TBMM Adalet Komisyonunda, çocuk adalet sistemi ve çocukların korunmasına yönelik kapsamlı düzenlemeler içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kabul edildi.
Kabul edilen teklif ile Türk Ceza Kanunu (TCK), Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK), İnfaz Kanunu ve Kabahatler Kanunu başta olmak üzere birçok mevzuatta kritik değişikliklere gidiliyor. Düzenleme kapsamında, mevzuattaki "suça sürüklenen çocuk" ibaresi "adli süreçteki çocuk" olarak değiştiriliyor.
Sorumsuz ateşli silah muhafazasına hapis cezası
Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a eklenen yeni maddeyle, ateşli silahın dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza edilmesi sonucu bir çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişilere, fiil daha ağır bir suç oluşturmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilecek
TCK üzerinde yapılan düzenlemelerle 12-15 ve 15-18 yaş gruplarındaki çocukların ceza sorumlulukları ve indirim oranları yeniden belirlendi.
12-15 yaş grubunda algılama veya davranışlarını yönlendirme yeteneği gelişmemiş çocukların ceza sorumluluğu olmayacak, haklarında çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanacak. Yeteneğin varlığı halinde ise ağırlaştırılmış müebbet yerine 13-18 yıl, müebbet yerine 10-12 yıl hapis cezası verilecek. Diğer cezalarda yarı oranında indirim uygulanacak ve verilecek ceza her bir fiil için 9 yılı geçemeyecek.
15-18 yaş grubunda çocuklar için ağırlaştırılmış müebbet yerine 19-27 yıl, müebbet yerine 15-18 yıl hapis cezası öngörülüyor. Diğer cezalarda üçte bir oranında indirime gidilecek ve hapis cezası 15 yılı aşamayacak.
Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında; suçun işleniş şekli, kastın ağırlığı ve geçmiş mahkumiyetler göz önüne alınarak 15-18 yaş grubundaki çocuklara yaş indirimi uygulanmayabilecek. 12-15 yaş grubundaki çocuklara ise bir üst grubun ceza rejimi tatbik edilebilecek.
-
Tekerrür Yaşı: Tekerrür hükümlerindeki yaş istisnası 18'den 15'e düşürüldü. 15 yaşını doldurmamış çocukların suçlarında tekerrür hükümleri uygulanmayacak.
Aile hukuku ihlallerine ve terke yönelik cezalar artırıldı
Aile yapısının ve çocukların korunması amacıyla TCK'daki ceza üst sınırları yükseltildi. Aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü ihlal edenlere verilen ceza "1 yıla kadar" hapis yerine "3 aydan 2 yıla kadar" hapis olarak yeniden düzenlendi.
Gebe eşini veya kendisinden gebe kalmış evli olmayan kadını çaresiz durumda terk eden kişiye verilecek ceza 6 aydan 2 yıla kadar hapise çıkarıldı. Bu ihlaller nedeniyle çocuğun kasten öldürme veya ağırlaşmış yaralama suçunu işlemesi durumunda faile verilecek ceza şikayet aranmaksızın yarı oranından 2 katına kadar artırılacak.
Kötü alışkanlıklar veya ilgisizlik nedeniyle çocuğun sağlığını ağır şekilde tehlikeye sokan anne veya babaya verilen ceza 1 yıldan 3 yıla kadar hapis şeklinde artırıldı.
Amaç dışı bıçak taşıma ve internet satışlarına yasak
Kabahatler Kanunu'na eklenen "Amaç dışı bıçak taşıma" maddesiyle; ruhsatsız yerlerde kesici, delici ve bereleyici aletlerin satılması, sergilenmesi, 18 yaşından küçüklere satılması veya çocuklarca taşınması yasaklandı.Yasağa uymayanlara 5 bin TL, aletlerin nitelik veya sayıca vahim olması halinde 10 bin TL idari para cezası verilecek.
Durumu yetkili makamlara bildirmeyen işleticilere 5 bin TL ceza uygulanacak ve eşyanın mülkiyeti kamuya geçirilecek. Yasak, internet ve mesafeli satışları da kapsayacak.
15 yaşını doldurmamış çocuklar için mülki amir tarafından çocuk hakiminden koruyucu ve destekleyici tedbir talep edilecek.
Yeni "yönlendirme tedbirleri" getirildi
Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için 5 ana başlıkta güvenlik tedbiri niteliğinde "yönlendirme tedbirleri" getirildi. Bu kapsamda spor ve gençlik merkezleri gibi kamu kurumlarında 20 ila 300 saat arası görev alma, kullanılan dijital cihazların BTK ve Siber Güvenlik Başkanlığı takibine açılması (3 ay ile 2 yıl arası) ve riskli platformlara erişimin engellenmesi, kütüphanelerde 20 ila 300 saat arası görev alma veya belirlenen eserleri okuma,park, bahçe ve sahil gibi alanlarda 20 ila 300 saat arası çevre temizliği veya ağaçlandırma faaliyetlerine katılma. tütün, alkol, uyuşturucu veya davranışsal bağımlılıklara karşı tedavi ve rehabilitasyon programlarını tamamlama tedbirleri uygulanacak.
İnfaz rejimi ve cezaevi düzenlemeleri
Kasten öldürme, cinsel suçlar, uyuşturucu ticareti ve örgüt suçları hariç tutulmak üzere; koşullu salıverilme hesabında çocuğun 15 yaşını dolduruncaya kadar cezaevinde geçirdiği 1 gün 2 gün olarak hesaplanacak.
Çocuk hükümlülerin hapis cezalarının infazına doğrudan eğitimevleri yerine kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacak. İyi halli olduğu tespit edilenler eğitimevlerine ayrılacak. Ancak kasten işlenen ve 3 yıl veya daha az (taksirlilerde 5 yıl veya daha az) hapis cezası alanlar doğrudan eğitimevine alınmaya devam edecek.
15 yaşını doldurmamış adli süreçteki çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu yaptırılması zorunlu kılındı. Rapor aldırılmadan hazırlanan iddianameler savcılığa iade edilecek.
Bağımlı çocuklar için acil korunma kararı
Madde bağımlılığı, akıl hastalığı veya ağır bulaşıcı hastalık nedeniyle tehlike arz eden ve sağlık kuruluşuna getirilen çocuklar hakkında uzman tabip tespitiyle 24 saat içinde rapor düzenlenecek.
Sağlık kuruluşu en geç 24 saat içinde çocuk hakimine başvuracak; hakim, 3 uzman hekimden oluşan kurul raporuna göre 48 saat içinde karar verecek. Bu süreçte çocuk için gerekli tıbbi müdahale ve tedavi uygulanacak.
Ayrıca, koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının gereklerine uymayan anne, baba veya vasilere çocuk hakimi kararıyla 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi verilebilecek.
Komisyon Başkanı Yüksel: "Çocuğun üstün yararı esas alındı"
Teklifin kabul edilmesinin ardından açıklama yapan TBMM Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel, görüşmelerde çocuğun üstün yararının gözetildiğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:
"Çocuklarımızı her türlü ihmal, istismar ve riskten korumak, onları geleceğe hazırlamak yalnızca hukuk sisteminin değil, herkesin ortak sorumluluğudur. Teklif, ilerleyen günlerde TBMM Genel Kurulu'nun takdirine sunulacaktır."
