlatan Tezel, bu yöntem sayesinde çıkarılacak dokunun sınırlarının çok daha doğru belirlenebildiğini ifade etti.

Modern meme cerrahisinin en önemli amaçlarından birinin gereksiz doku çıkarımını önlemek olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, ameliyat sırasında uygulanan sentinel lenf nodu biyopsisinin bu konuda önemli avantajlar sağladığını söyleyerek şu ifadeleri kullandı:

“Ameliyat sırasında özel bir boya veriyoruz. Boyanın ulaştığı ilk lenf bezlerini çıkarıp patologlarımız değerlendiriyor. Böylece tüm lenf bezlerininin tamamını almak zorunda kalmadan cerrahinin sınırlarını belirleyebiliyoruz.”

Amaç sadece hayatı uzatmak değil, yaşam kalitesini de korumak

Meme kanseri tedavisindeki temel hedefin yalnızca hastalığı ortadan kaldırmak olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Tezel, yaşam kalitesinin korunmasının da en az tedavinin başarısı kadar önemli olduğunu söyleyerek, “Meme kanseri tedavisinde amacımız hem daha uzun hem de daha kaliteli bir hayat sunmak. Bu nedenle her hastayı ayrı değerlendiriyor ve kişiye özel tedavi planı oluşturuyoruz” diye konuştu.

“Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemiz”

Tedavinin yalnızca cerrahi ve ilaçlardan ibaret olmadığını belirten Prof. Dr. Tezel, hasta-hekim iletişiminin önemine dikkat çekerek, “Bizi korkutan hastalık değil, hastalık hakkındaki düşüncemizdir. Tedaviye başlamadan önce hastanın duygu durumunu anlamak, kaygılarını dinlemek ve onu sürece hazırlamak son derece önemlidir” diye konuştu.

Tedavi sonrasında ilk 2-3 yıl altı ayda bir, daha sonra ise yılda bir kontrolün yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Tezel, yaşam tarzı değişikliklerinin de nüks riskini azaltabileceğini söyledi.

Düzenli yürüyüş yapmak, aktif kalmak, yoga ve pilates gibi hem fiziksel hem de zihinsel rahatlama sağlayan aktivitelerle ilgilenmek ve sosyal yaşamı sürdürmenin önemine dikkat çeken Tezel, hastaların yalnızca hastalık üzerine konuşulan ortamlarda bulunmak yerine farklı sosyal faaliyetlere katılmalarını önerdi. Tezel, “Ameliyatlar nasıl kişiye göre planlanıyorsa, ameliyat sonrası yaşam değişiklikleri de kişinin karakterine, beklentilerine ve yaşam biçimine göre planlanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tezel, gelecekte meme kanseri tedavisinde medikal tedaviler ve genetik temelli uygulamaların daha da ön plana çıkacağını belirterek, kişiye özel tedavi anlayışının giderek güçleneceğini sözlerine ekledi.

Horlama boşanma sebebi olarak kabul edilebiliyor

Horlamanın sanıldığından çok daha ciddi sonuçları olduğunu anlatan Prof. Dr. Mustafa Gerek, “Horlama çevreyi rahatsız eden, kişinin çoğunlukla farkında olmadığı çok ciddi bir sosyal problem. Erkeklerde daha sık, kadınlarda daha az görülüyor ama menopoz sonrası kadınlarda da horlama problemi artıyor. Yargıtay horlamayı boşanma sebebi olarak kabul ediyor” dedi.

Horlamanın yaşam kalitesini bozan, sağlığı olumsuz etkileyen önemli sorunların ve hastalıkların habercisi olabileceğini vurgulayan Gerek, bu nedenle horlamanın hafife alınmaması gerektiğini söyledi.

Horlamanın özellikle yumuşak damak başta olmak üzere ağız ve burundan birlikte nefes alma sırasında yumuşak damağın dalgalanmasıyla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Ama sadece yumuşak damak değil, ses teli seviyesine kadar hava yolundaki her türlü darlık ve problem gürültülü uyumaya yani horlamaya sebep olabilir” diye konuştu.

