Birleşmiş Milletler iklim müzakerelerinin en önemli karar platformu olan Taraflar Konferansı’nın 31’incisi, COP31, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da yapılacak. Konferansın ana etkinlik alanı Antalya EXPO Center olacak. Türkiye COP31’e ev sahipliği yaparken Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum COP31 Başkanı, Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen ise müzakerelerden sorumlu başkan olarak süreçte görev üstlenecek.
COP31 NEDİR, NEDEN ANTALYA’DA YAPILACAK?
COP, İngilizce “Conference of the Parties”, Türkçe karşılığıyla Taraflar Konferansı anlamına geliyor. Konferans, 1992 yılında kabul edilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin en üst karar organı olarak faaliyet gösteriyor.
COP31, resmi olarak UNFCCC Taraflar Konferansı’nın 31’inci oturumu olacak. Aynı süreçte Kyoto Protokolü taraflarının CMP21, Paris Anlaşması taraflarının ise CMA8 toplantıları da Antalya’da gerçekleştirilecek.
Türkiye’nin COP31’e ev sahipliği yapma teklifi taraflar tarafından kabul edilirken, Türkiye ile Avustralya arasında konferansın yürütülmesine ilişkin özel bir iş birliği modeli oluşturuldu. Türkiye konferansa ve Dünya Liderleri Zirvesi’ne ev sahipliği yaparak COP31 Başkanlığı ile Küresel İklim Eylemi Gündemi’ni yönetecek; Avustralya adına Chris Bowen ise resmi müzakere sürecini yönlendirecek.
Türkiye ile UNFCCC arasındaki COP31 Ev Sahibi Ülke Anlaşması da gerekli işlemlerin tamamlanmasının ardından 18 Eylül 2026'da yürürlüğe girdi.
COP TOPLANTILARININ TARİHÇESİ NASIL BAŞLADI?
Bugünkü COP sisteminin temeli 1992 yılında Rio de Janeiro’da düzenlenen Dünya Zirvesi'ne dayanıyor. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi burada imzaya açıldı ve 1994 yılında yürürlüğe girdi.
İlk Taraflar Konferansı olan COP1, 28 Mart-7 Nisan 1995 tarihlerinde Almanya'nın Berlin kentinde düzenlendi. Berlin toplantısında mevcut iklim taahhütlerinin yeterli olmadığı değerlendirilerek daha güçlü uluslararası yükümlülükler için yeni bir müzakere sürecinin önü açıldı.
Bundan sonraki yıllarda COP toplantıları küresel iklim politikasının şekillendiği başlıca platform haline geldi. Emisyon azaltımı, iklim finansmanı, temiz enerji, uyum politikaları, gelişmekte olan ülkelere destek ve küresel sıcaklık artışının sınırlandırılması toplantıların temel başlıklarını oluşturdu.
KYOTO PROTOKOLÜ COP3’TE KABUL EDİLDİ
COP sürecindeki ilk büyük dönüm noktalarından biri 1997'de Japonya’nın Kyoto kentinde gerçekleştirilen COP3 oldu. Kyoto Protokolü burada kabul edildi ve özellikle gelişmiş ülkelerin sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yönelik bağlayıcı hedeflerin temelini oluşturdu.
Kyoto Protokolü uzun yıllar boyunca uluslararası iklim rejiminin temel araçlarından biri olurken, sonraki COP toplantılarında protokolün uygulama kuralları, finansman mekanizmaları ve ülkelerin yükümlülükleri üzerinde çalışıldı.
PARİS ANLAŞMASI COP21’DE TARİHİ DÖNÜM NOKTASI OLDU
İklim müzakerelerinin en önemli aşamalarından biri ise 2015 yılında Paris'te düzenlenen COP21 oldu. Paris Anlaşması ile ülkeler küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi seviyelere kıyasla 2 derecenin oldukça altında tutma ve artışı 1,5 derece ile sınırlandırmaya yönelik çabaları sürdürme konusunda ortak bir çerçevede buluştu.
Paris Anlaşması ile ülkelerin belirli dönemlerde kendi ulusal iklim hedeflerini, yani Ulusal Katkı Beyanlarını (NDC) hazırlaması ve güçlendirmesi uluslararası iklim politikasının merkezine yerleşti. COP31'de de bu taahhütlerin uygulanması ve daha somut sonuçlara dönüştürülmesi ana gündemlerden biri olacak.
COP26, COP27 VE COP28’DE HANGİ KARARLAR ÖNE ÇIKTI?
2021 yılında Glasgow'da yapılan COP26 ile Paris Anlaşması'nın uygulanmasının hızlandırılması, emisyon azaltımı ve kömür kullanımına ilişkin tartışmalar uluslararası gündemin merkezinde yer aldı.
2022'de Mısır'ın Şarm el-Şeyh kentinde düzenlenen COP27 ise iklim değişikliğinin sonuçlarından en fazla etkilenen gelişmekte olan ülkeler açısından önemli bir karar getirdi. Taraflar, iklim kaynaklı ekonomik ve ekonomik olmayan zararlarla mücadele için Kayıp ve Zarar Fonu'nun kurulması konusunda anlaşmaya vardı.
