Basın İlan Kurumu (BİK), yazılı basının dijitalleşme sürecinde karşılaştığı sorunları ve sektörün geleceğine yönelik çözüm önerilerini akademisyenlerle değerlendirdi. BİK ile SETA Vakfı tarafından düzenlenen "Yazılı Basının Dijital Dönüşümü: Adaptasyon, Entegrasyon ve Sürdürülebilir Model Önerileri Çalıştayı"nda yapay zekâ teknolojilerinden yerel medyanın güçlendirilmesine, yeni gelir modellerinden gazetecilikte mesleki yeterliliğe kadar birçok konu görüşüldü.
Çalıştayın açılışında konuşan BİK Genel Müdürü Abdulkadir Çay, dijital dönüşümün yalnızca yayınların internet ortamına taşınmasıyla sınırlı olmadığını belirtti. Çay, haber üretiminden dağıtımına, teknik altyapıdan insan kaynağına kadar gazeteciliğin bütün işleyişinin değişen koşullara uyum sağlaması gerektiğini ifade etti.
Haber tüketiminde sosyal medya ve video platformları öne çıkıyor
Dijitalleşmeyle birlikte okurların habere ulaşma yöntemlerinin önemli ölçüde değiştiğini belirten Çay, uluslararası araştırmalardan elde edilen verilere dikkat çekti.
Çay'ın aktardığı verilere göre, dünya genelinde sosyal medya ve video platformları, çevrim içi haberlere erişimde haber kuruluşlarının internet sitelerini ve mobil uygulamalarını geride bıraktı. Haftalık olarak internet üzerinden haber videosu izleyenlerin oranı ise yüzde 77'ye ulaştı.
Bu değişimin medya kuruluşlarına yeni okur kitlelerine erişme olanağı sağladığını belirten Çay, algoritmaların haberlerin görünürlüğü üzerindeki etkisinin de giderek arttığını söyledi. Dijital platformlara bağımlılığın yayıncılar açısından yeni riskler oluşturduğuna işaret eden Çay, haber kuruluşlarının okurlarıyla doğrudan iletişim kurabilmesinin önemini vurguladı.
Yapay zekâ destekli arama ve bilgi edinme sistemlerinin de gazeteciliği etkilediğini belirten Çay, kullanıcıların haber bağlantılarına yönelmek yerine aradıkları bilgiyi doğrudan yapay zekâ uygulamalarından edinmeye başladıklarını ifade etti.
BİK'in görev alanında iki binden fazla süreli yayın bulunduğunu hatırlatan Çay, dijital dönüşümün sektörün tamamını ilgilendiren yapısal bir mesele olduğunu kaydetti.
Yerel medya için iş birliği ve yeni yayıncılık modelleri önerildi
Prof. Dr. Faruk Taşçı başkanlığında iki oturum olarak gerçekleştirilen çalıştayda, basın kuruluşlarının dijital dönüşüme uyum sağlamasına yönelik öneriler değerlendirildi.
Akademisyenler, yapay zekâ araçlarının gazetecilik etiği ve mesleki ilkeler çerçevesinde kullanılmasına yönelik yöntemleri tartıştı. Dijital yayıncılık faaliyetlerinin ölçülmesi ve değerlendirilmesi için değişen koşullara uyum sağlayabilen dinamik bir sistem geliştirilmesi gerektiği üzerinde duruldu.
Çalıştayda ayrıca dezenformasyonla mücadelede doğrulama kuruluşlarıyla iş birliklerinin geliştirilmesi, gazetecilere yönelik bağımsız bir mesleki yeterlilik sisteminin oluşturulması ve iletişim fakültelerinin eğitim programlarının sektörün ihtiyaçlarıyla uyumlu hâle getirilmesi önerildi.
Yerel basının dijital ortamda rekabet gücünü artırabilmesi için belirli uzmanlık alanlarına odaklanan yayıncılık modelleri ve bölgesel iş birlikleri oluşturması da gündeme geldi.
Çay: Basılı yayıncılığın korunması güvenlik ve çeşitlilik açısından önemli
Çalıştayda ortaya konulan değerlendirmelerin ardından konuşan BİK Genel Müdürü Abdulkadir Çay, dijital yayıncılığın yaygınlaşmasına rağmen basılı gazetelerin varlığını sürdürmesinin önemine değindi.
Çay, basılı yayıncılığın korunmasını yalnızca ekonomik bir konu olarak değil, aynı zamanda güvenlik ve medya çeşitliliği açısından ele almak gerektiğini belirtti.
Basın sektörünün desteklenmesinde geleneksel ve değişmeyen değerlendirme yöntemlerinin yerine, nitelikli gazeteciliği ve okur kitlesini dikkate alan teşvik odaklı sistemlerin geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Üniversitelerle yürütülen iş birliklerinin sektöre katkı sağlayacağını belirten Çay, akademik çalışmaların sahadaki deneyimlerle buluşturulmasının dijital dönüşüm için uygulanabilir çözümler üretilmesine yardımcı olacağını kaydetti.
Çalıştayın sonuç bildirgesi yayımlanacak
Basın sektörünün dijital geleceğine ilişkin önerilerin ele alındığı çalıştayın ardından bir sonuç bildirgesi hazırlanacak.
Akademisyenlerin sunacağı bildiriler ve çözüm önerilerinden yararlanılarak oluşturulacak metinde, yazılı basının dijital dönüşümü ve ekonomik sürdürülebilirliğine yönelik değerlendirmelere yer verilecek.
Sonuç bildirgesi, Basın İlan Kurumu'nun internet sitesi üzerinden kamuoyuyla paylaşılacak.