Uyku apnesinin hava yolunun tıkanmasına bağlı olarak ortaya çıktığını belirten Gerek, “Uyku apnesi solunum çabasına rağmen 10 saniye ya da daha fazla süreyle nefes alamama durumudur. Burada özellikle yumuşak damak ve dil çok önemli rol oynar” dedi.

Prof. Dr. Gerek, hastalığın oluşum mekanizmasını şöyle anlattı:

“Eğer uyku apnesi 20-25 saniye civarında sürerse kandaki oksijen düzeyi düşmeye başlar. Karbondioksit düzeyi artmaya başladığında vücut kendini uyandırır, uyku yüzeysel hale gelir, kas gücü tekrar yerine gelir ve hava yolu açılarak solunum devam eder. Bu durum gece boyunca defalarca tekrarlanabilir. Eğer bu durum bir saat içinde 5’ten fazla tekrarlıyorsa buna uyku apnesi diyoruz.”

Cep telefonuyla bile tespit edilebiliyor

Uyku laboratuvarlarının uyku apnesini en ideal biçimde değerlendiren merkezler olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, “Günümüzde cep telefonlarına yüklenen basit programlar bile uyku sırasında horlamayı, nefes alışverişini ve uykuda solunum durmasıyla ilgili kabaca bilgi verebiliyor. Ancak ideal olan, uyku laboratuvarlarında 50-60 parametreyi aynı anda değerlendirerek uyku bozukluklarına tanı konulmasıdır” dedi.

Uyku apnesinin uyku bozuklukları içerisinde yer alan önemli bir sorun olduğunu belirten Gerek, bir saat içindeki solunum durmalarının sayısı ve süresine göre hastalığın derecelendirildiğini söyledi.

Uyku insan yaşamında vücudun yenilendiği çok önemli bir süreç olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, kaliteli uykunun sağlığı olumlu etkilediğini, uyku bozukluklarının ise çok farklı hastalıklara yol açabileceğini ifade etti.

“Uyku apnesi belirli bir düzeye geldiğinde sabahları baş ağrısıyla uyanma, yorgun uyanma, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü ve hafızayla ilgili çok önemli sorunlar ortaya çıkabiliyor” diyen Gerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Uyku apnesi sorunu olanlar iş hayatında öğleden sonra uyuklamaya başlayıp verimsiz hale gelebiliyor. Araç kullananlarda gündüz ortaya çıkan trafik kazalarının çok önemli sebeplerinden birisi uyku apnesi. Bu hastalar dinlenemediği için dikkatleri dağılıyor. Trafik ışıklarında beklerken bile uyuyan hastalar var.”

”Uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi”

Yaşam biçiminin de uyku apnesi üzerinde etkili olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, alkol kullanımı, sigara ve tok karnına uyumanın uyku sağlığını bozduğunu söyleyerek, “Bu faktörler uyku apnesi ile bir araya geldiğinde çok daha şiddetli sonuçlar ortaya çıkabiliyor” dedi.

Uyku apnesinin kalp sağlığıyla doğrudan bağlantılı olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi süreleri uzunsa kalpte yavaşlama meydana geliyor. Bazı uykuda ölümlerin temel sebebi uyku apnesi” dedi.

Uyku apnesinin son yıllarda kardiyoloji kliniklerinin de özel olarak üzerinde durduğu bir konu haline geldiğini belirten Gerek, kalp hastalıklarının önemli bir bölümünün altında uyku apnesinin bulunabildiğini ifade etti.

Uyku apnesinin önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Uyku apnesi kader değil. Uyku apnesi önlenebilir ve tedavi edilebilir bir durum” dedi.

“Uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar”

Çocukluk dönemindeki problemlerin ilerleyen yaşlarda uyku apnesine zemin hazırlayabileceğini belirten Prof. Dr. Gerek, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çocuğunuzun ileride uyku apnesi olmasını istemiyorsanız çocuk yaş grubunda uykusunda tıkanması, horlaması, gece terlemesi varsa, geniz eti ve bademcik büyüklüğü gibi problemler varsa lütfen bunu en erken yaşta tedavi ettirin. İleri yaştaki uyku apnesi çocukluk dönemindeki sorunların tedavisiyle engellenebilir. Hatta benim bir aforizmam var; uyku apnesinin tedavisi çocuk yaş grubunda başlar.”

