ABD’de federal mahkeme, Savunma Bakanlığının (Pentagon) yapay zeka firması Anthropic hakkında aldığı “tedarik güvenliği açısından riskli” kararına müdahale etti. Mahkeme, söz konusu kararın yürütmesini geçici olarak durdurarak taraflar arasındaki hukuki süreci yeni bir aşamaya taşıdı.
Kararın detayları ortaya çıktı
Federal yargıç Rita Lin, Pentagon’un aldığı kararın uygulanmasını askıya aldı. Aynı zamanda Donald Trump tarafından federal kurumlara verilen, şirket teknolojisinin kullanımını durdurma talimatı da geçici olarak durdurulan kararlar arasında yer aldı.
Mahkeme kararında, bir şirketin hükümet politikalarına katılmaması nedeniyle “potansiyel tehdit” olarak damgalanmasının yasal dayanağı bulunmadığı ifade edildi. Kararın, ifade özgürlüğü ve şirketlerin bağımsız karar alma hakkı çerçevesinde değerlendirildiği aktarıldı.
Pentagon ile şirket arasındaki anlaşmazlık büyüdü
Pentagon ile Anthropic arasındaki gerilim, şirketin geliştirdiği yapay zeka teknolojisinin kullanım sınırları konusunda yaşanan anlaşmazlıkla başladı. Şirket, geliştirdiği sistemlerin bazı askeri alanlarda kullanılmasına izin vermedi.
Anthropic’in geliştirdiği Claude modelinin, istihbarat ve askeri operasyonlarda kullanıldığı belirtildi. Ancak şirket, bu teknolojinin “tüm yasal askeri amaçlar” kapsamında sınırsız şekilde kullanılmasına onay vermedi. Savunma Bakanlığı ile şirket arasında bir görüş ayrılığı oldu. Pentagon, söz konusu sınırlamaların ulusal güvenlik açısından sorun oluşturabileceğini savundu.
Mevcut sözleşme iptal edilebilir
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, şubat ayında şirkete resmi uyarıda bulundu. Bakanlık, belirlenen süre içinde taleplerin karşılanmaması durumunda mevcut sözleşmelerin iptal edilebileceğini bildirdi.
Bu sürecin ardından Pentagon, mart ayında Anthropic’i “tedarik güvenliği açısından riskli” olarak sınıflandırdı. Açıklamada, şirketin teknolojisinin belirli askeri kullanım alanlarında sınırlı tutulmasının kabul edilemeyeceği vurgulandı.
Öte yandan şirket, teknolojisinin ABD vatandaşlarının gözetlenmesinde veya tam otonom silah sistemlerinde kullanılmasına karşı olduğunu açıkladı.
Dava süreci ve iddialar
Anthropic, 9 Mart’ta ABD hükümetine karşı iki ayrı dava açtı. Şirket, Pentagon’un aldığı kararın hukuka aykırı olduğunu ve yapay zeka güvenliği konusundaki tutumu nedeniyle kendilerine karşı misilleme yapıldığını ileri sürdü.
Dava dosyasında, hükümetin şirket üzerinde baskı kurmaya çalıştığı ve ticari faaliyetleri engelleyici adımlar attığı iddialarına yer verildi. Mahkemenin verdiği geçici durdurma kararı, bu iddiaların yargı sürecinde değerlendirilmesine imkan tanıdı.
Süreç nasıl ilerleyecek
Mahkemenin geçici kararı, nihai bir hüküm niteliği taşımıyor. Taraflar arasındaki davanın ilerleyen aşamalarda yeniden değerlendirileceği ve kalıcı kararın daha sonra verileceği bildirildi.
ABD’de yapay zeka teknolojilerinin askeri kullanımına ilişkin tartışmaların bu dava ile birlikte daha geniş bir çerçevede ele alınması bekleniyor. Sürecin, teknoloji şirketleri ile devlet kurumları arasındaki ilişkileri de etkileyecek sonuçlar doğurabileceği ifade ediliyor.
