Kazaların sıkça yaşandığı Belevi–Tire yolu yenileme projesi kapsamında, Tire’nin kırsal Çayırlı Mahallesi'ndeki bazı taşınmazlar, 16 Ocak 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı ile acele kamulaştırılmış; bölgede zeytin, incir ve çam ağaçlarının kesimine başlanmıştı. Karara tepki gösteren mahalle sakinleri, yürütmenin durdurulması talebiyle yargıya başvurmuştu.
Davacılar: “Geçim kaynağımız ellerimizden alınıyor”
Acele kamulaştırmaya karşı dava açan mahalle sakinleri Fazlı Sipahi, Tülay Yıldırım, Emine Fethiye Yıldırım, Süleyman Keskin ve Filiz İçen, dilekçelerinde, arazilerde zeytin ve incir ağaçlarının bulunduğunu, ailelerinin geçimini bu bahçelerden sağladığını belirtti. Ayrıca, acele kamulaştırma işleminin 3573 sayılı Zeytincilik Kanunu’na ve Anayasa’nın mülkiyet hakkını koruyan maddelerine aykırı olduğu savunuldu.
Davacılar, Cumhurbaşkanlığı kararına ekli listede kamulaştırılacak taşınmazların net biçimde belirtilmediğine dikkat çekerek işlemin şekil yönünden de hukuka uygun olmadığını belirtti.
İdare: “Kamu yararı var, dava süresi aşıldı”
Cumhurbaşkanlığı ve Karayolları Genel Müdürlüğü ise savunmalarında davanın süresinde açılmadığını ileri sürdü. Belevi–Tire yolunun Tire ile Selçuk ve İzmir-Aydın otoyolu arasında en kısa bağlantıyı sağladığı belirtilerek, mevcut yolun artan trafik yükünü taşıyamadığı ve can–mal güvenliğini tehdit ettiği ifade edildi. Bu nedenle acele kamulaştırmanın “üstün kamu yararı” gerekçesiyle yapıldığı savunuldu.
Danıştay: Tarım dışı kullanım izni yok, hukuka aykırı
Dosyayı inceleyen Danıştay 6. Dairesi, acele kamulaştırmaya konu taşınmazlar için gerekli tarım dışı kullanım izninin alınmadığını tespit etti. Mahkeme, İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün tarımsal etüt yapılması gerektiğine dair yazısına atıf yaparak, tarım dışı kullanım izni olmadan yapılan işlemin Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’na aykırı olduğunu vurguladı.
Mahkeme kararında şu ifadelere yer verildi:
“Mülkiyet hakkı ancak kamu yararı amacıyla ve Anayasa’ya uygun biçimde kanunla sınırlandırılabilir. Tarım arazilerinin tarım dışı kullanımı için gerekli izin alınmadan kamulaştırma yapılması, Anayasa’nın ilgili maddelerine aykırıdır. Bu durumda yürütmenin devamı telafisi güç zararlar doğuracaktır.”