Çocukların uyku sırasında nefes alıp verdiğinin duyulmaması gerektiğini belirten Gerek, “Bebek gibi uyuyor benzetmesi sağlıklı bir havayolunun en önemli göstergesidir” dedi.

Erişkin yaşlarda günlük yorgunluklar ve farklı nedenlerle uyku kalitesinde bozulmalar meydana gelebildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, eşlerin dikkatli olması gerektiğini söyledi.

“Eğer eşiniz uykuda terliyorsa, üstünü çok açıyorsa, nefesi duruyorsa mutlaka bir kulak burun boğaz hekimine ya da uyku bozukluklarıyla ilgilenen bir uzmana başvurun. En azından uyku apnesi var mı yok mu diye test yaptırmaları ve muayene olmaları çok önemli” diyen Gerek, tedavinin son derece yüz güldürücü sonuçlar verdiğini belirtti.

Uyku apnesi ve horlama tedavisinde öncelikle laboratuvar ortamında tanı konulmasının hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Gerek, bunun mümkün olmadığı durumlarda eşlerden video kaydı istediklerini söyleyerek, “Horlayan eşin videosunu izleyerek uyku sırasındaki tıkanmalar ya da nefes alışveriş biçimi değerlendirilebiliyor ve uyku apnesi olup olmadığı konusunda önemli fikir veriyor” dedi.

Prof. Dr. Gerek, detaylı muayenenin ardından hastaya özel tedavi planlaması yapılması gerektiğini söyledi.

Horlama tedavisinde çoğu zaman cerrahinin ön plana çıktığını belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, burun tıkanıklığı, damak sarkıklığı gibi problemlerin cerrahi yöntemlerle giderilebildiğini söyledi.

Ancak horlamanın tamamen ortadan kalkacağının garanti edilemeyeceğini belirten Prof. Dr. Mustafa Gerek, yorgunluk, alkol, antidepresanlar, kas gevşeticiler ve yatış pozisyonunun da horlamayı etkileyebildiğini ifade ederek “Uyku hijyenine uygun düzenlemeler horlamayı yüzde 85 oranında azaltabilir” dedi.

“Damat adayları evlilik öncesi tedavi arıyor”

Horlamanın sosyal hayatı da etkilediğini belirten Prof. Dr. Gerek, “Evlenecek çiftlerden özellikle damat adayları evlilik öncesi horlama sorununu gidermek için tedavi arayışına gidebiliyor” dedi.

Uyku apnesi tedavisinde PAP adı verilen pozitif basınçlı cihazların önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu cihazların ayarlarının uyku laboratuvarlarında hastaya özel olarak yapıldığını söyleyerek şunları kaydetti:

“Bu cihazların ayarları uyku laboratuvarında hastaya uygun biçimde düzenlenir. Cihazla birlikte uyku apnesinin kaybolup kaybolmadığına bakılır ve hastaya uygun biçimde yeniden düzenlenir. Hasta uyum gösterdiği takdirde uyku apnesi tedavisindeki öncelikli tercih bu cihazların kullanılmasıdır”

Burunlarında ciddi kemik eğriliği bulunmayan, damaklarında aşırı sarkma olmayan ve bademcikleri çok büyük olmayan hastaların bu cihazlarla rahatlıkla uyuyabildiğini belirten Gerek, tedavide en önemli unsurun hastanın cihaza uyum sağlaması olduğunu söyleyerek, “Bu cihazlar eskiden çok daha büyük ve taşınması daha zor cihazlardı. Günümüzde ise neredeyse bir gözlük kabı büyüklüğünde, nemlendirme özelliği olan yeni nesil cihazlar kullanılıyor” diye konuştu.

Uyku apnesi tedavisinde ağız içinde kullanılan ve kişiye özel ölçülerle hazırlanan apareylerin de bulunduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, bu sistemlerin dili öne doğru çekerek hava yolunu açık tutmayı amaçladığını söyledi.

Ancak bu apareylere uyumun her zaman kolay olmadığını belirten Gerek, “Özellikle öğürme refleksi güçlü olan kişilerde kullanımı zor olabiliyor. Ayrıca çene ekleminde ağrılara da yol açabiliyor” dedi.

