Türkiye’nin en köklü özel tiyatrolarından biri olan Ankara Sanat Tiyatrosu (AST), 6 Aralık 1963’te Asaf Çiyiltepe ve arkadaşları tarafından kuruldu. Kurulduğu günden bu yana ilerici ve devrimci bir tiyatro anlayışını benimseyen AST, takım oyunculuğuna dayalı repertuar tiyatrosu geleneğini günümüze kadar sürdürmeyi başardı.
🔹 Kuruluşundan bugüne: Devrimci tiyatronun 60 yıllık hikâyesi
Ankara Sanat Tiyatrosu, kurucusu Asaf Çiyiltepe’nin 1967 yılında geçirdiği bir kaza sonucu hayatını kaybetmesinin ardından Güner Sümer yönetimine geçti. Daha sonra tiyatronun Genel Sanat Yönetmenliği’ni uzun yıllar boyunca Rutkay Aziz üstlendi. Aziz, birçok unutulmaz oyunda hem oyuncu hem de yönetmen olarak imzasını attı.
AST, Türk tiyatro tarihine yalnızca sahnelediği oyunlarla değil, yetiştirdiği sanatçılarla da damgasını vurdu. Kuruluşundan bugüne kadar yüzlerce oyuncu, yazar, yönetmen, müzisyen ve sahne tasarımcısı bu çatının altında yetişti.
🔹 AST: Brecht’ten Nazım’a uzanan bir tiyatro çizgisi
Ankara Sanat Tiyatrosu, repertuarında Samuel Beckett, Max Frisch, August Strindberg, Armand Salacrou gibi dünya klasiklerinin yanı sıra, özellikle bir “Brecht – Gorki Tiyatrosu” kimliği kazandı.
Aynı zamanda Nazım Hikmet, Orhan Kemal, Cahit Atay, Turgut Özakman gibi çağdaş Türk oyun yazarlarının eserlerine de sahnesinde yer verdi.
Yeni yazar kuşaklarından Vasıf Öngören, Bilgesu Erenus, Oktay Arayıcı, İsmet Küntay gibi isimler AST çatısı altında büyüdü.
Sahne tasarımında Osman Şengezer, Yücel Tanyeri; müzikte ise Timur Selçuk gibi usta sanatçılarla çalışıldı.
🔹 Sansürlere rağmen direnen bir tiyatro: AST’ın politik duruşu
Kurulduğu günden bu yana politik tiyatronun öncüsü olarak tanınan Ankara Sanat Tiyatrosu, defalarca sansür ve kapatılma ile karşılaştı.
1971-1972 sezonunda Bertolt Brecht’in “Hitler Rejiminin Korku ve Sefaleti” adlı oyunu nedeniyle sıkıyönetim tarafından gözaltına alınan sanatçılar, sanattan taviz vermedi.
1974-1975 sezonunda sahnelenen “Ana” oyunuyla AST seyircisine yeni bir marş kazandırdı: 1 Mayıs Marşı. Seyircilerin oyun sonunda hep birlikte söyledikleri bu marş günümüzde de popülaritesini korumaktadır.
🔹 Bir okul gibi tiyatro: AST Amatör Tiyatro Kursu
1973’ten bu yana Geleneksel Amatör Tiyatro Kursu düzenleyen AST, genç oyunculara sahne deneyimi kazandırmaya devam ediyor.
Bu kurslar, yalnızca Ankara Sanat Tiyatrosu kadrosuna değil, Türk tiyatrosuna yeni kuşak sanatçılar kazandırma misyonu taşıyor.
🔹 Unutulmaz oyunlar ve rekor kıran yapımlar
Ankara Sanat Tiyatrosu bugüne kadar 161 oyunu sahneledi.
Aralarında Orhan Kemal’in “403. Km”, Uğur Mumcu’nun “Sakıncalı Piyade”, “Bir Delinin Hatıra Defteri”, “Gol Kralı Sait Ofsayt” gibi eserler yer aldı.
Bu oyunlar, döneminde gişe rekorları kırarak tiyatronun halkla kurduğu güçlü bağı perçinledi.
🔹 60 yılın ardından hâlâ aynı inançla
Bugün hâlâ politik tiyatro yapmanın zorluklarına rağmen perdelerini açık tutan Ankara Sanat Tiyatrosu, sanatı “boş eğlenceye” indirgemeyen anlayışıyla öne çıkıyor.
Toplumcu tiyatro çizgisinden ödün vermeden, “Yaşama Sanatı”nı savunmayı sürdürüyor.
