Nergis Demirkaya / Ankara – PKK’nın feshi ve ilk silah bırakma görüntüsünü vermesinin ardından sürecin nasıl devam edeceğine dair ayrıntılar ortaya çıkmaya başladı. Edinilen bilgiye göre silah bırakma yaz ayları boyunca sürecek. Önce teslim alınan silahlar kayda alınıp imha edilecek, sonra mağaralar imha edilip kapatılacak. “Temizlik” Türkiye sınırından başlayarak bölge bölge ilerleyecek, Kandil ile son bulacak. Eş zamanlı çalışacak Meclis komisyonu da silah bırakanların entegrasyon, rehabilitasyonuyla ilgili yasal düzenlemeleri çalışacak. Silah bırakıp Türkiye’ye dönmek isteyenler için eğitime devam, işe girmeleri için meslek edindirme kurslarından faydalanmaları gibi birçok konu ele alınacak.
PKK’nın ilk silah bırakma görüntüsünün ardından Ankara’da temaslar hızlandı. Meclis’te süreci izlemek ve gerekli yasal düzenlemeleri hazırlamak için kurulacak komisyona son şekli verilirken MİT Başkanı İbrahim Kalın da Meclis’i bilgilendirme turuna çıktı. İlk olarak Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş ile görüşen Kalın daha sonra sırasıyla AK Parti, MHP, DEM Parti ve Yeni Yol Partisi’nden genel başkanlar ve grup başkanları ile görüştü. Kalın bugün de CHP Genel Başkanı Özgür Özel’i ziyaret edecek.
Edinilen bilgiye göre her biri yaklaşık bir saat süren görüşmelerde PKK’nın silah bırakma sürecinin geldiği noktaya dair gelişmeler aktarıldı. Bu kapsamda İmralı’da hükümlü bulunan PKK kurucusu Abdullah Öcalan ile yapılan görüşmeler, örgütün fesih süreci, Süleymaniye’de verilen ilk silah yakma görüntüleri ile ilgili kimi detaylar paylaşıldı. Silah bırakma sürecinin yaz boyunca devam edeceği beklentisi dile getirildi ama bir takvim verilmedi. Bu bilgilendirmenin Meclis Komisyonu aracılığıyla süreceği öğrenildi.
Silah bırakma sürecinin nasıl ilerleyeceğine dair bugüne kadar kamuoyuna resmi bir açıklama yapılmadı. MİT Başkanının partilere yaptığı ziyaretlerin ardından da içeriğe dair değerlendirmelerden kaçınıldı. Ancak farklı kaynaklardan edinilen bilgiye göre silah bırakma sürecinde başta İngiltere’deki IRA olmak üzere dünyadaki benzer örnekler incelendi. İncelemelerde örgütlerin büyüklüğü, sahip oldukları silahların sayısı ve çeşitliği açısından PKK’nın diğer örneklerden ayrıştığı görüldü. Bu ayrışma nedeniyle Türkiye kendi koşullarına uygun yeni bir süreç yürütüyor. DEM Parti’lilerin “Başarılı olursa dünya literatürüne girecek” dediği süreç önce “silahtan arınma” daha sonra buna uygun “siyasal, toplumsal ortamın oluşturulması” olmak üzere iki ayaklı yürüyecek.
Bölge bölge temizlenecek
Silah bırakma kararı alan örgüt 11 Temmuz'da Süleymaniye’de düzenlenen bir törenle silahları yaktı. Ancak bundan sonraki süreç farklı işleyecek. Türkiye-Irak sınırından başlayarak bölge bölge ilerlenecek, en son Kandil çevresi temizlenecek.
Önce silahlar, sonra mağaralar imha edilecek
Türk Silahlı Kuvvetleri örgütün silah bıraktığı yerleri ve silahları önce kayda alacak, daha sonra imha edecek. İmha süreci de sadece silahla kalmayacak. Silahların bırakıldığı mağaralar da imha edilerek kapatılacak.
Teslim alınan silahlar kullanılmayacak, çünkü…
Teslim alınan silahların Türkiye tarafından kullanılıp kullanılmayacağı tartışılıyor. Yetkililer PKK’nın elindeki silahların TSK’nın üst düzey, özellikli silahlarıyla karşılaştırıldığında düzenli orduya uygun, uyumlu silahlar olmadığını belirterek imhanın en doğru yöntem olacağını ifade ediyor. ABD’nin vermiş olduğu kimi üst düzey silahların ise yine ABD tarafından geri alınmış olduğu değerlendiriliyor.
Meclis komisyonu topluma entegrasyonu çalışacak
Silah bırakma sürecinin yaz boyunca böyle devam etmesi beklenirken Meclis Komisyonu da süreci adım adım takip edecek, aynı zamanda ekim ayından itibaren ele alınacak yasal düzenlemelerle ilgili öneriler geliştirecek. Düzenlemeler örgüt üyelerinin “eve dönüş” süreci, topluma entegrasyonu ve rehabilitasyonu ile ilgili olacak.
Yapılan ön çalışmalara göre örgütün ideolojik eğitiminden geçmiş ama silahlı eylemlere katılmamış olanlar Türkiye’ye gelebilecek. Burada da “silah bırakma, tespit, doğrulama” yapılacak. İlk etapta silah bıraktığı tespit edilip doğrulanan, ama silahlı eylemde bulunmamış kişiler düzenlemeden yararlanacak. Silah kullanmış olanların içinden dönüş yapmak isteyenler içinse örgüt üyeliği hariç, eylemlerinden dolayı kimi ceza davaları açılmak koşuluyla dönüş imkanları yaratılabilecek.
Sürece dair geçici düzenlemeler yapılacak
PKK’nın silah bırakmasıyla ilgili başta Terörle Mücadele Kanunu başta olmak üzere bazı ceza kanunlarında geçici düzenlemeler yapılabileceği kaydediliyor. Ancak asıl düzenlemelerin büyük ölçüde “genel” olması, benzer tasfiye süreçlerine girebilecek başka örgütleri de kapsayacak şekilde yapılması bekleniyor. Yetkililer, “Türkiye’nin mücadele ettiği tek örgüt PKK değil. Başka terör örgütleri de var ve bunlara karşı mücadeleyi zaafa uğratacak düzenleme olmaz. O nedenle mevcut birçok yasa durmak zorunda” diyor.
Entegrasyon, rehabilitasyon yasaları ne getirecek?
Süreçle ilgili çalışacak Meclis Komisyonu’nun kurulması için önümüzdeki birkaç gün içinde Meclis Başkanı tarafından partilere bir yazı gönderilmesi bekleniyor. Yazıda komisyonun üye sayısı, partilere düşecek üyeler belirtilecek, isim bildirmeleri istenecek. Bu yazının ardından ilk toplantının cuma günü ya da gelecek hafta başında yapılabileceği ifade ediliyor.
Sürecin hukuki alt yapısı, silah bırakanların “eve dönüş” süreci gibi yasal düzenlemeleri ele alacak komisyonun önerileri doğrultusunda farklı bakanlıkların da devreye girebileceği kaydediliyor. “Eve dönüş” yasasından yararlanma hakkı edinen kişilerin birçoğunun genç olduğuna dikkat çeken yetkililer, bu kişilere eğitimlerini tamamlama imkanı sağlanması için Milli Eğitim Bakanlığı ve YÖK’ün, iş sahibi olmaları için meslek edindirme kursları ve İş-Kur imkanları doğrultusunda Çalışma ve Sanayi Teknoloji Bakanlığının sürece dahil olabileceğini kaydediyor.
