Bosna Hersek'te 1992-1995 yılları arasında yaşanan savaşın öne çıkan siyasi isimlerinden Biljana Plavsic, 96 yaşında öldü. Sırbistan'ın başkenti Belgrad'da yaşamını yitiren Plavsic, akademisyenlikten siyasete geçmesinin ardından Bosnalı Sırp yönetiminde üst düzey görevler üstlenmiş, savaş dönemindeki faaliyetleri nedeniyle Lahey'deki uluslararası mahkemede yargılanmıştı.
BILJANA PLAVSIC KİMDİR?
Biljana Plavsic, 7 Temmuz 1930'da Tuzla'da dünyaya geldi. Siyasete girmeden önce bilim insanı ve akademisyen olarak kariyer yaptı. Saraybosna Üniversitesi'nde doğa bilimleri alanında profesörlük yapan Plavsic, aynı zamanda fakülte dekanlığı görevinde bulundu.
Plavsic'in siyasi kariyeri 1990 yılında Sırp Demokrat Partisi'ne katılmasıyla başladı. Kısa süre içerisinde partinin önemli isimlerinden biri haline geldi ve Kasım 1990'da Bosna Hersek'in kolektif devlet başkanlığı yapısına Sırp temsilci olarak seçildi.
Yugoslavya'nın parçalanma süreci ve Bosna Hersek'teki siyasi krizin savaşa dönüşmesiyle birlikte Plavsic, Bosnalı Sırp yönetiminin en üst düzey isimleri arasına girdi.
BOSNA SAVAŞI'NDA BILJANA PLAVSIC'İN ROLÜ NEYDİ?
1992-1995 Bosna Savaşı sırasında Biljana Plavsic, Bosnalı Sırpların siyasi liderlik kadrosunda yer aldı. Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin kayıtlarına göre Plavsic, Bosnalı Müslümanlar, Bosnalı Hırvatlar ve diğer Sırp olmayan nüfusun çeşitli bölgelerden zorla uzaklaştırılmasına yönelik politikaların uygulanmasında sorumluluk taşıdı.
Mahkeme belgelerinde Plavsic'in 37 belediyede Sırp olmayan nüfusa yönelik zulüm suçuna iştirak ettiği belirtildi. ICTY, söz konusu kampanyanın binlerce sivilin hayatını kaybetmesine ve çok sayıda kişinin yaşadığı yerlerden zorla çıkarılmasına yol açtığını kaydetti.
Plavsic, savaş döneminde Radovan Karadzic'in liderliğindeki Bosnalı Sırp siyasi yapılanmasının önde gelen isimleri arasında bulunuyordu.
BILJANA PLAVSIC NEDEN YARGILANDI?
Biljana Plavsic, Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından Bosna Savaşı sırasında işlenen suçlarla bağlantılı olarak yargılandı.
Plavsic 2001 yılında gönüllü olarak teslim oldu. Yargılama sürecinde, 2 Ekim 2002 tarihinde iddianamedeki “zulüm yoluyla insanlığa karşı suç” maddesini kabul ederek suçunu itiraf etti. Savcılık ise yapılan anlaşmanın ardından diğer suçlamaların düşürülmesini istedi.
Bu ayrıntı Plavsic'in yargı süreci açısından önem taşıyor. Plavsic hakkında başlangıçta daha geniş kapsamlı suçlamalar bulunmasına rağmen kesinleşen mahkûmiyeti, insanlığa karşı suç kapsamında zulüm suçundan verildi.
ICTY kayıtlarında Plavsic, mahkeme önünde suçunu kamuoyu önünde kabul eden en üst düzey Bosnalı Sırp siyasi liderlerden biri olarak yer aldı.
BILJANA PLAVSIC KAÇ YIL HAPİS CEZASI ALDI?
Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, 27 Şubat 2003 tarihinde Biljana Plavsic'i 11 yıl hapis cezasına mahkûm etti.
Mahkeme, ceza kararında Plavsic'in üst düzey siyasi konumunu ağırlaştırıcı unsurlardan biri olarak değerlendirdi. Buna karşılık suçunu kabul etmesi, gönüllü teslim olması, savaş sonrasındaki tutumu ve yaşı hafifletici nedenler arasında gösterildi.
Plavsic daha sonra cezasını çekmek üzere İsveç'e gönderildi. 26 Haziran 2003'te İsveç'teki bir cezaevine nakledilen eski siyasetçi, cezasının yaklaşık üçte ikisini tamamlamasının ardından 27 Ekim 2009'da erken tahliye edildi.
SIRP CUMHURİYETİ BAŞKANI OLDU
Biljana Plavsic'in siyasi kariyeri Bosna Savaşı'nın sona ermesiyle bitmedi.
Dayton Barış Anlaşması sonrasında Bosna Hersek'i oluşturan iki entiteden biri olan Republika Srpska'nın, Türkçede yaygın kullanılan adıyla Sırp Cumhuriyeti'nin başkanlığına geldi. Plavsic, 1996-1998 yılları arasında bu görevi yürüttü.
ICTY'nin ceza kararında Plavsic'in savaş sonrasında Dayton Barış Anlaşması'nın uygulanmasına yönelik bazı adımlarının da ceza belirlenirken dikkate alındığı belirtildi. Mahkeme buna karşın savaş döneminde üstlendiği siyasi sorumluluğun ve kabul ettiği suçun ağırlığının önemli olduğunu vurguladı.
BILJANA PLAVSIC KAÇ YAŞINDA ÖLDÜ?
Biljana Plavsic, 1 Ekim 2026'da 96 yaşında hayatını kaybetti. Ölümünün Sırbistan'ın başkenti Belgrad'da gerçekleştiği bildirildi.
1930 yılında Tuzla'da doğan Plavsic; akademisyenlikten Bosna Hersek'in üst düzey siyasi makamlarına uzanan kariyeri, Bosna Savaşı sırasındaki rolü ve daha sonra uluslararası mahkemede insanlığa karşı suçtan mahkûm edilmesi nedeniyle yakın Balkan tarihinin en çok tartışılan siyasi figürlerinden biri olarak kayıtlara geçti.
BILJANA PLAVSIC NEDEN GÜNDEM OLDU?
Biljana Plavsic'in 1 Ekim 2026'da 96 yaşında hayatını kaybettiğinin açıklanması, Biljana Plavsic kimdir, Biljana Plavsic neden yargılandı, Biljana Plavsic kaç yıl hapis yattı ve Bosna Savaşı'ndaki rolü neydi? sorularını yeniden gündeme taşıdı.
Plavsic, Bosnalı Sırpların savaş dönemindeki siyasi yönetiminde üst düzey görev üstlenmiş ve daha sonra Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde zulüm yoluyla insanlığa karşı suç işlediğini kabul etmişti. 2003'te 11 yıl hapis cezasına çarptırılan Plavsic, 2009'da erken tahliye edilmiş ve sonraki yıllarını Belgrad'da geçirmişti.
