Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Hayvancılık İşletmelerinin Sınıflandırılmasına İlişkin Yönetmelik, 14 Ekim 2026 tarihli ve 33400 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık işletmeleri, fiziki altyapı ve biyogüvenlik şartlarına göre A, B, C, D ve E olmak üzere beş farklı sınıfta değerlendirilecek. Bakanlık veri tabanına kayıtlı ve faal işletmelerin sınıflandırılması için bir yıllık süre tanınırken, denetimlerde eksiklik tespit edilen işletmelere bu eksiklikleri gidermeleri için 30 gün verilecek.
Hayvancılık işletmeleri 5 farklı sınıfa ayrılacak
Yeni yönetmelik kapsamında Bakanlık veri tabanına kayıtlı sığır, manda, koyun ve keçi yetiştiriciliği yapan işletmeler sınıflandırılacak. İl ve ilçe tarım ve orman müdürlükleri tarafından gerçekleştirilecek yerinde incelemelerde işletmelerin fiziki altyapısı, ekipmanları ve biyogüvenlik uygulamaları değerlendirilecek.
İncelemelerin ardından işletmeler A, B, C, D veya E sınıflarından birine dahil edilecek. Belirlenen sınıf Bakanlık veri tabanına işlenecek ve Bakanlık tarafından düzenlenen işletme belgelerinde de sınıflandırma harfi yer alacak.
İşletmenin fiziki altyapısında veya biyogüvenlik koşullarında değişiklik meydana gelmesi durumunda işletme sahibi ya da işletmecisi yeniden inceleme talebinde bulunabilecek. Başvurunun ardından ilgili müdürlük tarafından yerinde kontrol yapılarak işletmenin sınıfı yeniden belirlenecek.
E sınıfı hayvancılık işletmeleri için hangi şartlar aranacak?
Yönetmelikte E sınıfı, D sınıfı için belirlenen asgari şartları karşılamayan işletmeler için oluşturuldu. Buna göre gerekli fiziki altyapı ve biyogüvenlik koşullarını sağlayamayan işletmeler E sınıfında değerlendirilecek.
D sınıfına girebilmek için ise hayvancılık faaliyetinin, aynı yerleşkede farklı amaçlarla kullanılan yapılardan ayrılmış, sınırları belirli ve bağımsız bir alanda yürütülmesi gerekiyor.
D sınıfı işletmelerde hayvan bakımında kullanılan ekipmanların düzenli olarak dezenfekte edilmesi ve başka işletmelerle paylaşılmaması şartı aranıyor. Kullanılmayan alet ve ekipmanların kapalı alanlarda veya hayvanların bulunduğu bölümlerden uzakta muhafaza edilmesi de gerekiyor.
Su deposu bulunan işletmelerde depoların temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir özellikte olması isteniyor. Ayrıca işletmelerde aydınlatma araçları, yem depolama alanı, temizlenebilir yemlik ve suluklar ile hayvan refahını destekleyen asgari havalandırma yapılarının bulunması gerekiyor.
Koyun ve keçi yetiştiriciliği yapılan işletmelerde koç veya teke bölmesi ile kuzu veya oğlak bölmesi de D sınıfının asgari koşulları arasında yer alıyor. Hayvanların bulunduğu alanlara giriş yapan kişilerin ayakkabılarını dezenfekte edebileceği çukur, küvet veya uygun ekipmanların bulunması da zorunlu tutuluyor.
C sınıfı işletmelerde fiziki altyapı ve ekipman şartları artacak
C sınıfında yer alacak hayvancılık işletmelerinin, D sınıfı için belirlenen bütün şartları karşılamasının yanı sıra ek fiziki altyapı ve ekipman gerekliliklerini de yerine getirmesi gerekiyor.
İşletme sınırlarının hayvan girişini engelleyecek duvar, çit, tel örgü veya benzeri malzemelerle çevrilmesi isteniyor. Hayvanların açık alanda barındırıldığı işletmelerde ise olumsuz hava koşullarına karşı gölgelik ve yağmurdan korunma alanlarının oluşturulması gerekiyor.
