Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) kapsamında, şüpheli, sanık veya mağdurun avukatı olmadığında barolar tarafından görevlendirilen avukatlara 2025 yılı için yapılan ücret artışı, yüksek enflasyon ve artan yaşam maliyetleri nedeniyle yetersiz bulundu. Türkiye Barolar Birliği’nin görüşü doğrultusunda Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan yeni CMK ücret tarifesi, bir önceki yıla göre ortalama yüzde 35-40 oranında artırıldı.
Soruşturma evresinde 3 bin 209 TL’den başlayan ve Yargıtay’daki duruşmalı davalarda 11 bin 112 TL’ye kadar çıkan CMK ücretleri ile 2025 yılı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi arasındaki fark dikkat çekiyor. Örneğin, Asgari ücret tarifesinde ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar için belirlenen tutar 48 bin TL olarak açıklanırken, CMK tarifesinde aynı işler için ödenen ücret 9 bin 871 TL olarak belirlendi.
“CMK sistemi ancak avukat emeğine saygı gösterildiğinde sürdürülebilir”
Ankara Barosu CMK Merkezi Başkanı Av. Özgün Bora Koç, 2025 yılı CMK ücret tarifesinin yayımlanmasının ardından yaşanan gelişmeleri ve baroların taleplerini değerlendirdi. Koç, mevcut ücretlerin avukat emeğini karşılamaktan uzak olduğunu vurgulayarak, Adalet Bakanlığı’na ek zam talebinde bulunulduklarını belirtti.
“Barolar, CMK ücretlerinin nihayetinde Avukatlık Asgari Ücret Tarifesindeki meblağlara eşitlenmesi gerektiği konusunda hemfikir. Belki kademeli olarak da bu geçiş sağlanabilir ancak 2026 yılı için de ekonomik gerçeklere uygun bir zam kesinlikle yapılmalı” diyen Özgün Bora Koç, 2025 yılı tarifesinin avukatlar açısından tatmin edici olmamasına karşı bazı illerde CMK nöbetlerinin geçici olarak durdurulması ya da boykot edilmesi yönünde aksiyonlar alındığını ifade etti. Koç, savunma hakkının korunmasının adil ücretle mümkün olduğunu vurgulayarak, “CMK sistemi ancak avukat emeğine saygı gösterildiğinde sürdürülebilir” dedi.
Mevcut ücretlerin, avukatların mesleki giderleri, ülkenin ekonomik koşulları ve yargılamanın uzadığı bazı durumlarda CMK görevi almış olan avukatın sorumluluğunun 10-15 yıl gibi sürelere de uzayabildiği göz önüne alındığında yetersiz olduğunu belirten Koç, “CMK görevlendirmeleri adil yargılanma hakkının temel taşlarından biridir. Ancak bu ücret seviyeleri sürdürülebilirlikten oldukça uzak” diye konuştu.
Baroların ve Türkiye Barolar Birliği’nin talepleri doğrultusunda önümüzdeki dönemde ücretlerin yeniden değerlendirilmesi ve ek düzenlemelerin yapılmasının beklendiğini söyleyen Koç, aksi takdirde CMK sisteminin işleyişinin aksayabileceğine dikkat çekerek, “Vatandaşlarımızın savunma hakkı zarar görebilir, bu da hukuk devletinin temel ilkelerine büyük bir darbe olur” uyarısında bulundu.
“CMK ücretleri Anayasa’daki angarya yasağına aykırı, meslektaşlarımız zor durumda”
Ceza hukuku alanında çalışan Avukat Cem Acer, ekonomik durumu yetersiz yurttaşlara ücretsiz hukuki destek sağlamak amacıyla verilen CMK hizmetinin hem topluma önemli fayda sağladığını hem de avukatlar için ciddi bir sorumluluk yüklediğini belirtti. Acer, Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen CMK ücretlerinin avukat emeğini karşılamaktan çok uzak olduğunu vurguladı.