Uyku apnesinde cerrahi tedavi hastaya göre planlanıyor

Uyku apnesi tedavisindeki bir diğer seçeneğin cerrahi olduğunu belirten Prof. Dr. Gerek, her hastanın ihtiyacına göre farklı yöntemlerin uygulanabildiğini söyledi.

Burunda sorun varsa buruna yönelik, damakta sarkma varsa damağa yönelik, bademcik büyüklüğü varsa bademciklere yönelik cerrahilerin uygulanabildiğini belirten Gerek, dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerin de uyku apnesine yol açabildiğini ifade ederek “Çocukluk döneminde bademcik ameliyatı olmuş kişilerde bile dil kökündeki lenfoid dokular büyüyerek hava yolunda darlığa neden olabilir. Bazen de epiglot kapağında deformasyonlar görülebilir. Bunların her biri için farklı cerrahi seçenekler bulunuyor” dedi.

Robotik cerrahi ve dil kökü implantları dikkat çekiyor

Robotik cerrahinin özellikle dil kökü ve epiglot bölgesindeki problemlerde kullanılabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, dil kökündeki yağ fazlalığını azaltan ve dokuları temizleyen yöntemlerin başarılı sonuçlar verdiğini söyledi.

Ayrıca damak seviyesinde klasik ameliyatların yanı sıra sütürlerle damağı asma tekniklerinin de uygulanabildiğini belirten Gerek, yeni geliştirilen implant teknolojilerine de dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ülkemizde henüz deneysel seviyede uygulanan yöntemlerle dil köküne yerleştirilen implantlar bulunuyor. Uyku sırasında nefes durduğunda bu implantlar ilgili kası uyararak hava yolunun açılmasını ve yeniden nefes alınmasını sağlayabiliyor.”

Bu tedavilerin Amerika Birleşik Devletleri’nde üç farklı firma tarafından uygulandığını belirten Gerek, Türkiye’de de deneysel çalışmaların sürdüğünü ancak maliyetlerinin oldukça yüksek olduğunu ifade etti.

Uyku apnesi tedavisinde zayıflama iğneleri de kullanılıyor

Uyku apnesinde kilo kontrolünün büyük önem taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Gerek, “Avrupa’da obezite sıralamasında Türkiye ilk sırada yer alıyor. Bu nedenle hastalarımızın öncelikle kilo vermesini istiyoruz” dedi.

Uyku apnesinin tıbbi tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin FDA onayı aldığını belirten Gerek, “Hastalar yüzde 10 kilo kaybederse uyku apnesinde belirgin düzelmeler görülebiliyor” diye konuştu.

Ancak bu ilaçların mutlaka endokrinoloji uzmanı kontrolünde kullanılması gerektiğini vurgulayan Gerek, “Hiç kimse gidip eczaneden bu ilaçları doğrudan alıp kullanmamalı” uyarısında bulundu.

Zayıflar da horluyor

Horlamanın yalnızca kilolu kişilerde görüldüğü düşüncesinin doğru olmadığını belirten Prof. Dr. Gerek, “Zayıf kişilerde de horlama görülebilir” dedi.

Bu kişilerde horlamanın en sık nedenlerinin burun kemiği eğriliği, damak sarkması ve bademcik büyüklüğü olduğunu belirten Gerek, uygun ameliyatlarla bu sorunların giderilebildiğini söyledi.

Bazı meslek gruplarında uyku testi zorunlu

Özellikle şoförler ve teknik cihaz kullanan kişiler için kaliteli uykunun hayati önem taşıdığını belirten Prof. Dr. Gerek, uyku apnesi tanısı alan bazı kişilerin ehliyet yenileme sürecinde tedavi olduklarını belgelemek zorunda kaldıklarını söyleyerek “Özellikle kritik işler yapanların kaliteli uyuması çok önemli” dedi.

Uzmanından uyarılar

Prof. Dr. Mustafa Gerek programın sonunda horlama ve uyku apnesiyle ilgili şu uyarılarda bulundu:

• Uyku kalitenize dikkat edin.
• Uyuduğunuz ortamın sıcaklığına, karanlığına ve sessizliğine önem verin.
• Horluyorsanız bu gerçeği kabul edin ve tedavi olun.
• Eşiniz sizi horladığınız için uyarıyorsa mutlaka çözüm arayın.

