Anayasa Mahkemesi (AYM), noter katipleri ve katip adaylarına yönelik disiplin cezalarını düzenleyen 1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun 148. maddesini Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Anayasa Mahkemesi tarafından verilen kararda, düzenlemenin belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerini karşılamadığına dikkat çekildi. İptal kararının 9 ay sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırıldı.
Söz konusu düzenleme, Resmi Gazete’de yayımlanan kararla kamuoyuna duyuruldu. Başvuru sürecinin ise Ankara 20. İdare Mahkemesi’nde görülen bir dava sırasında başladığı belirtildi. Mahkeme, 1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun 148. maddesinin birinci fıkrasının Anayasa’ya aykırı olduğunu değerlendirerek konuyu AYM’ye taşımıştı.
Başvuru sürecinde belirlilik itirazı
Ankara 20. İdare Mahkemesi tarafından yapılan başvuruda, disiplin suçları ile cezaları arasında net bir bağlantı kurulmadığı ifade edildi.
Dosyada yer alan değerlendirmelerde, noter katipleri ve adayları açısından disiplin sürecinin sınırlarının yeterince çizilmediği, bu nedenle uygulamada farklı yorumlara açık bir yapı oluştuğu belirtildi. Bu gerekçeler doğrultusunda normun iptali talep edildi.
Disiplin cezalarına ilişkin düzenleme
İptal edilen 148. maddede, noter katipleri ve katip adayları için uyarma, kınama, ücretten kesme ve meslekten çıkarma gibi disiplin cezalarının sıralandığı ifade edildi. Ayrıca aynı kanunun 127. maddesinde noterlere uygulanacak disiplin hükümlerinin kıyasen katipler ve adaylar için de geçerli olacağı hükme bağlanıyordu.
Yüksek Mahkeme, bu yapının disiplin suçları ile cezalar arasında yeterli bağlantıyı kurmadığına hükmetti. Düzenlemenin bu haliyle muhataplar açısından net bir çerçeve sunmadığı ve uygulamada belirsizlik oluşturduğu değerlendirildi.
Haysiyet divanına verilen yetki
Kararda, disiplin süreçlerini yürüten “haysiyet divanı”na verilen yetkilerin kapsamına da dikkat çekildi. Söz konusu yapıya geniş takdir yetkisi tanındığı, ancak bu yetkinin sınırlarının açık şekilde belirlenmediği ifade edildi.
Bu durumun, disiplin cezalarının uygulanmasında keyfi yorumlara yol açabileceği ve hukuki güvenlik ilkesini zayıflatabileceği vurgulandı. AYM, bu nedenle düzenlemenin anayasal standartları karşılamadığını belirtti.
Daha önceki kararlara atıf yapıldı
Anayasa Mahkemesi kararında, benzer disiplin düzenlemelerine ilişkin daha önce verilen iptal kararlarına da atıf yapıldı. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği, Veteriner Hekimliği, Avukatlık Kanunu ve Türk Diş Hekimleri Birliği gibi farklı meslek gruplarına ilişkin düzenlemelerin de daha önce iptal edildiği hatırlatıldı.
Kararda, mevcut dosya bakımından önceki içtihatlardan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmadığı ifade edildi. Bu kapsamda, Noterlik Kanunu’ndaki düzenlemenin de Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu sonucuna varıldı.
9 aylık geçiş süreci belirlendi
Alınan iptal kararının hemen yürürlüğe girmeyeceği, 9 aylık bir geçiş süreci tanındığı açıklandı. Bu süre içinde ilgili yasal düzenlemenin yeniden ele alınması ve mevzuatın anayasal ilkelere uygun hale getirilmesi bekleniyor.
Kararın ardından noterlik teşkilatında disiplin uygulamalarına ilişkin yeni bir yasal çerçeve ihtiyacı gündeme geldi. Mevcut hükmün yürürlükte kalacağı 9 aylık süreçte ise uygulamanın nasıl şekilleneceği dikkatle takip edilecek.
