Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti arasında, Pakistan ile Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen diplomatik temaslarda takvim hızlandı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, küresel piyasaların ve uluslararası diplomasinin odaklandığı nükleer ve bölgesel güvenlik mutabakatına ilişkin Amerikan yönetiminin kırmızı çizgilerini ve resmi ilan sürecini paylaştı.
"Açıklama takvimi diplomatik protokollere bağlı"
Fox News televizyonuna özel bir mülakat veren Başkan Yardımcısı JD Vance, kamuoyunda merakla beklenen mutabakat metninin ilan tarihine değindi. Başkan Donald Trump'ın iki ülke arasında sağlanan mutabakatın detaylarını normal şartlarda 19 Haziran Cuma günü yayımlamayı planladığını aktaran Vance, sürecin dinamik yapısına işaret ederek daha erken bir tarihte de açıklama kararı verilebileceğini belirtti.
Sürecin çok uluslu bir diplomasi koridorunda yürütüldüğünü hatırlatan Vance, Pakistan ve Katar'ın da aktif şekilde devrede olduğunu, mutabakatın kesin açıklanma takviminin bu ülkeler arasındaki karşılıklı diplomatik protokollere bağlı olarak netleşeceğini dile getirdi.
"Mali destek yok, küresel ekonomiye entegrasyon var"
Muhalefetteki Demokratlar tarafından ortaya atılan "İran'a nakit para ödeneceği" iddialarına sert bir dille karşı çıkan Vance, mutabakatın ABD kaynaklarından Tahran yönetimine herhangi bir mali destek aktarılmasını kesinlikle öngörmediğini vurguladı. Vance, ekonomik modele ilişkin şu parametreleri çizdi:
"Anlaşma, İran'ın Amerikan parasından tek bir kuruş almayacağını söylüyor. Ancak mutabakat, İran'ın yükümlülüklerini yerine getirmesi ve nükleer programını taahhütler doğrultusunda sınırlandırması halinde, yaptırımların hafifletilmesi yoluyla ülkenin küresel ekonomiye entegrasyonunu teşvik ediyor. İran anlaşma şartlarına tam uyum gösterirse, diğer dünya ülkeleri bu ülkeye ticari yatırımlar yapabilecek."
"İlişkileri kökten dönüştürmeye hazırız"
Washington’ın Tahran'dan beklentilerini "normal devlet mekanizması" vurgusuyla özetleyen JD Vance, ABD dış politikasındaki köklü değişim sinyalini şu sözlerle aktardı:
"Eğer normal bir ülke gibi davranmaya istekli olurlarsa, nükleer silah geliştirmeye çalışmayı ve Orta Doğu'da terör arayışını bırakırlarsa, o zaman onlarla olan ilişkilerimizi kökten dönüştürmeye hazırız."
Cuma günü Hürmüz Boğazı açılacak
ABD, İran ve Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen diplomatik trafik sonucunda taraflar, askeri ve siyasi çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan bir mutabakat zaptı üzerinde uzlaşıya varıldığını tescillemişti.
ABD Başkanı Donald Trump, ülkesinin İran ile resmi mutabakatı imzaladığını ve küresel petrol ticaretinin şah damarı konumundaki Hürmüz Boğazı’nın 19 Haziran Cuma gününden itibaren ticari gemiler için tamamen ve güvenli şekilde açık olacağını ilan etmişti. Tahran yönetimi ise yürütülen teknik süreç doğrultusunda mutabakat zaptının cuma günü İsviçre'nin Cenevre kentinde taraflarca resmi törenle imzalanacağını duyurdu.