Uyku apnesinin tedavi edilmediğinde yaşam süresini kısaltabildiğini belirten Prof. Dr. Gerek, sözlerini şöyle tamamladı:

”Uyku apnesi kader değildir. Tedavi edilebilir, kontrol edilebilir bir rahatsızlıktır ve tedavisi hayat kurtarır. Uyku apnesi ile yaşamaya devam edilirse kalp hastalığı, yüksek tansiyon gibi ciddi sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Son dönemde kardiyoloji klinikleri de uyku apnesine çok önem veriyor. Çünkü kalp hastalıklarının pek çoğu uyku apnesi sebebiyle ortaya çıkabiliyor.”

”Uyku insan sağlığı açısından çok önemli. Uyku apnesi hayatımızı doğrudan etkiler çünkü ömrümüzün üçte biri uykuda geçiyor. Hayatımızda uykunun çok özel bir yeri var.”

Prof. Dr. Sönmezer ülkemizdeki nüfus artış hızının endişe verici biçimde azaldığını söyledi.

Türkiye’de nüfus artış hızındaki düşüş alarm veriyor

Toplum nüfusunun kendini yenileyebilmesi için doğurganlığın aile başına 2,1 çocuk olması gerektiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, Türkiye’de bu oranın son yıllarda yaklaşık 1,5’e kadar gerilediğine dikkat çekti.

Nüfus artış hızındaki düşüşün temel nedenleri arasında ekonomik kaygılar, kariyer planlamaları ve çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesinin bulunduğunu ifade eden Sönmezer, modern toplumlarda ilk anne olma yaşının giderek yükseldiğini söyleyerek şunları kaydetti:

”Çocuk yapmak isteyenler de daha geç yaşlarda çocuk sahibi olmak istiyor. İlk çocuk doğurma yaşı modern dünyada, batı dünyasında sosyo ekonomik düzey yükseldikçe çok ileri yaşlara geliyor, sonra da insanlar tek çocukla kalıyorlar. İlk anne olma yaşı 20’lerden 35 e kadar çıktı.”

Doğurganlığın korunması her geçen gün daha önemli hale geliyor

Geç yaşta yapılan evlilikler, çocuk sahibi olmanın ileri yaşlara ertelenmesi ve genç yaşlarda görülen kanser vakalarındaki artış nedeniyle doğurganlığın korunmasının günümüzde her zamankinden daha önemli hale geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, kanser başta olmak üzere doğurganlığı olumsuz etkileyebilecek tedavilere başlamadan önce yumurta, sperm ve yumurtalık dokusunun dondurulması sayesinde hastaların ilerleyen yıllarda çocuk sahibi olabildiğini söyledi.

Kadınların belirli bir yumurta rezervi ile dünyaya geldiğini belirten Prof. Dr. Sönmezer, yaş ilerledikçe hem yumurta sayısının hem de yumurta kalitesinin azaldığını ifade etti. Sönmezer, “Kadın gebe kaldığında ya da doğum kontrol hapı kullandığında adet görmese bile yumurta rezervi azalmaya devam eder. Yaş ilerledikçe gebelik elde etmek zorlaşırken anormal gebelik riski de artar” diye konuştu.

Yumurta, sperm ve yumurtalık dokusu dondurulabiliyor

Kanser tedavilerindeki gelişmeler sayesinde hastaların yaşam sürelerinin uzadığını ancak uygulanan tedavilerin doğurganlığı olumsuz etkileyebildiğini belirten Sönmezer, bu nedenle doğurganlığın korunmasının tedavi sürecinin önemli bir parçası haline geldiğini söyledi.

Yumurta hücresi, sperm ve yumurtalık dokusunun eksi 196 derecede sıvı nitrojen içerisinde uzun yıllar saklanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, “Dondurma işlemi yapıldığında adeta zamanı durdurmuş oluyoruz. Örneğin 20 yaşında yumurtalarını donduran bir kadın, yıllar sonra anne olmaya karar verdiğinde 20 yaşındaki yumurtalarının kalitesiyle gebelik elde edebiliyor” dedi.

