Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı idaresinde yürütülen İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi (İADŞP) vasıtasıyla, dayanıksız konut ve iş yerlerinin yıkılıp yeniden yapılması adına sağlanan ekonomik katkılar mülk sahipleri tarafından çok büyük bir ilgiyle karşılanıyor. Megakent İstanbul sınırlarında yer alan dayanıksız meskenlerin modern kurallara uygun olarak yeniden inşası amacıyla tahsis edilen 3 milyon liralık kentsel dönüşüm kredisi imkanından yararlanmak isteyenler başvuru noktalarında büyük bir izdiham oluşturuyor. Dünya Bankası ile imzalanan protokol çerçevesinde sağlanan ve son derece hafif ödeme şartlarıyla dikkat çeken kentsel dönüşüm kredisi, eskiyen yaşam alanlarını modern standartlara ulaştırmayı hedefleyen hak sahipleri tarafından adeta kapışılıyor. Yapılan tüm başvuruların mevzuata ve teknik şartlara uygunluğu resmi ekiplerce titizlikle incelenirken, aranan kriterleri eksiksiz karşılayan vatandaşların kesin onay süreçleri bu kontrollerin neticesinde resmiyet kazanacak.
Kentsel Dönüşüm Kredisi ön başvuru sayısı 196 bini aştı
Çalışmaların start aldığı ilk günden bu yana geçen zaman zarfında, gerek fiziki müracaat ofislerinde gerekse internet tabanlı sistemlerde ev sahiplerinin yoğun mesaisi durmaksızın devam ediyor. Resmi makamlarca ilan edilen istatistiki verilere göre, 6 Nisan ile 22 Haziran tarihleri arasındaki zaman diliminde tam 14 bin 32 mülk sahibiyle resmi mülakatlar gerçekleştirildi ve bu görüşmeler neticesinde yıkılma riski bulunan 196 bin 324 bağımsız bölüm ile ticari alan için ilk kayıt formları sisteme işlendi. Ortaya çıkan bu devasa müracaat istatistiği, kentsel dönüşüm kredisi imkanına ne denli büyük bir toplumsal talep olduğunu gözler önüne serdi. Alınan ön müracaatların hukuki zemin analizi ile mimari inceleme safhası Kentsel Dönüşüm Başkanlığı bünyesindeki uzman personel tarafından sürdürülüyor. Gerçekleştirilecek yasal uygunluk testlerinin son bulmasıyla beraber, hangi bağımsız bölümlerin ve hak sahiplerinin nihai olarak kentsel dönüşüm kredisi almaya hak kazanacağı net bir şekilde ilan edilecek.
İstanbul'da en çok Kentsel Dönüşüm Kredisi başvurusu yapılan 15 ilçe
İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi çerçevesinde İstanbul'un genelinde en yoğun talebin toplandığı yerleşim yerleri de resmi olarak netlik kazandı. Kent genelinde en çok müracaat formunun doldurulduğu bölgelerin başında Bahçelievler yer alırken, listelenen en hareketli 15 ilçedeki toplam evrak teslim sayısı 11 bin 419 rakamına ulaştı.
İlgili idari birimler tarafından paylaşılan resmi ilçe dağılım tablosunda şunlar kaydedildi:
Bahçelievler: 1506 ön başvuru
Kadıköy: 1461 ön başvuru
Bakırköy: 1409 ön başvuru
Kartal: 1062 ön başvuru
Gaziosmanpaşa: 813 ön başvuru
Üsküdar: 736 ön başvuru
Ümraniye: 634 ön başvuru
Küçükçekmece: 614 ön başvuru
Maltepe: 500 ön başvuru
Avcılar: 500 ön başvuru
Pendik: 473 ön başvuru
Güngören: 450 ön başvuru
Bağcılar: 428 ön başvuru
Şişli: 418 ön başvuru
Fatih: 415 ön başvuru
Kentsel Dönüşüm Kredisi 6 ilde birden uygulanıyor
Yürürlüğe koyulan bu devasa mali yardım paketi sayesinde, can ve mal güvenliğini tehdit eden binaların tasfiye edilmesi ve olası afetlere karşı hazırlıklı yerleşim alanlarının kurulması amaçlanıyor. Dünya Bankası'ndan temin edilen fonlarla finanse edilen, ilk 12 ay boyunca herhangi bir taksit ödemesi bulunmayan ve aylık yüzde 0,69 gibi sembolik bir faiz oranına sahip olan bu kentsel dönüşüm kredisi, dar ve orta gelirli vatandaşlara mülklerini bütçelerini sarsmadan yenileme şansı tanıyor. İstanbul sınırlarında tüm rekorları altüst eden bu sistem, yalnızca bu şehirle sınırlı kalmayıp Türkiye'nin sanayide öncü olan ve yoğun nüfus barındıran diğer metropollerinde de aynı anda uygulanıyor. İlgili bakanlıkça yapılan bilgilendirmede, bahse konu olan kentsel dönüşüm kredisi modelinin İstanbul haricinde İzmir, Kocaeli, Sakarya, Manisa ve Tekirdağ kentlerinde de eş zamanlı olarak yürütüldüğü ve bu sayede dayanıksız bina stoğunun hızlıca eritilmeye çalışıldığı vurgulandı.