Dubai'de gerçekleştirilen COP28'de ise Paris Anlaşması kapsamındaki ilk Küresel Durum Değerlendirmesi tamamlandı. Kararda ülkelerin enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecini hızlandırması ve yenilenebilir enerji dönüşümünü güçlendirmesi çağrısı öne çıktı.
COP29’DA İKLİM FİNANSMANI ÖNE ÇIKTI
Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de düzenlenen COP29, özellikle iklim finansmanı açısından kritik bir zirve oldu.
Konferansta gelişmekte olan ülkelere yönelik yıllık iklim finansmanı hedefinin 2035 yılına kadar en az 300 milyar dolara çıkarılması konusunda anlaşmaya varıldı. Bunun yanında kamu ve özel sektör kaynakları dahil olmak üzere gelişmekte olan ülkelere sağlanan toplam iklim finansmanının 2035'e kadar yıllık 1,3 trilyon dolara yükseltilmesi için çalışmalar yürütülmesi kararlaştırıldı.
Bu finansman konusu COP31'de de müzakerelerin en önemli başlıklarından biri olmaya devam edecek.
COP30 BELÉM’DEN COP31 ANTALYA’YA
COP30, 10-21 Kasım 2025 tarihlerinde Brezilya'nın Belém kentinde gerçekleştirildi. Konferans, yaklaşık otuz yıllık iklim müzakerelerinde taahhütlerden uygulamaya geçişin hızlandırılması üzerine yoğunlaştı.
COP30 sonunda 56 karar uzlaşıyla kabul edilirken, ulusal iklim planlarının uygulanmasını hızlandırmayı amaçlayan Global Implementation Accelerator – Küresel Uygulama Hızlandırıcısı oluşturuldu. COP30 ve COP31 başkanlıklarının ortak yönlendirmesinde yürütülen girişimin temel hedeflerinden biri, 1,5 derece hedefini erişilebilir tutmak ve ülkelerin NDC'leri ile ulusal uyum planlarını hayata geçirmelerine destek vermek.
Böylece Belém'deki COP30 ile Antalya'daki COP31 arasında özellikle “taahhütlerin uygulamaya dönüştürülmesi” üzerinden doğrudan bir bağlantı kurulmuş oldu.
COP31 ÖNCESİ TOPLANTILAR NEREDE YAPILIYOR?
COP31 hazırlıkları yalnızca Antalya'daki iki haftalık konferansla sınırlı değil. Yıl boyunca bakanlar, müzakere heyetleri, delegasyon başkanları ve gözlemci kuruluşların katıldığı çeşitli toplantılar gerçekleştiriliyor.
UNFCCC'nin alt organlarının 64'üncü oturumları SB64, 8-18 Haziran 2026 tarihlerinde Bonn'da yapıldı. Bu görüşmeler COP31 öncesindeki teknik müzakerelerin önemli aşamalarından birini oluşturdu. Bazı başlıklarda ilerleme sağlanırken özellikle Küresel Uyum Hedefi göstergeleri ve Azaltım Çalışma Programı gibi konularda uzlaşma sağlanamaması, bu dosyaların Antalya süreci açısından önemini artırdı.
COP31 öncesindeki resmi Pre-COP31 toplantıları ise 5-8 Ekim 2026 tarihleri arasında Fiji, Tuvalu ve Avustralya iş birliğiyle Pasifik bölgesinde gerçekleştiriliyor. Bakanlar düzeyindeki Pre-COP toplantısı ile liderler etkinliği, Antalya'daki nihai müzakereler öncesinde tarafların pozisyonlarını birbirine yaklaştırmayı ve Pasifik ülkelerinin iklim krizine ilişkin önceliklerini gündeme taşımayı amaçlıyor.
COP31 ANTALYA TOPLANTISI NE ZAMAN VE NEREDE?
COP31, 9 Kasım Pazartesi günü başlayacak ve 20 Kasım 2026 Cuma günü sona erecek.
Konferansın resmi adresi Antalya EXPO Center, Soğucaksu, Antalya olarak açıklandı. Taraf ülkelerin delegasyonlarının yanı sıra Birleşmiş Milletler kuruluşları, gözlemci ülkeler, hükümetler arası kuruluşlar, sivil toplum örgütleri ve akredite medya temsilcileri konferansa katılabilecek.
COP31 yalnızca hükümetler arasındaki kapalı müzakerelerden oluşmayacak. İş dünyası, bilim insanları, gençler, sivil toplum kuruluşları, yerel topluluklar ve farklı paydaşların katılacağı çok sayıda etkinlik ve iklim eylemi programı da düzenlenecek.
COP31 LİDERLER ZİRVESİ 11-12 KASIM’DA
Antalya'daki konferansın en üst düzey siyasi bölümlerinden biri Dünya Liderleri İklim Eylemi Zirvesi olacak.
