İklim değişikliğinin etkileriyle su krizinin derinleştiği Türkiye'de gıda israfı, yalnızca ekonomik kayıplara değil, büyük bir su kaybına da yol açıyor. Su Politikaları Derneği'nin (SPD) yayımladığı "Çöpe Giden Sularımız" raporuna göre, ülkede her yıl yaklaşık 23 milyon ton gıdanın çöpe gitmesiyle birlikte 26,6 milyar metreküp su da boşa harcanıyor.
Raporda, iklim krizinin etkileri giderek ağırlaşırken su varlıklarının plansız ve sürdürülemez tüketiminin ciddi bir tehdit oluşturduğu vurgulandı.
Türkiye her yıl Keban Barajı'ndan fazla su kaybediyor
Su Politikaları Derneği Başkanı Dursun Yıldız ile İkinci Başkan Dr. Hasan Hüseyin Doğan tarafından hazırlanan raporda, Türkiye'nin gıda kaybı ve israfı nedeniyle her yıl Keban Barajı'nın aktif depolama hacminden daha fazla su kaybettiği belirtildi.
Rapora göre gıda israfıyla boşa harcanan su miktarı, tarımsal sulamada kullanılan toplam suyun yaklaşık dörtte birine karşılık geliyor.
Ekmek israfının su faturası İstanbul ve Ankara'ya eşit
Türkiye'de her gün yaklaşık 12 milyon, yılda ise 4 milyar 380 milyon ekmeğin çöpe gittiği belirtilen raporda, yalnızca ekmek israfının yol açtığı su kaybının İstanbul ve Ankara'nın bir yıllık toplam su tüketimine eşit olduğu ifade edildi.
Rapora göre çöpe giden ekmeklerle birlikte her yıl 1 ila 1,5 milyar metreküp arasında "sanal su" da kaybediliyor.
23 milyon ton gıda çöpe gidiyor
SPD verilerine göre Türkiye'de her yıl yaklaşık 23 milyon ton gıda israf ediliyor. Bu israfın ekonomik karşılığı ise 43,3 milyar dolara ulaşıyor.
Kişi başına düşen yıllık gıda israfının 93 ila 102 kilogram arasında değiştiği belirtilen raporda, israfın yalnızca bireysel tüketim tercihlerinden kaynaklanmadığına dikkat çekildi.
"Daha fazla tüket, tüketemediğini at" anlayışı eleştirildi
Raporda, gıda israfının arkasında tüketime dayalı ekonomik düzenin de bulunduğu değerlendirmesine yer verildi. SPD, toplumun "daha fazla tüket, tüketemediğini at" anlayışına sürüklendiğini ve bu durumun doğal kaynaklar üzerindeki baskıyı artırdığını belirtti.
Artan nüfus ve iklim değişikliğinin etkileriyle birlikte su ve toprağın her geçen gün daha stratejik kaynaklar haline geldiği vurgulanan raporda, doğal varlıkların korunmasının geleceğin en önemli gündemlerinden biri olduğu ifade edildi.
Bir kilogram sığır eti için 15 bin 500 litre su kullanılıyor
Raporda farklı ürünlerin üretiminde kullanılan su miktarlarına ilişkin çarpıcı verilere de yer verildi.
Buna göre, 1 kilogram sığır eti üretimi için 15 bin 500 litre, bir hamburger için 2 bin 400 litre, bir çift deri ayakkabı için 8 bin litre, karton bardakta bir fincan kahve için ise 208 litre su kullanılıyor.
Pilav ve makarna israfı Ankara'nın suyunu tehdit ediyor
Rapora göre pilav ve makarnanın yalnızca yüzde 5 ila 10'unun israf edilmesi durumunda bile boşa giden su miktarı, Ankara'nın yıllık içme ve kullanma suyu ihtiyacının yüzde 55'ine denk geliyor.
Gıdaların çöpe gitmesindeki en büyük neden ise yüzde 74,4 ile bozulma olarak öne çıkıyor. Bozulmayı, son kullanma tarihinin geçmesi ve ihtiyaçtan fazla alışveriş yapılması takip ediyor.
Türkiye'de kişi başına düşen kullanılabilir su 1300 metreküpe geriledi
Raporda, Türkiye'de kişi başına düşen yıllık kullanılabilir su miktarının yaklaşık 1300 metreküpe kadar gerilediği ve ülkenin artık "su azlığı" yaşayan ülkeler arasında yer aldığı belirtildi.
İklim değişikliği ve artan nüfusun su kaynakları üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çekilen raporda, 2030 yılına kadar 15 havzada su açığı oluşmasının beklendiği hatırlatıldı.
SPD'den gıda israfını önleme çağrısı
Su Politikaları Derneği, gıda israfının önlenmesinin yeni su kaynakları yaratmak kadar kritik bir kamu politikası olduğunu vurguladı.
Dernek; bireysel tüketim alışkanlıklarının değiştirilmesi, gıda bankacılığının yaygınlaştırılması ve gıda israfını azaltacak kamusal politikaların hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.