“2025 yılı için ağır ceza mahkemesinde bir yurttaşı savunacak meslektaşa devlet tarafından ödenen ücret vergiler dahil sadece 9 bin 871 TL” diyen Acer, ödemelerin çoğu zaman 2-3 ay gecikmeli yapıldığını söyledi. Ücretin düşük olmasının Anayasa’daki angarya yasağına aykırı olduğunu savunan Acer, “Yargının yavaş işleyişi nedeniyle en az 5 yıl boyunca takip edeceğiniz bir dosya için bu ücret çok yetersiz” ifadelerini kullandı.
Acer, aynı dava için avukatla özel anlaşma yoluyla alınan ücretlerle CMK ücretleri arasındaki farkı da ortaya koyarak, “2025 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre özel anlaşma ile takip edilen dosya bedeli en az 48 bin TL, Ankara Barosu’nun önerdiği tarifeye göre ise 149 bin 500 TL civarında. Bu uçurum, CMK ücretlerinin ne kadar düşük olduğunu gözler önüne seriyor” dedi.
Son yıllarda barolar ve Türkiye Barolar Birliği tarafından CMK ücret tarifesinin yetersizliğine yönelik çeşitli protesto eylemlerinin düzenlendiğini hatırlatan Acer, “CMK avukat atama sisteminin geçici olarak durdurulması önemli bir protesto örneğiydi, ancak tüm baroların katılmaması nedeniyle bu girişim sonuçsuz kaldı” diye konuştu.
Acer, CMK hizmetinin mesleğin ve topluma karşı sorumluluğun bir gereği olduğunu ancak günümüzde ekonomik bir çıkmaza dönüştüğünü söyledi. Özellikle genç ve işçi avukatların piyasalaşma ve tekelleşme süreçlerinde ekonomik darboğaz içinde olduklarını ve CMK ücretlerinin düşüklüğünün bu durumu daha da zorlaştırdığını belirtti. “CMK hizmetinde bazı iyileştirmeler yapılıyor, örneğin ücret başvurularının online yapılabilmesi gibi. Ancak esas sorunların çözümünden hala çok uzağız” diyen Acer, devletin KDV oranlarını düşürmesi veya kaldırması gerektiğini de vurguladı.
Yeni CMK ücret başvuru sistemi hayata geçti
Özgün Bora Koç, CMK ücret başvurularının hızlandırılması amacıyla Türkiye Barolar Birliği ile Adalet Bakanlığı arasında hayata geçirilen yeni online sistem hakkında da bilgi verdi. Koç, “5 Nisan 2025 itibarıyla başvurular artık fizikî evrak yerine online olarak yapılmaktadır. Avukatlar belgelerini sisteme yükleyip, öncelikle baro onayına göndermektedir. Baro, belgelerin savcılık tarafından ödeme yapılmaya uygun olup olmadığını denetleyip onayladıktan sonra avukat SMS ile bilgilendiriliyor. Sonrasında dosya yine sistem üzerinden savcılık onayına gidiyor” ifadelerini kullandı.
Koç, yeni sistemin ödeme süreçlerini hızlandırdığını belirterek, “Önceden Ankara’da 30-40 gün süren ödemeler, artık yaklaşık 10 gün içinde avukatlar hak etmiş oldukları ücretlere kavuşmaktadır” dedi. Yeni sistemde özellikle UYAP kayıtlarındaki uyumsuzlukların avukatların ödemelerini almalarında sorun yarattığını da ifade ederek, “UYAP kaydındaki vekil veya müdafi sıfatlarındaki farklılıklar, gizlilik kararı alınmış veya özel vekalet sunulmuş dosyalarda yani CMK kapsamında görevlendirilen avukatın UYAP kaydının herhangi bir sebeple silindiği dosyalarda yaşanan sorunlar, avukatların ödeme taleplerini olumsuz etkiliyor” diye ekledi.
Özgün Bora Koç, CMK ücretlerinin adil ve sürdürülebilir hale gelmesi için çalışmaların devam ettiğini ve barolar olarak bu konuda kararlı duruşlarını sürdüreceklerini vurguladı.
