Nâzım Hikmet’in eşi Piraye Hanım’ın uzun yıllar boyunca koruyarak günümüze ulaştırdığı kişisel arşiv, “Piraye Koleksiyonu” adıyla dijital ortamda erişime açıldı. Mektuplardan fotoğraflara, kitaplardan el yazması defterlere, resmi belgelerden tablolara kadar çok sayıda eserin yer aldığı koleksiyon, pirayekoleksiyonu.com adresinden incelenebiliyor.
Piraye Hanım’ın hayatının önemli bir bölümünün beklemek ve hatıraları korumakla geçtiğine dikkat çekilen koleksiyon tanıtımında, arşivin yalnızca Nâzım Hikmet’e ilişkin belgelerden oluşmadığı belirtiliyor. Koleksiyonda Piraye Hanım’ın ilk eşi Vedat Örfi’ye, Mısır sinemasının ilk dönemlerine ve dönemin kültür-sanat dünyasına ışık tutan materyaller de bulunuyor.
Nâzım Hikmet’in kol saati de koleksiyonda
Koleksiyonun dikkat çeken parçaları arasında kayışına “Piraye” adı kazınmış Nâzım Hikmet’e ait kol saati, el yazması şiir ve oyun müsveddeleri, kişisel notlar, fotoğraflar ve Mısır sinemasının ilk filmlerinden görüntüler yer alıyor.
Piraye Hanım’ın, Nâzım Hikmet’in cezaevinden çıkmasını beklediği yıllar boyunca kendisine gönderilen mektupları ve edebî çalışmaları büyük bir titizlikle sakladığı ifade ediliyor. Piraye Hanım’ın koruduğu belgelerin önemli bir bölümü, daha sonraki yıllarda Nâzım Hikmet’in eserlerinin yayımlanmasına kaynaklık etti.
Saklanan müsveddeler eserlerin yayımlanmasını sağladı
Piraye Hanım’ın oğlu yazar ve yayıncı Memet Fuat, 1965 yılından itibaren arşivdeki müsveddelerden yararlanarak Nâzım Hikmet’in şiirlerini ve tiyatro eserlerini yayımlamaya başladı.
Bu çalışmalar sonucunda Saat 21-22 Şiirleri, Dört Hapisaneden, Rubailer, Memleketimden İnsan Manzaraları ve Ferhad ile Şirin gibi eserler okurla buluştu.
Nâzım Hikmet’in Piraye Hanım’a yazdığı yaklaşık 600 mektubun bir bölümü, Memet Fuat tarafından hazırlanarak 1975 yılında “Nâzım ile Piraye” adıyla yayımlandı. Mektupların tamamı ise Piraye Hanım’ın ölümünün ardından 1998 yılında basıldı.
Koleksiyondan çok sayıda kitap hazırlandı
Piraye Koleksiyonu Çalışma Grubu’nda Erden Akbulut, Yeşim Bilge, Handan Durgut ve Mehmet Ulusel yer alıyor. Çalışma grubu, koleksiyondaki belgelerden yararlanarak bugüne kadar çeşitli kitap ve özel yayınlar hazırladı.
Koleksiyondan yararlanılarak yayımlanan çalışmalar arasında Öteki Defterler, Çankırıdan Pirayeye Mektublar, Nâzım Hikmet’in Açlık Grevi, Sana Gelince…, Kemal’den Piraye’ye Mektuplar ile Nâzım’ın Cep Defterlerinde Kavga, Aşk ve Şiir Notları bulunuyor.
Arşiv herkesin erişimine sunuldu
Piraye Koleksiyonu’nun dijital ortama aktarılmasıyla, uzun yıllar boyunca korunan tarihî ve edebî belgelerin araştırmacılar, okurlar ve Nâzım Hikmet’in yaşamına ilgi duyanlar tarafından incelenebilmesi amaçlanıyor.
Projenin hayata geçirilmesinde koleksiyonun sahipleri Nurhayat Yasavul, Mehmet Ali Yasavul ve Kenan Bengü’nün yanı sıra eski harfli Türkçe metinlerin günümüz alfabesine aktarılmasını gerçekleştiren uzmanlar, tarama ve baskı ekipleri, hukuk danışmanları ve bilişim çalışanları görev aldı.
“Piraye Koleksiyonu” sitesinde koleksiyona ait belgelerin aşamalı olarak yayımlanması ve arşivin daha geniş bir okuyucu kitlesiyle buluşturulması hedefleniyor.