Kentsel Dönüşüm Kredisi başvuru şartları ve proje detayları
Yatırım paketinin teknik kriterlerine ve müracaat kabul şartlarına bakıldığında, bazı yasal sınırların özellikle ön planda tutulduğu müşahede ediliyor. Uygulama kuralları uyarınca, 1 Ekim 2020 tarihinden sonraki dönemde resmi olarak yıkım sürecine dahil edilmiş ve teknik olarak dayanıksız yapı statüsüne alınmış gayrimenkuller birincil öncelikli grup içerisinde kabul ediliyor. Bu çerçevede sunulan cazip faiz oranlı kentsel dönüşüm kredisi fırsatlarından istifade edilebilmesi için, binadaki kat maliklerinin tamamının ya da çoğunluğunun projeyi üstlenecek olan yüklenici firma ile yasal bir sözleşme imzalamış olması şart koşuluyor. Apartman sakinleri ile müteahhit arasında resmi bazda ortak bir karar ve mutabakat sağlanamamış yapılar adına mali yardım süreci hiçbir şekilde başlatılamıyor. Gerçekleştirilen bu yasal ortaklık sözleşmesi, kentsel dönüşüm kredisi kullanım onayının alınabilmesi yolundaki ilk ve en mecburi viraj olarak tanımlanıyor.
Müteahhitler başvuru belgelerini e-Devlet üzerinden yüklüyor
Mülk sahipleri ile inşaat firmaları arasındaki yasal uzlaşma sürecinin resmiyete dökülmesinin ardından, tamamen dijital ortamda ilerleyen evrak teslim aşamasına geçiş yapılıyor. Bu operasyonda yüklenici firmalar, e-Devlet kapısı vasıtasıyla ARAAD (AFDİS) isimli dijital altyapıyı kullanarak binaların tahliye, yıkım ve yeniden inşa süreçlerine dair tüm mimari, statik ve hukuki evrakı internet üzerinden sisteme gönderiyor. Bakanlık bünyesindeki mühendisler tarafından bu dijital portal üzerinden yürütülen teknik inceleme safhasının sorunsuz şekilde tamamlanmasının ardından, daire sahiplerinin finansmanı sağlayacak bankalarla olan bireysel işlemlerini başlatmalarının önü açılıyor. Kat malikleri bu yeşil ışığın ardından finansman kontratlarını imzalamak üzere ilgili banka şubelerine bizzat müracaat edebiliyorlar.
Kentsel Dönüşüm Kredisi ödemeleri hak edişe göre yapılıyor
Planlamanın güvenli adımlarla ilerlemesi ve inşaat faaliyetlerinin mali imkansızlıklar nedeniyle yarım kalıp vatandaşları mağdur etmemesi adına, fon akış idaresi de çok sıkı denetim mekanizmalarına tabi kılınmış vaziyette. Hak sahiplerinin adına bankalarca tahsis edilen kentsel dönüşüm kredisi tutarları, inşaatın ilerleme seyrine göre belirlenen hak ediş miktarlarına paralel olarak banka hesaplarında bloke edilmiş şekilde güvence altında tutuluyor. Bahsedilen bu finansman tutarı, inşaatın kaba, ince ve anahtar teslim gibi yapım aşamalarındaki fiziki ilerleme oranları bağımsız denetçilerce yerinde kontrol edildikçe kademeli periyotlarla müteahhit firmanın hesabına aktarılıyor. Bu korumacı sistem sayesinde hem kentsel dönüşüm kredisi belirlenen amaç dışında harcanmamış oluyor hem de vatandaşların yarım kalan inşaatlar yüzünden paralarını kaybetme ihtimali tamamen ortadan kaldırılıyor.
