Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda, yükseköğretim sistemine ilişkin köklü değişiklikler ve düzenlemeler içeren Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin ilk 13 maddeden oluşan birinci bölümü kabul edildi.
Öğrenci haklarından akademisyenlerin çalışma şartlarına, bilimsel hırsızlıkla mücadeleden vakıf üniversitelerine yönelik idari yaptırımlara kadar geniş bir alanı kapsayan düzenleme, üniversite yapısında yeni bir dönemi başlatıyor.
Öğrencilere iki ek sınav ve ders tekrarı hakkı
Kanunla birlikte azami öğrenim süresini dolduran üniversite öğrencilerine ilişkin yeni haklar tanımlandı:
Azami öğrenim süresi sonunda kayıtlı olduğu yükseköğretim kurumundan mezun olabilmek için (intörnlük eğitimi dönemi hariç) son sınıf öğrencilerine, başarısız oldukları veya alamadıkları teorik ve uygulamalı tüm dersler için iki ek sınav veya ders tekrarı hakkı tanındı.Teorik derslerini başaran ancak uygulamalı eğitime veya intörnlük eğitimine başlamamış, tamamlamamış ya da başarısız olmuş öğrencilere bu eğitimlerini tamamlama imkânı verildi. Uygulamalı eğitim ve intörnlük süreçlerine ilişkin esasları belirlemeye Yükseköğretim Kurulu (YÖK) yetkili kılındı. Azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencilerine ek sınav hakkı tanınmayacağı hükme bağlandı.
Emeklilik yaşı 75'e çıktı
Yükseköğretim kurumlarınca belirlenen bölüm ve programlarda görev yapmalarında fayda görülen öğretim üyeleri, YÖK kararıyla emeklilik yaş hadlerini doldurdukları tarihten itibaren 75 yaşını geçmemek üzere ikişer yıllık sürelerle sözleşmeli olarak çalıştırılabilecek. Sözleşmeli öğretim üyelerinin kadroluyken sahip oldukları özlük hakları korunacak. Türk Cumhuriyetleri ve akraba topluluklarındaki üniversitelerden resmî davet alan öğretim elemanlarına 3 yıla kadar; uluslararası andlaşmalarla kurulan veya YÖK'ün ikili anlaşmalarla yurt dışında açtığı programlarda görevlendirilenlere ise 5 yıla kadar aylıklı izin verilebilecek. Kurulda geçirilen süreler, üyelerin kendi özel kanunlarına göre fiilen mesleklerinde geçirilmiş sayılacak ve terfi ile birinci sınıfa ayrılma sürelerinin hesabında dikkate alınacak.
Parayla tez yazdırmaya ağır ceza
Akademik yayın, tez, makale, kitap ve projelerin başkalarına yaptırılması (joker yazar/ısmarlama tez) ve usulsüz ünvan kazanılmasına karşı sert yaptırımlar getirildi:
Kendi kişisel emeğine dayanmayan, ücretli veya ücretsiz olarak başkalarına yazdırılan çalışmalarla önlisans, lisans, lisansüstü diploma veya akademik ünvan alan kişilerin meslekten çıkarılmasına ve kazanılan ünvan/diplomaların geri alınmasına karar verilecek. Başına veya başkası adına akademik çalışma hazırlayanlar, bu fiillere aracılık edenler ve bu yayınları kullanarak derece/ünvan alan kişilere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek. Bu işi meslek edinenler için adli para cezası 10 bin günden 20 bin güne kadar uygulanacak. Yurt dışındaki bir kurum adına mevzuata aykırı şekilde Türkiye'de program açan, yürüten, yükseköğretim kurumu işleten kişilere 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ve adli para cezası verilecek. Bu kurumların tanıtımını yapanlar ise 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ile cezalandırılacak. Sahte diploma düzenleyenler TCK'nin "Resmî belgede sahtecilik" hükümlerine göre yargılanacak.
Özel üniversitelere 'hastane' düzenlemesi
Eğitim-öğretim faaliyetlerini sürdüremeyecek derecede mali yapısı bozulan vakıf yükseköğretim kurumlarının faaliyet izni kaldırılarak garantör üniversiteye veya YÖK'ün uygun göreceği aynı ildeki bir devlet üniversitesine devredilmesi sağlandı. Fakülte, enstitü ve yüksekokullar Cumhurbaşkanı kararıyla; konservatuvar ve meslek yüksekokulları ise YÖK kararıyla kapatılabilecek. Kendisine ait hastanesi bulunmayan vakıf üniversitelerinden imar iptali, yargı süreci gibi zorunlu sebeplerle hastane inşaatına başlayamayan ya da bitiremeyenlere 30 ay ek süre tanındı. Süre sonunda şartı sağlamayan tıp fakültesi öğrencileri devlet veya garantör üniversitelere nakledilecek.
Devlet üniversiteleri yurt dışında yerleşke açabilecek
Üniversite yönetim kurulları, hizmet buluşlarının hak sahipliğini Teknoloji Transfer Ofislerine (TTO) devredebilecek. TTO, elde edilen gelirin 3'te birini üniversite döner sermayesine, 3'te birinden az olmamak üzere belirlenecek tutarı ise buluşu yapan araştırmacıya ödeyecek. Birden fazla üniversite ortak TTO kurabilecek.
Devlet yükseköğretim kurumları, Cumhurbaşkanı kararıyla yurt dışında yerleşke, akademik birim ve program açabilecek; bu birimlerde görev yapacak personelin özlük hakları ve bütçe yönetimi Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığı koordinasyonunda yürütülecek.
Disiplin soruşturmalarında savunma süresi güncellendi
Disiplin soruşturmalarında savunma hakkı ve hukuki güvenlik ilkeleri yeniden düzenlendi. Soruşturulana gönderilecek davet yazılarında iddiaların açıkça belirtilmesi ve en az 7 gün savunma süresi verilmesi zorunlu kılındı. Tıpta yan dal uzmanlığı bulunan öğretim elemanlarının ek ödeme tavan oranları Sağlık Bakanlığı'ndaki emsallerine eşitlendi. Sağlık tesislerinin gayrisafi hasılatının %2,5'i oranındaki ödenek, üniversitelerin bilimsel araştırma projelerini (BAP) desteklemek amacıyla bütçelere tahsis edilecek.
Önergeyle bir madde tekliften çıkarıldı
TBMM Genel Kurulu'ndaki görüşmeler esnasında verilen AK Parti önergesinin kabul edilmesiyle; yükseköğretim kurumları ile Sağlık Bakanlığı'na bağlı hastanelerde yabancı uyruklu kontenjanında uzmanlık eğitimi yapanlara döner sermaye gelirinden pay verilmemesine ilişkin madde teklif metninden çıkarıldı.
Teklifin ilk 13 maddesinin kabul edilmesinin ardından TBMM Başkanvekili Celal Adan, komisyonun yerini almaması üzerine birleşimi kapatarak Genel Kurul çalışmalarını erteledi.
