Bahar aylarının gelişiyle birlikte alerji mevsimi de başladı. Havada yoğun şekilde taşınan polenler, özellikle alerjik nezle ve astım hastalarında ciddi sağlık sorunlarına yol açıyor. Çocuk Alerji ve Astım Uzmanı Prof. Dr. Bülent Enis Şekerel, polenlerin etkileri, korunma yöntemleri ve tedavi seçenekleri hakkında önemli bilgiler verdi.
Polenler ve Alerjik Reaksiyonlar
Prof. Dr. Şekerel'e göre, alerjik reaksiyonların en büyük nedeni havadaki polenlerdir. İlkbaharda selvi polenleri, yaz başında çayır çimen polenleri, sonbaharda ise ot polenleri alerjik şikâyetlerin başlıca sebepleri arasında yer alıyor.
Bu dönemde sıkça hapşırık, burun akıntısı, burun tıkanıklığı, gözlerde kaşıntı ve kızarıklık gibi belirtiler görülüyor. Bahar alerjisi olan kişilerde polenlerin solunum yoluyla akciğerlere ulaşması ise astım ataklarını tetikleyerek hırıltı, öksürük ve nefes darlığına yol açabiliyor.
Alerjik Nezle ve Soğuk Algınlığı Arasındaki Farklar
Alerjik nezleyi soğuk algınlığı ve gripten ayıran en önemli farklardan biri kaşıntının belirgin olması ve hapşırık nöbetlerinin belirli bir tetikleyiciye bağlı gelişmesi. Prof. Dr. Şekerel, “Soğuk algınlığı ve grip ile örtüşen belirtiler olabilir ama alerjide kaşıntı ön plandadır” dedi.
Özellikle göz ve burun çevresinde kaşıntı gibi belirtiler varsa vakit kaybetmeden alerji testi yaptırılması gerektiğini vurguladı.
Ankara’da yaşayan biri için mart ayında alerjik nezle şikâyeti varsa, bunun selvi polenleriyle ilişkili olabileceğini söyleyen Uzman, “İlkbaharda, mart ayında genellikle ilk olarak selvi polenleri ortaya çıkar. Mayıs-haziran aylarında ise çoğunlukla çayır polenleri etkili olur. Sonbahar aylarında ortaya çıkan polenler, kali turga ya da pelin otu diye isimlendirilen otların polenlerine bağlıdır.
Yıl içinde kişide alerjik nezle yakınmaları oluşuyorsa bunların çoğundan polenler sorumludur. Alerjik reaksiyonlar, genellikle kaşıntı, kızarıklık, hapşırık, burun akıntısı veya tıkanıklığı şeklinde ortaya çıkar. Akciğerlere giren polenler hırıltı, öksürük, nefes darlığı şeklinde astım krizlerine neden olabilir.
Kaşıntının ön planda olması veya hapşırığın bir şeyin üzerine gelmesi alerjik nezleyi soğuk algınlıklarından ayıran en büyük özelliklerdir. Eğer kişide özellikle göz ve burun çevresinde kaşıntı oluyorsa derhal alerji muayenesi yaptırması gerekir” dedi.
Bahar alerjisinden kaçış yok ama önlem var
Polenlerden tamamen kaçınmak zor olsa da korunma yöntemleri mevcut. Şekerel, sıcak ve rüzgârlı havalarda polenlerin havada yoğun şekilde dağıldığını, bu nedenle alerjik bünyeye sahip bireylerin bu dönemlerde açık havada bulunmamaları gerektiğini vurguladı. Ayrıca, pencerelerin kapalı tutulması, maske kullanımı ve yağmurlu havalardan sonra dışarı çıkmanın alerji semptomlarını azaltabileceğini belirtti. Evde hava temizleyici cihazlar kullanmanın da polen yoğunluğunu azaltmaya yardımcı olabileceğini söyleyen Şekerel, “Tercih edilirse maske kullanımı, aktivitelerin kapalı ortamlarda yapılması ve pencerelerin açılmaması semptomları en aza indirmeye yardımcı olur.
Bu mevsimlerde genellikle yağmurlu havaların ardından dışarı çıkılmasını öneriyoruz. Yağmur yağdıktan sonra havadaki polenler temizlendiği için alerjisi olan kişiler bile rahatlıkla dışarı çıkabilirler. Alerjiyi kökten çözen tedaviler yok ama kontrol altına alan, hastanın yaşam kalitesini artıracak tedaviler var” diye konuştu.
“Sıcak ve rüzgârlı havalarda dışarı çıkmayın”
Polenler rüzgarla taşındıkları için dışarıda her ortamda karşılaşma riskinin olduğunu vurgulayan Şekerel, korunma yöntemlerini şöyle anlattı: “Havanın sıcak ve rüzgârlı olduğu dönemlerde polenler en yoğun şekliyle görülür. Şiddetli rüzgarların olduğu günlerde, polenler havada uçuşur ve etrafa çarparak ufalabilirler. Bu ufalan partiküller ciğerlere daha çok girdiği için astım ataklarına neden olabilir. O sebeple hastalara rüzgârlı ve sıcak havalarda dışarı çıkmamasını, evde pencereleri açmamasını öneririz. Ancak tüm polen dönemini evde geçirmek mümkün olmayacağı için şikayetleri azaltmak adına özel ilaçlar kullanırız.”
Polenlerden Korunma Yolları
Polenlerden tamamen kaçınmak zor olsa da, bazı önlemlerle bahar alerjisi semptomları azaltılabilir:
-
Sıcak ve rüzgârlı havalarda dışarı çıkmayın: Polenler rüzgârla taşındığı için bu dönemlerde açık havada bulunmaktan kaçının.
-
Evde pencereleri kapalı tutun: Evin içindeki polen yoğunluğunu azaltmak için hava temizleyici cihazlar kullanabilirsiniz.
-
Yağmurlu havalardan sonra dışarı çıkın: Yağmur, havadaki polenleri temizlediği için dış ortam daha az alerjik hale gelir.
-
Maske kullanımı: Dışarı çıkarken maske takmak, burun ve solunum yollarını polenlerden koruyabilir.
Alerji Tedavi Seçenekleri
Alerji tedavisinde öncelikle semptomları hafifletici ilaçlar kullanılır. Ancak ilaçların yetersiz kaldığı durumlarda aşı tedavisi devreye girer.
Aşı tedavisi, 2 ila 4 yıl sürebilen bir süreçtir ancak alerjik nezlenin astıma dönüşmesini önleyerek kalıcı etkiler sağlar. Bu yöntemle, vücuda giderek artan dozlarda alerjen verilerek bağışıklık sisteminin duyarlılığı azaltılır.
Prof. Dr. Şekerel, "Polenlerden kaçınması mümkün olmayan ve ilaç kullanımına rağmen şikâyetleri devam eden bireyler için aşı tedavisinin etkili bir seçenek olduğunu" belirtti.
"Vücuda giderek artan dozlarda alerjinin verilmesi, vücudun alerjiye verdiği tepkiyi azaltır" ifadelerini kullanan Şekerel, "Kişinin yaşam kalitesini artırır. Bu, uzun vadeli ve zor bir yöntemdir. Tedavinin ardından da 3-4 yıllık korunma sağlanıyor” diyerek sözlerini noktaladı.
