Ankara Valiliği İl Hayvanları Koruma Kurulu, geçtiğimiz sene kasım ayında aldığı kararla kamusal alanlarda sahipsiz köpeklerin kontrolsüz beslenmesini yasaklamış ve bu kurala uymayanlara idari yaptırım uygulanacağını duyurmuştu. Söz konusu karara karşı HAYTAP tarafından açılan iptal davasını karara bağlayan Ankara 23. İdare Mahkemesi, 15 Eylül 2026 Salı günü bu yasağın hukuka aykırı olduğuna hükmetti.
Mahkeme kararının gerekçesinde, idarenin genel bir besleme yasağı koyma yetkisi bulunmadığı, yalnızca besleme odaklarını disipline etme ve hijyen şartlarını denetleme yetkisi olduğu ifade edilerek ölçülülük ilkesine atıf yapıldı. İdare mahkemesinden çıkan bu karar, Türkiye genelindeki benzer uygulamalar için hukuki bir referans noktası oluşturdu.
Erzurum Valiliği İl Hayvanları Koruma Kurulu da eylül ayının son haftasında il genelinde sokakta besleme yapılmasını tamamen yasaklayan yeni bir uygulamayı devreye soktu. Sokakta yapılan beslemelerin hayvanları belirli bölgelerde yoğunlaştırdığı ve kontrolsüz üremeye yol açtığı gerekçesiyle alınan kararın uygulanması için mahalle muhtarları, polis ve jandarma ekipleri sahada görevlendirildi.
İlde mevzuata uymadığı gerekçesiyle Pasin Ovası barınağının kapatılması ve mevcut barınak altyapısının yetersizliğine dair tartışmalara rağmen, hayvanların ilçe belediyeleri tarafından toplanarak büyükşehir barınağına taşınması planlanıyor. Öte yandan, ilgili bakanlık yetkililerinin Türkiye genelinde sokak hayvanlarının yüzde yüzüne yakınının toplandığını belirtmesi ile valilikler tarafından yeni besleme yasaklarının yürürlüğe konulması kurumlar arası farklı uygulamaları gündeme getirdi. Erzurum'da uygulamaya konulan kararın ardından HAYTAP, Ankara'daki kararı emsal göstererek resmi iptal davası açtı.
"İl Hayvanları Koruma Kurulu yetkisini aşarak beslemeyi tamamen yasakladı"
Mahkemenin kararında besleme odaklarının disipline edilmesi yönünde bir sınır çizildiğini belirten HAYTAP Genel Başkan Yardımcısı Avukat Senem Demirel Acar, ilgili kurulların kanunun sınırlarını aşarak hareket ettiğini söyledi. Barınak kapasitelerinin yetersizliğine ve yeni tesislerin inşası için daha zaman olduğuna dikkat çeken Acar, bu süreçte sokaktaki hayvanların mağdur edilemeyeceğini ifade etti. Acar, "İl Hayvanları Koruma Kurulu, kanunun kendisine verdiği yetkiyi aşarak beslemeyi tamamen yasakladı. Mahkeme ise idarenin yetkisinin yalnızca belirli alanlarda besleme odakları oluşturmak olduğuna hükmetti. Kanun sokakta hayvan olmayacağını belirtse de barınak kapasitelerinin yetersizliği ve yeni tesislerin inşası için verilen sürenin devam etmesi nedeniyle sokaktaki mevcut hayvanların mağdur edilmemesi gerekiyor. Kanunda beslemeyi tamamen yasaklayan bir hüküm bulunmuyor. İdare, yalnızca belli alanları besleme yerleri olarak düzenleyebilir. Bu düzenlemeleri belediyeler değil, valilik bünyesindeki Doğa Koruma ve Milli Parklar birimleri yapmalıdır" şeklinde konuştu.
"Kanunsuz bir karar aldıkları için iptal edildi"
Besleme yasaklarının yalnızca köpekleri değil, kedileri ve kuşları da kapsayan ölçüsüz kararlar olduğunu aktaran Acar, Erzurum'daki yasak için de dava sürecini başlattıklarını bildirdi. Alınan kararın yasal bir dayanağı olmadığı için mahkemeden döndüğünü belirten Acar, "Bu yasak kararı sadece köpekleri değil, kedi ve kuş gibi diğer hayvanları da kapsayan son derece ölçüsüz ve geniş kapsamlı bir karardı. Mahkeme de tam olarak bu kanunsuzluk ve yetki aşımı gerekçesiyle kararı bozarak uygulamayı kaldırdı" dedi.
"İnsanların vicdanını kanunlarla kısıtlayamazsınız"
Gönüllülerin sokak hayvanlarına yönelik eylemlerinin tamamen vicdani bir temele dayandığını vurgulayan Acar, bu tür yasaklamaların insanların içindeki merhamet duygusunu engelleyemeyeceğini ifade etti. İdare mahkemesi kararlarının hayvanseverler için hukuki bir güvence sunduğunu belirten Acar, "Gönüllülerin sokaktaki bir hayvana, yüzünüze bakan bir canlıya bir lokma ekmek vermesi tamamen vicdani bir eylemdir. İnsanların vicdanını kanunlarla veya kararlarla kısıtlayamazsınız. Vatandaşlar besleme yapmaya devam edecektir. Bir hukukçu olarak ben de sokaktaki hayvanları beslemeyi sürdürüyorum. Olası bir idari para cezası kesilmesi durumunda da Ankara İdare Mahkemesinin verdiği bu emsal karar sayesinde diğer illerde uygulanan cezalar kolaylıkla iptal edilecektir" ifadelerini kullandı.
"Yirmi yıldır mevcut yasa uygulansaydı bugün sokak hayvanlarını konuşmayacaktık"
Bakanlık verileri ile yerel yönetimlerin sahadaki uygulamaları arasındaki farklılıklara da değinen Acar, belediyelerin ne kadar toplama ve ötanazi yaptıklarını kamuoyundan gizlediğini ancak bakanlığa raporladığını söyledi. Yirmi yıllık süreçte yerel yönetimlerin temel kanuni sorumluluklarını yerine getirmediğini savunan Acar, "Belediyeler, ne kadar hayvan topladıklarını veya ne kadar ötanazi uyguladıklarını kamuoyuna açıklamıyor ancak bu verileri bakanlığa düzenli olarak sunuyorlar. Yirmi yıldır yürürlükte olan 'kısırlaştır, yerinde yaşat' yasasına rağmen belediyeler veteriner hekim dahi çalıştırmadı ve temel hizmetleri sağlamadı. Bakanlık da geçmişte belediyelere yasanın uygulanıp uygulanmadığına dair hesap sormazken, bugün tüm kurumlardan her gün toplanan hayvan sayısı ve kapasite raporu istiyor. Yirmi yıldır mevcut yasa gereği gibi uygulansaydı, bugün sokak hayvanları konusunu hiç konuşmuyor olurduk" değerlendirmesinde bulundu.
