Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, bireysel başvuru hakkının Türk hukuk sistemine girişinin 14. yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen sempozyumda hakim ve savcılara seslendi. Adaletin devletin harcı ve toplumun vicdanı olduğunu vurgulayan Özkaya, yargı mensuplarının bağımsızlık ve tarafsızlığına işaret ederek, "Unutmamamız gereken bir başka husus da hakim ve savcıların cübbelerinin düğme ve cebinin olmadığıdır. Hepimiz her daim bunun ne anlama geldiğinin idraki içinde hareket etmek zorundayız" dedi.
Yüce Divan Salonu’nda gerçekleştirilen "Türk Anayasa Mahkemesinin Norm Denetimi Kararlarının Bireysel Başvuruya Etkisi" başlıklı sempozyumun açılışında konuşan Özkaya, 14 yıllık bireysel başvuru bilançosunu ve ihlal kararlarının uygulanma oranlarını kamuoyuyla paylaştı.
14 yılda 756 bini aşkın başvuru: Karara bağlanma oranı yüzde 85,7
Bireysel başvurunun kabul edilmeye başlandığı 23 Eylül 2012 tarihinden bu yana geçen 14 yıllık sürece ilişkin verileri açıklayan Kadir Özkaya, Yüksek Mahkeme'ye bugüne dek toplam 756 bin 726 başvuru yapıldığını bildirdi.
Bu başvuruların 648 bin 410’unun sonuçlandırıldığını belirten Özkaya, gelen dosyaların yaklaşık yüzde 85,7’sinin karara bağlandığını ifade etti. 2026 yılındaki yargısal faaliyetlere de değinen Özkaya, yıl başından bu yana Mahkeme’ye 40 bin 769 yeni bireysel başvuru ulaştığını ve yaklaşık 30 bin dosyanın karara bağlandığını duyurdu.
"İhlal kararlarının yüzde 99,9'u uygulandı"
Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı ve uygulanma düzeyine ilişkin istatistikleri paylaşan AYM Başkanı, ihlal kararlarının gereğinin yerine getirilmesinde kurumların sergilediği tutumun bireysel başvurunun kökleşmesinde kilit rol oynadığını söyledi:
"Mahkememiz, verdiği ihlal kararlarının gereğinin yerine getirilip getirilmediğini de yakından takip etmektedir. İstatistiklerimize göre 2013 yılından bugüne kadar verilen 86 bin 849 ihlal kararının yüzde 99,9'u uygulanmıştır. Uygulama konusunda yaşanan sorunlar ise çok sınırlı sayıdaki somut olay ve bazı teknik hususlarla sınırlı kalmıştır. Bu yüksek uygulama oranı, bireysel başvurunun 14 yıllık tecrübesi bakımından son derece anlamlıdır. Zira bireysel başvurunun gerçek etkisi, verilen ihlal kararlarının hayata geçirilmesiyle ortaya çıkmaktadır. Bir ihlalin tespit edilmesi kadar, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması da temel hakların etkili biçimde korunmasının vazgeçilmez bir unsurudur."
"Adaletin zayıfladığı yerde ne devlet kalır ne toplumsal huzur"
Konuşmasında yargı etiği, hakkaniyet ve vicdan ilkelerine geniş yer ayıran Özkaya, sözlerinin kendisi dahil tüm yargı mensuplarını bağladığını belirterek şu değerlendirmelerde bulundu:
"Yüce Allah bize adaleti emrediyor, insafı emrediyor. Anayasa ve kanunlarımız bize adaleti emrediyor. Peki adalet nedir? Adalet, her şeyi olması gereken yere koymaktır, hak edene hakkını teslim etmektir. İnsan ruhunun omurgası, devletin ise harcıdır. Tarih boyunca hem vahye dayalı kitap ve öğretilerde hem de aklın ürünü olan hukuk sistemlerinde en yüce ideal hep adalet olmuştur. Adaletin zayıfladığı bir yerde ne devletten ne de toplumsal huzurdan bahsedilebilir. Çünkü güven, refah ve iç barışın yegane temeli adalettir. Adalet, aynı zamanda toplumun vicdanıdır. O vicdan zedelendiğinde, toplumsal bağlar da çözülür."
Yargı bağımsızlığına ve tarafsızlığına atıfta bulunan Özkaya, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:
"Hakim ve savcılar olarak hepimiz her daim her konuda herkese adil davranmak zorundayız. Hangi inanç veya milliyetten olursa olsun adalet karşısında tüm insanlar eşittir. Nefsimizin arzusuna uyarak adaletten uzaklaşmamalıyız. Unutmamamız gereken bir başka husus da hakim ve savcıların cübbelerinin düğme ve cebinin olmadığıdır. Çıkamayacağın bir dağı bakıp seyran eyleme, yapamayacağın bir gönülü yıkıp viran eyleme, hakem sensin, hüküm senin, Allah nasip etmiş, yanlış karar ile ziyan eyleme."
