ABD’de 25 eyalet, ülkenin 60 ticaret ortağından ithal edilen ürünlere yeni gümrük vergileri getiren ABD Başkanı Donald Trump yönetimine karşı yargı yoluna başvurdu. Eyaletler, söz konusu tarifelerin yasal yetki aşımı olduğunu savunarak kararın iptalini talep ediyor.
California Başsavcısı Rob Bonta, Arizona Başsavcısı Kris Mayes ve Oregon Başsavcısı Dan Rayfield önderliğinde bir araya gelen 25 eyalet koalisyonu, ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi'nde (U.S. Court of International Trade) açtıkları davada Trump yönetiminin geçtiğimiz ay yürürlüğe koyduğu ek gümrük vergilerine resmi olarak itiraz etti.
Dava dilekçesinde "yetki aşımı" ve "hukuka aykırılık" vurgusu
Açılan davanın dilekçesinde, Trump yönetiminin 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. Bölümü kapsamındaki gümrük vergisi kararlarında yasal yetki sınırlarını aştığı ve İdari Usul Yasası'nı ihlal ettiği belirtildi.
Başsavcılar, uygulamaya konulan tarifelerin somut ve gerçekçi bir gerekçeye dayanmadığını ifade etti. Dilekçede, kararın öne sürüldüğü gibi zorla çalıştırma uygulamalarıyla mücadeleyi hedeflemediği; aksine, daha önce yargı organları tarafından hukuka aykırı bulunarak iptal edilen tarifelerin bir benzerini yeniden yürürlüğe koyma amacı taşıdığı savunuldu.
Dava kapsamında mahkemeden tarife kararının hukuka aykırı ilan edilerek tamamen iptal edilmesi, yürürlüğünün acilen durdurulması, tarifeler çerçevesinde bugüne kadar tahsil edilen gümrük vergilerinin ilgililere iade edilmesi talebinde bulundu.
Trump yönetimine karşı koalisyon oluşturan 25 eyalet arasında California, Arizona, Oregon, Colorado, Connecticut, Delaware, Hawaii, Illinois, Massachusetts, Maryland, Maine, Michigan, Minnesota, Nevada, New Jersey, New Mexico, New York, North Carolina, Rhode Island, Virginia, Vermont, Washington ve Wisconsin yer alırken; Kentucky ve Pennsylvania valileri de sürece destek vererek koalisyona katıldı.
California Başsavcısı Rob Bonta: "Başkan Trump, Amerikalıların yaşam maliyetini artırma konusunda o kadar kararlı ki bunu yapmak için yasaları tekrar tekrar ihlal etmeyi göze alıyor. Bu, Trump yönetiminin tarifeleri yasa dışı biçimde uygulamaya yönelik üçüncü girişimidir ve biz yetkinin kötüye kullanılmasına karşı üçüncü kez dava açıyoruz" şeklinde konuşurken Arizona Başsavcısı Kris Mayes,"Bu tarifeler market fiyatlarının yükselmesine, küçük işletmelerin çok daha yüksek maliyetlerle karşı karşıya kalmasına ve ekonominin neredeyse her sektöründe bir kaosa yol açmaktadır" dedi. Oregon Başsavcısı Dan Rayfield ise "Yasa dışı olarak nitelendirdiğimiz bu gümrük vergilerinin bedelini yabancı hükümetler değil, doğrudan ABD halkı ödemektedir" yorumunda bulundu.
Tarife sürecinin geçmişi
ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), 23 Temmuz'da zorla çalıştırma yoluyla üretilen ürünlerin ithalatını engellemede yetersiz kaldıkları gerekçesiyle, 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. Bölümü kapsamında yürütülen soruşturmalar neticesinde 60 ticaret ortağına yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında değişen oranlarda gümrük vergisi uygulanacağını ilan etmişti.
Trump yönetiminin bu adımı; ABD Yüksek Mahkemesi'nin Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası'na (IEEPA) dayanılarak uygulanan tarifeleri hukuka aykırı bulmasının ardından, 24 Şubat'ta 122. Bölüm kapsamında devreye sokulan 150 gün süreli yüzde 10 oranındaki geçici küresel tarifelerin süresinin dolmasına bir gün kala gelmişti.
