New York Times (NYT), topladığı görsel delillerle İsrail ordusunun Lübnan topraklarındaki çatışmalarda, sivillerin yoğun olarak yaşadığı bölgelerde beyaz fosfor bombası kullandığını ortaya koydu.
Sosyal medya görüntüleri ve koordinatlar doğrulandı
Yayımlanan habere göre, beyaz fosfor bombasının ayırt edici duman izleri en son 30 Mayıs'ta, yaklaşık 40 bin nüfusa sahip olan Nebatiye şehrinde tespit edildi. Görsel kanıtların, İsrail ordusunun bölgede stratejik öneme sahip Beaufort Kalesi'ni ele geçirdiği sırada çekildiği ve NYT tarafından doğruluğunun teyit edildiği aktarıldı.
Gazetenin incelemesinde, İsrail ile Hizbullah arasında mart ayında yeniden alevlenen çatışmaların ardından sahil kenti Sur’un yanı sıra El-Kuleyha, Hıyam ve Yohmor adlı üç küçük kasaba yakınlarında da beyaz fosfor mühimmatının kullanıldığı belirlendi. Gazete, Lübnan'ın 4 ayrı bölgesindeki kullanım koordinatlarını belirterek İsrail makamlarına sorular yönelttiğini ancak herhangi bir yanıt alamadığını bildirdi.
İncelenen görüntülerde, Lübnan semalarında havada patlayan top mermilerinin aşağıya doğru yanan beyaz fosfor akıntıları yaydığı görüldü. Uzmanlar, bu görsel verilerin İsrail'in daha önce de envanterinde bulundurduğu Amerikan yapımı M825A1 mermilerini kullanma pratiğiyle tamamen tutarlı olduğunu kaydetti.
Beyaz fosforun askeri ve hukuki statüsüne ilişkin gazete haberinde şu detaylara yer verildi:
"Beyaz fosfor havaya maruz kaldığında kendiliğinden tutuşur ve söndürülmesi son derece zordur. Genellikle ordular tarafından savaş sırasında yangın çıkarmak ve duman perdesi oluşturmak için kullanılan beyaz fosfor, kendi başına yasa dışı değildir ancak sivillere karşı veya sivillerin yaşadığı bir bölgede kasıtlı olarak kullanılması uluslararası savaş hukukunu ihlal eder."
2023 yılında da kayda alınmıştu
İsrail’in sivil yerleşim alanlarında beyaz fosfor mühimmatına başvurması ilk kez gündeme gelmiyor. Anadolu Ajansının (AA) Aralık 2023'te yayımladığı "Kanıt" kitabı, İsrail'in Gazze'deki sivil alanlarda bu bombayı kullandığını fotoğraflarla belgelemişti. AA foto muhabirleri tarafından kayıt altına alınan bu görsellerin, 2024 yılında İngiltere'de açılan adli soruşturmalarda resmi delil olarak kullanılacağı bildirilmişti.
İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün (HRW) 2024 tarihli raporu da bu mühimmatın Lübnan genelinde yaygın olarak kullanıldığını belgeledi. Örgüt, bu kullanımın askeri gerekliliğini sorgulayarak, İsrail ordusunun elinde 2024'te kullanıldığı bildirilen M150 mühimmatı gibi insani açıdan daha güvenli alternatiflerin bulunduğuna dikkat çekti. Tarihsel verilere göre İsrail; 2009'da Gazze'de, 1982-2006 yılları arasındaki Lübnan çatışmalarında da beyaz fosfor kullanmış, Ekim 2023 sonrasındaki süreçte ise Lübnan sahnesine bu bombadan 200'den fazla fırlatmıştı.
Lübnan hükümeti BM’ye başvurdu: 600’den fazla yangın çıktı
Lübnan hükümeti, Ekim 2023'ten bu yana İsrail'in bu yasadışı mühimmat kullanımına karşı diplomatik olarak harekete geçerek Birleşmiş Milletler (BM) ve BM Güvenlik Konseyi'ne bugüne kadar 4 resmi mektup iletti. Konsey'e sunulan 3 Temmuz 2024 tarihli son mektupta, resmi hükümet verilerine dayanarak, Lübnan'ın güney kesimlerinde beyaz fosfor kullanımı neticesinde 600'den fazla ormanlık ve kentsel alan yangınının tetiklendiği rapor edildi.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verileri ise beyaz fosforun insan sağlığı üzerindeki yıkıcı etkisini gözler önüne seriyor. DSÖ’ye göre, beyaz fosfor kimyasalı insan etiyle temas ettiğinde kemiğe kadar ulaşabilen ciddi derin yanıklara yol açıyor; gazın solunması halinde ise ölümcül solunum yolu hasarlarına ve kalıcı göz yaralanmalarına neden olabiliyor.