Prof. Dr. Sönmezer çocuk ve genç hastalarda karından yapılan işlemle doğurganlığı koruyarak Türkiye’de bir ilke imza attı.

Doğurganlığı koruyucu yöntemlerin yalnızca yetişkinlerde değil çocuk hastalarda da uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Murat Sönmezer, özellikle lösemi nedeniyle kök hücre nakli planlanan çocuklarda yumurtalık dokusunun dondurulmasının büyük önem taşıdığını söyledi.

Kanser dışında talasemi, bazı böbrek hastalıkları, sistemik lupus eritematozus, bazı kan hastalıkları ve genetik hastalıklarda da doğurganlığın korunabildiğini ifade eden Sönmezer, “Kanser ya da kanser dışı herhangi bir nedenle doğurganlığını kaybetme riski bulunan hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini koruyabiliyoruz” dedi.

Prof. Dr. Murat Sönmezer, yumurta toplama işleminin standart olarak vajinal yoldan gerçekleştirildiğini belirterek, özellikle çocuk hastalar ve genç kızlarda bu yöntemin aileler ve hastalar tarafından her zaman tercih edilmediğini, bazı hastaların ise işlem nedeniyle çekinceler yaşayabildiğini belirtti.

Bu ihtiyaçtan yola çıkarak yıllar önce yumurtalıklardaki yapışıklık nedeniyle karından yumurta toplamak zorunda kaldığı bir hastasına uyguladığı yöntemi geliştirdiğini anlatan Sönmezer, daha sonra bu tekniği doğurganlığını korumak isteyen genç hastalarda kullanmaya başladığını söyledi. Türkiye’de ilk kez karından yumurta toplama işlemini gerçekleştiren Prof. Dr. Murat Sönmezer, bugüne kadar yaklaşık 800 çocuk ve genç hastada bu yöntemi başarıyla uyguladığını belirterek, bu alanda dünyadaki ilk bilimsel yayınlardan birine de imza attığını ifade etti.

Sönmezer, karından yumurta toplama yönteminin özellikle doğurganlığını kaybetme riski bulunan çocuklar ve genç kadınlar için önemli bir alternatif olduğuna dikkat çekti.

Çiftler evlenir evlenmez test yaptırmalı

Çocuk sahibi olmayı hemen düşünmeseler bile evlenen çiftlerin doğurganlık durumlarını değerlendirmesi gerektiğini vurgulayan Sönmezer, kadınların AMH testiyle yumurtalık rezervlerini, erkeklerin ise sperm analiziyle üreme potansiyellerini öğrenebileceğini söyleyerek “Bugün düşük yumurtalık rezervine sahip bir kadın doğal yollarla gebe kalabilir. Ancak birkaç yıl sonra bu şansını tamamen kaybedebilir. Bu nedenle çiftlerin durumlarını erken dönemde bilmeleri çok önemli” diye konuştu.

Kadında basit bir AMH testi, erkekte ise sperm analizi ile olası sorunların önceden tespit edilebildiğini belirten Sönmezer, çocuk sahibi olmayı ileriki yıllara bırakmayı planlayan çiftlerin de bu testleri yaptırmasının önemli olduğunu söyledi.

Sigara, kilo ve stres doğurganlığı etkiliyor

Yaşam tarzının doğurganlık üzerinde önemli etkileri bulunduğunu belirten Sönmezer, sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, fazla kilo ve stresin hem kadınlarda hem erkeklerde üreme kapasitesini olumsuz etkilediğini söyledi.

Bir adet döneminde doğal yolla gebelik elde etme ihtimalinin yaklaşık yüzde 20 olduğunu belirten Sönmezer, düzenli adet gören kadınlarda yumurtlama döneminin doğru hesaplanmasının gebelik şansını artırabileceğini ifade etti.

Düzenli adet görmenin tek başına doğurganlığın normal olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Sönmezer, kadınların belirli aralıklarla yumurtalık rezervlerini kontrol ettirmeleri gerektiğini söyledi.

