Avrupa’nın en büyük ekonomisi Almanya, yenilenebilir enerjiye geçiş vizyonu ile endüstriyel sürdürülebilirlik arasında kritik bir dengenin arayışında. Ülke genelinde elektrik üretiminin mevcut kırılımı; yüzde 59 yenilenebilir kaynaklar, yüzde 20 kömür ve yüzde 13 doğalgaz seviyesinde seyrederken, fosil yakıtlara veda senaryoları üzerinde idari ve siyasi baskı artıyor.
Resmi yasal takvime göre Almanya, 2038 yılına kadar kömürlü termik santrallerini tamamen kapatmayı, çevre eyaletlerdeki linyit kullanımını ise 2030 yılına kadar bitirmeyi taahhüt etmişti. Ancak son dönemde küresel jeopolitik gerilimler kaynaklı enerji fiyatı şokları, kömürün bir "geçiş dönemi sigortası" olarak daha uzun süre sistemde tutulması eğilimini kuvvetlendirdi.
Kömürden çıkışın önünde maliyet ve bağımlılık bariyeri
BBC tarafından yayımlanan güncel analiz serisine göre, Berlin yönetiminin elini zorlaştıran temel unsurların başında yerli kaynak arzı ile ithalat kırılganlığı geliyor. Almanya, kıtanın en büyük linyit rezervlerine sahip olması dolayısıyla bu kaynağa doğrudan iç üretim kanallarıyla, istikrarlı maliyetlerle erişebiliyor. Buna karşılık, elektrik üretiminde ve ısınmada kritik rol oynayan doğalgazın yaklaşık yüzde 95’ini dışarıdan ithal ediyor.
2022 yılında Rusya-Ukrayna savaşı sonrası yaşanan arz kesintilerinde kömür üretimine geçici olarak ağırlık veren Almanya, son dönemde küresel gaz fiyatlarında görülen yeni yukarı yönlü dalgalanmalarla benzer bir refleks geliştiriyor. Benzer arz güvenliği kaygıları güden Japonya, İtalya ve Hindistan gibi küresel aktörlerin de kömür kısıtlamalarını gevşetme veya erteleme adımları atması, Berlin'deki muhafazakar kanadın argümanlarını besliyor.
Sanayi ve enerji şirketleri "stabilite" istiyor
Ülkenin önde gelen linyit üreticilerinden LEAG gibi enerji devleri, hükümetin enerji güvenliğini iklim hedefleriyle eş değer seviyede önceliklendirmesi gerektiğini savunuyor. Özellikle ağır sanayinin lokomotifi konumundaki Alman kimya sektörü temsilcileri, sadece rüzgâr ve güneşe dayalı bir enerji altyapısının henüz kesintisiz üretim hatları için "öngörülebilir fiyat ve baz yük" garantisi sunamadığını belirtiyor. Rezervlerin piyasaya sürülmeye hazır tutulması, sanayiciler tarafından sistemsel bir sigorta olarak nitelendiriliyor.
Buna karşılık, çevre politikaları enstitüleri fosil ısrarına sert tepki gösteriyor. Öko Enstitüsü (Institute of Applied Ecology) araştırmacıları, kömür santrallerinin ömrünü uzatmanın geçici bir rahatlama sağlasa da uzun vadede enerji dönüşümünü yavaşlatacağını ve "karbon kilitlenmesi" yaratacağını savunuyor. Uzmanlara göre kesin çözüm, fosil rezervleri korumak değil, şebeke ve depolama altyapısını hızla güçlendirmekten geçiyor.
Siyaset ikiye bölündü: Gözler Ağustos raporunda
Enerji krizi, Berlin’deki siyasi koalisyon şemalarında da çatlaklara yol açıyor. CDU/CSU kanadı, yüksek enerji maliyetlerinin Alman sanayisinin küresel rekabetçiliğini baltaladığını vurgulayarak kömür santrallerine esneklik tanınmasını ve sürelerin uzatılmasını talep ediyor. Hükümet ortağı SPD ise fosil yakıtlara geri dönüş sinyallerinin yeşil dönüşüm imajına ve taahhütlerine zarar vereceği uyarısında bulunuyor.
Almanya hükümeti, kömürden çıkış yasası kapsamında bu yıl geniş çaplı bir denetim süreci yürütüyor. Ağustos ayında yayımlanması beklenen yasal inceleme raporunun, planlanan kapatma takvimini hızlandırmak yerine, santrallerin ömrünü uzatacak yasal bir zemin hazırlayabileceği öngörülüyor.
