ABD’de Senato üyeleri, ABD ile İran arasında sağlanan mutabakata ilişkin bilgi eksikliği bulunduğunu belirterek Beyaz Saray’dan detaylı açıklama talep etti.
Kongre’de yapılan açıklamalarda, mutabakatın içeriği, uygulanma biçimi ve resmi belge sürecine ilişkin belirsizlikler gündeme taşındı. Senatörler, sürecin nasıl ilerleyeceğine dair daha net bilgiye ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.
Senatoda mutabakat tepkileri
Kongre binasında basına konuşan Senatodaki Cumhuriyetçi Çoğunluk Lideri John Thune, mutabakata ilişkin yeterli bilgiye sahip olmadığını belirtti. Thune, sürecin şeffaflığına dikkat çekerek açıklamasında, "Burada bu konuları yakından takip edenler bile bu konuda pek bir şey bilmiyor" dedi.
John Thune ayrıca mutabakata dair kendisine doğrudan bilgi verilmediğini aktararak, anlaşmanın uygulanma süreci ve bağlayıcılığının kritik olduğunu vurguladı.
Şeffaflık ve uygulama tartışmaları
Cumhuriyetçi Senatör Thom Tillis, mutabakata ilişkin değerlendirmesinde "Eğer bu gizli bir anlaşmaysa, bunu nasıl ciddiye alabilirim?"diye konuştu. Açıklama, anlaşmanın kamuoyuna yansıyan kısmı ile resmi belgeler arasındaki fark tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
Cumhuriyetçi Senatör John Kennedy ise mutabakata ilişkin umutlu olduğunu belirtirken, "nihai belgeyi görene kadar bir değerlendirme yapmanın zor olacağını" kaydetti. Kennedy’nin açıklaması, Senato içinde temkinli yaklaşımın sürdüğünü gösterdi.
Graham’dan Vance’e sunum çağrısı
Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham, mutabakatın "mimarı" olarak nitelendirdiği ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in süreci yetkililere detaylı şekilde sunması gerektiğini ifade etti. Graham’ın çağrısı, mutabakatın siyasi düzeyde daha fazla açıklığa kavuşturulması gerektiği yönündeki beklentileri öne çıkardı.
Demokratlardan süreç vurgusu
Demokrat Senatör Tim Kaine, "maliyetli ve halkın desteğini alamayan" ABD/İsrail-İran savaşının sona ermesinin olumlu bir gelişme olabileceğini belirtti. Kaine, buna rağmen mutabakatın içeriğine ilişkin daha fazla bilgiye ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.
Arabuluculuk süreci ve mutabakat
ABD, İran ve Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen temaslar sonucunda tarafların, İran’a yönelik çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan bir mutabakat zaptı üzerinde uzlaşıya vardığı açıklanmıştı. Süreç, bölgesel diplomasi trafiğinin yoğunlaştığı bir dönemde duyuruldu.
Trump’ın açıklaması ve İran’ın tutumu
Donald Trump, ABD’nin İran ile anlaşmayı imzaladığını ve Hürmüz Boğazı’nın cuma gününden itibaren tamamen açık olacağını açıkladı. Trump’ın açıklaması, anlaşmanın küresel enerji ve ticaret hatları üzerindeki etkisine dair dikkatleri artırdı.
İran tarafı ise mutabakat zaptının cuma günü İsviçre’nin Cenevre kentinde imzalanacağını bildirdi. Süreçte resmi imza takvimi ve uygulama adımlarının netleşmesi bekleniyor.
