Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), uluslararası gıda fiyatlarındaki aylık değişimlerin takip edildiği küresel Gıda Fiyat Endeksi'nin haziran ayı sonuçlarını kamuoyuna duyurdu. Açıklanan verilere göre gıda fiyatlarında aylık bazda sınırlı bir düşüş gözlenirken, bazı ürün gruplarında rekor fiyat artışları ve küresel üretim tahminlerinde aşağı yönlü güncellemeler dikkat çekti.
Gıda fiyat endeksi aylık yüzde 0,3 geriledi
FAO Gıda Fiyat Endeksi, haziranda bir önceki aya kıyasla yüzde 0,3 azalarak 130,3 puan seviyesine indi. Endeks, aylık bazdaki bu düşüşe karşılık geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,2 daha yüksek bir grafik sergiledi. Haziran ayında ürün gruplarında yaşanan değişimler şu şekilde kayıtlara geçti:
-
Tahıl Fiyat Endeksi: Aylık bazda yüzde 3,5 geriledi ancak yıllık bazda yüzde 2,9 yüksek kalmayı sürdürdü. Küresel buğday fiyatları, Karadeniz’deki hasadın ilerlemesi, arz görünümünün güçlenmesi ve Hürmüz Boğazı'ndaki ticaret akışı beklentileriyle yüzde 4,4 azaldı.
-
Bitkisel Yağ Endeksi: Palmiye yağı fiyatlarındaki keskin artışın etkisiyle aylık bazda yüzde 3,8 yükselerek 192 puana ulaştı. Endekste yıllık bazdaki artış yüzde 23,3 oldu.
-
Et Fiyat Endeksi: Aylık yüzde 0,4, yıllık yüzde 4 artışla 131 puana ulaşarak yeni bir tarihi rekor kırdı. Rekorda uluslararası kümes hayvanları eti fiyatlarındaki yükseliş belirleyici oldu.
-
Süt Fiyat Endeksi: Tüm ürün gruplarında yaşanan gerilemeyle aylık bazda yüzde 1,5, yıllık bazda ise yüzde 24,5 düşüşle 117,4 puana geriledi.
-
Şeker Fiyat Endeksi: Aylık yüzde 5,7, yıllık yüzde 13,3 azalarak 89,7 puan oldu. Brezilya'da düşen yurt içi etanol fiyatlarının şeker kamışını şeker üretimine yönlendirmesi bu düşüşe katkı sağladı.
El Nino etkisi hissedilebilir
FAO, küresel tahıl arz ve talep görünümüne ilişkin güncel hasat tahminlerini de paylaştı. Rapora göre, küresel tahıl üretiminin tarihsel olarak en yüksek ikinci seviyeye ulaşması bekleniyor. Ancak toplam üretimin 2 milyar 983 milyon tonla, geçen yılki rekor seviyenin yüzde 1,9 altında kalacağı tahmin ediliyor. Üretim görünümü Arjantin, Brezilya, Çin ve Zambiya'daki güçlü hasat beklentileriyle destekleniyor.
Örgüt, 2026/27 dönemine ilişkin dünya tahıl kullanımı tahminini ise küresel buğday tüketimindeki düşüş öngörüsü nedeniyle 2 milyar 961 milyon tona çekti. Küresel buğday üretiminin yüzde 4,3 düşüşle 806,5 milyon tona gerilemesi beklenirken, Avustralya'daki resmi veriler El Nino etkisinin üretimi son 5 yılın ortalamasının altına düşürdüğüne işaret etti. Dünya pirinç üretiminin ise bir önceki sezonun rekor seviyesine göre yüzde 1,8 azalacağı tahmin edildi.
41 ülke dış yardıma muhtaç
FAO raporunun insani yardım bölümünde, küresel ölçekte 41 ülke ve bölgenin gıda güvencesi için dış yardıma ihtiyaç duyduğu, bu ülkelerin 31'inin Afrika kıtasında yer aldığı aktarıldı. Akut gıda güvensizliğinin temel itici gücü çatışma ve güvensizlik ortamı olmaya devam ederken; El Nino kaynaklı hava koşulları ile yüksek girdi fiyatlarının Doğu ve Batı Afrika'daki tarımsal üretimi sınırlandırdığı belirtildi.
Düşük gelirli ve gıda açığı bulunan 39 ülkede toplam tahıl üretiminin 2026/2027 sezonunda yüzde 1,4 artarak 129 milyon tona çıkması beklenirken, bu ülkelerin toplam tahıl ithalat ihtiyacının da yüzde 2 artışla yaklaşık 48 mobile tona yükseleceği öngörüldü.
