WWF Türkiye İklim ve Enerji Programı Kıdemli Uzmanı Ceren Pınar Gayretli, Türkiye'nin COP31 başkanlığı sürecinde fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda uluslararası liderlik üstlenmesi ve ulusal enerji politikalarını da bu hedefle uyumlu hale getirmesi gerektiğini söyledi. Türkiye'de yeni kömürlü termik santral planlarının ve fosil yakıt teşviklerinin devam etmesini eleştiren Gayretli, kömürden çıkışın adil ve planlı biçimde gerçekleştirilmesi çağrısında bulundu. Gayretli, "Bunu planlayın ve hiç kimse geride kalmasın. Ne sosyal olarak ne ekonomik olarak" dedi.

Antalya'da düzenlenen COP31 kapsamında ANKA Haber Ajansı'na konuşan Gayretli, zirveden beklentilerini, Türkiye'nin enerji politikalarını, fosil yakıtlardan uzaklaşma hedeflerini ve adil geçiş sürecinde çalışanların korunmasına yönelik önerilerini anlattı.

WWF Türkiye'den COP31 mesajı: Türkiye kömürden çıkışı planlamalı

COP31 kararlarında fosil yakıtlardan çıkış vurgusu korunmalı

Önceki iklim zirvelerinde fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda alınan kararların uygulamaya geçirilmesi gerektiğini belirten Gayretli, COP31 çerçeve karar taslağında yer alan 1,5 derece hedefi ve fosil yakıtlardan uzaklaşmaya ilişkin yol haritası referanslarının nihai metinde de korunmasını istedi.

İklim değişikliğinin yol açtığı zararların daha fazla artmaması için fosil yakıtlardan uzaklaşma yönündeki kararların ilerletilmesi gerektiğini ifade eden Gayretli, taslak metindeki ifadelerin nihai kararda yer almasının COP31 başkanlığının öncelikli sorumluluklarından biri olduğunu söyledi.

Gayretli, "Bunların mutlaka karar son haline geldiğinde de kararda yer alması aslında şu anki başkanlığın en önemli görevi" dedi.

Türkiye ve Avustralya'dan bu konuda liderlik beklediklerini belirten Gayretli, Türkiye'nin taslaktaki ifadelerin korunması amacıyla ülkeler arasında uzlaşı sağlamaya yönelik müzakereler yürütmesinin önemine dikkati çekti.

Elektrifikasyon yenilenebilir enerjiyle desteklenmeli

Türkiye'nin COP31 kapsamında öne çıkardığı elektrifikasyon hedefini olumlu değerlendiren Gayretli, bu hedefin fosil yakıtlardan uzaklaşma politikasıyla birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı.

Elektrifikasyonun fosil yakıt kullanımını azaltmak açısından önemli bir araç olduğunu belirten Gayretli, elektrik üretiminde yenilenebilir enerji kaynaklarının açık biçimde öne çıkarılması gerektiğini söyledi.

Gayretli, "Elektrifikasyon fosil yakıtlardan uzaklaşmak için çok önemli bir araç. Dolayısıyla yine kararda da elektrifikasyon, fosil yakıtlardan uzaklaşma bağlantısıyla birlikte ele alınmalı ve elektrifikasyonla birlikte bunun yenilenebilir enerji kaynaklarından olması da açık bir şekilde yer almalı" diye konuştu.

Elektrifikasyonun tek başına bir hedef olarak görülmemesi gerektiğini ifade eden Gayretli, bu politikanın iklim değişikliğiyle mücadele ve 1,5 derece hedefi doğrultusunda değerlendirilmesini istedi.

Türkiye'nin kömür politikaları COP31 hedefleriyle çelişiyor

Türkiye'nin COP31 başkanlığı kapsamında fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda liderlik üstlenmesi beklenirken, ülke içinde yeni kömürlü termik santral projelerinin planlanmasını ve fosil yakıtlara yönelik teşvikleri eleştiren Gayretli, uluslararası hedeflerle ulusal politikalar arasındaki uyumsuzluğa dikkati çekti.

Türkiye'de iki yeni kömürlü termik santral planı bulunduğunu belirten Gayretli, fosil yakıt teşviklerinin de sürdüğünü söyledi.

Gayretli, "Bir yandan şu anda COP Başkanı olarak fosil yakıtlardan uzaklaşmak konusundaki bir liderlik gösterme görevi bulunuyorken Türkiye'de ne yazık ki şu anda yapılmasına dair planlaması bulunan iki tane kömürlü termik santral var. Kömürlü termik santral aslında fosil yakıt demek. Bunun yanı sıra fosil yakıtlara teşvikler var" ifadelerini kullandı.

Yeni termik santrallere yönelik teşviklerin 2045 yılına kadar sürdüğünü, kömür madenlerine verilen teşviklerin ise yakın zamanda 2028'e kadar uzatıldığını belirten Gayretli, Türkiye'nin yeni kömürlü termik santral yapmama ve kömürden adil geçişle çıkma yönünde karar alması gerektiğini dile getirdi.

