Bina sağlamlık testi nasıl yapılır? E-Devlet’ten bina risk durumu nasıl öğrenilir? E-Devlet riski yapı sorgulama ekranı

İstanbul Maltepe’de 7 katlı bir binanın alt bölümündeki üç katın çökmesinin ardından bina güvenliği ve kentsel dönüşüm yeniden gündeme geldi. Olayın ardından özellikle eski binalarda yaşayan kişiler, “Binam riskli mi?”, “E-Devlet’ten bina nasıl sorgulanır?” ve “Riskli yapı tespiti nasıl yapılır?” sorularına yanıt aramaya başladı.

Ancak e-Devlet üzerinden yapılan sorgulama ile mühendislik esaslarına göre gerçekleştirilen riskli yapı tespitibirbirinden farklı işlemler. e-Devlet’te daha önce oluşturulmuş resmi kayıtlar kontrol edilebilirken, bir binanın deprem güvenliğinin teknik olarak belirlenmesi için yetkili kuruluşlar tarafından inceleme yapılması gerekiyor.

E-Devlet’ten binanın riskli olup olmadığı anlaşılır mı?

E-Devlet üzerinden bir binanın deprem dayanıklılığını ölçen otomatik bir mühendislik testi bulunmuyor. Sistem üzerinden taşınmaza ilişkin daha önce oluşturulmuş resmi kayıtlar ve tapudaki şerh veya beyanlar kontrol edilebiliyor.

Bu nedenle e-Devlet’te herhangi bir “riskli yapı” kaydının bulunmaması, binanın teknik açıdan kesin olarak güvenli olduğu anlamına gelmiyor. Binanın deprem performansı konusunda değerlendirme yapılması gerekiyorsa yetkili teknik kuruluşlara başvurulması gerekiyor.

E-Devlet’ten bina risk durumu nasıl sorgulanır?

Taşınmaz sahibi, e-Devlet üzerinden kendi adına kayıtlı taşınmazın bilgilerini kontrol edebilir. Bunun için şu adımlar izlenebilir:

1. e-Devlet sistemine giriş yapılır.

2. Arama bölümünden “Tapu Bilgileri Sorgulama” hizmetine ulaşılır.

3. Kişinin üzerine kayıtlı taşınmazlar arasından ilgili bağımsız bölüm seçilir.

4. Tapu kaydındaki şerh ve beyanlar kontrol edilir.

5. 6306 sayılı Kanun kapsamında işlenmiş bir riskli yapı kaydı bulunup bulunmadığı incelenir.

Buradaki kayıtların yalnızca daha önce resmi olarak gerçekleştirilmiş işlemleri gösterdiği unutulmamalı. Tapuda riskli yapı şerhi bulunmaması, yapının depreme dayanıklılığını gösteren teknik rapor yerine geçmiyor.

Riskli yapı tespiti nedir?

Riskli yapı tespiti, bir yapının olası bir depremde yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıyıp taşımadığının, mevzuatta belirlenen teknik esaslar doğrultusunda incelenmesi sürecidir.

Bu inceleme sonucunda yapının 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli olup olmadığı belirlenebilir. Kentsel dönüşüm mevzuatından kaynaklanan haklardan yararlanılabilmesi açısından ise resmi riskli yapı tespit sürecinin yürütülmesi gerekiyor.

Sıradan bir mühendislik incelemesi veya kişisel değerlendirme, tek başına yapıya 6306 sayılı Kanun kapsamında “riskli yapı” statüsü kazandırmıyor.

Riskli yapı tespiti kime yaptırılır?

Riskli yapı tespiti, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından lisanslandırılmış kuruluşlar aracılığıyla yaptırılıyor.

Kat mülkiyeti veya kat irtifakı bulunan yapılarda bağımsız bölüm maliklerinden birinin başvurusu tespit sürecinin başlatılması için yeterli olabiliyor. Bu nedenle resmi riskli yapı tespiti yaptırmak için bütün apartman sakinlerinin önceden ortak karar alması gerekmiyor.

Riskli yapı tespiti için tüm kat maliklerinin onayı gerekiyor mu?

Hayır. Riskli yapı tespitinin yapılabilmesi için bütün kat maliklerinin oy birliğiyle karar vermesi şart değil.

Bağımsız bölüm maliklerinden biri, gerekli başvuruyu yaparak lisanslı kuruluş üzerinden riskli yapı tespit sürecini başlatabiliyor. Ancak tespit sonucunda yapının riskli olduğunun belirlenmesinden sonra uygulanacak kentsel dönüşüm sürecinde farklı karar ve çoğunluk kuralları devreye girebiliyor.

