Özel sektörün uzay rekabeti kızışıyor

BURAK COŞKUN (ANKARA) – Dünya’da ilk kez bir özel şirket kendisine ait bir fırlatma tesisinden 3 boyutlu yazıcıyla ürettiği ”Electron” adlı roketi uzaya gönderdi.
Uzay alanında özel şirketler arasında rekabet giderek artarken ve yeni yaratıcı firmalar da bu yarışa dahil olurken, merkezi ABD’de bulunan Rocket Lab’s firması da Yeni Zelanda’da kurduğu fırlatma rampasından maliyeti düşük ve 3 boyutlu yazıcıyla ürettiği bir roketi ilk denemesinde yörüngeye göndermeyi başardı.
24 Saat muhabirinin teknoloji sitelerinden derlediği haberlere göre, Amerikan şirketinin Yeni Zelanda’dan yaptığı bu test uçuşu, uzaya küçük uydu ve diğer yüklerin ucuza gönderilmesi alanında çığır açıyor. İki test uçuşu daha yapacak firma bu yıl sonuna doğru ticari fırlatmalara başlamayı öngörüyor.
Rocket’s Lab şirketinin CEO’su Peter Back başarılı fırlatma işleminin ardından yaptığı açıklamada, uzaya herhangi bir cisim ya da yükün gönderilmediği bu test fırlatmasında 2 katlı rokete yerleştirilen sensörlerin sağlayacağı verilerin uçuşla ilgili değerli bilgiler sağlayacağını belirtti.
Yeni Zelanda’nın Mahia Yarımadası’ndaki rampadan fırlatılan roket, 150 kg ağırlığındaki uydu ve yükleri 500 km ötede yörüngeye yerleştirebilecek şekilde tasarlandı.
YENİ ZELANDA’NIN BEKLENTİSİ
Yeni Zelanda kökenli olan Rocket’s Lab şirketinin kurucusu ve CEO’su Peter Back, ABD’ye kıyasla Yeni Zelanda’da hava trafiğinin daha az olduğunu ve uyduların kuzeyden güneye yerleştirilebilmeri açısından da iyi bir pozisyonda bulunduğunu belirterek, roketin güzergahının doğrudan deniz üzerinde olduğunu ve bunun da insanlar ve yerleşim yerleri üzerinde tehlike yaratmadığını ifade etti.
Yeni Zelanda’nın beklentisi ise, bu olumlu faktörlerin, düşük maliyetli uzay uçuşları için gözde bir yer olmasını sağlaması.
Amerikan firmasının ilk katı 9, ikinci tek motorlu olan Electron roketinin birçok önemli parçası 3 boyutlu yazıcıyla üretilen”Rutherford” isimli motorları, adını, 1917’de atomu parçalamasıyla meşhur olan Yeni Zelanda doğumlu fizikçi ernest Rutherford’dan (1871-1937) alıyor.
ÖZEL SEKTÖRÜN UZAY YARIŞI
Özel ve ticari firmaların uzaya fırlattığı roket sayısı giderek artarken, bunların başını Elon Musk’ın SpaceX şirketi ve Falcon roketleri çekiyor.
Ancak SpaceX firması ve diğerleri daha çok Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi’nin (NASA) izinden giderek Uluslararası Uzay İstasyonu’na yük veya Mars’a insan göndermeyi benimsiyorlar.
Rocket Lab’s firması ise uzaya daha küçük ve daha ucuz ancak daha sıj roket göndermeyi amaçlıyor.
Sadece 5 milyon dolar maliytle yörüngeye 1,2 metre çapında ve 17 metre yüksekliğinde bir roket göndermeyi ilk seferinde başaran Amerikan firmasının hedefi, yılda 50’den fazla roket fırlatmak.
Spacex’in 23 ton taşıyan 70 metre yüksekliğindeki Falcon roketinin düşük yörüngeye ulaşması ise 62 miyon doları buluyor.
Yörüngeye ucuza uydu göndermek isteyen şirketlerin gözdesi haline gelen Rocket Lab’s geçen hafta da merkezi ABD’nin Seattle kentinde bulunan Spaceflight firmasıyla bu alanda bir sözleşme imzaladı.
Rocket Lab’s’ın web sayfasına göre, uzaya yük veya uydu gönderirken, en düşük tarifesi metrekübü 77 bin dolardan başlıyor.
Bu arada, Rocket Lab’s firmasının müşterileri olan Spaceflight’ın yanı sıra, NASA, Planet, Spire ve Moon Express gibi birçok şirket, bu yıl sonuna dek geliştirecekleri projeleriyle Google’ın 30 milyon dolar ödüllü Lunar X’i kazanmak için çaba harcıyorlar.