Nisan ayında Şanlıurfa'nın Siverek ilçesinde 19 yaşındaki Ömer Ket'in 16 kişiyi yaralayıp intihar ettiği pompalı tüfekli saldırı ile bir gün sonra Kahramanmaraş'ın Onikişubat ilçesinde 14 yaşındaki İsa Aras Mersinli'nin 10 kişiyi öldürüp 15 kişiyi yaraladığı okul baskınlarını hatırlatan Financial Times (FT), daha önce okullarda toplu saldırıların nadir görüldüğü Türkiye'de gençlerin karşı karşıya olduğu sosyoekonomik tablonun boyutlarını ortaya koydu.
OECD verileri: Yaşam memnuniyeti en dipte, üçte biri ne eğitimde ne istihdamda
TBMM’de kurulan Okul Saldırılarının Nedenlerini Araştırma Komisyonu’nun çalışmalarına da değinilen FT analizinde, uluslararası kuruluşların ve kamuoyu araştırmalarının verilerine yer verildi
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) 73 ülkeyi kapsayan araştırmasında, Türkiye’deki 15 yaş grubu gençlerin yaşam memnuniyetinin en alt sırada yer aldığı belirtildi.
Türkiye'de 18-24 yaş grubundaki gençlerin yaklaşık üçte birinin ne eğitimde ne istihdamda ne de mesleki eğitimde (NEET) bulunduğu, bu oranın OECD ortalamasının iki katını aştığı kaydedildi.
Uzun yıllar süren çift haneli enflasyonun etkisiyle 2024 araştırmalarında 18-30 yaş grubunun yarısından fazlasının geleceğe karamsar baktığı, 2025 verilerinde ise gençler arasında en sık dile getirilen duygunun "öfke" olduğu vurgulandı.
"Sosyal medyada çete liderleri kahraman gibi görünüyordu"
Raporda, İstanbul’da yaşayan ve bir suç örgütü adına araçtan silahla ateş açma girişiminde bulunan 15 yaşındaki "Mert" kod adlı çocuğun ifadelerine de yer verildi. Yargılanmayı bekleyen genç, çetelerin vaatlerine nasıl kandığını şöyle anlattı:
"Yeterince para kazanıp sonra bu işten çıkmayı hayal ediyordum. Seyahat edeceğimi ve hayatın tadını çıkaracağımı düşünmüştüm. Sosyal medyada çete liderleri bana kahraman gibi görünüyordu; para, statü ve aidiyet vadediyorlardı. Ancak suç dünyası gerçekte çok daha karanlık. Şimdi avukatlarımın parasını ödemek ve aileme destek olmak için çalışacağım."
Ağır ceza davalarında yüzde 75 artış
Resmi verilerin suça sürüklenen çocuk sayısındaki tırmanışı teyit ettiği aktarılan haberde; Adalet Bakanlığı istatistiklerine göre 2015 yılından bu yana çocuklar hakkında ağır ceza mahkemelerinde açılan dava sayısının yüzde 75 arttığı bildirildi.
Dünya Bankası verilerine göre Türkiye'deki 100 bin kişi başına 3,2 olan cinayet oranının Latin Amerika ve ABD'nin altında kalmasına karşın, bazı komşu Avrupa ülkelerinin iki katından fazla olduğu ve çete şiddetinin günlük yaşamda güvenlik algısını bozduğu ifade edildi.
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Öğretim Üyesi, kriminolog ve eski emniyet müdürü Muhammed Ferit Duman ise FT'ye yaptığı değerlendirmede, çetelerin zayıf kalan okullar ve sosyal hizmetlerin boşluğunu doldurarak gençlere yapay bir "koruma ve aidiyet" hissi sunduğunu; sosyal medyanın ise suç ağlarına kimlik, güç ve görünürlük katarak süreci hızlandırdığını söyledi.
Cezaların ağırlaştırılması ve yasaklar tartışılıyor
Hükümetin bu tablo karşısında 15 yaş altındaki çocuklara sosyal medya kullanım yasağı getirdiği ve TBMM'nin ağustos ayında cinayetten hüküm giyen 15-18 yaş arası çocuklara müebbet hapis cezası verilebilmesinin önünü açtığı hatırlatıldı. Ancak haberde, uzmanların ve eleştirmenlerin bu tür sert adımların gençleri şiddete iten köklü sosyal ve ekonomik dinamikleri çözmekte yetersiz kalacağı yönündeki görüşlerine dikkat çekildi.