Türkiye'nin emisyon azaltım hedefleri güncellenmeli

Türkiye'nin 2028 yılına kadar emisyonlarını artırmayı taahhüt ettiğini söyleyen Gayretli, COP31 başkanlığının ulusal iklim politikalarında da somut değişikliklerle desteklenmesi gerektiğini belirtti.

Türkiye'nin Ulusal Katkı Beyanı'nı (NDC) yeniden güncellemesi gerektiğini ifade eden Gayretli, emisyonların mutlak olarak azaltılmasını içeren yeni bir hedef sunulması çağrısında bulundu.

Gayretli, "Türkiye'nin COP Başkanı ve iklim lideri olarak ulusal katkı beyanını da bu doğrultuda güncelleyerek bugünden itibaren mutlak emisyon azaltımı içerecek şekilde tekrar sunması gerekiyor" dedi.

"Bugün tüm santralleri kapatalım demiyoruz"

Kömürden çıkış sürecinin çalışanları ve bölge ekonomisini koruyacak biçimde planlanması gerektiğini vurgulayan Gayretli, Soma, Yatağan ve Afşin gibi kömür madenciliği ve termik santrallerin yoğun olduğu bölgelerde çalışanların işsizlik riskiyle karşı karşıya kaldığını söyledi.

Santrallerin hazırlıksız biçimde kapatılmasını savunmadıklarını belirten Gayretli, adil geçişin temelinde önceden yapılan planlama ve çalışanların sürece dahil edilmesinin bulunduğunu ifade etti.

Gayretli, şöyle konuştu:

"Biz hiçbir şekilde, ne biz ne de uluslararası ölçekte, bugün tüm santralleri kapatalım ve önümüze bakalım demiyoruz. Aslında biz yıllardır diyoruz ki keşke biz ilk dediğimizde yapılsaydı, bunu planlayın ve hiç kimse geride kalmasın. Ne sosyal olarak ne ekonomik olarak. Oradaki ekonomi de dönüşsün, o insanların becerileri de dönüşsün ve o insanlara sorulsun."

Adil geçiş sürecine sivil toplum kuruluşlarının, sendikaların, çalışanların ve bölgede yaşayanların katılması gerektiğini söyleyen Gayretli, dönüşümden etkilenecek insanlara gelecekte hangi işlerde çalışmak istediklerinin ve yaşadıkları bölgelerin nasıl şekillenmesini beklediklerinin sorulması gerektiğini belirtti.

COP31: Depozito sistemiyle 10 bin 100 ambalaj toplandı
COP31: Depozito sistemiyle 10 bin 100 ambalaj toplandı
İçeriği Görüntüle

Gayretli, "Dolayısıyla bizim adil geçiş dediğimiz şey planlama" dedi.

Adil geçişte işçiler ve bölge halkı korunmalı

Fosil yakıtların insan sağlığı, su kaynakları, toprak ve hava üzerindeki olumsuz etkilerine dikkati çeken Gayretli, enerji dönüşümünün hem çevresel zararların azaltılmasını hem de çalışanların ekonomik ve sosyal haklarının korunmasını kapsaması gerektiğini söyledi.

Dönüşüm sürecinde kimsenin mağdur edilmemesinin öncelikleri olduğunu belirten Gayretli, çevresel iyileşme ile sosyal korumanın birlikte yürütülmesi gerektiğini vurguladı.

Gayretli, "Dolayısıyla burada bizim de en büyük önceliğimiz hiç kimsenin bundan zarar görmemesi. Hem insan sağlığı anlamında hem sularımızı, toprağımızı, havamızı kaybetmemiz anlamında çok büyük zararlar görüyoruz. Ama biz bu dönüşümde hem bu zararları geriye döndürüp kazanç elde etmeyi hem de bu dönüşümden hiç kimsenin zarar görmemesini aynı eşit seviyede önemli buluyoruz" ifadelerini kullandı.

WWF Türkiye sendikalar ve belediyelerle görüşüyor

WWF Türkiye'nin adil geçişin finansmanına ilişkin raporlar ve sosyal analiz çalışmaları yürüttüğünü anlatan Gayretli, bu çalışmaların enerji dönüşümünün nasıl finanse edileceğini ve çalışanların ekonomik ve sosyal açıdan geride kalmaması için hangi araçların kullanılabileceğini ele aldığını söyledi.

İklim Ağı bünyesindeki diğer kuruluşların ve akademisyenlerin de planlama çalışmalarına katkı sunduğunu belirten Gayretli, kömür bölgelerinde doğrudan saha ziyaretleri gerçekleştirdiklerini aktardı.

Sendikalar, çalışanlar, eğitimciler ve belediyelerle görüştüklerini belirten Gayretli, bölge halkının taleplerinin dönüşüm planlarına dahil edilmesi gerektiğini vurguladı.

Gayretli, "Birebir o bölgelere gidip, ziyaretler gerçekleştirip, sendikalarla, orada çalışan insanlarla, eğitimcilerle, belediyelerle görüşüyoruz. Evet, bu tarz çalışmalarımız var ve bizim için öncelik, bir yandan fosil yakıtların yarattığı zarardan çıkışla birlikte kurtulurken bir yandan bundan kimsenin zarar görmemesi ve bu da ancak planlamayla olur" diye konuştu.

Kaynak: ANKA