İlaç kullanım talimatlarında dijital döneme geçiş hazırlığı tartışmaları beraberinde getirdi. Tüm Eczacı İşverenler Sendikası (TEİS) Genel Başkanı Nurten Saydan, ilaç kutularındaki basılı prospektüslerin kaldırılarak bilgilendirmenin karekod üzerinden elektronik ortamda sunulmasının bazı hastalar açısından erişim sorunlarına yol açabileceğini söyledi.
Planlanan uygulama kapsamında 1 Ocak 2027’den itibaren istisna kapsamındaki ürünler dışında ilaç kutularında kâğıt prospektüs bulunmaması öngörülüyor. Vatandaşlar, ilaçların kullanım şekli, dozajı, yan etkileri ve diğer bilgilere ambalaj üzerindeki karekodu cep telefonlarıyla okutarak ulaşabilecek.
Aşılar ve radyofarmasötik ürünler gibi bazı özel ürünlerde ise basılı kullanma talimatlarının korunacağı belirtiliyor.
İlaçlarda karekod dönemi başlıyor: Prospektüs nasıl okunacak?
Yeni sistemle birlikte ilaçların kullanımına ilişkin bilgilere elektronik ortamdan erişilmesi hedefleniyor. Hastalar, ilaç kutusunun dış ambalajında bulunan karekodu akıllı telefonlarıyla tarayarak elektronik kullanma talimatına ulaşabilecek. TEİS Genel Başkanı Nurten Saydan, bu yöntemin herkes için erişilebilir olmayabileceğine dikkat çekti. Akıllı telefonu veya internet bağlantısı bulunmayan kişilerin yanı sıra dijital uygulamaları kullanmakta zorlanan hastaların da ilaç bilgilerine ulaşmakta güçlük yaşayabileceğini ifade etti.
Saydan, ilaçların güvenli kullanımına ilişkin bilgilere erişimin yalnızca teknolojik imkânlara bağlı olmaması gerektiğini vurguladı.
TEİS’ten uyarı: “Karekod çalışmazsa ne yapılacak?”
Nurten Saydan, dijital prospektüse erişilememesi durumunda vatandaşların ilaç ruhsat sahibine başvurmasının gerekebileceğine ilişkin uygulamayı eleştirdi.
İlaç firmalarına ulaşmanın zaman zaman eczacılar açısından bile güçlük yaratabildiğini belirten Saydan, vatandaşların bu durumda nasıl bilgi alacağına ilişkin soru işaretleri bulunduğunu dile getirdi.
Saydan, ilaç bilgilerinin herkes tarafından kolaylıkla erişilebilir olması gerektiğini belirterek dijital sistemin yanında basılı kullanma talimatlarının da sunulmasını istedi.
“İlaç kutusundan prospektüs çıkmayınca sahte sanıyorlar”
Basılı prospektüslerin kaldırılmasının eczanelerdeki danışmanlık süreçlerini de etkilediğini belirten Saydan, bazı vatandaşların ilaç kutusundan kâğıt kullanma talimatı çıkmaması nedeniyle eczacılara başvurduğunu söyledi.
Hastaların prospektüsün neden bulunmadığını sorduğunu, hatta ilacın sahte olabileceğinden endişe edebildiğini ifade eden Saydan, yeni uygulamanın hasta ve eczacı arasında yanlış anlaşılmalara neden olabileceğini kaydetti.
Saydan, değişikliğin vatandaşlara açık ve anlaşılır biçimde anlatılması gerektiğine de işaret etti.
Yaşlılar ve internet erişimi kısıtlı hastalar risk altında
TEİS’e göre basılı prospektüslerin kaldırılması, özellikle bazı hasta gruplarının ilaç bilgilerine erişimini zorlaştırabilir.
Özellikle ileri yaştaki vatandaşlar, teknolojileri kullanmakta güçlük çeken hastalar, akıllı telefonu veya düzenli internet erişimi bulunmayan dar gelirli yurttaşlar bu değişiklikten olumsuz etkilenebilir. İnternet altyapısının yetersiz olduğu kırsal bölgelerde yaşayanlar ile deprem, sel ve benzeri afetlerde elektrik ve iletişim altyapısına erişimini kaybeden vatandaşlar da ilaç bilgisine ulaşmakta zorluk yaşayabilir. Herhangi bir teknolojik araca ihtiyaç duyulmadan başvurulabilecek basılı bir kaynağın bulunması, hastaların kendi sağlıklarıyla ilgili kararlarını güvenli biçimde verebilmeleri açısından önemlidir.
TEİS’ten TİTCK’ye çağrı: Basılı ve dijital prospektüs birlikte sunulsun
TEİS, dijitalleşmenin sağlık hizmetlerine sağlayabileceği kolaylıkları desteklemekle birlikte basılı prospektüslerin tamamen kaldırılmasının yeniden değerlendirilmesini istiyor.
Sendika, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumuna (TİTCK) çağrıda bulunarak uygulamanın halk sağlığı ve bilgiye eşit erişim ilkeleri çerçevesinde ele alınmasını talep etti.
Saydan, basılı ve dijital kullanma talimatlarının birlikte sunulacağı bir modelin sürdürülmesi gerektiğini vurguladı. Böylece dijital imkânlara sahip hastaların elektronik bilgilendirmeden yararlanabileceği, bu imkânlara erişemeyen vatandaşların da ilaç bilgilerine doğrudan ulaşabileceği ifade edildi.