Liderler Zirvesi 11-12 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya'da düzenlenecek. Devlet ve hükümet başkanlarının katılacağı zirvede ülkelerin iklim taahhütleri, uluslararası iş birliği ve Paris Anlaşması hedeflerinin uygulanmasına yönelik siyasi mesajların öne çıkması bekleniyor.
Zirve, devlet ve hükümet başkanlarına ulusal iklim politikalarını açıklama, ikili görüşmeler gerçekleştirme ve uluslararası iklim eyleminin yönünü belirleyecek temaslarda bulunma imkânı sağlayacak.
COP31’İN GÜNDEMİNDE NELER VAR?
COP31 Başkanlığı sürecin üç temel ilke üzerine kurulacağını açıkladı: diyalog, uzlaşı ve eylem. Antalya'daki konferansın bir “Uygulama COP'u” olarak şekillendirilmesi hedefleniyor. Başka bir ifadeyle önceki konferanslarda alınan kararların yalnızca yeniden müzakere edilmesi değil, uygulanabilir ve ölçülebilir sonuçlara dönüştürülmesi amaçlanıyor.
COP31'de öne çıkması beklenen konular arasında temiz enerji dönüşümü, sera gazı emisyonlarının azaltılması, ülkelerin NDC hedefleri, iklim finansmanı, uyum ve iklim direnci, kayıp ve zarar, adil geçiş, sürdürülebilir tarım ve gıda sistemleri, yeşil sanayi, döngüsel ekonomi, sıfır atık, dirençli şehirler ve ekosistemlerin korunması bulunuyor.
Paris Anlaşması'nın 1,5 derece hedefinin erişilebilir tutulması, gelişmekte olan ülkelere finansman sağlanması ve iklim krizinin etkilerine karşı daha kırılgan bölgelerin dayanıklılığının artırılması da Antalya müzakerelerinin kritik dosyaları arasında yer alacak.
COP31 ANTALYA PROGRAMINDA HANGİ KONULAR ELE ALINACAK?
Türkiye COP31 Başkanlığı tarafından açıklanan konferans programında günlere göre farklı tematik alanlara yer veriliyor.
Program kapsamında dayanıklı şehirler ve yapılı çevre, finans ve ticaret, çocuklar-gençlik-eğitim, bilim-sanayi-teknoloji, okyanuslar ve denizler, biyoçeşitlilik, insani ve sosyal kalkınma ile uygulamanın güçlendirilmesi gibi başlıklarda toplantılar gerçekleştirilecek.
Finans oturumlarında yeşil dönüşüm, iklim yatırımları, karbon piyasaları ve yeşil finansman; bilim ve teknoloji bölümünde ise yapay zekâ, düşük karbonlu üretim, dijitalleşme, KOBİ'ler ve yeşil sanayileşme konularının ele alınması planlanıyor.
Doğa ve arazi kullanımı kapsamında okyanus ve deniz ekosistemleri, kıyı dayanıklılığı, mavi ekonomi, ormanların korunması ve ekosistem restorasyonu masaya yatırılacak. Şehirler bölümünde ise afet riski yönetimi, yerel yönetimler, sürdürülebilir atık sistemleri, akıllı hareketlilik ve iklim dirençli altyapı gibi konular görüşülecek.
COP31 TÜRKİYE İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?
COP31 ile Türkiye, küresel iklim diplomasisinin en büyük yıllık toplantılarından birine ilk kez ev sahipliği yapacak.
Antalya'da dünyanın çok sayıda ülkesinden devlet ve hükümet başkanlarının, bakanların, müzakerecilerin, uluslararası kuruluşların, bilim insanlarının, sivil toplum temsilcilerinin ve iş dünyasının bir araya gelmesi bekleniyor.
Türkiye açısından konferans yalnızca organizasyon boyutuyla değil; enerji politikaları, yenilenebilir enerji, sıfır atık, yeşil sanayi, sürdürülebilir şehirler, tarım, turizm ve iklim finansmanı gibi alanlarda yürütülen politikaların uluslararası platformda ele alınması bakımından da önem taşıyor.
COP31 ANTALYA’DA İKLİM MÜZAKERELERİNİN YENİ AŞAMASI OLACAK
Yaklaşık otuz yılı aşan COP süreci, 1995 Berlin COP1'den 1997 Kyoto Protokolü'ne, 2015 Paris Anlaşması'ndan Dubai, Bakü ve Belém zirvelerine kadar küresel iklim politikasının başlıca karar mekanizması oldu. Antalya'da yapılacak COP31 ise 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde bu sürecin 31'inci toplantısına ev sahipliği yapacak.
COP31'in merkezinde önceki yıllarda verilen iklim taahhütlerinin uygulanması bulunacak. Dünya Liderleri İklim Eylemi Zirvesi'nin 11-12 Kasım'da gerçekleştirileceği konferansta iklim finansmanından enerji dönüşümüne, uyumdan kayıp ve zarara, sürdürülebilir şehirlerden gıda sistemlerine kadar küresel iklim politikasının önümüzdeki dönemini belirleyecek başlıkların müzakere edilmesi bekleniyor.