Bu nedenle “Bir malik başvurabilir” bilgisi ile “dönüşüm kararı tek malik tarafından alınabilir” bilgisi birbirine karıştırılmamalı.

Riskli yapı tespiti nasıl yapılır?

Başvuru sonrasında lisanslı kuruluş tarafından binanın teknik incelemesi gerçekleştiriliyor. Yapının özelliklerine göre saha çalışmasında beton numunesi alınması, donatıların incelenmesi ve taşıyıcı sistemin değerlendirilmesi gibi işlemler yapılabiliyor.

Genel süreç şu şekilde ilerliyor:

İzmir'de 8 Ekim hangi ilçelerde sular kesilecek? İzmir'de sular ne zaman gelecek?

İçeriği Görüntüle

• Malik veya yetkili kişi lisanslı kuruluşa başvuruyor.

• Bina ve tapu bilgileri inceleniyor.

• Uzman ekip tarafından sahada gerekli teknik incelemeler gerçekleştiriliyor.

• Elde edilen veriler ilgili mevzuat ve teknik esaslar doğrultusunda değerlendiriliyor.

• Riskli yapı tespit raporu hazırlanıyor.

• Rapor ilgili idari süreçten geçiriliyor.

• Riskli yapı tespitinin kesinleşmesi halinde ilgili tapu kayıtlarında gerekli işlemler uygulanıyor.

İncelemenin kapsamı ve yapılacak teknik işlemler binanın özelliklerine göre değişebiliyor.

Riskli yapı tespiti için hangi belgeler gerekiyor?

Başvuru sırasında istenebilecek belgeler arasında taşınmaz sahibinin kimlik bilgileri ve tapu bilgileri bulunuyor. Başvurunun bir temsilci aracılığıyla yapılması halinde vekaletname gibi ek belgeler de gerekebiliyor.

Başvuru öncesinde lisanslı kuruluşun istediği belgelerin güncel olup olmadığının kontrol edilmesi gerekiyor. Özellikle tapu bilgileri ile binanın adres bilgilerinin başvuru ve rapor sürecinde doğru şekilde eşleştirilmesi önem taşıyor.

2026 riskli yapı tespit ücreti ne kadar?

Riskli yapı tespiti için Türkiye genelinde bütün binalar açısından geçerli tek bir sabit ücret bulunmuyor. Maliyet; binanın büyüklüğü, kat sayısı, taşıyıcı sistem özellikleri, yapılacak incelemelerin kapsamı, alınacak numune sayısı ve hizmet alınan lisanslı kuruluş gibi unsurlara göre değişebiliyor.

Kaynaklarda 2026 yılı için standart nitelikteki binalarda 25 bin TL ile 50 bin TL arasında değişen teklifler yer alıyor. Ancak bu rakamın tüm binalar için geçerli resmi bir sabit tarife olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.

Bu nedenle başvuru öncesinde lisanslı kuruluşlardan binanın özelliklerine göre güncel fiyat teklifi alınması gerekiyor.

Bina sağlamlık testi ile riskli yapı tespiti aynı mı?

İki ifade günlük kullanımda birbirinin yerine kullanılsa da hukuki açıdan aynı kapsamda değerlendirilmeyebilir.

Bir mühendislik firması tarafından yapılan deprem performansı veya bina dayanıklılığı incelemesi, yapının teknik durumu hakkında bilgi sağlayabilir. Ancak 6306 sayılı Kanun kapsamında kentsel dönüşüm sürecini başlatan resmi riskli yapı tespiti için mevzuatta belirtilen usule ve lisanslı kuruluş şartına uyulması gerekiyor.

Bu nedenle bina güvenliği konusunda inceleme yaptırmak isteyenlerin, başvuracakları kuruluşun ilgili Bakanlık sisteminde riskli yapı tespiti konusunda lisanslı olup olmadığını kontrol etmesi önem taşıyor.

E-Devlet’te riskli yapı kaydı yoksa bina sağlam mı?

Hayır. E-Devlet veya tapu kayıtlarında riskli yapı şerhinin bulunmaması, binanın depreme dayanıklı olduğunun kanıtı değil.

E-Devlet sorgulaması mevcut resmi kayıtların kontrol edilmesini sağlıyor. Binanın gerçek teknik durumunun belirlenmesi için ise uzmanlar tarafından gerçekleştirilecek yapı incelemesi gerekiyor.

Özellikle binanın taşıyıcı sisteminde çatlak, kolon veya kirişlerde belirgin hasar, geçmişte yapılmış ciddi tadilatlar ya da yapı güvenliğiyle ilgili başka bir şüphe bulunuyorsa yalnızca e-Devlet kaydına bakılarak binanın güvenli olduğu sonucuna varılmaması gerekiyor.