Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, şarj cihazları, harici güç kaynakları, kablosuz şarj cihazları, taşınabilir bataryalar ve USB Tip-C kablolarına yönelik çevreye duyarlı tasarım şartlarını yeniden düzenledi. Resmî Gazete’de yayımlanan yeni tebliğle enerji tüketimi, verimlilik, ortak şarj standartları, USB-C kablo etiketleri ve teknik belgelendirme süreçlerine ilişkin yeni yükümlülükler getirildi. Düzenlemenin büyük bölümü 14 Aralık 2028’de yürürlüğe girecek.
Şarj cihazları için yeni enerji verimliliği şartları
Yeni tebliğ kapsamında harici güç kaynaklarının yüksüz durumdaki güç tüketimleri ve enerji verimliliği için sınır değerler belirlendi. Buna göre, etiket çıkış gücü 49 wattı aşmayan tek gerilimli AC-DC harici güç kaynaklarında yüksüz güç tüketimi en fazla 0,075 watt olabilecek.
Çoklu gerilimli uyarlanabilir harici güç kaynaklarında ise yüksüz güç tüketimi 0,300 wattı geçemeyecek. Etiket çıkış gücü 10 wattın üzerinde olan güç kaynaklarında düşük yük koşullarındaki verimlilik ve ortalama etkin verimlilik kriterleri de zorunlu hale getirilecek.
Ortalama etkin verimlilik hesaplamalarında yüzde 25, yüzde 50, yüzde 75 ve yüzde 100 yük seviyelerinde yapılan ölçümler esas alınacak.
Kablosuz şarj cihazlarında bekleme tüketimine sınır
Düzenleme, kablosuz şarj cihazları ve şarj pedlerinin bekleme durumundaki enerji tüketimini de sınırlandırıyor.
Kablosuz şarj pedlerinin DC girişindeki güç tüketimi 0,50 wattı aşamayacak. Güç kaynağı aynı üniteye entegre edilmiş cihazlarda veya sabit DC kabloya sahip şarj pedlerinde ise AC girişindeki tüketim üst sınırı 0,80 watt olacak.
Bu şartlarla birlikte kablosuz şarj ürünlerinin enerji performansına yönelik teknik kriterler de yeniden belirlenmiş olacak.
USB-C ve USB-PD için ortak şarj standardı geliyor
Tebliğle, belirli teknik istisnalar dışında AC-DC harici güç kaynaklarının birlikte çalışabilir olması şartı getirildi. Kapsama giren ürünlerde en az bir USB Tip-C veya USB Güç Dağıtımı (USB-PD) bağlantı istasyonu bulunması gerekecek.
Ürünlerin çıkışlarının birbirinden bağımsız çalışması ve sabit çıkış kablosu bulundurmaması da temel şartlar arasında yer alıyor.
Genel kullanım amaçlı taşınabilir bataryalar ile düzenlemede belirtilen bazı kablosuz şarj cihazları ve pedleri için de USB-C bağlantısı ve uyumlu harici güç kaynaklarıyla çalışma koşulları getirildi.
Bununla birlikte, 100 wattın üzerindeki güçler, 48 voltun üzerindeki gerilimler ve bazı endüstriyel, tıbbi veya askerî kullanım alanları için öngörülen istisnalar, hükümlerin uygulanmasını etkileyebilecek.
USB-C Kablolarında 60W ve 240W etiketi zorunlu olacak
Yeni düzenlemeyle her iki ucunda USB Tip-C fişi bulunan kablolarda güç kapasitesinin açıkça belirtilmesi gerekecek.
Kabloların kalıplarında, desteklenen azami güce göre “60W” veya “240W” ibarelerinden uygun olanı yer alacak. İşaretlemelerin okunabilirliğini sağlamak amacıyla asgari yazı boyutları da belirlendi.
Bu uygulamayla kullanıcıların USB-C kablolarının desteklediği güç kapasitesini daha kolay ayırt edebilmesi amaçlanıyor.
