Türkiye'nin ev sahipliğinde düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) müzakereleri kapsamında hazırlanan ikinci taslak karar metni yayımlandı. Belgede, temiz enerjiye geçişin hızlandırılması ve sera gazı emisyonlarında "derin, hızlı ve sürdürülebilir azaltım sağlanması gerektiği" yeniden vurgulandı.
COP31 görüşmelerinde ele alınan ikinci taslak metin, ilk belgeye kıyasla daha kısa hazırlandı. İlk taslakta 144 paragraf bulunurken, yeni metindeki paragraf sayısı 80'e indirildi.
Paris Anlaşması'nın iklim hedefleri yeniden vurgulandı
Taslakta, iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası işbirliğinin ve çok taraflı yaklaşımın önemine dikkat çekildi. Paris Anlaşması ile belirlenen uzun vadeli hedeflere ulaşmak için ülkelerin çabalarını sürdürmesi gerektiği ifade edildi.
Paris Anlaşması'nın sera gazı salımlarını azaltma ve iklim değişikliğine karşı dirençli kalkınma modeline geçiş bakımından kalıcı bir dönüm noktası oluşturduğu belirtildi. Metinde, anlaşmanın kabul edilmesinden önceki bazı projeksiyonlarda küresel sıcaklık artışının sanayi öncesi döneme kıyasla 4 derecenin üzerine çıkmasının beklendiği hatırlatıldı. Anlaşma çerçevesinde hazırlanan iklim planlarıyla bu artışın 2,6 derece seviyesinde kalabileceğine yönelik tahminlere de yer verildi.
18 Kasım itibarıyla ulusal katkı beyanlarını sunan 167 ülkeye, uzun vadeli düşük sera gazı emisyonlu kalkınma stratejilerini açıklayan 81 ülkeye ve ulusal uyum planlarını ileten 96 ülkeye teşekkür edildi. Henüz ilgili bildirimleri yapmayan ülkelere ise hazırlıklarını tamamlayarak bu belgeleri en kısa sürede sunmaları çağrısında bulunuldu.
Küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyi aşması bekleniyor
Taslak metinde, küresel sıcaklıkların sanayi öncesi dönem ortalamasının 1,5 derece üzerine çıkmasının beklenmesi nedeniyle "derin endişe duyulduğu" kaydedildi. Ayrıca 1,5 derece sınırının aşılması ve sıcaklıklardaki her ilave yükselişin iklim kaynaklı kayıp ve zararların hem sıklığını hem de şiddetini artıracağı belirtildi. Bu durumun insanları ve doğal sistemleri giderek daha ağır risklerle karşı karşıya bırakabileceği, bazı etkilerin ise geri döndürülemez sonuçlar doğurabileceği ifade edildi.
Sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlama hedefinin korunması gerektiği belirtilen belgede, bu sınırın aşılması durumunda artışın miktarını ve süresini mümkün olduğunca düşük tutma kararlılığı da yinelendi. Ülkelerin iklim değişikliğine uyum konusunda karşı karşıya kaldığı eksikliklerin giderilmesi için çalışmaların devam etmesi gerektiği vurgulandı.
Bu hedefler doğrultusunda sera gazı emisyonlarının kapsamlı, hızlı ve kalıcı biçimde düşürülmesinin gerekliliği bir kez daha dile getirildi. Ülkelerin ve toplumların iklim değişikliğinin olumsuz sonuçlarına karşı hazırlıklarını güçlendirmesi, değişen koşullara uyum sağlaması ve yaşanan etkilerden toparlanabilmesi için eylemlerin ve destek mekanizmalarının artırılması gerektiği belirtildi.
Emisyonların azaltılması için yeni çağrı
Gelişmiş ülkelerin, emisyonlarını 2020 yılına kadar 1990 seviyelerine kıyasla yüzde 25 ila 40 oranında azaltma hedefini gerçekleştiremediği bilgisi de taslakta yer aldı. Bu nedenle küresel emisyonların "derin, hızlı ve sürdürülebilir şekilde azaltılması gerektiği" yeniden teyit edildi.
