Turgut Uyar, 4 Ağustos 1927 tarihinde Ankara’da doğmuştur. İkinci Yeni şiir akımının öncü isimlerinden biri olarak bilinen Uyar, aynı zamanda şair, çevirmen ve yazar kimlikleriyle tanınır. Şiirlerinde yoğun imgeler, duygusal derinlik ve soyut anlatım biçimi öne çıkar.
Turgut Uyar’ın Hayatı
Turgut Uyar, subay olan babası Ahmet Uyar nedeniyle çocukluk dönemini farklı şehirlerde geçirdi. İlkokulu Ankara ve Kayseri’de, ortaöğrenimini ise İstanbul’daki askeri okullarda tamamladı. Bursa Işıklar Askeri Lisesi ve Askeri Memurlar Okulu eğitimlerinin ardından askerliği bırakıp edebiyata yöneldi.
1947 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’ne kaydoldu ancak mezun olmadı. Kamu görevine geçerek Türkiye Selüloz ve Kâğıt Fabrikalarında çalışmaya başladı.
Turgut Uyar’ın Evlilikleri
-
İlk evliliğini 1946 yılında Yezdan Şener ile yaptı. Bu evlilikten üç çocuğu oldu. 1966 yılında boşandılar.
-
1969 yılında Tomris Uyar ile evlendi. Bu birliktelik, Uyar’ın şiir hayatında belirgin etkiler bırakan bir dönemdir.
Turgut Uyar’ın Edebiyata Girişi
1950’li yıllarda şiir yazmaya başlayan Uyar, ilk şiirlerini Kaynak, Yeditepe ve Varlık dergilerinde yayımladı.
1952 yılında yayımlanan ilk şiir kitabı "Arz-ı Hal", edebiyata resmi girişini temsil eder. Bu dönemde henüz İkinci Yenişiir anlayışını benimsememişti.
1950’lerin ortasında ise Cemal Süreya, Edip Cansever, Ece Ayhan ve Ülkü Tamer gibi isimlerle tanıştı ve İkinci Yeni hareketi içinde yer aldı.
Turgut Uyar’ın Ölümü ve Eserlerinin Toplanması
1970’li yıllarda sağlık sorunları yaşamaya başlayan Uyar, alkol bağımlılığı sonucu siroz hastalığına yakalandı.
22 Ağustos 1985’te İstanbul’da hayatını kaybetti. Vefatından kısa süre önce yayımlanan "Büyük Saat" (1984) adlı eseri, tüm şiirlerini bir araya getiren toplu şiir kitabı olarak edebiyat arşivinde yerini aldı.
Turgut Uyar’ın Başlıca Eserleri
-
Arz-ı Hal (1952): İlk kitabıdır. Garip akımına yakın bireysel ve toplumsal temalar barındırır.
-
Türkiyem (1952): Anadolu insanını, toplumsal yapıyı ve yoksulluğu işler.
-
Dünyanın En Güzel Arabistanı (1959): İkinci Yeni etkisinin görüldüğü, imgelerle yüklü bir yapıttır. İçindeki “Geyikli Gece” şiiri öne çıkar.
-
Tütünler Islak (1962): İkinci Yeni’nin önemli eserlerinden biri olarak kabul edilir.
-
Büyük Saat (1984): Tüm şiirlerini kapsayan toplu şiir kitabıdır.
Göğe Bakma Durağı
İkimiz birden sevinebiliriz göğe bakalım
Şu kaçamak ışıklardan şu şeker kamışlarından
Bebe dişlerinden güneşlerden yaban otlarından
Durmadan harcadığım şu gözlerimi al kurtar
Şu aranıp duran korkak ellerimi tut
Bu evleri atla bu evleri de bunları da
Göğe bakalım
Falanca durağa şimdi geliriz göğe bakalım
İnecek var deriz otobüs durur ineriz
Bu karanlık böyle iyi afferin Tanrıya
Herkes uyusun iyi oluyor hoşlanıyorum
Hırsızlar polisler açlar toklar uyusun
Herkes uyusun bir seni uyutmam bir de ben uyumam
Herkes yokken biz oluruz biz uyumayalım
Nasıl olsa sarhoşuz nasıl olsa öpüşürüz sokaklarda
Beni bırak göğe bakalım
Senin bu ellerinde ne var bilmiyorum göğe bakalım
Tuttukça güçleniyorum kalabalık oluyorum
Bu senin eski zaman gözlerin yalnız gibi ağaçlar gibi
Sularım ısınsın diye bakıyorum ısınıyor
Seni aldım bu sunturlu yere getirdim
Sayısız penceren vardı bir bir kapattım
Bana dönesin diye bir bir kapattım
Şimdi otobüs gelir biner gideriz
Dönmiyeceğimiz bir yer beğen başka türlüsü güç
Bir ellerin bir ellerim yeter belliyelim yetsin
Seni aldım bana ayırdım durma kendini hatırlat
Durma kendini hatırlat.
