Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), kontamine ve hijyenik olmayan gıdaların insan sağlığı ile küresel ekonomiye verdiği zararları gözler önüne seren halk sağlığı raporu yayımladı. Raporda, gıda kaynaklı hastalıkların ve ölümlerin çok büyük bir kısmının temel sanitasyon tedbirleriyle engellenebileceği vurgulanırken, çocukların maruz kaldığı gelişimsel risklere dikkat çekildi.
"Alınacak önlemlerle bu ölümler engellenebilir"
Gıda güvenliğinin hayati önemine vurgu yapılan DSÖ raporunda, küresel hastalık ve ölüm bilançosuna dair şu ifadelere yer verildi:
"Güvenli olmayan gıdaların yılda 866 milyon hastalığa ve 1,5 milyon ölüme neden olduğu tahmin ediliyor. Bunların çoğu; su, sanitasyon ve hijyenin iyileştirilmesi, pastörizasyon gibi gıda güvenliği uygulamalarıyla ve savunmasız nüfus için sağlık hizmetlerine erişim gibi önlemlerle engellenebilir."
Raporda, 2000 yılından bu yana dünya genelinde toplam gıda kaynaklı hastalık yükünde bir düşüş kaydedildiği belirtildi. Ancak bu düşüşe rağmen bölgesel eşitsizliklerin ciddi boyutta devam ettiği, gıda kaynaklı en büyük hastalık yükünün ise Afrika ile Güneydoğu Asya bölgelerinde bulunduğu önemle vurgulandı.
En büyük risk grubu çocuklar: "Yakalanma riski 3 kat fazla"
Yayımlanan veriler, güvenli olmayan gıdaların en savunmasız kurbanlarının küçük çocuklar olduğunu ortaya koydu. 5 yaş altındaki çocukların gıda kaynaklı hastalıklara yakalanma riskinin diğer yaş gruplarına kıyasla yaklaşık 3 kat daha fazla olduğu ifade edildi.
Raporda çocuklara yönelik şu acı tablo paylaşıldı:
"Küresel nüfusun sadece yüzde 9'unu oluşturmalarına rağmen, küçük çocuklar gıda kaynaklı hastalıkların neredeyse 3'te 1'inden, özellikle de bu savunmasız yaş grubu için ölümcül olabilen ishal hastalıklarından muzdarip."
Ayrıca gıdalarda bulunabilen metil cıva ve kurşun gibi kimyasal tehlikelere maruz kalmanın, çocukların gelişmekte olan beyin yapısına kalıcı zararlar verebildiği; bu durumun ömür boyu süren nörolojik ve gelişimsel sorunları tetiklediği aktarıldı.
Ölümlerin yüzde 73'ü kimyasal tehlikelerden kaynaklanıyor
Gıda kaynaklı bakteri, virüs ve parazit enfeksiyonları gibi biyolojik tehlikelerin çok yüksek oranda (2021 yılında yaklaşık 860 milyon) hastalığa yol açtığı belirtilirken, kimyasal maruziyetlerin ise orantısız bir şekilde doğrudan ölüme sebebiyet verdiği açıklandı.
Raporda kimyasal tehlikelere ilişkin şu çarpıcı istatistikler paylaşıldı:
"Kimyasal tehlikeler, 2021'de kontamine gıdadan kaynaklanan ölümlerin yüzde 73'ünü oluşturdu. Bu kimyasal kaynaklı ölümlerin çoğu, büyük ölçüde bu maruziyetlerin kalp hastalığı ve kanser riskini artırması nedeniyle inorganik arsenik (yüzde 42) ve kurşun (yüzde 31) ile bağlantılıdır."
Ghebreyesus: "İnsan ve ekonomik zararın büyük resmini göremiyorduk"
Raporun küresel önemine ilişkin değerlendirmelerde bulunan DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, gıda güvenliğinin soyut bir başlık olmadığını, her öğünü ve her aileyi doğrudan etkilediğini belirtti.
Ghebreyesus, elde edilen yeni verilerin hükümetler için bir yol haritası olacağını söyleyerek şu değerlendirmede bulundu:
"Güvenli olmayan gıda her zaman büyük bir halk sağlığı sorunu oldu ancak şimdiye kadar bunun insan ve ekonomik açıdan yarattığı muazzam zararın daha büyük resmini göremiyorduk. Bu yeni tahminler bunu değiştiriyor. Ülkeler ilk kez gıda kaynaklı hastalık yükünün en yüksek olduğu alanları ortaya koyabilecek verilere sahip. Bu bilgiler, hükümetlerin insan sağlığını korumaya yönelik öncelikli tedbirleri belirlemesine yardımcı olacaktır."
