Aracını başkasına kullandırma cezası, son yıllarda artan trafik ve sosyal güvenlik denetimleriyle birlikte yeniden gündeme geldi. Özellikle ticari araçların, sigortasız ya da yetkisiz kişiler tarafından kullanılması halinde araç sahipleri hem trafik mevzuatı hem de Sosyal Güvenlik Kanunu kapsamında ciddi yaptırımlarla karşı karşıya kalabiliyor. Aracını başkasına kullandıran kişilere uygulanacak ceza miktarları ve sorumluluklar merak ediliyor.
TRAFİKTE YETKİSİZ VE KAYIT DIŞI ŞOFÖR DENETİMLERİ ARTIRILDI
Türkiye genelinde her gün milyonlarca araç trafikte yer alıyor. Emniyet Genel Müdürlüğü ile Sosyal Güvenlik Kurumu’nun ortak yürüttüğü denetimlerde, araçların kimler tarafından kullanıldığı detaylı şekilde kontrol ediliyor. Özellikle tüzel kişiliklere ait ticari araçların, SGK kaydı bulunmayan kişiler tarafından kullanılması durumunda denetimler doğrudan idari sürece dönüşüyor. Bu kapsamda aracını başkasına kullandırma cezası, yalnızca trafik ihlaliyle sınırlı kalmıyor.
ARACINI BAŞKASINA KULLANDIRANA UYGULANAN CEZALAR
Aracın bir şirkete ya da tüzel kişiliğe ait olması ve direksiyon başındaki kişinin SGK kaydının bulunmaması halinde, durum kayıt dışı istihdam kapsamında değerlendiriliyor. 2021 yılından itibaren bu konuda denetimler sıklaştırıldı. Trafik ekipleri tarafından düzenlenen tutanaklar, doğrudan SGK’ya iletiliyor ve araç sahipleri hakkında idari işlem başlatılıyor. Bu süreçte aracını başkasına kullandıranlar yüksek para cezalarıyla karşı karşıya kalabiliyor.
CEZA TUTANAKLARI SGK TARAFINDAN İNCELENİYOR
Trafik kontrollerinde hazırlanan ceza tutanaklarında; aracın plakası, sürücünün kimlik bilgileri, ihlalin gerçekleştiği tarih ve yer gibi bilgiler yer alıyor. Bu tutanaklar SGK’ya gönderildikten sonra inceleme süreci başlatılıyor. Yapılan değerlendirme sonucunda, sigortasız çalıştığı tespit edilen şoförler için geriye dönük işlemler uygulanıyor. Araç sahibi ya da şirket, yasal yükümlülükleri yerine getirmediği gerekçesiyle cezalandırılıyor.
ARACINI BAŞKASINA KULLANDIRMA CEZASI NE KADAR?
Ticari araçlarda sigortasız ya da kayıt dışı şoför çalıştırıldığının belirlenmesi halinde, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında şu cezalar uygulanıyor:
- İşe giriş bildirgesinin süresi içinde verilmemesi durumunda 2 asgari ücret tutarında ceza (66.060 TL),
- Aynı ihlalin bir yıl içinde tekrar edilmesi halinde her sigortasız çalışan için 5 kat asgari ücret (198.180 TL),
- Aylık Prim ve Hizmet Belgesi’nde bildirilmeyen her ay için 2 asgari ücret (66.060 TL),
- Ücret bordrosunda yer almayan her ay için yarım asgari ücret (16.515 TL),
- İnceleme sonucu sigortasız çalışıldığı tespit edilen her ay için yarım asgari ücret (16.515 TL).
Bu cezalar, aracını başkasına kullandırma cezası kapsamında araç sahibi ya da ilgili şirket adına kesiliyor.
HANGİ DURUMLARDA ARAÇ SAHİBİ CEZADAN MUAF TUTULUYOR?
Araç kiralama yoluyla kullanım sağlanmışsa ve şoförün sigortası kiracı tarafından yapılmışsa, araç sahibi hakkında ceza uygulanmıyor. Bunun geçerli olabilmesi için kira sözleşmesinin yazılı olması ve taraflarca imzalanmış şekilde ibraz edilmesi gerekiyor. Denetimlerde bu belgelerin sunulamaması halinde sorumluluk araç sahibine ait kabul ediliyor.
KAZA HALİNDE HUKUKİ VE MALİ SORUMLULUK
Ticari aracı kullanan kişinin karıştığı kazalarda, şoförün sigortasız olması durumunda tüm hukuki ve mali sorumluluk araç sahibine yükleniyor. Maddi hasar, tazminat ve olası adli süreçler doğrudan araç sahibi üzerinden yürütülüyor. Açılan davalarda, aracını başkasına kullandırma cezası kapsamında kusur değerlendirmesi yapılabiliyor.
ARAÇ SAHİPLERİ İÇİN KRİTİK UYARI
Aracını başkasına kullandırma cezası, sadece para cezası ile sınırlı kalmayabiliyor. SGK yükümlülükleri, geriye dönük prim borçları ve hukuki sorumluluklar araç sahipleri açısından önemli riskler oluşturuyor. Bu nedenle araçların kimler tarafından ve hangi yasal statüyle kullanıldığının belgelerle güvence altına alınması gerekiyor.
