Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), küresel ticarette yılın ilk yarısında ortaya çıkan güçlü performansın ardından mal ticaretine yönelik büyüme beklentisini yukarı çekti.
Orta Doğu'daki savaşın oluşturduğu aksaklıklara karşın tedarik zincirlerinin alternatif kaynak ve güzergahlarla uyum sağlaması, ticaretin direnç göstermesine katkı sundu.
Küresel mal ticareti ilk yarıda yüzde 3,5 arttı
DTÖ'nün yayımladığı Küresel Ticaret Görünümü ve İstatistikleri raporunda, küresel mal ticaret hacminin yılın ilk 6 ayında yüzde 3,5 yükseldiği belirtildi. Orta Doğu'daki savaşın yol açtığı aksaklıklara rağmen kaydedilen bu artış, beklentilerin üzerinde gerçekleşti.
Enerji, gübre ve ulaştırma piyasalarında yaşanan şoklara rağmen tedarik zincirlerinin yeni koşullara uyum gösterebilmesi, ticaret akışlarının devam etmesini sağladı.
Orta Doğu'dan ham petrol ihracatı yılın ilk yarısında yıllık bazda yaklaşık yüzde 24 azalırken LNG ihracatı yüzde 47 geriledi. Diğer tedarikçilerden gelen sevkiyatların artması sayesinde küresel ihracattaki kayıp ham petrolde yüzde 6, LNG'de ise yüzde 1 ile sınırlı kaldı.
Gübre piyasalarında da alternatif tedarikçilerin devreye girmesiyle oluşan aksaklıkların etkisi azaltıldı.
Ticaret akışları alternatif güzergahlara yöneldi
Ticaretin farklı liman ve koridorlar üzerinden yeniden şekillenmesi, taşımacılık faaliyetlerindeki hareketliliği destekledi. Küresel konteyner elleçleme hacmi, yılın başından temmuz ortasına kadar geçen sürede yıllık bazda yüzde 3,9 artış kaydetti.
Yapay zeka yatırımlarından kaynaklanan yüksek talep de küresel ticaretteki olumsuz etkilerin dengelenmesinde rol oynadı. Yarı iletkenler ve sunucular gibi yapay zeka teknolojilerini destekleyen ürünlere yönelik talep, yılın ilk yarısında küresel mal ticaretindeki büyümenin yüzde 47'sini oluşturdu.
Bu ürünlerin ticaret hacmi yıllık bazda yüzde 67 yükseldi. Söz konusu alandaki büyümenin son iki yılda daha da hız kazandığı görüldü.
DTÖ mal ticareti tahminini yüzde 3,9'a çıkardı
DTÖ ekonomistleri, yılın ilk yarısındaki dirençli görünümün ardından küresel mal ticaretine ilişkin büyüme öngörüsünü yükseltti. Buna göre küresel mal ticaret hacminin bu yıl yüzde 3,9 büyümesi bekleniyor.
Yeni tahmin, DTÖ'nün mart ayında açıkladığı yüzde 1,9'luk beklentinin oldukça üzerinde bulunuyor. Küresel mal ticaretinin 2027'de ise yüzde 4,1 büyüyeceği öngörülüyor.
Tahminin yukarı yönlü revize edilmesinde, enerji ve gübre piyasalarındaki aksaklıklara rağmen tedarik zincirlerinin uyum göstermesi ile yapay zeka teknolojilerine yönelik ürünlerdeki güçlü yatırımların ticareti artırması etkili oldu.
Hizmet ticaretinde büyüme beklentisi düşürüldü
DTÖ, mal ticaretindeki olumlu görünümün aksine hizmet ticaretine ilişkin tahminini aşağı çekti. Hizmet ticaretinin bu yıl yüzde 3,3 büyümesi beklenirken, bu oran mart ayında açıklanan yüzde 4,8'lik öngörünün altında kaldı.
Hizmet ticaretinde 2027 yılı için ise yüzde 6,4'lük büyüme tahmin ediliyor.
DTÖ, mal ticareti ve yapay zeka yatırımlarından elde edilen kazanımların küresel ölçekte eşit biçimde paylaşılmadığına da dikkat çekti. Hizmet ticareti ile bazı bölgelerin çatışmanın etkilerini daha yoğun yaşadığı belirtildi.
Okonjo-Iweala ticaret sisteminin dayanıklılığına dikkat çekti
DTÖ Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, açıklanan verilerin küresel ticaretin dayanıklılığını ortaya koyduğunu söyledi.
Okonjo-Iweala, aksaklıklar karşısında bütünleşmiş dünya ekonomisi ile kurallara dayalı ticaret sisteminin, ihtiyaç sahibi ekonomilere, işletmelere ve hanelere temel ürünlerin ulaştırılmasını sürdürebilecek esneklik sunduğunu ifade etti.
Ancak şokların etkisinin herkes tarafından aynı ölçüde hissedilmediğine ve yapay zeka gibi yeni fırsatlara erişimin de eşit olmadığına işaret eden Okonjo-Iweala, kurallara dayalı ticaret sisteminin şokları absorbe etme ve oluşan boşlukları kapatma kapasitesinin korunmasının önemini vurguladı. Bu sayede ortaya çıkan fırsatların herkes için erişilebilir kalmasının büyük önem taşıdığını belirtti.