Yardımcı üreme tekniklerinde başarı oranları yükseldi

Yumurta dondurma işlemlerinde kullanılan vitrifikasyon adı verilen hızlı dondurma yönteminin başarı oranlarını önemli ölçüde artırdığını belirten Sönmezer, günümüzde dondurulmuş ve çözülmüş yumurtalarla elde edilen gebelik oranlarının taze yumurtalarla elde edilen sonuçlara oldukça yaklaştığını söyledi.

Polikistik over sendromu gibi düzensiz adet gören kadınlarda yumurtlama takibi, zamanlanmış ilişki ve aşılama yöntemlerinin uygulanabildiğini belirten Sönmezer, aşılama tedavisinin genellikle üç denemeye kadar sürdürüldüğünü, sonuç alınamaması halinde tüp bebek tedavisine geçildiğini ifade etti.

Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftlerin umutsuzluğa kapılmaması gerektiğini belirten Sönmezer, “Bugün yardımcı üreme tekniklerinde elde edilen başarı oranları geçmişe göre çok daha yüksek. Zamanlanmış ilişki, aşılama ve tüp bebek uygulamaları sayesinde çok sayıda çift çocuk sahibi olabiliyor” dedi.

Yüksek riskli kadinlarda meme taramasına erken başlanmalı

Meme kanseri taramasında mamografinin altın standart yöntem olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, bu yöntemin dünyada en fazla bilimsel çalışmaya konu olmuş görüntüleme sistemi olduğunu ifade etti.

Kadınların 40 yaşından sonra yılda bir kez mamografi yaptırması gerektiğini belirten Taşkın, çekilen görüntülerin mutlaka saklanmasını ve sonraki yıllardaki tetkiklerle karşılaştırılmasını önerdi. Taşkın, böylece memedeki çok küçük değişikliklerin daha erken fark edilebildiğini söyledi.

BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu taşıyan ya da ailesinde yoğun meme ve yumurtalık kanseri öyküsü bulunan kadınların yüksek risk grubunda yer aldığını belirten Taşkın, bu kişilerde mamografinin yanı sıra meme ultrasonografisinin de takip programına eklenmesi gerektiğini ifade etti.

Yüksek riskli kadınlarda taramaların ailede görülen ilk meme kanseri vakasından 10 yıl önce başlatıldığını belirten Taşkın, “Ailede 35 yaşında meme kanseri görüldüyse, takiplerin 25 yaşında başlaması gerekir” dedi.

Meme kanseri her zaman kitle olarak ortaya çıkmıyor

Meme kanserinin her zaman ele gelen bir kitle şeklinde ortaya çıkmadığını belirten Prof. Dr. Taşkın, özellikle erken evrede mikron düzeyindeki değişikliklerin görüntüleme yöntemleriyle saptanabildiğini söyledi.

Bu nedenle hiçbir şikâyeti olmayan kadınların da düzenli kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurgulayan Taşkın, genç yaşta ve yoğun meme dokusuna sahip kadınlarda mamografinin tek başına yeterli olmayabileceğini, bu durumlarda ultrasonografinin önemli katkı sağladığını kaydetti.

15 dakikalık biyopsi tedavinin yol haritasını çiziyor

Görüntüleme sırasında şüpheli bir bulgu tespit edildiğinde biyopsinin büyük önem taşıdığını belirten Taşkın, ultrason eşliğinde yapılan meme biyopsilerinin hazırlık süreciyle birlikte yaklaşık 15 dakikada tamamlanabildiğini söyledi.

Doğru yapılan biyopsinin cerrahi planlamaya rehberlik ettiğini vurgulayan Taşkın, birçok hastada tek cerrahi girişimle başarılı sonuçlar alınabildiğini ifade etti.

Yeni nesil görüntüleme yöntemleri erken tanıyı güçlendiriyor

Son 10 yılda radyolojide çok önemli gelişmeler yaşandığını belirten Prof. Dr. Füsun Taşkın, gelişen ultrason teknolojileri sayesinde iyi ve kötü huylu oluşumların daha hızlı ve güvenilir biçimde ayırt edilebildiğini söyledi.

Dijital mamografiyle birlikte kullanılan tomosentez teknolojisinin memeden kesitsel görüntüler alınmasını sağladığını belirten Taşkın, özellikle yoğun meme dokusunda gizlenebilen oluşumların daha kolay tespit edilebildiğini ifade etti.

