TBMM Adalet Komisyonu, kamuoyunda "12. Yargı Paketi" olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi üzerindeki görüşmelerini tamamlayarak tasarıyı kabul etti. Pek çok usul hukuku değişikliğini barındıran paketin en dikkat çeken unsuru, son dönemde özellikle gençler arasında ciddi bir mağduriyet alanına dönüşen banka hesaplarının suç örgütlerince kullanılmasına yönelik getirilen yeni düzenleme oldu.
Kabul edilen önergeyle, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) "Nitelikli Dolandırıcılık" suçunu düzenleyen 158. maddesine yeni bir fıkra ihdas edildi. Dijital mecralarda kazanç vaadiyle kandırılarak suça iştirak eden kişilerin durumunu ayrıştıran düzenlemenin detayları şu şekilde şekillendi:
-
Dolandırıcılık suçlarına iştiraki; sadece kendisinin veya bir başkasının banka hesabı, kredi kartı, kripto varlık ya da ödeme hizmeti sağlayıcıları nezdindeki zorunlu bilgilerini/araçlarını başkasına vermekle sınırlı kalan kişilerin cezası yarı oranında düşürülecek.
-
Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce haklarında hüküm verilmiş olup dosyası Bölge Adliye Mahkemesi veya Yargıtay gibi kanun yolu incelemesinde olan sanıklar hakkında "bozma" kararı verilerek dosyaları yeniden değerlendirilmek üzere ilk derece mahkemelerine gönderilecek.
-
Dosyası kesinleşmiş ve infaz aşamasında olan, daha önce de etkin pişmanlıktan yararlanmamış hükümlülere mahkemece ihtar yapılacak. İhtardan itibaren 6 ay içinde mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen gideren hükümlüler, TCK'nin 168. maddesindeki ceza indiriminden faydalanabilecek. Ancak bu süreçte mağdurun zararı tamamen karşılanana kadar infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilemeyecek.
Komisyon Başkanı Yüksel: "Cezasızlık değil, ölçülülük amacı yaşınıyor"
Düzenlemenin arka planına ve sahadaki yansımalarına dair açıklamalarda bulunan TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, sosyal medya ve dijital platformlarda "hesabını kirala, IBAN'ını paylaş, komisyon kazan" gibi ilanlarla en çok gençlerin ağa düşürüldüğünü vurguladı.
Kolay kazanç vaadiyle hukuki sonuçları öngöremeyen kişilerin eğitim ve meslek hayatlarını bitiren ağır cezalar alabildiğini ifade eden Yüksel, organize suç yapısıyla mücadelenin kesintisiz süreceğini belirterek şunları kaydetti:
"Burada özellikle ifade etmek isterim ki hazırlanan düzenleme, dolandırıcılık suçunu planlayan, organize eden, yöneten, vatandaşları aldatan veya suçtan esas menfaati sağlayan kişiler bakımından herhangi bir değişiklik öngörmemektedir. Bu kişiler hakkında mevcut cezai yaptırımlar aynen uygulanmaya devam edecektir. Organize dolandırıcılıkla mücadelemizde en küçük bir geri adım söz konusu değildir. Düzenleme yalnızca, suça katkısı, banka hesabını veya hesabın kullanılmasını sağlayan bilgi ve araçları vermekle sınırlı kalan kişiler bakımından daha ölçülü bir değerlendirme yapılmasını amaçlamaktadır."
Yüksel ayrıca, bu düzenlemenin yeni bir suç ihdas etmediğini, herhangi bir fiili suç olmaktan çıkarmadığını ve dolandırıcılık faillerine cezasızlık getirmediğini, aksine gerçek mağdurların zararlarının hızlıca tazmin edilmesine katkı sağlayacağını sözlerine ekledi.
12. Yargı Paketi’nde Öne Çıkan Diğer Düzenlemeler
Komisyonda kabul edilen teklif, IBAN maddesinin yanı sıra yargılama süreleri ve usullerine dair pek çok yapısal değişikliği de beraberinde getiriyor.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) kapsamında gerçekleştirilen yargılamalarda, duruşmalar arasındaki süre 3 aydan daha uzun olamayacak. Bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe (başka mahkeme eliyle delil toplama) gibi zorunlu hallerde hakim gerekçe belirterek bu süreyi esatabilecek.
HMK'deki "Belirsiz alacak davası" hükmü tamamen yürürlükten kaldırılıyor. Alacağın bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, tahkikatın sonuna kadar bir defaya mahsus olmak üzere iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın artırılabilecek.
Yargıtay ceza dairelerinin yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik kararları hariç tüm kararlarına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, dosyanın kendisine tesliminden itibaren 3 ay içinde Ceza Genel Kurulu'na itiraz edebilecek. Sanık lehine yapılacak itirazlarda ise herhangi bir süre sınırı aranmayacak. Kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilecek ancak daha önce sorgusu yapılmamış ise mahkumiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemeyecek.
Güvenlik tedbiri kararı durumunda sanık, bizzat hazır bulunmak şartıyla yargılamanın yenilenmesini isteyebilecek. Türk Borçlar Kanunu'ndaki değişiklikle; çalışma gücü kaybı ya da destekten yoksun kalma tazminatlarında, kazancın bilindiği döneme ait kısma haksız fiil tarihinden; kazancın bilinemediği geleceğe yönelik döneme ait kısma ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilecek.
