Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Samsun Şube Başkanı Havva Yurduseven Bayzat, Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) açıkladığı 2026 yılı hububat alım fiyatlarına ilişkin yazılı bir değerlendirme yayınladı. Açıkladığı rakamların tarım sektörünün içinde bulunduğu yapısal krizi derinleştirdiğini öne süren Bayzat, mevcut tarım politikasının sürdürülebilir olmadığını ifade etti.
"Girdi maliyetleri zamlanırken bu artışın reva görülmesi akıl tutulmasıdır"
Yıllık enflasyon oranları ile tarımsal girdi maliyetlerindeki yükselişe dikkat çeken Havva Yurduseven Bayzat, şu ifadeleri kullandı:
"Buğday fiyatını yüzde 22 ile sınırlamak çiftçinin alım gücünü doğrudan gasbetmektir. Çiftçinin traktörüne koyduğu mazot, tarlasına attığı gübre ve kullandığı ilaç son bir yılda fahiş oranlarda zamlanırken, ürettiği temel gıdaya bu artışın reva görülmesi ekonomik bir akıl tutulmasıdır."
"Destekli fiyat söylemi gerçeği yansıtmıyor"
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın temel destek, planlı üretim ve sertifikalı tohum desteği gibi kalemlerle üreticinin ton başına 3 bin 14 TL destek alacağını ve toplam gelirinin 19 bin 514 TL’ye ulaşacağını yönündeki açıklamalarını değerlendiren Bayzat, sahada hesaplanan maliyet tablosunu şu sözlerle aktardı:
"TMO’nun açıkladığı 16,50 TL’lik fiyat çiftçinin maliyetini bile karşılamamakta, üreticiye zarar yazdırmaktadır. 3 bin 14 TL’lik destek ödemeleri hasat anında değil, aylar sonra sonbaharda veya kış aylarında yapılacaktır. Paranın değerinin her gün eridiği bir ortamda vadeli destek vaadiyle çiftçinin bugünkü yarası sarılamaz."
Ziraat odalarının saha çalışmalarına göre bir kilogram buğdayın ortalama üretim maliyetinin 16 ila 18 TL bandına ulaştığını kaydeden Bayzat, destek ödemelerinin hasat döneminde çiftçinin eline geçmediğini vurguladı.
"45 günlük vade çiftçiyi tüccara mecbur bırakıyor"
Ürün bedellerinin teslimattan sonra 45 gün içinde ödenecek olmasının üreticiyi finansal sıkışıklığa ittiğini belirten Bayzat, hasat döneminin banka kredileri, gübre ve mazot borçlarının ödeme tarihleriyle çakıştığına işaret ederek şöyle konuştu:
"Parasını almak için 45 gün bekleyecek lüksü olmayan, kapısına alacaklı dayanmış bir üretici, TMO kuyruklarında ve vadelerinde erimek yerine ürününü serbest piyasadaki tüccara 14 bin ila 15 bin TL gibi çok daha düşük fiyatlarla peşin paraya satmak zorunda bırakılmaktadır. Bu durum TMO’nun piyasayı düzenleme ve çiftçiyi koruma misyonunu tamamen işlevsiz hale getirmektedir."
