Bingöl ve Diyarbakır sınırlarında yer alan Sarım Çayı üzerinde yapılması planlanan Birsu Hidroelektrik Santrali (HES) projesine verilen “ÇED Olumlu” kararı, Bingöl İdare Mahkemesi tarafından hukuka aykırı bulunarak iptal edildi. Mahkeme, ÇED raporunun bilimsel ve teknik açıdan yetersiz olduğuna hükmederken, avukat Barış Yıldırım kararın hukuki ve ekolojik açıdan önem taşıdığını söyledi.
Birsu HES Projesine karşı açılan dava sonuçlandı
Bingöl’ün Genç ilçesi ile Diyarbakır’ın Lice ilçesi sınırlarında bulunan Sarım Çayı ve yan kolları üzerinde yapılması planlanan Birsu HES projesine ilişkin hukuk mücadelesinde karar çıktı.
Dicle Havzası’nın önemli su kaynaklarından Sarım Çayı’nı ve bölgenin doğal yaşamını tehdit ettiği belirtilen projeye karşı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilen “ÇED Olumlu” kararının iptali istemiyle dava açıldı. Bölge sakinleri adına avukat Barış Yıldırım tarafından yürütülen hukuki süreç, Bingöl İdare Mahkemesi’nin kararıyla sonuçlandı.
Mahkeme, teknik bilirkişi raporundaki tespitleri dikkate alarak ÇED raporunun bilimsel ve teknik yeterlilikten uzak olduğu sonucuna vardı ve projeye verilen kararı oy birliğiyle iptal etti.
18 kilometrelik tünel ve çok sayıda tesis planlanıyordu
Silvan Elektrik Üretim Ltd. Şti. tarafından hayata geçirilmesi planlanan Birsu HES projesinin kurulu gücü 88,886 MWm / 86,279 MWe olarak açıklandı.
Proje kapsamında 2 regülatör, 3 bent, toplam uzunluğu 18 kilometreyi bulan 5 ayrı iletim tüneli, 3 kırma-eleme tesisi ve 3 hazır beton santralinin inşa edilmesi öngörülüyordu.
Dava dosyasına yansıyan değerlendirmelerde, suyun önemli bir bölümünün tünellere aktarılması nedeniyle dere yatağındaki su miktarının azalacağı, ulaşım yolları ve hafriyat çalışmaları nedeniyle orman örtüsünün zarar görebileceği belirtildi.
Mahkeme, projenin çevresel etkilerinin yeterince ortaya konulmadığına ilişkin tespitleri kararında dikkate aldı.
Mahkemeden hidrolojik ve jeolojik risklere dikkat çeken değerlendirme
Bingöl İdare Mahkemesi’nin kararında, bilirkişi raporunda belirlenen hidrolojik ve jeolojik eksikliklere de yer verildi.
Projede kullanılan su akış verilerinin havza içindeki ölçümlere dayanmadığı, ortalama debinin literatürdeki verilerle uyumsuz biçimde yüksek gösterildiği ve özellikle haziran-eylül dönemindeki kuraklık koşullarının yeterince değerlendirilmediği kaydedildi.
Kararda ayrıca, 18 kilometrelik tünellerin kazılması ve delme-patlatma faaliyetlerinin yer altı suyu sistemine etkilerinin yeterli düzeyde modellenmediği belirtildi. Fay hatları ve patlatma güvenliğine ilişkin risklerin de sayısal analizlerle ortaya konulmadığına dikkat çekildi.
Bölgenin yüksek eğimli arazi yapısına rağmen çığ, heyelan ve erozyon gibi doğal afetlere karşı öngörülen önlemlerin yetersiz bulunduğu ifade edildi.
Batman bantlı çöpçü balığı ve su samuru için yaşam alanı uyarısı
Mahkeme kararında, proje sahasının biyolojik çeşitlilik açısından taşıdığı önem de öne çıktı.
Bölgede varlığı yakın dönemde yeniden tespit edilen Batman bantlı çöpçü balığı ile koruma altındaki su samurunun yaşam alanlarının proje sahası içinde bulunduğu belirtildi.
Kararda, kurak dönemlerde bırakılması planlanan can suyunun sucul yaşamın devamlılığını sağlamaya yetmeyebileceğine ilişkin değerlendirmelere yer verildi. Orman örtüsü ve alt bitki örtüsünün zarar görmesinin, bölgenin önemli geçim kaynaklarından arıcılık ve bal üretimini de olumsuz etkileyebileceği kaydedildi.
Ayrıca projenin, havza genelindeki diğer faaliyetlerle birlikte oluşturabileceği toplam çevresel etkilerin yeterince değerlendirilmediği vurgulandı.
Birsu HES Projesinin ÇED olumlu kararı oy birliğiyle iptal edildi
Bilirkişi raporundaki tespitleri değerlendiren Bingöl İdare Mahkemesi, Birsu HES projesine verilen ÇED Olumlu kararını mevzuata ve kamu yararına aykırı bularak iptal etti.
Karara karşı Danıştay nezdinde 15 gün içerisinde temyiz yolunun açık olduğu bildirildi.
Sarım Çayı ve Dicle Havzası’nın ekolojik bütünlüğünün korunması açısından önem taşıyan karar, bölgedeki çevre mücadelesinde yeni bir gelişme olarak değerlendirildi.
Avukat Barış Yıldırım: “Hukuki ve ekolojik açıdan önemli bir karar”
Mahkeme kararını değerlendiren avukat Barış Yıldırım, kararın bölge açısından önemine dikkat çekti.
Yıldırım, “Bu karar, Güneydoğu bölgesinde iptal edilen ilk HES projesi olma özelliğini taşıyor. Hem hukuki açıdan hem de ekolojik açıdan önemli bir karar” ifadelerini kullandı.
