Türkiye İstatistik Kurumu, 2025 yılına ilişkin verilerle iş gücü ve aile sorumlulukları arasındaki dengeyi mercek altına aldı. Hanehalkı İşgücü Araştırması ile birlikte yürütülen bu çalışma, fertlerin bakım yükümlülüklerinin çalışma hayatı üzerindeki etkilerini rakamlarla ortaya koydu. Avrupa Birliği ülkeleriyle eş zamanlı uygulanan araştırma, 15 yaş altı çocuklardan bakıma muhtaç yetişkinlere kadar geniş bir sorumluluk alanını kapsıyor.
İş gücüne katılım oranlarında bakım sorumluluğu etkisi
Verilere göre, 18-74 yaş grubundaki 59 milyon 127 bin kişinin yüzde 43,1'ini bakım sorumluluğu bulunanlar oluşturdu. Bu oran erkeklerde yüzde 40,6 seviyesinde kalırken, kadınlarda yüzde 45,6'ya yükseldi. Genel iş gücüne katılma oranı yüzde 58,2 olarak kaydedilirken; bakım sorumluluğu olanlarda bu oran yüzde 60,5, olmayanlarda ise yüzde 56,4 olarak gerçekleşti. Kadınlarda ise durum farklılık gösterdi; bakım sorumluluğu olan kadınların iş gücüne katılma oranı yüzde 37,8 iken, bu sorumluluğu olmayanlarda oran yüzde 41,7’ye çıktı.
İstihdamdakilerin bakım yükümlülüğü ve çocuk bakımı detayları
Geçen yıl istihdamda yer alan kişilerin yüzde 39'unun sadece çocuk bakım sorumluluğu bulunduğu saptandı. Sadece torun bakımıyla ilgilenenlerin oranı yüzde 2,3, sadece yetişkin bakım sorumluluğu olanların oranı ise yine yüzde 2,3 olarak hesaplandı. Hem çocuk hem yetişkin ya da torun ve yetişkin bakımını bir arada yürütenlerin oranı ise yüzde 2,1 seviyesinde kaldı.
Profesyonel bakım hizmeti kullanım oranları düşük kaldı
İstihdamda olup 15 yaş altı çocuk bakımı üstlenenlerin yüzde 83'ü profesyonel bakım hizmeti almadı. Kurumsal bakım merkezlerini kullananların oranı yüzde 14, evde ücretli bakımı tercih edenlerin oranı ise yüzde 1,6 oldu. Yetişkin bakımında da benzer bir tablo görüldü; sorumluluk sahibi olanların yüzde 79,3'ü herhangi bir bakım hizmetinden yararlanmadı. Bakım hizmeti kullanmayanların yüzde 50,8'i süreci kendisi veya eşiyle yönetirken, yüzde 17,6'sı profesyonel hizmet maliyetlerinin yüksekliğini gerekçe gösterdi.
İş ve aile yaşamını bir arada yürütmede en büyük engel: çalışma saatleri
İstihdamda olup bakım sorumluluğu bulunan kişilerin yüzde 70,1'i bu süreci yürütürken zorluk yaşamadığını ifade etti. Ancak zorluk yaşadığını belirten 4 milyon 303 bin kişi için en büyük engel çalışma süreleri oldu. Bu grubun yüzde 38,4'ü uzun çalışma saatlerini, yüzde 26,9'u işin zahmetli olmasını, yüzde 8,9'u ise ulaşım süresini zorluk nedeni olarak sundu. Uzun çalışma saatleri nedeniyle sorun yaşayan erkeklerin oranı yüzde 39,3, kadınların oranı ise yüzde 36,4 olarak verilere yansıdı.