Kontrastlı mamografi MR’a alternatif olabiliyor

Kontrastlı mamografinin son yılların en önemli gelişmelerinden biri olduğunu belirten Prof. Dr. Taşkın, damardan verilen kontrast madde sayesinde şüpheli bölgelerin çok daha ayrıntılı değerlendirilebildiğini söyledi.

Bu yöntemin özellikle meme başı akıntısı olan, eline kitle gelen, muayenede şüpheli bulgu saptanan veya yüksek risk grubunda bulunan kadınlarda kullanıldığını belirten Taşkın, bazı hastalarda meme MR’ına olan ihtiyacı da ortadan kaldırabildiğini ifade etti.

Ameliyat olamayan hastalarda yeni tedavi seçeneği

Meme kanseri tespit edildiğinde tümörün yanı sıra karşı meme ve koltuk altı lenf bezlerinin de değerlendirilmesi gerektiğini belirten Taşkın, doğru evrelemenin tedavi başarısında kritik rol oynadığını söyledi.

Yaş veya ek hastalıklar nedeniyle ameliyat edilemeyen bazı hastalarda tümörün dondurularak tedavi edilmesine olanak sağlayan yöntemlerin uygulanabildiğini belirten Taşkın, bu yaklaşımın uygun hastalarda hem hızlı iyileşme hem de kozmetik avantajlar sunduğunu kaydetti.

Programda kadınlara çağrıda bulunan radyoloji uzmanı Prof. Dr. Füsun Taşkın, “Memede çözümsüz kalan bir sorun yok. Meme kanseri erken tanındığında en başarılı şekilde yönetilebilen ve tedavi edilebilen kanser türlerinden biridir. Bu nedenle düzenli kontroller ihmal edilmemelidir” dedi.

En değerli Türk oyuncular listesi bir kez daha güncellendi. Avrupa’nın önde gelen liglerinde forma giyen ve Süper Lig’de performansıyla öne çıkan isimlerin yer aldığı bu sıralama, en değerli Türk futbolcular arasındaki rekabeti net biçimde ortaya koyuyor. Piyasa değerleri, yaş, performans ve uluslararası etki kriterleri dikkate alınarak hazırlanan listede, en değerli Türk futbolcuları kimler sorusunun yanıtı dikkat çekiyor. İşte en değerli Türk futbolcular güncel listesi ve detayları…

Süper Lig ekiplerinde forma giyen oyuncuların piyasa değeri sıralaması da yeniden şekillendi. Güncel verilerle birlikte Süper Lig’in en değerli 20 futbolcusu netleşti. İşte listenin tamamı…

Emekliye ÖTVsiz araç düzenlemesi 2026 yılında en çok konuşulan başlıklar arasında yer alıyor. Özellikle emekliye ÖTVsiz araç listesi 2026 kapsamında hangi modellerin yer alacağı ve kimlerin bu haktan yararlanabileceği araştırılıyor.

Sanatçıların ateşli asalar ve çeşitli ekipmanlarla sergilediği estetik figürler, jonglörlük sanatının sınırlarını zorlayan performanslara sahne oldu. Hem teknik ustalığın hem de görsel sanatın harmanlandığı festival, Başkentli sanatseverler ve öğrenciler tarafından ilgiyle takip ediliyor.

Türkiye de sıralamada yer buldu

Genç ve Avrupa’da forma giyen futbolcuların değerindeki artış, bu sıçramanın en büyük nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. Özellikle Arda Güler ve Kenan Yıldız gibi isimlerin performansları, milli takımın piyasa değerine ciddi katkı sağladı. İşte dünyanın en değerli milli takımları!

Milyonlarca SSK ve Bağ-Kur emeklisi, Ramazan Bayramı öncesi ödenecek ikramiyenin 2026’da ne kadar olacağını merak ediyor. Son olarak 4 bin TL’ye yükseltilen bayram ikramiyesinde yeni bir artış yapılıp yapılmayacağı ve olası zam oranı, emeklilerin gündeminde ilk sırada yer alıyor. Özellikle maaş zamlarının ardından gözler, açıklanacak yeni ikramiye tutarına çevrildi.