Pazartesi gününe kadar çalışma düzeyinde devam etmesi beklenen görüşmelerde yapay zekâ modelleri, gümrük vergileri ateşkesi, nadir toprak elementleri, fentanil öncülü kimyasallar ve otomotiv yatırımları gibi geniş kapsamlı başlıklar ele alınacak.
Ticaret Temsilciliği ve Hazine'den "dengeli ticaret" vurgusu
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer'in ofisinden yapılan açıklamada, Trump yönetiminin Çin ile "dengeli ticaret" politikasını sürdürme kararlılığında olduğu kaydedildi. Açıklamada, daha önce varılan taahhütlerin titizlikle takip edileceği, hassas olmayan ürünlerde ticaretin geliştirilmesinin ve ABD'li çiftçiler, üreticiler ve çalışanlar için Çin pazarına erişimin iyileştirilmesinin amaçlandığı bildirildi.
Hazine Bakanı Scott Bessent ise görüşmelerde yapay zekâ alanındaki açık ağırlıklı (open-weight) ve kapalı ağırlıklı (closed-weight) modellerin teknik ve stratejik boyutlarıyla ele alınacağını söyledi. Temel kod ve parametreleri kamuya açık olan açık ağırlıklı modellerin indirilip özelleştirilebilmesi, Çin menşeli yazılımların OpenAI ve Anthropic gibi ABD'li şirketlerin kapalı modellerine kıyasla daha düşük maliyetli alternatifler sunmasını sağlıyor. Bu durumun ABD özel sektöründe Çinli modellere olan ilgiyi artırdığı belirtiliyor.
Yapay zekâda ayrışmayı önleme çağrısı
Batı medyasında yer alan haberlere göre, ABD hükümetine ait bir internet sitesinde federal düzenleme taslaklarında arama yapılabilmesi için Çinli bir şirket tarafından geliştirilen modelin kullanıldığı tespit edildi. FBI ise bahse konu modelin geliştiricisi olan Alibaba'yı, ABD merkezli Anthropic şirketinin teknolojisini "kötü niyetli" biçimde kopyalamakla itham etti.
Gelişmelere ilişkin değerlendirmede bulunan Bessent, ABD'nin yapay zekâ alanındaki teknolojik liderliğini koruduğunu vurguladı. Bessent, iki ülkenin yapay zekâ sistemleri arasında topyekûn bir ayrışmanın engellenmesi ve ortak risklerin sınırlandırılması amacıyla görüşmelere açık olduklarını belirtti. ABD Hazine Bakanı daha önce de güçlü yapay zekâ sistemlerinin devlet dışı kötü niyetli aktörlerin eline geçmesini önlemek adına iki gücün bağlayıcı "güvenlik kuralları" belirlemesi gerektiğini savunmuştu.
New York müzakerelerinde, 10 Kasım'da süresi dolacak olan gümrük vergisi ateşkesinin uzatılması hayati başlıklar arasında bulunuyor. Mevcut mutabakat kapsamında Trump'ın ikinci başkanlık döneminde uygulanan gümrük tarifeleri yaklaşık yüzde 20 düzeyinde sınırlandırılmıştı. ABD Yüksek Mahkemesi'nin Trump'ın ulusal acil durum yasasına dayanarak koyduğu bazı vergileri iptal etmesinin ardından yönetim, tarifeleri farklı yasal yetkiler altında yeniden yapılandırmaya başladı. Ayrıca zorla çalıştırma iddiaları gerekçesiyle Çin mallarına uygulanan yüzde 12,5'lik yeni vergi ve Çin'deki aşırı sanayi kapasitesine yönelik ticaret soruşturması devam ediyor.
Masanın diğer tarafında ise Çin'in tedarikinde kilit rol oynadığı nadir toprak elementleri ve kritik mineraller yer alıyor. Çin'in daha önce getirdiği ihracat kısıtlamalarının ardından ABD tarafı, bu ürünlerin akışının hızlandırılmasını talep ediyor. Batı medyasına konuşan üst düzey bir ABD'li yetkili, Pekin'in bu alandaki performansının beklentileri karşılamadığını ve konunun zirve öncesinde netleştirileceğini aktardı. Washington yönetimi ayrıca, ABD'de ciddi bir kriz hâline gelen yasa dışı fentanil üretiminde kullanılan öncül kimyasalların sevkiyatını önlemek üzere Çin'in denetimleri artırmasını istiyor.
Mayıs ayındaki Trump-Xi görüşmesinde Çin, ABD'den tarım ürünleri alımlarını yükseltme ve en az 200 adet Boeing uçağı tedarik etme sözü vermiş, ancak sözleşmelerin bağlayıcı ayrıntıları henüz kesinleşmemişti.
Otomotiv sektöründen uyarı
Çin Ticaret Bakanlığı, Başbakan Yardımcısı He Lifeng'in New York'a aralarında çok sayıda şirket yöneticisinin de yer aldığı geniş bir iş dünyası delegasyonuyla çıkarma yapacağını duyurdu. Ziyaret, Başkan Donald Trump'ın Çinli otomobil üreticilerinin ABD topraklarında fabrika kurabileceğine yönelik sinyallerinin hemen ardından geldi.
Buna karşın ABD otomotiv sektörünü temsil eden kuruluşlar, cuma günü Trump yönetimine resmî bir çağrıda bulunarak ulusal güvenlik gerekçesiyle Çinli otomotiv üreticilerine yönelik mevcut kısıtlamaların ve bariyerlerin korunmasını talep etti.
New York'taki çalışma toplantılarının ardından çıkacak taslak metinlerin, 24 Eylül'de Washington'daki Trump-Xi liderler zirvesinde nihai kararlara dönüştürülmesi planlanıyor.
