Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Türkiye'nin nüfus politikalarına ilişkin hedeflerini açıkladı. Yılmaz, 2028 yılında kadınların işgücüne katılım oranını yüzde 40'ın üzerine çıkarmayı hedeflediklerini belirterek, kadınların çalışma hayatında kalıcı olmasını sağlayacak koşulların da oluşturulacağını söyledi.
Cumhurbaşkanlığı'nda düzenlenen Nüfus Politikaları Kurulu toplantısına başkanlık eden Yılmaz, nüfus artış hızı, doğurganlık oranı, çocuk bakım hizmetleri ve iş-aile yaşam dengesi başlıklarında değerlendirmelerde bulundu.
Doğurganlık hızı Cumhuriyet tarihinin en düşük seviyesinde
Türkiye'nin nüfusunun 2025 yılı sonunda 86 milyon 92 bine ulaştığını belirten Yılmaz, yıllık nüfus artış hızının binde 5 seviyesine gerilediğini söyledi.
Toplam doğurganlık hızının 1,42'ye düşerek Cumhuriyet tarihinin kayda geçen en düşük seviyesine indiğini belirten Yılmaz, 2017'de doğurganlık hızının 1,5'in altında olduğu il sayısının dört olduğunu, 2025'te ise bu sayının 59'a yükseldiğini ifade etti.
Yılmaz, yalnızca Şanlıurfa'nın üç çocuk ve üzerindeki doğurganlık hızına sahip olduğunu, 76 ilde ise doğurganlık hızının nüfusun kendini yenileme seviyesi olarak kabul edilen 2,1'in altında seyrettiğini kaydetti.
2100'de çocuk nüfusunun oranı yüzde 9,9'a düşebilir
Nüfustaki değişimin hane yapısına da yansıdığını belirten Yılmaz, tek çocuklu hanelerin arttığını, iki veya daha fazla çocuk bulunan hanelerin ise azaldığını söyledi.
TÜİK çalışmalarına göre mevcut eğilimin sürmesi halinde bugün yüzde 24,8 olan çocuk nüfusu oranının 2100 yılında yüzde 9,9'a kadar gerileyebileceğini belirten Yılmaz, ortanca yaşın da 34,9'a yükseldiğini ifade etti.
Yılmaz, yaşlı nüfus oranının yüzde 10 ve üzerine çıktığı il sayısının 62'ye ulaştığını belirterek, doğurganlıktaki düşüşün nedenlerinin doğru tespit edilmesi gerektiğini vurguladı.
Kadınların işgücüne katılımında yüzde 40 hedefi
Yılmaz, nüfus politikalarının yalnızca doğum oranlarını artırmaya yönelik olmadığını, ailelerin çocuklarını güvenli biçimde büyütebilmesi ve ebeveynlerin çalışma hayatından kopmaması için yeni bir ekosistem oluşturulmasının hedeflendiğini söyledi.
2025-2028 Ulusal İstihdam Stratejisi kapsamında kadınların işgücüne katılımı ve istihdam oranlarının artırılmasının temel politika alanlarından biri olduğunu belirten Yılmaz, şöyle konuştu:
"2028 yılında kadınların işgücüne katılımını yüzde 40'ın üzerine yükseltmeyi hedefliyoruz. Ancak bu hedefi yalnızca kadınları işgücü piyasasına kazandırmak şeklinde değerlendirmiyoruz. Kadınların çalışma hayatına katılımını sürdürülebilir hale getirecek koşulları da bununla birlikte oluşturuyoruz."
Analık izni 24 haftaya çıkarıldı
Yılmaz, aile ve iş yaşamının birlikte sürdürülebilmesi amacıyla hayata geçirilen uygulamaları da anlattı.
Analık izninin doğum öncesi 8, doğum sonrası 16 hafta olmak üzere toplam 24 haftaya çıkarıldığını belirten Yılmaz, babalara verilen mazeret izninin de tüm sektörlerde 10 güne yükseltildiğini söyledi.
Ebeveynlerin çalışma hayatından kopmadan çocuk bakım sorumluluklarını yerine getirebilmesi için kısmi süreli çalışma uygulamalarının hayata geçirildiğini kaydeden Yılmaz, çocuk bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılmasının da öncelikli başlıklardan biri olduğunu ifade etti.
Kamu kreşlerinde yeni düzenleme
Kamu kurumlarında çocuk bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması amacıyla kreşlerin tasarruf tedbirleri kapsamının dışında tutulduğunu belirten Yılmaz, çocuk bakım evi açılması için gereken asgari çocuk sayısının 50'den 30'a indirildiğini açıkladı.
Yılmaz, ihtiyaç halinde kamu kurumlarında 7 gün 24 saat esasına göre hizmet verebilecek çocuk bakım evlerinin açılmasının önünün açıldığını ve bakım evlerinin mekan standartlarının deprem güvenliği ölçütleriyle uyumlu hale getirildiğini söyledi.
Ayrıca 150 bağımsız bölümden fazla konut bulunan projelerde, 0-66 aylık çocuklar için gündüz bakım evi alanı ayrılmasının zorunlu hale getirildiğini belirtti.
Gençlere faizsiz kredi desteği
Aile ve Gençlik Fonu kapsamında 2026 itibarıyla 81 ilde gençlere faizsiz kredi desteği sağlandığını belirten Yılmaz, 18-25 yaş grubundaki gençlere 250 bin lira, 26-29 yaş grubundaki gençlere ise 200 bin lira kredi verildiğini söyledi.
Yılmaz, bugüne kadar yaklaşık 250 bin gence evlilik öncesi eğitim verildiğini, 186 bine yakın gence kredi ödemesi gerçekleştirildiğini açıkladı.
Bu kapsamda destek alan 16 bin 874 çiftin 17 bin 144 çocuğunun dünyaya geldiğini bildiren Yılmaz, 500 bin konutluk projede de gençler ve üç veya daha fazla çocuk sahibi aileler için özel kontenjan ayrıldığını ifade etti.
Sosyal medya ve oyun platformlarına çocuk düzenlemesi
Çocukların dijital ortamda korunmasına yönelik adımların da sürdüğünü belirten Yılmaz, 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal ağ sağlayıcılarının hizmet sunmasını yasaklayan düzenlemeyi hatırlattı.
Oyun platformları, oyun dağıtıcıları ve oyun geliştiricilerine yönelik yeni yükümlülükler getirildiğini söyleyen Yılmaz, oyunların yaşa uygun şekilde derecelendirilmesi ve ebeveyn onay mekanizmalarının oluşturulmasının zorunlu hale getirildiğini belirtti.
"Aileyi koruyucu ve nüfusu artırıcı yaklaşım"
Yılmaz, nüfus politikalarının yalnızca merkezi yönetim tarafından değil, yerel yönetimler ve diğer kamu kurumları tarafından da gözetilmesi gerektiğini söyledi.
Kamu kurum ve kuruluşlarının aileyi koruyucu ve nüfusu artırıcı bir yaklaşımla hareket etmesini beklediklerini belirten Yılmaz, aile politikalarının diğer politika alanlarında da yatay bir öncelik olarak ele alınacağını ifade etti.
Türkiye'nin aile ve nüfus politikalarını uluslararası alana da taşıdığını belirten Yılmaz, İstanbul'da 26-27 Ekim tarihlerinde Uluslararası Aile ve Nüfus Konferansı düzenleneceğini açıkladı.