C sınıfı işletmelerde bulunması gereken ekipmanlar arasında otomatik suluk, aşı yolu veya kilit sistemi, canlı hayvan kantarı ve sabit ya da hareketli rampa yer alıyor.
Sığır ve manda yetiştirilen işletmelerde hayvanların güvenli şekilde sabitlenmesini sağlayan zapturapt ünitesinin bulunması gerekiyor. Veteriner sağlık ürünlerinin uygun koşullarda muhafaza edilmesi için kapalı dolaplar ile kemirgenlerle mücadelede kullanılacak düzenekler de gerekli ekipmanlar arasında sayılıyor.
İşletmelerde oluşan hayvansal atıklar dahil bütün atıkların mevzuata uygun şekilde biriktirilmesi ve düzenli olarak toplanması gerekiyor. Çevre ve insan sağlığının korunması amacıyla atıkların yönetimine ilişkin gerekli tedbirlerin alınması da C sınıfının şartları arasında bulunuyor.
B sınıfı işletmelerde biyogüvenlik önlemleri ön planda
B sınıfı hayvancılık işletmelerinin C sınıfında aranan tüm koşulları karşılaması ve bunlara ek olarak daha kapsamlı biyogüvenlik önlemlerini uygulaması gerekiyor.
Bu sınıfta yer alabilmek için işletmenin, Bakanlık tarafından belirlenen hastalıklardan ari olduğunu gösteren sağlık sertifikasına sahip olması isteniyor. İşletme içerisinde biyogüvenlik kurallarını açıklayan uyarı levhalarının bulundurulması da zorunlu olacak.
İşletmeye giriş ve çıkış yapan araçlar ile ziyaretçilerin kayıt altına alınması gerekiyor. Kontrolsüz giriş ve çıkışlara izin verilmeyecek. Araçların işletme alanına girişini önlemek için gerekli tedbirler alınacak; işletmeye girmesi zorunlu olan araçlar için temizleme ve dezenfeksiyon alanları oluşturulacak.
Ziyaretçilerin giriş ve çıkışlarında, ayrıca işletme içerisindeki farklı bölümler arasında geçiş yaparken ayak dezenfeksiyonu uygulaması gerekiyor. Hayvanların bulunduğu alanların girişlerinde el ve ayak dezenfeksiyon düzenekleri yer alacak. Bu bölümlere girecek kişilerin kıyafet değiştirmesi veya tek kullanımlık koruyucu kıyafet giymesi sağlanacak.
Yeni gelen hayvanların mevcut sürüden ayrı tutulacağı, hastalık bulaşmasını önleyecek özelliklere sahip bir karantina alanı da bulunması gereken unsurlar arasında yer alıyor. Karantina alanında kullanılan ekipmanların, bakıcı kıyafetlerinin ve çizmelerin diğer bölümlerde kullanılanlardan ayrı tutulması gerekiyor.
Sütünü piyasaya arz eden işletmelerde sağım sistemi ve süt soğutma tankı bulunması şartı aranıyor. Hasta veya karantina sürüsündeki hayvanlar için ayrıca bir sağım sistemi bulundurulması gerekiyor.
B sınıfı işletmelerde ayrıca jeneratör veya alternatif güç kaynağı, yem karma aracı ya da sistemi, ayrı doğumhane ve yetiştirme türüne uygun gezinme ve dinlenme alanları bulunacak.
Koyun ve keçi yetiştiriciliği yapan işletmelerde ayak banyosu, kırkım odası ve antiparaziter uygulama ünitesi de zorunlu olacak. Mera kullanan işletmelerde sürüye özel tahsis edilmiş meraların kullanılması ve göçer hayvancılık yapılmaması şartı getiriliyor.
A sınıfı hayvancılık işletmelerinde veteriner hekim zorunlu olacak
Yönetmelikte en kapsamlı fiziki altyapı, sağlık ve biyogüvenlik şartları A sınıfı işletmeler için belirlendi. Bu sınıfa dahil edilecek işletmelerin B sınıfında aranan bütün koşulları sağlamasının yanı sıra veteriner hekim çalıştırması gerekiyor.