Ortak şarj cihazı logosu kullanılacak
Birlikte çalışabilirlik koşullarını karşılayan harici güç kaynaklarında Ortak Şarj Cihazı logosu kullanılacak. Logo; ürün etiketlerinde, cihaz muhafazalarında, ambalajlarda ve kullanım kılavuzlarında yer alacak.
Belirlenen mavi ve sarı renklerle veya izin verilen tek renkli alternatiflerle uygulanabilecek logoda bulunan “XX” ibaresi, tek bir USB Tip-C ya da USB-PD bağlantı istasyonunun azami etiket çıkış gücünü gösterecek.
Ürün bilgileri internette en az 10 yıl erişilebilir kalacak
Üreticiler, düzenleme kapsamındaki ürünlerin teknik bilgilerini ücretsiz erişilebilen internet sitelerinde yayımlamakla yükümlü olacak.
Yayımlanacak bilgiler arasında şu unsurlar bulunacak:
- İmalatçının unvanı ve MERSİS numarası
- Model tanımlayıcısı
- Elektriksel giriş ve çıkış değerleri
- Enerji verimliliği oranları
- Yüksüz durumdaki güç tüketimi
- Desteklenen güç dağıtım protokolleri
Bu bilgiler, ilgili modelin son biriminin piyasaya arz edilmesinden sonra en az 10 yıl boyunca erişilebilir tutulacak. Kullanıcılar teknik bilgilere ürün kılavuzlarında yer alan karekodlar veya internet bağlantıları üzerinden de ulaşabilecek.
Üreticilere teknik dosya ve test zorunluluğu
Yeni tebliğ, üreticilerin teknik belgelendirme yükümlülüklerini de ayrıntılandırıyor. Hazırlanacak teknik dosyalarda çıkış akımı ve gerilimi, etkin çıkış gücü, giriş gücü, verimlilik hesaplamaları ve kablo düzeltme faktörleri yer alacak.
USB-C ve USB-PD çıkışlarına ilişkin ölçümlerde kablo direncinden kaynaklanan kayıplar da belirlenen düzeltme faktörleriyle hesaplamalara dahil edilecek.
Ayrıca Sınıf I ve Sınıf II birlikte çalışabilir harici güç kaynaklarının, AC şebeke bağlantısı için 2,5 kilovoltluk darbe dayanımı testlerini geçmesi gerekecek.
Şarj cihazları piyasa gözetimi ve denetimine tabi olacak
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, ürünlerin beyan edilen teknik değerlere uygunluğunu piyasa gözetimi ve denetimi kapsamında kontrol edecek.
Çıkış gerilimi ve yüksüz güç tüketimi gibi parametreler için doğrulama toleransları uygulanacak. Uygunsuzluk tespit edilmesi durumunda ek numune testleri yapılabilecek. Gerekli görülmesi halinde Ticaret Bakanlığı aracılığıyla Avrupa Birliği üyesi ülkelere bildirimde bulunulabilecek.
Bu kapsamda üreticilerin yalnızca ürünlerin teknik şartları karşılamasını değil, uygunluğun gerekli belgelerle gösterilmesini de sağlaması gerekecek.
Yeni şarj cihazı düzenlemesi ne zaman yürürlüğe girecek?
Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğ, 2020 yılında yürürlükte bulunan önceki düzenlemenin yerini aldı. Yeni hükümlerin büyük bölümü 14 Aralık 2028 tarihinde uygulanmaya başlayacak.
Bununla birlikte bazı geçiş hükümleri daha uzun süre geçerli olacak. Belirli yedek harici güç kaynaklarına ilişkin bazı eski hükümler 14 Aralık 2033’e kadar, etiket çıkış gücü 100 wattın üzerinde olan USB-PD bağlantı istasyonlu harici güç kaynaklarına ilişkin belirli şartlar ise 14 Aralık 2030’a kadar uygulanmaya devam edecek.
