İzmir’in Bergama ilçesinde yaklaşık 60 yıllık geçmişe sahip dört yapı, farklı üniversitelerden mimarlık öğrencilerinin katıldığı restorasyon çalışmalarıyla yeniden kullanıma hazırlanıyor.
İspanyol mimar Jose Manuel Garcia Torres’in öncülüğünde Ferizler Mahallesi’nde yürütülen proje, hem kırsal mimari mirasının korunmasını hem de mimarlık öğrencilerine uygulamalı eğitim alanı oluşturulmasını amaçlıyor.
Bergama’da 2018 yılında eski bir tütün deposunun restorasyonunu tamamlayan Torres, 2021 yılında nüfusu zaman içinde azalan Ferizler Mahallesi’ndeki dört eski yapıyı satın aldı. Uzun süredir kullanılmayan yapıların özgün dokusuna uygun biçimde yeniden işlevlendirilmesi için başlatılan çalışmalara daha sonra mimarlık öğrencileri de dahil edildi.
Öğrenciler teorik bilgilerini şantiyede uyguluyor
“Kervansaray Yaz Okulu” adıyla sürdürülen çalışmalara farklı üniversitelerden 15 öğrenci katılıyor. Öğrenciler kerpiç, ahşap, toprak sıva ve doğal pigmentler gibi geleneksel yapı malzemelerini kullanarak restorasyon sürecinin farklı aşamalarında görev alıyor.
Yaklaşık 860 metrekarelik alanda bulunan dört yapının restorasyonunun yarısı tamamlanırken öğrenciler, proje süresince bahçeye kurdukları çadırlarda konaklıyor.
Çalışmaların temel amaçlarından birinin öğrencilerin üniversitede teorik olarak öğrendikleri yapı tekniklerini doğrudan uygulayabilmeleri olduğunu belirten Torres, mimarlık öğrencileri için nitelikli şantiye stajlarının önemine dikkat çekti.
Torres, “Binlerce mimarlık öğrencisi var. Hepsinin staj yapması gerekiyor. Elimizden geldiği kadar şantiye stajı yapmak isteyenleri kırsal alanda Kervansaray Yaz Okulu'na davet ediyoruz” dedi.
Öğrencilerin restorasyonun hemen her aşamasına katıldığını anlatan Torres, duvar onarımından ahşap döşemelerin zımparalanmasına, çatı yapımından geleneksel malzemelerin kullanımına kadar farklı uygulamaları birlikte gerçekleştirdiklerini söyledi.
Bu deneyimin öğrencilerin meslek hayatına başlamadan önce çeşitli yapı malzemelerini yakından tanımalarına katkı sağladığını ifade etti.
Restorasyon çalışmasında görev alan Kağan Kıraç ise taş duvar yapımı konusunda harç karmaktan mala vurmaya pek çok konuda deneyim kazandığını belirtti.
Bugünün ihtiyaçlarına uyarlanan bir kervansaray oluşturmak amaçlanıyor
Projenin tamamlanmasının ardından dört yapının yalnızca konaklama amacıyla değil, farklı yerlerden gelen insanların buluşabileceği ve bilgi alışverişinde bulunabileceği bir merkez olarak kullanılması planlanıyor.
Torres, tarih boyunca kervansarayların yalnızca ticaret yolları üzerindeki konaklama noktaları olmadığını; insanlar, haberler, kitaplar ve kültürlerin de bu merkezler aracılığıyla farklı coğrafyalara taşındığını anlattı.
Kervansaray geleneğinin zaman içerisinde büyük ölçüde kaybolduğunu ifade eden Torres, İspanya, Anadolu ve Hindistan gibi farklı bölgelerde benzer yapıların geçmişte önemli bir toplumsal işlev üstlendiğini söyledi.
Torres, projeyi günümüz koşullarına uyarlanmış bir buluşma noktası olarak tasarladıklarını belirterek, “Buradan geçen insanların konaklayabileceği bir yer olsun. Birbirleriyle haberler paylaşsın. Birisi bir yerden geliyor, diğeri başka bir yerden geliyor. Oralarda neler oluyor, hep beraber tartışalım” ifadelerini kullandı.
“Her şeyi kendimiz yapıyoruz”
Nişantaşı Üniversitesi Mimarlık Fakültesi 2. sınıf öğrencisi 24 yaşındaki Melisa Çağlar da projede geleneksel yapı tekniklerini doğrudan deneyimleme fırsatı bulduklarını söyledi.
Restorasyon çalışmalarının öğrenciler tarafından kolektif biçimde yürütüldüğünü anlatan Çağlar, mümkün olduğunca doğal malzemeler kullandıklarını ve kırsal mimarinin karakterini korumaya çalıştıklarını belirtti.
Üniversitedeki eğitim sırasında bu yöntemleri daha çok teorik derslerde gördüklerini kaydeden Çağlar, uygulama alanlarının sınırlı olması nedeniyle bu tür bir şantiye deneyiminin kendileri açısından önemli olduğunu dile getirdi.
Yaşar Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nden bu yıl mezun olan 23 yaşındaki Nazlı Altuniç ise geleneksel mimariyi koruyan çalışmaların kırsal yerleşimlerin canlılığını sürdürmesine de katkı sağlayabileceğini söyledi.
Altuniç, geleneksel ve sürdürülebilir yapı tekniklerinin yeni yöntemlerle bir araya getirilerek gelecek kuşaklara aktarılmasının genç mimarların sorumluluklarından biri olduğunu ifade etti.
MEF Üniversitesi Mimarlık Fakültesi 3. sınıf öğrencisi 21 yaşındaki Fatmanur Çiçek de öğretim üyelerinin yönlendirmesiyle projeye dahil olduğunu belirterek, çalışmanın klasik stajlardan farklı olarak hem mesleki deneyim hem de farklı insanlarla tanışma olanağı sunduğunu söyledi.
