Sıfır Atık Vakfı, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında “Sıfır Atık Geleceğimiz”raporunu açıkladı. Raporda, sıfır atık ve döngüsel ekonomi uygulamalarının bütüncül biçimde hayatageçirilmesi halinde 2025-2050 döneminde toplam 149 gigaton karbondioksit eşdeğeri sera gazı salımınınönlenebileceği belirtildi.
Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, Antalya'daki COP31Mavi Bölgesi'nde bulunan Sıfır Atık Müzesi'nde düzenlenen basın toplantısında raporun sonuçlarını paylaştı.
2050'ye kadar yıllık 9,6 gigaton salım azaltımı mümkün
Uluslararası bilimsel katkıyla hazırlanan raporda, sıfır atık ve döngüsel ekonomi uygulamalarının iklimdeğişikliğiyle mücadelede önemli bir potansiyel taşıdığı vurgulandı.
Rapora göre, 2025-2050 döneminde toplam 149 gigaton karbondioksit eşdeğeri sera gazı salımınınönlenmesi mümkün. Bu miktarın 37 gigatonluk bölümünün atık yönetimi, gıda israfının önlenmesi,yeniden kullanım ve onarım uygulamalarından; 112 gigatonluk bölümünün ise binalar, altyapı ve dayanıklıtüketim mallarındaki dönüşümden kaynaklanabileceği öngörüldü.
2050 yılına gelindiğinde yıllık salım azaltımının 9,6 gigatona ulaşabileceği belirtildi.
Raporda, küresel sera gazı salımlarının yüzde 55'inden fazlasının doğal kaynakların çıkarılması veişlenmesiyle bağlantılı olduğu, dünya ekonomisindeki döngüsellik oranının ise yalnızca yüzde 6,9 seviyesindekaldığı kaydedildi.
Türkiye'de 90 milyon ton atık ekonomiye kazandırıldı
Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş, raporda önerilen çözümlerin büyük bölümünün gelecektegeliştirilecek teknolojilere değil, bugün uygulanabilir yöntemlere dayandığını söyledi.
Türkiye'de 2017 yılında başlayan Sıfır Atık çalışmalarının uluslararası düzeyde önemli bir noktaya ulaştığınıbelirten Ağırbaş, 2017-2025 dönemine ilişkin verileri paylaştı.
Ağırbaş, bu dönemde 90 milyon ton atığın ekonomiye geri kazandırıldığını, çalışmalar sayesinde 613milyon ağacın kesilmesinin önlendiğini ve 180 milyon ton sera gazı salımının engellendiğini açıkladı.
Türkiye'nin geri kazanım oranının yüzde 13'ten yüzde 40 seviyelerine yükseldiğini belirten Ağırbaş,bu oranın 2035'te yüzde 60'a, 2053'te ise yüzde 70'e çıkarılmasının hedeflendiğini söyledi.
2,7 milyar insan düzenli atık toplama hizmetinden yararlanamıyor
Raporda, dünya genelinde atık yönetimindeki eksikliklerin iklim krizi üzerindeki etkilerine de dikkat çekildi.
Dünya genelinde 2,7 milyar insanın düzenli atık toplama hizmetine erişemediği belirtilen raporda, yılda845 milyon ton belediye atığının kontrolsüz şekilde döküldüğü, açıkta yakıldığı veya su kaynaklarınakarıştığı ifade edildi.
Depolama alanlarında ve atık sularda ayrışan organik atıkların insan kaynaklı metan salımlarının yaklaşıkyüzde 20'sinden sorumlu olduğu kaydedildi.
Gıda israfının önlenmesi, organik atıkların doğru yönetilmesi ve atıkların kaynağında ayrıştırılması,iklim değişikliğiyle mücadelede hızlı sonuç sağlayabilecek uygulamalar arasında gösterildi.
COP31'de 2035 için iki sıfır atık hedefi
Ağırbaş, COP31 Eylem Gündemi kapsamında sıfır atık ve döngüsel ekonomi alanında iki temel hedefbelirlediklerini açıkladı.
Buna göre 2035'e kadar:
- Belediye atıklarında öngörülen artışın en az yüzde 50 azaltılması,
- Döngüsel malzeme kullanım oranının yüzde 6,9'dan en az yüzde 15'e çıkarılması hedefleniyor.
Ağırbaş, “Sıfır Atık Geleceğimiz” raporunun bu hedeflerin ötesine geçerek 2050 yılına yönelik dahakapsamlı bir perspektif ortaya koyduğunu ifade etti.
Plastik atıkların yalnızca yüzde 9'u geri dönüştürülüyor
Plastik kirliliğinin küresel ölçekte ciddi bir sorun olduğunu belirten Ağırbaş, plastik üretiminin son 70yılda 230 kat artarak 460 milyon tonu aştığını söyledi.
Plastik atıkların yalnızca yüzde 9'unun geri dönüştürülebildiğini aktaran Ağırbaş, mikroplastiklerinyaklaşık üçte birinin sentetik kumaşların yıkanmasından, dörtte birine yakınının ise lastik aşınmasındankaynaklandığını belirtti.
Denizlerdeki plastik kirliliğinin yaklaşık yüzde 80'inin karasal kaynaklı olduğuna dikkati çeken Ağırbaş,Türkiye'de plastik atıkların azaltılmasına yönelik çalışmalar hakkında da bilgi verdi.
Bu kapsamda 17 bakanlığın, İstanbul Teknik Üniversitesinden 34 akademisyenin ve 400'ün üzerindekatılımcının yer aldığı Türkiye Plastik Atık Çalıştayı'nın düzenlendiğini belirten Ağırbaş, 15 tematik masadayürütülen çalışmaların 2053 Türkiye Plastik Vizyonu'na temel oluşturduğunu söyledi.
81 ilde Sıfır Atık Kadın Elçileri ağı kurulacak
Ağırbaş, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı iş birliğiyle Sıfır Atık Kadın Elçileri programının başlatıldığınıda duyurdu.
Program kapsamında 81 ilde gönüllü kadın elçilerden oluşan bir ağ kurulması ve bir milyon kadınınsıfır atık çalışmalarına katılması hedefleniyor.
Bu yapının ilerleyen süreçte 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü'ne uzanan çalışmalarla uluslararası bir kadın elçileri ağına dönüştürülmesi planlanıyor.
"Sıfır atık geleceğimiz, bir temenni değil; bir karar"
COP31 müzakerelerini de değerlendiren Ağırbaş, yayımlanan ilk çerçeve karar taslağının henüz nihai karar niteliği taşımadığını belirtti.
Sıfır atık ve döngüsel ekonominin nihai karar metinlerinde yer almasının önemine işaret eden Ağırbaş, iklim finansmanının en fazla ihtiyaç duyan ülkelere ulaştırılması gerektiğini söyledi.
COP31'in başarısının yalnızca zirve sırasında alınan kararlarla değil, sonraki yıllarda sahada hayata geçirilecek uygulamalarla ölçüleceğini belirten Ağırbaş, "Sıfır atık geleceğimiz, bir temenni değil; birkarar. Ve bu kararı birlikte verebiliriz" dedi.