Hayvan sağlığı kapsamında yürütülecek işlemlerin işletmede görevli veteriner hekim veya onun sorumluluğundaki yardımcı sağlık personeli tarafından gerçekleştirilmesi isteniyor. Ayrıca işletmenin veteriner tıbbi ürün temin iznine sahip olması gerekiyor.
A sınıfı işletmelerde bütün bölümleri kapsayan biyogüvenlik prosedürleri hazırlanacak. İşletme giriş ve çıkışlarında araçlar için dezenfeksiyon tüneli, ziyaretçiler için ise dezenfeksiyon kabini bulunması zorunlu olacak.
Atık yönetim planı ve vektörle mücadele planı hazırlanacak. İşletmenin farklı bölümlerinde vektör tuzakları bulundurulacak. İhbarı mecburi bir hayvan hastalığının işletmenin bulunduğu köy veya mahallede görülmesi halinde uygulanacak ek tedbirler ve acil durum planı da önceden belirlenecek.
Sağım hijyenine ilişkin prosedürlerin hazırlanması, itlaf ve imha işlemlerinin yazılı hale getirilmesi ve işletmeye giriş çıkış yapabilecek araçlara ilişkin kuralların belirlenmesi de A sınıfının şartları arasında bulunuyor.
Bunun yanı sıra işletmenin yerleşim haritasının hazırlanması ve hayvanların kimlik, soy, sağlık, üreme, besleme ve verim bilgilerinin izlenmesini sağlayan bilgisayar destekli sürü yönetim sisteminin kurulması gerekiyor.
Denetimlerde eksiklik tespit edilen işletmelere 30 gün süre verilecek
Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı il ve ilçe müdürlükleri, gerekli gördükleri durumlarda hayvancılık işletmelerini fiziki altyapı ve biyogüvenlik koşulları açısından denetleyebilecek.
Denetimler sırasında işletmenin mevcut sınıfına göre eksiklik tespit edilmesi halinde durum tutanakla kayıt altına alınacak. İşletme sahibine veya işletmecisine eksikliklerin giderilmesi için 30 gün süre verilecek.
Verilen süre içerisinde gerekli şartları sağlayamayan işletmeler, karşılayabildikleri koşullara uygun en yüksek sınıfa dahil edilecek. İşletmenin sınıflandırma bilgileri de Bakanlık veri tabanında güncellenecek.
Bu nedenle işletmelerin yalnızca ilk sınıflandırma aşamasında değil, faaliyetlerini sürdürdükleri dönemde de ilgili fiziki altyapı ve biyogüvenlik koşullarını korumaları önem taşıyor.
Mevcut hayvancılık işletmelerine bir yıl süre tanındı
Yönetmeliğin geçiş hükümlerine göre, yayımlandığı tarihte Bakanlık veri tabanına kayıtlı ve faal olan hayvancılık işletmelerinin bir yıl içerisinde sınıflandırılması gerekiyor.
14 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe giren düzenleme kapsamında mevcut kayıtlı ve faal işletmelerin sınıflandırma işlemlerinin 14 Ekim 2027'ye kadar tamamlanması öngörülüyor.
Daha önce kurulmuş ve Bakanlık veri tabanına kayıtlı olduğu halde faaliyetlerine ara vermiş veya faaliyetlerini sonlandırmış işletmeler ise yeniden faaliyete başladıklarında sınıflandırmaya tabi tutulacak.
Yeni yönetmelikle büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık işletmelerinin fiziki altyapı, ekipman ve biyogüvenlik standartlarının belirli kurallara bağlanması amaçlanıyor. İşletmelerin sınıfı, yerinde yapılacak incelemeler sonucunda mevcut koşullarının ve yönetmelikte belirtilen gereklilikleri karşılama durumlarının değerlendirilmesiyle belirlenecek.