Taslakta, gelişmekte olan ülkelerin iklim planlarında belirttiği finansman gereksinimlerinin boyutuna da değinildi. Bu ülkelerin ulusal katkı beyanlarında yer alan maliyetli ihtiyaçlarının 2030 yılına kadar toplam 5,1 trilyon ila 6,8 trilyon dolara ulaşabileceği hesaplandı. Söz konusu tutarın yıllık karşılığının 455 milyar ila 584 milyar dolar arasında olabileceği kaydedildi.
İklim değişikliğinin etkilerine uyum sağlamak için ihtiyaç duyulan finansmanın ise 2035 yılına kadar yıllık 305 milyar dolara çıkabileceği belirtildi. Taslakta, mevcut kaynaklarla ihtiyaç duyulan finansman arasındaki farkın endişe verici olduğu ifade edildi.
Düşük emisyonlu ve iklim değişikliğine karşı dirençli bir küresel ekonomik yapıya geçişin hızlandırılması gerektiği vurgulanan metinde, 1,5 derece hedefinin korunması için uluslararası ortaklıkların güçlendirilmesi istendi. Bu kapsamda uygulama süreçlerinin yanı sıra finansman, yatırım, teknoloji transferi ve kapasite geliştirme alanlarında somut adımlar atılması amacıyla tüm aktörlere işbirliği çağrısı yapıldı.
Türkiye'nin elektrifikasyon hedefi taslak metinde yer aldı
Türkiye'nin COP31 Başkanlığı döneminde duyurduğu, küresel elektrifikasyon oranını 2035 yılına kadar yüzde 35'e yükseltme hedefi de taslak metinde yer aldı. Elektriğin enerji tüketimindeki payının artırılmasının emisyonların düşürülmesi, enerji arz güvenliğinin sağlanması, verimliliğin yükseltilmesi, ekonomik büyüme ve enerjiye erişim bakımından katkı sunabileceği belirtildi.
Küresel nihai enerji tüketiminde elektriğin payının 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarılmasına yönelik hedefin, Dubai'de düzenlenen COP28'de açıklanan taahhütleri desteklediği kaydedildi. Bu kapsamda 2030 yılına kadar dünya genelindeki yenilenebilir enerji kapasitesinin üç katına çıkarılması ve yıllık ortalama enerji verimliliği artış hızının iki katına yükseltilmesi hedefleriyle uyum sağlandığı ifade edildi.
Temiz enerji sistemlerinin yaygınlaştırılması istendi
Taslakta, temiz, güvenilir ve ekonomik açıdan erişilebilir enerji kaynaklarına herkesin ulaşabilmesinin önemine de yer verildi. Sürdürülebilir enerji uygulamaları, temiz pişirme yöntemleri ve gelişmekte olan ülkelere sağlanacak uygulama desteğinin bu hedeflere ulaşılmasına katkı sağlayabileceği belirtildi. Elektrifikasyon çalışmalarının hızlandırılmasının, açıklanan taahhütlerin hayata geçirilmesi bakımından önem taşıdığı vurgulandı.
Son olarak ülkelerin kendi ulusal koşullarını dikkate alarak temiz enerji sistemlerine geçişi hızlandırması istendi. Bu çerçevede yenilenebilir enerji kaynaklarının yanı sıra sıfır ve düşük karbonlu diğer enerji teknolojileri ile yakıtların geliştirilmesi ve kullanımının yaygınlaştırılması çağrısı yapıldı.
Enerji verimliliğinin artırılması, elektrik şebekeleri ile iletim ve dağıtım altyapısının genişletilmesi, mevcut ağların modernize edilmesi ve dayanıklılığının güçlendirilmesi de öneriler arasında sıralandı. Metinde, temiz, güvenli, uygun fiyatlı, erişilebilir ve iklim koşullarına dayanıklı enerji sistemlerinin benimsenmesinin gerekliliği ifade edildi.



