Borsa İstanbul, pay piyasası alım satım sistemine ilişkin yeni bir duyuru yayımladı. Açıklamaya göre, 8 Temmuz 2026 tarihinde saat 13.43.58 itibarıyla BIST 100 endeksindeki değişimin belirlenen eşik değeri aşması nedeniyle tedbir uygulaması devreye alındı. Endeksteki düşüşün eksi yüzde 2 seviyesini geçmesiyle birlikte, açığa satış yapılabilen işlem sıralarında yukarı adım kuralı uygulanmaya başlandı.
Borsa İstanbul'da yukarı adım kuralı uygulanacak
Borsa İstanbul'un aldığı karar doğrultusunda yukarı adım kuralı, mevcut seansın sonuna kadar yürürlükte kalacak. Açığa satış işlemi gerçekleştirecek yatırımcıların ilgili paylarda bu elektronik kurala uygun işlem yapması gerekecek. Eksi yüzde 2'lik eşik değerin aşılmasıyla birlikte uygulama BISTECH alım satım sistemi üzerinden otomatik olarak devreye alındı ve seans sonuna kadar geçerli olacak.
Borsa İstanbul'da açığa satış işlemleri nasıl uygulanıyor
Açığa satış işlemleri, yatırımcıların sahip olmadıkları sermaye piyasası araçlarını satarak daha sonra fiyat düşüşünden yararlanıp yerine koymaları esasına dayanıyor. Sermaye Piyasası Kurulu ile Borsa İstanbul, piyasa bozucu etkileri sınırlandırmak amacıyla belirli dönemlerde çeşitli makro ihtiyati düzenlemeler uyguluyor. Bu işlemler yalnızca kurum tarafından önceden belirlenen ve likiditesi yüksek pay senedi sıralarında gerçekleştiriliyor.
Piyasalarda volatilitenin arttığı ve satış baskısının yoğunlaştığı dönemlerde açığa satış işlemleri fiyat hareketleri üzerinde etkili olabiliyor. Bu nedenle düzenleyici kurumlar, endeks veya pay bazında yaşanan sert fiyat değişimlerinde sistem içi tedbir mekanizmalarını devreye alıyor. Son uygulama kapsamında kullanılan yukarı adım kuralı da bu düzenlemeler arasında yer alıyor.
Yukarı adım kuralı nedir?
Yukarı adım kuralı, bir payda açığa satış işleminin yalnızca son gerçekleşen işlem fiyatının bir kademe üzerinde yapılabilmesini öngörüyor. Son gerçekleşen fiyatın bir önceki işlem fiyatından daha yüksek olması halinde ise açığa satış emri son işlem fiyatı seviyesinden de sisteme iletilebiliyor. Bu uygulamayla açığa satış işlemlerinin fiyatları aşağı yönlü baskılamasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Borsa İstanbul, BISTECH alım satım sisteminde yer alan endekse bağlı devre kesici algoritmaları aracılığıyla bu uygulamayı otomatik olarak devreye alıyor. BIST 100 endeksinde yaşanan yüzde 2'lik düşüşün ardından sistem otomatik olarak çalışırken, açığa satış emirleri yeni kurallar çerçevesinde işlenmeye başladı. Aracı kurumlar ile likidite sağlayıcılar da emir iletim süreçlerini bu uygulamaya göre güncelledi.
BIST 100 endeksindeki düşüş sonrası tedbir devreye alındı
BIST 100 endeksi, günün ilk bölümündeki işlemlerin ardından satışların etkisiyle alt destek seviyelerini test etti. Saat 13.43.58 itibarıyla gerçekleşen hareket sonrasında işlem hacimleri ve tahta derinliklerinde değişiklik yaşanırken, yukarı adım kuralı uygulaması devreye girdi.
Uygulamanın mevcut seans boyunca yürürlükte kalacağı belirtilirken, bu süreçte açığa satış işlemleri BISTECH sistemi tarafından belirlenen kurallar çerçevesinde gerçekleştirilecek. BIST 100 endeksinde gün içinde kaydedilen geri çekilmenin ardından alınan tedbir, seans sonuna kadar uygulanmaya devam edecek.
